Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 366/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 3, 6
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1  art. 172
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 328 poz 21
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiające środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r.  rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy,  Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 14 - 17
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
article: art. 7,77  par. 1 ,  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 1, 2
journal: Dz.U. 2004 nr 65 poz 600
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej  kulturze rolnej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec, Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak, (sprawozdawca), Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi M Sz na decyzję D O R A R i M R we W z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie Odmowa przyznania płatności bezpośrednich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, ze zm. zwany dalej k.p.a.)., art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005r. Nr 31 poz.264. ze zm.), art. 3 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 6 ust 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.) w związku z 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217), art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia r. 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Powierzchni Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. U. L 328 z 17.12.2003) w związku z art. 172 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i Iva tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] . (Nr [...] którą odmówiono M. S. przyznania płatności na rok 2004 z tytułu: 1. Jednolitej Płatności Obszarowej – 2004 , 2. Uzupełniającej Płatności Obszarowej – inne – 2004.

Opisana decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

M. S. złożył w dniu [...] w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (zwanym dalej w skrócie Biurem Powiatowym w K.) wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 deklarując w tabeli nr VII (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, na których zadeklarowano działki rolne) i nr VIII (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych ) działki rolne o łącznej powierzchni [...] .

Następnie w dniu [...] stawił się w Biurze Powiatowym w K. celem wycofania części działek z wniosku pomocowego. Były to działki o numerach ewidencyjnych: [...] [...] , [...] i [...] położone w województwie d., powiecie k. w gminie M., na których były położone działki rolne, oznaczone we wniosku producenta rolnego literami: R, P, T, S, BB, N o łącznej powierzchni [...]

W dniu 26 sierpnia 2004 r. w gospodarstwie M. S., miała miejsce inspekcja terenowa w celu potwierdzenia zgodności powierzchni zadeklarowanej i sposobu użytkowania poszczególnych działek rolnych zadeklarowanych we wniosku ze stanem faktycznym. Był on poinformowany o przedmiotowej kontroli.

Osobą obecną przy kontroli na miejscu był R.S. - ojciec M. S..

Inspekcja terenowa, która odbyła się w dniu [...] wykryła liczne nieprawidłowości na działkach rolnych polegające na zawyżeniu powierzchni zadeklarowanej, w stosunku do powierzchni stwierdzonej.

Z wyjaśnień udzielonych od przeprowadzającego kontrolę (pismo z dnia [...]. k- 3 akt adm.) wynikało, iż M. S., został poinformowany o kontroli na miejscu w dniu 24 sierpnia 2004 r. Zgodnie z planem kontrola miała się odbyć następnego dnia tj. 25 sierpnia 2004 r., jednak M. S. odwołał ją prosząc o jednodniową prolongatę terminu, ze względu na pilny wyjazd do P.

W dniu [...] sporządzona została notatka służbowa ( k. 5 akt adm.), z której wynikał fakt wcześniejszego poinformowania M. S. o planowaniu przeprowadzenia kontroli oraz o ewentualnych sankcjach, jakie grożą stronie w przypadku ujawnienia nieprawidłowości na wykreślonych z wniosku obszarowego działkach rolnych.

Mając na uwadze wyniki przeprowadzonej kontroli w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego w K. wydał decyzję (Nr [...] ) odmawiającą przyznania M. S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

W wyniku złożonego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego we W. wydał w dniu [...] postanowienie o uchybieniu terminu do jego wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w dniu 10 lipca 2007 r. uchylił przedmiotowe postanowienie organu II instancji poddając w wątpliwość skuteczność doręczenia decyzji stronie, nakazując równocześnie zbadanie tej okoliczności przez Dyrektora Oddziału Regionalnego we W. oraz ustosunkowanie się do prośby strony o przywrócenie terminu.

Postanowieniem z dnia [...] (Nr [...] ) organ odwoławczy przywrócił M. S.o termin do wniesienia odwołania.

Dyrektor Oddziału Regionalnego we W. ponownie rozpatrzył zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy i w dniu [...] wydał decyzję (Nr [...] ) o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego w K. z dnia [...] w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji wskazując, iż budzi uzasadnione wątpliwości czy strona postępowania wykreśliła sporne grunty ujęte we wniosku po otrzymaniu zawiadomienia o kontroli.

Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego w K. wydał ponownie decyzję o odmowie przyznania M. S. płatności obszarowych za rok 2004 r.

Od powyższej decyzji zostało wniesione odwołanie, w efekcie którego Dyrektor Oddziału Regionalnego we W. wydał w dniu [...] decyzję uchylającą decyzję organu I instancji kierując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia przez ten organ. Powodem wydania takiego rozstrzygnięcia były uchybienia w postępowaniu dowodowym jakich dopuścił się Kierownik Biura Powiatowego w K.. W trakcie przeprowadzonego ponownie postępowania pierwszoinstancyjnego zostali przesłuchani świadkowie. W dniu [...] . R.S., który zeznał, że w sierpniu 2004 r. pracownicy firmy kontrolującej informowali go o zamiarze przeprowadzenia kontroli w gospodarstwie syna, ale nie pamięta kiedy to było, natomiast dokładnie pamiętał, iż z powodu zalegania z opłatą za telefon, telefon był wyłączony. Natomiast w dniu [...] zeznawała A. R. - Minta prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą przedsiębiorstwo P., które dokonywało kontroli w gospodarstwie M. S.. Świadek ten oświadczył, że w dniu [...] kontrolerzy stawili się w miejscu zamieszkania M. S. i zostali poinformowani przez jego ojca R.S., że strona nie może być obecna przy kontroli ze względu na bardzo pilny wyjazd do P.. A. R.-M. zeznała, że skontaktowała się telefonicznie z M. S., tego dnia między godz. 9:30 a godz. 10:30. Jej zdaniem był on w pełni świadomy, iż tego dnia miała zostać przeprowadzona kontrola w jego gospodarstwie. A.R.-M. oświadczyła, że w trakcie tej rozmowy ustalono nowy termin kontroli na dzień [...] Zgodnie z zeznaniami tego świadka, zaraz po skontaktowaniu się z M. S. zatelefonowała do niej pracownica Biura Powiatowego w K. z zapytaniem czy M. S. został poinformowany o zamiarze przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie, ponieważ w dniu [...] o godz. 7:30 stawił się on w Biurze Powiatowym w celu dokonania zmian we wniosku, polegających na wykreśleniu z wniosku pomocowego części zadeklarowanych gruntów rolnych .

W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ I instancji wydał w dniu [...] po raz kolejny decyzję (Nr [...] ) odmawiającą przyznania M. S. płatności obszarowych bezpośrednich za rok 2004.

Od powyższego rozstrzygnięcia M. S. złożył w dniu [...] odwołanie zarzucając rażące naruszenia art. 138 § 1 w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego "poprzez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sytuacji, gdy sprawa nie została wyczerpująco i wszechstronnie wyjaśniona a niepełny materiał dowodowy nie zezwalał na stanowcze ustalenie faktyczne. Ponadto w odwołaniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegających na przyjęciu, że odwołujący się składając wniosek wycofujący część areału z przyznania płatności wiedział o zamiarze przeprowadzenia kontroli w jego gospodarstwie oraz obrazę przepisu art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 listopada 2001 r. poprzez zastosowanie wobec odwołującego się sankcji mimo, iż odwołujący się w wymagany sposób zmienił wniosek o przyznanie dopłat, poprzez zmniejszenie powierzchni uprawianych w 2004 r. działek.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] (Nr [...] ) Dyrektor Oddziału Regionalnego we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji, po skrótowym przedstawieniu podstawowych okoliczności faktycznych sprawy, organ odwoławczy przywołał przepisy prawne, na podstawie których należało w tej sprawie orzekać ( art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru [Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.], art. 5 ust.

1 Rozporządzenia Komisji [WE] nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady [WE] nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Powierzchni Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji [Dz. U. L 328 z 17.12.2003] w związku z art. 172 rozporządzenia Komisji [WE] Nr 1973 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady [WE] Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców [Dz. Urz. IJE Nr L 345 z 20.11.2004 r., str. 1 ze zm.], z art. 17 ust. 1, rozporządzenia Komisji [WE] Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady [EWG] nr 3508/92 [Dz. U. L 327 z 12.12.2001] w związku z art. 80 rozporządzenia Komisji [WE] Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady [WE] Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników [Dz. Urz. UE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.], art. 20, art. 15 , art. 14 ust 1 rozporządzenia, Komisji (WE) NR2419, art. 1 b ust. 4 Traktatu [Dz. U. z 2004 r. Nr 9, poz.864] oraz art. I43b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003).

Na kanwie cytowanych przepisów organ II instancji podkreślił, iż podstawą odmowy przyznania M.S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych była różnica ponad 30% pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez stronę we wniosku a powierzchnią określoną (czyli powierzchnią dla której wszystkie warunki ustanowione w przepisach w zakresie przyznania pomocy zostały spełnione). Różnica ta w rozstrzyganej sprawie wynosiła 45,73%, została wyliczona w oparciu o kontrolę na miejscu z dnia 26 sierpnia 2004 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy zaznaczył, że okoliczność poinformowania Pana M. S. o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu została utrwalona w postaci notatki służbowej, z dnia 25.08.2004r., kiedy to Pan M. S. stawił się w Biurze Powiatowym w K. celem wycofania znacznej części zadeklarowanych gruntów rolnych, co zostało także potwierdzone protokołem przesłuchania świadka - Pani A. R. – M. były przekonywujące.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, iż ze względów celowościowych, przeprowadzanie kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym, nie może odbywać się na zasadach art. 79 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dyrektor Oddziału Regionalnego we W. wywiódł, że niczym nieuzasadnione są zarzuty strony, iż grunty rolne nie były na dzień [...] utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, iż podważanie faktu poinformowania M. S. o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu było bezpodstawne.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. Nr [...] z dnia [...] a także zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

- rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt w związku z art. 7 , 77 § 1

i 80 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sytuacji, gdy sprawa nie została wyczerpująco i wszechstronnie wyjaśniona a niepełny materiał dowodowy nie zezwalał na stanowcze ustalenia faktyczne

* rażące naruszenie przepisów art. 39 art. 42 art. 49 i art. 79 k.p.a. poprzez zawiadamianie strony o planowanych oględzinach w sposób nieznany procedurze a przez to uznanie za skuteczne zawiadomień o planowanych oględzinach przekazanych nie stronie a członkowi jego rodziny

* rażącą obrazę przepisu art. 143 b ust. 4 rozporządzenia Rady(WE)

W uzasadnieniu skargi strona między innymi podkreśliła, że organ przyjął za skuteczną procedurę zawiadamiania o kontroli nieznaną w k.p.a. W myśl tej procedury zawiadomienie telefoniczne ojca skarżącego o zamierzonej następnego dnia kontroli ( o ile rzeczywiście miało miejsce ) było tożsame z zawiadomieniem samego skarżącego. Nadto w opinii skarżącego, żaden dowód przeprowadzony w niniejszym postępowaniu nie wskazywał, by jakikolwiek pracownik podmiotu przeprowadzającego kontrolę powiadomił o jej terminie bezpośrednio skarżącego przed złożeniem przez niego korekty wniosku. Strona oświadczyła ponadto, iż wniosek o przyznanie płatności obszarowych za rok 2004 objęty został zarzutem karnym usiłowania wyłudzenia tej płatności. Natomiast postępowanie karne, w tej sprawie zakończyło się wydaniem wyroku uniewinniającego przez Sąd Rejonowy w K.. Zdaniem strony brak było również dowodów, które mogłyby wskazywać , że sporne grunty rolne nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...]

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko zajmowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c").

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ zasadnie przyjął, że M. S. (zwany w dalszej części uzasadnienie skarżącym) wycofał część działek (nr ewid. [...] , [...] , [...] , [...] ) ze złożonego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich wiedząc o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i w efekcie czy zasadnie została przyjęta różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku pomocowym, a obszarem zatwierdzonym co w konsekwencji było podstawą odmówienia skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 r.

Ze względu na treść i datę złożenia wniosku, podstawę prawną decyzji, jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, stanowiła: ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.) w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 53, poz. 217); art. 172 Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 354 z 20 listopada 2004 r.);Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Powierzchni Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji(Dz. U. L 328 z 17.12.2003).

Podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich była ustawa z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 Nr 6 poz.40),

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy beneficjentem płatności jest:

1. posiadacz gospodarstwa rolnego, w ramach którego posiada grunty rolne (art. 2 ust. 1 ustawy),

2. grunty te utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska(art. 2 ust. 1ustawy), oraz

3. łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami jest nie mniejsza niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,10 ha (art. 2 ust. 2 ustawy).

Aby ubiegać się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Zgodnie z ust 3 cytowanej ustawy, płatności obejmują jednolitą płatność obszarową oraz płatność uzupełniającą do powierzchni upraw. Płatność przyznaje się na wniosek producenta rolnego kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (art. 3 tej ustawy) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji przeprowadza kontrole w zakresie spełniania przez producentów rolnych warunków do przyznania płatności zgodnie z planem kontroli zatwierdzonym przez Prezesa Agencji, ustalonym zgodnie z zasadami typowania gospodarstw rolnych do kontroli określonymi w przepisach Unii Europejskiej (art. 6 ustawy).

Z powyższych regulacji wynika, że spełnianie przez producentów rolnych warunków do przyznania płatności podlegają kontroli. Natomiast naruszenia warunków przyznania płatności przez ich beneficjentów wysokość zagrożone jest sankcjami przewidzianymi w prawie wspólnotowym. I tak:

Artykuł 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1259 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U. UE L 328 z 17 grudnia 2003) stanowi, że jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią określoną, w znaczeniu w art. 2 lit. r) Rozporządzenia Komisji Nr 2419/2001, jest większa niż 30 % wyznaczonego obszaru, żadna pomoc nie jest przyznawana za dany rok.

Z powyższej regulacji wynika, że konsekwencją wystąpienia różnicy powyżej 30% wyznaczonego obszaru pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej a powierzchnią stwierdzoną powyżej jest odmowa przyznania płatności.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, ze organy Wspólnoty uzyskały na mocy traktatów założycielskich kompetencje stanowienia prawa, które nie wymaga transformacji, lecz obowiązuje wprost, co wynika z zasady prymatu prawa norm stanowionych przez Wspólnotę przed normami prawa wewnętrznego. Źródłami prawa wspólnotowego są Traktaty Europejskie, rozporządzenia, dyrektywy, decyzje i inne instrumenty prawne (opinie i zalecenia Komisji). Rozporządzenia, jako prawo stanowione przez Wspólnoty są wiążące w całości i nie mogą być w żaden sposób modyfikowane przez państwa członkowskie, chyba że możliwość taką przewiduje samo rozporządzenie. Przywołane rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 nie przewiduje jednak takiej możliwości. Ponadto postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich dla producentów rolnych nie jest prowadzone z urzędu lecz na wniosek złożony przez zainteresowanych pomocą w formie urzędowego formularza.

Należy również przypomnieć, że powoływany przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich określa komu przysługuje płatność i po spełnieniu jakich warunków. W zakresie spełnienia przez producentów rolnych warunków przyznania płatności, na zasadzie art. 6 ust. 1 tej ustawy, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie Agencją), przeprowadza kontrole u wnioskodawców (producentów rolnych). Czynności kontrolne wykonują osoby upoważnione przez wskazany organ Agencji (art. 6 ust. 3 tej ustawy). Natomiast zasady przeprowadzania kontroli nie zostały określone w tej ustawie, lecz w przywołanym wyżej rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 2419/2001. Przepis art. 15 tego rozporządzenia stanowi, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w sposób zapewniający skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, z którymi przyznawana jest pomoc. Z zapisu tego wynikają dwa rodzaje kontroli: administracyjne i na miejscu oraz cel kontroli przeprowadzanej u wnioskodawców, czyli podmiotów (producentów rolnych) zainteresowanych uzyskaniem wsparcia – pomocy finansowej. Stosownie do art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, kontrole administracyjne pozwalają na automatyczne wykrycie nieprawidłowości za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrola administracyjna polega na sprawdzeniu poprawności wypełnienia wniosku i porównaniu danych w nich zawartych z danymi systemu informatycznego. W myśl art. 19 tego rozporządzenia rolnicy objęci kontrolami na miejscu wybierani są przez właściwy organ w oparciu o analizę ryzyka oraz element reprezentatywności złożonych wniosków o pomoc. Odnośnie tego rodzaju kontroli wskazać trzeba, że ogólne zasady ich przeprowadzenia określa punkt 24 preambuły do rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, z którego wynika, że kontrole na miejscu dotyczące obszaru z zasady są dwuczęściowe, przy czym pierwsza cześć składa się z weryfikacji oraz pomiaru zadeklarowanych działek na podstawie posiadanego materiału graficznego, zdjęcia lotniczego itd., natomiast druga – z inspekcji fizycznej działek w celu weryfikacji zgłoszonej uprawy i jej jakości, jak również rzeczywistych rozmiarów działek rolnych. Przepis ten przewiduje również dokonanie w razie konieczności pomiaru. Szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania kontroli na miejscu reguluje natomiast art. 17 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, zgodnie z którym "Kontrola na miejscu jest niezapowiedziana. Jednakże pod warunkiem że cel kontroli nie jest zagrożony dopuszcza się wcześniejsze powiadomienie ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum. Powiadomienie takie, poza odpowiednio uzasadnionymi przypadkami, nie przekracza 48 godzin."

Omawiany przepis dotyczący przeprowadzenia kontroli na miejscu stanowi szczególną regulację, która ma pierwszeństwo przed normami ogólnymi postępowania administracyjnego, bowiem przepisy aktów prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie (ustawa, rozporządzenie), nie odsyłają wprost do stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie k.p.a.). Z tego względu w stosunku do kontroli na miejscu przeprowadzonej w oparciu o powyższy przepis, nie mają zastosowania unormowania procedury administracyjnej w zakresie doręczeń (art. 39, art. 42, art. 49) oraz o postępowaniu dowodowym, a odnoszącym się do dowodu w postaci oględzin (art. 79 § 1 k.p.a.).

Kontynuując badanie legalności zaskarżonej decyzji wskazać należy na treść art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, która stanowi, że " Wniosek o pomoc może być w całości lub w części wycofany w każdym czasie. Jednakże gdy władza powiadomiła rolnika o nieprawidłowościach w złożonym wniosku o pomoc lub gdy rolnik został przez właściwy organ powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, a kontrola na miejscu wykazała istnienie nieprawidłowości, wycofanie takie nie jest dozwolone w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, dotkniętymi nieprawidłowościami." Przedmiotowa regulacja jednoznacznie wykazuje, że producent rolny w razie zaistnienia takiej sytuacji nie ma możliwości zmiany wniosku (wycofanie w części), a organ rozpoznaje wniosek w pierwotnym kształcie.

Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący próbował wycofać cześć działek z wniosku o pomoc o łącznej powierzchni [...] w dniu [...] o godz [...] ( przed oficjalnym otwarciem Biura Powiatowego w K. dla interesantów) mając pełna świadomość, iż w jego gospodarstwie będzie przeprowadzona kontrola na miejscu.

Z lektury akt , w szczególności: z protokółu zeznań świadka A. R.–M. (k.37 akt adm.), właścicielki przedsiębiorstwa "A.", które prowadziło kontrolę w miejscu w gospodarstwie skarżącego, notatki służbowej pracownicy Biura Powiatowego w K. z dnia [...] (k. 5 akt adm.) oraz pisma A.R.-M. z dnia [...] (k.3 akt adm.) wynika wprost, że pracownik przedsiębiorstwa "A. " P.K. dwukrotnie informował telefonicznie skarżącego w dniu [...] o kontroli, która miała odbyć się w dniu [...] a która została przełożona na dzień [...] po rozmowie M. S. z A. R.-M.. Z relacji tego świadka jednoznacznie wynika, że w rozmowie telefonicznej skarżący dał jej odczuć, iż wie o zamiarze przeprowadzenia kontroli w miejscu. Organ administracji publicznej zgodnie z wnioskiem skarżącego przesłuchał jego ojca R. S. (k. 27 akt. adm.). Świadek nie potwierdził, że skarżący był informowany o zamiarze przeprowadzenia kontroli w miejscu w jego gospodarstwie jednak z jego zeznań nie wynikało też, że syn o kontroli nie wiedział. Zdaniem Sądu organy administracji publicznej dokonały oceny materiału dowodowego w tym zakresie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażonej art. 80 k.p.a. W przedmiotowej sprawie, organy bowiem zgromadziły wyczerpujący materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny, nie noszącej znamion dowolności. Ustalenia organów, że skarżący wiedział o zamiarze przeprowadzenia kontroli w miejscu w dniu [...] znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym.

Ustosunkowując się do kolejnego zarzutu skarżącego naruszenia przez organy przepisów postępowania należy podkreślić, że w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 7 , 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią powołanych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany w toku postępowania podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w treści art. 7 i 77 §1 k.p.a.. nie oznacza jednak aby obowiązek poszukiwania dowodów ciążył jedynie na organach administracji publicznej, bowiem strona w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie stosownych środków dowodowych, wprawdzie przepis art. 77 §1 k.p.a. nakłada na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności gdy strona nie sygnalizowała istnienia innych dowodów. W tej sprawie skarżący działający za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika zapoznany z zebranym materiałem dowodowym i poinformowany o możliwości zgłaszania wniosków dowodowych nie wykazał nadmiernej inicjatywy dowodowej. Na wniosek skarżącego został przesłuchany w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu [...] ojciec skarżącego. Natomiast wobec wniosku skarżącego o przesłuchanie pracownika przedsiębiorstwa "A." P.K., organy podjęły próbę wezwania tego świadka, jednak uzyskały informacje, że od ponad dwóch lat nie pracuje w tym przedsiębiorstwie i nie znane jest jego miejsce pobytu. Natomiast w trakcie przesłuchania A. R.- M. właścicielki przedsiębiorstwa kontrolującego gospodarstwo M. S., która zeznawała o faktach mających podstawowe znaczenie dla rozpatrzenia tej sprawy ani pełnomocnik, ani skarżący nie byli obecni, mimo ich prawidłowego zawiadomienia o tej czynności, i pomimo możliwości zadawania pytań temu świadkowi. Należy w tym miejscu uzasadnienia podkreślić, że nie jest obowiązkiem organu administracji dążenie do dokonania ustaleń zgodnie z wolą skarżącego. O ile skarżący mimo istniejących dowodów podtrzymywał swoje stanowisko w sprawie powinien w tym zakresie wykazać inicjatywę dowodową.

Dodatkowo należy zaznaczyć, ze twierdzenia skarżącego odnośnie wyroku uniewinniającego go od zarzutu wyłudzenia płatności nie mają znaczenia w tej sprawie. Sąd przytoczył w uzasadnieniu przepisy w oparciu o które odmówiono skarżącemu płatności bezpośrednich, odmowa ta nie była w żaden sposób związana z winą skarżącego, natomiast była uzależniona od jego świadomości co do zamiaru kontroli w miejscu w momencie kiedy starał się wycofać część gruntów rolnych z wniosku pomocowego. W tym miejscu nadmienić jedynie należy, iż sformułowania organów odnoszące się do rzekomego mataczenia skarżącego były w tej sprawie niestosowne.

Nietrafny jest zarzut skarżącego naruszenia prawa materialnego art. 143 b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, które to naruszenie skarżący uzasadnił faktem, iż organy poczyniły ustalenia, że grunty rolne zgłoszone przez skarżącego we wniosku pomocowym nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu [...] pomimo braku dowodów, które wskazywałyby na tę okoliczność.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że wymagania dobrej kultury rolnej określało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze (Dz. U. Nr 65,poz. 600 ze zm.). W myśl § 1 ust. 1, § 2 tego rozporządzenia utrzymanie gruntów ornych w dobrej kulturze rolnej polega na podejmowaniu przez producenta rolnego regularnych i skutecznych działań zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów oraz drzew i krzewów. Zgodnie natomiast z § 4 rozporządzenia na gruntach rolnych utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, nie mogą występować drzewa i krzewy ( wyj. § 4 rozporządzenia). W ocenie Sądu poczynione przez organy ustalenia nieutrzymania przez skarżącego gruntów w dobrej kulturze znajdują potwierdzenie w protokole kontroli jak i w dołączonej doń dokumentacji oraz zdjęciach. Należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżący nie kwestionował protokołu kontroli, który dokumentował stan gruntów rolnych na dzień [...] (dzień przeprowadzenia kontroli w miejscu). Nie kwestionował też kontroli w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego, które toczyło się przez ponad dwa lata, swoje zarzuty sformułował dopiero na etapie odwołania i skargi do Sądu. Nadto sam skarżący w swoich twierdzeniach dopuszcza się sprzeczności. Z jednej strony kwestionuje wyniki kontroli na miejscu odnośnie utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] ., a drugiej jednoznacznie stwierdza, że przedmiotowe grunty w roku 2004 rolniczo nie wykorzystywał, wyłączając je z wniosku o przyznanie dopłat. Podsumowując tę część uzasadnienia należy zaznaczyć, że skarżący nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych, które mogłyby potwierdzić jego oświadczenia co do stanu gruntów rolnych w dniu [...]

Z powyższych przyczyn, jego zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

W konkluzji należy raz jeszcze podkreślić, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie było prowadzone zgodnie z regułami proceduralnymi, z poszanowaniem praw strony i czynnym jej udziałem. Organy wskazały szczegółowo motywy swoich rozstrzygnięć, odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych mających oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach. Ocena dokonanych ustaleń w świetle wchodzących w rachubę przepisów odpowiada prawu, nie narusza bowiem granic swobodnej oceny dowodów.

Stwierdzając trafność dokonanej przez organy oceny zebranego w sposób niewadliwy materiału dowodowego, nie dopatrując się naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik, sprawy ani też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd podzielił również stanowisko organów, co do odmowy przyznania skarżącemu płatności obszarowych na rok 2004 i na podstawie art. art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.