Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 309/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1pkt 1 lit. c, art. 119 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz A. W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu zażalenia A. W., postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania oraz zobowiązania strony do ich uiszczenia.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z [...] sierpnia 1990 r. A. G. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o rekompensatę za nieruchomość pozostawioną przez A. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...].

Postanowieniem nr [...] z [...] marca 2016 r. Wojewoda [...] pozytywnie ocenił dowody w przedmiotowym postępowaniu, wzywając strony w terminie 2 miesięcy do przedłożenia operatu szacunkowego określającego wartość pozostawionej nieruchomości oraz do wskazania wybranej formy rekompensaty.

[...] kwietnia 2016 r. strona przedłożyła do akt sprawy operat szacunkowy z kwietnia 2016 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. J.

Po dokonanej analizie przedłożonego w sprawie operatu szacunkowego organ l instancji powziął wątpliwości, co do jego prawidłowości i pismem z [...] maja 2016 r. wezwał stronę do przedłożenia prawidłowego operatu.

W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy wpłynęły jedynie wyjaśnienia rzeczoznawcy majątkowego, z których wynikało, że uwag organu nie uwzględnił.

Wobec powyższego Wojewoda [...] zwrócił się do [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...] o dokonanie oceny ww. operatu szacunkowego.

W ocenie z [...] listopada 2016 r. Komisja Opiniująca [...] Rzeczoznawców Majątkowych w [...] stwierdziła, że przedmiotowy operat szacunkowy został wykonany niezgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, obarczony jest istotnymi błędami metodycznymi i uchybieniami, mającymi wpływ na poziom określonej wartości nieruchomości oraz nie może stanowić podstawy określenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając na uwadze powyższe pismem z [...] grudnia 2016 r. Wojewoda [...] ponownie wezwał stronę do przedłożenia prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego.

[...] września 2018 r. przedłożony został operat szacunkowy z [...] września 2018 r. określający wartość nieruchomości pozostawionej, który został sporządzony na podstawie przyjętych w sprawie dowodów, zgodnie z wymogami art. 11 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) – dalej zwanej "ustawą" oraz § 48 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Decyzją nr [...] z [...] października 2018 r. Wojewoda [...] potwierdził A. W. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. [...] części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...].

Jednocześnie postanowieniem z [...] października 2018 r. Wojewoda [...] ustalił wysokość kosztów postępowania na łączną kwotę [...] zł i zobowiązał A. W. do ich uiszczenia, w terminie 14 dni od daty otrzymania postanowienia. Kwota [...] zł stanowi wynagrodzenie organu wojewódzkiego wypłacone [...] Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych w [...] za sporządzenie oceny operatu szacunkowego. W ocenie Wojewody [...] powyższe koszty wynikły z winy strony albowiem to strona przedstawiła operat szacunkowy, który był wadliwy, co potwierdziła ocena sporządzona przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych i pomimo wzywania nie przedłożyła prawidłowego operatu.

Od powyższego postanowienia A. W. złożyła zażalenie pismem z [...] października 2018 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2018 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Ponadto zgodnie z art. 263 § 1 kpa do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Art. 264 § 1 kpa przewiduje, że jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Zgodnie z § 2 ww. przepisu na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie.

Minister wskazał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione łącznie wszystkie ww. przesłanki.

Przede wszystkim koszty postępowania, którymi została obciążona strona, zostały poniesione przez organ w jej interesie. W interesie strony pozostawało bowiem uzyskanie dla siebie korzystnego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wydanie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia, tj. decyzji Wojewody [...] z [...] października 2018 r. potwierdzającej A. W. prawo do rekompensaty nie byłoby możliwe, gdyby organ nie wystąpił do Komisji Opiniującej [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych o określenie, czy operat został sporządzony zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa. Nie budzi więc wątpliwości, że uzyskanie dowodu na okoliczność możliwości wykorzystania operatu szacunkowego dla celu, w jakim został sporządzony, było niezbędne dla pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a więc leżało w jej interesie.

Minister podkreślił, że organ bezskutecznie wzywał stronę postępowania do skorygowania operatu szacunkowego.

Dodał, że interes strony w uzyskaniu dowodu, który związany jest z poniesieniem kosztów oceny operatu szacunkowego nabiera znaczenia w sytuacji, gdy ustawa w art. 7 ust. 1 pkt 3 wskazuje, że do wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty należy dołączyć operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca obowiązkiem uzyskania dowodu na określenie wartości nieruchomości pozostawionej obarczył więc wnioskodawcę, a nie organ.

W niniejszej sprawie strona przedłożyła nieprawidłowy operat szacunkowy i pomimo wezwania nie dokonała jego korekty. Organ l instancji w jej interesie musiał więc pozyskać sam niezbędny dowód w postaci opinii stowarzyszenia rzeczoznawców, który pozwolił na zakończenie postępowania i wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Koszty sporządzenia opinii w powyższym zakresie nie zostały więc poniesione na skutek wypełniania przez organ jego ustawowych obowiązków.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1295/13 ustawa jest ustawą szczególną i z tej racji, zawarte w niej przepisy proceduralne mają pierwszeństwo przed przepisami kpa. W związku z tym choć ustawa nie ogranicza obowiązków, które - na zasadzie kpa - obciążają organ, tym niemniej wprowadza ona również ustawowe obowiązki zobowiązujące wnioskodawcę do określonego postępowania. Do takich obowiązków należy zaś dołączenie do wniosku operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (art. 7 ustawy).

Powyższe przesądza o tym, że zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 262 § 1 pkt 2 kpa, gdyż strona została obciążona kosztami postępowania, które zostały poniesione w jej interesie, a nie wynikały z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Koszty, którymi strona została obciążona są takiego rodzaju kosztami, które zalicza się do kosztów postępowania. W sprawie mamy bowiem do czynienia z kosztami, które stanowią należności biegłego, a te stosownie do treści art. 263 § 1 kpa zaliczają się do kosztów postępowania.

Minister przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3458/15, w którym NSA stwierdził, że nie można zgodzić, że na podstawie ustawy stronę obciąża jedynie obowiązek przedstawienia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, określającego wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej. Ponoszenie kosztów opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność ustalenia przeciętnej powierzchni nieruchomości w miejscowości, w której pozostawiona została nieruchomość nie wynika z art. 7 i z art. 77 § 1 kpa. Nieprzeprowadzenie bowiem dowodu na okoliczność ustalenia powierzchni budynku mieszkalnego, stodoły i stajni, uniemożliwiałoby ustalenie wartości pozostawionej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym ustalenie wysokości przysługującej rekompensaty. W świetle przedstawionych wyżej wywodów, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego koszty postępowania, którymi została obciążona strona, zostały poniesione przez organ w jej interesie.

Zdaniem Ministra z analogiczną sytuacją mamy również obecnie do czynienia bowiem w przypadku, gdyby Wojewoda [...] nie wystąpił o opinię do Komisji Opiniującej [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych o ocenę, czy operat został sporządzony zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa, strona nie uzyskałaby korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. To na stronie spoczywa bowiem obowiązek przedłożenia prawidłowego operatu szacunkowego. Ponadto obciążenie strony kosztami nastąpiło jednocześnie z wydaniem decyzji w sprawie. Wojewoda [...] zaskarżone postanowienie wydał [...] października 2018 r. Organ wojewódzki [...] października 2018 r. wydał również decyzję, w której potwierdził A. W. prawo do rekompensaty.

Biorąc pod uwagę powyższe Minister stwierdził, że zaistniały łącznie wszystkie niezbędne przesłanki, warunkujące obciążenie strony kosztami postępowania.

Od postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2018 r. A. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił wydanie z naruszeniem: 1) art. 9 kpa wobec braku należytego i wyczerpującego poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, a także niedopełnienie obowiązku czuwania nad tym, aby skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa; 2) art. 262 § 1 kpa objawiające się: a) obciążeniem skarżącej kosztami oceny operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania w kwocie [...] zł podczas, gdy ww. koszty nie wynikły z winy strony, a także nie zostały poniesione w jej interesie tudzież na jej żądanie; b) rażącą niewspółmiernością kosztu oceny prawidłowości operatu do dokonanych czynności przez organizację zawodową rzeczoznawców, w szczególności braku przedstawienia stronie kalkulacji oraz czynników mających uzasadniać tak wysoką kwotę przez co organ nie dopełnił obowiązku należytego informowania stron oraz uwzględnienia słusznego interesu strony. Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o: 1) uchylenie postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2018 r.; 2) uchylenie poprzedzającego go postanowienia Wojewody [...] z [...] października 2018 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania oraz zobowiązania strony do ich uiszczenia; 3) zwrot kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu podniosła, że Wojewoda [...] swoim działaniem naruszył obowiązki wynikające z art. 9 kpa. Wobec wezwania przez organ I instancji do korekty operatu, rzeczoznawca majątkowy - podmiot profesjonalny - odniósł się do uwag organu. Nie sposób natomiast przyjąć, że skarżąca miała możliwość oceny prawidłowości działania rzeczoznawcy majątkowego i tego, czy sposób w jaki zareagował on na zobowiązanie organu, był dla organu wyczerpujący. Jeśli po wyjaśnieniach rzeczoznawcy organ uznał, że ma dalsze wątpliwości, co do poprawności operatu, powinien w sposób niebudzący wątpliwości poinformować stronę, że nieprzedłożenie operatu w zmienionym kształcie narazi ją na koszty określonej wysokości oraz że strona będzie zobowiązana je ponieść. Nadto organ I instancji swoim działaniem uniemożliwił stronie podjęcie decyzji, co do woli dalszego prowadzenia postępowania ze świadomością, jak wysokie koszty zmuszona będzie ponieść.

Skarżąca wskazała, że zawiadomienie Wojewody [...] z [...] października 2016 r. (doręczone skarżącej [...] listopada 2016 r.) nie zawierało takich informacji i odnosiło się do już zawartej przez Wojewodę [...] (dwa tygodnie wcześniej) umowy ze [...] Stowarzyszeniem Rzeczoznawców Majątkowych z siedzibą w [...] W aktach sprawy pouczenie takie zostało wskazane dopiero w piśmie z [...] grudnia 2017 r. w odniesieniu do kolejnych operatów.

Skarżąca została pozbawiona wpływu na tok postępowania wobec podjęcia przez organ arbitralnej decyzji o przekazaniu operatu do oceny Komisji, bez wszechstronnego rozpatrzenia interesu strony, pod kątem grożących jej kosztów i możliwości ich poniesienia.

Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie za realizację tego obowiązku nie można uznać odesłania strony do przepisów prawa, ich wskazania bądź zacytowania, lecz organ musi podać niezbędne wyjaśnienia, co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (wyrok NSA w Warszawie z 12 października 1987 r. sygn. akt IV SA 334/87). Nadto w orzecznictwie podkreśla się, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. Z uwagi na to, że art. 9 kpa ma charakter normatywny, to naruszenie jego treści należy tak samo oceniać jak naruszenie innych przepisów procedury administracyjnej (wyrok NSA w Łodzi z 12 czerwca 2001 r. sygn. akt ll SA/Łd 1080/99).

Organ nie jest uprawniony do autorytarnego decydowania o interesie strony. Strona nie miała żadnej gwarancji, że Wojewoda [...] wyda decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty i w jakiej wysokości. W wyniku otrzymania informacji z [...] grudnia 2017 r. o kosztach opinii, strona sama zadecydowała, że w jej interesie leży wycofanie kwestionowanego operatu. W sytuacji, w której organ l instancji w dalszym ciągu miał wątpliwości, co do prawidłowości dowodu, miał możliwość zobowiązania strony do przedłożenia operatu sporządzonego przez innego rzeczoznawcę, co z pewnością nie naraziłoby strony na koszty sięgające kwoty objętej postanowieniem.

Skarżąca wskazała, że średnie koszty sporządzenia operatów szacunkowych są znane organowi z urzędu. Oscylują one, w zależności od nieruchomości, w przedziale od 1000 do 2000 zł (w szczególnych sprawach są nieco wyższe). Bez wątpienia takie działanie organu byłoby działaniem dalece bardziej uwzględniającym interes strony, aniżeli przekazanie operatu do oceny Komisji, co naraziło stronę na koszt co najmniej kilkukrotnie wyższy, niż sporządzenie nowego operatu przez innego rzeczoznawcę.

Co więcej w postanowieniu o obciążeniu skarżącej kosztami organ w żaden sposób nie uzasadnia kwoty [...] zł. Nie sposób zaakceptować, by czynność mająca na celu zaopiniowanie sporządzonego już operatu mogła kosztować kilkukrotnie więcej, aniżeli sporządzenie nowego. Jedynym uzasadnieniem jest podanie jako podstawy umowy łączącej organ z Komisją Opiniującą. Powoduje to brak możliwości dokładnego odniesienia się do warunków, które determinowały ostateczną cenę usługi, czyli np. czasu poświęconego na dokonanie oceny, niezbędnych środków, czy kalkulacji kosztów poniesionych na dokonanie przedmiotowej opinii.

Zdaniem skarżącej tak rażąca niewspółmierność stoi w sprzeczności z dyrektywą proporcjonalności wynikającą z art. 8 kpa, której adresatem są organy administracji publicznej. Należy zatem przyjąć, że koszty postępowania w kwocie [...] zł nie powstały z winy strony, ani też nie zostały poniesione w jej interesie. Wskazana kwota jest nieuzasadniona, a także w rażący sposób zawyżona i brak jest w istniejącym stanie faktycznym podstaw do obciążania nią skarżącej. W szczególności nie sposób zarzucić skarżącej, aby umyślnie przyczyniła się do powstania kosztów postępowania, ani też, że dopuściła się lekkomyślności lub niedbalstwa.

Skorzystanie przez stronę z usługi profesjonalnego rzeczoznawcy majątkowego należy rozpatrywać jako dochowanie należytej staranności w sporządzeniu operatu.

W doktrynie interes prawny na gruncie art. 262 § 1 pkt 2 kpa nie może być ograniczany tylko do wąsko pojmowanej korzyści w postaci uzyskania przez wnioskodawcę rozstrzygnięcia organu administracji. Należało umożliwić stronie podjęcie decyzji, czy otrzymanie rozstrzygnięcia organu leży w jej interesie, przy założeniu, że ma ona pełną świadomość konieczności poniesienia kosztów w wysokości [...] zł. W sytuacji skarżącej okoliczność ta mogła istotnie wpłynąć na jej decyzję, jednakże została ona pozbawiona możliwości wyboru.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo - odnosząc się do zarzutu rażącej niewspółmierności kosztu oceny prawidłowości operatu do dokonanych czynności przez organizację zawodową rzeczoznawców – Minister podniósł, że to organizacja rzeczoznawców określa koszt wykonania oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego. W przedmiotowej sprawie [...] Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych zostało wybrane w wyniku rozstrzygnięcia postępowania przeprowadzonego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych. Organ I instancji jako zamawiający nie miał wpływu na ustalone przez ww. organizację wynagrodzenie za zamówioną ocenę. Poniesiona opłata nie odbiega od kwot za jakie inne organizacje zawodowe rzeczoznawców majątkowych wykonują takie oceny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Sąd zwraca uwagę, że [...] kwietnia 2016 r. Wojewoda [...] otrzymał od A. W. operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. z [...] kwietnia 2016 r., zgodnie z wezwaniem zawartym w pkt 3 postanowienia Wojewody [...] z [...] marca 2016 r.

Pismem z [...] maja 2016 r. Wojewoda [...] poinformował stronę o swoich wątpliwościach, co do prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego i wezwał pełnomocnika skarżącej K. G. do przedłożenia prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego z aktualną datą wyceny, w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania wezwania. Jednocześnie poinformował, że po upływie zakreślonego terminu przedłożony operat szacunkowy może zostać skierowany do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych celem dokonania jego oceny. Wezwanie odebrał [...] czerwca 2016 r. ojciec skarżącej A. W.

Odpowiadając na wezwanie organu I instancji [...] sierpnia 2016 r. rzeczoznawca majątkowy J. J. przekazała Wojewodzie [...] swoje pisemne wyjaśnienia. Jednocześnie wskazała, że zarzuty przedstawione w piśmie organu z [...] maja 2016 r. są niezasadne i że nie widzi możliwości dokonania korekty operatu szacunkowego z [...] kwietnia 2016 r.

[...] sierpnia 2016 r. domownik strony A. W. odebrał zawiadomienie Wojewody [...] z [...] sierpnia 2016 r. W zawiadomieniu organ I instancji poinformował stronę, że zasadnym okazało się wystąpienie do [...] Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w [...] w celu wykonania opinii w zakresie prawidłowości przedłożonego do sprawy operatu szacunkowego.

[...] listopada 2016 r. stronie zostało doręczone zawiadomienie organu I instancji z [...] października 2016 r. W zawiadomieniu Wojewoda [...] poinformował stronę, że [...] października 2016 r. została zawarta przez Skarb Państwa reprezentowany przez Wojewodę [...] ze [...] Stowarzyszeniem Rzeczoznawców Majątkowych w [...] umowa dotycząca oceny prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego.

[...] listopada 2016 r. Wojewoda [...] otrzymał ocenę negatywną tegoż Stowarzyszenia wraz z fakturą z [...] listopada 2016 r., która opiewa na kwotę [...]zł.

Z opisanego wyżej stanu faktycznego sprawy wynika, że Wojewoda [...], po otrzymaniu wyjaśnień od rzeczoznawcy majątkowego J. J., nie poinformował A. W., że wyjaśnienia te nie rozwiały wątpliwości organu, co do prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego i że w związku z tym strona winna przedłożyć kolejny operat szacunkowy, sporządzony przez innego rzeczoznawcę majątkowego, skoro J. J nie widzi możliwości dokonania korekty operatu szacunkowego z [...] kwietnia 2016 r.

Organ I instancji nie poinformował też strony, że jeżeli skarżąca nie złoży nowego operatu szacunkowego w zakreślonym terminie, to Wojewoda [...] wystąpi do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości sporządzonego operatu szacunkowego i o tym, że - w przypadku, gdy sporządzona ocena będzie negatywna – będzie się to wiązało z koniecznością poniesienia przez stronę kosztów sporządzenia tej oceny (do których zalicza się należności biegłych – art. 263 § 1 kpa), jako kosztów postępowania administracyjnego, które zostały poniesione w interesie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 pkt 2 kpa).

W ocenie Sądu kosztów tego rodzaju nie można było zakwalifikować jako kosztów poniesionych z winy strony (art. 262 § 1 pkt 1 kpa), ponieważ to nie strona sporządza operat szacunkowy. To od rzeczoznawcy majątkowego zależy, czy sporządzony operat szacunkowy będzie zgodny z prawem i standardami zawodowymi rzeczoznawców majątkowych, czy będzie kompletny, rzetelny, należycie uzasadniony.

Zdaniem Sądu skoro Wojewoda [...], w niektórych sprawach z zakresu realizacji prawa do rekompensaty, występuje do działającej na jego terenie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o wykonanie oceny, o której mowa w art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, to ma wiedzę jakie orientacyjne koszty wiążą się ze sporządzeniem oceny przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych w tego typu sprawach.

Wobec tego organ I instancji powinien poinformować stronę (działającą bez profesjonalnego pełnomocnika) jakie – wedle jego wiedzy – mogą być orientacyjne koszty sporządzenia oceny operatu szacunkowego.

Sam Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził w odpowiedzi na skargę, że poniesione koszty sporządzenia oceny w niniejszej sprawie nie odbiegają od kwot za jakie inne organizacje zawodowe rzeczoznawców majątkowych wykonują takie oceny. Świadczy to o tym, że organy orzekające w tego typu sprawach mają rozeznanie jakiego rzędu koszty wiążą się ze sporządzeniem ocen przez organizacje zawodowe rzeczoznawców majątkowych.

Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] nie dopełnił powyższych obowiązków informacyjnych względem strony działającej bez udziału profesjonalnego pełnomocnika.

Trafnie wskazała A. W. w skardze, że gdyby miała świadomość, że może złożyć do sprawy nowy operat szacunkowy i że – jeżeli tego nie zrobi – to będzie musiała liczyć się z poniesieniem orientacyjnie określonych kosztów sporządzenia oceny przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych (jeżeli będzie to ocena negatywna).

Rację ma skarżąca, że w takiej sytuacji strona miałaby wybór, co do sposobu postępowania. Po zorientowaniu się, jak mają się do siebie orientacyjne koszty sporządzenia oceny oraz orientacyjne koszty sporządzenia nowego operatu szacunkowego, skarżąca miałaby szansę podjęcia decyzji właściwej z jej punktu widzenia.

Gdyby skarżąca uznała, że przedłoży do sprawy nowy operat szacunkowy wówczas mogłoby to skutkować innym przebiegiem postępowania administracyjnego.

Tej możliwości wyboru skarżąca została pozbawiona przez Wojewodę [...], czego nie dostrzegł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Rację ma zatem A. W., że tego rodzaju wady postępowania administracyjnego świadczą o naruszeniu przez Wojewodę [...] art. 8 i art. 9 w zw. z art. 262 § 1, art. 263 § 1 i art. 264 § 1 kpa oraz przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dodatkowo art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa , a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zwraca uwagę, że przez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść podjętego rozstrzygnięcia, a więc na ukształtowanie w nim stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego (T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016r., uwaga 21 do art. 145; wyrok NSA z 10 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 566/14).

Niewywiązanie się przez organ z obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa) ma miejsce w szczególności wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że to właśnie błędna informacja lub jej brak spowodowały zachowanie strony przynoszące w rezultacie niekorzystne dla niej skutki (wyrok NSA z 3 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 41/10).

Nie ulega także wątpliwości, że zasadą postępowania administracyjnego jest jego prowadzenie przez organy administracji publicznej w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa).

Zaniechanie przez organ I instancji udzielenia stronie w niniejszej sprawie pełnej informacji o jej prawach i obowiązkach mogło mieć wpływ na to jakiego rodzaju koszty postępowania pojawią się w niniejszym postępowaniu administracyjnym i czy konieczne będzie ich ustalenie przez Wojewodę [...] w formie postanowienia, o którym mowa w art. 264 § 1 kpa.

To świadczy również, że postępowanie organu I instancji nie mogło budzić zaufania strony do przedstawiciela władzy publicznej.

W tej sytuacji Sąd uznał, że nie było podstaw do obciążenia A. W. przez Wojewodę [...] kosztami sporządzonej oceny w kwocie [...] zł, w oparciu o art. 262 § 1 w zw. z art. 263 § 1 i art. 264 § 1 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).