Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 4005/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędziowie NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, - Marzenna Zielińska, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi "D." K. C. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia [...] lipca 1998r. [...]-[...], [...] sierpnia, [...]-[...] września 1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. wymierzył Agencji Celnej "D." w W. opłaty manipulacyjne dodatkowe za wykonywanie czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego, w kwotach wymienionych w tych decyzjach – łącznie 4230 zł.

W dniu [...] grudnia 2002 r.(data pism [...] grudnia 2002 r.) K. C. – prowadzący działalność jako Agencja Celna "D.", złożył do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wnioski, w trybie art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, o uchylenie ww. decyzji Urzędu Celnego w W. wymierzających opłaty dodatkowe manipulacyjne oraz o zwrot nienależnie pobranych opłat w sprawach będących przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu.

W uzasadnieniu powyższych wniosków Strona wskazała na naruszenie przez organ celny:

• art. 123 § 1, 192 oraz 200 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uniemożliwienie jej, przed wydaniem tych decyzji, wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego a przez to wydanie decyzji w oparciu o nie udowodniony stan faktyczny,

• art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nie wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu,

• art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego poprzez jego błędną interpretację.

Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2000 r. oraz Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2002 r., które zapadły w analogicznej sprawie, Skarżący wskazał, iż siedzibą Urzędu Celnego w W. jest W., nie zaś adres tego urzędu. Oznacza to, iż dodatkowe opłaty manipulacyjne za czynności służbowe w miejscu uznanym powinny być wymierzane jedynie za czynności wykonywane poza granicami administracyjnymi W.. W związku z tym, iż miejsce uznane "D." znajduje się w obrębie granic administracyjnych W., art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego w przedmiotowej sprawie nie może stanowić podstawy prawnej wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Ponadto, w ocenie strony skarżącej, użyte w art. 275 § 4 pkt 5 pojęcie "czynności służbowe" nie jest tożsame ze zdefiniowanym w art. 3 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego pojęciem "kontroli celnej" i obejmuje inne nie wymienione w definicji "kontroli celnej" działania administracji celnej, nie wynikające z potrzeb kontrolnych. Zdaniem K. C. w sprawie nie zostało wydane postanowienie o wszczęciu postępowania, gdyż jako taki nie może być traktowany wniosek kierowany do urzędu celnego, który ograniczał się jedynie do prośby o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych. Konsekwencją braku wszczęcia i prowadzenia postępowania przed wydaniem decyzji stał się brak możliwości wypowiedzenia się w sprawie i na temat zgromadzonych materiałów i dowodów.

Decyzjami z dnia [...] lutego 2003 r. Naczelnik Urzędu [...] Celnego w W. odmówił uchylenia ww. decyzji Dyrektora Urzędu Celnego wymierzających Stronie opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności służbowe wykonane, na jej wniosek, przez funkcjonariuszy celnych poza siedzibą urzędu celnego.

Orzekając na skutek odwołań Strony, Dyrektor Izby Celnej w W., po połączeniu zaskarżonych spraw do łącznego rozpoznania i rozpatrzenia, decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż stosownie do art. 246 § 2 Kodeksu celnego należności celne są zwracane, jeżeli w chwili uiszczenia kwota tych należności nie wynikała z obowiązujących przepisów lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3 Kc. Zgodnie z art. 246 § 4 Kodeksu celnego zwrot należności może nastąpić na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach. Pismami z dnia [...] grudnia 2002 r., złożonymi w Urzędzie Celnym [...] w W. w dniu [...] grudnia 2002 r., Strona wniosła o uchylenie ww. decyzji z lipca, sierpnia, września 1998 r. Wnioski złożone zostały zatem z uchybieniem ustawowego terminu do ich wniesienia, co stanowi przesłankę negatywną uchylenia decyzji ostatecznych o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanych decyzji organów obydwu instancji zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem:

- art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej;

- art. 246 § 2 i 5, art. 275 § 4 pkt 5 oraz art. 277 Kodeksu celnego.

Rozwijając w motywach skargi zarzuty o charakterze merytorycznym Skarżący wyjaśnił, iż nie było podstaw prawnych do wymierzenia i poboru opłat manipulacyjnych dodatkowych. Organy celne niezasadnie traktują zatem kwoty pobrane bez tytułu prawnego jako opłaty manipulacyjne dodatkowe. W konsekwencji organy błędnie przyjęły, iż zwrot pobranych opłat następuje w trybie określonym w art. 277 Kodeksu celnego dla poboru należności celnych przywozowych i wywozowych w sytuacji, gdy przepis ten dotyczy jedynie poboru, a nie zwrotu opłat. Skarżący podkreślił, iż nie składał wniosku o zwrot opłat w trybie art. 246 § 4 Kodeksu celnego, gdyż stoi na stanowisku, iż w sprawie zastosowanie powinna znaleźć regulacja z art. 246 § 5 Kodeksu celnego, nakazująca organowi celnemu dokonanie zwrotu z urzędu. Organ od czasu, gdy w analogicznych sprawach od roku 2000 zapadały wyroki NSA wskazujące na inną interpretację pojęcia "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu", był świadomy, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające dokonanie zwrotu pieniędzy z urzędu.

W sferze stanowiącej przedmiot regulacji prawa procesowego Skarżący podniósł, iż organy nie ustosunkowały się do wszystkich zgłaszanych przez niego zarzutów. W szczególności organy nie odniosły się do wątpliwości związanych z pojęciami "kontrola celna" i "czynności służbowe", nie zajęły stanowiska w sprawie adekwatności opłat do podejmowanych czynności oraz kwestii ponoszenia wszystkich kosztów związanych z prowadzeniem miejsca uznanego. W ocenie K. C. organy celne niezasadnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej nastąpiło na wniosek strony w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ wyjaśnił, iż zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Sąd Najwyższy nie zakwestionował prawa organów celnych do poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, o której mowa w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, a jedynie wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu". W dniu wydania decyzji wymierzającej opłatę organ był zatem umocowany do jej pobrania, co sprawia, iż niezasadne jest stanowisko skarżącej, że w sprawie nie ma zastosowania art. 246 § 4 w związku z art. 277 Kodeksu celnego. Odnosząc się do zarzutu nie dokonania zwrotu opłaty z urzędu Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż wyrok NSA wiąże organ w konkretnej sprawie, natomiast w rozpatrywanej sprawie Strona nie skorzystała z prawa wniesienia skargi w odniesieniu do kwestionowanych obecnie decyzji z 1998r. Organ podkreślił, iż zmiana wykładni stosowania określonej normy prawnej nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania ani do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Jedynym dopuszczalnym trybem wzruszenia decyzji jest tryb przewidziany w art. 2651 Kodeksu celnego, który wymaga wniosku lub zgody strony. W świetle powyższego organ celny nie miał podstaw do działania z własnej inicjatywy. W podsumowaniu swego stanowiska Dyrektor Izby Celnej w W., stwierdził nadto, że nie dochowanie terminu do wniesienia wniosku o zwrot opłaty manipulacyjnej dodatkowej stanowi przesłankę negatywną, o której mowa w art. 2651 Kodeksu celnego, której wystąpienie wyklucza wzruszenie decyzji w trybie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Zdaniem Dyrektora odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji, w której wydana decyzja nie mogłaby zostać wykonana, bowiem będący jej konsekwencją zwrot opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie mógłby nastąpić z uwagi na upływ 3 letniego terminu z art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Za niezasadne organ uznał również podnoszone przez Stronę zarzuty natury procesowej.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2005 r., zatytułowanym "uzupełnienie skargi", Skarżący zajął stanowisko, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego, wbrew twierdzeniu organów celnych, nie jest przepisem szczególnym, o którym mówi art. 2651 Kodeksu celnego, bowiem odnosi się on wyłącznie do kwestii zwrotu należności celnych a nie do zmiany lub uchylenia decyzji. W piśmie tym Skarżący podniósł także, iż w sytuacji gdy organy celne obu instancji stoją na gruncie możliwości zastosowania w sprawie niniejszej art. 246 Kodeksu celnego, powinny były zastosować jego § 5 oraz zbadać zasadność przedłużenia terminu do zwrotu należności na gruncie § 6 tego artykułu, czego Dyrektor Izby Celnej nie uczynił. Ponadto skarżący wskazał, że nie można z decyzją uchylającą decyzje, którymi wymierzono opłaty manipulacyjne dodatkowe, wiązać z posiadaniem przez nią przymiotu niewykonalności już w dacie jej wydania, na co powoływały się organy celne, ponieważ nie można zgodzić się z opinią, że pojęcie "wykonania decyzji" obejmuje dalszą konsekwencję w postaci zwrotu kwoty pobranej na podstawie uchylonych decyzji. Tryb przewidziany dla zwrotu należności celnych nakazywał bowiem wydanie odrębnej decyzji i to przez organ w postaci Dyrektora Izby Celnej, tymczasem w przedmiotowej sprawie dwa odrębne postępowania zostały sprowadzone do jednego postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego- czyli organ niewłaściwy rzeczowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając w sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy podkreślić, iż postępowanie przed Sądem w sprawie niniejszej dotyczyło decyzji wydanych na podstawie przepisu art. 2651 Kodeksu celnego, a więc w trybie nadzwyczajnym. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony (w odróżnieniu od przepisów kpa, które mówią o interesie "społecznym" i "słusznym" interesie strony). Przedmiotem oceny w takim postępowaniu jest zatem wyłącznie zaistnienie przesłanek związanych z występowaniem tych dwu okoliczności, a nie kwestia merytorycznego badania słuszności lub prawidłowości decyzji ostatecznej i powstałej w wyniku jej wydania sytuacji prawnej.

Decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W. wymierzające Agencji Celnej "D." w W. opłaty manipulacyjne dodatkowe stały się ostateczne wobec nie skorzystania przez zainteresowaną ze środków odwoławczych, o których Agencja została prawidłowo pouczona. Agencja Celna "D." złożyła w dniu [...] kwietnia 2000 r. (data pisma – [...] kwietnia 2000 r.) do Prezesa Głównego Urzędu Ceł wnioski o uchylenie ostatecznych decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. w trybie postępowania nadzwyczajnego, przewidzianego w art. 265 1 Kodeksu celnego, które następnie w dniu [...] kwietnia 2000 r. cofnęła, co skutkowało umorzeniem powyższych postępowań decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia [...] maja 2000 r.

W dniu [...] grudnia 2002 r. (data pism – [...] grudnia 2002 r.) Strona ponownie wystąpiła z wnioskami o uchylenie ostatecznych decyzji wymiarowych w trybie art. 2651 Kodeksu celnego oraz o zwrot nienależnie pobranych opłat, nie wskazując podstawy prawnej, w oparciu o którą żąda zwrotu należności.

Możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 265 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes publiczny lub ważny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy. Negatywną przesłanką jest zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił stanowisko Skarżącego, iż art. 246 § 4 Kodeksu celnego nie może być uznany za "przepis szczególny sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" w oparciu o art. 265 1 Kodeksu celnego. Jak wynika z jego treści oraz usytuowania w Dziale V Kodeksu celnego, art. 246 odnosi się wyłącznie do kwestii zwrotu i umorzenia należności celnych nie zaś do uchylania i zmiany decyzji ostatecznych. Przepisy szczególne, które mogłyby stanowić przesłankę negatywną z art. 265 1 Kodeksu celnego winny w swej treści wprost odnosić się do niemożliwości uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Pojęcie "przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej" nie może być interpretowane rozszerzająco, zwłaszcza gdy przepisy te stanowić mają przesłankę negatywną uniemożliwiającą stronie, przyznanego przepisami prawa, ubiegania się o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym. Pogląd ten zgodny jest z przyjętym w teorii prawa administracyjnego stanowiskiem (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Wyd.C.H.Beck, Warszawa 2004, str. 686, 699), iż przepisy szczególne w rozumieniu art. 155 kpa, który jest pierwowzorem i w pewnym zakresie odpowiednikiem przepisu 2651 Kodeksu celnego, powinny w swej treści jednoznacznie wyłączać stosowanie trybów nadzwyczajnych do wzruszania ostatecznych decyzji w określonych sprawach.

Tak więc, w tym względzie należało podzielić pogląd strony, co jednak nie jest wystarczającą podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż przedmiotowe uchybienie w istocie nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko w takiej sytuacji zaskarżona decyzja powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego – art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy bowiem mieć na względzie, że tak jak art. 246 §4 Kodeksu celnego jako przepis o charakterze nadzwyczajnym nie może być stosowany i interpretowany rozszerzająco, w takim samym stopniu dotyczy to również art. 2651 Kodeksu celnego, który także ma charakter nadzwyczajny i wprowadza nadzwyczajny tryb postępowania wobec decyzji ostatecznej.

Art. 2651 w § 1 Kodeksu celnego stanowi, że "Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony". Wynika więc z tego, że aby w ogóle można było rozpatrywać możliwość wzruszenia w tym trybie decyzji, muszą zostać spełnione – łącznie – następujące przesłanki:

– decyzja musi być ostateczna,

– na mocy tej decyzji strona nabyła prawo,

– za wzruszeniem tej decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony

– i (jako przesłanka negatywna) przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji.

Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał. Może być zmieniona, ale nie musi być zmieniona, gdyż ustawodawca pozostawił tą kwestię do uznania organu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wzruszenie decyzji w tym trybie w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu.

W kontekście cytowanego przepisu należy więc zwrócić uwagę, że chociaż strona skarżąca we wniosku (tj. wnioskach z dnia [...]. 12. 2002r., opatrzonych datą [...] grudnia 2002 r.) powołała się na art. 2651 Kodeksu celnego, wnosząc o "uchylenie decyzji Urzędu Celnego w W." (mocą której Dyrektor UC wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową) oraz o "zwrot pobranej opłaty (...) wraz z odsetkami", to – zarówno w sformułowanych wobec owej decyzji zarzutach (naruszenia art. 123 §1, art. 200, art. 165 §2, i 192 Ordynacji podatkowej oraz art. 275 §4 pkt 5 Kodeksu celnego "poprzez błędną interpretację wyrażonej tam normy"), jak i w treści uzasadnienia wniosku – strona nawet nie nawiązała do przesłanek z art. 2651 warunkujących możliwość wzruszenia decyzji w tym trybie. W szczególności zaś nie wskazała (a tym bardziej nie wykazała), jaki interes czy to publiczny czy też ważny interes strony miałby przemawiać za uchyleniem tej decyzji.

Również w odwołaniu (od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...], odmawiającej uchylenia ww. decyzji wymiarowej w trybie art. 2651) strona – całkowicie abstrahując od przesłanek z art. 2651 – podniosła zarzut:

– błędu w ustaleniach faktycznych, polegającego na przyjęciu, że złożyła wniosek o naliczanie opłat manipulacyjnych w związku z pracą funkcjonariuszy celnych w miejscu uznanym (z czym połączyła zarzut niezasadnego odrzucenia argumentów świadczących o naruszeniu w decyzjach Dyrektora Urzędu Celnego art. 123 §1, 200 §1, 165 §2, i 192 Op.),

– błędnego zastosowania art. 277 Kodeksu celnego w ten sposób, że wbrew jego treści przyjęto, że również zwrot opłat manipulacyjnych dodatkowych następuje w trybie i na zasadach ustalonych dla należności celnych przywozowych

– nieuprawnionego twierdzenia, iż wniosek o zwrot nienależnie pobranych opłat został złożony po terminie.

Jak zatem z powyższego wynika, skarżąca podniosła zarzuty dotyczące wadliwości wydanej decyzji wymiarowej, ostatecznie wnosząc też o jej uchylenie jako "decyzji wydanej bez podstawy prawnej" – co by mogło wskazywać, że stanowisko jej zostało oparte w istocie na treści art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie zaś na art. 2651 Kodeksu celnego, którego celem nie jest (kolejne, ponowne) merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz ocena (a nie weryfikacja) decyzji ostatecznej pod kątem wymienionych w tym przepisie przesłanek. Art. 2651 Kodeksu celnego nie jest bowiem odpowiednikiem art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, lecz stanowi odrębną instytucję prawną.

Tak więc jedynie z faktu, że tak we wniosku, jak i w odwołaniu swoje zarzuty strona poparła tym, że na skutek wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego zapadłych w innych, analogicznych sprawach zmieniła się interpretacja przepisów prawa, na podstawie których wydana została ww. decyzja wymiarowa, można przypuszczać, że wnioskując o jej uchylenie w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, strona prawdopodobnie (bo, jak już wspomniano, nie zostało to nigdzie wyartykułowane) odwoływała się do przesłanki mówiącej o "ważnym interesie strony", utożsamiając ją (jak się wydaje) jednocześnie i z brakiem podstawy prawnej, i z błędną wykładnią podstawy prawnej, której – zdaniem strony – nie ma.

Wskazując w tym miejscu na ewidentny błąd logiczny strony – polegający na tym, że nie można mówić o błędnej wykładni lub zastosowaniu podstawy prawnej, a jednocześnie twierdzić, że w ogóle takiej podstawy prawnej nie ma – stwierdzić trzeba, że konieczne jest omówienie kwestii podstawowej przesłanki z art. 2651 K.cel., tj. "ważnego interesu strony" lub "interesu publicznego".

Przesłanka "ważnego interesu strony", do której (prawdopodobnie) odwoływała się strona skarżąca składając wniosek o uchylenie decyzji wymiarowej w trybie art. 2651 K.cel., nie została prawnie zdefiniowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu publicznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że jest to tryb nadzwyczajny, i że – w przeciwieństwie do "zwykłego" postępowania odwoławczego – w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie, należy przyjąć, że badanie przesłanki "ważnego interesu strony" (podobnie jak i "interesu publicznego") nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej.

Sam fakt istnienia rozbieżności w orzecznictwie co do interpretacji przepisów prawa może być jedynie traktowany jako okoliczność istotna z punktu widzenia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, która wszakże nie może być utożsamiana z samym pojęciem ważnego interesu strony lub interesu publicznego i spełnieniem przesłanki zawartej w art. 2651 Kodeksu celnego umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej.

Tak więc, zmiana interpretacji prawa, dotycząca rozumienia pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego", jaka nastąpiła po wydaniu wyroków przez NSA i SN (do których odwołuje się skarżąca), winna być brana pod uwagę przy rozpatrywaniu przez organ również sprawy niniejszej jako okoliczność istotna z punktu widzenia ważnego interesu strony. Jednakże nie może to być podstawą do "automatycznego" przyjęcia, że skoro nastąpiła zmiana interpretacji prawa, to strona jest zwolniona od wykazania swojego ważnego interesu, z powodu którego miałaby nastąpić zmiana lub uchylenie ostatecznej decyzji, albo że tylko przez samą zmianę interpretacji ów ważny interes po jej stronie już zachodzi.

Błędem byłoby więc przyjęcie, że sama zmiana orzecznictwa stanowi ważny interes strony, ale również byłoby błędem, który należałoby traktować jako naruszenie art. 2651 K.cel., gdyby organ kwestię zmiany orzecznictwa pominął milczeniem i nie dokonał jej oceny w kontekście art. 2651.

Jednakże w sprawie niniejszej Dyrektor Izby Celnej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji omówił skutki prawne wynikające z wydanych przez NSA i SN wyroków, podkreślił, że zarówno NSA jak i SN "nie zakwestionował prawa organów celnych do poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej,...a jedynie wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu", zwrócił uwagę, że "...orzeczenia Sądu wiążą organ w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd, natomiast...Strona nie skorzystała z prawa wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego" (str. 4 uzasadnienia) i kwestie te odniósł do zasady trwałości decyzji ostatecznych wynikającej z art. 128 Ordynacji podatkowej.

Ponadto, nawiązując do szczególnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej przewidzianego w art. 2651 Kodeksu celnego, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że "Uruchomienie tego trybu wymaga jednakże wniosku lub zgody strony, jak również wykazania zaistnienia przesłanki pozytywnej "ważnego interesu strony", co tylko sama Strona może uczynić. A zatem, należy stwierdzić, że w świetle obowiązującej regulacji prawnej oraz mając na uwadze, że wyrok NSA wiąże w konkretnej sprawie, organ celny nie miał podstaw do działania z własnej inicjatywy" ( k.5 uzasadnienia).

Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 K.cel. możliwe jest zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, za jej zgodą. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb nadzwyczajny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji, należałoby przyjąć, że w ramach wszczętego na wniosek strony postępowania zmierzającego do wzruszenia decyzji ostatecznej w tym trybie, "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "ważny interes" lub "interes publiczny", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy. W przeciwnym wypadku, tj. gdyby postępowanie było wszczęte z urzędu, obowiązek ten spoczywałby na organie. Natomiast w "zwykłym" postępowaniu, w wyniku którego ma być wydana decyzja merytoryczna, każdorazowo obowiązkiem organu jest ustalenie stanu rzeczy, i to niezależnie od tego, czy postępowanie jest wszczęte na wniosek strony, czy też z urzędu. Dlatego w takiej sytuacji znaczną część nawet pobocznych problemów i całokształt okoliczności organ powinien badać i uwzględniać z urzędu, co nie oznacza wszakże, aby nawet w tym (zwykłym) postępowaniu organ miał sam doszukiwać się przypuszczalnego stanowiska strony, i to z uwzględnieniem jej subiektywnego podejścia.

Tak więc, we wszczętym na wniosek strony postępowaniu prowadzonym w trybie art. 2651 Kodeksu celnego, nie można przy ocenie "ważnego interesu strony" jako przesłanki umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej pominąć zachowania samej strony i tego, jak sama strona rozumie swój "ważny" interes. To, czy ma ona "interes" i czy jest to interes "ważny" jest przede wszystkim kwestią oceny samej strony, a więc to strona musi wskazać, na czym ten interes polega i dlaczego jest on ważny. Dopiero wtedy organ ma dane (podstawy) do dokonania swoich ocen, w których może podzielić stanowisko strony lub nie.

W związku z tym trzeba zauważyć, że ponad 2,5 roku wcześniej, w kwietniu 2000 r., strona składała już wniosek (wnioski z dnia [...]. 04. 2000r., opatrzone datą [...]. 04.) o uchylenie ww. decyzji wymiarowej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego (nb. powołała się wówczas na "ważny interes strony", chociaż też go nie określiła). Następnie jednak (pismem z [...]. 04. 2000r., opatrzonym datą [...]. 04.) strona wniosek cofnęła, a organ postępowanie umorzył.

Fakt cofnięcia przez stronę skarżącą złożonych w trybie art. 2651 wniosków ma istotne, przesądzające wręcz znaczenie. Dowodzi bowiem, że sama strona uznała, że nie jest to na tyle "ważny" interes, skoro nad ten interes, który ew. mógłby uzasadniać uchylenie decyzji, przedłożyła inny, wynikający z cofnięcia wniosków.

Przesłanka "ważnego interesu strony", o którym mowa w art. 2651 nie została prawnie zdefiniowana i przepisy nie ustanawiają też żadnej gradacji, na ile musi być on dla strony ważny, aby uzasadniał wzruszenie decyzji w tym trybie. Tym niemniej, biorąc pod uwagę, że przewidziany w art. 2651 tryb jest trybem nadzwyczajnym, że stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, należy przyjąć, że ów "ważny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle ważny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od owych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego i uzasadniał zastosowanie trybu nadzwyczajnego.

Cofnięcie złożonych w 2000r. wniosków i ponad dwuletnie "milczenie" strony, wyklucza możliwość uznania, że za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawiał jakiś interes strony, który można by uznać za "ważny" w rozumieniu art. 2651 Kodeksu celnego. Tym bardziej, że strona nie wyjaśniła, czym uzasadnia, że jej interes, który nie był dość "ważny" w kwietniu 2000 r. (kiedy to, jak twierdzi, stosując się do "perswazji" organu cofnęła wnioski), stał się na nowo ważny w grudniu 2002 r., kiedy to ponownie złożyła wnioski w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Nie wykazała też, aby ów ważny interes powstał w dacie złożenia w tym trybie wniosku lub aby w tej dacie stał się ważny.

Na marginesie wypada również odnieść się do kwestii "interesu publicznego", tj. alternatywnej do "ważnego interesu strony" przesłanki "pozytywnej", umożliwiającej wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 2651 Kodeksu celnego.

Pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem wielowymiarowym i niewątpliwie szerszym niż pojęcie "interesu społecznego", o którym mowa w art. 155 kpa., albowiem, oprócz aspektu społecznego, obejmuje ono również kwestie z szeroko rozumianej sfery funkcjonowania instytucji publicznych, w tym instytucji państwa. Niewątpliwie w interesie publicznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej (na co notabene strona powołała się dopiero w uzupełnieniu skargi), ale też w interesie publicznym leży interes państwa, pewność obrotu prawnego i gospodarczego oraz stabilność stosunków w sferze finansów, w tym finansów publicznych. O takim rozumieniu pojęcia interesu publicznego świadczy cały szereg uregulowań zawartych tak w Ordynacji podatkowej, jak i w Kodeksie celnym, ściśle reglamentujących lub zgoła wykluczających po upływie określonego okresu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej – nawet wadliwej (por. np. art. 241 § 2, art. 243 § 1a, art. 245 § 1 pkt 3, art. 247 § 2, art. 249 § 1, art. 256 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 2652 Kodeksu celnego).

W tym kontekście należy także odnieść się do przepisów art. 246 § 4 i § 5 Kodeksu celnego, które zostały uznane przez organy celne za "przepisy szczególne" w rozumieniu art. 2651, które "sprzeciwiają się" uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej.

Jak już wspomniano na wstępie rozważań, zastosowanie tych przepisów przez organy celne w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego jako przesłanki negatywnej, niewątpliwie stanowi uchybienie, bowiem art. 246 dotyczy zupełnie innego postępowania, uregulowanego w innej części Kodeksu celnego i odnosi się wyłącznie do kwestii zwrotu i umorzenia należności celnych, nie zaś do nadzwyczajnego trybu uchylania lub zmiany decyzji ostatecznych uregulowanego w art. 2651.

Trzeba jednak przypomnieć, iż art. 246 § 4 i § 5 stanowi, że: "Należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od dnia jego powiadomienia o tych należnościach" (§ 4) oraz że "Organ celny dokona zwrotu lub umorzenia z urzędu, gdy stwierdzi przed upływem 3 lat od powiadomienia dłużnika, że zachodzą okoliczności uzasadniające zwrot lub umorzenie" (§ 5). Ustawodawca zatem ustanowił w przepisach tych trzyletnią cezurę czasową jako maksymalny okres, w ramach którego przewiduje możliwość podjęcia działań zmierzających do zwrotu należności celnych.

W związku z tym konieczne jest wskazanie, że w sprawie niniejszej:

1) Strona sama stwierdza, że nie złożyła wniosku w trybie artykułu 246, co wyklucza możliwość zastosowania § 4, a ponadto wniosek, który w ogóle złożyła (w trybie art. 2651) i tak był złożony po upływie 3 lat. Tak więc i z tego względu nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyby go nawet – wbrew woli samej strony – traktować jako wniosek złożony w trybie art. 246.

2) W toku całego postępowania nie zostało również wykazane, aby organ przed upływem 3 lat "stwierdził", że zachodzą okoliczności uzasadniające zwrot lub umorzenie należności.

Jednocześnie jednak strona jest niekonsekwentna, bo sama przywołuje argument, mający przemawiać za możliwością zastosowania art. 246 § 4 i § 5 Kodeksu celnego wskazując (wspomnianą już) zmianę kierunku orzecznictwa NSA oraz SN, a ściślej to, że organ miał "świadomość", iż od roku 2000 zapadały wyroki NSA wskazujące na inną interpretację pojęcia "czynności dokonywane poza siedzibą urzędu". Jednakże zmiana orzecznictwa nie jest okolicznością uzasadniającą zwrot opłaty manipulacyjnej.

Fakt, a ściślej mówiąc świadomość faktu, że zmienia się interpretacja danego przepisu, nie jest jeszcze stwierdzeniem zachodzenia jakiejś okoliczności. Użyte w § 5 art. 246 określenie "stwierdził", stanowiące warunek obligujący organ do działania w danej sprawie z urzędu, nie może być bowiem utożsamiane z tym, że organ powziął wiadomość (dowiedział się, miał świadomość), że w innych sprawach zapadły wyroki, w których sądy (NSA i SN) przyjęły odmienną od organów celnych interpretację przepisów. "Stwierdzenie", o którym mowa w tym przepisie, że zachodzą okoliczności (wskazane w § 1 i 2) uzasadniające zwrot lub umorzenie należności, tj. np. stwierdzenie, że należność "nie była prawnie należna" (w poprzednim brzmieniu, że "nie wynikała z obowiązujących przepisów") musi być sformalizowane i przede wszystkim musi odnosić się do konkretnej sprawy. Orzeczenia NSA, jak również SN, wiązały organ w danej sprawie, a zatem okoliczności te (uzasadniające zwrot lub umorzenie należności) zachodziły w stosunku do innego podmiotu i w innych sprawach. W przedmiotowej sprawie organ żadnych okoliczności nie stwierdził, choć taka sytuacja potencjalnie byłaby możliwa gdyby np. organ prowadził w tym okresie kontrole i w ich trakcie mógł stwierdzić, że ponoszeniu wcześniej wniesionych opłat towarzyszyły okoliczności, które uzasadniają ich zwrot; również byłoby to ewentualnie możliwe, gdyby sama strona nie cofnęła złożonych przez siebie wniosków.

Tak więc wskazywany przez skarżącą przepis § 5 art. 246, obligujący organ do dokonania zwrotu należności z urzędu, nawet potencjalnie nie może mieć zastosowania w stanie faktycznym, jaki ma miejsce w sprawie niniejszej.

Art. 246 K.cel. mógłby natomiast mieć zastosowanie w przypadku, gdyby doszło do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego przed upływem 3 lat od powiadomienia o należnościach celnych, gdyż wtedy wystąpiłaby określona w § 5 art. 246 K.cel. przesłanka "stwierdzenia" przez organ okoliczności uzasadniającej zwrot należności celnej, jak również powstałaby podstawa faktyczna i prawna do złożenia przez stronę wniosku na podstawie § 4 tego przepisu.

Niezasadny jest zatem również zarzut Strony, że zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego, w wersji przed nowelizacją, jedynie pobór a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował w trybie i na zasadach określonym dla należności celnych. Wykładnia systemowa przepisów art. 277 i 246 Kodeksu celnego prowadzi, przy braku w Kodeksie innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu tego rodzaju opłat pobranych w sprawach celnych. Sprzeczne z zasadą państwa prawa byłoby przyjęcie założenia, iż opłata pobrana nienależnie lub bez podstaw wynikających z obowiązujących przepisów wobec braku stosownych uregulowań prawnych nie może zostać Stronie zwrócona. Brak jest bowiem w przepisach prawa celnego innej podstawy prawnej umożliwiającej zwrot nienależnie pobranej opłaty. Podstawę prawną decyzji, o uchylenie których wystąpiła skarżąca Agencja, stanowił art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w sierpniu 1998 r., tj. upoważniającym organ do pobrania opłaty za przeprowadzenie, na wniosek strony, czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego. Przyjęta w ww. decyzjach przez organ celny interpretacja zawartego w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego określenia "siedziba urzędu celnego" jako "miejsca innego niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2000 r., w sprawie sygn. V SA 2690/99. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielił badający sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. III RN 54/01. Naczelny Sąd Administracyjny i Sąd Najwyższy w powołanych wyżej wyrokach wyraziły pogląd, iż pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego" interpretowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, także rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. Nr 162, poz.1122), oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości. Orzeczenia te, jakkolwiek wytyczyły drogę do zmiany treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, w którym od nowelizacji obowiązującej od dnia 19 marca 2001 r. (ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny... , Dz. U. z 2001 r. Nr 12, poz. 92) wprost jest mowa o "miejscu innym niż urząd celny", to jednakże nie mogły odnieść bezpośredniego skutku w zakresie obowiązków Strony wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W., o których uchylenie skarżąca wniosła pismami z dnia [...] grudnia 2002 r. Orzeczenia te nie zmieniły charakteru prawnego pobranych od Strony na mocy tych decyzji opłat manipulacyjnych dodatkowych. Zgodnie bowiem z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w konkretnej sprawie w jego orzeczeniu wiązała wyłącznie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub zaniechanie było przedmiotem zaskarżenia.

Brak było zatem podstaw do zwrotu z urzędu, w oparciu o art. 246 § 5 Kodeksu celnego, wpłaconych przez Stronę należności. Jak bowiem zostało to wcześniej wykazane, wyrok Sądu wydany w danej sprawie nie może stanowić podstawy do uruchamiania nadzwyczajnych trybów postępowania w innych sprawach. Zmiana interpretacji prawa dotycząca rozumienia pojęcia "poza siedzibą urzędu celnego", o jakiej niewątpliwie można mówić po wydaniu wyroków przez NSA i SN, może mieć natomiast wpływ na ocenę istnienia pozytywnych przesłanek z art. 2651 Kodeksu celnego, ale nie może zastępować (czy też być swoistym "zamiennikiem") ani ważnego interesu strony, ani interesu publicznego.

Jeśli natomiast chodzi o akcentowaną przez stronę skarżącą w toku postępowania przed Sądem (i dopiero wówczas podniesioną) kwestię możliwości zastosowania przez organ odwoławczy art. 246 § 6 Kodeksu celnego (który wszedł w życie 10. 08. 2003 r.), należy zauważyć, że zastosowanie tego przepisu również wymaga przede wszystkim inicjatywy strony. Przepis ten stanowi bowiem, że "termin, o którym mowa w § 4, może ulec przedłużeniu, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia go o tych należnościach było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej". Z brzmienia tego przepisu wynika więc jasno, że to dłużnik (czyli strona), składając wniosek w trybie art. 246 § 4, musi udowodnić, że niezłożenie go przed upływem 3 lat było spowodowane "nieprzewidzianymi okolicznościami" lub "działaniem siły wyższej". Dopiero wówczas kiedy organ uzna te okoliczności za udowodnione, termin, o którym mowa w § 4, może ulec przedłużeniu. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że strona nie dość że nie udowodniła, to nawet nie podnosiła, aby niezłożenie przez nią wniosku przed upływem 3 lat było spowodowane czy to jakimiś "nieprzewidzianymi okolicznościami" , czy też "działaniem siły wyższej", a przede wszystkim strona kategorycznie twierdziła, iż nie składała wniosków w trybie art. 246 § 4 lecz w trybie art. 2651. Wobec tego nie można czynić organowi odwoławczemu zarzutu, że nie zastosował § 6 art. 246 Kodeksu celnego i sam nie przedłużył terminu, o którym mowa w § 4, gdyż przepis § 6 art. 246 nie pozwala na działanie z urzędu.

Fakt, że art. 246 Kodeksu celnego nie mógł być podstawą prawną samego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, nie oznacza, iż nie powinien on być uwzględniany w ogóle. Przepis ten ma istotne znaczenie przy dokonywaniu wykładni systemowej i jego postanowienia mogły, a nawet powinny były stanowić dodatkowy element uzasadnienia prawnego decyzji. Wskazana bowiem w tym przepisie cezura czasowa wyznacza pewną granicę istotną dla oceny zarówno interesu publicznego, jak i ważnego interesu strony. Jeżeli strona występuje z wnioskiem przed upływem trzech lat od powiadomienia o długu celnym, to sam fakt możliwości skorzystania z uregulowań zawartych w art. 246 Kodeksu celnego (znanym także organowi z urzędu) może już wskazywać na jej ważny interes, który powinien zostać jedynie przez nią zindywidualizowany. Jeżeli jednak – tak jak ma to miejsce w sprawie niniejszej – wniosek jest złożony po upływie terminu umożliwiającego zwrot należności, to strona tym bardziej powinna wykazać, na czym polega jej interes w uzyskaniu wnioskowanej decyzji a zarazem udowodnić, że z ważnych względów nie mogła uczynić tego wcześniej.

Z punktu widzenia przesłanki interesu publicznego istotne jest również i to, że dokonana w owym czasie przez organy celne interpretacja przepisów, tycząca się pobierania opłaty za czynności dokonywane w miejscu uznanym, była zgodna z wolą ustawodawcy, aczkolwiek sprzeczna z literalnym brzmieniem sformułowanego przez niego przepisu. Świadczy o tym nowelizacja, której dokonał ustawodawca po wyrokach NSA i SN, nadając przedmiotowej regulacji prawidłowo zredagowane brzmienie. Fakt, że ustawodawca nie tylko nie zakwestionował prawa organów celnych do poboru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, lecz w sposób wyraźny prawo to "usankcjonował", poprawiając wadliwą redakcję przepisu, stanowi zarazem jedną z istotnych okoliczności rzutujących na ocenę sformułowanej w art. 2651 Kodeksu celnego przesłanki interesu publicznego. Jeżeli zatem uwzględni się nie tylko zmianę orzecznictwa, ale przede wszystkim rzeczywistą wolę ustawodawcy wyrażoną poprzez zmianę przepisów na skutek zmiany orzecznictwa, to należy dojść do wniosku, że w sprawie niniejszej interes publiczny wręcz sprzeciwia się uwzględnieniu wniosku strony o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. W szczególności w świetle podnoszonych przez stronę argumentów.

W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała ani interesu publicznego ani swojego "ważnego interesu", który uzasadniałby wzruszenie ostatecznej decyzji. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstawowej przesłanki z art. 2651 § 1 Kodeksu celnego, wniosek strony skarżącej o zmianę lub uchylenie tej decyzji w tym trybie już tylko z tego powodu nie mógł być uwzględniony przez żaden z organów.

Jeżeli chodzi o zarzut braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej, to w ocenie Sądu, organy celne mogły przyjąć, iż wniosek o skierowanie celników do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Zgodnie z tym przepisem, organ celny pobiera opłatę manipulacyjną dodatkową za wykonywanie, na wniosek osoby zainteresowanej, czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego. Skoro więc Skarżąca Agencja takie wnioski składała, a potwierdza to w skardze do Sądu, to musiała liczyć się z tym, że organy celne taką opłatę pobiorą. Tym samym bowiem pismem, którym w 1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W., po rozpatrzeniu wniosku "D." C. K., postanowił "uznać" proponowane miejsce, nadał ww. miejscu numer statystyczny i określił czynności, które mogą być wykonywane, wyraźnie też (w pkt 4) poinformował Skarżącą, że "zgodnie z art. 275 § 4 pkt 5 ustawy Kodeks celny(...) organ celny pobiera opłaty manipulacyjne dodatkowe" (k. 1 akt adm.).

Kolejną okolicznością, mającą również istotne znaczenie w sprawie niniejszej, jest fakt, że decyzja wydawana na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego – podobnie jak i na podstawie art. 253 lub 253a Ordynacji podatkowej (a także art. 154 i 155 kpa) – jest decyzją o charakterze uznaniowym, albowiem we wszystkich tych przepisach ustawodawca powiada, że przy spełnieniu określonych w tych przepisach przesłanek decyzja ostateczna "m o ż e" być uchylona lub zmieniona.

Z uwagi na ów uznaniowy charakter takiej decyzji, tak w judykaturze, jak i w doktrynie przyjmuje się, że nawet w sytuacji, gdy przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony, organ może – ale nie musi – wzruszyć decyzję ostateczną.

Na tle analogicznych uregulowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznej zawartych w Ordynacji podatkowej, której przepisy stosuje się odpowiednio w sprawach celnych (art. 262 K.cel.), wyprowadza się stąd wniosek, że "tak szeroko zakreślona sfera możności postępowania organu... sprawia, że sądowa kontrola wspomnianej decyzji jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy w sprawie orzekał organ właściwy, czy zastosowano odpowiednie przepisy prawa oraz czy nie miały miejsca tego rodzaju naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogły istotnie wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Naruszenie przepisów postępowania ma miejsce m.in. wówczas, gdy organ podatkowy nie ustalił faktów na które powoływała się strona, albo, gdy wyprowadził z nich błędne, nielogiczne wnioski" – (B. Gruszczyński w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, S.Babiarz, B.Dauter, B.Gruszczyński, R.Hauser, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, t. 8, s.647).

Takich uchybień w zaskarżonej decyzji jednakże nie stwierdzono, a zatem i z tej przyczyny skarga strony nie mogła zostać uwzględniona.

Tak więc, biorąc pod uwagę, że z jednej strony, w toku postępowania administracyjnego strona nie wykazała (a nawet nie wskazała) na czym ma polegać jej interes i jego ważność, która mogłaby skutkować uchyleniem ostatecznej decyzji, z drugiej zaś, uwzględniając, że uchylenie (w tym stanie rzeczy) ostatecznej decyzji wymiarowej po upływie 3 lat od jej wydania stałoby w kolizji z (rozumianym jak wyżej) interesem publicznym – nie można uznać zaskarżonej decyzji (pomimo zawartych w niej uchybień) jako naruszającej porządek prawny w takim stopniu, który nakazywałby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zgodnie bowiem z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd Administracyjny orzekający w pierwszej instancji jest władny (z mocy art. 145 § 1 pkt 1) uchylić decyzję tyko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zaskarżona decyzja niewątpliwie zawiera pewne uchybienia, jednakże żadne z nich nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem w świetle przedstawionego wyżej wywodu wydanie zaskarżonej decyzji było w pełni dopuszczalne, tym bardziej, że jest to decyzja o charakterze uznaniowym.

Nie można zgodzić się również z zarzutem dotyczącym faktu, że organy celne orzekały w przedmiocie zwrotu opłaty, co powoduje , że Naczelnik Urzędu Celnego rozstrzygał nie będąc właściwy w sprawie, wkraczając zarazem swoimi ocenami w zakres właściwy Dyrektorowi Izby Celnej. Z treści decyzji jasno bowiem wynika, że przedmiotem rozstrzygania przez organy celne, był wyłącznie wniosek złożony w trybie art.265¹K.cel., jakkolwiek co wyjaśniono wyżej w uzasadnieniu, art.246 K.cel. musiał być - ze względu na okoliczności sprawy - posiłkowo rozważany.

Z tych wszystkich względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.