Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 1022/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-02-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 § 2 w zw. z art. 246  § 1 pkt 1  art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. S. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2014 r. w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy zezwolenia na usunięcie drzew p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 3 grudnia 2013r. E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne, a orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS, z powodu poważnej wady serca, został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Z tego też powodu zmuszony był do ograniczenia produkcji rolnej do najmniej pracochłonnych czynności, co oznaczało spadek dochodów. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 465,14 zł miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny w wysokości 1000 zł rocznie, zwrot akcyzy – około 1.100 zł, zwrot kosztów sądowych – 124 zł. Skarżący otrzymał także dopłaty unijne do gruntów w kwocie 2.335 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha oraz drewniany dom o powierzchni 60 m² z 1908 r. (wymagający remontu). Gospodarstwo rolne jest położone na bardzo słabych glebach, znaczna cześć gruntów znajduje się w dolinie rzeki, co powoduje ich częste podtopienia. Posiadane maszyny rolnicze mają po 20 lat, wymagają ciągłych napraw. Budynki gospodarcze są stare i niefunkcjonalne, co utrudnia rozwój hodowli zwierząt. Wskazał, że przeciwko niemu prowadzonych sześć postępowań egzekucyjnych. Łączne zadłużenie wnioskodawcy wynosi około 14.000 zł.

Z dołączonego na skutek wezwania referendarza sądowego dodatkowego oświadczenia wynika, że skarżący posiada 7 sztuk bydła, w tym 2 krowy oraz ciągnik rolniczy, przyczepę rolniczą i inne maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej. W okresie wrzesień – listopad 2013 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych. Wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy to: 600 zł – żywność, 140 - 160 zł – energia elektryczna, 30 zł – woda, 150 zł – 200 telefon. W listopadzie 2013r. E. S. otrzymał zwrot podatku akcyzowego, ale w okresie listopad – grudzień nie otrzymał dopłat do prowadzonej produkcji rolnej. Umowa dzierżawy nieruchomości, za którą wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny (1000 zł rocznie) jest umową ustną. W styczniu 2014r. skarżący utracił krowę o wartości ok. 4000 zł.

E. S. dołączył: wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 października do 31 grudnia 2013r., upomnienie od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na kwotę 2.063,72 zł; upomnienie z Urzędu Gminy K. z dnia [...] listopada 2013 r. na kwotę 1.549,80 zł; dokument potwierdzający utratę sztuki bydła w styczniu br., rachunki za energię elektryczną; decyzję KRUS z dnia [...] lipca 2013 r. potwierdzającą wysokość otrzymywanej renty, pismo T-Mobile Polska z dnia 22 listopada 2013r. dot. zadłużenia na kwotę 2.487,79 zł, ostateczne wezwanie do zapłaty na kwotę 1424,35 zł wystawione przez PZU S.A., decyzję KRUS potwierdzającą wysokość otrzymywanej renty.

Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2014 r. referendarz tutejszego sądu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Ocenił, że skarżący nie wykazał, by znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył E. S. zarzucając brak znajomości zasad prowadzenia gospodarstwa rolnego przez osobę samotną w podeszłym wieku oraz brak wiedzy na temat wymagań, jakie stawia produkcja rolna. Wskazał, że w postanowieniu referendarza nie uwzględniono faktu prowadzenia przeciwko niemu licznych postępowań egzekucyjnych, które paraliżują jego działalność rolniczą i generują nowe koszty. Powtórzył wcześniej powoływane argumenty mające, jego zdaniem, świadczyć o trudnej sytuacji majątkowej.

Do sprzeciwu wnioskodawca dołączył do zaświadczenie lekarskie z dnia

[...] stycznia 2014 r. mające świadczyć o jego złym stanie zdrowia oraz dokumenty mające potwierdzić jego bardzo trudną sytuację materialną, a mianowicie dołączył: dokument z którego wynika, że w dniu 4 stycznia 2013 r. "upadła" jedna krowa, oraz zarządzenie Prezesa SR w Z. z dnia 18 listopada 2013 r. o umorzeniu należności sądowych w kwocie 2.604,79 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 10 stycznia 2014r., a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.

Wniosek skarżącego z dnia 3 grudnia 2013r. zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Analiza znajdujących się w aktach dokumentów nie pozwala na uwzględnienie żądania na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bowiem niemożliwe jest na ich podstawie sporządzenie wiarygodnego obrazu stanu majątkowego strony.

Jedynymi dokumentami, z których jednoznacznie wynika wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów jest decyzja KRUS o przyznaniu renty rolniczej (465,14 zł) oraz decyzja o płatności ONW na kwotę ponad 3.238, 11 zł (z pierwszej połowy ubiegłego roku). Co prawda skarżący przyznał dodatkowo, że uzyskał zwrot podatku akcyzowego (1.100 zł), roczny dochód z dzierżawy (1.000 zł) oraz zwrot kosztów postępowania (124 zł), jednakże zauważyć należy, że są to dochody co do zasady niemające charakteru stałego (zwrot kosztów, zwrot akcyzy), bowiem te ograniczają się do kwoty zaledwie 465,14 zł. Budzi zatem wątpliwości skąd skarżący uzyskuje środki na pokrywanie bieżących wydatków, które jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, oscylują w granicach 920-990 zł.

Do akt skarżący przedkłada liczne dokumenty wskazujące na jego zadłużenie np. wezwanie z dnia 29 października 2013 r. do zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW na kwotę 2.063,72 zł, upomnienie z dnia 19 listopada 2013 r. na kwotę 1.549, 80 zł, wezwanie do zapłaty z dnia 13 grudnia 2013 r. wystawione przez PZU S.A. na kwotę 1.424,35 zł, zestawienie nieopłaconych faktur na rzecz operatora telefonii komórkowej w wysokości 2.487,79 zł z dnia 22 listopada 2013 r., oraz dokumenty mające świadczyć o jego niewypłacalności (zarządzenie o umorzeniu należności sądowych w kwocie 2.604,79 zł). Przedstawiają one jednak tylko wybiórczo jego sytuację majątkową tzn. wyłącznie stronę zadłużenia. Jeszcze raz podkreślić należy, że nie wynika z nich, w jaki sposób skarżący uzyskuje środki na bieżące utrzymanie i okazjonalne inne wpłaty (zwłaszcza przy wskazywanym ograniczeniu dochodowości gospodarstwa i braku sprzedaży płodów rolnych od sierpnia 2013 r.).

Wskazać trzeba, że w postanowieniach z dnia 22 października 2013r. II OZ 904/13 oraz z dnia 28 listopada 2013 r. II OZ 1083/13, dysponując niemalże analogicznym jak w sprawie niniejszej materiałem dowodowym (w tym wydanymi wobec skarżącego postanowieniami o bezskuteczności egzekucji, a także zarządzeniem o odroczeniu spłaty należności) NSA oddalił zażalenia od postanowienia tutejszego sądu w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Wskazano, że skarżący po raz kolejny nie wykazał zmiany swojej sytuacji płatniczej na tyle, by można było uznać brak po jego stronie środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych. Na podstawie zaś dokumentów zgromadzonych

w sprawie nie jest możliwe dokładne ustalenie aktualnej sytuacji materialnej skarżącego w sposób uzasadniający przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stanowisko to skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela. Nadto przypomnieć należy, że koszty sądowe nie mogą być zaspokajane

w ostatniej kolejności, po wszystkich innych. Jeśli strona decyduje się na zainicjowanie postępowania sądowego, to powinna liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że wykaże brak możliwości w tym zakresie, co w sprawie niniejszej nie nastąpiło. Skarżący powinien być świadomy obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, bowiem inicjuje szereg postępowań sądowoadministracyjnych,

w których otrzymuje wezwania do ponoszenia tych kosztów (w okresie 1 styczeń 2013 – 8 styczeń 2014 r. zainicjował około 10 takich postępowań).

Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246

§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.