Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 522/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 17b ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111)- dalej: u.ś.r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...]. , nr [...] o odmowie przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – M. C.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że M. K. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła w dniu 8 stycznia 2021 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawną matką M. C. Do wniosku strona załączyła między innymi potwierdzone za zgodność z oryginałem kserokopie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym M. C., orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym A. C.(ojca wnioskodawczyni). Ponadto w treści złożonego wniosku strona zawarła żądanie objęcia jej ubezpieczeniem emerytalno-rentowym oraz ubezpieczeniem zdrowotnym wskazując, iż aktualnie opłaca składki w KRUS. Jednocześnie strona oświadczyła, że zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym.

Z załączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 lutego 2021 r., wynika, że M. C. (lat 70) jest osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Jest osobą leżącą, bez jakiegokolwiek kontaktu logiczno-słownego, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Wyżej wymieniona pozostaje we wspólnym gospodarstwie z 84 letnim mężem A. C., który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Dochód rodziny stanowią otrzymywane świadczenia emerytalne oraz wypłacane dodatki pielęgnacyjne i świadczenie uzupełniające. W toku przeprowadzonego wywiadu, z udziałem skarżącej M. K. oraz A. C. ustalono, że wnioskodawczyni nie mieszka w miejscu zamieszkania M. C. W okresie letnim przyjeżdża do matki średnio 2 razy dziennie, natomiast obecnie, w okresie zimowym zagląda, co drugi dzień. Wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze obejmują mycie, przebieranie, zmianę pampersów, karmienie. Dodatkowo skarżąca zajmuje się praniem, a nadto realizuje recepty oraz kupuje pampersy. Podczas nieobecności skarżącej, czynności związane ze zmianą pampersów wykonuje dalsza sąsiadka, która zagląda do M. C. . Natomiast czynności związane z przygotowaniem posiłków, ich podaniem wykonuje A. C. W oparciu o powyższe ustalenia stwierdzono, że stałą i bezpośrednią opiekę nad M. C. sprawuje jej mąż A. C.

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy Ż. odmówił M. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – M. C. . Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż nie jest możliwe ustalenie od kiedy istnieje niepełnosprawność M. C., a stopień niepełnosprawności został ustalony po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Dodatkowo jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń całodobowa i stała opieka nad M. C. jest sprawowana przez męża A. C.. Tym samym zdaniem organu realizowana przez stronę opieka nad niepełnosprawną matką nie stanowi przeszkody do podejmowania i wykonywania, choćby w niepełnym zakresie, zatrudnienia w posiadanym gospodarstwie rolnym.

Kwestionując prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia M. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie, z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 orzekającego o niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawna ze względu na datę powstania niepełnosprawności;

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej przepisu, a w konsekwencji uznanie, że brak jest związku pomiędzy brakiem zatrudnienia przez skarżąca, a sprawowaniem opieki nad matką;

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, to jest braku możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i bezpośrednie przyznanie wnioskowanego świadczenia.

W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik strony przywołał treść wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 oraz wywiódł jego wpływ na prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego również w odniesieniu do osób, których data powstania niepełnosprawności nie spełnia kryteriów czasowych określonych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Pełnomocnik skarżącej odwołał się także do orzecznictwa sądów administracyjnych, wypracowanego na gruncie wykładni pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", przez które rozumieć należy zarówno rezygnację z wykonywanej pracy, jak i jej nie podejmowanie. Podkreślał, iż sprawowana przez skarżącą opieka nad matką ma charakter trwały i odnosi się do jej wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych. Trwałemu charakteru sprawowanej opieki nie przeczy okoliczność, iż nie jest ona sprawowana całodobowo.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że instytucja prawna - świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej uregulowana została w art. 17 u.ś.r., który w ust. 1 stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl ust. 1a analizowanego przepisu osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, jak wynika z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium wskazało również, że jak wynika z treści art. 17b ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż bezspornym pozostaje, że strona jest osobą na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki – M. C. , a co za tym idzie skarżąca należy do kręgu podmiotów, uprawnionych do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jednakże jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych opieka sprawowana przez stronę pomimo jej regularności, nie ma charakteru stałego. Z załączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 4 lutego 2021 r. wynika bowiem, że M. K. nie zamieszkuje w wspólnym gospodarstwie z rodzicami. W okresie letnim strona przyjeżdża do matki średnio dwa razy w ciągu dnia, natomiast w okresie zimowym co dwa dni. Wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze względem matki obejmują czynności higieniczne, w tym mycie przebieranie, zmiana pampersów, karmienie. Dodatkowo strona realizuje recepty, kupuje pampersy, zajmuje się praniem. Z kolei ojciec skarżącej - A. C., który wspólnie zamieszkuje z żoną, przygotowuje dla niej posiłki, podaje leki, jak również wykonuje czynności pielęgnacyjne związane z myciem i przebieraniem żony. Ponadto podczas nieobecności skarżącej doraźną pomoc w opiece nad M. C. świadczy dalsza sąsiadka. Powyższe okoliczności w ocenie organu odwoławczego pozwalają na stwierdzenie, iż zakres sprawowanej przez M. K. opieki nad matką sprowadza się w zasadzie do pomocy ojcu A. C., który co do zasady sprawuje opiekę nad żoną. Świadczona pomoc nie powoduje konieczności rezygnacji strony z pracy w gospodarstwie rolnym, która to praca,

co należy podkreślić charakteryzuje się możliwością jej zaplanowania, dostosowania zajęć do potrzeb rodziny. Ponadto, jak wynika z załączonego do akt pisma KRUS w O. strona nie składała oświadczenia o rezygnacji wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Tym samym w sprawie nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Natomiast, co do wskazanej przez organ I instancji okoliczności nie spełnienia przez stronę określonego w art. 17 ust. 1b ustawy kryterium terminu powstania niepełnosprawności M. C., Kolegium wskazało, iż strona skarżąca zasadnie zarzuca brak uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Niemniej jednak, z uwagi na stwierdzony brak faktycznego związku pomiędzy rezygnacją strony z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, dokonana przez organ I instancji błędna wykładnia art. 17 ust. 1b u.ś.r. pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej przepisu, a w konsekwencji uznanie, że brak jest związku pomiędzy brakiem zatrudnienia przez skarżąca, a sprawowaniem opieki nad matką, pomimo, że związek taki istnieje;

- art. 17b ust. 1 pkt 2 u.ś.r. poprzez nie oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym stwierdzenie, że skarżąca nie zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym, a w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia, pomimo spełnienia przez skarżącą przesłanek w nim wymienionych;

- art. 17b ust. 2 u.ś.r. w zw. z art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaprzeczenie złożonemu przez skarżącą oświadczeniu o rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym oraz brak wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, to jest braku możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Z uwagi na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając wniesioną skargę strona podniosła, iż wbrew stanowisku organu odwoławczego w sposób prawidłowy wykazała, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz pracy w nim. W tym zakresie strona podkreśliła, że przesłanką umożliwiającą przyznanie rolnikowi świadczenia pielęgnacyjnego jest faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, a ciężar wykazania tego faktu obciąża rolnika. Tego rodzaju środkiem dowodowym jest oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r., a następstwem jego złożenia jest utrata statusu osoby objętej ubezpieczeniem. Natomiast przyznanie żądanego świadczenia skutkuje zgłoszeniem przez organ wypłacający osoby uprawnionej do ubezpieczenia społecznego oraz ubezpieczenia zdrowotnego w ZUS i opłacaniem za nie należnych składek, pochodzących z dotacji celowych budżetu państwa. Dalej, odnosząc się do stwierdzonego braku związku pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką, a brakiem możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie, pełnomocnik skarżącej wskazał, iż organy procedujące w sprawie pominęły okoliczność, że M. K. pozostaje całodobowo w gotowości pomocy matce. Zakres opieki, której faktu sprawowania organ nie kwestionuje, pomimo nie sprawowania jej przez 24 godziny na dobę, ma wbrew stanowisku organów charakter stały i ciągły. Jak wynika bowiem z zgromadzonego materiału dowodowego, to na skarżącej spoczywa główny ciężar opieki, w której stronie pomaga ojciec, który sam posiada orzeczenie o niepełnosprawności, a sporadycznie sąsiadka.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnosiło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga M. K. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 2325)- dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie w treści wniesionej skargi strona skarżącą zawarła wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym, a druga ze stron – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., nie wnosiła w ustawowym terminie o przeprowadzenie rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi M. K. , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 14 maja 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia 18 marca 2021 r. orzekającą odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawna matką – M. C.

Podstawę prawną wydania kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (teksy jedn.: Dz.U. 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a. oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111)- dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że M. K. jest córką wymagającej opieki M. C., a co za tym idzie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki, zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359). Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że skarżącą nie jest osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, jak wynika z załączonej do skargi dokumentacji M. K. wnosząc o przyznanie przedmiotowego świadczenia złożyła stosowne oświadczenia, że jest rolnikiem oraz, że zaprzestała pracy w prowadzonym gospodarstwie rolnym.

Wobec powyższego uznać należy, że strona należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17b ust. 1 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Natomiast zasadniczą kwestią sporną pozostaje istnienie przesłanki związku pomiędzy sprawowaną przez stronę skarżącą opieką nad matką, a brakiem możliwości wykonywania pracy w gospodarstwie, która to przesłanka uprawniałaby skarżącą do otrzymania żądanego świadczenia.

Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych oraz zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności załączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego z dnia dniu 4 lutego 2021 r., wynika, że M. C. (lat 70) jest osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Jest osobą leżącą, bez jakiegokolwiek kontaktu logiczno-słownego, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Wyżej wymieniona pozostaje we wspólnym gospodarstwie z 84 letnim mężem A. C., który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Dochód rodziny stanowią otrzymywane świadczenia emerytalne oraz wypłacane dodatki pielęgnacyjne i świadczenie uzupełniające. W toku przeprowadzonego wywiadu, z udziałem skarżącej M. K. oraz A. C. ustalono, że wnioskodawczyni nie mieszka w miejscu zamieszkania M. C. W okresie letnim przyjeżdża do matki średnio 2 razy dziennie, natomiast w okresie zimowym zagląda, co drugi dzień. Wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze obejmują mycie, przebieranie, zmiana pampersów, karmienie. Dodatkowo skarżąca zajmuje się praniem, a nadto realizuje recepty oraz kupuje pampersy. Podczas nieobecności skarżącej, czynności opiekuńcze nad M. C. wykonuje mąż A. C., które to czynności obejmują: przygotowywanie posiłków, ich rozdrabnianie i podawanie, podawanie lekarstw, jak również czynności pielęgnacyjne związane z myciem i przebieraniem żony. Ponadto podczas nieobecności skarżącej doraźną pomoc w opiece nad M. C. świadczy dalsza sąsiadka. Zgodność powyższych ustaleń ze stanem faktycznym A. C. potwierdził własnoręcznym podpisem. Co więcej powyższe okoliczności nie są kwestionowane przez skarżącą.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargą procedujące w sprawie organy obu instancji zasadnie uznały, iż osobą sprawującą stałą i bezpośrednią opiekę nad M. C. jest jej mąż A. C. Natomiast opieka sprawowana przez skarżącą, pomimo jej systematycznego charakteru, sprowadza się w zasadzie do pomocy ojcu A. C., który co do zasady sprawuje opiekę nad żoną. Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczy podnoszona przez stronę argumentacja, co do pozostawania przez nią w całodobowej gotowości do pomocy matce, jak również, że stały i ciągły charakter sprawowanej opieki, nie wymaga sprawowania jej przez 24 godziny na dobę. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został bowiem pogląd, który Sąd rozpoznający skargę w pełni podziela, zgodnie z którym opieka w rozumieniu przepisów u.ś.r. musi być stała lub długoterminowa. Przy czym owa "stałość", czy też "długoterminowość" nie oznacza wymogu wspólnego zamieszkiwania z osobą wymagającą opieki, jak również sprawowania jej w sposób nieprzerwany 24 godziny na dobę, niemniej jednak nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko sporadyczna. Podkreślenia również wymaga, że wskazany w art. 17 ust. 1 u.ś.r. warunek "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" należy łączyć z wymogiem sprawowania stałej lub długoterminowej opieki świadczonej osobiście. Opieka ta musi zatem w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc wymagać podejmowania szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Inaczej mówiąc świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki (por. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; wyrok WSA w Gdańsku z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie zakres, jak i częstotliwość sprawowanej opieki przez skarżącą, jak również dokonane ustalenia, co do faktu głównego ciężaru opieki nad żoną spoczywającego na A. C., czynią zasadnym twierdzenie, że świadczona przez skarżącą pomoc w opiece nad matką nie powoduje konieczności rezygnacji strony z pracy w gospodarstwie rolnym. Tym bardziej, że jak słusznie wskazują organy administracji praca ta charakteryzuje się możliwością jej zaplanowania oraz dostosowania wykonywanych zajęć do potrzeb rodziny.

Podkreślić także należy, co strona skarżąca pomija, a co było wskazywane przez organy obu instancji, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy, poza brakiem przesłanki związku pomiędzy koniecznością sprawowania opieki, a możliwością zarobkowania, wystąpiła negatywna przesłanka przyznania przedmiotowego świadczenia.

Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki M. C. pozostaje w związku małżeńskim z A. C., który co prawda legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, jednakże w stopniu umiarkowanym. Ponadto, jak już wcześniej wskazano to na A. C. ciąży główny ciężar sprawowanej opieki nad żoną.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Tym samym zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznać należało za nieuzasadniony.

Odnosząc się natomiast do kwestii naruszenia art. 17b ust. 1 pkt 2 u.ś.r., jak i charakteru i następstw prawnych oświadczenia, o którym mowa w art. 17b ust. 2 u.ś.r. zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że oświadczenie to stanowi przewidziany prawem środek dowodowy potwierdzający fakt zaprzestania przez rolnika ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego prowadzenia działalności rolniczej. Następstwem złożenia przedmiotowego oświadczenia jest utrata statusu osoby objętej ubezpieczeniem w KRUS i objęcie tej osoby, w przypadku przyznania wnioskowanego świadczenia, ubezpieczeniem w ZUS, w drodze zgłoszenia przez organ wypłacający świadczenie. Wobec powyższego podnoszona przez organy administracji argumentacja, co do braku zgłoszenia przez skarżącą w KRUS rezygnacji z opłacania składek, wobec złożenia we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oświadczenia o rezygnacji z wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, pozostaje bez wpływu na uprawnienie strony do jego przyznania. Jednakże z uwagi na zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności, to jest brak związku pomiędzy koniecznością rezygnacji z wykonywanej pracy w gospodarstwie rolnym a sprawowana opieką (art. 17 ust. 1 u.ś.r.), jak również wystąpienie przesłanki negatywnej do przyznania przedmiotowego świadczenia, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., powyższa kwestia pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego rozstrzygnięcia.

Wbrew stanowisku strony skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. Procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod katem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

m. d.