Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt I SA/Ka 1585/98
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2000-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 1, art. 208 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją było żądanie strony skarżącej umorzenia zaległości podatkowej, która, poprzez jej zapłacenie, wygasła zgodnie z art. 59 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Bezprzedmiotowość postępowania, zgodnie z art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej, rodzi konieczność jego umorzenia.

TEZY

Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją było żądanie strony skarżącej umorzenia zaległości podatkowej, która, poprzez jej zapłacenie, wygasła zgodnie z art. 59 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Bezprzedmiotowość postępowania, zgodnie z art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej, rodzi konieczność jego umorzenia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale (...) sprawy ze skargi Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej "P." w D.-G. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 16 lipca 1998 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 marca 1997 r. Międzyzakładowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa przy "H.-K." zwróciła się do Urzędu Skarbowego w D.-G. o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych od dochodu Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w "H.-K.", stanowiącego równowartość oprocentowania wkładów pieniężnych i nie będącego kosztem uzyskania przychodów, uzyskanego przez SKOK od dnia rozpoczęcia działalności - 7 sierpnia 1992 r., do dnia 26 września 1994 r. oraz dochodu członków Kasy z tytułu oprocentowania wkładów członkowskich wniesionych do SKOK do dnia 31 grudnia 1996 r.

Wniosek ten Urząd Skarbowy w D.-G. rozpatrzył po przeprowadzeniu kontroli prawidłowości rozliczenia się wnioskodawcy z podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1992-1994 i po wydaniu przez Izbę Skarbową w K. decyzji odwoławczych w przedmiocie określenia należnego podatku dochodowego Spółdzielczej Kasy, z których wynika, że jej zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych dotyczy zobowiązań podatkowych za lata 1993 i 1994. Decyzją z 8 kwietnia 1998 r. (...) Urząd Skarbowy w D.-G. umorzył postępowanie w sprawie wszczętej tym wnioskiem, pisząc w uzasadnieniu swej decyzji, iż przelewem z 7 stycznia 1998r. Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa dokonała wpłaty należnego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1993 i 1994, a więc zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ zobowiązanie podatkowe wygasło. W tej sytuacji nie jest możliwe prowadzenie postępowania, którego przedmiotem ma być nie istniejące zobowiązanie podatkowe, a zatem, zgodnie z art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej, postępowanie należało umorzyć.

W odwołaniu od tej decyzji Międzyzakładowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa przy "H.-K." zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 7 i art. 8 Kpa oraz art. 14 par. 6, art. 121-124 Ordynacji podatkowej, pisząc iż Urząd Skarbowy nie uwzględnił faktu, że zaległość podatkowa została przez nią zapłacona na wyraźne żądanie organu podatkowego, który wystosował do niej wezwanie do zapłaty zaopatrzone rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji umorzenie postępowanie o zastosowanie ulgi podatkowej z powodu przymuszenia strony do uregulowania zaległości podatkowej należy uznać za naruszenie wymienionych powyżej przepisów Kpa i Ordynacji podatkowej oraz art. 31, art. 32 i art. 217 Konstytucji.

Odwołanie to nie zostało uwzględnione. Zaskarżoną tu decyzją Izba Skarbowa w K. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu Izba Skarbowa stwierdziła, że twierdzenia dotyczące naruszenia przepisów Kpa pozostają bezskuteczne, gdyż zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa.

Wniesienie odwołań od decyzji określających wysokość zobowiązania strony w podatku dochodowym za lata 1993-1994 nie powodowało wstrzymania ich wykonania, obowiązkiem podatnika pozostawało ich wykonanie i zapłacenie zaległości podatkowych, o czym Urząd prawidłowo poinformował stronę. Zapłacenie zaległości podatkowej, z mocy obowiązujących przepisów, spowodowało wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, dlatego także przepisy art. 121-124 Ordynacji podatkowej nie znajdują tu zastosowania.

Decyzję tę zaskarżyła do NSA Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa "P." w D.-G. /od 1 października 1999 r. nowa nazwa Międzyzakładowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo Kredytowej przy "H.-K."/, wnosząc o wydanie orzeczenia rozstrzygającego następujące kwestie prawne:

- czy organ podatkowy w postępowaniu odwoławczym przed rozpatrzeniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji może wystawić tytuł wykonawczy i wszcząć egzekucję,

- czy błędne pouczenie podatnika przez organ podatkowy może wywołać dla niego negatywne skutki.

W uzasadnieniu swej skargi strona stwierdziła, że wydając zaskarżoną decyzję Izba Skarbowa nie rozstrzygnęła zasadniczych dla sprawy kwestii, podniesionych przez nią wcześniej w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego, ograniczając się wyłącznie do umorzenia postępowania od strony proceduralnej.

Uzupełniając następnie skargę w pismach procesowych strona podniosła, że wnioski o wstrzymanie wykonania decyzji wymierzających podatek dochodowy za lata 1993-1994 zawarte były w odwołaniach od nich i nie zostały do chwili obecnej rozpatrzone. Gdyby strona przewidziała taki bieg postępowania złożyłaby skargi na ostateczne decyzje wymiarowe. Działanie Izby Skarbowej pozbawiło ją możliwości zweryfikowania decyzji wymiarowych w postępowaniu przed NSA. W decyzji z 8 kwietnia 1998 r., co dalej podniosła strona skarżąca, organ podatkowy rzeczywiście nie zawarł pouczenia o obowiązku zapłaty podatku ale uczynił to wcześniej w upomnieniu z 17 grudnia 1997 r., nakazując jej wpłacenie podatku z odsetkami w terminie 7 dni, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Do faktu tego Izba Skarbowa nie ustosunkowała się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tymczasem istotnym jest, że strona skarżąca zapłaciła zaległość podatkową pod wpływem zagrożenia wszczęciem egzekucji administracyjnej. Takie działanie organu podatkowego stanowi naruszenie art. 9 Kpa i przepisów wymienionych już w skardze.

W końcowej części swych wywodów strona powołała dla poparcia swego stanowiska wyrok NSA z dnia 25 lutego 1998 r. I SA/Ka 1208/96.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ "Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, o ile ustawa nie stanowi inaczej." Dokonywana przez Sąd na tej podstawie kontrola legalności zaskarżonych decyzji musi być ograniczona w swym zakresie do rozstrzygnięcia, jakie zawarte jest w zaskarżonym akcie. Zaskarżoną tu decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem strony skarżącej z dnia 14 marca 1997 r. To zatem rozstrzygnięcie podlega kontroli Sądu pod kątem jego zgodności z prawem. Sąd nie może zatem oceniać legalności decyzji wymierzających stronie skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 1993-1994, ponieważ decyzje wydane przez organy podatkowe w tym przedmiocie są już ostateczne i prawomocne. Wszelkie argumenty, jakie w tym kierunku podnosi strona skarżąca nie mogą mieć z tej przyczyny znaczenia dla wyniku rozstrzyganej tu sprawy. Odnosi się to również do wyroku NSA z dnia 25 lutego 1998 r., I SA/Ka 1208/96, który dotyczy kwestii merytorycznych związanych z wymiarem podatku.

Podnieść też należy, że NSA jest Sądem kasacyjnym i nawet jeśli uwzględnia skargę na decyzję, to może jedynie wydać jedno z orzeczeń wymienionych w art. 22 ustawy o NSA, to znaczy: uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Nie leży w kompetencjach Sądu wydanie orzeczenia, o jakie wnosi w skardze strona skarżąca, a w szczególności nie może zmieniać zaskarżonej decyzji, dlatego żądania zawarte w petitum skargi również nie mogą być uwzględnione.

Wracając zatem do oceny rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji w punkcie jej wyjścia przytoczyć należy przepis art. 208 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, który brzmi: "Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania". Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją było żądanie strony skarżącej umorzenia zaległości podatkowej, która, poprzez jej zapłacenie, wygasła zgodnie z art. 59 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej /"Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty podatku (...)"/. Jeśli zatem zaległość przestała istnieć, to nie było przedmiotu do orzekania o jej umorzeniu. Nie można bowiem umorzyć czegoś, co już nie istnieje. W orzecznictwie NSA utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym orzekanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej jest możliwe tylko wówczas, gdy zaległość ta istnieje w chwili orzekania /tak NSA w wyroku z dnia 19 stycznia 1984 r., SA/Kr 1030/83 - Finanse 1987 nr 11-12 str. 75; w wyroku z dnia 31 maja 1994 r., SA/Po 152/94 [w:] "Podatek dochodowy w orzecznictwie NSA" Grzegorza Borkowskiego. ZCO 1995 str. 130 oraz w wyroku z dnia 14 czerwca 1994 r., SA/Wr 74/94 - Wspólnota 1994 nr 50 str. 16/. Bezprzedmiotowość postępowania, zgodnie z art. 208 par. 1 Ordynacji podatkowej, rodzi konieczność jego umorzenia, zaskarżona decyzja jest zatem zgodna z prawem. Trafnie podniosła Izba Skarbowa, iż ryzyko podjęcia przez podatnika określonych działań /tj. zapłaty zaległości podatkowej, czy oczekiwania na rozstrzygnięcie wniosku o jej umorzenie, bądź wstrzymanie wykonania decyzji wymiarowej/ ponosi sam podatnik. Z powołanych przepisów prawa wynika jednoznacznie, że zapłata podatku /zaległości podatkowej/ powoduje wygaśnięcie zobowiązania i to bez względu na okoliczności w jakich do tego doszło.

W stanie faktycznym, jaki wystąpił w sprawie, Urząd Skarbowy miał obowiązek umorzyć postępowanie. Jeszcze raz podkreślić zatem należy, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, a skoro tak, to nie może być mowy o naruszeniu przez organy podatkowe art. 7 przepisów art. Konstytucji RP. Nie nastąpiło też naruszenie przepisów art. 121-122 i art. 124 i art. 210 par. 1 pkt 5 i 6 Ordynacji podatkowej. Art. 122 Ordynacji brzmi "W toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy" odnosi się do obowiązków organu podatkowego pozostających w związku z koniecznością wyjaśnienia stanu faktycznego, który jest tu bezsporny, a nie stanu prawnego sprawy. Art. 124 Ordynacji o treści "Organy podatkowe powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez zastosowania przymusu" wiąże się z obowiązkiem pisemnego uzasadnienia rozstrzygnięcia ze wskazaniem podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co też zostało uczynione. Decyzja odpowiada wymogom art. 210 par. 1 pkt 5 i pkt 6 Ordynacji podatkowej. Zasada udzielania informacji o stanie prawnym zawarta została w art. 121 par. 2 Ordynacji, a zgodnie z tym przepisem "Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są na wniosek podatnika udzielać niezbędnych informacji o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania". Obowiązek ten spoczywa zatem na organie podatkowym na wniosek strony, a w aktach sprawy brak dowodu, by skarżąca wniosek taki złożyła Przepis art. 14 par. 6 Ordynacji dotyczy urzędowych interpretacji Ministerstwa Finansów, których tu nie ma. Przepisy Kpa nie znajdowały w sprawie zastosowania, postępowanie prowadzono w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.

Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej "P." w D.-G. w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.