Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 78/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2013 r. sprawy ze skarg Gminy B. i Spółdzielni [...] w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] o z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących Gminy B. i Spółdzielni [...] w W. kwoty po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2007 r. A. R. i S. R. zwrócili się do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że grunty nieleśne byłego majątku ziemskiego B., stanowiące byłą własność M. W., nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wojewoda [...] w dniu [...] stycznia 2010 r. wydał decyzję, w której w punkcie 1 stwierdził, że dawne parcele katastralne objęte dawnym wykazem hipotecznym Iwh [...], Iwh [...], Iwh [...], Iwh [...], Iwh [...] nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz w punkcie 2 umorzył postępowanie w zakresie wydania decyzji stwierdzającej, że parcela katastralna pgr [...] objęta dawnym wykazem hipotecznym Iwh [...] nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e powołanego dekretu PKWN.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że parcele katastralne wskazane w punkcie 1 decyzji stanowiły część nieleśną majątku ziemskiego B., za wyjątkiem działki wskazanej w punkcie 2 decyzji. Ustalenia, jakim działkom ewidencyjnym odpowiadają aktualnie przedmiotowe parcele katastralne dokonano w oparciu o wykazy zmian gruntowych – równoważniki, sporządzone przez geodetę uprawnionego oraz w oparciu o wykaz porównawczy oznaczeń katastralnych z oznaczeniami aktualnej ewidencji gruntów, również sporządzonego przez geodetę uprawnionego. W decyzji wymieniono działki, stanowiące własność gminy B., działki, znajdujące się we władaniu Parafii Rzymsko-Katolickiej oraz działki, stanowiące obecnie własność osób fizycznych.

Organ ustalił, że zarówno na dzień 1 września 1939 r., jak i na dzień 13 września 1944 r., tj. na dzień wejścia w życie dekretu o reformie rolnej, prawo własności nieruchomości ziemskiej B. przysługiwało M. W. Organ ustalił jednocześnie, że wnioskodawcy należycie wykazali swoją legitymację do udziału w sprawie. Zgromadzony materiał dowodowy doprowadził organ do wniosku że w dniu wejścia w życie dekretu PKWN powierzchnia majątku B. wynosiła [...] ha, z czego lasy stanowiły [...] ha; same użytki rolne stanowiły [...] ha. Wskazane powierzchnie organ ustalił na podstawie szczegółowo przeprowadzonych wywodów oraz wyliczeń, opartych o analizę dokumentacji archiwalnej m.in. protokołu przejęcia majątku leśnego z dnia [...] lutego 1947 r., zaświadczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] grudnia 1952 r., zaświadczenia Starostwa Powiatowego [...] z dnia [...] listopada 1948 r. Organ stwierdził, że jego zadaniem w sprawie było ustalenie, czy powierzchnia wchodzących w skład nieruchomości ziemskiej B. lasów i gruntów leśnych spełniała normy obszarowe określone w dekrecie z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i tym samym czy grunty te mogły być objęte powyższym dekretem. Organ zważył, że w stosunku do nieruchomości B. zastosowanie miał dekret z 12 grudnia 1944 r. dotyczący przejęcia lasów, natomiast nieleśne parcele katastralne wymienione w punkcie 1 decyzji, stanowiące własność ziemską B., z uwagi na niespełnienie przesłanki obszarowej, uzasadniającej przejęcie na rzecz Skarbu Państwa, nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Wymieniona w punkcie 2 decyzji parcela katastralna PGR nr [...] stanowiła grunt o charakterze leśnym i wchodziła w skład części leśnej majątku, do której miały zastosowanie przepisy dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r., zatem postępowanie administracyjne w przedmiocie tej parceli należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu [...] stycznia 2011 r. uchylił w całości własną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. i umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 1 marca 2010 r. sygn. akt P 107/08. Kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. i utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010. W uzasadnieniu tej decyzji Minister podniósł, iż w dniu wejścia w życie dekretu o reformie rolnej normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e nie zostały spełnione, bowiem powierzchnia użytków rolnych była niższa niż 50 ha, a w stosunku do lasów zastosowanie miał dekret z dnia 12 grudnia 1944 r., zatem ich powierzchnię należy odliczyć od ogólnej powierzchni majątku. Wobec powyższego będące przedmiotem wniosku parcele nieleśne o pow. [...] ha, nie podpadały pod działanie art. 2 pkt 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, natomiast parcela nieleśna PGR [...] została przejęta w oparciu o dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

Od powyższej decyzji Gmina B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:

1) art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, nieustalenie przedmiotu postępowania, powielenie numeracji parcel bez weryfikacji, czy tereny oznaczone jako parcele są tożsame z aktualnymi granicami działek ewidencyjnych wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji;

2) art. 28 k.p.a. poprzez pominięcie udziału w postępowaniu jako stron właścicieli działek wchodzących w skład terenów objętych decyzją;

3) naruszenie przepisów postępowania art. 7 oraz art. 77 i art. 107 k.p.a. przez przyznanie wiarygodności dokumentowi "arkusz posiadłości gruntowej" w sytuacji, gdy jest on sprzeczny z danymi zawartymi w Iwh [...];

4) naruszenie art. 2 ust. 1 dekretu PKWN poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji odmowę jego zastosowania w sytuacji, gdy przepis ten stanowił podstawę do przejęcia wskazanych w decyzji nieruchomości należących do M. W., których ogólna powierzchnia przekraczała 100 ha, jak również naruszenie rozporządzenia które to naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez przyjęcie wykładni stosowanych w treści dekretu pojęć "nieruchomości" oraz "nieruchomości ziemskiej" pozostającej w oczywistej sprzeczności z brzmieniem przepisów oraz rozporządzenia.

Skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. wniosła również Spółdzielnia [...], podnosząc, że decyzja jest krzywdząca, gdyż na spornym terenie Spółdzielnia posiada sklep spożywczy, wybudowany ze środków własnych, a grunt, na którym znajduje się sklep jest w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni.

W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 21 września 2011r. połączył sprawy z obu skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wyrokiem z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 709/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy B. oraz Spółdzielni [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu PKWN, na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Sąd podkreślił, że dekret PKWN z 1944 r. nie zawiera definicji pojęcia "nieruchomość ziemska", a w orzecznictwie dla interpretacji tego terminu stosuje się wykładnię wyrażoną w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r., w której stwierdzono, że "ustawodawca poprzez określenie nieruchomości przymiotnikiem "ziemska" miał na względzie te obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy." Wniosek taki znajduje uzasadnienie zarówno w tytule dekretu "o przeprowadzeniu reformy rolnej" jak też w treści niektórych przepisów dekretu PKWN z 1944 r. (art. 1 ust. 2 lit. a i b, art. 6, art. 11 ust. 1) oraz w przepisach rozporządzenia (§ 6).

W sprawie niniejszej organy ustaliły, że nieruchomość B. zajmowała powierzchnię [...] ha, z czego lasy stanowiły [...] ha, pozostałe użytki [...] ha, z czego użytki rolne stanowiły [...]ha.

Sąd stwierdził, że nieruchomości leśne, nie przeznaczone do produkcji rolnej, stanowiące część nieruchomości ziemskiej B., powinny być wyłączone spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z dnia 6 września 1944 r. na podstawie § 5 rozporządzenia, gdyż przekraczały 25 ha, albowiem przechodziły ex lege na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. Zdaniem Sądu Wojewoda nie naruszył przepisów postępowania dowodowego – art. 7 i 77 k.p.a. – ponieważ w uzasadnieniu odniósł się szczegółowo do kwestii oznaczenia działek, wchodzących w skład majątku B. Sąd nie stwierdził też zasadności pozostałych zarzutów żadnej z obu skarg.

Od powyższego wyroku została wywiedziona skarga kasacyjna Gminy B., po rozpoznaniu której, wyrokiem z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 228/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Sąd kasacyjny podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak było stanowiska, co do złożonego wniosku dowodowego, jak też oceny, co do prawidłowości oznaczenia obszaru objętego rozstrzygnięciem decyzji i ustaleń dokonanych w tym zakresie przez organ pierwszej instancji. Jednocześnie wskazał, że zawarte w uzasadnieniu wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie odpowiadało wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do argumentacji Sądu Wojewódzkiego stwierdził, że nie stanowi ono wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia konkluzja, że: "nieruchomości leśne, nie przeznaczone do produkcji rolnej, stanowiące część nieruchomości ziemskiej B., powinny być wyłączone spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z dnia 06.09.1944r. na podstawie § 5 rozporządzenia, gdyż przekraczały 25 ha, albowiem przechodziły ex lege na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r." Podkreślił, że według dominującego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, a także Trybunału Konstytucyjnego, organy administracji orzekając na podstawie § 5 cyt. rozporządzenia mogą orzekać nie tylko w zakresie norm obszarowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r., ale też o tym, czy dana nieruchomość jest nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym (w części bądź w całości), a jeśli taką nie jest, to czy w takim razie pozostawała w związku funkcjonalnym z nieruchomością ziemską (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2010 r., I OSK 483/09 oraz uchwała NSA z 5 czerwca 2006 r., I OPS 2/06 i powołane tam orzecznictwo).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w rozpoznawanej sprawie z ustaleń organów obu instancji wynika, że będące przedmiotem wniosku działki gruntu ujęte zostały w zaświadczeniu Starostwa Powiatowego [...] z dnia [...] listopada 1948 r. jako nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, przy czym w zaświadczeniu wymieniono szereg parcel katastralnych, wchodzących w skład nieruchomości ziemskiej B., w tym także parcele leśne o pow. powyżej 80 ha. A istota oceny prawnej Ministra sprowadza się do stwierdzenia, że w dniu wejścia w życie dekretu o reformie rolnej (13 września 1944 r.) normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e nie zostały spełnione, bowiem powierzchnia użytków rolnych była niższa niż 50 ha, a w stosunku do lasów zastosowanie miał dekret z dnia 12 grudnia 1944 r., zatem ich powierzchnię należy odliczyć od ogólnej powierzchni majątku.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy takim stanowisku organu odwoławczego rzeczą Sądu Wojewódzkiego było zweryfikowanie ustaleń faktycznych pod kątem nie tylko samego leśnego charakteru gruntów, ale też ich przeznaczenia oraz związku funkcjonalnego z pozostałymi gruntami potraktowanymi jako nieruchomość ziemska. Zauważył, że nie można zupełnie wykluczyć takiej możliwości, że określone grunty leśne tworzyły łącznie z innymi gruntami nieruchomość ziemską podpadającą pod regulację dekretu o reformie rolnej. Rozstrzygając jednak w tym zakresie badać należy wyłącznie przesłanki tego dekretu i to według stanu na dzień jego wejścia w życie, tj. 13 września 1944 r. NSA podniósł, że wobec braku definicji "nieruchomości ziemskiej" w ówcześnie obowiązujących aktach prawnych w orzecznictwie sądowym – nawiązującym do uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. (sygn. W 3/89) – wypracowano właściwe rozumienie tego pojęcia. Natomiast interpretując należy zwrócić uwagę na unormowanie ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi, która w art. 1 ust. 2 określiła, że nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej, leśnej i rybnej. NSA podkreślił, że nie jest właściwe, aby w sprawie dotyczącej wyłączenia nieruchomości ziemskiej (części lub całości) spod działania przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej brać pod uwagę zdarzenia, które wystąpiły po dacie wejścia w życie dekretu, a więc 13 września 1944 r. Orzekanie w trybie § 5 rozporządzenia MRiRR z dnia 1 marca 1945 r. odnosi się wyłącznie do badania, czy w konkretnym przypadku spełnione były warunki do tego, że dana nieruchomość przeszła ex lege z dniem 13 września 1944 r. na własność Skarbu Państwa. Odrębną sprawę jest natomiast kwestia przejścia określonych lasów i gruntów leśnych na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa. Istotne jest przy tym to, że do orzekania w tym przedmiocie nie są właściwe organy administracji ani sąd administracyjny. Zatem w ocenie NSA nie do zaakceptowania było wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego zawarte w konkluzji, że przedmiotowe nieruchomości leśne powinny być wyłączone spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej "gdyż przekraczały 25 ha, albowiem przechodziły ex lege na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r."

Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sąd administracyjny dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zważyć przy tym należy, iż stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. np S. Hanausek (w:) System prawa procesowego cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r. sygn. akt III RN 130/97 (OSP 1999, z. 5, poz. 101, z glosą B. Adamiak, tamże, s. 263 i in.) wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego tą oceną na gruncie art. 30 ustawy o NSA, wyjaśnił, że oznacza to, że "ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy". Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 czerwca 1999 r., OPS 4/99 (ONSA 1999, nr 4, poz. 118), nawiązując do powołanego wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., uznał, że oceną prawną, o której mowa w art. 30 ustawy o NSA, związany jest zarówno skład orzekający rozpoznający skargę, jak i skład powiększony wyjaśniający w tej sprawie wątpliwość prawną w trybie art. 49 ust. 2 ustawy o NSA. Oznacza to, że wątpliwość prawna objęta oceną prawną nie może być przedmiotem wyjaśnienia w tej samej sprawie w trybie art. 49 ust. 2 ustawy o NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny, wypowiadając się w kwestii związania organu administracji publicznej oceną prawną, wyrażoną w orzeczeniu, wskazał m.in., że:

a) związanie organu oceną prawną sądu w rozumieniu art. 30 ustawy o NSA obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzeczenia sądu, ale także każdy organ orzekający w danej sprawie do czasu jej ostatecznego zakończenia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego czyniąca pogląd nieaktualnym (wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129);

b) w rozumieniu art. 30 ustawy o NSA pojęcie organu, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, obejmuje nie tylko organ załatwiający sprawę, ale także organ współdziałający w procesie decyzyjnym, działający w trybie art. 106 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2001 r., II SA 896/00, ONSA 2002, nr 1, poz. 38);

c) odmowa przez sąd administracyjny zastosowania w sprawie aktu wykonawczego ze względu na jego niezgodność z ustawą stanowi ocenę prawną, o której mowa w art. 30 ustawy o NSA; ocena ta wiąże także organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia (wyrok z dnia 19 listopada 2001 r., FSA 3/01, ONSA 2002, nr 2, poz. 49).

Wykładnia zawarta w przytoczonych wyżej orzeczeniach Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jest aktualna.

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a. uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Kolejno, zgodnie z treścią art. 7 k.p.a.: W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45).

Powyższa wykładnia, w zestawieniu z wiążącymi wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., w części objętej kontrolą sądowoadministracyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną podkreślał, że według dominującego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, a także Trybunału Konstytucyjnego, organy administracji orzekając na podstawie § 5 rozporządzenia MRiRR z dnia 1 marca 1945 r. mogą orzekać nie tylko w zakresie norm obszarowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r., ale też o tym, czy dana nieruchomość jest nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym (w części bądź w całości), a jeśli taką nie jest, to czy w takim razie pozostawała w związku funkcjonalnym z nieruchomością ziemską (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., I OSK 483/09 oraz uchwała NSA z dnia 5 czerwca 2006 r., I OPS 2/06 i powołane tam orzecznictwo).

Zatem konieczne jest dokonanie przez organ administracji ustaleń faktycznych pod kątem nie tylko samego leśnego charakteru gruntów, ale też ich przeznaczenia oraz związku funkcjonalnego z pozostałymi gruntami potraktowanymi, jako nieruchomość ziemska. Nie można przy tym zupełnie wykluczyć takiej możliwości, że określone grunty leśne tworzyły łącznie z innymi gruntami nieruchomość ziemską podpadającą pod regulację dekretu o reformie rolnej. Rozstrzygając jednak w tym zakresie badać należy wyłącznie przesłanki tego dekretu i to według stanu na dzień jego wejścia w życie, tj. 13 września 1944 r. Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 17 listopada 2008 r. (I OSK 1563/07) stwierdził, że lasy i grunty leśne wchodzące w skład majątków ziemskich podlegających przejęciu na cele reformy rolnej nie przechodziły, co do zasady na własność Państwa na podstawie tego dekretu, lecz podlegały przejęciu na własność Państwa z mocy prawa, jeśli spełniały kryteria określone w dekrecie z dnia 12 grudnia 1944 r." Wobec braku definicji "nieruchomości ziemskiej" w ówcześnie obowiązujących aktach prawnych wypracowano właściwe rozumienie tego pojęcia. NSA wskazuje, że należy przy tym zwrócić uwagę w celach interpretacyjnych na unormowanie ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi, która w art. 1 ust. 2 określiła, że nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej, leśnej i rybnej. Ponadto, nie należy w sprawie dotyczącej wyłączenia nieruchomości ziemskiej (części lub całości) spod działania przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej brać pod uwagę zdarzenia, które wystąpiły po dacie wejścia w życie dekretu, a więc 13 września 1944 r. Orzekanie w trybie § 5 rozporządzenia MRiRR z dnia 1 marca 1945 r. odnosi się wyłącznie do badania, czy w konkretnym przypadku spełnione były warunki do tego, że dana nieruchomość przeszła ex lege z dniem 13 września 1944 r. na własność Skarbu Państwa.

Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gmina B. zarzuciła niewłaściwą ocenę materiału dowodowego i powielenie w zaskarżanej decyzji przytoczonej przez organ pierwszej instancji numeracji parcel, bez weryfikacji czy tereny oznaczone jako parcele są tożsame z aktualnymi granicami działek ewidencyjnych wskazanych w uzasadnieniu decyzji. Strona wnioskowała ponadto o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów na okoliczność braku tożsamości obszarów będących przedmiotem decyzji z określonymi działkami ewidencyjnymi.

Organ administracji winien, zatem zgodne ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonać wszelkich niezbędne czynności w celu ustalenia tożsamości obszarów będących przedmiotem decyzji z określonymi działkami ewidencyjnymi celem właściwego ustalenia przedmiotu sprawy.

Organ administracji naruszył, zatem art. 7 k.p.a. poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od wskazań NSA, po uchyleniu decyzji organów, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, organy winny ustalić właściwy krąg stron postępowania.

Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może miec wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego, (wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2011r. sygn. akt I OSK 94/11).

Zgodnie z powyższym ujęciem, stroną postępowania są podmioty, będące aktualnymi właścicielami nieruchomości, które powstały z parcel katastralnych (wchodzących w skład majątku ziemskiego B.), będących przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji organu I instancji.

Organ administracji ma, zatem obowiązek zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu wskazanym stronom.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 190 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 p.p.s.a.