Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 122/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-05-15 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 oraz art. 246 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018r na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego i odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 6 marca 2018r. sygn. akt IV SA/Po 122/16 nie uwzględnił wniosku Stowarzyszenia [...] o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ze skargi [...] na postanowienie Wojewody W. z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania z uwagi na jego niedopuszczalność.

Stowarzyszenie [...] kwestionując powyższe postanowienie Sądu wniosło zażalenie, domagając się również zwolnienia od kosztów sądowych od niniejszego zażalenia i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca podał, że prowadzi działalność o charakterze społecznym w obronie ludzi, środowiska narodowego, dóbr narodowych oraz w obronie osób represjonowanych. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy nie posiada żadnego majątku w formie nieruchomości i ruchomości, zaś środki na działalność pochodzą ze składek członkowskich. Członkowie Zarządu wraz z Prezesem za pełnioną funkcję nie pobierają również żadnego wynagrodzenia. W formularzu wniosku o przyznanie Stowarzyszenie wskazało również, że nie prowadzi działalności gospodarczej, ani nie czerpie żadnych dotacji od Skarbu Państwa, instytucji samorządowych ani Unii Europejskiej.

Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.– dalej P.p.s.a.) można przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w/w podmiotom można zaś przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504).

Uwzględniając status skarżącego odwołać należy się do zapisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t: Dz. U. z 2017 r. poz. 210) regulującej zasady działania tego typu organizacji, która określa m.in sposób finansowania ich działalności. Zgodnie z art. 33 ust. 1 tejże ustawy majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Nie ulega więc wątpliwości, że każde stowarzyszenie, chcąc efektywnie realizować swoją statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, a ich źródłem są m.in. składki członkowskie. Tym samym Stowarzyszenie winno brać pod uwagę ewentualność ponoszenia kosztów związanych postępowaniami sądowymi, w których ma zamiar wziąć udział i w należyty sposób zabezpieczyć środki na ten cel.

W przedmiotowej sprawie stowarzyszenie nie wykazało aby podjęło jakiekolwiek działania mające na celu zgromadzenie środków na opłacenie kosztów sądowych. Ma to tyle istotne znaczenie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym w takich okolicznościach, jak przedstawione w niniejszym stanie faktycznym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354).

Należy zwrócić również uwagę, że wnioskujące stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do wyegzekwowania ustalonej wysokości składek od wszystkich członków w taki sposób, aby uzyskać środki na opłacenie kosztów postępowania chociażby w części. Opłacenie kosztów postępowania ma bowiem charakter incydentalny, ale nienadzwyczajny, a Stowarzyszenie powinno się do ponoszenia takich wydatków przygotować. Zauważyć przy tym należy, że Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania środków także na ten cel.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.