Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 709/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 r. sprawy ze skargi M.S. w imieniu którego działa przedstawiciel ustawowy B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 709/04

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M.R. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r., nr [...] i nr [...] na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną oznaczoną nr [...] w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Prezydenta W.

W uzasadnieniu przedstawiono, co następuje:

Decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] października 2003 r., wydaną przez Prezydenta W. na podstawie art. 7 ust. 1, 2, i 3 dekretu z dnia

26 października 1945 r., o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) oraz uchwały Rady Gminy [...]

nr [...] z dnia [...] października 2002 r. w sprawie ustalenia wysokości czynszu symbolicznego za użytkowanie wieczyste gruntów przejętych na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy stanowiących własność Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku byłych właścicieli hipotecznych – M.W., K.W., F.W. i S.W. orzeczono o ustanowieniu na lat 99 prawa użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części gruntu zabudowanego o powierzchni [...] m2, położonego przy ul. [...] w W., oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], opisanego w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla [...], na rzecz M.R. co do udziału wynoszącego [...], na rzecz M.S. co do udziału wynoszącego [...], A.J. co do udziału wynoszącego [...] i M.R. co do udziału wynoszącego [...]. Osoby te są następcami prawnymi dawnych właścicieli.

Czynsz symboliczny z tytułu użytkowania wieczystego gruntu ustalono na kwotę [...] zł, to jest 0,3 % wartości gruntu. Ponadto stwierdzono, że rozpoznanie wniosku poprzedniego właściciela co do pozostałej części nieruchomości nr hip. [...], oznaczonej jako działka nr ewid. [...] w obrębie [...] nastąpi w odrębnym postępowaniu.

Na gruncie znajduje się murowany budynek mieszkalny 2,3 kondygnacyjny, liczący 12 lokali mieszkalnych o powierzchni użytkowej [...] m2.i kubaturze [...] m2. Budynek został wybudowany przed 1945 r., a zatem spełnia warunki określone w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W budynku tym umowami zawartymi w formie aktu notarialnego sprzedano najemcom cztery mieszkania (nr 7, 9, 10 i 12) wraz z udziałem wynoszącym [...] części budynku i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli tych lokali, z jednoczesnym ustanowieniem praw wieczystego użytkowania do udziału wynoszącego [...] części gruntu opisanego w pkt I.

Nieruchomość położona jest w obszarze oznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem [...], przeznaczonym pod centralne funkcje miasta i centralny zespół mieszkaniowo-usługowy.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], nr hip. [...] stała się z dniem 21 listopada 1945 r., własnością Gminy W., od roku zaś 1950 r. własnością Skarbu Państwa. Z dniem 27 maja 1990 r., nieruchomość składająca się obecnie z działek o nr ewid. [...] i [...] stała się własnością Dzielnicy Gminy [...], co zostało potwierdzone decyzjami Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 1991 r., co do działki nr [...] i nr [...] z [...] sierpnia 1991 r. co do działki nr [...]. Obecnie nieruchomość stanowi własność W. Po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., objęcie nieruchomości przez Gminę W. nastąpiło 25 listopada 1948 r. Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do tej nieruchomości został złożony 4 marca 1949 r., czyli w terminie określonym w dekrecie. Tytuł własności nieruchomości zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] lutego 1949 r. był uregulowany na M.W., K.W., F.W. i S.W. w ¼ części dla każdego z nich. Następcy prawni tych osób udokumentowali swoje prawa przedkładając postanowienia sądu stwierdzające prawa do spadku. Wniosek poprzednich właścicieli został rozpatrzony orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1955 r., którym odmówiono ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu i stwierdzono, że wszystkie budynki znajdujące się na nim przeszły na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie to utrzymało w mocy Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją nr [...] z dnia [...] października 1955 r. Oba orzeczenia zostały wyeliminowane z obrotu prawnego decyzjami Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, z tej przyczyny wniosek należało ponownie rozpatrzyć.

W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że w obszarze przedmiotowej nieruchomości, w myśl obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, preferuje się lokalizowanie funkcji usługowych III stopnia, stanowiących uzupełnienie programu obszaru ścisłego centrum w zakresie administracji, współpracy gospodarczej, placówek naukowo-badawczych itp., zespołów mieszkaniowych stowarzyszonych z programem obsługi mieszkańców, dopuszcza się utrzymanie i lokalizowanie innych funkcji nie kolidujących z funkcjami preferowanymi zaś wyklucza lokalizowanie uciążliwych obiektów produkcyjnych, magazynów i składów. Zdaniem organu pierwszej instancji nieruchomość spełnia warunki określone w art. 7 ust. 2 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Rozpatrując sprawę w wyniku odwołania M.R. stwierdzono, że zarzuty tam podniesione są niezasadne.

Krąg spadkobierców oraz zakres ich praw ustala sąd powszechny na wniosek złożony przez osoby uprawnione. Organ administracji ma obowiązek uwzględnienia ustaleń dokonanych przez sąd i znajdujących swe odzwierciedlenie w wydanych orzeczeniach – w przedmiotowej sprawie są to postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po właścicielach nieruchomości położonej przy ul. [...], a także po ich następcach prawnych.

Odwołująca się stwierdziła, że F.W. ani w momencie zawierania małżeństwa z Z.S. ani też w chwili śmierci nie był właścicielem [...] nieruchomości, co jest niezgodne z faktami. W aktach własnościowych nieruchomości znajduje się zaświadczenie Sądu Grodzkiego w W. Oddziału Ksiąg Wieczystych nr [...] wydane [...] lutego 1949 r., z którego wynika, że zgodnie ze stanem działów I i II księgi wieczystej KW nr [...] stanowiącej dalszy ciąg księgi hipotecznej nr [...], nieruchomość położona w W. przy ul. [...] zawiera [...] m2 powierzchni i stanowiła własność jawnych z wykazu: M.W., K.W., F.W. i S.W., każdego jako współwłaściciela w jednej czwartej części. Wynika stąd, że będąc współwłaścicielem do ¼ części przedmiotowej nieruchomości F.W. był także spadkodawcą tej części.

Decyzja nr [...] podlegała uchyleniu z innego powodu. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa do gruntu i zwrot budynku Prezydent W. był zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy zobowiązany ustalić, czy sposób korzystania z przedmiotowego gruntu przez następców prawnych dawnych właścicieli da się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. Wniosek ten odniesiono do ustaleń Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego W., zatwierdzonego uchwałą Rady W. nr [...] z dnia [...] września 1992 r. Plan ten obowiązywał w dacie podjęcia decyzji nr [...], jednak z dniem 31 grudnia 2003 r., utracił moc ze względu na postanowienia ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717), której przepis art. 87 ust. 3 brzmi: "Obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 r. zachowują moc do czasu uchwalenia nowych planów, jednakże nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 r."

W skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego piśmie

nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. Prezydent W. wyjaśnił, że dla terenu nieruchomości przy ul. [...] w W. po 1995 r. nie uchwalono planu zagospodarowania przestrzennego. Wprawdzie uchwałą nr [...] Rady W. z dnia [...] czerwca 1998 r., w sprawie przyjęcia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W. przyjęto to studium jako podstawę merytoryczną do sporządzenia planu zagospodarowania i programów rozwoju miasta, zaś uchwałą nr [...] Rady W. z dnia [...] lipca 2001 r., zatwierdzono plan zagospodarowania W., z określeniem ustaleń wiążących gminy [...] przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, który z mocy prawa stał się studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W., jednakże niewątpliwie studium to nie jest planem, o którym mowa w przepisach dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W dacie rozpatrywania sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie funkcjonował już w obrocie prawnym plan zagospodarowania przestrzennego, który został uwzględniony przez Prezydium W. do oceny możliwości pogodzenia sposobu korzystania z gruntu przez dotychczasowych właścicieli, z przeznaczeniem tego gruntu w obowiązującym planie.

Art. 87 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi: "Sejmiki województw, które do dnia wejścia w życie ustawy nie uchwaliły planów zagospodarowania przestrzennego województwa oraz gminy, które dotychczas nie sporządziły studium sporządzą i uchwalą odpowiednio plany zagospodarowania przestrzennego województwa bądź studium w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy, zgodnie z jej wymaganiami".

Wyżej wymieniona uchwała weszła w życie 11 lipca 2003 r. Do czasu zatem uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego wniosek następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości nie może być rozpatrzony. Organ pierwszej instancji powinien rozważyć w tym stanie zasadność zawieszenia postępowania z przesłanki wskazanej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa lub zastosowania trybu szczególnego.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M.S. reprezentowany, jako osoba małoletnia, przez matkę B.S. Wnosząc o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] skarżący zarzucił, że stanowisko organu nie znajduje uzasadnienia w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W świetle postanowień ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717), a w szczególności jej przepisów przejściowych zostało wyraźnie w art. 85 potwierdzone, że do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Oczywiste jest, że sprawa wszczęta została przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r., bowiem rozpatrywany jest wniosek byłych właścicieli złożony w dniu 4 marca 1949 r. W skardze podkreślono, że w sprawie nie występuje przesłanka zawieszenia postępowania wskazana w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, co stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Jakkolwiek zgodzić należy się ze stanowiskiem wyrażonym przez stronę skarżącą, że brak aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość nie może być uznany za okoliczność wskazaną w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, to zaznaczyć należy, że nie może być uznane za zasadne przedstawione w skardze stanowisko, że ocena wniosku dekretowego pod kątem spełnienia przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. winna w tej sytuacji odnosić się do zapisów planu zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] września 1992 r., mimo że plan ten utracił moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2003 r. na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stwierdzić jednak należy, że zasygnalizowane wyżej kwestie nie miały pierwszorzędnego znaczenia dla wyniku sprawy.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Art. 134 § 1 tej ustawy stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej zaistniała tego rodzaju sytuacja.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało zaskarżone rozstrzygnięcie w wyniku odwołania wniesionego przez M.R. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r., nr [...] i [...]. Chociaż w uzasadnieniu decyzji podano, że odwołanie to nadane zostało w dniu 18 grudnia 2003 r. listem poleconym, oraz że na dowodzie doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnych odwołująca się nie wpisała daty odbioru decyzji, jednakże w piśmie zawierającym odwołanie podała datę 6 grudnia 2003 r., to poprzestano jedynie na podaniu przytoczonych okoliczności. Tymczasem należało rozważyć czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 kpa, bowiem zachodzą uzasadnione wątpliwości, iż odwołanie wniesione zostało po upływie terminu wskazanego w art. 129 § 2 kpa. Przyjmując w oparciu o oświadczenie odwołującej się, że decyzje Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. doręczono jej w dniu 6 grudnia 2003 r. stwierdzić należy, że 14 dniowy termin do wniesienia odwołań upłynął w dniu 20 grudnia 2003 r. Istotnie pismo odwołującej się wysłano w dniu 18 grudnia 2003 r., jednakże z urzędu pocztowego [...] i przesyłka ta wpłynęła do urzędu pocztowego [...] dopiero w dniu 23 grudnia 2003 r. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 57 § 5 kpa termin uważa się z zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym, co w sprawie nie miało miejsca. Organ odwoławczy winien więc w pierwszej kolejności wyjaśnić przedstawione wyżej kwestie.

Niezależnie od tego zauważyć trzeba, że pismo z dnia [...] grudnia 2003 r. zawierało odwołanie od dwóch decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r., nr [...] i nr [...] i chociaż odnotowano to na wstępie zaskarżonej decyzji, to rozstrzygnięciem objęto jedynie decyzję nr [...].

Dodać należy, że gdyby w sprawie niniejszej spełnione zostały przesłanki do rozpatrzenia odwołania, to wobec braku aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego przedmiotową nieruchomość rozpatrzenie wniosku dekretowego winno nastąpić z zastosowaniem procedur przewidzianych w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717). Skoro w świetle przepisów tej ustawy sporządzenie planów zagospodarowania przestrzennego nie jest obowiązkowe, to brak jest podstaw do zawieszenia postępowania na mocy art. 97 § 1pkt 4 kpa.

Wskazane wyżej uchybienia stanowią naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W oparciu o art. 152 tej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.