Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 704/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25 ust.10
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 145 par.1 pkt 1, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par.1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par. 14 ust.1 lit.c
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Dnia 4 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , Protokolant Asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] orzekającą o odmowie umorzenia A.G. nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 marca do 30 września 2018 r. wraz z ustawowymi odsetkami.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 20 lutego 2019 r., doprecyzowanym pismem z 7 marca 2019 r. A.G. zwróciła się z prośbą o umorzenie w całości kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na córkę ustalonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...]. za okres od 1 marca do 30 września 2018 r. w łącznej wysokości 3.500 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z [...]. Prezydent Miasta Ł. odmówił wnioskodawczyni umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 marca do 30 września 2018 r. wraz z ustawowymi odsetkami.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A.G. , podnosząc że organ I instancji niesłusznie odmówił jej prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r., a także niesłusznie uznał świadczenia za nienależnie pobrane. W ocenie odwołującej organ I instancji w sposób nieprawidłowy wyliczył dochód jej rodziny, a przekroczenie dochodu o kwotę 10,82 zł na osobę wynikało wyłącznie ze zmiany wynagrodzenia minimalnego. Podniosła, iż samotnie wychowuje córkę, która choruje na cukrzycę typu I i atopowe zapalenie skóry, co powoduje konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków na zapewnienie odpowiednio zbilansowanej diety, której prowadzenie utrudnia dodatkowo nietolerancja laktozy przez jej córkę. Strona wskazała ponadto, iż sama choruje na endometriozę i nadciśnienie tętnicze, co wiąże się również z koniecznością przyjmowania leków. Dodatkowo odwołująca wskazała, że organ niesłusznie odmówił uwzględnienia wydatków na media jako wydatków koniecznych jej gospodarstwa domowego, bowiem w sytuacji choroby jej córki muszą pozostawać w stałym kontakcie bowiem zmiana poziomu cukru w krwi córki grozi zapadnięciem w śpiączkę cukrzycową a nawet śmiercią.

Decyzją z [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 25 ust. 10 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 z późn. zm.) – dalej "u.p.p.w.d". Przepis ten jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego, a przesłanką jego zastosowania jest każdorazowe ustalenie przez organ w toku postępowania, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny zobowiązanego. Organ podkreślił, że niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d., gdyż zarówno umorzenie jak i rozłożenie na raty oraz odroczenie terminu płatności mają charakter wyjątkowy, co oznacza, że w sytuacji życiowej wnioskodawcy muszą wystąpić szczególne okoliczności, a stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które strona nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń rodzinnych. Ulga w postaci całkowitego umorzenia nienależnie pobranego świadczenia powinna mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku nie tylko obecnie, ale i w przyszłości.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ustalił, że A.G. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką. Z akt sprawy wynika, iż dziecko odwołującej przewlekle choruje, ma zdiagnozowaną cukrzycę i wymaga stałego leczenia. Źródło utrzymania rodziny odwołującej stanowi dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz alimenty otrzymywane na dziecko w łącznej wysokości 2.450 zł netto miesięcznie. Odwołująca pobiera także zasiłek pielęgnacyjny na dziecko w wysokości 184,42 zł miesięcznie. Przez odwołującą zgłoszone zostały następujące stałe miesięczne podstawowe wydatki: czynsz w wysokości 506,66 zł, opłata za energię elektryczną w wysokości 106,60 zł. Z kolei wydatki związane z leczeniem dziecka to kwota ok. 250 zł miesięcznie.

Mając na względzie powyższe Kolegium stwierdziło, iż kwestie podnoszone przez odwołującą zarówno w treści odwołania jak i we wniosku złożonym do organu I instancji, takie jak trudna sytuacja materialna oraz trudna sytuacja zdrowotna dziecka z uwagi na przewlekłą chorobę i możliwe powikłania w przyszłości nie mogą stanowić szczególnej okoliczności dającej podstawę do umorzenia w całości nienależnie pobranych świadczeń. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, podnoszone przez stronę problemy zdrowotne takie jak nadciśnienie tętnicze i endometrioza nie mogą stanowić przeszkody w zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Kolegium zauważyło jednocześnie, że strona nie złożyła żadnych dokumentów potwierdzających jej sytuację zdrowotną.

W dalszej kolejności organ wskazał, iż odwołująca posiada stałe miesięczne dochody z tytułu zatrudnienia, alimentów na dziecko oraz zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 2634,42 zł netto i nie można uznać, iż osiąganie niewysokich dochodów przez rodzinę odwołującej stanowi sytuację szczególną w stosunku do innych rodzin uprawnionych do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego sytuacja zdrowotna córki odwołującej z uwagi na przewlekłą chorobę i konieczność ponoszenia związanych z tym kosztów leczenia sprawia, iż sytuacja materialna odwołującej jest trudna, jednakże nie jest na tyle szczególna na tle innych rodzin korzystających z pomocy społecznej, aby można było uznać, że spełniona została przesłanka wynikająca z art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. do zastosowania ulgi w postaci umorzenia nienależnie pobranych świadczeń w całości.

Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że zarówno w jego ocenie, jak i w ocenie organu I instancji na przeszkodzie rozpatrzeniu sprawy zgodnie z wnioskiem strony stoi niebudzący wątpliwości interes społeczny. Pozostawienie bowiem w dyspozycji świadczeniobiorcy środków uzyskanych nienależnie prowadziłoby do nieuzasadnionego obarczenia obowiązkiem spłaty jego osobistego długu wszystkich obywateli. Poza tym, dokładając należytej staranności poprzez niezwłoczne poinformowanie organu wypłacającego świadczenia o podjęciu zatrudnienia, strona mogła uniknąć pobierania nienależnych świadczeń.

Odnosząc się natomiast do kwestii podnoszonej przez odwołującą dotyczącej błędnego wyliczenia dochodu jej rodziny, Kolegium podkreśliło, iż kwestia ta mogła być badana jedynie na etapie postępowania w sprawie ustalenia pobranego przez A.G. świadczenia wychowawczego w okresie od 1 marca 2018 r. do 30 września 2018 r. za świadczenie nienależnie pobrane, jednakże postępowanie to zakończyło się decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...], od której strona nie złożyła odwołania, a zatem decyzja ta stała się prawomocna.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...]. wniosła A.G. , zarzucając naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. poprzez nierozważenie całokształtu sprawy;

2. art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości na niekorzyść strony;

3. art. 9 k.p.a. poprzez wykorzystanie nieznajomości prawa przez skarżącą, co doprowadziło do stanu, w którym niekorzystne dla strony decyzje stały się ostateczne;

4. art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób dokładny okoliczności sprawy;

5. art. 25 ust.1 pkt 1 u.p.p.w.d. poprzez uznanie, że wypłacone świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym w sytuacji, gdy wnioskodawczyni nie była należycie pouczona;

6. art. 25 ust.10 u.p.p.w.d. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jego zastosowania.

W konkluzji skargi strona wniosła o zobowiązanie Prezydenta Miasta Ł. do wydania decyzji o umorzeniu kwoty wypłaconego świadczenia wychowawczego za okres od 1 marca 2018 r. do 30 września 2018 r.

W uzasadnieniu skargi A.G. wyjaśniła, że przekroczenie progu dochodu o 10,82 zł na osobę było spowodowane wyłącznie wzrostem wynagrodzenia minimalnego. Ponadto skarżąca zaznaczyła, że urząd błędnie doliczył do jej dochodu z 2017 roku kwotę 1112,04 zł, która stanowi ulgę na dziecko. W związku z wstrzymaniem wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na niniejsze postępowanie skarżąca aktualnie otrzymuje wynagrodzenie minimalne w wysokości 1634 zł netto i alimenty 750 zł, co razem daje kwotę 2380 zł.

Następnie skarżąca podkreśliła, że jest matką samotnie wychowującą córkę chorującą na cukrzycę typu I, z którą zamieszkuje w starym dwupokojowym mieszkaniu o powierzchni 50 m2. Wskazała na ponoszone miesięcznie wydatki bieżącego utrzymania, problemy zdrowotne własne oraz córki, jak również na konieczność ponoszenia innych dodatkowych kosztów, w tym kosztów leczenia oraz zakupu materiałów szkolnych dla córki. Podkreśliła, że zaistniała sytuacja nie jest wynikiem jej nieuczciwego działania ani pomyłki. Wypłata świadczenia nastąpiła bez żadnego zawinienia, a wypłacone pieniądze skarżąca wydała na potrzeby córki. W ocenie skarżącej zachodzą zatem szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie wypłaconego jej świadczenia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością jej uchylenia.

Na wstępie podkreślić jednak należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest jedynie kwestia umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Obowiązek zwrotu świadczenia wychowawczego przez skarżącą wynika z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...], od której strona nie wniosła odwołania. Wobec powyższego fakt uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane nie może być już kwestionowany. Dlatego też wszystkie argumenty dotyczące braku obowiązku zwrotu świadczenia wychowawczego jako spóźnione nie mogą podlegać ocenie w tym postępowaniu. Z tych powodów sąd nie można oceniać, czy doszło do nienależnego pobrania świadczenia, a tym samym ustosunkować się, na tym etapie postępowania, do argumentacji skarżącej wskazującej na zmianę przez nią jedynie pracodawcy przy niezmienionej wysokości wynagrodzenia, czy błędnego doliczenia stanowiącej ulgę na dziecko kwoty 1.112,04 zł do jej dochodu za 2017. Tego rodzaju argumenty strona winna podnosić na etapie wydawania decyzji dotyczącej uznania za nienależnie pobrane świadczenia wychowawczego, czego jednak nie uczyniła.

Zgodnie ze stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Zawarte w tym przepisie sformułowanie "organ może umorzyć", wskazuje na jednoznaczną wolę ustawodawcy pozostawienia rozstrzygnięcia tzw. uznaniu administracyjnemu. Zatem organ może ale nie musi uwzględnić wniosku strony, nawet jeżeli sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy jest bardzo trudna. Wskazany przepis wyraźnie upoważnia organ do działania na zasadzie uznania, jednocześnie przyznając temu organowi możliwość kształtowania treści rozstrzygnięcia. Uznanie to nie oznacza jednak całkowitej dowolności. Do tego typu decyzji zastosowanie znajduje przepis art. 7 K.p.a., który zakreśla ramy zasady prawdy obiektywnej oraz zasadę załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie postanowienia poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy celowości. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Samo ustalenie istnienia przesłanek określonych w 25 ust. 10 u.p.p.w.d. nie jest oparte na uznaniu organu administracji, lecz musi być dokonane w oparciu o istniejący materiał dowodowy, a więc z uwzględnieniem przepisów art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a. Organ prowadząc postępowanie w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego ma obowiązek dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy w celu ustalenia czy w sprawie wystąpiły przesłanki do jego umorzenia. W rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne i motywy, które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia, w ocenie sądu dawały podstawy do stwierdzenia, że organy przekroczyły granice uznania administracyjnego.

W rozstrzyganej sprawie badając sytuację materialną i życiową wnioskodawczyni organy administracyjne ustaliły, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z chorą na cukrzycę typu I córką. Głównym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę skarżącej oraz alimenty na córkę w łącznej wysokości 2.450 zł netto miesięcznie. Strona pobiera także zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 184,42 zł miesięcznie. Organy ustaliły, dodatkowo, że strona ponosi stałe miesięczne podstawowe wydatki w postaci: czynszu w wysokości 506,66 zł, opłaty za energię elektryczną w wysokości 106,60 zł oraz wydatki związane z leczeniem dziecka ok. 250 zł miesięcznie.

Wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie uwzględniło jednak wszystkich powoływanych przez skarżącą w toku postępowania okoliczności i nie poczyniło w tym zakresie żadnych ustaleń. Nie ustaliło bowiem, jakie skarżąca ponosi koszty związane ze swoim leczeniem, mimo, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona wskazała że leczy się w związku z endometriozą i nadciśnieniem tętniczym. W swoim odwołaniu strona podnosiła także, że ogłaszana przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych kwota minimum socjalnego w gospodarstwach dwuosobowych dotyczy gospodarstw domowych standardowych, nie uwzględniono w niej poziomu wydatków niezbędnych do utrzymania, koniecznej dla chorej na cukrzycę córki, zbilansowanej diety, która stanowi podstawę prawidłowego prowadzenia jej choroby. Skarżąca wskazała także, że jej dziecko ma dodatkowo nietolerancję laktozy, która to okoliczność jeszcze bardziej utrudnia zapewnienie zbilansowanej diety. Organ odwoławczy nie podjął nawet próby ustalenia poziomu wydatków związanych z leczeniem skarżącej czy konieczną dietą jej córki. Skarżąca w postępowaniu odwoławczym nie została w ogóle wezwana do uzupełnienia materiału dowodowego i wykazania niezbędnych wydatków ponoszonych w tym zakresie. Organy w kontrolowanym postępowaniu nie uwzględnił też innych powoływanych przez skarżącą kosztów związanych z korzystaniem z telefonów przez skarżącą i jej córkę, kwitując jedynie jednozdaniowo, że powoływane przez skarżącą wydatki nie są podstawowymi wydatkami związanymi z utrzymaniem mieszkania. Zdaniem sądu ocena powyższych wydatków kompletnie nie przystaje do realiów rozstrzyganej sprawy. Jak to wskazała strona w swoim odwołaniu choroba jej córki wymaga pozostawania z nią w stałym kontakcie. Nagły bowiem wzrost lub spadek poziomu cukru w jej krwi grozi bardzo poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, a w skrajnym przypadku prowadzić może nawet do śmierci. W tym kontekście nie sposób uznać że wydatki na telefony komórkowe stanowią wydatki zbyteczne gospodarstwa domowego skarżącej.

W rozstrzyganej sprawie organy miały obowiązek ocenić całościowo sytuację majątkową, osobistą, czy ogólnie życiową skarżącej. W praktyce ustalenie, czy mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionymi okolicznościami polega bowiem na tym, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zbadać, czy istnieją ważne powody mające wpływ na funkcjonowanie rodziny. Na pojęcie "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" składa się całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej, jak i życiowej wnioskodawcy ( vide: wyrok WSA w Lublinie z 6 marca 2019r. sygn. akt II SA/Lu 912/18 - LEX nr 2655881; wyrok WSA we Wrocławiu z 15 lutego 2019r. sygn. akt IV SA/Wr 525/18 - LEX nr 2641614 ). Organy w niniejszej sprawie poprzestały na wyrywkowej jedynie ocenie sytuacji dochodowej i zdrowotnej rodziny skarżącej i na lakonicznym stwierdzeniu, że nie każda trudna sytuacja finansowa i zdrowotna uzasadnia umorzenie nienależnie pobranych świadczeń.

Podkreślić także należy, że ograniczenie kontroli sądowej do badania zgodności decyzji z prawem, a nie z punktu widzenia słuszności i celowości, nie oznacza jednak, że sąd bada jedynie, czy wydanie decyzji uznaniowej w zakresie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego. Sąd administracyjny ma obowiązek zbadać i ocenić, czy organ administracji państwowej prawidłowo zinterpretował pojęcie nieostre na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2005 roku sygn. akt FSK 2211/04, publ. w LEX nr 154626)

Użyty w art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy interpretować w ten sposób, że umorzenie nienależnie pobranego świadczenia możliwe jest dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle innych rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Uzasadnienie decyzji winno zatem odnosić się do całości sytuacji skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało w kontrolowanej decyzji, że sytuacja skarżącej z uwagi na przewlekłą chorobę jej córki jest niewątpliwie trudna jednak nie jest na tyle "szczególna" na tle innych rodzin korzystających z pomocy społecznej aby można było uznać, że spełniona została przesłanka z art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. Stanowisko to także uznać należy za nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym sprawy, bowiem organ II instancji nie wykazał, że większość rodzin korzystających z pomocy społecznej posiada dzieci chore na insulinozależną cukrzycę typu I i utrzymuje się z kwoty ok. 2.400 zł miesięcznie.

W rozstrzyganej sprawie organ nie zgromadził w sposób pełny materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia, zaś zgromadzony materiał dowodowy ocenił wyrywkowo, dlatego zdaniem sądu, ocena dokonana przez organ w zaskarżonej decyzji jest dowolna i wykracza poza granice uznania administracyjnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe dotyczące wydatków na leczenie skarżącej oraz wydatków związanych z dietą i leczeniem jej córki, a następnie dokonując oceny sytuacji wnioskodawczyni odniesie się do wszelkich istotnych okoliczności sprawy, w tym wskazywanych przez skarżącą, dotyczących jej sytuacji zdrowotnej, potrzeb jej chorej córki wpływających za zakres wydatków niezbędnych jej gospodarstwa domowego, a tym samym na jej sytuację dochodową.

Reasumując wskazać należy, że w ocenie sądu organ w niniejszej sprawie dopuścił się naruszenia art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. oraz przepisów o postępowaniu, tj. art. 7, 77 § 1, 80, a także art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie skarżonej decyzji z obrotu prawnego, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r, poz. 265.).

IB