Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 826/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31zo ust. 10, art. 31zo ust. 11
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 15 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] marca 2021 roku nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od [...] listopada do [...] listopada 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] (dalej: "ZUS", "Zakład") decyzją z [...] marca 2021 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "strona", "spółka"), utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2021 r., nr [...], odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

Strona wystąpiła do Zakładu z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach.

ZUS decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...], odmówił spółce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres od [...] listopada do dnia [...] listopada 2020 r.

W uzasadnieniu organ przywołał art. 31zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawa COVID-19") i wskazał, że na dzień [...] września 2020 r. strona prowadziła przeważającą działalność gospodarczą z kodem PKD [...], który nie uprawnia do zwolnienia. Kod [...] był wpisany jako kod działalności drugorzędnej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka zwróciła się o zwolnienie od opłacania składek, zwracając się do Zakładu o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania zarządu oraz zwrócenia się do Urzędu Skarbowego w [...] na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przeważającym odpowiadającej PKD 56.10.A.

Zakład, utrzymując w mocy decyzję wydaną w I instancji, stwierdził, że z art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy COVID-19 wynika, że przeważający rodzaj działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 na dzień 30 września 2020 r., który umożliwia ewentualne skorzystanie z prawa do zwolnienia z opłacania składek, w przypadku spełnienia pozostałych warunków, ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON. Z uwagi zatem, że dowodem rozstrzygającym w sprawie są dane z rejestru REGON nie dopuszczono wnioskowanych przez stronę środków dowodowych.

Na podstawie danych z rejestru REGON na dzień 30 września 2020 r. nie został potwierdzony jako rodzaj przeważającej działalności gospodarczej wskazany przez spółkę kod PKD 56.10.Z. Z informacji przekazanych przez Urząd Statystyczny w piśmie z [...] stycznia 2021 r. wynika, że kod PKD przeważającej działalności na dzień [...] września 2020 r. to 46.34.A. Zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Sądowego dopiero na podstawie wpisu z [...] lutego 2021 r. określono przeważający kod PKD jako 56.10.A. Z uwagi na to, że zmiana ta została dokonana po [...] września 2020 r. organ nie ma podstaw do uznania, że został spełniony sporny warunek.

W skardze do tut. Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania, spółka zarzuciła Zakładowi: - nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów, - bezpodstawne ograniczenie prawa do zwolnienia bez prawidłowego postępowania dowodowego i obiektywnej oceny dowodów, co doprowadziło do sytuacji, że statystyczny numer PKD ma być błędnie wyznacznikiem oceny przedmiotu działalności i to wbrew zasadzie swobody prowadzenia działalności gospodarczej i swobodnej oceny dowodów, braku elastycznej możliwości zmiany PKD w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zgodnie z koniunkturą w świetle potrzeby zmiany umowy spółki w formie aktu notarialnego, a następnie zgłoszenia tego aktu do KRS.

Jednocześnie spółka zawnioskowała o przeprowadzenie tych samych dowodów, o które wnosiła w odwołaniu.

Zakład w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

W piśmie procesowym z [...] czerwca 2021 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Pismem procesowym z [...] sierpnia 2021 r. do postępowania wstąpił Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców (dalej: "Rzecznik"), wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Rzecznik wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 i art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "K.p.a."), poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego. Zdaniem Rzecznika organ rentowy dokonał jednocześnie błędnej wykładni art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy COVID-19, przez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na ich literalnej wykładni z pominięciem celów ustawy. Należy natomiast odstąpić od literalnej wykładni tych przepisów na rzecz takiego ich rozumienia, które koreluje z efektami wykładni systemowej i celowościowej. Rzecznik powołał się przy tym na stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o rozpoznanie sprawy w rzeczonym trybie, a żadna z pozostałych stron nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, ziściły się przesłanki do zastosowania ostatnio przywołanego przepisu. Nadmienić trzeba, że w trybie uproszczonym, o czym stanowi już art. 120 P.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jest to odstępstwo od zasady jawnego rozpoznania spraw ujętej w art. 10 P.p.s.a.

Zaskarżona decyzja ZUS I Oddział w [...] z [...] marca 2021 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] stycznia 2021 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. stanowi podstawę ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Istota sporu do jakiego doszło w sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy Zakład – rozpoznając wniosek skarżącej – mógł ograniczyć się przy określeniu rodzaju prowadzonej przez nią przeważającej działalności gospodarczej, określając jej oznaczenie według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, wyłącznie do danych zawartych w rejestrze REGON, jak wynika ze stanowiska organu, czy też powinien uwzględnić rzeczywiście prowadzoną działalność gospodarczą, jak wynika ze stanowiska skarżącej spółki, które wsparte zostało przez Rzecznika.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W art. 31zo ustawy COVID-19 przewidziano podstawy do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Zgodnie z zawartym tam art. 31zo ust. 10 na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.2l.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.2l.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.5l.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.2l.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od [...] listopada 2020 r. do [...] listopada 2020 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Jak stanowi przy tym art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r.

W ocenie tut. Sądu zawarte w art. 31zo ust. 10 w zw. z ust. 11 ustawy COVID-19 sformułowanie o prowadzeniu działalności oznaczonej według PKD określonym kodem (w kontrolowanej sprawie: 56.10.A), jako rodzaju przeważającej działalności, rozumieć trzeba, jako faktycznie (rzeczywiście) prowadzoną przez płatnika składek działalność gospodarczą. Rację w nakreślonym na wstępie sporze przyznać zatem trzeba skarżącej.

Należy bowiem pamiętać o tym, że rejestr REGON, do którego odwołuje się art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1985 r. o statystyce publicznej, tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 955). Podanie do rejestru REGON danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objęta kodami PKD ujawnionymi w tym rejestrze. Wspomniany rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy m.in. w wyrokach z 7 stycznia 2013 r., sygn. akt II UK 142/12 i 23 listopada 2016 r., sygn. akt II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu.

Wskazać trzeba, że ustawa COVID-19 nie zawiera definicji wyrażenia: "przeważająca działalność gospodarcza", do którego odwołuje się jej art. 31zo ust. 10. Wyjaśnia je dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015 r., poz. 2009 ze zm.). W § 9 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia postanowiono, że rodzaj przeważającej działalności ustala się odpowiednio, w przypadku osób prawnych i jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, których celem jest osiąganie zysku, zakładów działalności gospodarczej: stowarzyszeń, organizacji społecznych, fundacji, związków zawodowych, kościołów – na podstawie procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika – na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O rodzaju przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ostatnio cytowanym rozporządzeniu. Dlatego dokonując wykładni art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 nie można pominąć powyższego znaczenia pojęcia rodzaju przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność wpisu w rejestrze REGON.

W świetle dotychczasowych twierdzeń należy uznać, że pomoc, o jakiej mowa w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonej w tym przepisie jako przeważającej. Odmienna wykładnia tego przepisu niż przedstawiona w niniejszym uzasadnieniu mogłaby tymczasem spowodować, że przedmiotową pomoc otrzymałby przedsiębiorca, który wpisany ma w rejestrze REGON kod wymieniony w analizowanym przepisie, pomimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej. Z drugiej strony natomiast nie można pomocy tej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako rodzaju przeważającej działalności, tej która wymieniona została w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19, działalność taką w istotnym dla sprawie okresie rzeczywiście prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z danych w rejestrze REGON nie spełniałoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

Nie można tracić z pola widzenia tego, że przepisy ustawy COVID-19 mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z wystąpieniem epidemii COVID-19, przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia wszystkim tym, którzy określonymi ograniczeniami byli bezpośrednio objęci, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez odpowiednio wczesną aktualizację danych.

W powyższych okolicznościach nie sposób uznać, aby art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 ustanawiał wyłączny środek dowodowy, jaki może służyć wykazaniu rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez płatnika składek. Wnioskodawca może istotne w tym względzie okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez Zakład wsparcia dla przedsiębiorców faktycznie prowadzących określony rodzaj działalności gospodarczej, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, a uregulowanego przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

W realiach kontrolowanej sprawy, w której zachodzi sprzeczność pomiędzy kodem PKD przeważającej działalności podanym przez skarżącą w złożonym wniosku (56.10.A – Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne, zob. rozporządzenie Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), Dz. U. z 2007 r. Nr 251, poz. 1885 ze zm., dalej: "rozporządzenie PKD"), a kodem PKD ustalonym przez ZUS na dzień 30 września 2020 r. w oparciu o dane z bazy REGON (46.34.A – Sprzedaż hurtowa napojów alkoholowych, zob. rozporządzenie PKD), organ rentowy zobowiązany był zwrócić się do strony o złożenie stosownych wyjaśnień oraz przedłożenie odpowiednich dowodów na poparcie jej twierdzeń na podstawie art. 79a K.p.a. Było to tym bardziej konieczne, jeżeli zauważy się, że z dodatkowych wyjaśnień przekazanych w piśmie z [...] stycznia 2021 r. Urzędu Statystycznego w [...] wynika, iż dane przekazywane z KRS w latach 2015-2017 nie zawierały informacji o przeważającym kodzie PKD, przez co "utrzymany" został kod PKD pochodzący z wniosku z 2008 r.

Zgodnie z art. 79a § 1 K.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Jak stanowi natomiast art. 79a § 2 K.p.a. w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1.

Powyższy przepis stanowi uszczegółowienie zawartej w art. 10 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a konkretnie wynikającego z niej obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Na organ nałożony został dodatkowy obowiązek polegający na wskazaniu stronie zależnych od niej przesłanek, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądaniem. Jak wynika z uzasadnienia do ustawy wprowadzającej komentowany przepis, jego celem jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Może to zapobiec wydaniu negatywnego rozstrzygnięcia w sprawie oraz zaskarżeniu decyzji przez stronę i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Przepis także nie ogranicza norm określonych w art. 8 – 10 oraz art. 77 K.p.a., lecz stanowi ich uzupełnienie. Pomimo wprowadzenia dodatkowego obowiązku dla organu nadal aktualne pozostają zawarte w art. 10 § 2 i 3 K.p.a. regulacje dotyczące odstąpienia od zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Oznacza to, że organ nie będzie obowiązany do jego wykonania w sprawie, w której w ogóle odstąpi od stosowania przedmiotowej zasady, jednakże powinien wówczas w decyzji uzasadnić swoje postępowanie w tym względzie. Przedłożenie dodatkowych dowodów celem wykazania spełnienia przesłanek nastąpić powinno w terminie wyznaczonym stronie przez organ na wypowiedzenie się przez nią co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań. Termin ten może zostać przedłużony na zasadach ogólnych (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. R. Hausera Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2020 do art. 79a).

Jak powyżej wskazano z brzmienia art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19 wynika, że prawodawca zdecydował się przyznać wsparcie polegające na zwolnieniu z obowiązku opłacania należnych składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranego rodzaju (w określonych branżach). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku (...) dokonuje się na podstawie"). Środek ten wprowadza domniemanie prawne zakładające, że wpis w rejestrze REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Obalenie tego domniemania polegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru REGON.

Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, zob. także art. 180 K.p.a. i art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.). Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez prawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek inicjując postępowanie administracyjne, zaś Zakład przed wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 K.p.a. Organ rentowy powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc równocześnie zadość zasadzie informowania (art. 9 K.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i art. 78 § 1 K.p.a.

Powyższej przedstawione stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2021 r., sygn. akt I GSK 829/21 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stornie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z podanych względów poddaną kontroli tut. Sądu decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą uznać trzeba za wadliwą, to jest wydaną z naruszeniem przepisów postępowania wymienionych powyżej, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odniesienie się do pozostałej argumentacji skarżącej – wobec ograniczenia się przez Zakład jedynie do danych z rejestru REGON – uznać trzeba za przedwczesne. Tut. Sąd nie jest przy tym uprawniony do zastąpienia organu rentowego w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tej regulacji tut. Sąd nie miał możliwości uwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w skardze, które po pierwsze, nie odnosiły się jedynie do dowodów z dokumentów, po drugie, dalece wykraczały poza uzupełniający charakter dowodów dopuszczonych w art. 106 § 3 P.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, Zakład wezwie skarżącą do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy kodem PKD wskazanym we wniosku, a kodem PKD wynikającym z rejestru REGON oraz wezwie do przedłożenia stosownych dowodów, z których wynikałoby, że prowadzona przez nią faktyczna działalność gospodarcza w przeważającym zakresie odpowiada kodowi wymienionemu w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID-19. Następnie organ rentowy dokona oceny zgromadzonego tak materiału dowodowego, mając na uwadze przepisy ustawy COVID-19 i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

Brak było natomiast podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej spółki o zasądzenie kosztów postępowania. Wprawdzie z art. 200 P.p.s.a. wynika, że zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi, to strona skarżąca nie tylko występowała przed tut. Sądem osobiście (nie korzystając z pomocy profesjonalnego pełnomocnika), lecz ponadto zwolniona była od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a. Strona nie poniosła wobec tego niezbędnych kosztów postępowania, które w świetle regulacji art. 205 P.p.s.a. mogłoby być przez tut. Sąd uwzględnione.