Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt SA/Bd 2400/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2004-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: art. 262, art. 210  par. 1 pkt 1, art. 210  par. 3,art. 9, art. 9  par. 2, art. 180  par. 2, art. 39, art. 37, art. 36, art. 35  par. 2, art. 211  par. 1 i art. 275  par. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 122 i art. 187
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 97  par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie WSA Izabela Najda-Ossowska Asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant Magdalena Buczek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2004r. na rozprawie przy udziale ---- sprawy ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie określenia długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 4 września 2002r. Prokuratura Rejonowa w R. przekazała wyłączone materiały z prowadzonego dochodzenia celem wykorzystania przez Urząd Celny w T.. Z powyższych materiałów wynika, że w dniu 27 maja 2002r. funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w W. ujawnili na terenie posesji S.K. położonej w miejscowości I. samochód osobowy marki (...) o numerze rejestracyjnym (...). Z uwagi na podejrzenie ingerencji w pola numerowe nadwozia zabezpieczyli pojazd oraz dowód rejestracyjny wystawiony na nazwisko J.K.. Badania przeprowadzone w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Wojewódzkiej w B. potwierdziły, że numer identyfikacyjny nadwozia – (...) nie jest numerem fabrycznym. Jednocześnie ustalono oryginalny numer tego nadwozia o treści (...).

Przesłuchany w charakterze podejrzanego przez funkcjonariusza policji S.K. zeznał, że jest posiadaczem samochodu osobowego marki (...) o numerze rejestracyjnym (...), rok produkcji 1977, który w miesiącu wrześniu 2000 uległ "rozbiciu". Samochodu nie było warto naprawiać z powodu dużych uszkodzeń. W tym czasie Z.C. zobowiązał się załatwić identyczny pojazd, o takich samych numerach nadwozia. W miesiącu listopadzie 2000r. Z. C. "przyprowadził" obiecany pojazd, za który S.K. zapłacił (...).

Przesłuchany w trakcie dochodzenia Z. C. zaprzeczył, jakoby to on dokonał przerobienia numerów nadwozia i zeznał, iż tylko pośredniczył w nabyciu pojazdu przez SK. , jednakże nie otrzymał z tego tytułu żadnej należności. Zbywcę pojazdu wyszukał z gazetowego ogłoszenia.

W związku z otrzymanym materiałem dowodowym Urząd Celny w T. postanowieniem z dnia (...) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samochodu osobowego marki (...) o numerze nadwozia (...), rok produkcji 1984. W toku postępowania administracyjnego referat operacyjny Izby Celnej w T. ustalił, że powyższy pojazd nie figuruje w komputerowej bazie pojazdów samochodowych dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym. Następnie postanowieniem z dnia (...) organ celny powołał biegłego w celu ustalenia wartości rynkowej tego pojazdu. Z przedłożonej przez biegłego opinii wynika, że na dzień 27 maja 2002r. wartość pojazdu wynosiła 1.200 zł, w tym podatek od towarów i usług w wysokości 216,39 zł. Postanowieniem z dnia (...) organ pierwszej instancji, na podstawie art. 200 §1 Ordynacji podatkowej, wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Następnie decyzją z dnia (...) Naczelnik Urzędu Celnego w T. określił kwotę długu celnego od przedmiotowego pojazdu, a S.K. wskazał jako dłużnika należności celnych.

Od decyzji organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie uznając rozstrzygnięcie za bardzo krzywdzące. Podniosła, że odsetki za zwłokę przekraczają wartość pojazdu. Uważa, że w sprawie pojawiły się nowe okoliczności mające znaczenie, a mianowicie oryginał dokumentu nabycia pojazdu w Niemczech oraz oświadczenie właściciela pojazdu o jego zbyciu. W konsekwencji odwołujący stwierdził, że wymieniony pojazd za zgodą właściciela został wprowadzony na terytorium Polski. Z.C. zawarł umowę z obywatelem Niemiec, a następnie ten samochód zbył S.K. na "białych tablicach rejestracyjnych" nie uiszczając stosownych należności celnych. Umowa ze S. K. nie została sporządzona na piśmie, ponieważ sprzedający nie wyraził na to zgody, na dowód czego załączył oświadczenie P.J.. Zdaniem odwołującego należnościami powinien być obciążony Z.C.. Ponadto podniósł, że pismo nr (...) odebrała żona S.K. w czasie jego pobytu w sanatorium i nie poinformowała go o tym fakcie. Później wprawdzie zainteresował się sprawą, ale myślał, że uległa ona przedawnieniu, w związku z tym nie wypowiedział się w sprawie. W końcowej części odwołania powołał się na trudną sytuacje materialną i wskazał, że nie jest w stanie uiścić tak wysokich należności celnych.

Decyzją z dnia (...) Nr (...) wydaną na podstawie art. 233 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i art. 262 ustawy Kodeks celny Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji powołał się na art. 210 Kodeksu celnego, zgodnie z którym dług celny w przywozie powstaje w wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dłużnikiem jest osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia, ale również osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie było nielegalne oraz osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar i które wiedziały lub przy należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był to towar sprowadzony nielegalnie. Organ powołując się na zebrany materiał dowodowy, w tym zeznania strony ustalił, że S.K. jest posiadaczem wymienionego pojazdu. Z.C. natomiast nie można uznać za dłużnika, ponieważ tylko pośredniczył w nabyciu pojazdu. Zaznaczył, że z oświadczenia złożonego przez P.J. nie wynika, aby Z. C. był sprzedającym samochód. Okoliczność niesporządzenia umowy na piśmie organ uznał za dodatkowo obciążający odwołującego, który nie dołożył należytej staranności przy zawieraniu transakcji. Wskazał, że S. K. wiedział o nielegalnym pochodzeniu samochodu nabywając go "na białych tablicach rejestracyjnych". Podkreślił, że skarżący będąc mechanikiem nie mógł bezkrytycznie uznać za dopuszczalne istnienie dwóch identycznych samochodów o takim samym numerze nadwozia. Dodatkowym dowodem świadomego wejścia w posiadanie samochodu pochodzącego z nielegalnego źródła jest fakt wykorzystania dowodu rejestracyjnego pochodzącego od zniszczonego wcześniej samochodu (...) do nowo nabytego, identycznego (...). Z załączonej przez stronę karty pojazdu wynika identyczny numer, jak ustalony w toku badań przeprowadzonych przez Laboratorium Kryminalistyczne. W zakresie postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania z dnia (...) organ podniósł, że zostało ono odebrane przez stronę osobiście, podobnie korespondencja została odebrana w dniu 6 stycznia i w dniu 16 stycznia 2003r. Odnośnie załączonej kartki zatytułowanej "faktura wystawiona retrospektywnie" oraz karty pojazdu organ wskazał, że nie kwestionuje, iż samochód został sprowadzony na terytorium Polski za zgodą jego właściciela. Zauważył, że wymieniony dokument nazwany fakturą jest jednostronnym oświadczeniem woli niespełniającym podstawowych wymogów formalnych, aby uznać ją za fakturę. Brak bowiem w nim nazwy i adresu nabywcy towaru, a w szczególności nie wskazuje produktów, których treść dotyczy. W związku z tym, nie wiadomo czego i kogo ma dotyczyć to oświadczenie.

Na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. S.K. wniósł skargę zwracając się o uchylenie jej w całości oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. W uzasadnieniu skargi przywołał treść art. 210 §3 Kodeksu celnego wskazując, że z zebranego materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, iż samochód marki (...) został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny. Podniósł, że został on wprowadzony legalnie i objęty procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z cła na podstawie art. 128 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 listopada 1999r. w sprawie gospodarczych procedur celnych. Przywołując §130 wymienionego rozporządzenia stwierdził, że legalnego wprowadzenia na polski obszar celny mogła i dokonała osoba mająca miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym. Wprowadzony w ten sposób na polski obszar celny samochód powinien zostać powrotnie wywieziony lub otrzymać nowe przeznaczenie celne najpóźniej w dniu, w którym osoba, która go przywiozła, opuszcza polski obszar celny. Zarzucił, że nie ustalono, czy ta osoba opuściła polski obszar celny, a w konsekwencji, czy powstał dług celny i kto jest dłużnikiem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na poparcie swojego stanowiska przywołał art. 9 §2 Kodeksu celnego, który zawiera domniemanie nielegalności wprowadzenia towaru w przypadku niemożności ustalenia jego przeznaczenia celnego. Zaznaczył, że skarżący nie przedłożył żadnych dowodów na poparcie twierdzeń, iż samochód został wprowadzony na polski obszar celny w sposób legalny i objęty procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła.

W dniu 11 marca 2004r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe S. K., który polemizując ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej w T. podniósł, że samochód został zakupiony na cele prywatne, a nie do działalności gospodarczej. Samochód został wprowadzony na polski obszar celny legalnie i objęty procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z cła na podstawie art. 128 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 listopada 1999r. w sprawie gospodarczych procedur celnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem, w myśl art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, że decyzja narusza prawo.

Na podstawie art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy – Ordynacja podatkowa.

Zgodnie z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Stosownie do art. 187 §1 powołanej ustawy organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Odnosząc powyższe zasady do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania.

Organy celne, jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazują art. 9 §2 i art. 210 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeksu celnego (Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.).

Zgodnie z art. 210 §1 pkt 1 wymienionej ustawy dług celny w przywozie powstaje w przypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Wówczas dług celny powstaje z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru. Stosownie do art. 210 §3 przywołanej ustawy dłużnikami są: osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia, osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne, a także osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. W zaskarżonej sprawie niewątpliwie posiadaczem pojazdu marki (...) o oryginalnym numerze nadwozia (...) jest S.K..

Z przywołanych jednak przepisów wynika, że istotne jest ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z nielegalnym wprowadzeniem towaru na polski obszar celny. Pojęcie nielegalnego wprowadzenia towaru zostało zawarte w art. 9 Kodeksu celnego, zgodnie z którym nielegalne wprowadzenie towaru następuje w razie:

- wprowadzenia towarów przez inne niż otwarte przejście graniczne bez zezwolenia wydanego przez organ celny (art. 35 §2),

- wprowadzenia towarów z naruszeniem obowiązków wynikających z transportu towarów drogą celną (art. 36),

- wprowadzenia towarów bez powiadomienia organu celnego o niemożliwości dostarczenia towarów do granicznego urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, wskutek nieprzewidzianych okoliczności lub działania siły wyższej (art. 37),

- wprowadzenia towarów z zaniechaniem przedstawienia ich organowi celnemu (art. 39),

- wprowadzenia towarów z wolnego obszaru celnego z naruszeniem przepisów dotyczących wprowadzenia, przedstawienia i rozładunku towarów oraz deklaracji skróconej (art. 180 §2),

- w niemożności ustalenia w trakcie kontroli, że wprowadzonym na polski obszar celny towarom, których rodzaj i ilość wskazują na przeznaczenie do działalności gospodarczej, zostało nadane przeznaczenie celne zgodnie z przepisami prawa celnego (art. 9 §2).

Zdaniem organów celnych w zaskarżonej sprawie zostały spełnione przesłanki z przywołanego ostatniego przypadku nielegalnego wprowadzenia towaru. Dla powołania się jednak na przepis art. 9 §2 Kodeksu celnego niezbędne jest wykazanie, że wymieniony samochód jest towarem z przeznaczeniem do działalności gospodarczej. O tym natomiast, że jest to towar z przeznaczeniem do działalności gospodarczej mają przesądzić takie okoliczności, jak jego rodzaj i ilość. Zarówno organ pierwszej instancji, jak również organ odwoławczy nie wskazali, jakie okoliczności przesądziły, że uznały za udowodnioną okoliczność, iż samochód ma przeznaczenie do prowadzonej działalności gospodarczej. W przedmiotowej sprawie występuje jeden pojazd, w związku z tym, nie można jednoznacznie stwierdzić, że jest on przeznaczony do działalności gospodarczej ze względu na jego ilość. Również ze względu na rodzaj towaru trudno arbitralnie przyjąć, że niewątpliwie należy przypisać jemu przeznaczenie do prowadzonej działalności gospodarczej. Oczywiście nie można wykluczyć, że pojazdowi będącemu w posiadaniu S.K. można przypisać przeznaczenie do działalności gospodarczej, jednakże ta okoliczność musi wynika z zebranego materiału dowodowego, a organ celny obowiązany jest rozprawić się z taką tezą w uzasadnieniu wydanej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 9 marca 2004r. Skarżący zaprzecza, jakoby samochód marki (...) przeznaczony był do prowadzonej działalności gospodarczej. Twierdzi, iż pojazd został zakupiony na cele prywatne.

W związku z tym, organ celny obowiązany jest uzupełnić materiał dowodowy i ustalić, czy rzeczywiście samochód marki (...), będący w posiadaniu S.K. powinien być zaliczony do towarów z przeznaczeniem do działalności gospodarczej.

Jednocześnie Sąd zauważa, że organ obowiązany jest odnieść się do twierdzenia, że wymieniony pojazd został wprowadzony na polski obszar celny przez osobę mającą siedzibę lub miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym i będąc przedmiotem odprawy czasowej całkowicie był zwolniony od cła. W konsekwencji należy ustalić, czy zaistniały stan faktyczny wyczerpuje pojęcie usunięcia towaru spod dozoru celnego w rozumieniu art. 211 §1 i art. 275 §4 pkt 2 Kodeksu celnego.

Niewątpliwie podane okoliczności wymagają wyjaśnienia w celu prawidłowego uregulowania sytuacji prawnej pojazdu. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania i wynika z niej obowiązek organu "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, PWN, Warszawa 1962).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzeczono, jak w sentencji.