Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 102/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-01-13 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Cofnięto przyznane  prawo pomocy
Powołane przepisy: article: art. 249  w zw. z art. 258 par. 2 pkt 7, art. 246 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym z urzędu w przedmiocie cofnięcia skarżącemu J. G. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. G. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w przedmiocie informacji publicznej p o s t a n a w i a cofnąć przyznane skarżącemu J. G. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyznał J. G. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o okoliczności wskazane w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawarte w formularzu PPF. W oświadczeniu tym wnioskodawca podała, iż jego miesięczny dochód wynosi 557,60 zł netto. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...]ha. Dodatkowo wnioskodawca posiada stary ciągnik i inne maszyny rolnicze, a także stare budynki gospodarcze i [...] sztukę bydła. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności. Całość uzyskiwanych dochodów przeznaczane jest na bieżące koszty utrzymania, w tym rehabilitację.

W związku z powyższym Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła do jego reprezentacji radcę prawnego A. O.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w dniu 10 stycznia 2017 roku Wójt Gminy W. złożył do akt dwa pisma, z których wynika jaką powierzchnię gospodarstwa rolnego posiada skarżący oraz jakie kwoty dopłat bezpośrednich od gruntów otrzymał skarżący w latach 2013-2015 od ARiMR (k. 55-56).

Na wstępie należy podnieść, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t. zwanej dalej p.p.s.a.). Celem wprowadzenia tej instytucji było zapewnienie stronom postępowania znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być ono stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2008 r., II FZ 297/08, a także post. z dnia 6 grudnia 2012 r., II OZ 1079/12; orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Za zasadnością przyznania prawa pomocy muszą przemawiać zatem wyjątkowe okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Zauważyć przy tym należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. określającego przesłanki przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jednocześnie podkreślić należy, że oświadczenia strony, które stanowiły podstawę przyznania jej prawa pomocy, mogą być weryfikowane przez referendarza sądowego w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Jeśli bowiem okaże się, że sytuacja faktyczna, która stanowiła podstawę przyznania stronie prawa pomocy, uległa zmianie lub została ona przez stronę przedstawiona w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym, referendarz sądowy jest upoważniony do cofnięcia przyznanego prawa

Zgodnie bowiem z art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.

Z treści powołanego art. 249 p.p.s.a. wynika, że cofnięcie prawa pomocy może nastąpić zarówno w wypadku, gdy strona wprowadziła sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych, jak i wówczas, gdy sytuacja ta oraz zdolności płatnicze ulegną poprawie już po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie wskazuje się, że cofnięcie prawa pomocy powinno nastąpić każdorazowo, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2010 r., II FZ 104/10 oraz z dnia 28 lipca 2011 r., I OZ 556/11; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 271).

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący w formularzu PPF, złożonym w przedmiotowej sprawie oraz w innych sprawach toczących się przed tutejszym sądem, zataił fakt otrzymywania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych o powierzchni [...] ha, co znacząco wpływa na wykazywany przez niego dochód. Jak wynika z pisma z dnia 5 stycznia 2017 r. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – P. Oddziału Regionalnego skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w następujących kwotach: w 2013 r. – 10.055,21 zł, w 2014 r. – 8.966,41 zł, w 2015 r. – 9.370,78 zł. W listopadzie 2016 r. skarżącemu zaliczkowo wypłacono z tego tytułu łącznie kwotę 4.378,48 zł. Ponadto w 2015 r. skarżący otrzymał pomoc finansową dla producentów poszkodowanych przez suszę w wysokości 686,28 zł (k. 55).

Nieujawnienie tych okoliczności niewątpliwie przekłada się na konieczność ponownej oceny sytuacji majątkowej skarżącego.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż dochód skarżącego z dopłat do gruntów za lata 2013-2015 wynosił łącznie 28.394,40 zł, co rocznie daje średni dochód w kwocie 9.464,14 zł. Rozliczając ten potencjalny dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2016 r., miesięcznie skarżący z tego tytułu posiada kwotę około 788,68 zł. Doliczając do tak wskazanego dochodu dochód z gospodarstwa rolnego wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy w kwocie 557,60 zł należy zaakcentować, że w sumie skarżący miesięcznie dysponuje kwotą 1.346,28 zł. Należy przy tym podkreślić, że organy administracji mając na uwadze posiadane nieruchomości rolne skarżącego wyliczają ten dochód na kwotę 661,28 zł (akta administracyjne). W związku z powyższym dochód ten może być jeszcze wyższy o kwotę około 100 zł. Wykazane przez skarżącego wydatki miesięcznie zamykają się kwotą 464 zł bez kosztów zakupu żywności (k. 24).

Na podstawie danych zawartych we wniosku i informacji przedłożonych do akta sprawy należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego dochodu w wysokości około 1.400 zł, przy stałych opłatach na bieżące utrzymanie w kwocie około 464 zł plus koszty zakupu żywności pozwala na uznanie, iż skarżący z pozostałej kwoty jest w stanie pokryć koszty sądowe oraz koszty ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek, w wysokości przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych dochodów powinna być przeznaczona na ich poniesienie.

Zaakcentować przy tym należy, że skarżący nie przedstawił we wniosku o przyznanie prawa pomocy swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący i zgodny ze stanem faktycznym, a jego działanie stanowiło próbę ukrycia informacji o rzeczywistej sytuacji majątkowej i posiadanych zdolnościach płatniczych. Powyższe oznacza, że okoliczności na podstawie, których przyznano skarżącemu prawo pomocy nie istniały, a prawo pomocy zostało udzielone w oparciu o dane nieodzwierciedlające rzeczywisty stan majątkowy wnioskodawcy. Tym samym zaistniały podstawy do cofnięcie prawa pomocy przyznanego na mocy postanowienia z dnia 15 listopada 2016 r.

Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 249 w zw.

z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.