Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 397/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a,c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,   art. 77, art. 16,  art. 145  par. 1, art. 151  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego A. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

A.M. (dalej skarżący) złożył w dniu [...] r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W trakcie kontroli administracyjnej krzyżowej, stanowiącej część postępowania wyjaśniającego w sprawie stwierdzono, że na ujętą we wspomnianym wniosku część działek ewidencyjnych wystąpił o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 również inny producent rolny – E.F. (dalej zainteresowany). Spornymi gruntami okazały się działki ewidencyjne o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], zadeklarowane przez zainteresowanego i skarżącego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura Powiatowego w P. uznał, że posiadaczem spornych gruntów w 2004 r. był skarżący i w dniu [...] r. wydał decyzję (nr [...]) o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Pomniejszenie było wynikiem wpisania działek, których skarżący nie był użytkownikiem. Skarżący nie wniósł odwołania od powyższej decyzji.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji we W. także przeprowadził postępowanie dotyczące spornych gruntów. Konsekwencją tego było wydanie w dniu [...] r. decyzji nr [...] o przyznaniu zainteresowanemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Organ uznał, że nie był on osobą, która faktycznie użytkowała sporne grunty rolne. W toku dalszego postępowania administracyjnego, D.D.O.R, rozpatrując po raz kolejny sprawę zainteresowanego, wydał w dniu [...] r. decyzję w której przyznał zainteresowanemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, także odnośnie spornych działek.

W efekcie wydania przez organ II instancji decyzji z dnia [...] r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji w P., postanowieniem z dnia [...] r. wznowił, na podstawie art. 145 § 1 kpa, postępowanie w sprawie przyznania płatności skarżącemu decyzją ostateczną z dnia [...] r.

W konsekwencji, w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wydał decyzję Nr [...], którą uchylił decyzję z dnia [...] r. (nr [...]) i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, uznając, ze skarżący nie był użytkownikiem spornych gruntów.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu składania przez skarżącego wniosku o płatności, to jest w dniu [...] r., sporne grunty były prawomocnie przysądzone zainteresowanemu, który nabył je w wyniku wygranej w dniu [...] r. licytacji. Ponadto zainteresowany został ustanowiony zarządcą nabytej nieruchomości.

W ocenie organu I instancji, swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na spornych działkach miał zatem zainteresowany. Materiał dowodowy dotyczący wykonywania zabiegów agrotechnicznych na spornych działkach w 2004 r. został zinterpretowany przez D.D.O.R. na korzyść tej osoby. Odmówiono wiarygodności zeznaniom świadków przedstawionych przez skarżącego, przyjmując jednocześnie oświadczenia świadków strony przeciwnej. Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego Agencji w P. wiarygodność świadków powołanych przez zainteresowanego również wzbudza wątpliwość. Były to osoby świadczące odpłatnie na jego rzecz usługi związane z uprawą spornych gruntów, czyli były zainteresowane korzystnym dla niego zakończeniem sprawy, dzięki czemu mogły liczyć na kolejne zlecenia w przyszłości. Wiedza dotycząca zarówno zabiegów agrotechnicznych, jak i spornych gruntów, na których te zabiegi dokonywano, wskazuje jednak, że świadkowie wskazani przez tę osobę byli bardziej wiarygodni od świadków powołanych przez stronę przeciwną. Świadkowie powołani przez skarżącego składali podczas rozpraw w 2005 r. sprzeczne zeznania do tych złożonych w 2004 r., twierdzili, że o fakcie uprawiania przez stronę niektórych gruntów słyszeli od osób trzecich, nie potrafili wskazać rodzajów upraw na spornych gruntach i ponadto w przypadku niektórych stwierdzono fakt koligacji rodzinnych z skarżącym, co zmniejszyło ich wiarygodność.

Rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego ustalenia poczynione podczas postępowania przez organ pierwszej instancji nie budzą wątpliwości, że faktycznym użytkownikiem spornych działek był zainteresowany a nie skarżący.

Rozpatrując skargę w powyższej sprawie, wyrokiem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt [...]), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zarzucając, że zostały wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zachodzą poważne wątpliwości, czy rzeczywiście w 2004 r. zainteresowany był faktycznym posiadaczem przedmiotowych gruntów, a zatem czy stanowisko organów administracyjnych orzekających w tej sprawie jest prawidłowe. Z treści postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) wynika, że orzeczenie o przysądzeniu prawa własności przedmiotowych nieruchomości na rzecz zainteresowanego nie było wówczas prawomocne. Ponadto Sąd stwierdził, że przed Sądem Rejonowym w G. toczy się postępowanie karne w sprawie [...] przeciwko zainteresowanemu o czyn z art. 288 § 1 kk, polegający na tym, że w lipcu 2005 r. zniszczył także uprawy rolne na spornych gruntach. Zdaniem Sądu, ewentualny wyrok skazujący prawomocnie zainteresowanego za zniszczenie upraw rolnych na spornych działkach przesądziłby, że to nie on był faktycznym użytkownikiem przedmiotowych gruntów.

Rozpatrując ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. odmówił skrzącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Rolnictwa i Modernizacji Rolnictwa we W., decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Podniesiono w uzasadnieniu, że postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący nie użytkował spornych działek, prowadzącym na nich działalność rolną był zainteresowany, który nabył je w wyniku wygranej w dniu [...] r. licytacji. Ponadto został on ustanowiony postanowieniem sądu z dnia [...] r. zarządcą nabytej nieruchomości, a następnie w dniu [...] r. został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel tych działek. Został także uniewinniony od popełnienia czynu zniszczenia upraw rolnych na przedmiotowych działkach. W ocenie organu, swobodę podejmowania decyzji, co i kiedy uprawiać na spornych działkach miał zatem zainteresowany.

Rozpatrując skargę, na powyższe rozstrzygniecie, wyrokiem z [...] r. (sygn. [...]), Wojewódzki Sądu Administracyjny we Wrocławiu, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wskazano, że istotą wznowionego postępowania jest, po uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej, powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Oznacza to, że organ pierwszej instancji zobowiązani jest do ustalenia czy faktycznie wystąpiły nowe okoliczności lub dowody o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Dopiero pozytywny wynik tych badań uprawnia organ do uchylenia ostatecznej decyzji. A następstwem uchylenia decyzji powinno być – zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa - orzeczenie co do istoty sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji procedując w trybie wznowieniowym wbrew oczywistej treści przepisu art. 151 § 1 pkt 2 kpa ograniczył się jedynie do rozstrzygnięcie o istocie sprawy, pomijając uchylenie dotychczasowej decyzji. Organ drugiej instancji nie naprawił tego uchybienia.

Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z dnia [...] r. i odmowie przyznania mu płatności bezpośrednich do grantów rolnych na rok 2004.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż użytkownikiem spornych gruntów w 2004 r. był zainteresowany a nie skarżący, bowiem to zainteresowany miał swobodę podejmowania decyzji - co i kiedy uprawiać na spornych działkach. Wskazano w uzasadnieniu, że odmówiono wiarygodności zeznaniom świadków, przedstawionych przez skarżącego, przyjmując jednocześnie oświadczenia świadków strony przeciwnej. Bowiem świadkowie powołani przez skarżącego składali podczas rozpraw w 2005 r. sprzeczne zeznania do tych, które złożyli w roku 2004. Twierdzili, że o fakcie uprawiania przez stronę niektórych gruntów słyszeli od osób trzecich, nie potrafili wskazać rodzajów upraw na spornych gruntach i ponadto w przypadku niektórych świadków, stwierdzono więzi rodzinne z skarżącym, co zmniejszyło ich wiarygodność

W odwołaniu zarzucono powyższej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez:

- błędną wykładnię art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, polegającą na uznaniu, że płatność obszarowa przysługuje temu posiadaczowi gruntów, który "zebrał z nich plony", podczas gdy powyższy przepis w ogóle do takiego kryterium się nie odnosi. A wymaga jedynie, aby "grunty utrzymywane były w dobrej kulturze rolnej" i to w dniu składania wniosku,

- niewłaściwe zastosowanie art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r.,

2. rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności:

- art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie jej w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącego,

- art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli,

- art. 11 kpa, poprzez niewyczerpujące odniesienie się do wszystkich twierdzeń skarżącego i dowodów zebranych w postępowaniu, m. in. tego, że jedynie część spornych działek została stalerzowana przez zainteresowanego,

- art. 12 § 1 i art. 35 kpa, poprzez mało wnikliwe i pobieżne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie,

- art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez naruszenie zasad oceny dowodów oraz niedostateczne i niewyczerpujące wyjaśnienie zasad oceny dowodów oraz niedostateczne i nie wyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na jakiej podstawie organ ustalił, że to zainteresowany, a nie skarżący był w dacie składania wniosku w 2004 r. faktycznym użytkownikiem (posiadaczem) spornych gruntów.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że sam tytuł prawny do gruntu (własność, dzierżawa) nie może stanowić podstawy do uzyskania płatności, gdyż nie musi się wiązać z faktycznym posiadaniem danej działki rolnej, która może być utrzymywana w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska przez innego producenta rolnego. Zatem poza sferą zainteresowania Agencji powinna pozostawać podstawa prawna wykonywania faktycznego władztwa nad rzeczą. Zatem kluczową kwestią podlegającą wyjaśnieniu w przedmiotowej sprawie było ustalenie, kto w roku 2004 był posiadaczem spornych działek, w znaczeniu faktycznego ich użytkowania.

Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzone na tę okoliczność przez organ I instancji rozprawy administracyjne dowiodły, iż skarżący nie użytkował w 2004 r. opisanych działek rolnych, a prowadzącym działalność na tych działkach w wymienionym roku był zainteresowany.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowany przedmiotowe – sporne grunty nabył w wyniku wygranej w dniu [...] r. licytacji komorniczej z nieruchomości będącej własnością min. skarżącego. Zainteresowany postanowieniem sądu z dnia [...] r. ustanowiony został zarządcą nabytej nieruchomości, a następnie w dniu [...] r. został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel działek. Skarżący nie godząc się z utratą tych gruntów dokonał ich zasiewu bez wiedzy i woli właściciela. Zainteresowany, gdy zorientował się, że na jego gruntach jest uprawa rolna, dokonał stalerzowania upraw. Za zniszczenie upraw, w związku z zarzutem skarżącego, został uniewinniony wyrokiem sądu. W ocenie organu odwoławczego świadkowie zainteresowanego są bardziej przekonywujący niż świadkowie strony przeciwnej i dlatego też organ odwoławczy dał im wiarę. Dalej organ wskazał, że konsekwencją ustalenia nieprawidłowości w złożonej deklaracji działek rolnych było zawyżenie powierzchni deklarowanej we wniosku przez skarżącego w stosunku do powierzchni uprawnionej do płatności bezpośrednich, co spowodowało odmowę przyznania płatności.

Od niniejszej decyzji skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, polegającą na uznaniu, że płatność obszarowa przysługuje jedynie temu posiadaczowi gruntów, który "zebrał z nich plony", podczas gdy wskazany przepis w ogóle do takiego kryterium się nie odnosi, a wymaga jedynie, aby "grunty utrzymane były w dobrej kulturze rolnej", poza tym dla udzielenia przedmiotowych płatności istotny jest wyłącznie stan istniejący na dzień składania wniosku o dopłaty (grunty muszą być w dacie składania wniosku utrzymane w dobrej kulturze rolnej). Wskazano w tym zakresie, że istotne jest zatem to, kto w tym dniu był faktycznym posiadaczem gruntów i kto je wówczas użytkował, natomiast późniejsze zdarzenia, polegające na samoistnym zniszczeniu upraw przez osobę trzecią (nawet, jeśli jest nim właściciel spornych gruntów) nie mają istotnego znaczenia dla przyznania płatności osobie, która wcześniej dokonała na tych gruntach zasiewów w celu zebrania z nich plonów.

- niewłaściwe zastosowanie art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji Rady (WE) Nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r.

- rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: art. 7 i 77 §1 kpa, poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego, załatwienie sprawy w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem skarżącego; art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów Państwa; art. 11 kpa, poprzez niewyczerpujące odniesienie się do wszystkich twierdzeń skarżącego i dowodów zebranych w sprawie, zwłaszcza w odniesieniu do sprzecznych zeznań świadków; art. 12 § 1 kpa i art. 35 kpa, poprzez pobieżne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego; art. 80 i 107 § 3 kpa, poprzez naruszenie zasady oceny dowodów oraz niewystarczające uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Zarzucono decyzji także błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu zainteresowanego a nie skarżącego za faktycznego użytkownika (posiadacza) spornych gruntów w 2004 r.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Podkreśli, że nie tylko na dzień złożenia wniosku grunty rolne muszą być użytkowane przez wnioskodawcę zgodnie z wymogami dobrej kultury rolnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (AR i MR).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.

Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z naruszeniem prawa, skutkującym ich uchylenie.

Należy przede wszystkim podkreślić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały w nadzwyczajnym trybie postępowania jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie kpa).

W rozpatrywanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. ostateczną decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) przyznał skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004. Następnie, jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, Kierownik Biura Powiatowego Agencji w P. wznowił postępowanie w sprawie przyznania płatności skarżącemu decyzją ostateczną z dnia [...] r. W jego efekcie – po dwukrotnym rozpatrywania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny - organ pierwszej instancji, na podstawie art. 151 § 1 ust. 2 kpa, wydał w dniu [...] r. decyzję (Nr [...]), którą uchylił decyzję z dnia [...] r. i odmówił przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Organ drugiej instancji decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

Wskazać należy, że szczególny charakter postępowania w jakim zapadały kwestionowane decyzję przejawia się w tym, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, a następnie ponownego rozpoznania i rozpatrzenia sprawy. Wznowienie postępowania należy zatem ocenić jako wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) i dlatego korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna.

Wznowienie postępowania, jako instytucja nadzwyczajna, może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia jednej z wad kwalifikowanych, określonych w art. 145 § 1 oraz art. 145a kpa.

Jako podstawę wznowienia w rozpoznanej przez Sąd sprawy organ pierwszej instancji wskazał art. 145 §1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Dokonując wykładni tego przepisu należy stwierdzić, że zasadnie wznowienie postępowania może nastąpić (na podstawie ww. przepisu) tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: decyzja musi być ostateczna, po jej wydaniu muszą wyjść na jaw nowe dowody (bądź okoliczności), które muszą mieć istotne znaczenie dla sprawy, powyższe dowody (bądź okoliczności) muszą istnieć w dacie wydania decyzji której wznowienie dotyczy, oraz dowody te (bądź okoliczności) nie mogły być znane organowi który wydał decyzję (której wznowienie dotyczy) w momencie jej wydawania.

W doktrynie i orzecznictwie zauważa się, że przy ocenie wskazanych przesłanek najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności (lub dowodów) w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli powstały one dopiero po dacie wydania decyzji ostatecznej nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania. Jeżeli zaś chodzi o warunek "ujawnienia" tych nowych okoliczności lub dowodów, to odnieść je należy do organu a nie do strony. (por. E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego" Warszawa – Zielona Góra 1994, s. 78).

Z istoty postępowania wznowieniowego wynika, że organ pierwszej instancji po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej ( art. 7 i art. 77 kpa) - czy faktycznie wystąpiły nowe okoliczności lub dowody o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Dopiero pozytywny wynik tych badań uprawnia organ do uchylenia ostatecznej decyzji. A następstwem uchylenia decyzji powinno być – zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa – dopiero rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.

Powyższe oznacza, że w ramach tego postępowania warunkiem rozstrzygnięcia o istocie przedmiotowej sprawy – przyznania, czy odmowy przyznania płatności - jest wcześniejsze wykazanie, że w sprawie wystąpiły wady kwalifikowane uzasadniające wznowienie postępowania i uchylenie dotychczasowej decyzji, z dnia [...] r.

W rozpatrywanej sprawie organy, zarówno pierwszej instancji jak i drugiej instancji, nie wskazały wprost jakie to dowody (okoliczności) spowodowały konieczność wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] r., nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy wystąpiły i jakie nowe okoliczności lub dowody uzasadniające wznowienie postępowanie i uchylenie decyzji dotychczasowej. Ograniczyły prowadzone postępowanie wyjaśniające co do istoty sprawy, do oceny tego, czy skarżący spełnia czy też nie przesłanki przyznania płatności bezpośredniej, co znalazło wyraz w uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć.

W uzasadnieniach rozstrzygnięć obu instancji wskazano, że było ono (wznowienie postępowania) konsekwencją wydania w dniu [...] r., w ramach postępowania odwoławczego, przez Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR we W. decyzji przyznającej płatności bezpośrednie na sporne grunty innemu producentowi rolnemu, jako ich użytkownikowi w 2004 r. Sam fakt wydania przedmiotowej decyzji, nie można jednak uznać za przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 §1 pkt 5 kpa. Idzie bowiem, jak już wskazano, w tym przepisie o dowody (okoliczności) istniejące w dacie podejmowania decyzji z dnia [...] r.

Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, kluczową kwestią w przedmiotowej sprawie było ustalenie, kto w roku 2004 był posiadaczem spornych działek, w znaczeniu faktycznego ich użytkowania, zgodnie z określonymi wymogami.

W tej sytuacji, w ramach postępowania wznowieniowego, organy administracji winny były przeprowadzić postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia – zgodnie z zasadami kpa - czy wystąpiły i jakie nowe okoliczności lub dowody mające istotne znaczenie dla sprawy posiadania spornych działek, czy istniały one w dacie wydania decyzji, której wznowienie dotyczy, czy były nieznane organowi, który wydał tę decyzję, a więc czy wystąpiły przesłanki uzasadniające uchylenie ostatecznej decyzji z [...] r., co winno znaleźć wyraz w uzasadnieniu podjętych decyzji.

Organy nie wykazały, w ramach prowadzonego w sprawie postępowania wznowieniowego, spełnienia powyższe warunku rozstrzygnięcia o istocie sprawy, tj wcześniejszego wykazania, że wystąpiły wady kwalifikowane uzasadniające wznowienie postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji.

W niniejszej sprawie organy administracji - we wskazanym powyżej zakresie – nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktyczne związanych z wzruszeniem decyzji ostatecznej, a opisane nieprawidłowości miały istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie płatności bezpośrednich.

Z wymienionych wyżej względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku. Orzeczenie w punkcie III wyroku znajduje wsparcie w art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.