Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 972/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2007-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 2 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 51 ust. 1,2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,9,10 par. 1, art. 11, 28, 35, 36, 50 par. 2, art. 56 par. 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 78, 79, 80, 83, 89-96, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie: Sędzia WSA Arkadiusz Windak /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

U Z A S A D N I E N I E :

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...]r., Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229 poz. 2273), art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004 r. str. 1 ze zm.), art. 51 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania E.S. – utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z dnia [...] r., nr [...] o odmowie przyznania E.S. płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok [...] z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych.

Organ II instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok [...]. Do dopłat zostało zgłoszone [...] działek ewidencyjnych oraz położone na nich działki rolne o identyfikatorach od [...] do [...]. W wyniku kontroli administracyjnej ustalono, że w zgłoszeniu działek ewidencyjnych o numerach [...] położonych w obrębie [...] wystąpiły nieprawidłowości, bowiem powierzchnie tych działek ewidencyjnych są mniejsze niż powierzchnie zadeklarowanych na nich działek rolnych odpowiednio [...]. E. S. złożyła w tym zakresie oświadczenie, że podtrzymuje deklarowane do dopłat powierzchnie działek rolnych na działkach [...] położonych w obrębie [...] oraz, że w [...] r. wypowiedziała umowę dzierżawy B.D. i sama uprawiała powyższe działki rolniczo.

W wyniku kontroli administracyjnej krzyżowej ustalono, że w [...] r. na przedmiotowe działki ew. [...] położone w obrębie [...] wniosek składał inny producent rolny - [...], na którym ciąży zobowiązanie z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Powierzchnia działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...] we wnioskach wszystkich producentów jest większa od sumarycznej powierzchni uprawnionej do uzyskania jednolitej płatności obszarowej, suma powierzchni działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych [...] we wnioskach wszystkich producentów zgłoszonych do uzupełniającej płatności obszarowej jest większa od sumarycznej powierzchni uprawnionej do tej płatności.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu [...] skierował do skarżącej wezwanie do wzięcia udziału w dniu [...] r. w rozprawie administracyjnej w sprawie ustalenia, który z producentów był w [...] r. posiadaczem spornych działek nr [...] położonych w obrębie [...].

Zawiadomiony o toczącej się sprawie M.D. w dniu r. złożył oświadczenie, że działki o nr ew. [...] położone w [...] użytkował zgodnie z kulturą rolną tak, jak we wniosku o dopłaty.

Na przeprowadzonej w dniu [...] r. rozprawie E.S. oświadczyła, że użytkowała działki o numerach [...] położone w obrębie [...]. Umowa dzierżawy tych działek zawarta z B.D. została wypowiedziana z dniem [...] r. B.D. zaś, zgodnie z §6 umowy dzierżawy, nie miała prawa poddzierżawiać działek osobie trzeciej, którą jest M.D.. Według E.S., M.D. nie miał prawa składać wniosku o dopłaty ponieważ wykonywał prace agrotechniczne na jej zlecenie, na działkach będących jej własnością.

W dniu [...] r. skarżąca nadesłała do Biura Powiatu ARiMR w [...] pismo datowane na [...] r. w którym stwierdziła, że M.D. nigdy nie był osobą uprawnioną do składania wniosku o dofinansowanie do gruntów rolnych położonych w [...], nigdy nie zawierała z M.D. jakiejkolwiek umowy a umowę dzierżawy zawarła w dniu [...] r. z B.D., która wbrew jej zapisom poddzierżawiła grunty swojemu mężowi M.D.. Oświadczyła także, iż wydzierżawione grunty [...] nie były pielęgnowane, [...], co spowodowało ich degradację, dlatego umowę dzierżawy rozwiązała [...] ze skutkiem natychmiastowym, a od jesieni [...] r. do momentu rozwiązania umowy, tj. do marca [...] r. na polach nie były przeprowadzane jakiekolwiek prace ani przez B.D., ani przez M.D.. Ponadto, E.S. podała, że na początku kwietnia [...] r. stwierdziła, iż na jej polu pracują [...] ciągniki M.D. a fakt bezprawnego użytkowania gruntu zgłosiła na Policji w [...]. M.D. prowadził prace polowe aż do zbiorów, twierdząc najpierw, że wykonuje prace na rzecz właścicieli (w ramach rozliczeń [...]), a później wynajmując firmę ochroniarską, która zabroniła właścicielom wstępu na grunt.

W dniu [...]r. organ I instancji dokonał przesłuchania następujących świadków:

- S.W., który zeznał, że M.D. użytkował działki [...] położone w obrębie [...], na które złożył wniosek o dopłaty na [...] r. Świadek zeznał, że na tych działkach było uprawiane [...];

- sołtys wsi [...] J.W. zeznała, że skarżąca uprawiała łąki na działkach o numerach [...], natomiast grunty orne na działkach [...] siał, zbierał i uprawiał [...] w r. M.D.;

- J.C. zeznał, że E. S. użytkowała łąki na działkach o numerach [...] w [...], natomiast grunty orne na działkach o numerach [...] uprawiał i siał [...] w [...] r. M.D.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu [...] wydał decyzję nr [...] odmawiającą E.S. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za [...] r. z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych. Podstawę do odmowy płatności oraz do nałożenia sankcji stanowiła różnica między obszarem deklarowanym do dopłat, a stwierdzonym wyniku kontroli administracyjnej. Zawyżenie powierzchni deklarowanej do dopłat powstało w wyniku wykluczenia z prawa do płatności działek o nr ew. [...] obręb [...], ponieważ płatność do tych działek przyznano M.D..

Od powyższej decyzji odwołała się E.S., w której imieniu wystąpił pełnomocnik D.S..

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podzielił podniesione w odwołaniu zarzuty natury procesowej i stwierdził, że organ I instancji prowadząc postępowanie wyjaśniające naruszył art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 12 § 1 kpa i uchylił zaskarżoną decyzję kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji wskazując jednocześnie na konieczność zweryfikowania akt sprawy oraz wyjaśnienie okresów posiadania spornych gruntów przez strony konfliktu kontroli krzyżowej.

W trakcie ponownie prowadzonych czynności przed organem I instancji w dniu [...]r. E.S. zeznała, iż wyzbyła się sprzętu rolniczego i korzystała z ustnie zleconych usług sąsiadów, rodziny i M.D. M. D. miał wykonać usługi w zamian za długi żony B.D..

Z kolei świadek P.Ś. zeznał, iż nic nie wie o umowach między E.S. a M.D.. Na polach w V r. pracował M.D. i inne osoby, których nie zna.

S.W. zeznał, że o umowach nic nie wie, ale działki w [...] r. obsiewał i plony zbierał M.D..

J.C. oświadczył, że na polach pracowały ciągniki M.D. i innych osób nie widział. Nie wie na jakiej podstawie M.D. uprawiał pola, ale słyszał, że na podstawie umowy dzierżawy.

Z.W. zeznał, że w [...] r. pomagał dorywczo w ramach pomocy koleżeńskiej M.D.. Przeprowadzał ciągniki na pole do [...] i częściowo wykonywał prace polowe wiosną, a w czasie żniw zaprowadzał środki transportowe na pole.

M.D. wezwany w charakterze świadka nie stawił się.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił E.S. przyznania płatności na rok [...] r. z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej i nałożył trzyletnią sankcję w wysokości [...] zł, oraz z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, potrącaną z płatności pomocy w ciągu trzech lat kalendarzowych.

Skarżąca złożyła od tej decyzji odwołanie zarzucając organowi I instancji naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 12 § 1, art. 35, art. 36 i nast. oraz rażące naruszenie przepisów Konstytucji RP – w szczególności art. 7. Występujący w imieniu skarżącej w charakterze pełnomocnika D.S. zwrócił się również o zwrot kosztów stawiennictwa w charakterze świadka na rozprawie w dniu [...]r.

Dyrektor Oddziału ARiMR rozpoznając sprawę stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że na dzień [...] r., tj. dzień złożenia wniosku o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przez odwołującą się, nie posiadała ona działek ew. [...] obręb [...], bowiem ich posiadaczem był M.D. Potwierdzają to wyjaśnienia odwołującej z dnia [...] r. w których podniosła fakt bezprawnego użytkowania gruntu przez M.D. Powyższy fakt potwierdziły również, zdaniem organu II instancji, zeznania przesłuchanych osób w charakterze świadków, tj. S.W., J.W., J.C., P.Ś. oraz Z.W.. Skarżaca, w ocenie organu, stała się posiadaczem spornych działek [...] obręb [...] po żniwach [...] r. Na dzień składania wniosku o płatności bezpośrednie strona posiadała działki o numerach [...] obręb [...].

Organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, stanowiącego, iż płatności przysługują osobie posiadającej grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, E.S. wpisując do wniosku grunty, których posiadaczem nie była - stwierdziła nieprawdę.

Następnie podał, że Jednolite Płatności Obszarowe obliczane są przy zastosowaniu art.136 (odsyłającego do rozporządzenia 796/2004) i art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) 1973/2004. Przepis art. 138 rozporządzenia 1973/2004 stanowi, że zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 pkt 22 rozporządzenia 796/2004 przekracza 30% ustalonego obszaru za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli ta różnica przekracza 50% rolnik jest wykluczany ponownie z przywileju uzyskania premii do kwoty, która odpowiada różnicy miedzy areałem zadeklarowanym a wyznaczonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego w którym wykryto tę różnicę.

W związku z dokonanymi ustaleniami i przytoczonymi przepisami organ II instancji stwierdził, że różnica między obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym wynosi [...] ha - [...]% obszaru stwierdzonego, stąd też wyłączenie z płatności oraz sankcja stanowiąca iloraz stwierdzonej różnicy [...] ha i [...] zł/ha wynosząca [...] zł.

Natomiast dla celów Uzupełniającej Płatności Obszarowej stosuje się art. 51 ust. 1 rozporządzenia 796/2004, który stanowi, że jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony, zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy jeśli różnica ta wynosi 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. W myśl art. 51 ust. 2 w/w rozporządzenia, jeśli dla całkowitego zatwierdzonego obszaru objętego jednolitym wnioskiem za wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion, obszar zadeklarowany przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 3-5 niniejszego rozporządzenia o więcej niż 30% pomoc do której rolnik byłby uprawniony nie zostanie na dany rok przyznana. Jeśli różnica ta przekracza 50% rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym.

I tak, w odniesieniu do Uzupełniającej Płatności Obszarowej ze względu na procent błędu wyższy niż 3%, przekraczający 2 ha i wyższy niż 20% należało odmówić przyznania płatności, a ze względu na procent błędu przekraczający również 50%, dodatkowo naliczyć sankcję opierającą się na następujących ustaleniach:

- obszar deklarowany do płatności - 13,64 ha

- obszar stwierdzony do płatności - 4,65 ha

- różnica miedzy obszarem zadeklarowanym a wyznaczonym - 8,99 ha

- sankcja = 2538,33 zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa merytorycznie i zgodnie z prawem krajowym i unijnym orzeka zarówno o odmowie przyznania płatności, jak również prawidłowo nalicza wyłączenia z płatności (sankcje).

Na powyższą decyzję E.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że postępowanie administracyjne przeprowadzone przez organy obu instancji w sprawie płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za [...] r., obarczone jest szeregiem uchybień i błędów z zakresu prawa proceduralnego i materialnego. Zostały naruszone przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 28, art. 35, art. 36, art. 50 § 2, art. 56 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 79, art. 80, art. 83, przepisy art. 89 do art. 96, art. 107 § 3, oraz art. 233 § 1 Kodeksu Karnego, a także art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.).

Skarżąca wskazała, że w dniu [...]r. organ I instancji przesłuchał w sprawie następujących świadków: J.W., S.W.. i J.C.. Wymienieni świadkowie nie zostali pouczeni o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania, a ponadto nie zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Zdaniem strony, powyższe uchybienie proceduralne dyskwalifikuje zeznania tych świadków jako dowód w sprawie. Nadto organ I instancji nie zawiadomił strony o zaplanowanym i przeprowadzonym w dniu [...] r. przesłuchaniu ww. świadków i tym samym naruszona została zasada dająca stronie prawo do czynnego udziału na każdym etapie postępowania. Dodatkowo, jeśli chodzi o uchybienia proceduralne strona podała, że organ I instancji nie zawiadomił pełnomocnika strony o zaplanowanym i przeprowadzonym w dniu [...] r. przesłuchaniu świadków P.S., J.C., S.W., B.S. i Z.W. i przez to odebrał skarżącej prawo do czynnego udziału na każdym etapie postępowania. Ponadto organ I instancji nie wezwał na przesłuchanie pełnomocnika strony, tj. D.S., a pomimo to w dniu [...]r. przesłuchał go w charakterze świadka i z czynności tej sporządził protokół.

Skarżąca zauważyła także, iż w przesłuchaniach przeprowadzonych w [...] r. przez organ I instancji brał udział A.M. - pracownik Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , tj. przedstawiciel organu II instancji i jej zdaniem poprzez wspólne działanie organu I instancji z przedstawicielem organu II instancji naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz bezstronności organów przy rozstrzyganiu sprawy.

Następnie skarżąca wskazała, że organ II instancji stwierdził nieprawdę, bowiem powołał się na oświadczenie strony, że wyzbyła się sprzętu rolniczego, a ze względu na brak profesjonalnych usług rolniczych korzystała z ustnie zleconych usług sąsiadów, rodziny i M.D., a M.D. miał wykonać usługi w zamian za długi żony B.D. i oświadczyła, że nigdy nie była przesłuchiwana w przedmiotowej sprawie, ani też nie składała pisemnych lub ustnych wyjaśnień o tej treści. Zeznania o powyższej treści nie zostały bowiem odebrane od strony, tylko zostały uzyskane przez organ I instancji w dniu [...] r. od pełnomocnika strony, tj. D.S. i to bez wezwania pełnomocnika w charakterze świadka.

Dodatkowo skarżąca wskazała na naruszenie przez organy orzekające w sprawie przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych z uwagi na fakt, że organy te dokonały ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym i nieprawidłowo uznały, że wykonawca usług, tj. M.D. był uprawnionym do korzystania z dopłat do gruntów należących do skarżącej. W tym przedmiocie organy nie uwzględniły wniosków dowodowych skarżącej o przesłuchanie świadków M.D., E.D. i J.C. i włączenia do postępowania akt sprawy innych producentów rolnych M.D. oraz J.C. Organy obu instancji wyciągnęły nieprawidłowe wnioski z głównego (chociaż nieważnego) dowodu w sprawie, tj. z zeznań świadków w dniu [...] r., albowiem przyjęły, że nie było umowy o wykonanie usług agrotechnicznych pomiędzy E.S. i M.D. dlatego, że świadkowie nic o tym nie wiedzieli. Ponadto, wbrew zeznaniom świadków organy przyjęły, że w [...] r. na gruntach ornych skarżącej pracował tylko M.D.. Świadkowie natomiast wykazali się inną wiedzą w tym przedmiocie i zeznali, że na tych polach na zlecenie skarżącej pracowały także inne osoby (między innymi i sami świadkowie). W wydanych decyzjach organy nie uzasadniły, dlaczego odmówiły skarżącej prawa do dopłaty do gruntów ornych, a do łąk prawo to jej przyznały.

E.S. wyjaśniła, że organ I instancji w dniach [...] r., [...]r. i [...] r. wyznaczył rozprawy administracyjne, których przeprowadzenie w niniejszym postępowaniu nie znajdowało uzasadnienia w obowiązujących przepisach procedury administracyjnej.

W ocenie skarżącej, niesłusznie odmówiono D.S. zwrotu kosztów w związku ze stawiennictwem i przesłuchaniem Go w charakterze świadka w dniu [...] r. a uzasadniając to tym, że pełnomocnik strony jest stroną postępowania i został przesłuchany w charakterze strony, a nie w charakterze świadka.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał swoje dotychczas stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem - stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła Sąd do uznania, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego regulujących instytucję dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r., ani też nie narusza przepisów procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Sprawa dotyczy dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych o które ubiegała się E.S. składając w dniu[...] r. wniosek o przyznanie płatności na grunty obejmujące działki ewidencyjne o numerach [...] położone w obrębie [...], przy czym na te same grunty ([...]) złożył wniosek inny producent rolny M.D. deklarując posiadanie w/w działek i prowadzenie upraw na działkach nr [...].

W świetle przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.), osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane "gruntami rolnymi" (art. 2 ust. 1). Natomiast warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 2 ustawy).

Ustawa o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (...) nie definiuje na potrzeby własne pojęcia "posiadania". Zasadne zatem wydaje się odwołanie się do prawnej definicji posiadania zawartej w kodeksie cywilnym. Posiadaczem rzeczy, zgodnie z art. 336 k.c., jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie jest więc stanem faktycznym. Dla oceny, czy mamy do czynienia z posiadaniem nie ma znaczenia, czy stan ten jest zgodny z prawem.

Najistotniejszą kwestią leżącą u podstaw sporu w niniejszej sprawie pomiędzy organami a skarżącą stało się ustalenie, czy E.S. r. była posiadaczem zgłoszonych we wniosku o dopłaty działek o nr Ew. [...] obręb [...], a w konsekwencji, czy skarżąca spełniała przesłanki uprawniające do otrzymania dopłat bezpośrednich do w/w gruntów.

Organ I instancji jak i ponownie rozpatrujący sprawę organ II instancji ustaliły, że uprawnionym do dopłat był M.D., bowiem prowadził on na własny rachunek i koszt działalność rolniczą na działkach nr [...]w obrębie [...] i w konsekwencji wykluczyły sporne działki z wniosku skarżącej odmawiając stronie przyznania płatności z zastosowaniem sankcji.

Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie braku uprawnień skarżącej do otrzymania przedmiotowych dopłat, a podjęte przez organy rozstrzygnięcia co do swojej istoty są prawidłowe.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR trafnie zauważył, że E.S. w swoim piśmie z dnia [...] r. kierowanym do organu I instancji sama przyznała, że M.D. w kwietniu [...] r. użytkował i uprawiał jej grunty, a następnie zebrał uzyskane plony. Oznacza to, że E.S. nie była faktycznym posiadaczem spornych gruntów (w rozumieniu ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych) bowiem ich nie uprawiała i nie wykazała aby poniosła nakłady potwierdzające ich rolnicze użytkowanie. Fakt ten także potwierdzają zeznania przesłuchanych w sprawie świadków zawarte w protokole z dnia [...] r. O ile zgodzić się należy z twierdzeniem skarżącej, iż osoby trzecie (okoliczni rolnicy) nie musiały mieć wiedzy na temat rzekomej ustnej umowy zlecenia pomiędzy nią a M.D., o tyle skarżąca składając wyjaśnienia w sprawie (osobiście lub poprzez pełnomocnika) nie wykazała w żaden sposób, iż umowa taka faktycznie została zawarta. Skarżąca nie była nawet w stanie wskazać konkretnych zabiegów pielęgnacyjnych jak i zakresu prac polowych i związanej z nimi wartości zlecenia. Trafnie organy uznały, że wyjaśnienia strony skarżącej nie pozwoliły na uznanie ich jako przekonujących i wiarygodnych. Niezależnie od powyższego, nawet teoretyczne zaakceptowanie istnienia pomiędzy E.S. a M.D. ustnej umowy zlecenia prowadzenia pewnego etapu prac polowych nie mają znaczenia w sytuacji bezopornego w sprawie faktu przygotowania gruntów i ich zasiewu bez wiedzy i zgody skarżącej na wiosnę [...] r. i zbioru plonów również wbrew woli skarżącej. Powyższe okoliczności Sąd uznał za wystarczające do uznania, że skarżąca nie była posiadaczem spornych gruntów.

Sąd pragnie jednocześnie zaznaczyć, iż kwestia kontroli zasadności przyznania dopłat bezpośrednich do tych gruntów za [...] r. M.D. wykracza poza zakres sprawy, której przedmiotem jest jedynie zbadanie prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w wyniku rozpoznania wniosku E.S. o przyznanie płatności bezpośrednich.

W tym miejscu, w odpowiedzi na zarzuty skargi, wyjaśnić należy, że z akt administracyjnych wynika, że strona i jej pełnomocnik zostali zawiadomieni o terminie "rozprawy administracyjnej" wyznaczonej na dzień [...] r. Ponadto, z zapisów protokołu z dnia [...] r. wynika, że organ odebrał od D.S. wyjaśnienia, który wypowiadał się w charakterze pełnomocnika strony, działającego w jej imieniu. Stąd też formułowane żądanie zwrotu kosztów D.S. związanych ze stawiennictwem w dniu [...] r. jest niezasadne.

Według treści protokołu z [...] r., świadkowie zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań jak i prawie odmowy składania zeznań i odmowy odpowiedzi na pytania.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących uchybień proceduralnych mających miejsce podczas rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień [...] r. wyjaśnić należy, że organ II instancji argumentując podjęte rozstrzygnięcie oparł się wyłącznie na wyjaśnieniach strony skarżącej oraz zeznaniach świadków złożonych w dniu [...] r. Zatem zarzuty skarżącej w tym zakresie okazały się niezasadne.

Dodatkowo, w związku z podnoszoną w skardze okolicznością wyciągania przez organy wniosków na podstawie "nieważnego dowodu" (z zeznań świadków w dniu [...] r.) Sąd wyjaśnia, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie posługują się pojęciem "nieważnego dowodu". Organ administracji publicznej jest obowiązany dopuścić jako dowód wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 kpa). Dowód z przesłuchania świadków jest wprost wymieniony w tym przepisie jako jeden z przykładowych środków dowodowych. Nie może więc być uznany jako dowód nieważny. Odmiennym zagadnieniem jest dokonanie oceny jego wartości dowodowej w szczególności, gdy okaże się, że dowód ten przeprowadzono z uchybieniami natury procesowej, np. uniemożliwiając stronie realizację prawa do uczestniczenia w przesłuchaniu świadków.

W pełni podzielić należy natomiast podkreślony w skardze zarzut, że w niniejszej sprawie przeprowadzanie w dniu 17 stycznia 2007 r. rozprawy administracyjnej, o której stanowią przepisy art. 89 do 96 kpa, nie znajdowało uzasadnienia w okolicznościach sprawy, ani w przepisach prawa procesowego jak i materialnego. W istocie podjęte przez organ I instancji czynności procesowe nie miały charakteru rozprawy administracyjnej lecz przesłuchania określonym osób.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może uwzględnić skargę i uchylić zaskarżone orzeczenie tylko wówczas, gdy dojdzie do przekonania, że naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w niniejszej sprawie Sąd uznał, że mające miejsce uchybienia procesowe organów w prowadzonym postępowaniu polegające np. na nie ustosunkowaniu się do przeprowadzenia środków dowodowych z przesłuchań wskazywanych świadków (np. M.D. i B.D.), zaniechaniu powiadomienia strony o osobach wezwanych na "rozprawę" w dniu [...] r., nie miały wpływu na wynik sprawy, bowiem zgromadzone dowody (vide: wyjaśnienia samej skarżącej), pozwalały na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i uzasadnione podjęcie zaskarżonej decyzji.

Za nieskuteczny Sąd uznał zarzut naruszenia w postępowaniu art. 15 i art. 68 kpa. Pomimo obecności w dniu [...] r. pracownika organu II instancji w pomieszczeniu w którym organ I instancji przeprowadzał dowody z przesłuchania świadków skarżąca nie wykazała w żaden sposób, aby osoba ta brała udział w podejmowaniu rozstrzygnięcia I lub II instancyjnego, co wyczerpywałoby przesłankę do jej wyłączenia na mocy art. 24 § 1 pkt 5 kpa.

Za niezrozumiały Sąd uznał zawarty w skardze zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 233 § 1 Kodeksu karnego, który stanowi, że "kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3". Zarzut taki można postawić co najwyżej przesłuchanemu świadkowi, nie zaś organowi podejmującemu rozstrzygnięcie o charakterze decyzji administracyjnej.

Sąd, nie będąc związany zarzutami skargi i powołaną w nich podstawą prawną, działając z urzędu w trybie art. 134 w/w ustawy P.p.s.a., skontrolował również niesporną w sprawie kwestię sposobu ustalenia orzeczonych sankcji dotyczących jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej, Sąd stwierdził, że ustanowione sankcje zostały prawidłowo naliczone, stosownie do przywołanych przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR przepisów art. 136 i art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. UE L z 20 listopada 2004 r.) i art. 51 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.).

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, pomimo dostrzeżonych lecz nie mających wpływu na wynik sprawy uchybień procesowych, w związku z czym, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.