Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 190/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-04-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy wszczęcia postępowania) w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wraz ze skargą na ww. decyzję, skarżący złożył wniosek o prawo pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca oświadczył w uzasadnieniu, że prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje przeciętny dochód miesięczny w kwocie [...] zł. Dochód ten na przestrzeni ostatnich lat nieustannie się jednak zmniejsza, przy jednoczesnych wysokich kosztach jego uzyskania oraz wysokich wydatkach bieżących. Strona zaciągnęła na potrzeby inwestycyjne kredyty bankowe i na ich poczet uiszcza obecnie raty w kwocie [...] zł, nadto posiada również inne zobowiązania.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym skarżącego wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema córkami: Z. N. ([...] lat), A. N. ([...] lat), ze swoją narzeczoną M. S. ([...] lata) oraz jej córką O. S. ([...] lat).

M. S. prowadzi działalność gospodarczą, jednakże aktualnie przynosi ona stratę.

Skarżący oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Strona posiada również zabudowania swojego przedsiębiorstwa: biuro i halę magazynową. Skarżący posiada samochód osobowy i samochody dostawcze.

Na miesięczne obciążenie finansowe wnioskodawcy składa się kwota [...] zł, jako stałe obciążenie kredytowe, nadto również inne zobowiązania.

Pismem z dnia 14 marca 2014 r., referendarz sądowy wezwał stronę za pośrednictwem jej pełnomocnika procesowego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku, obrazujących jej aktualny i rzeczywisty stan majątkowy. Wezwanie to uwzględniało także stan majątkowy M. S., z którą wnioskodawca wg swojego oświadczenia prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

Wezwanie to doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu [...] r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, znajdującej się w aktach sprawy.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wpłynęło do akt sprawy pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, adwokata M. N. (pismo z dnia [...] r.), określone, jako "pismo przewodnie". Pismo to nie zostało własnoręcznie podpisane przez adwokata M. N.

W piśmie tym, pełnomocnik procesowy wnioskodawcy oświadczył, że w odpowiedzi na wezwanie z dnia 14 marca 2014 r. nadsyła w załącznikach następujące dokumenty: wyciągi bankowe wnioskodawcy i M. S., kopie zeznań podatkowych wnioskodawcy i M. S., oświadczenia dotyczące kredytów bankowych, zaświadczenia meldunkowe, dokumentację dotyczącą nieruchomości, oświadczenia dotyczące aktualnych kosztów utrzymania oraz dokumentację działalności gospodarczych prowadzonych przez wnioskodawcę i M. S.

Co istotne, brak jest jednak w rzeczywistości załączników do tego pisma w aktach sprawy. Do Sądu nadesłane zostało tylko ww. pismo bez wymienionych w nim dokumentów, określonych jako załączniki (notatka służbowa z dnia 2 kwietnia 2014 r.).

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje.

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku R. N., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Do uwzględnienia wniosku nie wystarczą jedynie same oświadczenia strony. Fakty, na które strona powołuje się w swoich oświadczeniach powinny być poparte stosowną dokumentacją i odpowiednimi materiałami źródłowymi.

Temu celowi służy właśnie instytucja unormowana w art. 255 P.p.s.a., uprawniająca rozpoznającego wniosek o prawo pomocy do wezwania w zakreślonym terminie wnioskodawcy o dostarczenie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie referendarza sądowego miało właśnie swoją podstawę w art. 255 P.p.s.a.

Wezwanie do nadesłania odpowiednich dokumentów i materiałów źródłowych z dnia 14 marca 2014 r., mających na celu wykazanie rzeczywistej, aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego oraz udowodnienie jego oświadczeń zawartych na urzędowym formularzu wniosku PPF, pozostało do dnia dzisiejszego bez odpowiedzi.

Nie można bowiem uznać za odpowiedź na pismo referendarza sądowego pozorowanie zastosowania się do wezwania referendarza sądowego, zawartego w powyższym piśmie. Nie stanowi odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, stwierdzenie w piśmie przewodnim adwokata (zresztą nie podpisanym własnoręcznie przez pełnomocnika procesowego wnioskodawcy), że pismo to poprzedza zestaw dokumentów źródłowych, będących przedmiotem wezwania – załączników, których jednak nie ma w przesyłce zawierającej przedmiotowe pismo.

W rzeczywistości nie zostały nadesłane do akt sprawy żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o które skarżący (za pośrednictwem swojego pełnomocnika procesowego) był wzywany. Fakt ten został stwierdzony i odnotowany już przy odbiorze przesyłki w Biurze Podawczym tutejszego Sądu (notatka służbowa z dnia 2 kwietnia 2014 r.).

Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.