Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 769/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 2018 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
article: art. 7,77 par. 1 art. 104,107 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 roku sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy I. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], 2. uchyla decyzję Wójta Gminy I. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2019r. nr [...] Wójt Gminy I., na podstawie art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 701 – dalej "u.o.o.") orzekł, że:

"1. nakazuje Pani A. D. zamieszkałej w miejscowości [...], gmina I., oraz Pani G. G., zamieszkałej w I., ul. [...], jako posiadaczom odpadów zgromadzonych nielegalnie na działce nr [...] w miejscowości S., gmina I.,

2. ustala termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt 1, do dnia 30 czerwca 2019 r.,

3. sposób usunięcia odpadów: odpady należy załadować na środki transportu spełniające wymagania Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016r., poz. 1742) i przekazać podmiotom, które posiadają zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z czynnościami kontrolnymi przeprowadzonymi w trybie art. 379 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska w dniu [...] grudnia 2018r. ww. działce stwierdzono zaleganie odpadów niebezpiecznych – opakowań po chemii, mauzerów z substancją nieznanego pochodzenia oraz beczek i palet (m.in. odpady o kodach 14 06 03 – odpady polakiernicze, 14 06 02 – odpady niebezpieczne zawierające czterochloroetylen). W toku wszczętego w powyższej sprawie postępowania A. D. wyjaśniła, iż posiadaczem odpadów jest osoba trzecia, że nie prowadzi ona ze współwłaścicielką działalności w zakresie zbierania odpadów, nie wydano żadnego zezwolenia na składowanie i magazynowanie jakichkolwiek odpadów na przedmiotowej działce. Przywoławszy treść art. 26 ust. 1 i 2 u.o.o. organ stwierdził, że zasadny jest "nakaz usunięcia z powyższego terenu nielegalnie zgromadzonych odpadów".

Odwołanie od decyzji złożyła G. G. (skarżąca) wywodząc, że jest współwłaścicielką działki nr [...] ale nie prowadzi na niej żadnej działalności i nie jest zameldowana pod tym adresem. Wyjaśniła, że swoją część oddała w użytkowanie A. i T. D., którzy są tam zameldowani i prowadzą na działce fermę drobiu. Podniosła, że nie była informowana o żadnych sprawach związanych z posesją, a wszelkie decyzje, w tym zgodę na przechowywanie odpadów na terenie działki, A. i T. D. podejmowali samodzielnie. Z uwagi na powyższe, w ocenie skarżącej, sprawa likwidacji odpadów nie powinna jej dotyczyć.

Decyzją z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego oraz treści art. 26 u.o.o., organ odwoławczy wyjaśnił, jak należy rozumieć użyte w powołanym przepisie pojęcie "władającego powierzchnią ziemi", i że słusznie organ I instancji – w obliczu nie przedstawienia przez skarżącą przeciwdowodu – uznał ją, jako współwłaścicielkę, za osobę władającą powierzchnią ziemi i odpowiedzialną z tego tytułu za porządek na działce i ewentualne jej zanieczyszczenie. Organ stwierdził, że ani skarżąca, ani A. D. nie wykazały, iż to inny podmiot jest posiadaczem (wytwórcą) odpadów, a tym samym obowiązek ich usunięcia spoczywa na posiadaczu tych odpadów i odpowiedzialność z tego tytułu jest oparta na obiektywnym stanie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Organ stwierdził ponadto proceduralną prawidłowość przeprowadzonego postępowania administracyjnego.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy G. G. powtórzyła stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji. Podniosła, że jest jedynie formalną właścicielką przedmiotowej działki, nie użytkuje jej i od 2015r. pojawiła się na niej zaledwie kilka razy w związku z urzędowymi problemami spowodowanymi przez zamieszkałą tam A. D., która jest wyłącznym użytkownikiem nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądowoadministracyjna legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018r., poz. 2107) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zasługują na uchylenie, przy czym z powodów innych niż te wskazane w skardze. W oparciu o art. 135 p.p.s.a., Sąd stwierdził także konieczność uchylenia decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] maja 2019r., nr [...].

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podjęte zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. ustawy o odpadach (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z art. 26 tej ustawy, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust 1). W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust 2). Zgodnie z art. 26 ust. 6 u.o.o. w decyzji, o której mowa w ust. 2 komentowanego artykułu, określa się w szczególności termin usunięcia odpadów (pkt 1), rodzaj odpadów (pkt 2) oraz sposób usunięcia odpadów (pkt 3).

Pod pojęciem odpadów ustawodawca rozumie każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy). "Posiadaczem odpadów" jest natomiast wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o.).

Warunkiem wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów jest poczynienie ustaleń w zakresie istnienia odpadów, składowania tych odpadów w miejscu nieprzeznaczonym do składowania lub magazynowania oraz podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów. W realiach rozpoznawanej sprawy wszystkie powyższe elementy zostały prawidłowo ustalone i udokumentowane przez organy administracyjne obu instancji, dlatego też stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięć nie powinien budzić zasadniczo wątpliwości. Akta sprawy potwierdzają, że na działce o numerze ewid. [...] w S. w dniu przeprowadzonych oględzin nieruchomości stwierdzono obecność odpadów niebezpiecznych – opakowań po chemii, mauzerów z substancją nieznanego pochodzenia, beczek i palet (protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2018r. – k. 12 akt adm. oraz protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] maja 2019r. – k. 39 akt adm. dołączona do nich dokumentacja fotograficzna). Niesporne w okolicznościach sprawy pozostaje, że przedmiotowe odpady składowane były w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania (w toku postępowania nie wykazano stosownych zezwoleń w tym zakresie). a przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność G. G. oraz A. D. w równych częściach (k. 6 akt adm.).

Zasadniczym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji jest stwierdzenie, że decyzja w założeniu nakazująca usunięcie z terenu przedmiotowej działki nielegalnie zgromadzonych odpadów obarczona jest istotnymi wadami konstrukcyjnymi, których konwalidowanie bez powtórnego wydania rozstrzygnięcia w sprawie jest niemożliwe.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że analiza treści sentencji decyzji I instancji wskazuje, iż organ nie określił w niej w żaden sposób obowiązku, którego nałożenie miało być istotą tej decyzji. W punkcie pierwszym sentencji decyzji organ nie wyjaśnił, jaki obowiązek konkretnie nakłada na wskazane osoby, czyli co "nakazuje". W związku z powyższym wadliwie skonstruowano podstawowy element decyzji określony w art. 107 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej "k.p.a."), tj. jej rozstrzygnięcie. Decyzja organu administracji publicznej nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania lub też konkretyzująca określone uprawnienia powinna obowiązek ten lub uprawnienie wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Treści rozstrzygnięcia nie można też domniemywać z treści uzasadnienia. Wobec powyższego, mimo że z uzasadnienia decyzji wynika jaka była intencja organu, winno to również w sposób jednoznaczny wynikać z treści rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2019r., sygn. akt II SA/Po 1079/18 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższa wada uwidoczniona w punkcie pierwszym sentencji decyzji I instancji doprowadziła, w konsekwencji, do wadliwości jej punktu drugiego, w którym określono termin wykonania "obowiązku, o którym mowa w punkcie 1". Skoro decyzja nie określiła żadnego obowiązku (nie da się go wywieźć z treści jej sentencji), to ustalenie zawarte w punkcie drugim uznać należy za bezprzedmiotowe, bo nieodnoszące się do konkretnego obowiązku. Utrzymana zatem w mocy zaskarżoną decyzją decyzja I instancji nie zawiera obligatoryjnego elementu określonego w przytoczonym wcześniej art. 26 ust. 6 pkt 1 u.o.o. (określenia terminu usunięcia odpadów), co powoduje jej oczywistą sprzeczność z powołanym przepisem.

Ponadto, zgodnie art. 26 ust. 6 pkt 2 u.o.o. obligatoryjnym elementem decyzji o nałożeniu obowiązku usunięcia odpadów jest określenie rodzaju tych odpadów. Sentencja decyzji organu I instancji całkowicie pomija, jakie - określone rodzajowo - odpady podlegają usunięciu, tj. które z nich podlegają kwalifikacji jako "zgromadzone nielegalnie na działce nr [...]". Przykładowe wyszczególnienie ich w uzasadnieniu decyzji ("opakowania po chemii, mauzery z substancją nieznanego pochodzenia oraz beczki i palety: m.in. odpady o kodach 14 06 03 – odpady polakiernicze, 14 06 02 – odpady niebezpieczne zawierające czterochloroetylen") nie zmienia tego stanu rzeczy, albowiem – jak wskazano – treści decyzji (w tym przypadku jej konkretnego, ustawowo określonego składnika) nie wolno doprecyzowywać dopiero w uzasadnieniu, a po drugie, stwierdzone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyszczególnienie odpadów uznać należy za zbyt ogólne i przykładowe ("m.in."). Prawidłowe ustalenie jaki jest rodzaj odpadów zgormadzonych na nieruchomości, wymaga przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości oraz składowanych na niej odpadów. Organ winien przyporządkować i oznaczyć znajdujące się na nieruchomości i podlegające usunięciu odpady stosownymi, właściwymi kodami. Potwierdzenie prawidłowego wskazania rodzajów odpadów podlegających obowiązkowi usunięcia winno wynikać z protokołu oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną, oraz przyporządkowania stwierdzonych na nieruchomości odpadów do konkretnych pozycji wyszczególnionych w załączniku do obowiązującego rozporządzenia w sprawie katalogu odpadów.

Niezależnie od powyższego na podstawie analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że Wójt Gminy I. tego samego dnia, tj. [...] maja 2019r., wydał dwie decyzje o tożsamej treści, przedmiocie i podmiotach, z której jedna zaadresowana została do skarżącej (decyzja utrzymana w mocy zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem), druga zaś (decyzja o numerze [...]) do współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości. Obowiązek nakładany decyzją administracyjną winien wskazywać konkretnego adresata tego obowiązku. W niniejszej sprawie organ odrębnymi decyzjami nałożył (jak wykazano – jedynie w jego w zamyśle) tożsamy przedmiotowo i wobec tych samych podmiotów (współwłaścicielek tej samej nieruchomości) określonych w pkt 1 tych decyzji, obowiązek. Decyzje te organ zaadresował jednak odrębnie do każdej ze współwłaścicielek. Sąd z urzędu stwierdził, że decyzja zaadresowana do A. D. nie została przez nią zakwestionowana i od [...] czerwca 2019r. jest ostateczna, a więc wywołuje skutki prawne. Co wymaga podkreślenia decyzja ta nie została doręczona skarżącej, mimo iż kreuje także jej obowiązek. Z naruszeniem zatem podstawowych zasad postępowania pozbawiono tym samym skarżącą prawa poddania tej decyzji kontroli instancyjnej w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, a następnie ewentualnie sądowoadministracyjnym. Jak wynika z odpowiedzi organu I instancji na wezwanie Sądu nie dostrzega on powyższych relacji i zależności. Doszło zatem do sytuacji, w której egzekucja obowiązku nałożonego opisanymi decyzjami był możliwa wobec skarżącej z niezależnych od niej przyczyn znacznie wcześniej niż wydanie ostatecznej decyzji Kolegium w jej sprawie - z perspektywy decyzji skierowanej do A. D. (z racji na jej ostateczność). Stwierdzona sprzeczność uzasadnia zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego również decyzji o numerze [...], albowiem nie do zaakceptowania jest taki stan rzeczy, by ten sam obowiązek administracyjny nałożony na obie współwłaścicielki solidarnie, z racji na oddzielne zaadresowanie do każdej z nich odrębnej decyzji (aktu administracyjnego w znaczeniu formalnym), wywoływać miał niejednoznaczne skutki prawne i niepewność co do wykonalności przedmiotowego obowiązku. Postępowanie dotyczące nałożenia obowiązku usunięcia odpadów było w tej sprawie prowadzone wobec współwłaścicieli nieruchomości, na której stwierdzono zaleganie odpadów, organ stwierdził podstawy do nałożenia obowiązku na obie współwłaścicielki jako domniemanych współposiadaczy odpadów. W takiej sytuacji za wykonanie nałożonego jedną decyzją administracyjną obowiązku strony winny odpowiadać solidarnie. Decyzja ta winna określać wszystkie strony tego postępowania, co wynika z art. 104 i art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a. Tymczasem, co wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia [...] kwietnia 2019r. (k. 13 akt adm.), Wójt wszczął i prowadził jedno postępowanie w jednej indywidualnej sprawie administracyjnej, czyniąc jego stronami obie współwłaścicielki, by potem zakończyć je dwiema odrębnymi, tożsamymi treściowo decyzjami zaadresowanymi do obu stron oddzielnie. Powyższa niekonsekwencja doprowadziła do naruszenia art. 62 w zw. z 104, art. 107 § 1 pkt 3 k.p.a.

Z naruszeniem przepisów art. 6, art. 7. art. 77 § 1 k.p.a. zaistniałej sytuacji nie dostrzegł organ odwoławczy, uznając, że skarżąca wraz z A. D. są stronami jednego postępowania (zakończonego decyzją nr [...] – wynika to z treści uzasadnienia decyzji II instancji) i przemilczając okoliczność, że w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja nakładająca ten sam obowiązek na obie współwłaścicielki (decyzja Wójta Gminy I. z [...] maja 2019r. [...]).

Z akt administracyjnych sprawy wynika nadto, że decyzja z [...] maja 2019r. [...] kierowana formalnie wyłącznie do A. D. została jej doręczona w dniu [...] maja 2019r. (zwrotne potwierdzenie odbioru). Żadna ze stron nie wniosła od niej odwołania zatem uzyskała ona przymiot ostateczności [...] czerwca 2019r.

Stwierdzić zatem należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżone przez skarżącą odwołaniem rozstrzygnięcie skarżoną w tej sprawie decyzją z [...] lipca 2019r., naruszyło art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. nie tylko poprzez zaakceptowanie wadliwej decyzji organu I instancji zawierającej wskazane uchybienia wynikające z art. 107 k.p.a. i 26 ust. 6 u.o.o., ale również prowadząc i merytorycznie kończąc postępowanie odwoławcze w sprawie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo, rozstrzygniętej już ostateczną i funkcjonującą w obrocie prawnym decyzją. Skutkowało to koniecznością wyeliminowania skarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą z obrotu prawnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.).

Nie zasługują jednak na uwzględnienie zarzuty wyartykułowane w skardze. Jak wspomniano, art. 3 ust 1 pkt 19 u.o.o. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Przytoczony przepis ustanawia domniemanie, wedle którego władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Omawiana ustawa nie wyjaśnia kim jest "władający powierzchnią ziemi", natomiast pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r., poz. 1396). Zgodnie z tym przepisem przez władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że władającym powierzchnią w powyższym rozumieniu ziemi są jej współwłaściciele - skarżąca oraz A. D. - ujawnieni w wypisie z ewidencji gruntów. Spór dotyczy natomiast ustalenia (domniemania), że władająca powierzchnią (współwłaścicielka) jest posiadaczem odpadów, a co za tym idzie ponosi konsekwencje wynikające z art. 26 u.o.o. Domniemanie to wprowadzone zostało przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest, lub też nie zdołano ustalić, podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Domniemanie prawne odpowiedzialności za odpady władającego powierzchnią gruntu zanieczyszczonego odpadami, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów. Władający gruntem muszą bowiem mieć świadomość dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia ich nieruchomości (vide: wielokrotnie cytowany w orzecznictwie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 maja 2015r, sygn. akt II SA/Po 121/14 – dostępny jw.)

W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są skarżąca oraz A. D.. Organy prawidłowo uznały - posługując się domniemaniem prawnym zawartym w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach - że skarżąca, jako współwłaścicielka działki nr ewid.[...], a więc władająca powierzchnią ziemi zanieczyszczonej odpadami, jest posiadaczem odpadów w rozumieniu przywołanej regulacji. W konsekwencji organy przyjęły również, że skarżąca, wraz z drugą ze współwłaścicielek, jest podmiotem zobowiązanymi do ich usunięcia i konkluzja ta, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przywołanych wyżej przepisów, jest prawidłowa.

Domniemanie, na podstawie którego nakaz wydany na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy może być skierowany do właściciela nieruchomości (gdzie znajdują się odpady) może być obalone wyłącznie w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie innego podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów - to jest innej osoby fizycznej, osoby prawnej, czy też jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej będącej w posiadaniu odpadów. Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za składowanie odpadów tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Tak więc obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym (vide wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18, dostępny jw.). W przedmiotowej sprawie organy słusznie uznały, że skarżąca nie obaliła domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Skarżąca podniosła, że nie władała i nie włada na dzień wydania kontrolowanych decyzji organu I i II instancji powierzchnią ziemi, na której znajduje się materiał uznawany przez organ za odpad. Nie przedstawiła jednak na tę okoliczność żadnych dowodów, w postaci np. stosownego oświadczenia drugiej ze współwłaścicielek. Obalenie domniemania wymaga udowodnienia ponad wszelką wątpliwość stanu rzeczy przeciwnego do tego, który wynika z tego domniemania.

W tym miejscy podkreślić należy, iż w orzecznictwie niejednokrotnie zwracano uwagę, że zasada postępowania dowodowego jest to, że każdy kto z faktów wyprowadza dla siebie konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić, nie zaś przybierać bierną postawę kontestując jedynie ustalenia poczynione przez organy administracji (por wyroki NSA z 21 czerwca 2011r., sygn. I FSK 1090/11, z dnia 18 stycznia 2012r. sygn.. akt I FSK 343/11). Oznacza to, że ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jej nieruchomości nielegalnie. Władający powierzchnią ziemi (np. współwłaściciel) nieruchomości może uwolnić się od obowiązku usunięcia odpadów jedynie w jeden sposób – jeżeli wykaże wyraźnie stosownymi dowodami (a nie tylko twierdzi), że opadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskaże wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por. wyroki NSA z 23 sierpnia 2016r. sygn. II OSK 2936/14, z 6 marca 2019r. sygn. II OSK 816/18, z 30 sierpnia 2019r. sygn. II OSK 2414/17dostępne CBOSA).

Argumentację skarżącej przedstawioną zarówno w skardze, jak i w odwołaniu od decyzji I instancji, uznać należy - przy uwzględnieniu poczynionych uwag - za gołosłowną.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również decyzji Wójta Gminy I. z dnia [...] maja 2019r., nr [...].

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Organ wyeliminuje wady konstrukcyjne decyzji o nałożeniu obowiązku usunięcia nielegalnie składowanych odpadów, z uwzględnieniem wymogów wynikających z art. 107 k.p.a. oraz art. 26 ust. 6 u.o.o., w szczególności zaś prawidłowo określi adresatów nałożonego obowiązku.

Skarżąca nie wnosiła o zwrot kosztów postępowania, zatem nie orzeczono w tym zakresie (art. 199 p.p.s.a.), z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych została zwolniona postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 października 2019r. sygn. II SPP/Bd 143/19.