Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 210/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 197
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant str. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi p.T. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów studiów doktoranckich, oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Studiów Doktoranckich Uniwersytetu [...] im. [...] w P. z dnia [...] listopada 2009 r. skreślono P.T. z listy studentów studiów doktoranckich Uniwersytetu [...] im. [...] w P.

W uzasadnieniu swej decyzji organ wskazał, iż mgr P.T. został przyjęty na studia doktoranckie w Katedrze i Zakładzie [...] w P. od dnia 01.10.2009 r. Zgodnie z § 21 Regulaminu Studiów Doktoranckich uczestnik studiów doktoranckich jest obowiązany do: realizowania planu i programu studiów doktoranckich, prowadzenia powierzonych zajęć dydaktycznych oraz uczestniczenia w wyznaczonych zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych, prowadzenia badań naukowych i przygotowywania rozprawy doktorskiej. P.T. nie wywiązywał się z powierzonych obowiązków doktoranta, a w szczególności nie uczestniczył w wyznaczonych zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych oraz nie przebywał w Uniwersytecie w terminach wyznaczonych przez opiekuna naukowego i kierownika jednostki, w której miał przygotowywać pracę doktorską. Powyższych nieobecności w żaden sposób nie usprawiedliwił. P.T. został wezwany na rozmowę wyjaśniającą z Kierownikiem Studiów Doktoranckich [...] w P. W dniu 03.11.2009 r. w trakcie rozmowy nie wyjaśnił powodu swoich nieobecności jak również nie przedstawił pisemnego usprawiedliwienia oraz zachowywał się w sposób niegodny doktoranta używając wobec Kierownika Studiów Doktoranckich niecenzuralnych zwrotów. W związku z powyższym działając w oparciu o § 12 pkt 4, § 21, § 22 i § 23 ust 1 pkt 1 i 2 Regulaminu Studiów Doktoranckich na Uniwersytecie [...] w P Kierownik Studiów Doktoranckich podjął decyzję o skreśleniu P.T. z listy uczestników studiów doktoranckich.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył P.T., w którym przedstawił wyjaśnienia swojej nieobecności załączając kartę wypisową ze szpitala swojej matki, oraz dwa zaświadczenia lekarskie dotyczące niezdolności do zajęć w terminach 16.10.2009 r. - 23.10.2009 r. oraz 26.10.2009 r. -30.10.2009 r. tłumacząc opóźnienie w dostarczeniu w/w zaświadczeń późnym uzyskaniem podbicia legitymacji ubezpieczeniowej. Ponadto brak możliwości podjęcia realizacji obowiązków doktoranta tłumaczył brakiem wstępnych badań stanu zdrowia oraz brakiem przeszkolenia z zakresu BHP w Katedrze.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Rektor Uniwersytetu [...] w P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż, zgodnie z informacjami przekazanymi przez opiekuna naukowego - prof. dr hab. E.D. w pismach z dnia 21.10.2009 r. oraz z dnia 29.10.2009 r. P.T. nie wywiązywał się z obowiązków określonych w § 21 pkt 1 i 2 oraz w § 22 Regulaminu Studiów Doktoranckich, zgodnie z którymi uczestnik studiów doktoranckich jest obowiązany w szczególności do realizowania planu i programu studiów doktoranckich i prowadzenia powierzonych zajęć dydaktycznych oraz uczestniczenia w wyznaczonych zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych (§ 21 pkt 1 i 2), a także jest obowiązany przebywać w Uniwersytecie w terminach wyznaczonych przez kierownika jednostki, w której przygotowuje pracę doktorską, oraz opiekuna naukowego albo promotora, w uzgodnieniu z kierownikiem jednostki organizacyjnej prowadzącej studia doktoranckie (§ 22). Organ odwoławczy wskazał, iż wbrew wyznaczonym przez Kierownika jednostki i opiekuna naukowego doktoranta - terminach, P.T. przebywał w Katedrze [...] tylko 3 dni w okresie od 13-15.10.2009r. przez co naruszył obowiązki wynikające z wymienionych przepisów. Organ stwierdził, iż fakt przebywania matki P.T. w szpitalu nie zwalnia go z wykonywania jego obowiązków doktoranta. Data potwierdzenia ubezpieczenia zdrowotnego poprzez uzyskanie pieczątki w legitymacji ubezpieczeniowej dopiero w dniu 3 listopada 2009 wynika z niedołożenia należytej staranności przez doktoranta. Został on zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego ZUS dnia 01.10.2009 r. i od tego dnia miał prawo uzyskać wymagane potwierdzenie ubezpieczenia w legitymacji ubezpieczeniowej. W ocenie organu nie może on, zatem - na skutek opóźnienia wynikającego z własnej niestaranności - powoływać tej okoliczności jako uzasadnienia dla opóźnienia w dostarczeniu zaświadczeń lekarskich usprawiedliwiających nieobecność na wyznaczonych zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych. Zaświadczenia lekarskie dotyczące nieobecności w dniach 16-30.11.2009 r. odwołujący dostarczył do Uniwersytetu dopiero dnia 02.12.2009 r. wraz z odwołaniem, co stanowi brak usprawiedliwienia nieobecności. Wstępne badania lekarskie doktorant zobowiązany był wykonać przed rozpoczęciem studiów doktoranckich. Obowiązek ten wynika z Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] w P. Informacje na ten temat oraz skierowanie na badania P.T. otrzymał drogą listową wraz z pismem dotyczącym spotkania organizacyjnego z dnia 17.08.2009 r. oraz zestawem formularzy, które należało wypełnić i zwrócić do Uniwersytetu do dnia 18.09.2009 r. P.T. nie wykonał badań lekarskich i zwrócił jedynie wypełniony formularz ankiety, dane osobowe do zgłoszenia do ZUS oraz wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego. P.T. nie był również obecny na spotkaniu organizacyjnym (28.09.2009 r.) Dodatkowym dowodem na postępowanie odwołującego się niezgodne z treścią ślubowania oraz regulaminem studiów doktoranckich jest podpisanie się na liście obecności w pierwszych dniach października 2009 r. - mimo nieobecności w zakładzie. Podpisy te są poświadczeniem nieprawdy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł P.T. Skarżący wskazał, iż choroba członka rodziny i sprawowanie opieki nad nim stanowi usprawiedliwienie nieobecności. Natomiast data potwierdzenia ubezpieczenia zdrowotnego nie wynika w ocenie Skarżącego z jego niestaranności, tylko z powodu złego stanu zdrowia oraz choroby matki. Według Skarżącego spotkanie organizacyjne było nieobowiązkowe, o czym został poinformowany przez sekretarza studiów A. T.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora [...] w P. z dnia [...] grudnia 2009 r., która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów studiów doktoranckich. Jako przyczynę skreślenia podano nie wywiązywanie się z powierzonych obowiązków doktoranta, a w szczególności nie uczestniczenie w wyznaczonych zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych oraz nie przebywanie w Uniwersytecie w terminach wyznaczonych przez opiekuna naukowego i kierownika jednostki, w której miał przygotowywać pracę doktorską.

Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365).

Kwestie związane ze skreśleniem z listy uczestników studiów doktoranckich uregulowane są w art. 197 ust. 4 i 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z treścią art. 197 ust. 1 w/w ustawy doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich. Przepis art. 189 ust. 2 tej samej ustawy stosuje się odpowiednio, więc doktorant, podobnie jak student jest obowiązany w szczególności do:

1) uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów;

2) składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów

przewidzianych w planie studiów;

3) przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni.

Nadto, do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi w art. 197 ust. 1, należy realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, co wynika z art. 197 ust. 3 omawianej ustawy. Doktoranci, którzy nie wywiązują się z wymienionych powyżej obowiązków mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Istotnym jest, że użyte w treści tego przepisu słowo "mogą" oznacza pozostawienie organowi administracji publicznej swobody w korzystaniu z tego rodzaju prawa. Decyzję o ich skreśleniu podejmuje kierownik studiów. Od tej decyzji służy odwołanie do rektora, a jego decyzja jest ostateczna (art. 197 ust. 4 i 5 omawianej ustawy).

Wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym organizację i tok studiów doktoranckich w zakresie nieuregulowanym w ustawie oraz w odrębnych przepisach określa regulamin studiów doktoranckich.

Zgodnie zaś z Regulaminem Studiów Doktoranckich [...] w P. z dnia [...] września 2007 r.- uchwała nr [...], uczestnik studiów doktoranckich zostaje skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich, w przypadku: 1) postępowania niezgodnego z treścią ślubowania, 2) nie realizowania programu studiów doktoranckich, a w szczególności nie wykazywania postępów w pracy naukowej, nie zaliczania egzaminów w terminach przewidzianych programem studiów, nie wykonywania określonych w harmonogramie etapów pracy.

Dokonując kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć Sąd uznał, że decyzje te są zgodne z prawem, a organy przy załatwieniu sprawy działały w granicach uznania administracyjnego. Okoliczności, na które powołały się organy mają pokrycie w materiale dowodowym sprawy.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że P.T. został przyjęty na czteroletnie studia doktoranckie w Katedrze i Zakładzie [...] w P. w roku akademickim 2009/2010. Studia rozpoczynały się z dniem 01.10.2009 r. Pismem z dnia 17 sierpnia 2009 r. Skarżący został powiadomiony, iż w dniu 28.09.2009 r. odbędzie się spotkanie organizacyjne dla osób przyjętych na studia doktoranckie. Jednocześnie zobowiązano doktorantów do złożenia wypełnionych formularzy załączonych do pisma do dnia 18.09.2009 r. P.T. nie wykonał badań lekarskich i zwrócił jedynie wypełniony formularz ankiety, dane osobowe do zgłoszenia do ZUS oraz wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego.

W wyniku korespondencji mailowej Skarżący został poinformowany przez opiekuna naukowego, iż zajęcia zaczynają się już 28 września 2009 r. P.T. podjął swoje obowiązki jako doktorant dopiero 13.10 2009 r.. W Katedrze [...] przebywał tylko 3 dni w okresie od 13-15.10.2009 r. Swoja nieobecność Skarżący zgłosił w zakładzie dopiero 21.10 2009 r. podając chorobę jako przyczynę absencji i ewentualny termin powrotu do pracy na dzień 23.10.2009 r. Pismem opiekuna naukowego studenta- prof. E.H. z dnia 29 października 2009 r., poinformowano Kierownika Studiów, iż P.T. od 16.10.2009 r. nie pojawił się w Zakładzie, nie powiadomił o dalszej chorobie i nie dostarczył pisemnego usprawiedliwienia swojej nieobecności (k. 6 akt adm).

Z uwagi na liczne nieobecności doktoranta podjęto decyzję o wstrzymaniu wypłacania stypendium doktoranckiego do czasu wyjaśnienia sprawy. Doktoranta wezwano także na rozmowę w celu wyjaśnienia sprawy. W dniu 03.11.2009 r. w trakcie rozmowy z Kierownikiem Studiów Doktoranckich nie wyjaśnił powodu swoich nieobecności jak również nie przedstawił pisemnego usprawiedliwienia, nie chciał udzielić odpowiedzi czy jest uczestnikiem studiów doktoranckich na innych uczelniach oraz zachowywał się w sposób niegodny doktoranta używając wobec Kierownika Studiów niecenzuralnych zwrotów.

Jak wynika z notatki służbowej sporządzonej dnia 29.10.2009 r. P.T. rozpoczął z dniem 01.10.2009 r. równocześnie studia doktoranckie na Uniwersytecie [...] w L., a także na Uniwersytecie [...] w Ł., gdzie od 01.10.2009 r. otrzymuje stypendium doktoranckie.

Nie ulega wątpliwości, że podstawowym obowiązkiem doktoranta jest uczestniczenie w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studium, odbywanie praktyk zawodowych w formie prowadzenia zajęć dydaktycznych lub uczestniczenie w ich prowadzeniu, składanie egzaminów, odbywanie praktyk i spełnianie innych wymogów przewidzianych w planie studiów, w tym realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu, jak również przestrzeganie przepisów obowiązujących w uczelni, co wynika z art. 197 ust. 1-3 omawianej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Doktoranci, którzy nie wywiązują się z wymienionych obowiązków mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Wprawdzie decyzja podejmowana w tym zakresie ma charakter decyzji uznaniowej, a nie obligatoryjnej, lecz taki zapis wynika z poszanowania przez ustawodawcę zasady autonomii wyższej uczelni.

Nieobecności w Zakładzie [...] w I semestrze są istotne, gdyż tylko wówczas można wypracować obowiązkowe dla doktoranta 60 godzin pensum dydaktycznego. Należy zauważyć, iż zaświadczenia lekarskie dotyczące nieobecności doktoranta w dniach 16-30.10.2009 r. Skarżący dostarczył dopiero dnia 02.12.2009 r. wraz z odwołaniem od decyzji I instancji.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydane w sprawie decyzje orzekające o skreśleniu P.T. z listy studentów doktoranckich nie naruszają prawa.

Odnosząc się natomiast do podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących niewłaściwych działań pracowników Uniwersytetu [...] i brak reakcji na wniosek o odsunięcie od sprawy kierownika studiów wskazać trzeba, że sąd administracyjny nie dokonuje oceny prawidłowości postępowania osób zatrudnionych w danej uczelni, nie jest też uprawniony do rozwiązywania ewentualnych sporów powstałych między studentami i wykładowcami. Sąd administracyjny - jak wyżej wskazano - dokonuje jedynie kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. Jeżeli natomiast skarżący uważa, że organy uczelni (rektor, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej) nienależycie wykonują swe obowiązki i w ten sposób naruszają jego interesy, to wówczas przysługuje mu skarga, o której mowa w art. 227 Kpa.

Jeżeli zaś chodzi o podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące późnego podbicia legitymacji ubezpieczeniowej, braku przeszkolenia BHP i braku skierowania na badania lekarskie, Sąd zauważa, że organy uczelni informowały skarżącego o powyższej konieczności zarówno w oficjalnej korespondencji, jak również na drodze mailowej. W interesie doktoranta leży dopilnowanie, aby odpowiednia dokumentacja została mu wydana, a następnie przez Niego dostarczona władzom uczelni. Doktorant decydując się na indywidualny tok studiów winien mieć świadomość trudności związanych z taką organizacją procesu studiowania, zwłaszcza, w sytuacji zamieszkiwania poza siedzibą uczelni. Skarżący pomija to, że na doktorancie ciąży szereg obowiązków związanych z odbywaniem studiów. Doktorant ma obowiązek przestrzegania przepisów obowiązujących na uczelni, uczestniczenia w zajęciach, dokumentowania przebiegu studiów, zaliczania wszystkich przedmiotów i zdawania egzaminów zgodnie z planem studiów i rozkładem zajęć. Wobec tego to na doktorancie ciąży inicjatywa w podejmowaniu działań mających na celu takie uzgodnienie konkretnych terminów zaliczeń i spotkań z opiekunem naukowym, aby było to zgodne z harmonogramem studiów.

W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd nie znajduje żadnych przesłanek pozwalających na przyjęcie, że podjęcie decyzji wobec skarżącego byłoby dotknięte jakąkolwiek wadą procesową mogącą mieć wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie w ocenie Sądu postępowanie Uczelni wobec doktoranta nacechowane było wysokim stopniem staranności i życzliwości i zmierzało do udzielenia wszechstronnej pomocy w kontynuowaniu studiów. Zaskarżona decyzja organu pierwszej i drugiej instancji została wydana również w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego, co odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów .

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

MZ