Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1081/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1  art. 221
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.
article: art. 55-56
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 28 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 29 sierpnia 2014 r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w P. kwotę [...] złotych tytułem zwrot kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaksięgowania retrospektywnego E. Spółce z o.o. z siedzibą w P. kwoty długu celnego w wysokości [...] zł, należnej z tytułu importu tkaniny siatkowej o otwartych oczkach, pochodzącej z M., objętej procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie zgłoszenia celnego nr [...] z dnia 15 września 2011 r.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego i z akt sprawy celnej wynika, że w ww. dniu 15 września 2011 r. Agencja Celna S. Sp. z o.o., działająca z upoważnienia ww. importera (E. Sp. z o.o.), zgłosiła do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu na podstawie dokumentu SAD o wskazanym wyżej numerze, siatkę z włókna szklanego (kod Taric 70195900 10), deklarując jako kraj pochodzenia M.

Wobec tego, że do ww. zgłoszenia celnego strona przedłożyła świadectwo pochodzenia Form A potwierdzające [...] pochodzenie importowanego towaru, spełniające wymogi formalne określone w przepisach wykonawczych do WKC, na tej podstawie zastosowano w tym zgłoszeniu celnym preferencyjne stawki celne.

Pismem z dnia 12 listopada 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w S. przekazał Naczelnikowi Urzędu Celnego w S., otrzymany z Departamentu Kontroli Celno-Akcyzowej i Kontroli Gier Ministerstwa Finansów, raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF nr [...] z dnia 12 kwietnia 2013 r., dotyczący uchylania się od płatności ceł antydumpingowych nałożonych na chińskie tkaniny z włókien szklanych poprzez ich przywóz z M. Wraz z raportem przekazany został Raport końcowy OLAF z dnia 2 maja 2013 r. oraz zalecenia OLAF na temat działań, które należy podjąć w następstwie tego dochodzenia.

W ww. raporcie stwierdzono, że zwykłe i antydumpingowe cła na import tkanin siatkowych z włókien szklanych pochodzących z Chin omijane były poprzez nieprawidłowe deklarowanie produktu w Unii Europejskiej jako posiadający preferencyjne pochodzenie z M. W celu potwierdzenia [...] pochodzenia importerzy przedkładali nieprawidłowe, albo też podrobione certyfikaty pochodzenia Form A. Dochodzenie przeprowadzone przez Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF wykazało, że mechanizm oszustwa polegał na tym, iż wysyłane z Chin tkaniny siatkowe z włókien szklanych transportowane były do Unii Europejskiej przez M., gdzie następowało przepakowywanie towaru lub po prostu zamienianie kontenerów, a następnie wysyłanie ich do UE ze świadectwem pochodzenia potwierdzającym preferencyjne pochodzenie z M.

W związku z ustaleniami zawartymi w ww. Raporcie OLAF Naczelnik Urzędu Celnego w S. postanowieniem z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie kontroli zgłoszeń celnych zawartych w ww. dokumencie SAD, na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu siatkę z włókna szklanego pochodzącą z M.

W trakcie postępowania celnego Spółka zwracała się do organu celnego z wnioskami o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów wszystkich załączników do raportu OLAF (załączniki o nr 2-24), a także z wnioskami dowodowymi o przeprowadzenie przesłuchania wskazanych świadków, a także dowodami ze wskazanych dokumentów (pismo 4 sierpnia 2014 r) w celu wykazania preferencyjnego pochodzenia towarów. Organ celny nie uwzględnił powyższych wniosków Spółki, co skutkowało wydaniem postanowień z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w S. stwierdził niedopuszczalność zażaleń na ww. postanowienia organu I instancji.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w S. wyznaczył Stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania. Ww. postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki w dniu 8 września 2014 r.

Następnie decyzją z dnia [...] organ celny zaksięgował Spółce retrospektywnie kwotę długu celnego w wysokości [...] zł powiadamiając jednocześnie dłużnika o tym zaksięgowaniu. Decyzję doręczono pełnomocnikowi Strony w dniu 15 września 2014 r.

Spółka reprezentowana przez pełnomocnika złożyła odwołanie od ww. decyzji organu I Instancji, zaskarżając jednocześnie postanowienia z dnia [...] w przedmiocie odmowy włączenia jako dowodu do akt niniejszej sprawy załączników nr 2-24 do raportu OLAF oraz w przedmiocie odmowy przeprowadzenia wybranych dowodów, zgłoszonych w piśmie procesowym z dnia 4 sierpnia 2014 r., wnosząc o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie decyzji oraz ww. postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o uwzględnienie zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik Strony zarzucił naruszenie:

1. art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), dalej zwanej: "O.p.", poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie w sprawie zebranego materiału dowodowego i wydanie decyzji przed doręczeniem stronie postanowienia o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu na zapoznanie się z tym materiałem, w sytuacji gdy prawo to stanowi jedno z podstawowych elementarnych uprawnień strony;

2. art. 179 § 3 O.p. w związku z art. 207 § w O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez uznanie, iż organ był uprawniony do wydania decyzji pomimo toczącego się postępowania zażaleniowego w przedmiocie odmowy wydania stronie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, w sytuacji gdy organ był zobowiązany do uprzedniego uzyskania ostatecznego rozstrzygnięcia w postępowaniu zażaleniowym, które będzie miało wpływ na treść głównego rozstrzygnięcia, tj. na treść decyzji;

3. art. 187 § 1 O.p. poprzez uznanie, że załączniki nr 2 - 24 do raportu OLAF nr [...] nie stanowią elementu materiału dowodowego w sprawie, w sytuacji gdy załączniki te stanowią integralną część raportu OLAF i tym samym stanowią również materiał dowodowy w sprawie;

4. art. 178 § 3 O.p. poprzez uznanie, że skoro załącznik nr 1 do raportu OLAF nr [...] został udostępniony w trakcie wizyty strony w siedzibie organu, nie istnieje potrzeba wydania stronie uwierzytelnionego odpisu, w sytuacji gdy prawo strony do udostępniania akt, w tym uzyskiwania uwierzytelnionych odpisów, może być przez stronę wykonywane wielokrotnie i bez ograniczeń;

5. art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 191 O.p. poprzez pominięcie przez organ okoliczności, że:

- raport OLAF opiera się w przypadku strony na sprawozdaniu MITI z marca 2012r., w sytuacji gdy produkcja siatek dla strony, odbywała się do lipca 2011 r., a więc zakończyła się 8 miesięcy przed kontrolą MITI, a w myśl art. 214 WKC kwota należności celnych jest określania w chwili powstania długu celnego, a więc zgłoszenia celnego,

- pracownicy OLAF podczas przeprowadzanej misji w M. w dniach 10-18 stycznia 2013r. nie przeprowadzili wizyty w siedzibie G., ani nie rozmawiali z jej pracownikami, a bezkrytycznie oparli się na sprawozdaniach MITI z marca 2012 r., w sytuacji gdy w innych spółkach, objętych dochodzeniem, przeprowadzili wizyty i rozmawiali z jej pracownikami, co miało wpływ na bezpośrednie uzyskanie informacji o miejscu produkcji siatek;

6. art. 181 O.p. w zw. z art. 188 O.p. w zw. z art. 172 § 2 pkt 2 O.p. w zw. z art. 175 O.p. poprzez oddalenie wniosku dowodowego strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, wskazując, iż strona nie przedłożyła tych zeznań przy wniosku w sytuacji, gdy dowód z zeznań świadków charakteryzuje się ustnością, realizuje zasadę bezpośredniości postępowania, a zeznania świadków są odbierane osobiście przez organ i utrwalane w protokole, sporządzanym przez ten organ;

7. art. 122 O.p. w zw. z art. 194 § 1 i 3 O.p. w zw. z art. 188 O.p. poprzez bezkrytyczne uznanie przez organ, że skoro raport OLAF ma moc dokumentu urzędowego, jego treść jest w pełni wiarygodna, i tym samym oddalenie wniosków dowodowych strony, w sytuacji gdy przepisy O.p. przewidują możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym, a związane z dokumentem urzędowym domniemania mają charakter wzruszalny;

8. art. 122 O.p. w zw, z art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 197 § 1 O.p poprzez uznanie przez organ, iż maszyny uwidocznione na nagraniu video i zdjęciach, przedłożonych przez stronę, nie służą do tkania w sytuacji gdy organ nie dysponuje jakimikolwiek wiadomościami specjalnymi dotyczącymi maszyn do produkcji siatek, w szczególności rozróżniania maszyn tkackich od maszyn zajmujących się innym procesem technologii;

9. art. 122 O.p. w zw. z art. 191 O.p. w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999r.o języku polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.) poprzez dowolne przetłumaczenie przez organ zawnioskowanych przez stronę dokumentów w języku angielskim, w sytuacji gdy z treści zaskarżonej decyzji i postanowienia z dnia [...] nie wynika, w jakim stopniu osoba tłumacząca je posługuje się językiem angielskim, a w takim przypadku tłumaczenie może być zależne od umiejętności posługiwania się przez taką osobę językiem angielskim, co będzie miało zasadniczy wpływ na finalny odbiór tych dokumentów przez organ i w konsekwencji na jego rozstrzygnięcie;

10. art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 122 O.p. w zw. z art. 123 § 1 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez przeprowadzenie postępowania, objętego decyzją oraz postanowieniami, w sposób arbitralny, zmierzający wyłącznie do zapobiegnięcia przedawnieniu zobowiązania celnego, czym organ nadużył obowiązujące go przepisy prawa, w sytuacji gdy obowiązkiem organu jest wydanie decyzji po wnikliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w szczególności gdy strona wykazuje aktywność dowodową, realizując zasadę czynnego udziału w postępowaniu celnym, niezależnie od zbliżającego się terminu przedawnienia.

Dyrektor Izby Celnej w S., w wyniku ponownego rozpoznania sprawy oraz po zapoznaniu się z zarzutami odwołania nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, na wstępie powołał się na art. 78 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (zwanego dalej: WKC), wskazując na możliwość dokonywania kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozowych towarów objętych zgłoszeniem celnym i podejmowania przez organy celne niezbędnych działań w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Ponadto przytaczając art. 201 i art. 20 WKC organ wskazał, że w przypadku powstania długu celnego, wymagane zgodnie z prawem należności określane są na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich.

Następnie wskazano, że dla przedmiotowego towaru, pochodzącego z M., zaklasyfikowanego do kodu TARIC 7019 59 00 10, Taryfa Celna WE przewidywała, na dzień przyjęcia ww. zgłoszenia celnego, stawkę celną erga omnes w wysokości 7% i stawkę celną preferencyjną w wysokości 3,5% - którą objęte były towary pochodzące m.in. z M. Organ wyjaśnił także, że możliwość zastosowania takich preferencji taryfowych zależna jest od spełnienia następujących warunków: a) produkty zgłoszone do dopuszczenia do swobodnego obrotu w Unii Europejskiej są dokładnie tymi samymi produktami co wywiezione z kraju korzystającego, uznanego za kraj ich pochodzenia, b) pochodzenie zostało udokumentowane świadectwem pochodzenia na formularzu A wystawionym przez organy celne lub przez inne właściwe organy rządowe kraju korzystającego.

Wskazano dalej, że ze względu na to, że przedstawione przez importera do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia Forma A nr [...] z 8.08.2011 r. spełniało wymogi formalne, a organ ceny nie miał podstaw do zanegowania, że importowane towary są tymi samymi, które zostały wysłane z M.do UE, zastosowano preferencyjną stawkę celną w wysokości 3,5 %, tak jak zadeklarował importer.

Następnie organ odwoławczy odwołał się do ww. Raportu Europejskiego Biura ds. Zwalczania Oszustw OLAF (Raport końcowy nr [...] z dnia 02.05.2013 r. oraz Raport z Misji nr [...] z dnia 12.04.2013 r.) i wyjaśnił przedmiot, uczestników, ustalenia oraz cel i znaczenie misji, poprzedzającej sporządzenie ww. dokumentów, wskazując na związane z tym obowiązki organów celnych państw członkowskich do odzyskania należności celnych związanych z opisanym procederem, ale także - z uwagi na to, że dotyczyły towarów kwalifikujących się do preferencyjnych stawek celnych - zbadania, czy do sprowadzonych ww. towarów z M. można zastosować stawkę preferencyjną. Dalej organ wskazał na podstawy prawne i wynikające z nich zasady stosowania preferencji taryfowych dla towaru będącego przedmiotem niniejszego postępowania (art. 72 ust. 1 , art. 73 ust. 1, art. 75, art. 76 rozporządzenia Rady (WE) Nr 980/2005 z dnia 27 czerwca 2005 r. RWC oraz załącznik nr 13a do RWC).

Następnie organ odwoławczy, powołując się na ustalenia zawarte w raporcie OLAF (dotyczące wizyt w zakładzie produkcyjnym G.) w zakresie czynności, którym poddawane były przedmiotowe tkaniny siatkowe w zakładzie produkcyjnym, stwierdził, że powlekanie niepowleczonych tkanin siatkowych nie stanowiło przetwarzania towarów wystarczającego do nadania preferencyjnego pochodzenia z M. Wskazano, że przesyłki tkanin siatkowych z M., które zostały zgłoszone w ramach dochodzenia przez państwa członkowskie, a dla których nie potwierdzono chińskiego pochodzenia zostały wymienione w załączniku 21. Dla firmy G. stwierdzono 44 takie kontenery, w których znajdowały się również towary objęte zgłoszeniem z 15 września 2011 r. o nr jw., a które ze względu na niepotwierdzone pochodzenie z M. winny podlegać cłom zwykłym.

Dyrektor Izby Celnej w S., stwierdził także, że na podstawie przeprowadzonego w M. dochodzenia, którego wyniki zawarto w raporcie OLAF [...], zostało dowiedzione, iż świadectwo pochodzenia Form A nr [...] z 8.08.2011 r. zostało wystawione w oparciu o nieprawdzie dane i tym samym zawiera nieprawidłowe informacje odnośnie preferencyjnego pochodzenia towaru i nie może stanowić podstawy do zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Organ odwoławczy wskazał także, że powyższe ustalenia i ocena organu I instancji zostały potwierdzone w dalszych i dodatkowych czynnościach Biura ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF zakończonych raportem końcowym z 25 kwietnia 2014 r. [...] oraz z dnia 3 października 2014 r.

Dalej w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania dotyczących nieprawidłowych ustaleń poczynionych przez Biuro ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF i wadliwej oceny działania firmy G. w zakresie prowadzenia produkcji tkanin siatkowych, wywiedzionych ze sposobu i terminów przeprowadzonym tam wizytacji, a także do przedłożonych przez Stronę w toku postępowania celnego pism ww. firmy i innych materiałów dotyczących procesu produkcyjnego, uznając podniesione zarzuty za niezasadne, a dokonaną ocenę przedstawionych dowodów za prawidłową.

Organ odwoławczy za bezpodstawny uznał także zarzut bezkrytycznego przyjęcia przez organ I instancji raportu OLAF, wskazując na jego znaczenie dowodowe w sprawie.

Następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej w S. odniósł się szczegółowo do zaskarżonych w odwołaniu postanowień organu I instancji z dnia [...] wydanych w przedmiocie wniosków Strony z dnia 4 sierpnia 2014 r., dotyczących wydania z akt załączników do raportu o nr 2 - 24 oraz odmowy przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Organ uznał, że w przypadku pierwszego z nich, jakkolwiek doszło do uchybień (co zostało potwierdzone w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 15.04.2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1504/14), to uchybienia te nie miały wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie, wydane w oparciu o kompletny materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Z kolei odmowa przeprowadzenia wnioskowanych przez Stronę dowodów była zasadna skoro okoliczność, na którą wskazuje Strona, została udowodniona innymi dowodami.

Dyrektor Izby Celnej w S., odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 O.p. stwierdził, że niedochowanie przez organ I instancji terminu określonego w tym przepisie, a więc wydanie decyzji w dniu [...], zaś doręczenie Stronie postanowienia o wyznaczeniu terminu na wypowiedzenie się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego w dniu 8 września 2014 r., stanowiło uchybienie niemające wpływu na wynik sprawy. Wskazano, że Strona aktywnie uczestniczyła w niniejszym postępowaniu celnym, będącym kolejnym toczącym się w oparciu o dokumenty związane z raportem OLAF, znała zatem wszystkie dowody, zaś gdyby faktycznie dysponowała dodatkowymi dowodami i chciała je przedstawić przedłożyłaby je w toku postępowania odwoławczego.

Ponadto organ zwrócił też uwagę, ze Strona formułując powyższy zarzut nie wykazała jakimi konkretnie skutkami wiązało się to uchybienie, a w szczególności z uniemożliwieniem podjęcia jakiej konkretnej czynności dowodowej i jaki to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca nie wskazała w toku niniejszego postępowania na żadne dowody, które podważałaby ustalenia organu celnego, a w takim przypadku w sprawie nie mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie.

Końcowo, Dyrektor Izby Celnej w S., w kwestii zarzutu naruszenia art. 122 O.p. w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim poprzez niedokonanie tłumaczenia przysięgłego dokumentów sporządzonych w języku angielskim, wskazał, że postanowieniem z dnia 1.10.2014 r. powołał z urzędu tłumacza przysięgłego języka angielskiego, w dniu 3.11.2014 r. wpłynęło do Izby Celnej urzędowe tłumaczenie dokumentów, a także podniósł, że przedstawiona w decyzji treść dokumentów była zgodna z ich tłumaczeniem.

Organ odwoławczy za niezasadne uznał także zarzuty dotyczące jednostronnego i wybiórczego przeprowadzenia postępowania dowodowego, stwierdzając, że organ I instancji działał na podstawie przepisów prawa, podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, organ rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy, zaś ocena nie miała charakteru dowolnej.

W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o ich uchylenie, a także, na podstawie art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej zwanej: "P.p.s.a.") o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu skargi, tj. z karty zakresu obowiązków i uprawnień Kierownika Referatu Przeznaczeń Celnych i Obsługi Przedsiębiorców Urzędu Celnego w S. J.N. z dnia 21 lutego 2014 r. oraz Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Celnego w S.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik spraw, tj.:

1) art. 247 § 1 pkt 1 i pkt 3 O.p. w zw. z art. 143 § 1 O.p. i art. 143 § 2 pkt 3 O.p. i art. 143 § 3 O.p. w zw. z art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2015 r., poz. 858 ze zm., zwanej dalej "PrCelne") poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie odwołani w sytuacji gdy decyzje organu I instancji zostały wydane przez osobę, która nie była upoważniona przez organ I instancji do wydawania decyzji w tym zakresie; tym samym decyzje I-wszo instancyjne wydano z naruszeniem przepisów o właściwości i w konsekwencji decyzje II-go instancyjne wydano z rażącym naruszeniem przepisów prawa;

2) art. 200 § 1 O.p. poprzez uznanie przez organ odwoławczy, że uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie w sprawie zebranego materiału dowodowego i wydanie decyzji organu I instancji przed upływem realnego terminu (z uwzględnieniem ewentualnego podwójnego awizowania korespondencji organu I instancji) na zapoznanie się z tym materiałem nie stanowi mającego istotny wpływ na wynik spraw naruszenia w sytuacji gdy w razie zastosowania ww. przepisu prawnego przez organ I instancji; upłynęłyby terminy przedawnienia zobowiązań celnych; tym samym organ I instancji byłby zobowiązany do wydania decyzji o umorzeniu postępowań celnych;

3) art. 122 O.p. w zw. z art. 194 § 1 i 3 O.p. w zw. z art. 188 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez arbitralne uznanie przez organ odwoławczy, iż przedstawione przez skarżącego wnioski dowodowe nie mogły stanowić podstawy zanegowania treści zawartych w raporcie OLAF, w sytuacji gdy - w ramach zasady równej mocy środków dowodowych - dowody te stanowiły wystarczającą podstawę do wzruszenia wynikających z raportu OLAF, jako dokumentu urzędowego, domniemań prawnych;

4) art. 181 O.p. w zw. z art. 188 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez uznanie, iż wnioski dowodowe skarżącego o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków na okoliczność produkcji siatek w M. w odpowiednich procesach technologicznych, które są wystarczające dla przyznania statusu preferencyjnego siatkom należy oddalić, gdyż okoliczności te zostały udowodnione innymi dowodami, w sytuacji gdy organ odwoławczy oraz organ I instancji uznały, że procesy te są niewystarczające, bazując jedynie na niewiarygodnym raporcie OLAF;

5) art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 191 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez pominięcie przez organ okoliczności, że:

- raport OLAF opiera się w przypadku skarżącego na sprawozdaniu MITI z marca 2012 r., w sytuacji gdy produkcja siatek dla skarżącego odbywała się w 2011 r., a więc zakończyła się na kilka miesięcy przed kontrolą MITI, a w myśl art. 214 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE. L Nr 302, s. 1 ze zm., zwanego dalej: WKC)

- kwota należności celnych jest określana w chwili powstania długu celnego, a więc zgłoszenia celnego;

- pracownicy OLAF podczas przeprowadzonej misji w M. w dniach 10-18 stycznia 2013 r. nie przeprowadzili wizyty w siedzibie G., ani nie rozmawiali z jej pracownikami, a bezkrytycznie oparli się na sprawozdaniu MITI z marca 2012 r., w sytuacji gdy w innych spółkach, objętych dochodzeniem, przeprowadzili wizyty i rozmawiali z jej pracownikami, co miało wpływ na bezpośrednie uzyskanie informacji o miejscu produkcji siatek i systemie (procesach) produkcji;

6) art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 197 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez uznanie przez organ odwoławczy, że posiadanie wiedzy specjalnej przez organ I instancji nie było niezbędne celem stwierdzenia, iż maszyny, uwidocznione na nagraniu video i zdjęciach, przedłożonych przez skarżącego, nie służą do tkania, w sytuacji gdy wiadomości te były niezbędne do rzetelnego zweryfikowania rodzaju maszyn do produkcji siatek, w szczególności rozróżnienia maszyn tkackich od maszyn zajmujących się innym procesem technologii;

7) art. 122 O.p. w zw. z art. 191 O.p. w zw. z art. 169 § 1 O.p. w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim poprzez pominięcie przez organ odwoławczy okoliczności, iż uchybienie organu I instancji, polegające na niewezwaniu skarżącego do uzupełnienia wniosków dowodowych poprzez przedłożenie tłumaczeń przysięgłych dokumentów, sporządzonych w języku angielskim, nie miało wpływu na wynik spraw, w sytuacji gdy uchybienie to miało istotny wpływ na wynik spraw, gdyż:

- organ I instancji w sposób dowolny przetłumaczył dokumenty, a z treści decyzji nie wynikało, w jakim stopniu osoba tłumacząca je posługuje się językiem angielskim, a w takim przypadku tłumaczenie mogło być zależne od umiejętności posługiwania się przez taką osobę językiem angielskim, co mogło mieć zasadniczy wpływ na finalny odbiór tych dokumentów przez organ I instancji i w konsekwencji na jego rozstrzygnięcie;

- wezwanie skarżącego do uzupełnienia opisywanego braku formalnego wniosku dowodowego (z uwzględnieniem ewentualnego podwójnego awizowania), zlecenie przygotowania tłumaczeń przysięgłych przez skarżącego, a następnie ich wysłanie wraz z pismem przewodnim do organu I instancji spowodowałoby, iż organ I instancji wydałby decyzje po upływie terminów przedawnienia, a w takiej sytuacji organ I instancji byłby zobowiązany wydać decyzje o umorzeniu postępowań celnych.

W uzasadnieniu skargi, odnośnie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania dowodowego, Skarżąca podniosła analogiczną argumentację jak w odwołaniu, polemizując z ustaleniami faktycznymi i ich oceną dokonaną przez organ celny, zmierzającą do wykazania, że importowany towar posiadał preferencyjne pochodzenie kwalifikujące do zastosowania obniżonej stawki celnej.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 200 § 1 O.p. Skarżąca, wskazując na terminy dokonywania czynności procesowych przez organ I instancji, stwierdziła, że wydanie i doręczenie decyzji pomimo tego, iż nie upłynął siedmiodniowy termin na zapoznanie się z materiałem dowodowym, uniemożliwiło zgłoszenie dalszych wniosków dowodowych, których potrzeba mogłaby powstać po zapoznaniu się z aktami sprawami, tym samym mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zachowanie przez organ siedmiodniowego terminu spowodowałoby, że decyzje zostałyby wydane już po terminach przedawnienia, co skutkować by musiało wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania celnego. Zdaniem Strony, praktyka organów, które nie zachowują terminu siedmiodniowego uniemożliwiając stronie wypowiedzenie się co do materiału dowodowego, dążąc do wydania decyzji przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania celnego, jest niedopuszczalna i narusza za zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów. W ocenie Skarżącej naruszenie obowiązku wynikającego z art. 200 § 1 O.p. skutkuje nieuznaniem okoliczności faktycznych, wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego jako faktów udowodnionych, a w konsekwencji, mając na uwadze treść art. 123 O.p., powoduje powstanie przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Na poparcie argumentacji strona powołała poglądy doktryny oraz orzecznictwo sądów administracyjnych.

Wnioski dowodowe Skarżącej dotyczyły zarzutu rażącego naruszenia przez Dyrektora Izby Celnej w S., polegającego, w ocenie Strony, na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji naruszającej przepisy o właściwości, z uwagi na jej podpisanie przez J.N., w sytuacji, gdy istniały uzasadnione wątpliwości co do upoważnienia tej osoby do wydania decyzji w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania długu celnego oraz powiadamiania dłużników o nim, wynikające z treści karty zakresu obowiązków i uprawnień Kierownika Referatu Przeznaczeń Celnych i Obsługi Przedsiębiorców Urzędu Celnego w S. J.N. z dnia 21 lutego 2014 r., Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Celnego w S. oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

Dyrektor Izby Celnej w S., w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, w dniu 9 grudnia 2015 r. Sąd postanowił na postawie art. 111 § 2 P.p.s.a. połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Sz 1081/15, I SA/Sz 1082/15, I SA/Sz 1083/15, I SA/Sz 1084/15, I SA/Sz 1085/15, I SA/Sz 1086/15, I SA/Sz 1087/15, I SA/Sz 1088/15 do wspólnego rozpoznania oraz odrębnego rozstrzygnięcia.

Sąd postanowił, na podstawie art. 106 P.p.s.a. dopuścić dowód z załączników dołączonych do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast w myśl art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. A zatem tylko stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) –c) P.p.s.a ).

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uznaniem skargi za zasadną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że kontrola zastosowanego przepisu prawa materialnego w stosunku do ustalonego stanu faktycznego sprawy może nastąpić dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony przez organ zgodnie z przepisami postępowania, a zatem gdy dokonanie ustaleń przez organ nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone. Wskazać przy tym należy, że sąd administracyjny nie ma uprawnień do dokonywania ustaleń za organ, a jedynie może dokonywać ich oceny co do zgodności z prawem.

Sąd uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez Organ z naruszeniem zasad prowadzenia postępowania przewidzianych przepisami ustawy – Ordynacja podatkowa, w tym art. art. 121 § 1, 122, 123,124, ale w szczególności art. 200 § 1 O.p.

Zasadny bowiem, najdalej idący w skutkach zarzut podniesiony przez Stronę w skardze co do naruszenia przepisów postępowania, jest zarzut naruszenia przepisu art. 200 § 1 O.p. przez uniemożliwienie stronie skarżącej wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego i wydanie decyzji przez organ I instancji przed upływem 7– dniowego terminu, zgodnie z art. 200 § 1 O.p., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż dochowanie przez organ I instancji tego terminu skutkowałoby upływem terminów przedawnienia zobowiązań celnych, a w takiej sytuacji organ I instancji byłby zobowiązany wydać decyzję o umorzeniu postępowania celnego, co - jak wskazała Skarżąca - znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. w wyroku NSA z dnia 17.10.2006 r., I GSK 3119/05; wyroku WSA w Warszawie z dnia 22.01.2007 r., V SA/Wa 1979/06. Taka praktyka postępowania jest zdaniem Skarżącej niedopuszczalna, kłóci się bowiem z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów. Według Skarżącej, zgodnie z art. 200 § 1 O.p. organ jest uprawniony do wydania decyzji jedynie po upływie 7- dniowego terminu na zapoznanie się przez stronę z aktami sprawy.

Zarzut ten Strona podnosiła już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy, odnosząc się do tego zarzutu naruszenia art. 200 § 1 O.p. i związanego z nim stwierdzenia Skarżącego, że:

1. organ uniemożliwił mu tym działaniem zgłoszenie dalszych wniosków dowodowych, których potrzeba zgłoszenia mogłaby powstać po zapoznaniu się z aktami sprawy,

2. zachowanie przez organ siedmiodniowego terminu spowodowałoby, że zaskarżona decyzja zostałaby wydana po upływie terminu przedawnienia,

wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – po przytoczeniu przepisu art. 200 § 1 O.p. – że w niniejszej sprawie postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w S. nr [...], wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania, zostało wydane w dniu [...] i doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 08.09.2014 r., natomiast decyzja rozstrzygająca sprawę została wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego w S. w dniu [...], co – jak wskazał organ odwoławczy - wskazuje, że organ I instancji nie dochował terminu, o którym mowa powyższym przepisie, i co stanowiło uchybienie procesowe. Jednakże – jak dalej wskazał organ odwoławczy - zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądów administracyjnych, niewykonanie przez organ obowiązku wynikającego z art. 200 § 1 O.p. i pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu nie w każdym przypadku rodzi konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, na co powołano uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04, w której stwierdzono, że: "Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Naczelny Sąd Administracyjny przy tym stwierdził, że: "(...) w każdej sprawie Sąd indywidualnie ma obowiązek zbadać, czy naruszenie art. 200 § 1 mogło mieć wpływ na jej wynik.".

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie naruszenie przez organ I instancji art. 200 § 1 O.p. nie wpłynęło w sposób istotny na wynik sprawy, gdyż po pierwsze - niniejsze postępowanie było kolejnym, w którym organ I instancji orzekał na podstawie dokumentów związanych z raportem OLAF [...], a strona aktywnie uczestniczyła w tych postępowaniach. W związku z tym znała wszystkie dowody, na podstawie których wydana została także zaskarżona decyzja, po drugie - gdyby faktycznie strona - tak jak twierdzi w odwołaniu - dysponowała dodatkowymi dowodami i chciała je przedstawić, przedłożyłaby je w toku postępowania odwoławczego. Od dnia złożenia odwołania strona jednak żadnych wniosków dowodowych nie wniosła. Ponadto, w treści odwołania nie wykazała, z jakimi konkretnymi skutkami wiąże powyższe uchybienie, a w szczególności z uniemożliwieniem podjęcia jakiej konkretnej czynności dowodowej, i jakie to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. W przypadku bowiem, gdy strona podnosi zarzut naruszenia art. 200 § 1 O.p., to w jej interesie leży wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy, na potwierdzenie czego przywołano wyrok NSA z 30.03.2010 r., II FSK 1161/09. W związku tym - zdaniem organu odwoławczego - naruszenie w niniejszej sprawie art. 200 § 1 O.p. należy uznać za takie, które nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Stanowisko to – jak wskazał organ odwoławczy - znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, tj. ww. wyrok NSA z 30.03.2010 r., II FSK 1161/09, wyrok NSA z dnia 28.05.2014 r., I GSK 839/13, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 05.02.2015 r., I SA/Sz 929/14.

Odnosząc się dalej do twierdzenia Skarżącej odnośnie skutków naruszenia art. 200 § 1 O.p. związanych z przedawnieniem należności celnych, organ odwoławczy podkreślił, że naruszenie przywołanego przepisu przez zaniechanie zawiadomienia lub nieprawidłowe zawiadomienie strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków, należy oceniać z punktu widzenia uniemożliwienia Stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Tymczasem – jak wskazał organ odwoławczy - o takim wpływie na gruncie przedmiotowej sprawy nie może być mowy. Skarżąca nie wskazała w toku postępowania na żadne dowody, które podważałyby ustalenia organu celnego, a w takim przypadku w sprawie nie mogłyby zapaść inne rozstrzygnięcie, na co przywołano wyrok NSA z 31.12.2012 r., I FSK 702/11.

Oceniając stanowisko organu odwoławczego w odniesieniu do zarzutu Skarżącej, że zachowanie przez organ siedmiodniowego terminu spowodowałoby, że decyzja organu I instancji zostałaby wydana po upływie terminu przedawnienia, zdaniem Sądu, stanowisko to jest niepełne, a w konsekwencji wadliwe, gdyż organ odwoławczy w ogóle pominął ocenę kwestii przedawnienia długu celnego, a tym samym uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków wymaganych art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. W istocie zarzutu skargi co do naruszenia art. 200 § 1 O.p. kluczowe bowiem znaczenie miało właśnie zbadanie kwestii upływu terminu przedawnienia, przy uwzględnieniu również okoliczności, czy w niniejszej sprawie faktycznie doszło do wydania przez organ I instancji decyzji przed upływem 7- dniowego terminu, o jakim mowa w art. 200 § 1 O.p.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że w dniu [...] Naczelnik Urzędu Celnego w S. wydał postanowienie w trybie art. 200 O.p., na mocy którego wyznaczono Stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania wszczętego z urzędu w sprawie zgłoszenia celnego z dnia 15.09.2011 r., na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu siatkę z włókna szklanego pochodzącego z M. Postanowienie to doręczono Stronie w dniu 08.09.2014 r., a zatem upływ terminu 7- dniowego następował w dniu 15.09.2014 r., zaś decyzję o zaksięgowaniu retrospektywnym długu celnego należnego z tytułu importu siatki z włókna szklanego pochodzącego z M., którą jednocześnie powiadomiono Skarżącą Spółkę jako dłużnika, organ I instancji (Naczelnik Urzędu Celnego w S.) wydał w dniu [...], którą doręczono Stronie w dniu 15.09.2014 r., a więc w dniu upływu 7- dniowego terminu. Okoliczności tej nie kwestionuje organ odwoławczy, przyznał bowiem, że niedochowanie tego 7 – dniowego terminu stanowiło uchybienie procesowe, jednakże zdaniem organu odwoławczego, naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż strona aktywnie uczestniczyła w tych postępowaniach i w związku z tym znała wszystkie dowody, na podstawie których wydana została także zaskarżona decyzja, i gdyby faktycznie strona dysponowała dodatkowymi dowodami i chciała je przedstawić, przedłożyłaby je w toku postępowania odwoławczego, od dnia zaś złożenia odwołania Strona jednak żadnych wniosków dowodowych nie wniosła, a ponadto, w treści odwołania nie wykazała, z jakimi konkretnymi skutkami wiąże powyższe uchybienie, a w szczególności z uniemożliwieniem podjęcia jakiej konkretnej czynności dowodowej, i jakie to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy. Tego stanowiska organu nie można podzielić, gdyż Strona już w odwołaniu (k. 43-44) podniosła zarzut naruszenia art. 200 § 1 O.p. i wprost wskazała, że naruszenie tego przepisu miało wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło to Stronie zgłoszenie dalszych wniosków dowodowych, których potrzeba zgłoszenia mogłaby powstać po zapoznaniu się z aktami sprawy, a ponadto, że zachowanie przez organ 7- dniowego terminu spowodowałoby, iż decyzja zostałaby wydana już po 15 września 2014 r., a więc po upływie terminu przedawnienia, a w takiej sytuacji organ I instancji byłby zobowiązany wydać decyzję o umorzeniu postępowania celnego, na poparcie czego przywołano wyrok NSA z dnia 17 października 2007 r, I GSK 3119/05, nawiązującego do 3 – letniego terminu przedawnienia, o jakim mowa w art. 65 § 5 Kodeksu celnego, przy czym jak zastrzegła Strona "co prawda wskazana jest inna podstawa prawna, lecz nie ma to znaczenia z uwagi na treść Wspólnotowego Kodeksu Celnego".

Organ odwoławczy zatem rozpatrując ten zarzut odwołania co do naruszenia art. 200 § 1 O.p. zobowiązany był przede wszystkim odnieść się do kwestii przedawnienia i w zależności od dokonanych ustaleń dokonać subsumpcji właściwych przepisów prawnych w tym zakresie, a następnie dokonać ich oceny w kwestii upływu terminu przedawnienia. Organ odwoławczy jednak, mimo, że Strona już w odwołaniu podnosiła kwestię przedawnienia, i chociaż zobowiązany był do badania tej kwestii z urzędu, w rozpoznawanej sprawie zupełnie pominął tę kwestię, podczas gdy mogła mieć ona istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia niż zaskarżone. Dlatego też nie można zgodzić się z organem, że Strona nie wykazała, z jakimi konkretnymi skutkami wiąże powyższe uchybienie, i jakie to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy.

Organ zatem rozstrzygając niniejszą sprawę, w pierwszej kolejności powinien zbadać kwestię przedawnienia w sprawie i odnieść się do właściwych przepisów regulujących tę kwestię, a w szczególności, do art. 221 rozporządzenia Nr 2913/92 Rady (EWG) z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.1992.302.1)- zwanego dalej "WKC" w związku z art. 55 i 56 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 55 ww. ustawy – Prawo celne, organ celny nie księguje i nie pobiera kwoty należności przywozowych:

1) jeżeli suma kwot tych należności i należności podatkowych z tytułu importu towarów nie przekracza równowartości kwoty 10 euro;

2) jeżeli upłynął termin na powiadomienie dłużnika o kwocie należności.

informacje o jednostce.

Z kolei w myśl art. 56 ww. ustawy – Prawo celne, w przypadku, o którym mowa w art. 221 ust. 4 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, powiadomienie dłużnika o kwocie należności nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Art. 221 ust. 3 zdanie drugie Wspólnotowego Kodeksu Celnego stosuje się odpowiednio.

Natomiast przepis art. 221WKC stanowi, że:

"1. Niezwłocznie po dokonaniu zaksięgowania dłużnik zostaje powiadomiony o kwocie należności zgodnie z odpowiednią procedurą.

2. Jeżeli na zgłoszeniu celnym została podana orientacyjna kwota należności celnych przywozowych, organy celne mogą przewidzieć, że powiadomienie określone w ust. 1 następuje jedynie w przypadku, gdy podana kwota należności nie odpowiada kwocie określonej przez organy celne.

Bez uszczerbku dla stosowania art. 218 ust. 1 akapit drugi w przypadku korzystania z możliwości przewidzianej w pierwszym akapicie zwolnienie towarów przez organy celne jest równoznaczne z powiadomieniem dłużnika o kwocie zaksięgowanych należności.

3. Powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie trzech lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Bieg tego terminu zostaje zawieszony z chwilą złożenia odwołania w rozumieniu art. 243 na czas trwania procedury odwoławczej.

4. Jeżeli dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, dłużnika można powiadomić o kwocie długu celnego na warunkach przewidzianych w obowiązujących przepisach, po upływie terminu trzech lat, określonych w ust. 3.".

A zatem, w oparciu o wyżej przytoczone przepisy organy celne, rozstrzygając niniejszą sprawę, zobowiązane były do zbadania kwestii przedawnienia, w tym do ustalenia, czy w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy doszło do powiadomienia dłużnika o zaksięgowaniu długu celnego (tutaj powiadomienie dłużnika nastąpiło w decyzji organu I instancji) przed upływem 3 lat, licząc od powstania długu celnego, chyba, że zachodzi przypadek, którym mowa w wyżej przytoczonym art. 221 ust. 4 WKC, to wówczas powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnej nie może nastąpić po upływie 5 lat, licząc od powstania długu celnego. Organy celne są wówczas również zobowiązane do ustalenia, w tym do stwierdzenia, czy dług celny powstał na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego, a więc, czy istnieje związek pomiędzy powstaniem długu celnego a popełnieniem czynu podlegającego ściganiu w drodze postępowania karnego, z tym zastrzeżeniem, że ustalenia takie - w tym stwierdzenie, czy doszło do popełnienia czynu ściganego w drodze postępowania karnego według porządku prawnego obowiązującego w kraju członkowskim (tutaj w Polsce) - są czynione tylko i wyłącznie na użytek postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia należności celnych i w żaden sposób nie wpływają na ewentualną ocenę prawnokarną czynu, dokonywaną już przez właściwe i uprawnione w tych kwestiach organy ścigania i sądy.

Podobne stanowisko zajął m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 2014 r., I GSK 162/13, w którym Sąd ten stwierdził, że:

"(...) jakkolwiek zasadą jest, że powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych nie może nastąpić po upływie terminu trzech lat licząc od dnia powstania długu celnego, skutkiem upływu którego jest przedawnienie prawa do ustalania należności celnych z tytułu długu celnego (art. 221 ust. 3 WKC), co oznacza brak podstaw do zaksięgowania i poboru przez organ celny kwoty należności przywozowych, to jednak wyjątkowo, w przypadku wskazanym w art. 221 ust. 4 WKC, retrospektywne zaksięgowanie należności celnej może nastąpić po upływie terminu trzech lat - lecz przed upływem pięciu lat - od dnia powstania długu celnego.

Warunkiem stosowania tego wyjątku od zasady jest "powstanie długu celnego na skutek czynu podlegającego, w chwili popełnienia, wszczęciu postępowania karnego". Fakt użycia przez prawodawcę unijnego na gruncie omawianego przepisu przywołanego zwrotu oznacza po pierwsze, że "czynem podlegającym wszczęciu postępowania karnego" jest przestępstwo, po drugie zaś, że między tym (popełnionym) czynem, a długiem celnym musi istnieć realny i konkretny związek przyczynowo skutkowy, co jest oczywiste, gdy podkreślić, że skutkiem popełnienia konkretnego czynu stanowiącego przestępstwo ma być powstanie długu celnego. Wobec tego, że adresatem przywołanego przepisu WKC jest organ celny, za oczywiste uznać należy również i to, że czyniąc użytek z przyznanej mu kompetencji do powiadomienia dłużnika należności celnej o kwocie tej należności po upływie terminu trzech lat od dnia powstania długu celnego - co stanowi wyjątek od zasady ogólnej - organ celny zobowiązany jest wykazać istnienie przesłanek i warunków, od spełnienia których uzależnione zostało prawo ustalania należności celnej w tym szczególnym przypadku.

Odnośnie warunku, od spełnienia którego prawodawca unijny uzależnił dopuszczalność retrospektywnego zaksięgowania należności celnej po upływie terminu trzech lat od dnia powstania długu celnego, podnieść należy, że w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, kompetencja do ustalenia zaistnienia (popełnienia) czynu, o którym mowa w art. 221 ust. 4 WKC (przed zmianą w art. 221 ust. 3 WKC, a wcześniej w art. 3 rozporządzenia nr 1697/79 w sprawie odzyskiwania po dokonaniu odprawy celnej należności celnych przywozowych lub wywozowych, które nie były wymagane od osoby zobowiązanej do zapłaty za towary zgłoszone do procedury celnej przewidującej obowiązek uiszczenia takich należności) oraz przeprowadzenia oceny uzasadniającej jego kwalifikowanie - w ramach i dla potrzeb prowadzonego postępowania administracyjnego (celnego) - jako "czynu podlegającego, w chwili jego popełnienia, wszczęciu postępowania karnego", należy do organów celnych powołanych do określania dokładnej kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych (por. orzeczenia TSUE w sprawach C-124/08 z dnia 16 lipca 2009 r. (ZOTSiS 2009/7B/I-6793 z glosą W. Morawski i T. Oczkowski) oraz C-62/06 z dnia 18 grudnia 2007 r. (ZOTSiS 2007/12C/I-11995 z glosą W. Morawski i T. Oczkowski). Przy tym istotne jest - z punktu widzenia (prawidłowej) realizacji omawianej kompetencji - skuteczne powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych podlegających zapłacie, po upływie terminu trzech lat od dnia powstania długu celnego, w wypadku gdy dług celny powstał wskutek popełnienia czynu podlegającego postępowaniu karnemu - i nie jest ona uzależniona od tego, czy sprawcą czynu, był wskazany dłużnik wierzytelności celnej. W związku z tym, o należnościach podlegających zapłacie organ może powiadomić nie tylko dłużnika, który jest sprawcą czynu podlegającego ściganiu karnemu (por. pkt 30 - 32 orzeczenia w sprawie C-124/08). Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości wynika również (por. pkt 9 - 13 orzeczenie w sprawie C-273/90 "Meico Fell z dnia 27 listopada 1991 -ECR 1991/9/I-5569, do treści którego Trybunał Sprawiedliwości odwołuje się w przywołanych wyżej wyrokach, w sprawach C-62/06 oraz C-124/08), że "czynem podlegającym (w chwili jego popełnienia) wszczęciu postępowania karnego" jest czyn, który według systemu prawnego obowiązującego w Państwie Członkowskim może być kwalifikowany przez uprawniony organ dochodzący zapłaty należnego cła, jako czyn stanowiący przestępstwo według prawa krajowego. Ze wskazanego punktu widzenia, interpretowanie pojęcia "czynu podlegającego (w chwili jego popełnienia) wszczęciu postępowania karnego", w sytuacji, gdy okoliczność penalizowania przez prawodawcę krajowego konkretnych zachowań stanowi przejrzyste kryterium stosowania omawianej regulacji, gwarantuje również realizację wymogu pewności prawa oraz pewności jego stosowania.".

W świetle powyższego, zakładając, że termin przedawnienia był 3-letni, stosownie do art. 55 pkt 2 ustawy – Prawo celne w związku z art. 221 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (WKC), to z prostego obliczenia wynika, że gdyby organ I instancji zachował 7- dniowy termin przewidziany w art. 200 § 1 O.p., to decyzja organu I instancji z dnia 29.08.2014 r., zwierająca jednocześnie powiadomienie dłużnika zgodnie z art. 221 ust.1 WKC, doręczona Stronie w dniu 15.09.2014 r., zostałaby niewątpliwie doręczona po upływie terminu przedawnienia, ten bowiem rozpoczął swój bieg z dniem 16.09.2014 r. (przyjęcie zgłoszenia celnego w dniu 15.09.2011 r.), z zastrzeżeniem, że organ w ogóle nie badał kwestii przedawnienia, w tym sytuacji określonej w art. 221 ust. 4 WKC przewidującej 5-letni termin przedawnienia, o czym wyżej mowa), a tym samym uznać należało, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – bowiem została wydana w zasadzie bez ustalenia w toku przeprowadzonego postępowania istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, mimo podniesienia tego zarzutu już w odwołaniu.

Z tych też powodów zaskakujące jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który nie dopatrzył się w analizowanej sprawie naruszenia ze strony organu I instancji elementarnych przepisów postępowania podatkowego, w tym zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, jako okoliczności mogącej mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Reguła ta została wyrażona w art. 123 § 1 O.p. Przepis ten stanowi, że organy podatkowe zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ podatkowy może odstąpić od zasady przewidzianej w § 1, jeżeli w wyniku postępowania wszczętego na wniosek strony ma zostać wydana decyzja w całości uwzględniająca wniosek strony oraz w przypadkach, o których mowa w art. 200 § 2 pkt 2 O.p. Zasada czynnego udziału strony w szczególnym postępowaniu administracyjnym (tutaj celnym) stanowi jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego i obejmuje swym zakresem wszystkie fazy tego postępowania (od wszczęcia postępowania do jego zakończenia w drodze wydania merytorycznej decyzji).

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym realizowana jest za pośrednictwem szeregu przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa. Niewątpliwie jej przejawem jest doręczenie stronie postanowienia w trybie art. 200 § 1 O.p., wyznaczającego stronie 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie, gdyż w ten sposób strona może (ma prawo zagwarantowane ustawą do aż upływu 7- dniowego terminu) po zapoznaniu się aktami sprawy stwierdzić potrzebę zgłoszenia dalszych wniosków dowodowych, a tym samym - wobec doręczenia tego postanowienia, lecz niedochowania 7-dniowego terminu i wydania oraz doręczenia Stronie decyzji przed jego upływem decyzji - pozbawiona została aktywnego udziału w tym postępowaniu, ale co najbardziej istotne w niniejszej sprawie, gdyby organ I instancji dochował 7- dniowy termin, doszłoby (albo mogłoby dojść) do upływu terminu przedawnienia należności celnej, a wówczas organ zobowiązany byłby do rozstrzygnięcia sprawy w odmienny sposób niż wynika to z zaskarżonej decyzji (należałoby postępowanie umorzyć wobec przedawnienia zobowiązania, stosownie do art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w związku z art. 208 § 1 O.p.). W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organ, pozbawiając Skarżącą gwarancji procesowej przewidzianej w art. 200 § 1 O.p. i pomijając badanie kwestii przedawnienia, rozstrzygnął sprawę całkowicie arbitralnie. Nie budzi wątpliwości, że brak ten nie może być konwalidowany przez fakt, że Strona aktywnie uczestniczyła w postępowaniu i w związku z tym znała wszystkie dowody w sprawie, i że gdyby chciała, to przedstawiłaby je w postępowaniu odwoławczym, tym bardziej, gdy weźmie się pod uwagę fakt, że strona nie tylko w skardze, ale już w odwołaniu wykazała, że naruszenie przez organ art. 200 § 1 O.p. miało wpływ na wynik sprawy, i wyjaśniła szczegółowo, na czym polega to naruszenie, o czym wyżej mowa.

Podkreślić jednak również należy, co organ trafnie zauważył, że niezastosowanie trybu przewidzianego w art. 200 § 1 O.p. stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, o ile naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04. Sąd ten także w tej uchwale stwierdził, że w każdej sprawie sąd bada, czy naruszenie art. 200 § 1 O.p. mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie można więc z góry zakładać, że każde naruszenie powołanego przepisu może wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji gdy zarzut naruszenia art. 200 § 1 O.p. podnosi strona, to w jej interesie leży wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w ww. uchwale NSA. A zatem, stosownie do art. 269 P.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę jest związany stanowiskiem zajętym w uchwale składu siedmiu sędziów NSA.

W świetle powyższego uznać należało, że w analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości, że doszło do naruszenia art. 200 § 1 O.p. wskutek wydania przez organ celny I instancji decyzji przed upływem 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się przez Skarżącą w sprawie, jednakże w konsekwencji naruszenie to miało (mogło mieć) szczególnie istotne znaczenie i wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem organ I instancji dochował tego 7- dniowego terminu, to wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej musiałoby zapewne nastąpić co do zasady po upływie 3 - letniego terminu przedawnienia, gdyż odstępstwo od zasady 3-letniego terminu przedawnienia ma zastosowanie, gdy - jak to Trybunał Sprawiedliwości wskazał w wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r., C-62/06 – "organy celne stwierdzą, że przyczyną braku możliwości określenia dokładnej kwoty prawnie należnych wobec danego towaru opłat celnych przywozowych lub opłat celnych wywozowych był czyn podlegający postępowaniu sądowemu w sprawach karnych".

Wobec powyższego przedwczesne było ustosunkowanie się do meritum sprawy.

Podkreślić przy tym także należy, że organ I instancji, a następnie organ odwoławczy, wydając decyzję w danej sprawie, zobowiązane są uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie, co oznacza, że organ administracji publicznej ma bezwzględny obowiązek wyjaśnienia treści takiego rozstrzygnięcia. Prawidłowe zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla wykonywania zasady przekonywania strony wyrażonej w art. 124 O.p., a znajdującej pełnię realizacji na podstawie art. 210 § 1 i 4 O.p. Organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Z kolei uzasadnienie decyzji powinno być elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub nie przedstawi w sposób wyczerpujący wykładni stosowanych przepisów prawa (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 488/11, dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do okoliczności istotnej dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie, kwestii przedawnienia podnoszonej przez Stronę już w odwołaniu. Takie działanie organu narusza w sposób istotny zawartą w art. 124 O.p. oraz art. 210 § 1 i 4 O.p. zasadę przekonywania, ale nadto narusza zasadę zaufania do organów przewidzianą w art. 121 § 1 O.p., zasadę prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), co w konsekwencji również stanowiło podstawę do uchylenia wydanych w sprawie decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany jest ustosunkować się do najdalej idącego w skutkach zarzutu naruszenia art. 200 § 1 O.p. i dokonać oceny kwestii przedawnienia należności celnej z uwzględnieniem powyższych wskazań.

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wobec uznania, że naruszyły przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie [...] zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., przy czym zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis od skargi ([...] zł), uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego (17 zł), wynagrodzenie pełnomocnika procesowego (radcy prawnego) z tytułu zastępstwa prawnego Skarżącej w postępowaniu sądowym ([...]) na podstawie § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - Dz. U. z 2013 r., poz. 490).