Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 959/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 23, art. 27
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 8, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) – dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., znak [...] o odmowie przyznania B.M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad mężem J.M.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że o przyznanie przedmiotowego świadczenia skarżąca wystąpiła wnioskiem z dnia 19 lipca 2021 r. Do wniosku strona załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] lipca 2021 r. zaliczające J. M. do znacznego stopnia niepełnosprawności ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wymagająca stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz oświadczenie, z którego wynika, że wnioskodawczyni pracowała w latach 60-tych przez okres około 5 lat.

Z załączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 29 lipca 2021 r. w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni wynika nadto, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z wymagającym opieki mężem. Nie pracuje zawodowo, podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu przy mężu, który pobiera emeryturę górniczą w wysokości 4.500 zł miesięcznie. Powyższe świadczenie stanowi jedyny dochód rodziny. Zgodnie z oświadczeniem strony wymagający opieki J.M. choruje na cukrzycę, zespół otępienny, a nadto zauważalne są u niego objawy choroby Alzheimera oraz Parkinsona. Przebywa pod stałą opieką specjalistów. Z załączonego do wywiadu środowiskowego zestawienia wykonywanych przez skarżącą czynności wynika, że ze zakres sprawowanej opieki nad mężem obejmuje: higiena osobista (2x dziennie lub częściej, przez około 2 godz.), prowadzenie do toalety (ok. 6 x dziennie po 30 min.), wymiana pieluchomajtek (ok. 6 x dziennie po 30 min.), przygotowanie ubrań, pomoc w ubieraniu (2x dziennie po 30 min.), mierzenie ciśnienia (2 x dziennie o 30 min.), mierzenie poziomu cukru (2 x dziennie po 30 min.), podawanie leków (3 x dziennie), przygotowywanie i podawanie posiłków (5 x dziennie po 30 min), sprzątnie, prasowanie, pranie (w zależności od potrzeby, codziennie), wizyty lekarskie, rehabilitacja (w zależności od potrzeb), toaleta wieczorna (codziennie 1 godz.), ćwiczenia rehabilitacyjne (codziennie 1 godz.), robienie zakupów, realizacja recept (co drugi dzień 2 godz.), wyjścia na spacery (codziennie 1 godz.), opłacanie rachunków (1 x w miesiącu), załatwianie spraw urzędowych (w razie zaistniałej potrzeby). Ustalono nadto, że skarżąca sprawuje opiekę nad mężem pomimo tego, że sama legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. W dacie przeprowadzanie wywiadu środowiskowego skarżąca poruszała się przy pomocy balkonika rehabilitacyjnego w związku przebytym zabiegiem operacyjnym biodra, które zwichnęła na początku lipca 2021 r. Powyższe, jak wynika z oświadczenia strony pozostaje bez wpływu na możliwość sprawowanej przez nią opieki nad mężem, gdyż wraca już do zdrowia. Ponadto aktualnie korzysta z czasowej pomocy córki B.O., która wraz z rodziną spędza wakacje u rodziców. Na co dzień córka skarżącej zamieszkuje i pracuje w S.

Z akt sprawy wynika również, że skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką nad mężem w okresie od 1 listopada 2020 r. do 30 czerwca 2021 r., przyznane jej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2020 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta R. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego argumentując powyższe brakiem spełnienia wymaganych prawem przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. Dodatkowo organ podkreślił, że aktualny stan zdrowia skarżącej (związany z przebytym zabiegiem operacyjnym) nie pozwala na sprawowanie opieki nad mężem.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia B.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie, w którym zarzucała błędne zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 uznającego powołany wyżej przepis za niekonstytucyjny w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki; a nadto art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez niezasadne uznanie, że obecny stan zdrowia skarżącej uniemożliwia sprawowanie całodobowej opieki nad mężem, podczas gdy strona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i stale wykonuje czynności opiekuńcze względem męża. Dodatkowo skarżąca zarzucała naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu publicznego i słusznego interesu strony, jak również pominięcie celu przedmiotowego świadczenia, co skutkowało negatywnym rozpatrzeniem żądania strony. Z uwagi na powyższe strona wnosiła o uchylenie decyzji organu I instancji oraz o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Do odwołania strona załączyła zaświadczenie lekarskie potwierdzające jej zdolność sprawowania opieki nad mężem.

Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia [...] września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając Kolegium wskazało na podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia, w tym na art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r,. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z brzmienia przywołanego przepisu Kolegium wywiodło, iż warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest łączne spełnienie trzech przesłanek, to jest legitymowanie się przez osobę wymagająca opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, pozostawanie wnioskodawcy w grupie osób uprawnionych do przyznania świadczenia oraz istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowania z koniecznością sprawowania opieki. W niniejszej sprawie, zdaniem organu odwoławczego strona spełnia dwie spośród trzech wymienionych przesłanek, to jest wymagający opieki J.M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a skarżąca jako osoba zobowiązana do alimentacji względem męża należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Strona nie wykazała natomiast istnienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. W tym zakresie Kolegium podkreśliło, że rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Chodzi zatem o sprawowanie stałej, ciągłej i osobistej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie zawsze bowiem ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że rozmiar sprawowanej nad osobą niepełnosprawną opieki uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Kolegium z przywołanych wyżej istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych wynika, iż wskazany przez skarżącą zakres sprawowanej opieki nad mężem nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Mąż skarżącej nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną, a wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze w dużej mierze sprowadzają się do czynności, które nie wymagają stałej i całodobowej opieki, a są wykonywane w każdej rodzinie (gotowanie, sprzątanie, pranie, podawanie posiłków i leków). Co więcej cześć z tych czynności nie jest wykonywana codziennie. Również czynności stricte opiekuńcze nad mężem, takie jak pomoc w przyjmowaniu lekarstw, mierzenie ciśnienia, poziomu cukru, wykonywaniu ćwiczeń rehabilitacyjnych, czy też nawet prowadzeniu do toalety oraz wymianie pieluchomajtek nie stanowią zdaniem Kolegium czynności świadczących o stałej lub długoterminowej opiece uniemożliwiającej podjęcia zatrudnienia. W ocenie Kolegium w sprawie podkreślenia wymaga także potencjalna gotowość do podjęcia zatrudnienia przez skarżąca, z uwagi na jej wiek, jak również to, że zgodnie z oświadczeniem strony ostatni okres jej zatrudnienia, trwający około 5 lat, miał miejsce w latach 60 tych, to jest na wiele lat przed powstaniem niepełnosprawności męża. Tym samym brak jest jakiegokolwiek związku pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką a rezygnacją z zatrudnienia bądź też jego podejmowania. Sama zaś możliwość potencjalnego podjęcia zatrudnienia nie stanowi przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, iż wobec dokonanych powyżej ustaleń, nie zasługują one na uwzględnienie. Kolegium podkreśliło, że powoływany w odwołaniu art. 17 ust. 1b u.ś.r, nie stanowił podstawy prawnej kwestionowanego rozstrzygnięcia. Niezależnie od powyższego wskazało, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekło niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Powyższe oznacza, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie 25 roku życia.

W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że zakres opieki jaką sprawuje skarżąca nad mężem nie jest na tyle duży aby wykluczał podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, podczas gdy strona pełni stalą, całodzienną opiekę nad mężem i z tego względu nie ma możliwości podjęcia aktywności zawodowej, nawet w ograniczonym zakresie, co wskazuje na istnienie związku przyczynowo skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a rezygnacją z zatrudnienia. Ponadto skarżąca zarzucała naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, wydanej zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego jak i procesowego, a nadto art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu publicznego i słusznego interesu strony, jak również pominięcie celu przedmiotowego świadczenia, co skutkowało negatywnym rozpatrzeniem żądania strony. Z uwagi na powyższe skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie strona wnosiła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej kwestionował poprawność dokonanych ustaleń faktycznych i wywiedzionych z nich wniosków, co do rzeczywistej możliwości podjęcia przez stronę jakiejkolwiek aktywności zawodowej, wobec zakresu i charakteru czynności opiekuńczych, których wymaga jej mąż. Podkreślał, że skarżąca nie może liczyć na pomoc córki, której życie zawodowe i rodzinne skoncentrowane jest w innym mieście, a wskazywane przez organy usługi opiekuńcze, o które strona może się ubiegać z pomocy społecznej, nie obejmują godzi nocnych, kiedy to skarżąca musi czuwać nad mężem, który z uwag na swoje schorzenia ma skłonności do ucieczek zarówno w dzień, jak i w nocy. Dalej odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych pełnomocnik skarżącej wskazał, że "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", to zarówno rozwiązanie wiążącego stosunku pracy, jak i niepodejmowanie pracy z uwagi na sprawowaną opiekę. Wykładnia powyższego pojęcia winna być natomiast dokonywana przez pryzmat celu przedmiotowego świadczenia, które stanowi rekompensatę utraconego zarobku przez osoby, która podjęła się opieki nad osobą niepełnosprawną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ wnosił także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga B. M. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 329.) – dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został złożony przez obie strony postępowania.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z istotnym naruszeniem prawa, co obligowało Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi B.M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. o odmowie przyznania B. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad mężem J. M.

Podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111)- dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że B.M. jest żoną wymagającego opieki J. M., a co za tym idzie ciąży nad nią swoisty obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka wynikający z treści art. 23 i art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że J.M. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jednakże z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż jak słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnioskodawczyni nie wykazała istnienia bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem.

Wskazać na wstępie wymaga, że powołanego wyżej przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały, długoterminowy i stały charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenia strony, co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad mężem.

Zasadniczym dla trafności powyższego stwierdzenia pozostaje zdaniem Sądu, załączone do akt administracyjnych sprawy oświadczenie skarżącej z dnia 19 lipca 2019 r., z którego wynika, że ostatnia i w zasadzie jedyna 5- cio letnia aktywność zawodowa strony miała miejsce w latach 60 -tych ubiegłego wieku, to jest na wiele lat przed powstaniem niepełnosprawności męża. Tym samym za prawidłowe uznać należy stanowisko organu odwoławczego co do tego, iż rozbieżność czasowa pomiędzy ostatnią aktywnością zawodową, a datą podjęcia sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem nie pozwala na przyjęcie, że rezygnacja z zatrudnienia była wymuszona stanem zdrowia J. M. Istotnym dla rozpoznawanej sprawy pozostaje także poprodukcyjny wiek skarżącej, jak również podnoszona przez nią okoliczność legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Co prawda osiągnięcie, czy też znaczne przekroczenie powszechnego wieku emerytalnego, nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, niemniej jednak jak słusznie wskazuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze sama możliwość potencjalnego podjęcia zatrudnienia przez osobę sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną nie stanowi samoistnej przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia. Niezbędnym jest bowiem wykazanie istnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej a sprawowaną opieką, gdyż wypłacane z tego tytułu świadczenie, co już wcześniej wskazano pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna (obiektywnie zdolnego do podjęcia zatrudnienia) wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu.

Za prawidłowe zdaniem uznać również należy stanowisko Kolegium, iż sporządzony przez skarżącą wykaz wykonywanych czynności nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, zakres wykonywanych przez stronę czynności sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, czy też robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo. Co więcej większość czynności, na które wskazuje skarżąca, nie jest wykonywana codziennie, co potwierdza sama strona. Natomiast wskazane przez skarżącą czynności stricte opiekuńcze nad mężem, to jest podawanie lekarstw, mierzenie ciśnienia, poziomu cukru towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich, czy też pomoc w ubraniu nie stanowią czynności, które uniemożliwiają podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu. Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczą w ocenie Sądu, wskazane przez stronę schorzenia, na które cierpi małżonek skarżącej. Nie kwestionując stanu zdrowia J. M., do czego zarówno Sąd, jak i organy administracji nie są uprawnione, podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż w/w jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Natomiast podnoszona przez skarżącą konieczność sprawowania stałej opieki, stanowi w ocenie Sądu swoistego rodzaju dozór nad mężem, który jak słusznie podnosi Kolegium, przy właściwej organizacji mógłby być wykonywany przy pomocy jeżeli nie osób bliskich (córki skarżącej), to przy pomocy osób trzecich wybranych przez stronę, bądź wskazanych na wniosek skarżącej, przez właściwy miejscowo organ pomocy społecznej świadczący usługi opiekuńcze.

Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania. Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznać należało za niezasadny. Ponadto wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej, stwierdzić należy, iż dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego była wystarczająca wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia kwestionowanego rozstrzygnięcia odpowiadaj wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Prowadząc postępowanie organ administracji działał na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

dc