Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 379/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 oraz art. 246 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018r na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na postanowienie Wojewody z dnia z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Wraz z powyższą skargą Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, który został rozstrzygnięty negatywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2017r. (w/w orzeczenie zostało utrzymane w mocy postanowieniem tut. Sądu z dnia 25 lipca 2017r.).

Zarządzeniem z dnia 7 listopada 2017r. Stowarzyszenie zostało wezwane do uiszczenia wpisu sądowego kwocie [...]zł.

Wraz z zażaleniem na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu (oddalonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2017r. sygn. akt II OZ 1580/17) Stowarzyszenie [...] złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w którym podobnie jak w pierwotnym wniosku wskazano, że stowarzyszenie prowadzi działalność o charakterze społecznym i nie posiada żadnego majątku (w tym nieruchomości, ruchomości, udziałów, obligacji), nie ma konta bankowego, nie prowadzi działalności gospodarczej a środki finansowe na bieżącą działalność pochodzą z dobrowolnych składek członkowskich. Dalej wskazano, że stowarzyszenie jest organizacją non profit i nie pobiera żadnej formy dotacji od Skarbu Państwa, organów samorządu bądź Unii Europejskiej. Dalej wskazano, że przedstawicielka działa społecznie i za pełnioną funkcje nie pobiera żadnego wynagrodzenia.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.– dalej P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w całości, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje bowiem jedynie stronom, które z powodów od siebie niezależnych nie mogą pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504).

Uwzględniając powyższe w warunkach niniejszej sprawy należy zauważyć, że rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżące Stowarzyszenie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został rozpoznany negatywnie przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017r., utrzymanym w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lipca 2017r.

Mając to na uwadze wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy strona może wprawdzie złożyć kolejny wniosek, jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale i sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na zmianę okoliczności sprawy (zob. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 394/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W warunkach niniejszej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymując w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych - bazując na takich samych jak podawane obecnie informacjach obrazujących sytuację wnioskującego stowarzyszenia - zauważył, że wybierając formę stowarzyszenia zwykłego nałożono na członków obowiązek uiszczania składek członkowskich, które przy takiej formie działania są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. W sytuacji braku egzekwowania od członków stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby więc do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności te nie zostały jednak wykazane w sprawie niniejszej. Stowarzyszenie przy przyjęciu dobrowolności pozyskiwania składek członkowskich nie wykazało bowiem żadnych informacji dotyczących liczebności członków i wydatków stowarzyszenia.

Mając zatem na uwadze przytoczoną powyżej ocenę stwierdzić należy, że brak wykazania przez Stowarzyszenie na obecnym etapie postępowania, że nie jest w stanie - z określonych powodów od siebie niezależnych - uiścić kosztów sądowych i opłacić pełnomocnika z wyboru powoduje, iż rozpoznawany obecnie wniosek nie może zostać uwzględniony. Stowarzyszenie nie powołało się bowiem w nim na jakiekolwiek nowe okoliczności o istotnym znaczeniu dla jego rozpoznania, które uzasadniłyby odmienną od dokonanej wcześniej ocenę sytuacji Stowarzyszenia.

W tym miejscu wskazać należy, że Stowarzyszenie powoływało się na okoliczność, że środki jakimi dysponuje pochodzą ze składek członkowskich, zatem ustalenie odpowiedniej wysokości składek członkowskich oraz ich egzekwowalność leży w dobrze pojmowanym interesie Stowarzyszenia. Obciążenia wynikające z kosztów postępowania sądowego prowadzonego przez Stowarzyszenie w związku z działalnością statutową powinni zatem ponosić jego członkowie. Zobowiązani są oni bowiem do zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej Stowarzyszenia, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Członkowie Stowarzyszenia przystępujący do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, muszą liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Stowarzyszenie nadal poprzestaje na stwierdzeniu, że wydatki pokrywane są wyłącznie z dobrowolnych składek, ale uchyla się od poda wysokości tych składek. Dodać przy tym należy, że zgodnie z oświadczeniem Przedstawiciela Stowarzyszenia, nie jest ono obciążone kosztami wynagrodzeń pracowników ani utrzymania siedziby. Uzyskane więc środki może przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które zaliczyć należy do kosztów działalności Stowarzyszenia.

Należy przy tym zauważyć, że skarżący jest Stowarzyszeniem, które wprawdzie nie może prowadzić działalności gospodarczej, lecz może uzyskiwać środki na swoją działalność także z innych źródeł, jak zbiórki, darowizny i dotacje. Stąd uprawniony jest wniosek, że Stowarzyszenie nie jest pozbawione jakiegokolwiek źródła finansowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.