Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 423/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1,3,4, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1pkt2, ust. 2 pkt2, art. 103 ust. 2, art. 106 ust. 5, art. 110 ust. 7,8,
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.
article: art. 138 par. 1 pkt 1,art. 44, 7, 77 par. 1, art. 80, 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta S., decyzją z dnia [...] r., wydaną w oparciu o art. 8 ust. 1, 3 i 4, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 103 ust. 2, art. 106 ust. 5, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz.1769), dalej jako "u.p.s.", zmienił własną decyzję z dnia [...] r. w ten sposób, że ustalił A. W. obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt K. W. w Domu Pomocy Społecznej w B. w wysokości [...] zł miesięcznie, wskazując, że odpłatność obowiązuje od dnia 1 listopada 2017 r.

W uzasadnieniu organ podał, że przyczyną wydania decyzji była zmiana średniego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS w B., który zgodnie z zarządzeniem Starosty [...] z dnia 15 lutego 2017 r. określono na kwotę [...]zł. Ponadto organ wyjaśnił, że pracownik socjalny dwukrotnie umawiał się z A. W. i ustalał termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak nie zastał strony w miejscu zamieszkania. Wprawdzie A. W. poinformował, iż nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, ale jednocześnie odmówił wskazania aktualnego adresu zamieszkania oraz pomimo wielokrotnych prób telefonicznych pracownika socjalnego, nie nawiązał ponownie z nim kontaktu.

Organ mając na uwadze fakt, iż A. W. nie współpracował

z pracownikami socjalnymi i nie brał czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, wydając decyzję oparł się na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy oraz zgromadzonych w toku postępowania. Na podstawie zebranej dokumentacji organ ustalił, że strona jest w stanie wnosić z tytułu pobytu córki w domu pomocy społecznej kwotę w wysokości [...] zł miesięcznie (tj. różnicy pomiędzy kosztem pobytu w domu pomocy społecznej, a kwotą [...]zł ustaloną decyzją z dnia [...] r., tytułem odpłatności jaką ponosi córka).

A. W. odwołał się od tej decyzji zarzucając naruszenie:

- art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. poprzez błędne przyjęcie, że jest jedyną osobą zobowiązaną do ponoszenia opłat z tytułu pobytu K. W. w DPS w B.,

- art. 107 ust. 1 u.p.s. poprzez nieprzeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, co doprowadziło do obciążenia go kosztami pobytu córki w DPS w kwocie przekraczającej jego możliwości finansowe, a także do bezpodstawnego ustalenia, iż jego sytuacja materialna jest korzystniejsza od sytuacji matki K. W.,

- art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez zaniechanie zawarcia ze stroną umowy w sprawie ustalenia wysokości wnoszonej przez niego opłaty za pobyt córki w DPS w B.,

- art. 109 k.p.a. poprzez niedoręczenie stronie decyzji z dnia 9 grudnia 2016 r., co doprowadziło do powstania zaległości w opłatach z tytułu pobytu członka rodziny w domu pomocy społecznej oraz niedoręczenia wezwań do zapłaty na prawidłowy adres zamieszkania, wskutek czego doszło do zajęcia komorniczego na rachunku bankowym strony.

W wyniku rozpoznania odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w S., decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 60 i art. 61 u.p.s., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy, po przytoczeniu treści art. 54 ust. 1, art. 60 i art. 61 u.p.s. wskazał, że w pierwszej kolejności do wnoszenia opłaty jest zobowiązany mieszkaniec domu, a dopiero gdy ten nie jest w stanie uiścić opłaty, to opłaty obciążają kolejno małżonka, zstępnych, wstępnych oraz właściwą gminę. Na mocy art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s. w przypadku osoby samotnie gospodarującej, obowiązek wnoszenia opłaty istnieje, jeżeli posiadany dochód tej osoby jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Z treści tego przepisu wynika więc, że wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej członka rodziny osoby zobowiązanej do jej wnoszenia jest uzależniona od sytuacji finansowej tej osoby.

Organ II instancji ustalił, że decyzją administracyjną z dnia [...] r. K. W. została skierowana do DPS w B. dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie, zaś decyzją z dnia [...] r. została w ww. placówce umieszczona. Kolejną decyzją z dnia [...] r. organ ustalił K. W. miesięczną opłatę za pobyt w wysokości [...] zł. Decyzja ta zmieniona została w dniu [...] r. w ten sposób, że kwota odpłatności mieszkanki od 1 września 2017 r. wyniosła [...] zł. W roku 2016 średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w B. wynosił [...] zł, zaś w roku 2017 uległ podwyższeniu do kwoty [...]zł. K. W. nie ma zstępnych, jej rodzicami są I. T.-M. i A. W.. W stosunku do I. T.-M. decyzją z dnia [...] r., organ stwierdził brak obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt córki w DPS w B., z uwagi na fakt, iż jej dochód nie przekracza 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się informacja, że w dniu 18 kwietnia 2017 r., organ dokonał aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego u matki K. W. i ponownie ustalił, że brak jest podstaw do obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt córki. Tym samym organ argument strony, iż zobowiązaną do uiszczania opłat jest także matka K. W., uznał za niezasadny, a zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. za chybiony. Dodatkowo nadmienił, że organ pomocy społecznej ma obowiązek przeprowadzenia z urzędu postępowania jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Osoby te powinny być zawiadomione o wszczęciu postępowania i powinny być stronami tego postępowania, a także ich wszystkich powinna dotyczyć decyzja wydana w sprawie ustalenia obowiązku odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Powinnościom tym jednak organ I instancji uczynił zadość.

Kolegium nie podzieliło także pozostałych zarzutów odwołania. Wyjaśniło, że dnia 13 kwietnia 2016 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy u strony, w trakcie którego to, A. W. złożył wniosek o całkowite zwolnienie go z obowiązku ponoszenia należności za pobyt córki w placówce. W związku z tym wnioskiem kilkakrotnie kierowano do strony wezwania o uzupełnienie wymaganej dokumentacji, a także dwukrotnie wyznaczono termin stawienia się w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie, jednakże strona nie dostarczyła brakującej dokumentacji. Dlatego też pracownik socjalny udał się w dniu 9 listopada 2016 r. do miejsca zamieszkania strony, jednak nikogo nie zastał. W dniu [...] r. została wydana decyzja ustalająca obowiązek wnoszenia przez A. W. opłaty za pobyt córki w DPS w kwocie [...]zł. Przesyłka zawierająca tę decyzję była dwukrotnie awizowana, jednakże nie została przez adresata podjęta w terminie, a zatem zaistniała podstawa do zastosowania fikcji doręczenia (pozostawienia pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia).

Zdaniem Kolegium, trudno także uznać, że skarżący nie wiedział o toczącym się postępowaniu i nie został poinformowany o konieczności zapłaty, w sytuacji, gdy kilkukrotnie odbierał kierowaną do niego korespondencję pod adresem ul. [...], [...], jak i rozmawiał o toczącym się postępowaniu z pracownikami socjalnymi MOPR.

Organ odwoławczy zaznaczył, że A. W. nie poinformował organu pomocy społecznej o innym adresie swego zamieszkania, a znajdujący się w aktach organu adres ul. [...],[...] jest tym, pod którym odbywały się wizyty pracownika socjalnego i wreszcie tam właśnie podejmował on pisma z MOPR.

Poza tym za gołosłowną uznano informację zawartą w odwołaniu, jakoby pracownik socjalny nie kontaktował się ze stroną telefonicznie, skoro ze znajdujących się w aktach sprawy notatek służbowych wynika, że do takich kontaktów dochodziło kilkukrotnie. Właśnie podczas takiej rozmowy dnia 7 kwietnia 2017 r. A. W. poinformował pracownika socjalnego, że aktualnie nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w S., jednak nie chciał powiedzieć jaki jest jego aktualny adres. Skoro zatem strona, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 44 k.p.a., odmówiła podania swego aktualnego miejsca zamieszkania to należy przyjąć, że doręczenie pod dotychczasowym adresem było skuteczne. Według Kolegium, również kolejna korespondencja organu była skutecznie doręczona. W dniu 9 maja 2017 r. zostało wysłane do strony pismo informujące o zasadach ponoszenia odpłatności za pobyt K. W. w DPS z prośbą o nawiązanie kontaktu, celem ustalenia terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Pismo nie zostało przez A. W. odebrane i powróciło do MOPR z adnotacją "nie podjęto w terminie". Mimo kilku prób nawiązania kontaktu telefonicznego, ww. nie skontaktował się z pracownikiem socjalnym.

Kolegium stwierdziło, że A. W. powziął wiedzę o toczącym się z urzędu postępowaniu w niniejszej sprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r., gdyż to wówczas skontaktowano się z nim telefonicznie i poinformowano o konieczności przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego celem uzyskania informacji o aktualnej sytuacji dochodowej strony oraz możliwości partycypowania w kosztach utrzymania córki. Poza tym w dniu 21 czerwca 2017 r. zostało do strony wysłane zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie zmiany ponoszonej przez niego odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej, które również nie zostało podjęte w terminie. Z uwagi na konieczność ustalenia sytuacji rodzinnej i dochodowej oraz możliwości partycypowania wstępnego w kosztach utrzymania córki w DPS, pracownik socjalny dwukrotnie umawiał się z A. W. i ustalał termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak nie zastał strony w miejscu zamieszkania, a nadto A. W. nie odbierał telefonów.

W ocenie organu, opisana powyżej postawa strona świadczy bezsprzecznie o braku chęci współpracy z pracownikiem socjalnym, a składane przez stronę deklaracje (co do stawiennictwa przed organem celem przedłożenia niezbędnych dokumentów) nigdy nie odniosły skutku. Przy czym kwestionowana w obecnym postępowaniu decyzja odebrana została osobiście przez A. W. właśnie pod adresem ul. [...] w S., pod którym to zgodnie z informacją z Urzędu Miasta S. strona jest zameldowana na pobyt stały.

Kolegium uznało, że zasadnie miesięczną wysokość odpłatności ustalono w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, prawidłowo przyjmując, że koszt pobytu K. W. w DPS w B. od dnia 1 marca 2017 r. stanowi kwotę [...]zł miesięcznie, zaś odpłatność ponoszona przez nią (ustalona w decyzji z dnia 26 lipca 2017 r.) - kwotę [...]zł miesięcznie. Tym samym opłatę za podopiecznego umieszczonego w DPS jako stanowiącą różnicę pomiędzy kosztem pobytu, a kwotą odpłatności ponoszonej przez podopiecznego, wyniosła [...] zł miesięcznie.

W końcowej części uzasadnienia organ podniósł, że przewidziany w art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić, bądź to w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s., bądź też w drodze decyzji, a wobec istnienia decyzji z dnia 23 października 2017 r. nie sposób przyjąć, że obowiązek ponoszenia opłaty nie został skonkretyzowany.

A. W. zaskarżył powyższą decyzję do sądu administracyjnego i domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podniósł następujące zarzuty:

1) naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że osiąga on miesięczny dochód w wysokości kwalifikującej go do uiszczania opłaty za pobyt K. W. w DPS w B. w kwocie wskazanej w decyzji z dnia 23 października 2017 r.,

- art. 107 ust. 1 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wydaniu decyzji administracyjnej bez uprzedniego przeprowadzenia obligatoryjnego wywiadu środowiskowego, co skutkowało nieprawidłowym i niepełnym ustaleniem jego sytuacji materialnej, osobistej i bytowej, a w konsekwencji błędnym ustaleniem możliwości finansowych strony, co miało bezpośredni wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie,

- art. 103 ust. 2 u.p.s., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące niedopełnieniem obowiązku zawarcia ze skarżącym umowy, w drodze której ustalona zostałaby kwota opłaty za pobyt córki w DPS w B..

2) naruszenia przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, niezebranie dowodów w sposób wyczerpujący, a także dokonanie oceny zebranego materiału w sprawie w sposób dowolny, niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, naruszenie zasady prawdy materialnej, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie oraz dokonanie jego oceny, z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów,

- art. 42 § 1 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie pism na adres zamieszkania strony, pomimo iż organ powziął informację, iż ww. nie zamieszkuje pod adresem swojego zameldowania, a w konsekwencji niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, a w szczególności możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie,

-art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącego o wszczęciu postępowania, pomimo iż był on stroną postępowania, bowiem wydanie nowej decyzji w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w DPS stanowi wszczęcie nowego postępowania, co w konsekwencji pozbawiło skarżącego możliwości czynnego udziału w sprawie,

-art. 81 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebranym w sprawie materiale dowodowym, uniemożliwienie złożenia wniosków dowodowych oraz ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego, co w konsekwencji stanowi o naruszeniu zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a.

-art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I Instancji, podczas gdy z uwagi na zaistniałe uchybienia organ II instancji winien był wydać decyzję reformatoryjną bądź kasatoryjną, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez sanowanie i pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wadliwej.

Nadto w skardze wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci:

- pisma z dnia 15 stycznia 2018 r., oświadczenia o rodzaju prowadzonego gospodarstwa domowego, oświadczenia o stanie majątkowym, potwierdzenia źródła dochodu strony w postaci korespondencji organu rentowego oraz zestawienia obrotów, zaświadczenia o zameldowaniu, umowy najmu, harmonogramu spłat kredytu, faktur oraz rachunków dokumentujących bieżące koszty utrzymania na okoliczność ustalenia, że skarżący nie ma możliwości uiszczania opłaty za pobyt K. W. w DPS w B. w kwocie ustalonej przez organ I instancji, ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej A. W.,

- zaświadczenia o zameldowaniu A. W., oświadczenia A. W., kopii dowodu osobistego A. W., oświadczenia K. W. oraz R. W., kopii dowodu osobistego K. W., kopii dowodu osobistego R. W., na okoliczność ustalenia, że A. W. nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w S. oraz na okoliczność ustalenia, że doręczenia kierowane na wskazany adres nie były doręczeniami skutecznymi.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę, a nadto okazał potwierdzenie nadania przesyłki poleconej z pieczęcią poczty S. 3 z dnia 15 stycznia 2018 r. jak i wezwanie z dnia 2 stycznia 2018 r. skierowane przez MOPR do skarżącego, w którym zobowiązano go do uzupełnienia braków formalnych zawartego w odwołaniu wniosku o umorzenie należności należących za pobyt córki w DPS. Sąd na rozprawie postanowił o oddaleniu wniosku dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem nie stwierdził naruszenia przepisów, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S., w przedmiocie zmiany decyzji własnej z dnia [...] r., którą ustalono wysokość opłaty za pobyt córki skarżącego w domu pomocy społecznej i ustalenia opłaty w nowej wysokości.

Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny, o czym stanowi art. 60 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s., obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Na podstawie art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

W badanej sprawie miesięczny koszt pobytu K. W. w domu pomocy społecznej został ustalony na kwotę [...]zł, przy czym opłatę za pobyt w wysokości [...] zł (70% dochodu) wnosi sama K. W., natomiast skarżący został obciążony kwotą [...]zł miesięcznie, stanowiącą różnicę pomiędzy wysokością miesięcznego kosztu utrzymania córki w domu pomocy społecznej i wysokością wnoszonej przez nią opłaty.

Skarżący kwestionuje obliczoną w ten sposób należność wskazując, że organy orzekające w tej sprawie naruszyły przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz przepisy postępowania, nie przeprowadzając obligatoryjnego wywiadu środowiskowego i niezasadnie przyjmując, że osiągane przez niego dochody pozwalają na wnoszenie opłaty w ustalonej wysokości. Podnosi także, że organ nie zawarł z nim umowy o ponoszenie odpłatności za pobyt córki w domu pomocy społecznej. Ponadto skarżący zarzuca, że kierując korespondencję pod niewłaściwy adres nie powiadomiono go wszczęciu i zakończeniu postępowania, a w konsekwencji naruszono jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu, uniemożliwiając złożenie wniosków dowodowych i ustosunkowanie się do zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Co do zasady należy zatem przyznać rację skarżącemu, iż ustalenie wysokości odpłatności za pobyt jego córki w domu pomocy społecznej powinno poprzedzać przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i w badanej sprawie organ poczynił starania, aby taki wywiad ze skarżącym przeprowadzić, co wynika z załączonych do akt postępowania notatek służbowych. Z analizy akt sprawy można wyprowadzić wniosek, że skarżącemu znana była procedura ustalania odpłatności, bowiem postępowanie niniejsze nie było pierwszym postępowaniem prowadzonym w tej sprawie – decyzją z [...] r. ustalono skarżącemu obowiązek opłaty za pobyt K. W. w domu pomocy społecznej w B., wysokości [...] zł. Wydanie tej decyzji poprzedziło postępowanie, w toku którego skarżący również uchylał się od udzielenia rzetelnych i wiarygodnych informacji w przedmiocie swojej sytuacji majątkowej. Skarżący miał zatem świadomość zarówno tego, że ciąży na nim obowiązek pokrycia kosztów pobytu córki w domu pomocy społecznej, jak i tego w jaki sposób wysokość odpłatności jest ustalana.

W świetle akt sprawy nie ulega wątpliwości, że pracownik socjalny podejmował próby umówienia się ze skarżącym, celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak ostatecznie czynność ta nie została dokonana z uwagi na to, że skarżący nie stawił się na umówione spotkania ani w dniu 12 kwietnia 2017 r., ani w dniu 19 kwietnia 2017 r. i nie podjął żadnych działań, aby umożliwić pracownikowi zbadanie jego sytuacji majątkowej. Nie może zatem skarżący skutecznie powoływać się na zaniechanie przez organ w tym zakresie, skoro to na skutek jego postępowania wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że co prawda to na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania, zgromadzenia i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, jednak nie wyłącza to ani inicjatywy dowodowej strony, ani jej powinności współdziałania z organem w taki sposób, aby cel postępowania, to jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), został osiągnięty.

Współdziałanie z organem ma istotne znaczenie w tych obszarach, w których możliwości ustalenia stanu faktycznego przez organ są ograniczone, a uzyskanie materiału dowodowego, tak jak w badanej sprawie, jest uzależnione od aktywności strony. Dotyczy to wskazania dochodów skarżącego. Skoro zatem skarżący nie podejmuje działań, które mogłyby wspomóc organ w ustaleniu stanu faktycznego, to tym samym pozbawia się możliwości jego kwestionowania i wywodzenia, że został ustalony nieprawidłowo.

Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego, dotyczącej kierowania korespondencji do skarżącego na niewłaściwy adres. Skarżący, podnosząc zarzuty w tym zakresie powołuje się na fakt, iż organ powziął informację o tym, że nie zamieszkuje on pod adresem przy ul. [...] w S.. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w sporządzonej prze pracownika socjalnego notatce służbowej z dnia 19 kwietnia 2017 r., należy jednak zwrócić uwagę na fakt, iż w tej samej notatce wskazano, że w dniu 7 kwietnia 2017 r. skarżący poinformował co prawda, że nie mieszka pod dotychczasowym adresem, jednak odmówił podania aktualnego adresu zamieszkania. Organ podjął działania zmierzające do ustalenia miejsca zameldowania skarżącego i uzyskał informację, że w dalszym ciągu jest on zameldowany przy ul. [...] i pod ten adres kierowana była korespondencja związana z prowadzonym postępowaniem. Nie ma zatem racji skarżący wywodząc, że organ uchybił przepisom proceduralnym w tym zakresie, bowiem skarżący miał świadomość tego, że organ podjął czynności zmierzające do zmiany decyzji w przedmiocie odpłatności i to do jego obowiązków należało poinformowanie organu o aktualnym miejscu zamieszkania.

W realiach rozpoznawanej sprawy trafnie zatem organ uznał, że postawa skarżącego świadczy o braku chęci współpracy, a organ pierwszej instancji zadośćuczynił wszystkim obowiązkom związanym z przeprowadzeniem postępowania, ustaleniem stanu faktycznego i zapewnieniem stronie udziału w postępowaniu.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 103 ust. 2 u.p.s., bowiem uregulowanie kwestii odpłatności w drodze umowy nie ma charakteru dowolnego i także musi zostać poprzedzone poczynieniem przez organ ustaleń w zakresie możliwości finansowych strony. Zawracie umowy nie oznacza bowiem bezkrytycznego przystania na warunki proponowane przez stronę zobowiązaną do ponoszenia odpłatności w sytuacji, gdy jej sytuacja materialna pozwala na ponoszenie odpłatności w wyższej aniżeli proponowana kwocie. W badanej sprawie skarżący przyznał, że nie wyraził zgody na proponowane przez organ warunki, nie wykazując jednocześnie jakie są jego realne możliwości płatnicze.

W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – j.t.), orzekł o oddaleniu skargi.