Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1073/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 4, art. 7, art. 8  ust. 1  pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka ( spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Michna Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2019 r. sprawy ze skarg A. N. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z dnia 25 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. M. - Kancelaria Adwokacka w K. ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 4, art. 6 pkt 1, art. 7, art. 8, art. 39, art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2017.1769, dalej: u.p.s.) oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257, dalej, K.p.a.) po rozpatrzeniu odwołań A. N. (dalej: skarżąca) utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta:

1. z dnia [...] 2018 r. nr [...] (znak sprawy: [...]), orzekającej o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup okularów;

2. z dnia 30 maja 2018 r., nr [...] (znak sprawy: [...]) orzekającej o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego na zwrot poniesionych kosztów remontu przeprowadzonego przez rodziców skarżącej.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie prawnym i faktycznym:

W dniu 11 maja 2019 r. skarżąca złożyła oświadczenie, które organ potraktował jako wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup okularów oraz wniosek o zwrot kosztów remontu poniesionych przez skarżącą, przeprowadzonego przez jej rodziców w ich domu. W trakcie postepowania organ ustalił, że skarżąca mieszka z rodzicami, którzy prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, natomiast skarżąca natomiast prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem M. Skarżąca nie pracuje, a na Jej dochody w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. kwiecień 2018 r.) składają się alimenty otrzymane od byłego męża, J. N. na syna M. w kwocie 800,00 zł, alimenty na Nią w wysokości 400,00 zł oraz zasiłek rodzinny na syna w kwocie 124,00 zł. Skarżąca płaci 300,00 zł J. N. tytułem alimentów na syna M. Skarżąca pobiera także świadczenie wychowawcze w wysokości 500,00 zł, na syna, które nie jest wliczane do dochodu. Łączny dochód rodziny wynosi 1024 zł, co oznacza, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 512,00 zł a zatem nie przekracza kryterium dochodowego wynikającego z kolei z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, (514,00 zł). Skarżąca nie pracuje. Do akt sprawy przedłożyła zwolnienie lekarskie, z którego wynika, iż była niezdolna do pracy w okresie od 19 kwietnia do 17 maja 2018 r. Wcześniej, w marcu 2017 r. skarżąca podjęła starania o ustalenie stopnia niepełnosprawności, jednakże postępowanie przed Powiatowym Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności zostało zawieszone do czasu skompletowania przez Nią niezbędnej dokumentacji medycznej, ponieważ wniosek został złożony bez stosownej dokumentacji. W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego organ zobowiązał skarżącą do zakończenia tego postępowania, jednak skarżąca dwukrotnie odmówiła podpisania zobowiązania w sprawie dostarczenia niezbędnej dokumentacji i odwieszenia postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności.

Skarżąca domagając się od organu przyznania zasiłku na zakup okularów na tą okoliczność przedstawiła jedynie zaświadczenie lekarskie od lekarza chorób wewnętrznych i wycenę okularów na kwotę 718 zł, natomiast nie przedstawiła recepty od lekarza okulisty wskazując, że jest to zbyt duża ingerencja w jej sytuację zdrowotną. Zdaniem organu wycena okularów została zawyżona, a skarżąca posiada środki finansowe na zakup okularów, a ponadto może skorzystać z dofinansowania do okularów z NFZ.

W zakresie zasiłku celowego na zwrot poniesionych kosztów remontu organ podkreślił, że nie tylko sytuacja materialna i cel, któremu pomoc ma służyć jest wyznacznikiem przyznania pomocy, ale też okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy. Zdaniem organu strona nie podejmuje działań zmierzających do poprawy sytuacji życiowej i nie współpracuje z organem w rozwiązaniu tej sytuacji.

Organ podkreślił, że skarżąca ma obowiązek współpracować z organem, a pomoc społeczna ma charakter doraźny i ma umożliwić wyjście z trudnej sytuacji, a nie powinna stanowić stałego i wyłącznego źródła utrzymania dla osób posiadających własne zasoby i możliwości.

W odwołaniu skarżąca zarzuciła, że jest osobą niezdolną do pracy do dnia 31 sierpnia 2018 r. i na tą okoliczność przedstawiła zaświadczenie lekarskie. Podniosła, że nie dostarczy zaświadczenia od lekarza okulisty, gdyż nie ma tak krótkich terminów do okulisty (na prywatną wizytę jej nie stać), a ponadto nie ujawni danych dotyczących choroby, które uznaje za "wrażliwe". Ponadto przedłożone zaświadczenie od lekarza medycyny rodzinnej o konieczności noszenia okularów do "bliży" wydane zostało na podstawie zaświadczenia od lekarza okulisty. Dalej wyjaśniła, że jej dochód nie pozwala na zakup okularów. Skarżąca wskazała także, że nie stać ją na zakup okularów. Odnosząc się do zarzutu niepodjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności, podniosła, że w dalszym ciągu czeka na diagnostykę i nie posiada dokumentacji medycznej. Natomiast fakt, że przebywa na zwolnieniu lekarskim powoduje, że nie może zarejestrować się w GUP, ponieważ jest osobą niezdolną do pracy (od 21.05. do 31.08.2018 r.). Oświadczyła też, że nie są możliwe propozycje współdziałania, które zostały narzucone jej przez Organ.

Decyzjami z dnia 30 maja 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy art. 39 ustawy o pomocy społecznej, akcentując, że decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku ma charakter uznaniowy.

Zdaniem Kolegium wydanie zaskarżonych decyzji o odmowie przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup okularów, a także o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego na zwrot poniesionych kosztów remontu przeprowadzonego przez rodziców skarżącej zostało prawidłowo udokumentowane i umotywowane. Organ odwoławczy podkreślił, że celem pomocy społecznej nie jest przejęcie w całości i bezterminowo obowiązku utrzymywania osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej (w tym materialnej), ale podejmowanie takich działań, które umożliwią tym osobom przezwyciężenie ich trudnej sytuacji i samodzielne zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych, a także integrację ze środowiskiem. Wskazało również, że przepis art. 4 u.p.s. nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Brak aktywności ze strony zainteresowanych pomocą uprawnia do powstrzymania się od udzielenia świadczenia.

Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że Odwołująca się nie pracuje, a Jej dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. kwiecień 2018 r.) wyniósł łącznie 1024 zł, a zatem dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 512,00 zł i nie przekracza kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s.

Zdaniem Kolegium organ I instancji zasadnie odmówił przyznania pomocy finansowej na zwrot poniesionych kosztów remontu przeprowadzonego przez rodziców strony, z uwagi na brak współpracy skarżącej z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

Prawidłowo również zdaniem Kolegium organ I instancji odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego na zakup okularów. Strona poinformowała organ o konieczności noszenia okularów i na tą okoliczność przedstawiła zaświadczenie lekarskie od lekarza chorób wewnętrznych oraz wycenę okularów na kwotę 718 zł. Natomiast nie przedstawiła recepty od lekarza okulisty wskazując, iż jest to zbyt duża ingerencja w jej sytuację zdrowotną. Organ zasadnie uznał, że przedstawiona przez skarżącą wycena okularów jest zawyżona, ponieważ skarżąca może zakupić okulary z własnych zasobów finansowych, gdyż z urzędu wiadomym jest, iż cena okularów standardowych do bliży dostępnych w aptekach (zalecanych również przez lekarza okulistę) nie przekracza 20,00 zł. Nadto Kolegium wskazało, na sprzeczność w wyjaśnieniach skarżącej, która raz twierdzi, iż nie ma terminów do lekarza okulisty, a następnie podaje, że zaświadczenie lekarskie zostało wydane na podstawie zaświadczenia od lekarza okulisty.

Kolegium podkreśliło, że ochrona danych osobowych dotyczy sytuacji, w których dochodziłoby do nieuprawnionego ich ujawniania, nie zaś w sytuacji prowadzenia postępowania, które wymaga wyjaśnienia sytuacji zdrowotnej i życiowej strony tego postępowania. Możliwość prowadzenia postępowania wyjaśniającego przewidują przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz kodeks postępowania administracyjnego. Zatem zaświadczenia lekarskie dotyczące choroby strony są dowodem w sprawie. Dlatego skarżąca ma obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych. Prawidłowo zatem organ uznał, że skarżąca nie dostarczając żądanych dokumentów utrudnia prowadzenie postępowania wyjaśniającego, a także nie podejmuje działań w kierunku poprawy swojej sytuacji życiowej.

Wprawdzie skarżąca podjęła starania o ustalenie stopnia niepełnosprawności, jednak postępowanie przed Powiatowym Zespołem ds. Orzekania o Niepełnosprawności zostało zawieszone do czasu skompletowania przez Nią niezbędnej dokumentacji medycznej. Wniosek został złożony bez dołączenia stosownej dokumentacji. W trakcie toczącego się postępowania administracyjnego organ I instancji zobowiązał do złożenia wymaganej dokumentacji medycznej w celu odwieszenia postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Jednak skarżąca w dniach 12 stycznia i 15 marca 2018 r. odmówiła podpisania zobowiązania w sprawie dostarczenia niezbędnej dokumentacji i odwieszenia postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Organ wskazał również na konieczność zarejestrowania się przez skarżącą w Grodzkim Urzędzie Pracy, w sytuacji, gdyby nie uzyskała dalszej niezdolności do pracy. Jednak skarżąca twierdząc, że jest osobą niezdolną do pracy, przedstawia organowi I instancji kolejne zaświadczenia lekarskie wystawiane przez lekarza chorób wewnętrznych - specjalistę medycyny rodzinnej, które są wydawane od kilkunastu miesięcy. Natomiast strona nie przedkłada żadnych zaświadczeń od lekarzy specjalistów. Zatem starania skarżącej o wydanie orzeczenia o ustalenie stopnia niepełnosprawności nie zostały poparte żadną dokumentacją od lekarza specjalisty. Z uwagi na kolejne zaświadczenie lekarskie skarżąca nie została zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna. Zdaniem SKO orzekając o odmowie przyznania wnioskowanej przez skarżącą pomocy, organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonych decyzji zarzucając im naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy,

- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez odmowę dopuszczenia zaświadczeń lekarskich i przelewów bankowych,

- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 77 i art. 78 k.p.a., poprzez zaniechanie rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

- art. 7a k.p.a., art. 7b k.p.a., art. 8 K.p.a.

- w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego skarżąca zarzuciła niezgodność z art. 2 ust. 1 u.p.s., art. 4 u.p.s., art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., poprzez ich niezastosowanie i błędną interpretację, art. 11 ust. 2 u.p.s.,

Zdaniem skarżącej SKO ustalił również błędy stan faktyczny polegający na uznaniu (wbrew przeprowadzonym dowodom), że skarżąca dysponuje zasobami finansowymi na zakup okularów i ponoszenie kosztów remontu, pomimo, iż jej sytuacja finansowa przedstawiona i znana organowi z urzędu jednoznacznie wskazuje na brak możliwości zakupu okularów i ponoszenia kosztów remontu we własnym zakresie.

W uzasadnieniu skarg, skarżąca odniosła się początkowo do kwestii odwieszenia postępowania w sprawie przyznania stopnia niepełnosprawności. Po raz kolejny zaznaczyła, że z uwagi na dalszą diagnostykę nie posiada jeszcze kompletnej dokumentacji medycznej. W konsekwencji posiadanej niezdolności do pracy nie może się zarejestrować w GUP (z tego powodu została z niego wyrejestrowana).

Skarżąca powtórzyła także, że z uwagi na RODO przedstawiła organowi wyłącznie zaświadczenie dotyczące konieczności noszenia okularów od lekarza rodzinnego, który jednak wypisał je na podstawie zaświadczenia wystawionego przez lekarza specjalistę.

W zakresie odmowy przyznania pomocy finansowej na przeprowadzony remont mieszkania, skarżąca podkreśliła, że żyje w niedostatku, nie może pracować, a organy nie chcą jej udzielić pomocy. Zaprzeczyła by nie podejmowała kroków w celu poprawy swojej sytuacji. Wskazała, że oprócz depresji ma problemy ze wzrokiem i kręgosłupem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Organ odnosząc się do zarzutów podniesionych w skargach wskazał, że jeżeli faktycznie skarżąca pozostaje w długotrwałym leczeniu, to w pierwszej kolejności zobowiązanymi do świadczenia pomocy na rzecz córki są jej rodzice (obowiązek alimentacyjny), z którymi mieszka, zatem żądania przyznania pomocy na zwrot poniesionych kosztów remontu przeprowadzonego przez rodziców w ich domu jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 39 ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Pomoc społeczna nie jest zatem przeznaczona na pokrycie remontu przeprowadzonego przez inne osoby.

W piśmie z dnia 11 lutego 2019 r. pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 8 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 7 pkt 6 i 7 u.p.s. poprzez odmowę przyznania skarżącej pomocy finansowej w sytuacji, gdy dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego oraz gdy jest ona osobą długotrwale chorą a także dotkniętą przemocą w rodzinie, a także błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że skarżąca utrudnia postępowanie wyjaśniające oraz nie współdziała w rozwiązaniu jej trudnej sytuacji życiowej, w sytuacji gdy skarżąca nie miała realnej możliwości wykonania wezwania organu do podjęcia postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności oraz braku możliwości zarejestrowania jako osoba bezrobotna.

W uzasadnieniu stanowiska zwrócono uwagę, że organ I instancji w tym samym czasie, w którym wydał decyzje odmawiające przyznania pomocy Skarżącej, wydał decyzję przyznającą rodzinie pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup leków w wysokości 80 zł. Zdaniem pełnomocnika, skarżąca przedstawiła dowody na okoliczność swojej sytuacji materialnej i zdrowotnej oraz wyjaśniła przyczyny niemożności podjęcia postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności oraz zarejestrowania się w Urzędzie Pracy jako bezrobotna. W marcu 2017 r., zainicjowała postępowanie w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności, które z uwagi na konieczność dostarczenia przez Skarżącą stosownej dokumentacji zostało zawieszone. Pełnomocnik podkreślił, że skarżąca nie była i nie jest w stanie korzystać z odpłatnej opieki medycznej, dlatego zmuszona jest oczekiwać na wizyty lekarskie oraz specjalistyczne w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia.

W piśmie zwrócono uwagę, iż skarżąca podjęła wszelkie możliwe kroki w celu poprawy swojej sytuacji życiowej, jednakże z uwagi na sytuację zdrowotną oraz konieczność oczekiwania na zdiagnozowanie w ramach bezpłatnej opieki medycznej, działania te nie przyniosły zamierzonego efektu. Nie można tym samym przypisywać skarżącej złej woli i chęci celowego utrudniania postępowania, gdyż mając na uwadze brak przeprowadzenia u skarżącej niezbędnych bada lekarskich oraz zdiagnozowania wszystkich przypadłości skarżącej w dalszym czasie zachodzą przyczyny uzasadniające zawieszenie tego postępowania.

Z uwagi na powyższe, wniesiono o rozważenie uchylenia zaskarżonych decyzji i decyzji organu I instancji.

Postanowieniem wydanym na rozprawie dnia 11 lutego 2019 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę o sygn. akt III SA/Kr 1073/18 oraz o sygn. akt III SA/Kr 1074/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżone decyzje naruszały prawo w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności jej art. 39 w zw. z art. 6 pkt 1 i art. 11 ust. 2.

Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. Zgodnie ze wskazanym przepisem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Natomiast, stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności. leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Z analizy zaskarżonych decyzji, które utrzymywały w mocy decyzje odmawiające przyznania pomocy finansowej skarżącej wynika, że zasadniczym motywem wydania decyzji był brak współpracy skarżącej z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co w świetle art. 11 ust. 2 u.p.s. może stanowić przesłankę odmowy przyznania świadczenia.

Stosownie do treści powyższego przepisu, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Obowiązek współdziałania wnioskodawców z organami pomocy społecznej został wskazany nie tylko w art. 11 ust. 2 u.p.s. Mimo tego, przepisy nie wskazują sposobu jego realizacji. Zatem, w ramach zakreślonych m.in. przepisami art. 2 i art. 4 u.p.s., postawa osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Decyzje podejmowane na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s. wydawane są według uznania administracyjnego. Tym samym, organ zobowiązany jest uzasadnić wybór rozstrzygnięcia, także zgodnie z dyrektywami określnymi w art. 7 k.p.a. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy u podstaw zachowania osoby ubiegającej się o pomoc leży jej zła wola. Wskazuje się, że zwrot "brak współdziałania osoby lub rodziny" interpretowany łącznie z pozostałymi wymienionymi w przepisie art. 11 ust. 2 u.p.s. przesłankami oznacza takie działanie, które jest nacechowane negatywnością, niechęcią, negacją, celowym utrudnianiem (wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 863/18, Lex nr 2616547, wyrok WSA w Poznaniu z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 775/14; Lex nr 1646272, WSA w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. II SA/Ol 987/17, Lex nr 2444213).

Organy obu instancji, jako oś sporu wskazały zaistnienie przesłanki braku współdziałania skarżącej w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej, a to przede wszystkim brak kroków w kierunku podjęcia przez skarżącą zawieszonego postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności oraz zarejestrowania się w GUP jako osoba bezrobotna. Zdaniem organów, brak współpracy polegał na ciągłym nieuzupełnieniu przez skarżącą dokumentacji lekarskiej koniecznej do zakończenia tego postępowania, poprzez wydanie stosownego orzeczenia.

Skarżąca została wyrejestrowana z GUP na skutek przedstawienia zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy.

Znamiennym jest, że organy w żaden sposób nie zakwestionowały treści przedstawionych przez skarżącą zaświadczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy, ani podanych przez skarżącą informacji o pozostawaniu w leczeniu. Sam fakt przedstawiania ich systematycznie od kilkunastu miesięcy przez Skarżącą nie może prowadzić do wniosku, że zaświadczenia nie stwierdzają faktów w nich zawartych.

Zdaniem Sądu okoliczności związane z kwestią nie podejmowania przez skarżącą żadnych czynności zmierzających do podjęcia i zakończenia zawieszonego postępowania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przed Powiatowym Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie powinny mieć decydującego znaczenia w niniejszej sprawie. Organy pomocy społecznej mają obowiązek respektować dowody, które nie zostały przez nich zakwestionowane.

W ocenie Sądu organy pomocy społecznej nie mają uprawnień by domagać się od skarżącej złożenia odpowiedniej dokumentacji medycznej w celu zakończenia postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Nie mogą również na skarżąca nakładać obowiązku podpisania zobowiązania do dostarczenia niezbędnej dokumentacji i odwieszenia postępowania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Skarżąca wszczęła przedmiotowe postępowanie i to w jej gestii powinny pozostawać działania zmierzające do usunięcie przyczyn jego zawieszenia Bez wątpienia uzyskanie orzeczenia o stopni niepełnosprawności byłoby korzystne dla skarżącej, gdyż normalizowałoby jej status jako osoby mogącej podejmować lub nie - pracę zarobkową. Natomiast do czasu wydania takiego orzeczenia, skarżącą należy traktować jako osobę zdrową, która okresowo jedynie korzysta ze zwolnień lekarskich. Bowiem samo wszczęcie postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności, nie czyni ze skarżącej osoby niepełnosprawnej. Jedynie uzyskanie odpowiedniego orzeczenia może nadać skarżącej status osoby niepełnosprawnej. Pomimo powyższych zastrzeżeń Sąd uznał, że zaskarżone decyzje nie były decyzjami obarczonymi takimi wadami, które mogłyby uzasadnić ich eliminację z obrotu prawnego.

W zakresie decyzji w przedmiocie zwrotu kosztów remontu przeprowadzonego przez rodziców skarżącej w ich domu, z którymi zamieszkuje skarżąca, na wstępie należy podkreślić, że Kolegium prawidłowo wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zatem organy pomocy społecznej nie mogą pokrywać remontu przeprowadzonego przez inne osoby niż wnioskodawca. Z treści złożonego przez skarżącą wniosku jednoznacznie wynika, że to rodzice skarżącej przeprowadzają w swoim domu remonty, a skarżąca obecnie chce uzyskać zasiłek celowy na ten remont. Nadto skarżąca na okoliczność przeprowadzonego remontu nie przedstawiła żadnych dowodów, które potwierdzałby koszty i fakt przeprowadzenia tego remontu. Ma to jednak o tyle drugorzędne znaczenie, że i tak organ nie mógłby przyznać skarżącej zasiłku na wskazany cel.

Sąd uznał również, że zaskarżona decyzja w przedmiocie odmowie przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup okularów, jest decyzją, nie zawierającą wad, które mogłyby uzasadnić ich eliminację z obrotu prawnego. Należy mieć na uwadze, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Celem pomocy społecznej nie jest całkowite utrzymanie podopiecznego, lecz wspieranie go w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej przy jego aktywnym współudziale. Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01 (OTK 8/01, poz. 252) podkreślił, że brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. Pomoc ta nie może być traktowana, jako źródło dochodu służące zaspokajaniu najbardziej nawet uzasadnionych potrzeb bytowych. Potrzebą taką jest bez wątpienia konieczność posiadania okularów korekcyjnych. Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że przedstawione przez skarżącą wyceny okularów są zawyżone. Już sam fakt, że skarżąca najpierw wyceniła okulary na 718 zł, a następnie w toku postępowania przedstawiła wycenę prawie o 400 zł niższa niż pierwsza. Sąd podziela stanowisko organów, że skarżąca może skorzystać z dofinansowania do szkieł z Narodowego Funduszu Zdrowia. Należy pamiętać, że organy pomocy społecznej nie są w stanie finansować wszelkich świadczeń w oczekiwanej przez wnioskujących wysokości.

Wobec powyższego zarzuty skargi okazały się bezzasadne. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone decyzje zostały dotknięte innymi - niż powołane przez skarżącego - wadami, które mogłyby uzasadnić ich eliminację z obrotu prawnego. Wobec powyższego, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargi oddalono.

O wynagrodzeniu dla pełnomocnika przyznanego skarżącemu w ramach prawa pomocy orzeczono z kolei na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1184 z późn. zm.), określając ich wysokość na kwotę 480 zł - według § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2019.18).

Na zakończenie wskazać należy, że istniały podstawy do połączenia skarg na decyzje do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skargi ze względu na stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji.