Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 40/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 148 § 1 , art. 64 § 2, art. 145 § 1  pkt 1 i 4 , art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 2 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...].


UZASADNIENIE

Decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], powołując się na przepisy art. 149 § 3 w zw. z art. 150 § 1 oraz art. 107 i art. 145 § 1 "ust. 5" ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.), odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu nr [...] o odmowie przyznania B.M. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Organ wskazał, iż dnia 25 października 2006r. do Biura Powiatowego Agencji w [...] wpłynął wniosek B.M. o uchylenie ww. decyzji o odmowie przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego i o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 kpa, w którego uzasadnieniu wnioskodawca podał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, wydając tę decyzję zataił istnienie istotnego dowodu, jakim jest protokół Biura Kontroli na Miejscu w Z. nr [...], mający wpływ na ustalenie kwestii wielkości ekonomicznej gospodarstwa w roku początkowym.

Odnosząc się do merytorycznych zarzutów zawartych w uzasadnieniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] stwierdził, iż brak jest przesłanek do wznowienia postępowania. Organ wskazał, że zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Strona musi zatem udowodnić kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2006). Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ przyjął, iż według

wnioskodawcy tą nową okolicznością jest protokół z kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 18 października 2005r. Zaznaczył przy tym, że jego kopię strona otrzymała w dniu kontroli. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego uznał, iż w dniu wydania decyzji [...] istniał protokół z kontroli i był on stronie znany. W konsekwencji nie jest spełniona przesłanka "nowej okoliczności" z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a zatem brak jest podstaw do wznowienia postępowania.

Pismem z dnia 15 lutego 2007r. B.M. wniósł do Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...], zarzucając organowi niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego spraw zgodnie z art. 7 oraz art. 73 kpa. Dla uzasadnienia tego zarzutu w załączeniu do odwołania B.M. przekazał dowody, które w jego ocenie potwierdzają, że w okresie miesiąca przed złożeniem wniosku z dnia 25 października 2006r, wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją o odmowie przyznania płatności dla gospodarstw niskotowarowych, tj.:

1) pismo Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. nr [...] informujące, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Biuro Powiatowe ARiMR w L.,

2) pismo Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. nr [...] dotyczące wydania zdjęcia działki 29/1 w M.,

3) pismo Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. nr [...] dotyczące przeprowadzonej w dniu [...] kontroli,

4) pismo Biura Powiatowego ARiMR w L., znak [...] dotyczące możliwości zapoznania się z dokumentami,

5) pokwitowanie Biura Powiatowego ARiMR w L. z dnia [...] potwierdzające odbiór przez stronę w tym dniu płyty CD ze zdjęciem działki w M.,

6) wniosek B.M. z dnia [...] skierowany do Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. oraz do Biura Powiatowego ARiMR w [...] "w sprawie szkicu

2

pomiaru GXP wykoszonych powierzchni do protokołu kontrolnego z dnia 18.10.2005r".

Zdaniem odwołującego się nierozpatrzenie przez organ tych dowodów potwierdza, że nie podjął on wszystkich kroków w celu wyjaśnienia stanu faktycznego "zgodnie z art. 7 k.p.a. zgodnie z przesłankami art. 148 § 1 k.p.a.".

Uzasadniając kolejny zarzut dotyczący niezapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz uniemożliwienia - przed wydaniem decyzji -wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów (zgodnie z art. 10 kpa), B.M. wskazał, iż nie otrzymał żadnego powiadomienia ani innego pisma informacyjnego, które zapewniłoby mu czynny udział w prowadzonym postępowaniu.

Odwołujący się zarzucił również organowi l instancji nieprzestrzeganie "zasady prawnej obiektywności" poprzez nie realizowanie wszelkich czynności w celu ustalenia podstawy wznowienia postępowania (zgodnie z art. 145 kpa), bowiem w decyzji nr 0077-2007-001/07 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] rozpatrzył wniosek o wznowienia postępowania tylko w zakresie wynikającym z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, pomijając zbadanie wniosku w zakresie przewidzianym w art. 145 §1 pkt 1-4 kpa.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy tj. protokół z kontroli na miejscu z dnia [...], a także wniosek strony o uchylenie i wznowienie postępowania z dnia 20 października 2007r., Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z., nie stwierdzając "uchybień i nieprawidłowości w decyzji [...], decyzją [...] - powołując się na przepis art. 107, art. 138 § 1 ust. 1 w zw. Z art. 140 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 1994r. Nr 1, póz. 2 ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, póz. 2273 ze zm.) oraz "§ 3 ust. 1 i 4 ust. 1" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, póz. 2870) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, iż wznowienie postępowania administracyjnego może

3

nastąpić jedynie w wypadku wystąpienia łącznie dwóch przesłanek tj. sprawa rozstrzygnięta została ostateczną decyzją administracyjną, a nadto występuje choć jedna - z enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 kpa - podstaw do wznowienia postępowania.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985r., sygn. akt l SA 198/85, wyrok NSA z dnia 17 grudnia 1997r., sygn. akt III SA 77/97) Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wskazał, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 kpa) należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, a także, że art. 145 § 1 pkt 5 kpa może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję. Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1998r. (sygn. akt l SA/Lu 26/97) pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję. Do okoliczności takich nie należy natomiast dokonana przez organ ocena materiału dowodowego sprawy ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów prawa lub ich interpretacja. Organ podkreślił, iż w przypadku wznowienia postępowania na podstawie okoliczności znanych mu w dniu wydania decyzji - w tym wypadku na podstawie wyników kontroli na miejscu w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzonej w dniu 18 października 2005 r. - organ dopuściłby się naruszenia prawa.

Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że zarówno w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania, jak i w odwołaniu B.M. podnosi, iż nowym dowodem w niniejszej sprawie jest protokół z kontroli terenowej przeprowadzonej w jego gospodarstwie w dniu 18 października 2005r., stwierdzający, iż strona nie prowadziła działalności rolniczej. Organ odwoławczy przypomniał dalej, iż w toczących się postępowaniach administracyjnych (dotyczących m.in. płatności obszarowych, czy płatności rolnośrodowiskowych) strona opierając się na tym samym protokole twierdzi, iż prowadziła działalność rolniczą na wszystkich działkach gruntu rolnego, które również stanowiły podstawę do wyliczenia standardowej nadwyżki bezpośredniej (SNB) oraz Wielkości Ekonomicznej Gospodarstwa (EJW). Z powyższego wynika, iż to strona w sposób dowolny dokonuje interpretacji protokołu z czynności kontrolnych. Nie można bowiem twierdzić, że dla potrzeb jednego rodzaju dopłat, prowadzona była działalność rolnicza, a w stosunku do innego schematu pomocowego już nie prowadzono działalności rolniczej, tym bardziej, że twierdzenia strony dotyczą tych samych działek rolnych.

Organ wyjaśnił dalej, że dla ustalenia wielkości ekonomicznej gospodarstwa bez znaczenia pozostają wyniki tejże kontroli terenowej.

Ubocznie wskazał także, że przed wydaniem niniejszej decyzji wnioskodawca pismem z dnia 1 czerwca 2007r. został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, zgodnie z art. 10 kpa. Nie skorzystał on jednak z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Pismem z dnia 27 listopada 2007r. B.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. skargę na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. [...], zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 kpa - poprzez oparcie decyzji administracyjnej na nierzetelnie ustalonym stanie faktycznym, art. 10 kpa - poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, uniemożliwienie mu zapoznania się z materiałem oraz wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji administracyjnej "od 01.06.2007 do 15.11.2007", art. 75 kpa - poprzez niedopuszczenie dowodu z decyzji Prezesa ARiMR w Warszawie [...], art. 77 kpa - poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich kroków zmierzających do wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, art. 80 kpa - poprzez dowolną ocenę stanu faktycznego wynikającą z niekompletnie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz art. 107 § 3 kpa - poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

B.M. zwrócił uwagę, że Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. wydał zaskarżoną decyzję po upływie 9 miesięcy od wniesienia przez niego odwołania. Zauważył, iż zawiadomienie z dnia 1 czerwca 2007r. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów otrzymał od Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. 5 miesięcy i 15 dni przed wydaniem objętej skargą decyzji

Następnie skarżący wskazał, że po otrzymaniu zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów otrzymał także pismo nr [...] , zawiadamiające, że "w okresie od 04.11.2007 do 30.11.2007 roku będzie prowadzone skomplikowane postępowanie wyjaśniające (dowodowe)", bez określenia jakie i czego dotyczy oraz bez powiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu. Skarżący zauważył, iż w zaskarżonej decyzji brak jest ustosunkowania się "do tego skomplikowanego dowodu".

Skarżący zarzucił również organowi odwoławczemu, że nie dopuścił dowodu w postaci decyzji Prezesa ARiMR w Warszawie [...], odnoszącej się do przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 kpa, a dotyczącej tego samego postępowania, co zaskarżona decyzja. Podniósł, że decyzje te są sprzeczne w odniesieniu do tych samych kwestii.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Odnosząc się do zarzutu niedopuszczenia dowodu w postaci decyzji Prezesa ARiMR w Warszawie nr [...], organ odwoławczy uznał, iż jest on bezpodstawny, gdyż decyzja ta dotyczy postępowania w trybie stwierdzenia nieważności, zaś postępowanie w sprawie wznowienia postępowania oraz postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzone są oddzielnie, na podstawie odrębnych przepisów prawa. Nadto wyjaśnił, że strona w toku postępowania nie złożyła wniosku o dołączenie do akt niniejszej sprawy decyzji Prezesa ARiMR, wydanej w trybie stwierdzenia nieważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz nie z przyczyn w niej podanych.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. zwana dalej "ppsa"), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem materialnym, a także zastosowanych przy jej wydawaniu przepisów postępowania.

Przed dalszymi rozważaniami warto także wskazać na dyspozycję przepisu art. 134 ppsa, zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (por. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ppsa.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, uznać należało, że została ona wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, mogącym mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Każda decyzja administracyjna wydana w sprawie z zakresu administracji publicznej przez uprawniony do tego organ administracji, działający w granicach prawa, korzysta z domniemania prawidłowości. Jeżeli decyzja taka jest jednocześnie decyzją ostateczną, korzysta ponadto z ochrony wynikającej z art. 16 k.p.a., co oznacza, że jej wzruszenie może nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub w ustawach szczególnych. Regulacja ta wskazuje zarazem, że nie wszystkie decyzje spełniają warunki prawidłowości. Ustawodawca, ustanawiając zasadę trwałości decyzji ostatecznych, nie wyklucza zarazem możliwości pojawienia się w obrocie prawnym decyzji wadliwych, a więc niespełniających tych warunków (B. Adamiak, Wadliwość decyzji..., s. 28 i n.). W zależności od stopnia tej wadliwości stosuje się odpowiednie nadzwyczajne środki prawne usuwające te wady czy wręcz eliminujące obarczone nimi decyzje z obrotu prawnego. Jedną z takich możliwości stwarza instytucja wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145-153 k.p.a.).

W literaturze istnieje utrwalony pogląd, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Konieczność istnienia tego rodzaju instytucji proceduralnej powstaje na tle potrzeby rozwiązania takich sytuacji, kiedy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania (w szczególności dowodowego), na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo, gdy powstały później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy. W tych warunkach decyzje rozstrzygające ostatecznie sprawę administracyjną stają się wadliwe, jednakże charakterystyczną cechą ich wadliwości jest to, że nie tkwi ona wyłącznie w decyzji jako takiej, lecz wynika jako logiczny wniosek z zestawienia decyzji z pewnymi okolicznościami, inaczej mówiąc decyzja jest wadliwa ze względu na ujawnienie lub powstanie określonych faktów(W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne..., s. 242).

Na wstępie rozważań wskazać należy - co słusznie podnosił Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - iż uruchomienie nadzwyczajnego trybu postępowania, jakim jest wznowienie postępowania uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą jest załatwienie sprawy decyzją ostateczną, drugą zaś wystąpienie co najmniej jednej z wad decyzji administracyjnych enumeratywnie wskazanych w art. 145 § 1 oraz art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.).

W pierwszej zatem kolejności zbadania wymaga kwestia ostateczności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] o odmowie przyznania B.M. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.

Skoro instytucja wznowienia postępowania dotyczy kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej (czy postanowienia), to oznacza to, że nie może być ona być wszczęta, zanim decyzja nie stanie się ostateczna (por. wyrok NSA z dnia 4 września 1981 r., II SA 52/81, ONSA 1981, nr 2, póz. 83).

Nie ulega wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla określenia, czy decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] o odmowie przyznania B.M. płatności dla gospodarstwa niskotowarowego jest ostateczna czy też nie, ma fakt doręczenia jej skarżącemu, który winien być w odpowiedni sposób udokumentowany w postaci zwrotnego potwierdzenia odbioru. W żadnym razie faktu doręczenia decyzji nie można domniemywać (wyr. NSA z dnia 11 maja 2001 r, IV SA 505/99, LEX nr 53 446).

W aktach postępowania administracyjnego brak jest dowodu doręczenia skarżącemu ww. decyzji. Okoliczność ta została potwierdzona także na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008r. przez pełnomocnika procesowego organu. Niewątpliwie z pism składanych przez skarżącego wynika, iż skarżący otrzymał decyzję z dnia 3 kwietnia 2006r., lecz nie wiadomo dokładnie kiedy. Okoliczności tej, jak już wcześniej stwierdzono, nie można domniemywać. Obowiązkiem organów administracyjnych było zatem wyjaśnienie, czy decyzja została doręczona, jeśli doręczona - to komu i w jakim dniu. Nie można uznać za termin doręczenia dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

W sytuacji, gdy w aktach brak było zwrotnego poświadczenia odbiory przez skarżącego decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 3 kwietnia 2006r., a skarżący nigdy nie kwestionował doręczenia mu jej, to organ ten powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do skarżącego o podanie informacji dotyczącej daty otrzymania przez niego tej decyzji.

W kontekście tego, że wznowienie postępowania wobec decyzji nieostatecznej stanowi rażące naruszenie prawa i z mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkuje stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w wyniku tak wznowionego postępowania, nie wyjaśnienie tej okoliczności przez organ powoduje poważne konsekwencje. Pamiętać też należy, iż dopóki istnieje prawna możliwość wniesienia odwołania, dopóty wyłączona jest możliwość wniesienia podania o wznowienie postępowania. Organ administracji jest zobowiązany do oceny charakteru podania strony dotyczące decyzji nieostatecznej i wyrażające niezadowolenie strony z decyzji powinno być potraktowane jako odwołanie ( por. J.Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 4 września 1992r. III SA 946/92 - PS 1993,nr7-8, póz. 98).

Zasadą wynikającą z art. 148 § 1 k.p.a. jest, że strona wnosi podanie o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Od tego k.p.a. przewiduje dwa wyjątki: 1) w sytuacji z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin biegnie od dnia dowiedzenia się o decyzji, 2) zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a. termin biegnie od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Zachowanie terminu musi być przez stronę udowodnione. Nie wystarczy tutaj uprawdopodobnienie (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, s. 200). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 października 1998 r. (III SA 2802/97, niepubl.) stwierdził, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze ( podobnie wyrok NSA z dnia 19 maja 2000 r, l S.A. M/r 1038/97, Lex nr 43046). Jeszcze mocniej tę problematykę zaakcentował Naczelny Sąd Administracyjny w innym wyroku, stwierdzając, że z treści art. 148 § 2 jednoznacznie wynika, że dla ustalenia wskazanego tu terminu liczy się dzień, w którym strona się dowiedziała o decyzji, a nie dzień, w którym miała taką możliwość. Okoliczność, że strona nie dołożyła należytej staranności w celu zdobycia tej wiadomości, jest z punktu widzenia zachowania terminu bez znaczenia (wyr. NSA z dnia 14 października 1999 r., IV SA 1662/97, LEX nr 48 730).

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela ww. stanowiska. Skarżący musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Strona występująca z wnioskiem o wznowienie postępowania powinna więc zadbać o dowody potwierdzające datę dowiedzenia się o istnieniu przesłanki do wznowienia.

Gdyby zatem podanie nie zawierało żadnych wskazówek w tym zakresie, musi być uznane za wadliwe, podlegające uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania(B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego . Komentarz. Wyd. C.H. Beck 2006, s. 644).

Podanie o wznowienie postępowania złożone przez skarżącego w ogóle nie zawierało informacji, kiedy skarżący dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Organ zobowiązany był zatem wezwać skarżącego, w trybie art. 64 § 2 k.p.a., do uzupełnienia tego braku formalnego podania pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania.

Żądanie wznowienia złożone przez stronę powinno odpowiadać wymogom z art. 63 § 2 k.p.a., a ponadto z podania powinno wynikać żądanie wznowienia postępowania. W razie braku wyraźnego wskazania czy ogólnego przedstawienia niezadowolenia z decyzji, organ ma obowiązek wyjaśnić podstawy wniosku strony. Jeżeli natomiast strona sprecyzowała żądanie, organ jest nim związany (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1988 r., IV SA 35/88, PiŻ 1988, nr 36, s. 15)

Katalog przyczyn wznowienia, wymieniony w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a., ma charakter zamknięty, co oznacza, że wznowienie postępowania nie jest dozwolone z jakichkolwiek innych przyczyn. Wyjątek od tej zasady mogłaby wprowadzić jedynie ustawa szczególna. W tej sytuacji zasadne jest twierdzenie, że wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter zwężający (M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks...,s. 802).

Skarżący w podaniu jako podstawy wznowienia wymienił: zatajenie istnienia dowodu w postaci protokołu z dnia 18 października 2005r. mający - jego zdaniem -istotny wpływ na ustalenie kwestii wielkości ekonomicznej, oparcie decyzji na dowodach, które okazały się fałszywe i nie zapewnienie mu udziału w postępowaniu.

Oba organy odniosły się jedynie do zagadnienia dotyczącego zatajenia istotnego dowodu jakim jest protokół z kontroli z dnia 18 października 2005r., uznając iż nie została spełniona przesłanka "nowej okoliczności" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. , natomiast w ogóle nie ustosunkował się do dwóch pozostałych podstaw wznowienia postępowania wskazanych w podaniu przez skarżącego znajdujących swoje oparcie w treści art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a.

Pamiętać należy, iż decyzja o odmowie wznowienia może być wydana jedynie w wyniku postępowania wstępnego wszczynanego na wniosek, gdy wznowienie nie jest możliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 1987 r., SA/Kr 1121/86, GAP 1987, nr 20 )., Przyczyny podmiotowe, to złożenie wniosku przez osobę niebędącą stroną, złożenie go przez osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych bez udziału przedstawiciela ustawowego. Przyczyny przedmiotowe to złożenie żądania po ustaniu terminu, gdy termin nie został przywrócony (dotyczy to w istocie jedynie art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a), gdy sprawa nie była rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia zaskarżalnego, gdy decyzja nie była ostateczna (odpowiednio postanowienie), gdy podnoszono inne zarzuty niż w art. 145 i 145a. Powodem tym natomiast nie może być brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 1991 r., IV SA 487/91, ONSA 1991, nr 2, póz. 50, wyrok NSA z dnia 8 czerwca 1995 r., SA/Po 416/95, Mon.Pod. 1996, nr 7, s. 214, wyrok NSA z dnia 12 października 1998 r., IV SAB 77/98, Lex nr 43765 ).

W świetle wyżej wskazanych uchybień zasadnym jest stwierdzenie, iż organ w sprawie niniejszej naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a, wydając rozstrzygnięcie, w sytuacji gdy sprawa nie została wyczerpująco i wszechstronnie wyjaśniona, a niepełny materiał dowodowy nie zezwalał na niebudzące wątpliwości ustalenia faktyczne.

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej unormowaną w art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 tej ustawy organy administracji publicznej zobligowane są do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, spoczywa na nich obowiązek zebrania kompletnego materiału dowodowego i

wyczerpującego jego rozpatrzenia, celem ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Na tle powyższych regulacji ukształtował się pogląd, że organ ma obowiązek wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, powinien poszukiwać innych, nowych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także zobligowany jest do dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy.

W tym miejscu należy podkreślić, iż z ogólnych zasad postępowania statuowanych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 7, 8 kpa) wynika przede wszystkim wymóg praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W realizacji tych zasad konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (por. wyrok NSA, sygn. akt III SA 719/84, ONSA 1984 r., Nr 2, póz. 117). Natomiast z art. 77 § 1, art. 7 i art. 80 kpa wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś ta ocena winna znaleźć w świetle wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa, odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Organ, rozpoznając podanie skarżącego o wznowienie postępowania, a później odmawiając wznowienia postępowania dopuścił się poważnych naruszeń przepisów proceduralnych, które zostały opisane wyżej. Naruszenia te mogłyby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c orzekł jak w sentencji.

Rzeczą organu, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, będzie w pierwszej kolejności dokonanie czynności w celu ustalenia czy decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] o odmowie przyznania B.M. płatności dla gospodarstwa jest decyzją ostateczną i w zależności od nich podjęcie dalszych czynności. W przypadku gdyby stwierdzono, że ww. decyzja jest ostateczna, organ powinien dokonać kontroli podania o wznowienie postępowania pod kątem jego braków formalnych ( brak daty powzięcia wiadomości o przyczynie wznowienia postępowania). Dalej w sytuacji, gdyby brak ten został uzupełniony, organ rozważy celowość wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania.

12