Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2158/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6204 Środki farmaceutyczne i  materiały medyczne oraz nadzór farmaceutyczny
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 53 poz 533
law: ustawa z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. [...] Sp. z o.o. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego. skargę oddala


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 2158/07

UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2005r. M. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. zwróciła się z wnioskiem Nr [...] o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego o nazwie N. [...], kapsułki elastyczne, [...] mg.

Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] działając na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. - Prawo farmaceutyczne - zwanej dalej Prawem farmaceutycznym (Dz. U. z 2004r.

Nr 53, poz. 533 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.

Kodeks postępowania administracyjnego - zwanej dalej kpa - (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 35 Prawa farmaceutycznego odmówił wydania M. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego N. [...], kapsułki elastyczne, [...] mg.

W uzasadnieniu organ wskazał, że przedstawiona dokumentacja niekliniczna i kliniczna nie pozwoliła na sformułowanie pozytywnej opinii skuteczności i bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego N. [...], kapsułki elastyczne, [...] mg.

Na poparcie tego twierdzenia Minister Zdrowia wskazał szereg zagadnień, które nie zostały udokumentowane w stopniu zadowalającym, tj.:

badania fazy I i II nie dają podstaw do akceptacji proponowanego we wniosku sposobu dawkowania;

przedstawiona dokumentacja kliniczna nie daje podstaw do akceptacji proponowanych w ChPL wskazań do stosowania preparatu;

brak jest danych wskazujących na korzyści płynące z terapii n. w porównaniu z innymi szeroko stosowanymi w Polsce preparatami, które uzasadniałyby wprowadzenie do obrotu niestosowanej dotąd w Polsce substancji tym bardziej, że w przedstawionej dokumentacji porównawczej nie wykazano żadnych przewag stosowania n nad innymi dostępnymi chemioterapeutykami;

w dokumentacji nieklinicznej nie przedstawiono wystarczających dowodów na skuteczność n. w leczeniu zakażeń zgodnych z zaproponowanymi wskazaniami klinicznymi;

nie dostarczono danych pozwalających na oszacowanie ekspozycji na n. (mierzonej wartościami parametru [...]), uzyskiwanej w badaniach toksykologicznych u zwierząt oraz w badaniach farmakokinetycznych u człowieka, co uniemożliwiło porównanie narażenia układowego występującego po dawkach toksycznych u zwierząt z narażeniem występującym u człowieka po dawkach terapeutycznych;

nieprawidłowo uznano brak konieczności wykonywania badań rakotwórczości n., ponieważ n. jest spokrewniona budową chemiczną z substancjami o znanym działaniu rakotwórczym, a dodatkowo zaproponowane dla niej wskazania dopuszczają możliwość przewlekłego stosowania.

Dodatkowo Minister Zdrowia wyjaśnił, że dokumentacja niekliniczna n. nie może być oceniana na podstawie ograniczonych wymagań zawartych w dokumencie [...]draft, ponieważ n. nie spełnia w wystarczającym zakresie kryteriów pozwalających na uznanie ugruntowanego zastosowania medycznego. W ocenie organu prawidłowym jest nie stosowanie się do zaleceń zawartych w dokumencie [...]draft, gdyż należy on do grupy regulacji tzw. prawa miękkiego a co za tym idzie każdy kraj członkowski ma prawo nie stosować się do zaleceń w nim zawartych.

Nadto nie została przez organ w pełni zaakceptowana dokumentacja chemiczna, farmaceutyczna i biologiczna, która wykazała następujące braki i nieprawidłowości, tj.:

o wytyczne będące podstawą przygotowania dokumentacji powinny dotyczyć wyłącznie produktu leczniczego zgłoszonego do rejestracji;

o nie dostarczono materiałów źródłowych N. (część otwarta i zamknięta Drug Master File wraz z Letter of access) pochodzących od wytwórcy substancji czynnej. Dokumentacja dotycząca substancji czynnej pochodzi od wytwórcy produktu leczniczego;

o w schemacie blokowym oraz opisie procesu wytwarzania nie uwzględniono identyfikacji etapów krytycznych i kontroli procesu;

o nie podano wydajności lub zakresu wydajności na każdym etapie procesu wytwarzania;

o nie podano, czy w procesie wytwarzania substancji czynnej są stosowane katalizatory i jakie;

o w odniesieniu do etapów krytycznych nie przedstawiono opisu badań i kryterii zgodności z wymaganiami obowiązującymi w badaniach prowadzonych

na etapach krytycznych procesu wytwarzania;

o nie zwalidowano etapów, które są zidentyfikowane jako krytyczne dla jakości substancji czynnej [...]. Substancja nie posiada monografii Ph.Eur.;

o nie przedstawiono badań rozwojowych procesu wytwarzania substancji czynnej;

o nie dostarczono czytelnych kopii widma magnetycznego rezonansu magnetycznego (dostarczone kopie są nieczytelne);

o nie określono, gdzie są przeprowadzane badania analityczne substancji czynnej;

o nie przedstawiono specyfikacji substancji czynnej opracowanej przez wytwórcę substancji czynnej i certyfikatów analizy, pochodzących od wytwórcy substancji czynnej, obejmujących wszystkie parametry;

o nie sprecyzowano danych laboratorium kontraktowanego, w którym wykonywane są badania pozostałości rozpuszczalników;

o nie uzasadniono nierutynowego przeprowadzenia badań pozostałości rozpuszczalników w substancji czynnej;

o brak oddzielnego oznakowania metody służącej do oceny wyglądu i metody służącej do oceny rozpuszczalności;

o nie przedstawiono wyników walidacji metody: identyfikacji n. w zakresie specyficzności oraz oznaczania pozostałości rozpuszczalników;

o nie określono precyzji pośredniej w walidacji metody oznaczania zawartości n.;

o nie określono wielkości serii produkcyjnych substancji czynnej;

o nie określono czy serie, których dotyczyły badania pozostałości rozpuszczalników w celu uzasadnienia nierutynowego przeprowadzania oznaczeń są to serie kolejne;

o nie przedstawiono certyfikatów analitycznych dla opakowania bezpośredniego substancji czynnej od wytwórcy substancji jak również nie przedstawiono metody badań stosowanych do oceny opakowania bezpośredniego;

o nie wyjaśniono rozbieżności dotyczącej limitu dla całkowitej ilości zanieczyszczeń;

o nie przedstawiono wyników badań trwałości dotyczących trzech serii produkcyjnych substancji czynnej, które pozwalałyby na uznanie deklarowanego 12 miesięcznego okresu ponownego badania;

o nie sprecyzowano zawartości następujących substancji pomocniczych

w kapsułce oraz całkowitej masy: żelatyny, suchej pozostałości glicerolu 85 %, czerwieni koszenilowej, wody oczyszczonej, całkowitej masy otoczki kapsułki, całkowitej masy kapsułki;

o nie wyjaśniono kwestii dotyczącej glicerolu;

o brak informacji odnośnie postaci do stosowania klinicznego;

o nie wyjaśniono zakresu czynności wykonywanych przez wytwórcę produktu leczniczego A.R.C.O.;

o nie określono dla bulku maksymalnego "holding time" i warunków przechowywania oraz nie dostarczono wyników badań trwałości dla bulku;

o nie określono jednoznacznie wytwórcy i miejsca wytwarzania, gdzie następuje zwolnienie serii;

o nie określono wielkość serii produkcyjnej produktu końcowego;

o nie zidentyfikowano wyposażenia produkcyjnego w opisie procesu wytwarzania;

o nie przedstawiono wyników walidacji dla trzech kolejnych serii produkcyjnych produktu końcowego ani nie dostarczono schematu walidacji procesu wytwarzania oraz zobowiązania, że zostaną wykonane badania walidacyjne procesu wytwarzania na trzech seriach produkcyjnych wraz z określeniem daty, do której dane dotyczące walidacji będą dostarczone do urzędu;

o nie dostarczono aktualnego CEP w zakresie ryzyka przenoszenia TSE

dla żelatyny;

o nie dostarczono aktualnego certyfikatu analizy dla dwutlenku tytanu, acetonu, alkoholu etylowego 96 %;

o nie przedstawiono deklaracji dotyczącej pozostałości rozpuszczalników dla

4-metoksyacetofenonu oraz nie dostarczono dokumentów potwierdzających możliwość stosowania 4- metoksyacetofenonu w lekach i/lub żywności;

o nie dostarczono walidacji metod niefarmakopealnych lub zmodyfikowanych metod farmakopealnych;

o nie uzasadniono przeprowadzenia nierutynowych badań mikrobiologicznych przy zwalnianiu produktu;

o nie uzasadniono przeprowadzenia nierutynowych badań pozostałości rozpuszczalników przy zwalnianiu produktu;

o nie uzasadniono przeprowadzenia nierutynowych badań dotyczących identyfikacji dwutlenku tytanu oraz czerwieni koszenilowej;

o nie usunięto zapisu odnośnie nierutynowego przeprowadzania badania uwalniania z proponowanych specyfikacji obowiązujących przy zwalnianiu produktu;

o nie uzasadniono, dlaczego do oznaczania pozostałości rozpuszczalników nie jest stosowana metoda GC;

o nie uzupełniono walidacji metody uwalniania o oznaczanie precyzji pośredniej;

o nie dostarczono wyników walidacji metod mikrobiologicznych oznaczania czystości mikrobiologicznej w odniesieniu do produktu;

o nie określono rodzaju serii, których dotyczą przedstawione wyniki analizy serii [...];

o nie udokumentowano wynikami badań analitycznych, że poziom zidentyfikowanych zanieczyszczeń nie przekracza poziomu 0,2 % i że ich poziom nie wzrasta w trakcie przechowywania produktu;

o nie odniesiono się do ewentualnych zanieczyszczeń powstających w wyniku oddziaływania z substancjami pomocniczymi i opakowaniem bezpośrednim oraz nie przedstawiono wyników badań serii wytworzonych podczas badań rozwojowych w omówieniu uzasadnienia przyjętych limitów dla zanieczyszczeń;

o nie porównano profilu zanieczyszczeń serii produkcyjnych z profilem serii używanych w badaniach rozwojowych;

o nie dostarczono opisu metod badań kontrolnych stosowanych do oceny [...];

o nie zawarto w specyfikacji [...] powołania się na metody, których opis umieszczono w dokumentacji;

o nie dostarczono wyników badań analitycznych dla [...];

o nie dostraczono potwierdzenia, że [...] może być stosowana do kontaktu z żywnością;

o nie podano oznakowania specyfikacji (numer i data) dla opakowania bezpośredniego;

o nie sprecyzowano liczby kapsułek w 1 blistrze;

o nie określono rodzaju serii produktu leczniczego, które podlegały badaniom trwałości;

o nie wyjaśniono rozbieżności dotyczącej proponowanego okresu ważności pomiędzy dokumentacją, wnioskiem a SPC;

o nie przedstawiono wyników badań trwałości pozwalających na zaakceptowanie dwuletniego okresu ważności produktu leczniczego;

o nie można zaakceptować przyjętej częstotliwości badań trwałości w warunkach długoterminowych w pierwszym roku;

o nie przedstawiono wyników badań trwałości przeprowadzonych zgodnie z wytyczną [...];

o nie określono zakresu czynności wykonywanych przez firmę C. oraz [...];

o nie wyjaśniono rozbieżności pomiędzy informacją, że substancja czynna jest wytwarzana w procesie syntetycznym, a oświadczeniem wytwórcy substancji czynnej, w którym jest wymienione podłoże fermentacyjne.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła M. Sp. z o.o. w G. zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niezbadanie wszystkich okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz brak wnikliwości przy rozpoznaniu sprawy.

Nadto spółka podniosła naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w sprawie (art. 10 kpa w zw. z art. 81 kpa) oraz błędną interpretację prawa poprzez przyjęcie, że przepisy prawa wspólnotowego nie będą miały zastosowania.

Zarzuciła także naruszenie przepisu art. 15 ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne.

Naruszenie przepisu art. 15 ust. 3 Prawa farmaceutycznego polegało zdaniem skarżącej Spółki na niezastosowaniu przez Ministra Zdrowia wskazanej w przepisie procedury pomimo, że skarżąca we wniosku o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego i załączonych dokumentach informowała, że N. została wyprodukowana w oparciu o pełne badania przeprowadzone w związku z jej rejestracją w Federalnej Republice Niemiec i dopuszczona do obrotu zgodnie z obowiązującym prawem wspólnotowym.

W tej sytuacji zdaniem skarżącej błędna jest interpretacja przepisów prawa farmaceutycznego dokonana przez Ministra Zdrowia, który " nie dokonuje (...) rejestracji leku po raz pierwszy, a jedynie ma potwierdzić jego rejestrację w innym państwie członkowskim co już samo w sobie stanowi podstawę do jego dopuszczenia do obrotu na terytorium RP".

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Zdrowia decyzją z dnia

[...] lipca 2007r. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 35 i art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa farmaceutycznego utrzymał w mocy własną decyzję wydaną w ramach organu

I instancji.

Organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w decyzji z dnia

[...] sierpnia 2006r., uzupełniając swoje uzasadnienie odmowy dopuszczenia do obrotu produktu leczniczego o argumenty wynikające z oceny badań załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Zdrowia stwierdził, że przedstawiona uzupełniona dokumentacja bakteriologiczna nie daje podstaw do zaakceptowania proponowanych wskazań

do stosowania preparatu.

W ocenie organu nie zasługuje również na poparcie teza o przewadze n. nad innymi lekami stosowanymi w leczeniu zakażeń górnych dróg moczowych z powodu jej aktywności przeciwko grzybom, szczególnie przeciwko C., bowiem taki pogląd nie znajduje odzwierciedlenia w piśmiennictwie.

Nie znalazł aprobaty organu odwoławczego także wywód, iż przedstawiona dokumentacja kliniczna spełnia kryteria określone w Dyrektywie [...]

dla produktu o ugruntowanym zastosowaniu medycznym wręcz odwrotnie analiza opublikowanej literatury naukowej wskazuje na brak zainteresowania naukowego stosowaniem n.

Minister Zdrowia odnosząc się do wskazanej przez skarżącą informacji, iż w kraju wytwórcy w Niemczech n. jest obecna na rynku od 1969r. stwierdził, że w bazie Medlinie obejmującej publikacje publikowane we wszystkich liczących się czasopismach medycznych nie ma publikacji w języku niemieckim dotyczących n. co świadczyć może o braku zainteresowania naukowego substancją w kraju producenta.

O braku publikacji dotyczących n. świadczyć może również zdaniem Ministra Zdrowia dokumentacja przedstawiona przez wnioskodawcę, w której n. nie została nawet wymieniona.

Organ podniósł, iż w dalszym ciągu dokumentacja chemiczna, farmaceutyczna

i biologiczna wnioskodawcy posiada braki oraz nieprawidłowości, tj.:

nie dostarczono [...] do [...] załączonego do dokumentacji uzupełniającej;

specyfikacja substancji czynnej nie zawiera takich parametrów jak oznaczanie każdego pojedynczego niezidentyfikowanego zanieczyszczenia, sumy zanieczyszczeń, zawartości wody oraz pozostałości rozpuszczalników;

brak opisu procedury walidacji metody oznaczania zawartości n. oraz opisu procedury walidacji metody oznaczania zawartości substancji pokrewnych, ponieważ obecnie zawierają one tylko wyniki badań;

brak określenia precyzji pośredniej, specyficzności, LOD w walidacji metody oznaczania zawartości substancji pokrewnych w n.;

brak walidacji metod stosowanych do oznaczania parametrów zawartych w monografii Farmakopei Chińskiej dla dwóch materiałów wyjściowych: [...];

brak walidacji etapów, które są zidentyfikowane jako krytyczne dla jakości substancji czynnej, substancja nie posiada monografii Ph.Eur.;

brak odpowiednich danych w sekcji 3.2.S.2.6, która jest błędnie nazwana jako walidacja procesu wytwarzania, natomiast powinna dotyczyć badań rozwojowych procesu wytwarzania;

brak zmiany oznakowania metody identyfikacji n. w specyfikacji substancji czynnej załączonej w dokumentacji uzupełniającej;

przedstawiony w dokumentacji uzupełniającej certyfikat analityczny nie zawiera oznaczeń wszystkich parametrów wymaganych w monografii dwutlenku tytanu w aktualnym wydaniu Farmakopei Europejskiej;

nie udokumentowano, że [...] jest dopuszczony do stosowania w lekach i żywności w UE, ponieważ przedstawiony w dokumentacji uzupełniającej dokument nie dotyczy UE;

nie potwierdzono, czy przedstawione wyniki badań oznaczenia pozostałości rozpuszczalników w N. dotyczą 3 kolejnych serii produkcyjnych;

nie wyjaśniono czy zmieniła się metoda identyfikacji n., ponieważ oznakowanie tej metody w specyfikacji obowiązującej przy zwalnianiu serii produktu leczniczego oraz do końca okresu ważności w dokumentacji uzupełniającej uległo zmianie;

nie przedstawiono wyników badań porównujących metodę [...] oraz [...] potwierdzających zasadność stosowania metody [...] do oznaczania pozostałości rozpuszczalników w produkcie leczniczym;

nie potwierdzono, że zastosowano odpowiedni neutralizator w walidacji metod mikrobiologicznych, gdyż wykrycie [...] w 1 g produktu było niemożliwe;

nie przedstawiono porównania profilu zanieczyszczeń serii produkcyjnych produktu leczniczego z profilem serii używanych w badaniach rozwojowych;

nie wyjaśniono kwestii dotyczącej liczby kapsułek w opakowaniu (we wniosku podano, że liczba kapsułek wynosi 10, 30 i 90 sztuk, natomiast w dokumentacji uzupełniającej podano 20; 50; 100 kapsułek);

okres ważności - 22 miesiące - nie może być zaakceptowany, ze względu

na to, że brak jest wyników badania uwalniania dla jeszcze dwóch serii produkcyjnych produktu leczniczego, wykonanych w 22 miesiącu, zaś przedstawiono wyniki badań uwalniania, wykonane w 24 miesiącu, tylko dla

1 serii produktu leczniczego;

nie przedstawiono wyników badań czystości mikrobiologicznej dla serii produktu leczniczego N. oraz N., poddanych badaniom trwałości, w punkcie końcowym przedstawionych wyników badań trwałości (3 serie -22 miesiące, 1 seria -24 miesiące), ze względu na wysoką liczbę drobnoustrojów stwierdzoną dla serii [...] w punkcie początkowym badań;

podmiot odpowiedzialny nie przedstawił oficjalnego zobowiązania, dotyczącego dostarczenia wyników badań trwałości przeprowadzonych na trzech seriach produkcyjnych produktu do końca okresu ważności zgodnie z wytyczną [...];

nie wyjaśniono, czy wprowadzono dodatkową metodę badania pozostałości rozpuszczalników w N., ponieważ w specyfikacji obowiązującej do końca okresu ważności w dokumentacji uzupełniającej pojawiła się nowa procedura oznakowana [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie złożyła M. [...] Sp. z o.o. w G. wnosząc o uchylenie w całości decyzji obu instancji.

Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanych decyzji (art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 64 § 2, 77§ 1, 80, 107 § 3 kpa). Skarżąca podniosła także, że organ nie zastosował art. 8 ust. 1a pkt 2 Prawa farmaceutycznego, do czego był zobowiązany.

W ocenie skarżącej naruszony został również przepis prawa materialnego,

a mianowicie art. 15 ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania poprzez złożenie wniosku i na dzień wydania decyzji w I instancji poprzez błędne uznanie, że skarżący nie wykazał, iż substancja czynna produktu leczniczego ma ugruntowane zastosowanie medyczne potwierdzone publikacjami w literaturze fachowej Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów wspólnotowych tj. dyrektywy [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia

[...] listopada 2001r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi poprzez jej niezastosowanie.

Skarżąca wskazała, że z dniem 1 maja 2007r. w drodze ustawy z dnia

30 marca 2007r. o zmianie ustawy prawo farmaceutyczne odpowiednikiem przepisu

art. 15 ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego jest przepis art. 16 ust. 1 zgodnie z którym podmiot odpowiedzialny nie jest obowiązany do przedstawienia wyników badań toksykologicznych, farmakologicznych i klinicznych, jeżeli wykaże, że substancja czynna produktu leczniczego ma ugruntowane zastosowanie medyczne.

Zdaniem skarżącej organ w sposób nieuprawniony uznał, że n. nie jest substancją czynną o ugruntowanym zastosowaniu medycznym, gdyż brakuje zainteresowania naukowego jej stosowaniem.

W ocenie skarżącej przeszukanie bazy Medline jest niewystarczające bowiem baza ta jest zorientowana jedynie na literaturę angloamerykańską podczas gdy n. jest lekiem europejskim i w jej przypadku miarodajna jest baza Embase, która zawiera fachową literaturę europejską.

Zdaniem M. [...] Sp. z o.o. w G. Minister Zdrowia nie zapewnił wnioskodawcy czynnego udziału w postępowaniu.

Organ w sposób bezprawny jak twierdzi skarżąca uznał, że przedstawiona dokumentacja nie spełnia kryteriów dopuszczenia produktu leczniczego n. do obrotu, część argumentów pominął lub potraktował je wybiórczo.

Skarżący podniósł również, że organ w II instancji, w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów prawnych sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Zdrowia nieprawidłowo uznał, że dokument [...] nie został opublikowany w wersji ostatecznej, a jedynie w formie projektu (draft), gdyż wszedł on w życie w formie ostatecznej (final) w dniu [...] kwietnia 2006r. zatem obowiązywał przed wydaniem przez organ zaskarżonej decyzji. Niesłusznie także w ocenie skarżącego przyjęto, że w/w dokument nie ma zastosowania w niniejszej sprawie tym bardziej, że pojęcie "ugruntowane zastosowanie medyczne" nie jest nigdzie zdefiniowane, zaś ogólna praktyka zmierza w kierunku akceptacji tego typu aktów prawnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja prawa

nie narusza.

Z akt sprawy wynika, ze wniosek o pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego N., kapsułki elastyczne [...] mg skarżąca Spółka złożyła w dniu [...] czerwca 2005r.

Do postępowania wszczętego z chwilą złożenia wniosku (art. 9 ust. 1 Prawa farmaceutycznego) zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 6 września 2001r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004r. Nr 53 poz. 533 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 maja 2007r.

Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 30 marca 2007r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia

26 kwietnia 2007r. Nr 75, poz. 492) do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2.

Art. 10 ustawy z dnia 6 września 2001r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004r. Nr 53 poz.533 ze zm.) szczegółowo wylicza co powinien zawierać wniosek

o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego.

Z art. 10 ust. 2 wynika między innymi, że do wniosku dołączyć należy wyniki, streszczenia oraz sprawozdania z badań jakościowych, biologicznych, mikrobiologicznych, farmakologicznych i toksykologicznych oraz klinicznych.

Natomiast art. 15 ust. 1 pkt 2 zwalnia podmiot odpowiedzialny od przedstawienia wyników badań toksykologicznych, farmakologicznych i klinicznych pod warunkiem wykazania, że substancja czynna lub substancje czynne produktu leczniczego mają ugruntowane zastosowanie medyczne oraz uznaną skuteczność i bezpieczeństwo stosowania potwierdzone publikacjami w literaturze fachowej.

Ze szczegółowych danych dotyczących produktu leczniczego będącego przedmiotem wniosku (załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 stycznia 2003r.) wynika, że wnioskodawca zgłosił w procedurze narodowej produkt

nie wymagający przedstawienia wyników badań toksykologicznych, farmakologicznych

i klinicznych.

Zdaniem wnioskodawcy (treść wniosku rejestracyjnego) produkt leczniczy N. zawiera n., która jest substancją czynną o ugruntowanym zastosowaniu medycznym potwierdzonym publikacjami w literaturze fachowej i powszechnie stosowanym w krajach Unii Europejskiej o zaakceptowanym poziomie bezpieczeństwa i skuteczności.

Minister Zdrowia stosownie do art. 8 ustawy Prawo farmaceutyczne pozwolenie na dopuszczenie o obrotu wydaje na podstawie raportu sporządzanego przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zwanego dalej "Prezesem Urzędu", zawierającego ocenę produktu leczniczego dopuszczanego do obrotu.

W rozpoznawanej sprawie z raportu Prezesa Urzędu sporządzonego w dniu

[...] lipca 2006r. wynika, że przedstawiona przez skarżącą Spółkę dokumentacja niekliniczna i kliniczna nie pozwala na sformułowanie pozytywnej opinii skuteczności

i bezpieczeństwa stosowania wnioskowanego o dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego N., kapsułki elastyczne [...] mg.

W raporcie dokonano analizy całości dokumentacji załączonej do wniosku

o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego i w sposób szczegółowy uzasadniono wniosek do Ministra Zdrowia o odmowę wydania pozwolenia

na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego N., kapsułki elastyczne [...] mg.

W oparciu o ustalenia raportu Prezesa Urzędu, Minister Zdrowia decyzją z dnia

[...] sierpnia 2006r. odmówił wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego N., kapsułki elastyczne [...] mg.

Wskazując na szereg braków i uchybień występujących w przedstawionej dokumentacji Minister Zdrowia nie podzielił argumentacji skarżącej o ugruntowanym zastosowaniu medycznym n.

W uzasadnieniu decyzji (strona 2) Minister Zdrowia szczegółowo wyjaśnił swoje stanowisko w tym zakresie, powołując się na Clinical Overview stwierdził między innymi, że n. jest zarejestrowana tylko w kilku krajach, a więc jej stosowanie jest bardzo ograniczone, a dostępna literatura kliniczna - uboga i przestarzała. Ponadto, w przedstawionej dokumentacji nie wykazano żadnych przewag stosowania n. nad innymi dostępnymi chemioterapeutykami.

Minister Zdrowia wyjaśnił również, iż n. nie spełniając w wystarczającym zakresie kryteriów pozwalających na uznanie ugruntowanego zastosowania medycznego nie może być oceniana na podstawie ograniczonych wymagań zawartych w dokumencie [...]draft, który dodatkowo należy do tzw. prawa miękkiego, nieobarczonego obowiązkiem bezwzględnego przestrzegania.

Stanowisko dotyczące braku ugruntowanego zastosowania medycznego n. oraz uznanej skuteczności i bezpieczeństwa stosowania podtrzymane zostało przez Ministra Zdrowia w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2007r. wydanej po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca uzupełnił pismem z dnia [...] listopada 2006r. do którego załączył dodatkowe dowody w postaci dokumentów stanowiących m. in. analizy i badania medyczne, a także wypis z literatury fachowej,

z którego wynika, że zarówno skuteczność jak i działanie produktu leczniczego zostało potwierdzone przez specjalistów.

Następnym pismem z dnia [...] grudnia 2006r. wnioskodawca przesłał w załączeniu w celu uzupełnienia postępowania dowodowego dalsze dokumenty zawierające wyniki analiz i badań związane z dokumentacją niekliniczną.

Kolejnym pismem z dnia [...] stycznia 2007r. wnioskodawca przesłał w celu uzupełnienia postępowania dowodowego dokumenty zawierające wyniki analiz i badań dotyczących wnioskowanego produktu leczniczego (dokumentację chemiczną, farmaceutyczną i biologiczną dotyczącą N.).

Wszystkie dodatkowe dowody przedstawione w uzupełnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały ocenione przez Wydział Oceny Dokumentacji Dział Oceny Dokumentacji Chemicznej, Farmaceutycznej i Biologicznej oraz Dział Oceny Dokumentacji Farmakologiczno - Toksykologicznej i Biorównoważności, a także Wydział Oceny Dokumentacji Klinicznej.

Po przeanalizowaniu dokumentacji złożonej do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu stwierdził, że zaszły przesłanki do wystąpienia do

Ministra Zdrowia o utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2006r.

Po ponownej ocenie złożonej dokumentacji zarówno tej z postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. jak i dokumentacji dołączonej

do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Zdrowia zaskarżoną decyzją

z dnia [...] lipca 2007r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2006r.

Mając na uwadze krytyczną ocenę dokumentacji Minister Zdrowia uzupełnił uzasadnienie odmowy dopuszczenia do obrotu o argumenty wynikające z oceny badań załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie organu przedstawiona uzupełniona dokumentacja i dodatkowe wyjaśnienia nie dają podstaw do wydania pozytywnej dla strony decyzji.

Za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na wynik sprawy.

Z akt sprawy wynika, że organ pismem z dnia [...] sierpnia 2005r. działając

na podstawie art. 64 § 2 kpa w związku z art. 18 ust. 1 a oraz art. 8 ust. 1 a pkt 1 Prawa farmaceutycznego wezwał skarżącą do dostarczenia w zakreślonym terminie wskazanych uzupełnień.

Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2005r. działając na podstawie

art. 18 ust. 4 Prawa farmaceutycznego zawiesił z urzędu na okres 30 dni bieg terminu do wydania decyzji w celu uzupełnienia wniosku o wskazane elementy.

Strona mogła czynnie uczestniczyć w postępowaniu i wypowiadać się co

do zebranych dowodów i materiałów, a także zgłaszać nowe dowody o czym świadczą pisma skarżącej stanowiące uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] września 2006r. skarżąca wnosiła o możliwość dołączenia dodatkowej dokumentacji w tym wyników badań w terminie późniejszym od 3 - 4 miesięcy od daty złożenia wniosku.

Minister Zdrowia stworzył skarżącej taką możliwość umożliwiając złożenie pism

z dnia [...] listopada 2006r., dnia [...] grudnia 2006r. i z dnia [...] stycznia 2007r. wraz

z załączoną dodatkową dokumentacją, która została oceniona przez organ.

Nie można podzielić zarzutu naruszenia przez Ministra Zdrowia przepisu

art. 15 ust. 1 pkt 2 - Prawo farmaceutyczne.

Minister Zdrowia uzasadniając swoje stanowisko dotyczące braku zainteresowania naukowego stosowaniem n. wyjaśnił, że miarą zainteresowania naukowego i klinicznego daną substancją jest liczba publikacji odnotowanych w światowej bazie danych literatury medycznej Medline (str. 8 - 9 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

Zdaniem organu baza Medline obejmuje publikacje publikowane we wszystkich liczących się czasopismach medycznych, a prace nie cytowane przez Medline pozostają w zasadzie nieznane szerszemu gronu i nie są przez środowisko medyczne traktowane jako w pełni wartościowe referencje.

Organ przeszukał bazę Medline stwierdzając, że nie ma w niej nawet publikacji

w języku niemieckim dotyczących n., co świadczyć może o braku zainteresowania naukowego substancją w kraju producenta.

Minister Zdrowia dokonując szczegółowej analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącą stwierdził, iż "o braku publikacji dotyczących n. świadczyć może również dokumentacja przedstawiona przez wnioskodawcę: w żadnej z cytowanych przez autora odpowiedzi publikacji [...] n. nie została nawet wymieniona".

W tej sytuacji za nieuzasadniony należy uznać zarzut braku wyjaśnienia przez organ podstawy prawnej wybiórczego przeszukiwania baz danych i skupienie się

na tej w której jest najmniej publikacji.

Podkreślić należy, iż wykazanie przez skarżącą przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne, czyli ugruntowanego zastosowania medycznego n. zwalniało skarżącą tylko od obowiązku przedstawienia wyników badań toksykologicznych, farmakologicznych i klinicznych.

Pozostałe natomiast badania wymienione w art. 10 ust. 2 pkt 3 a, tj. wyniki

i streszczenia oraz sprawozdania z badań jakościowych, biologicznych

i mikrobiologicznych skarżąca miała obowiązek dołączyć do wniosku.

Przeprowadzona przez Ministra Zdrowia analiza również tych badań została oceniona wysoce krytycznie (str 10 - 12).

W skardze nie został podtrzymany zarzut podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a dotyczący naruszenia art. 15 ust 1 pkt 3 Prawa farmaceutycznego.

Odnosząc się jednakże do tego zarzutu należy również uznać go za nieuzasadniony.

Na skarżącej zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 3 Prawa farmaceutycznego spoczywa obowiązek wykazania we wniosku, że produkt leczniczy N., kapsułki elastyczne [...] mg "jest odpowiednikiem oryginalnego gotowego produktu leczniczego dopuszczonego do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a od daty pierwszego dopuszczenia do obrotu oryginalnego gotowego produktu leczniczego w którymkolwiek z tych państw do daty złożenia wniosku o dopuszczenie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej upłynął okres 6 lat (...)".

Skarżąca we wniosku podała, że ten sam produkt został dopuszczony do obrotu w N. w dniu [...] stycznia 2005r. (str 7 wniosku).

W związku z powyższym za błędne należy uznać stanowisko skarżącej zarzucające Ministrowi Zdrowia niezastosowanie wskazanej w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 3 Prawa farmaceutycznego procedury.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazał i wyjaśnił w sposób szczegółowy dlaczego nie może dać wiary przedstawionym przez skarżącą wynikom badań oraz powody dla których mając na względzie bezpieczeństwo pacjentów odmówił dopuszczenia do obrotu przedmiotowego produktu leczniczego.

Uznając, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.