Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1268/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.138 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.83 ust.2art.51 ust/1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
journal: Dz.U. 1961 nr 7 poz 46
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane.
article: arrt.1, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.3 par.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.145  par. 1 plkt.4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ZWINB) decyzją z dnia [...]., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1257 z późn.zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z dnia [...] nr [...], nakładającej na stronę obowiązek wykonania do dnia 31 lipca 2018 r., w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...], położonego przy ul. [...] w m. Ś. do stanu zgodnego z prawem, czynności polegających na zamurowaniu istniejącego otworu okiennego w ścianie zewnętrznej budynku, usytuowanej na granicy z działką sąsiednią nr [...] – w lokalu mieszkalnym nr [...], bądź wypełnienie go przeszkleniem, uniemożliwiającym penetrację wzrokową, o klasie odporności ogniowej E30 (np. z luksferów, uchylił w całości decyzję organu I instancji i w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał T. M. doprowadzenie budynku mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na działce nr [...], przy ul. [...] w Ś. do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie istniejącego otworu okiennego w ścianie zewnętrznej budynku, usytuowanej na granicy z działką sąsiednią nr [...], w lokalu mieszkalnym nr [...], bądź wypełnienie go przeszkleniem uniemożliwiającym penetrację wzrokową, o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E30.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że organ I instancji w dniu 14 listopada 2017 r. otrzymał od K. G. – współwłaścicielki działki nr [...] przy ul. [...] w Ś. wniosek o przeprowadzenie kontroli legalności wykonania okna w ścianie nośnej budynku mieszkalnego, usytuowanej na działce nr [...], bezpośrednio przy granicy działki nr [...]. Do pisma wnosząca dołączyła oświadczenie T. S. z dnia 31 października 2017 r., z którego wynika, że rzeczone okno, usytuowane nad garażem, wykonane zostało po jego wyjeździe ze Ś. w latach siedemdziesiątych XX w.

W postępowaniu wyjaśniającym organ powiatowy ustalił, że umową notarialną zawartą w dniu [...]. ustanowiono odrębną własność i dokonano sprzedaży przez G. Ś. lokalu nr [...] w przedmiotowym budynku mieszkalnym nr [...], usytuowanym na dz. nr [...] T. i R. M.. W dniu sprzedaży lokalu sporne okno już istniało, co potwierdza uproszczona inwentaryzacja tego budynku.

W trakcie przeprowadzonych w dniu 20 grudnia 2017 r. oględzin ustalono,

że sporne okno usytuowane jest na wysokości 1,9 m nad poziomem terenu i ma wymiary 0,61m x 0,80 m. Obecna na oględzinach T. M. oświadczyła, że kiedy w 1997 r. wprowadzała się do lokalu nr [...] ww. okno już istniało w takim samym kształcie, jedynie później wymieniona została stolarka drewniana na plastikową oraz, że stanowi ono doświetlenie kuchni lokalu mieszkalnego nr [...].

J. D. – przesłuchana w charakterze świadka oświadczyła, że w lokalu mieszkalnym nr [...] mieszkała w latach 1973-1988 i okno takich wymiarach już istniało; J. W. – mieszkaniec tego lokalu na przełomie lat sześćdziesiątych

i siedemdziesiątych XX w. również oświadczył, że okno już istniało, jednak nie ma wiedzy co do jego wymiarów; H. W. oświadczyła, że nie wie, kto wykonał okno, natomiast pamięta, że podczas budowy garażu przez A. S. ok. 1973 r. okna jeszcze nie było; T. S. mieszkający w tym budynku od 1958 r. do 1966 r.i zameldowany do 1966 r. oświadczył, że nie pamięta istnienia ww. okna na dowód czego przedłożył zdjęcia wykonane w 1959 r. oraz w 1971-1973 r.; K. G. przedłożyła zdjęcie z roku 1959 na którym widoczny jest budynek mieszkalny z dobudowanym garażem, bez spornego okna.

Pismem z dnia 14 lutego 2018 r. Burmistrz Miasta Ś. poinformował,

że nie jest znana data oraz sposób wykonania spornego okna oraz, że w dacie przydziału mieszkania w 1997 r. T. i R. M. okno już istniało.

W oparciu o powyższe ustalenia organ powiatowy decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakazał T. M. dokonać zamurowania istniejącego otworu okiennego bądź wypełnić go przeszkleniem, uniemożliwiającym penetrację wzrokową o klasie odporności ogniowej E30,

np. luksferami.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż sporne okno powstało w ramach tzw. "samowoli budowlanej", nie ma też żadnych dokumentów potwierdzających, iż roboty budowlane prowadzone były pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane. Przedmiotowe roboty, w myśl art. 3 ust. 7a Prawa budowlanego należy zakwalifikować jako przebudowę budynku, przy czym nie spełniają one wymogów pożarowych, tj. § 272 ust. 3 rozporządzenia w z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1442 ze zm.), dlatego zasadnym było nałożenie niniejszego obowiązku.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. M. zarzuciła brak ustalenia przez organ wykonawcy i daty powstania przedmiotowego otworu okiennego oraz, czy był on przewidziany w pierwotnym projekcie budynku, czy też pozwolenie na jego wykonanie wydano w późniejszym czasie. Zdaniem skarżącej organ był również obowiązany do ustalenia, czy prace wykonane zostały pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia, czy przebudowa nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, czy i jak długo okno było spornym dla stron postępowania oraz, czy powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Nadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, w oparciu, o które dowody rozstrzygnięcie zostało wydane.

Skarżąca zaznaczyła, że okno nie było przedmiotem sporu do czasu złożenia przez nią wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie której współwłaścicielka sąsiedniej nieruchomości – K. G. wykonała podwyższenie garażu, powodując zasłonięcie spornego okna i ograniczając dostęp do dziennego oświetlenia. Ponadto uznanie przez organ, że sporne okno wykonane zostało w latach 1973-1988, pozwala na legalizację garaży posadowionych w oparciu o ścianę budynku, w którym znajduje się jej lokal, a to stanowić będzie pogorszenie jej sytuacji w zakresie użytkowania nieruchomości będącej jej własnością.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...]

nr [...] organ odwoławczy uchylił decyzję organu powiatowego

w całości i nakazał skarżącej doprowadzenie budynku mieszkalnego nr [...], na dz. nr [...] położonej przy ul. [...] w Ś. do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie istniejącego otworu okiennego w ścianie zewnętrznej budynku, usytuowanej na granicy z działką sąsiednią nr [...], w lokalu mieszkalnym nr [...] bądź wypełnienie przeszkleniem, uniemożliwiającym penetrację wzrokową, o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E30.

Odnosząc się do postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ powiatowy, za wiarygodne organ odwoławczy uznał wyjaśnienia złożone przez T. S., które są spójne z wyjaśnieniami H. W. i J. D., i z których wynika, że sporne okno nie było wykonane od początku istnienia budynku, lecz wykonane zostało w latach siedemdziesiątych XX w., nie wcześniej niż w roku 1973.

Stanowisko organu, iż wykonanie tego okna stanowiło samowolę budowlaną potwierdza informacja zawarta w piśmie Urzędu Miasta Ś. z dnia 14 lutego 2018 r. W sytuacji powstania rzeczonego okna w sposób legalny, zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi, G. Ś. jako dotychczasowy właściciel przedmiotowych nieruchomości posiadałaby odpowiednią dokumentację.

Z uwagi na powyższe, zdaniem organu odwoławczego, uznać należy, że okno wykonane zostało bez stosownego pozwolenia na budowę, bądź to przez jednego

z kolejnych najemców lokalu nr [...] lub przez Gminę i Miasto Ś., nie wcześniej niż w 1973 r. i nie później niż w 1977 r., zatem pod rządami ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961 r. (Dz.U. Nr 7, poz. 46), ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229) lub obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414) w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 grudnia 1997 r.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 29 ust. 2 pkt 1aa obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga przebudowa budynków, innych niż budynki, o których mowa w ust. 1, z wyłączeniem ich przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych, a także z wyłączeniem przebudowy, której projekt budowlany wymaga uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej. Wykonanie spornego okna należy zakwalifikować jako przebudowę, ponieważ w myśl art. 3 pkt 7a obowiązującej ustawy Prawo budowlane przez pojęcie przebudowy rozumieć należy wykonywanie robót budowlanych w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych obiektu budowlanego.

Wbrew twierdzeniom skarżącej brak jakichkolwiek dokumentów w zakresie pozwolenia na budowę ww. okna nie świadczy o legalnym wykonaniu tych robót, a wręcz przeciwnie o wykonaniu ich niezgodnie z prawem. Wszystkie akty prawne obowiązujące w ustalonym okresie powstania spornego otworu okiennego, tj. zarządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. z 19.07.1966 r. Nr 10, poz. 44), rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 10, poz. 46) nie dopuszczały wykonania otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanej na granicy lub w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki.

Zdaniem organu, w takiej sytuacji, nie można domniemywać legalności wykonanego otworu okiennego, a z uwagi na aktualnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., tj. § 12 ust. 1 pkt 1 aktualnie brak również podstaw do legalizacji przedmiotowego otworu.

Skutkiem powyższego, zastosowanie w sprawie ma art. 51 ust. 1 pkt 1 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, dlatego też organ zobowiązany był uchylić w całości decyzję organu powiatowego z dnia 12 czerwca 2018 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy, który ma zastosowanie w przypadku możliwości zalegalizowania wykonanych robót po wykonaniu określonych czynności lub robót budowlanych oraz orzec w sprawie. Przy czym organ wyjaśnił, że w ramach nałożonego obowiązku dozwolone jest wypełnienie otworu okiennego luksferami o wymaganej klasie odporności, co nie pozbawia jednak K. G. (oraz pozostałych współwłaścicieli działki nr [...]) uprawnienia wynikającego z § 12 ust. 3 ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tj. uprawnienia do usytuowania swojego garażu bezpośrednio przy granicy działki budowlanej.

Mając na uwadze fakt, że roboty dotyczące spornego okna naruszają przepisy techniczno-budowlane w sposób uniemożliwiający ich legalizację, bez znaczenia dla niniejszej sprawy ZWINB uznał podnoszone w odwołaniu kwestie czy roboty

dot. spornego okna wykonywane były pod nadzorem osoby uprawnionej oraz, czy i jak długo okno było spornym dla stron postępowania.

Organ zgodził się ze skarżącą, że istnienie spornego okna ma wpływ na jakość zamieszkiwania w lokalu, nie jest jednak niezbędne do jego funkcjonowania na cele mieszkalne, o czym świadczy fakt, że pierwotnie w lokalu z tej strony budynku nie było okna, a lokal był wynajmowany na cele mieszkalne. Nadto w mieszkaniu są inne okna doświetlające lokal skarżącej od strony działki nr [...], której jest współwłaścicielką, a z ekspertyzy technicznej wynika, że pomieszczenie ze spornym oknem jest łazienką, a nie kuchnią, a zgodnie z § 57 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, pomieszczenie łazienki nie wymaga oświetlenia światłem naturalnym.

Bez znaczenia jest również fakt nabycia lokalu nr [...] od G. Ś., ponieważ zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Obecnie w prawa i obowiązki wiążące się z nabyciem lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w Ś. wstąpiła skarżąca i to do niej należało skierować nakaz przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego.

Decyzję ZWINB w S. T. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj.:

- błędne zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane przez zobowiązanie skarżącej do doprowadzenia budynku mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego na dz. nr [...] położonej przy ul. [...] w Ś. do stanu poprzedniego, bez dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych co do tego, jaki był poprzedni stan budynku w zakresie istnienia w jego ścianie przy granicy z działką nr [...] otworu okiennego, tego, czy otwór istniał w pierwotnie wzniesionym budynku, co można było ustalić na podstawie dokumentacji archiwalnej dotyczącej zabudowy miejskiej miasta Ś., a oparcie ww. ustaleń wyłącznie na zeznaniach świadków i zdjęciach, które powyższej kwestii w żadnym stopniu w sposób wiarygodny nie przesądzają, ponieważ pochodzą od osób związanych z K. G., która ma interes prawny w tym aby ww. okno uznano za nielegalne w związku

z postępowaniem dotyczącym udzielenia jej zgody na przebudowę garażu posadowionego bezpośrednio w granicy działek i odcinającego pomieszczenie łazienki w którym znajduje się otwór okienny od światła dziennego;

- błędne zastosowanie art. 52 Prawa budowlanego przez zobowiązanie skarżącej do wykonania w całości i na własny koszt prac polegających na przywróceniu ściany do stanu poprzedniego, w sytuacji, gdy skarżąca jest z mocy prawa wspólnie z dziećmi współwłaścicielem lokalu w części ułamkowej, który nabyła wspólnie z mężem w dobrej wierze od G. Ś., z treści umowy notarialnej nie wynika, aby przedmiotowy lokal posiadał jakiekolwiek wady prawne związane z jego stanem technicznym i to poprzedni właściciel lokalu powinien być zobowiązany do usunięcia jego wad wynikających z naruszeń prawa budowlanego;

oraz przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez naruszenie:

- art. 139 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ

II instancji po wniesieniu odwołania przez stronę, decyzji bardziej dla niej niekorzystnej niż decyzja organu I instancji, przez wskazanie jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, który w przeciwieństwie do podstawy prawnej decyzji wskazanej przez PINB w Ś. dawał możliwość wystąpienia z wnioskiem o dokonanie legalizacji samowoli budowlanej wykonanej bez stosownego pozwolenia, a ponadto gdy obowiązek wykonania nałożonego na stronę obowiązku został odroczony w terminie a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje przyczyn odstąpienia od zasady nieorzekania na niekorzyść strony – co stanowi naruszenie zasady reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym;

- art. 7 k.p.a i art. 107 § 3 k.p.a. przez dowolne i dokonane z pominięciem poszukiwania i przeprowadzenia dowodu z dokumentów (w tym archiwalnych) dotyczących stanu technicznego budynku w dacie jego wzniesienia przez organy obu instancji, ustalenie poprzedniego stanu budynku w oparciu o zeznania świadków i dowolnie zinterpretowane zdjęcia, co skutkowało naruszeniem zasady ustalenia prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym;

- art. 7 k.p.a. i 7b k.p.a. przez zgromadzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący wynikający z zaniechania ustalenia w ramach posiadanej przez Miasto Ś. dokumentacji i ewidencji najemców lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego gminy, który był przed 1997 r. najemcą przedmiotowego lokalu oraz lokali na działce [...], w celu przesłuchania tych osób i uzyskania ich zeznań na okoliczność ustalenia istnienia lub nie okna oraz ewentualnego ustalenia daty wykonania otworu okiennego w ścianie, w wyniku czego zaniechano dokładnego określenia daty wykonania otworu okiennego i stwierdzono, że nie istniało ono w poprzednim stanie budynku, co jest ustaleniem dowolnym;

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak przeprowadzenia przez organy obu instancji postępowania w sposób odpowiadający realizacji zasady prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania do obywateli, polegający na braku analizy

i porównania stanu prawnego oraz faktycznego w sprawie, skutkiem czego obie decyzje zostały wydane przedwcześnie, gdyż zgromadzona dokumentacja sprawy nie dawała podstaw do formułowania materialnoprawnej oceny legalności przedmiotowych otworów okiennych na podstawie samych tylko zeznań świadków i przedstawionych do sprawy w stopniu wysoce nieprecyzyjnych co do ich miejsca i czasu wykonania fotografii;

- art. 10 k.p.a., art. 28 k.p.a., art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 30 § 5 K.p.a. przez niezawieszenie i prowadzenie postępowania w sprawie, pomimo powzięcia wiedzy przez organ I instancji faktu, że przedmiotowy lokal stanowił współwłasność ustawową małżonków T. i R. M., a po śmierci R. M. współwłaścicielami ww. lokalu z mocy prawa zostały ich dzieci, które jako współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, powinny posiadać przymiot strony w ramach toczącego się postępowania i móc aktywnie w nim uczestniczyć;

- art.86 k.p.a. polegający na nieprzesłuchaniu skarżącej w charakterze strony w celu wyjaśnienia istotnych faktów i okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy,

a polegających na ustaleniu, czy wie od kiedy w przedmiotowej ścianie istniał otwór okienny, kto mógł to okno wykonać oraz, czy była informowana przez poprzedniego właściciela lokalu o jego wadach prawnych, czym organy nie wyczerpały wszelkich znanych im środków dowodowych w sprawie i oparły rozstrzygnięcie uznając w sposób dowolny zeznania świadków J. W. i J. D. za niewiarygodne;

- art. 80 k.p.a przez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów przez organ, polegające na dowolnym uznaniu, że przedłożone przez T. S. fotografie faktycznie przedstawiają odcinek przedmiotowej ściany znajdującej się

w budynku mieszkalnym nr [...] zlokalizowanej na dz. nr [...], położonej przy

ul. [...] w Ś. polegające na arbitralnym i dowolnym stwierdzeniu organu w tym zakresie, bez przeprowadzenia dodatkowych dowodów pozwalających dokonać oceny, czy przedmiotowe zdjęcia faktycznie przedstawiają rzeczony budynek i ścianę w której znajduje się otwór okienny.

W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu powiatowego.

W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz.2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.

Sądowa kontrola zaskarżonego aktu dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akt ten odpowiada prawu.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ZWINB), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., mocą której organ odwoławczy uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś., wydaną na podstawie

art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakładającą na skarżącą obowiązek zamurowania istniejącego otworu okiennego w ścianie zewnętrznej budynku, usytuowanej na granicy z działka sąsiednią nr [...], w lokalu mieszkalnym nr [...], bądź wypełnienie go przeszkleniem uniemożliwiającym penetrację wzrokową, o klasie odporności ogniowej E30, np. z luksferów i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał skarżącej doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego przez zamurowanie istniejącego otworu okiennego w ścianie zewnętrznej budynku, usytuowanej na granicy z działka sąsiednią nr [...], w lokalu mieszkalnym nr [...], bądź wypełnienie go przeszkleniem uniemożliwiającym penetrację wzrokową, o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E 30.

Z ustaleń dokonanych przez organ wynika, że okno w ścianie posadowionej na granicy działek nr [...] i nr [...] zostało wykonane w warunkach samowoli budowlanej. Wykonanie otworu okiennego w ścianie konstrukcyjnej budynku wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Z dokonanych ustaleń przez organy nadzoru budowlanego nie wynika, żeby skarżąca, czy też Gmina Ś. jako poprzedni właściciel budynku legitymowali się pozwoleniem na budowę dotyczącym wykonania tego okna.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego w sytuacji, gdy wykaże,

że nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych lub wykonywanych robót budowlanych. Nakazy wymienione w treści art. 51 ust. 1 pkt 1 mogą być zastosowane, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Z kolei przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy umożliwia przeprowadzenie postępowania naprawczego.

W rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie takiego postępowania nie jest możliwe.

Wykonanie spornego otworu okiennego w drodze samowoli budowlanej stanowi tylko jedną z przesłanek przemawiających za wydaniem decyzji nakazującej doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu poprzedniego. Kolejną, równie istotną, przesłanką było naruszenie przepisów techniczno-budowlanych.

Organy orzekające w sprawie nie ustaliły dokładnie, kiedy okno w ścianie budynku zostało wykonane. Pełnomocnik skarżącej podnosił, że budynek, w którym znajduje się lokal skarżącej jest tzw. budynkiem poniemieckim, zasiedlonym przez ludność napływającą z Kresów Wschodnich i z tego powodu organ winien był zbadać archiwalną dokumentację budynku, czego jednak nie wykonał.

W ocenie Sądu, zarzut pominięcia dokumentacji archiwalnej nie jest zasadny, albowiem organ prowadząc postępowanie w sprawie samowoli budowlanej ustalił,

że okna do lat 70. ub. wieku w ścianie granicznej pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] nie było. Ustalenia te oparte są na zeznaniach przesłuchanej w charakterze świadka H. W., T. S. oraz o fotografie miejsca, w którym okno obecnie się znajduje. Organ trafnie nie dał wiary co do istnienia okna świadkom, którzy poprzednio zamieszkiwali lokal nr [...] (J. D. i J. W.), albowiem treść ich zeznań mogła wynikać z obawy o odpowiedzialność za wykonanie okna niezgodnie z obowiązującym prawem.

Skoro w rozpoznawanej sprawie ustalono, że pierwotnie okna w ścianie konstrukcyjnej posadowionej na granicy działek nie było, to do stwierdzenia, że okno zostało wykonane bezprawnie nie jest konieczne ustalenie zarówno dokładnej daty jego wykonania jak i osoby, która tę samowole budowlaną popełniła. Adresatem decyzji wydawanej w oparciu o przepis art. 51 Prawa budowlanego jest osoba, która przejęła wszystkie prawa i obowiązki związane z lokalem, którego dotyczy decyzja w tym odpowiedzialność związaną w wykonaniem robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że według stanu prawnego obowiązującego od 1928 r. przepisy nie pozwalały na wykonywanie otworów okiennych w ścianach budynków zlokalizowanych w granicy z działką sąsiednią. Zgodnie z art. 196 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r., nr 34, poz. 216 ze zm.), jak również z § 80 ust. 2 pkt 3 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 1966 r., Nr 26, poz. 157 ze zm.) oraz § 12 rozporządzenia z dnia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62 ze zm.) w ścianie, która znajdowała się w granicy z działką sąsiednią budynku, nie można było wykonywać m.in. otworów okiennych.

Także w sytuacji realizacji otworów okiennych w latach siedemdziesiątych,

ich powstanie było niezgodne z przepisami techniczno-budowlanymi. W okresie tym obowiązywało rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 196 ze zm.), a następnie rozporządzenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Regulacje w zakresie realizacji okien w budynku na granicy nieruchomości były w obu tych aktach prawnych zbliżone i wynikało z nich, że realizacja okien na granicy nieruchomości była niedopuszczalna za wyjątkiem sytuacji, gdy otwory okienne były konieczne do zaspokojenia niezbędnych potrzeb ewakuacyjnych i użytkowych (§ 78 ust. 1 pkt 1

w związku z § 76 ust. 5 pkt 1 i rozporządzenia z dnia 21 lipca 1961 r. oraz § 79 ust. 1

pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 czerwca 1966 r.). Przedmiotowy otwór okienny niewątpliwie nie jest niezbędny do zabezpieczenia potrzeb ewakuacyjnych. Odnośnie potrzeb użytkowych, wskazać należy, że istnienie takiego okna jedynie podwyższa standard zamieszkiwania w lokalu, jednak nie jest niezbędne do jego istnienia.

Jak wskazał organ, pomieszczenie, w którym znajduje się okno jest łazienką, co wynika ze szkicu lokalu załączonego do ekspertyzy technicznej sporządzonej w 2014 r. przez mgr. inż. S. N. do sprawy [...] Właścicielem lokalu nr [...] była w tym czasie Gmina Ś.. Szkic ten wskazuje, że pomieszczenie łazienki zaopatrzone jest w wentylację i spełnia wymogi określone w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych. Wybicie otworu okiennego w takiej sytuacji nie było niezbędne.

W rozpoznawanej sprawie miała miejsce samowola budowlana, której skutki mogą być usunięte jedynie przez usunięcie samowolnie wykonanego otworu okiennego w sposób opisany w zaskarżonej decyzji. Nie ma bowiem możliwości legalizacji samowolnie wykonanych w tym budynku robót budowlanych polegających na wykonaniu czy zmianie stolarki okiennej – jak przyznała skarżąca, otworu okiennego w ścianie budynku przebiegającej wzdłuż granicy działki, na której jest on usytuowany, ze względu na niezgodność z obowiązującymi obecnie przepisami techniczno-budowlanymi, tj. § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W sytuacji, gdy otwór okienny został wykonany bezprawnie, tj. samowolnie i brak jest możliwości legalizacji wykonanych w tym zakresie robót budowlanych, właściwym rozwiązaniem jest przede wszystkim usunięcie skutków wynikłych z tej samowoli niezależnie od tego kto i kiedy ją popełnił. W sytuacji gdy samowola związana jest z konkretnym lokalem, stanowiącym odrębny tytuł własności, zobowiązanym może być aktualny właściciel tego lokalu. Kwestia ta nie podlega przedawnieniu.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że nie jest ona jedynym właścicielem lokalu nr [...], którego dotyczy zaskarżona decyzja, wskazać należy, że syn skarżącej był jej pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym, jednakże nie zgłosił swojego udziału w toczącym się postępowaniu jako strona. Wniosku takiego nie złożył również profesjonalny pełnomocnik ustanowiony w postępowaniu administracyjnym. Kwestia ta została podniesiona dopiero w skardze do sądu. Jakkolwiek zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to jednak przepis ten nie ma zastosowania do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny

w wyroku z dnia 1 marca 2018 r. sygn. II OSK 1387/17 przesłanka wznowieniowa

z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również Sądu Administracyjnego rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot niewnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Zauważyć należy, że przesłanka wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) wiąże się ściśle z art. 147 k.p.a., stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Oparcie na zasadzie rozporządzalności prawami procesowymi przez stronę ma znaczenie dla wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. Naruszenie prawa do czynnego udziału

w postępowaniu jest podstawą do uchylenia decyzji, jeżeli naruszenie praw procesowych mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W razie gdy decyzja jest rozstrzygnięciem zgodnym z żądaniem stron, wywodzenie podstaw uchylenia decyzji z naruszenia praw procesowych strony stanowi naruszenie prawa w zakresie podstaw uwzględnienia skargi. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone.

Sąd nie podziela również zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 139 k.p.a. albowiem organ ten zobowiązany jest do ponownego rozpoznania sprawy

i wydania rozstrzygnięcia opartego na prawidłowej podstawie prawnej. Z treści decyzji pierwszoinstancyjnej nie wynika, aby organ ten prowadził postępowanie w kierunku legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej i z tego powodu nie mógł wydać decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy jedynie skorygował podstawę prawną wydanej decyzji i działania tego nie należy postrzegać jako naruszenia art. 139 k.p.a.

W tym stanie rzeczy uznać należało, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zaś skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.