Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 958/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 2, pkt 3.
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Bożena Pindel, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - umorzenie i rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych z odsetkami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez panią B. B. – reprezentowaną przez pełnomocnika pana N. S. – od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] znak: [...] odmawiającej:

1) umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]zł (w tym za: I kwartał 2010 r. zaległość w kwocie [...]zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł, II kwartał 2010 r. zaległość w kwocie [...]zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł),

2) umorzenia 50 % wskazanej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę (w tym za: I kwartał 2010 r. zaległość w kwocie [...]zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł, II kwartał 2010 r. zaległość w kwocie [...]zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie [...]zł),

3) umorzenia odsetek za zwłokę od wskazanej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie [...]zł,

4) rozłożenia na raty wymienionej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w kwocie [...]zł,

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. 2012. 749 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że po uzupełnieniu i sprecyzowaniu wniosku pismem z dnia 15 lutego 2013 r. strona domagała się umorzenia przedmiotowych zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami lub umorzenia połowy tych zaległości wraz z odsetkami lub umorzenia odsetek od przedmiotowej zaległości oraz (lub) jej rozłożenie na 12 rat.

Jako przyczynę uzasadniającą ubieganie się o ulgę w spłacie zobowiązania pełnomocnik strony wskazał brak środków finansowych umożliwiających wywiązanie się z ciążącego na niej zobowiązania podatkowego. Opisał krótko sytuację życiową i finansową podatniczki. Wyjaśnił przyczynę powstania zaległości podatkowej. Jak wskazał działalność gospodarcza podatniczki prowadzona była w zakresie handel – sprzedaż detaliczna, wysyłkowa i stacjonarna gier i akcesoriów video. Wszystkie posiadane środki finansowe podatniczki zostały zaangażowane w działalność gospodarczą. Z uwagi zaś na sytuację rynkową, brak regulowania zobowiązań przez kontrahentów, konkurencję itp. napotkała na trudności finansowe. W celu przezwyciężenia kłopotów finansowych strona zaciągnęła kredyty i pożyczki u krewnych, jednakże działania te pozostały bez wpływu na jej sytuację. W związku zatem ze złą sytuacją finansową, brakiem środków i majątku, podatniczka zawiesiła prowadzoną przez siebie działalność, a następnie wykreśliła ją z ewidencji działalności gospodarczej.

Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, organ podatkowy wydał zaskarżone odwołaniem rozstrzygnięcie, w którym wskazał m. in., iż sporna zaległość powstała poprzez brak zapłaty w terminie zobowiązania podatkowego. Powstanie zobowiązania nie było konsekwencją nagłych nadzwyczajnych zdarzeń, które mogłyby przemawiać za udzieleniem ulgi w przedmiotowej sprawie. Dlatego zdaniem organu podatkowego pierwszej instancji sytuacja finansowa podatniczki nie jest szczególna i wyróżniająca ją spośród innych podatników. Wskazał, że przedsiębiorca powinien terminowo dokonywać czynności prawnych związanych z działalnością gospodarczą i przewidywać niekorzystne sytuacje mogące mieć wpływ na jej funkcjonowanie. Brak zapłaty podatku jest równoznaczny z kredytowaniem działalności podatnika. Taki sposób działalności nie może przemawiać za udzieleniem ulgi podatkowej i nie może, ze względu na ważny interes Skarbu Państwa, zostać akceptowany przez organ podatkowy jako pozytywne kryterium wyboru.

Od tak wydanej decyzji pełnomocnik strony wniósł odwołanie, w którym poinformował iż nadal podtrzymuje stanowisko dotyczące spłaty należności głównej, przedkładając dowód wpłaty jakiej dokonano m. in. w dniu 25 lutego 2013 r. w kwocie [...] zł na rzecz spłaty podatku VAT. Ponadto informował, że dokonano również wpłat w wysokości: [...]zł (w dniu 22 marca 2013 r.) oraz [...]zł (w dniu 25 marca 2013 r.).

Wskazał również, iż już wcześniej podjęto próbę spłacania zaległości w podatku VAT, tj. 2 kwietnia 2012 r. w wysokości [...] zł i [...] zł odsetek. Wobec powyższego niezrozumiałe jest stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji informujące o braku spłaty, zwłaszcza wobec zawartej w piśmie z dnia 15 lutego 2013 r., deklaracji spłaty należności głównej do 25 każdego miesiąca. Interesem społecznym jest – jak wskazuje pełnomocnik strony – aby należności główne zostały spłacone, co po raz kolejny zostało przez niego zadeklarowane w 12 ratach w wysokości nie mniejszej niż [...] zł do każdego 25 miesiąca. Końcowo podniósł, iż "oczekuje dobrej woli Izby Skarbowej oraz przychylnego stanowiska w umorzeniu odsetek, ponieważ nie jest w stanie ponosić większego obciążenia finansowego".

Dyrektor Izby Skarbowej, po analizie zgromadzonych w sprawie dowodów oraz obowiązujących przepisów prawa, wskazał, że istota sporu sprowadza się do oceny zagadnienia, czy w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do udzielenia stronie przewidzianych w art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa ulg w spłacie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2010 r. i w konsekwencji czy organ podatkowy słusznie uznał, iż brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia złożonego w tym przedmiocie wniosku strony.

Rozstrzygając tę kwestię organ odwoławczy uznał, że niezbędne jest przeanalizowanie przepisu art. 67a § 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, stosownie do których organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (art. 67a § 1 pkt 2), umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (art. 67a § 1 pkt 3). Stwierdził, że powyższe przepisy są oparte na tzw. uznaniu administracyjnym, co oznacza, że w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym zaległość podatkowa wraz z odsetkami za zwłokę może być rozłożona na raty czy też należności te mogą być umorzone, jeżeli wystąpią pewnego rodzaju zdarzenia i okoliczności, które organ administracji podatkowej uzna w tym indywidualnym przypadku za zasługujące na uwzględnienie z podanego wyżej powodu. Użyte przez ustawodawcę słowo "może" świadczy o tym, że organ podatkowy przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru wariantu rozstrzygnięcia i nawet w sytuacjach wystąpienia okoliczności, wskazujących na ważny interes podatnika lub interes publiczny, organ ten nie jest bezwzględnie zobowiązany do stosowania ulg.

Organ odwoławczy zauważył, że przyjmuje się, iż zwrot "ważny interes podatnika" ma zastosowanie m. in., gdy występuje znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika, które jest spowodowane klęską żywiołową lub innym wypadkiem losowym, niezależnym od działania podatnika, podważającym w sposób istotny warunki egzystencji strony lub jej rodziny. Ponadto o zasadności przyznania wnioskowanej ulgi decyduje również: sposób i przyczyna powstania zaległości podatkowej (w analizowanym przypadku zaległości w podatku od towarów i usług oraz w konsekwencji odsetek za zwłokę), gwarancje zapłaty na raty zobowiązania podatkowego.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił, że należne do zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę powstały na skutek niezapłacenia przez stronę w terminach określonych w przepisie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535 ze zm.) zobowiązań podatkowych. Powodem takiego stanu rzeczy była – jak wskazał pełnomocnik strony – zła sytuacja rynkowa, brak regulowania zobowiązań przez kontrahentów, konkurencja itp.

Mając powyższe na względzie organ odwoławczy podkreślił, iż z powstaniem obowiązku zapłaty kwot podatku od towarów i usług podlegających wpłacie do Urzędu Skarbowego, podatnik jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, winien liczyć się już wcześniej, zatem w interesie strony leżało zabezpieczenie odpowiednich sum pieniężnych na realizację zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług. Nadmienił, iż niewykonanie obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług w wymaganych wysokościach w ustawowych terminach oznacza w praktyce zatrzymanie pieniędzy należnych budżetowi Państwa i samowolne przeznaczenie ich przez podatnika na inne cele związane z działalnością gospodarczą lub na potrzeby osobiste podatnika. Konstrukcja podatku od towarów i usług polega na tym, że wprawdzie podatnik zobowiązany jest do obliczenia i odprowadzania należności z tego tytułu na rachunek właściwego urzędu skarbowego, jednakże podatek od towarów i usług stanowi składnik ceny brutto – obciąża ostatecznie nabywcę towaru lub usługi (w analizowanym przypadku kontrahentów podatniczki).

Wskazując na okoliczności przedstawione we wniosku będące przyczyną powstania zaległości Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej obciąża osobę ją prowadzącą, czyli w analizowanym przypadku stronę, zaś argumentacja przedstawiona przez pełnomocnika strony odnosząca się do sytuacji rynkowej, braku regulowania zobowiązań przez kontrahentów, konkurencję nie może przesądzać o zasadności wniosku o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług, zwłaszcza że nie została ona poparta materiałem dowodowym wskazującym na jej prawdziwość. Organ odwoławczy stwierdził, że pełnomocnik strony nie wskazał z jakiego dokładnie tytułu pochodziły nieuiszczone należności, od kogo były należne oraz nie wyjaśnił jakie kroki podjęto w celu ich odzyskania, a także nie przedłożył ewentualnie istniejących na to dowodów. Dopiero wyczerpujące wyjaśnienia w tym względzie mogłyby stanowić podstawę dla rozważenia czy zaległości w podatku od towarów i usług, objęte wnioskiem powstały w sposób niezawiniony przez podatniczkę. Podkreślił, iż umorzenie zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę oznacza trwałą rezygnację Skarbu Państwa z przysługujących mu należności, rozłożenie na raty zapłaty zaległości powoduje zaś wydłużenie czasu, w którym należności te zostaną uzyskane. Mając zatem na uwadze powyższe oraz okoliczność, iż podatki stanowią niezwykle istotny składnik wpływów budżetowych, z których finansowane są różne dziedziny życia społecznego (np. kultura, ochrona zdrowia, edukacja, zapewnienie bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, wymiar sprawiedliwości), zatem przypadki, w których organy podatkowe zastosują ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych muszą być szczególnie uzasadnione, co nakłada na wnioskodawców konieczność przekonującego i odpowiednio udokumentowanego uzasadnienia żądania.

W opinii organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zachodziła przesłanka warunkująca przyznanie jakiejkolwiek z wnioskowanych ulg, w postaci ważnego interesu podatnika, zwłaszcza biorąc pod uwagę wskazane przez pełnomocnika strony okoliczności powstania zaległości podatkowych. Powody te z jednej strony wpisane są na stałe w ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, które stanowi nieodłączny składnik aktywności na tym polu, a z drugiej nie przedstawiono nawet żadnych dowodów na poparcie twierdzeń, co do przyczyn powstania zaległości.

W ocenie organu odwoławczego interes publiczny, nakazujący mieć na uwadze dobro ogólnospołeczne również nie przemawia za przyznaniem stronie ulgi w jakiejkolwiek formie. W interesie publicznym, chociażby ze względu na wskazane wyżej przeznaczenie podatków na finansowanie różnych dziedzin funkcjonowania państwa z pewnością nie leży stosowanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, wobec osób które nie wywiązują się ze swoich ustawowych obowiązków, a jednocześnie nie potrafią wykazać stosowną argumentacją i dowodami, iż zaległości powstały w sposób od nich niezależny.

Natomiast ulga w spłacie zaległości podatkowej w postaci rozłożenia zaległości na raty może być udzielona w sytuacji kiedy podatnik ma trudności z jednorazowym uregulowaniem zaległości, a ewentualna pomoc ze strony organu stwarza szansę na jego zapłatę bez utraty płynności finansowej i zagrożenia egzystencji podatnika i jego rodziny. Decyzja zatem o rozłożeniu zaległości na raty powinna uwzględniać możliwości płatnicze podatnika, w przeciwnym razie ulga ta będzie pozorna i w sposób oczywisty niemożliwa do zrealizowania. Dlatego też konieczne jest przeprowadzenie postępowania podatkowego w celu zebrania materiałów dowodowych potwierdzających sytuację przedstawioną we wniosku.

Jeśli chodzi o obecną sytuację finansową i rodzinną podatniczki to ustalono, iż prowadzi ona gospodarstwo domowe z mężem i dziećmi zamieszkując w Wielkiej Brytanii. W trakcie prowadzonego przez organ podatkowy pierwszej instancji postępowania udało się ustalić m. in. miejsce pobytu strony w Wielkiej Brytanii, oraz że brak jest śladów aby uzyskiwała ona jakiekolwiek dochody (pismo Ministerstwa Finansów Departament Administracji Podatkowej z dnia 7 września 2012 r.). W piśmie z dnia 15 lutego 2013 r. pełnomocnik strony oświadczył, iż nie posiada on żadnych informacji o jej dochodach, wydatkach, zobowiązaniach kredytowych. Brak zatem rzetelnej informacji o rzeczywistej, aktualnej sytuacji finansowej strony uniemożliwiał ustalenie stanu faktycznego. Pomimo bowiem wezwania nie udzielono żadnych dodatkowych wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, a konkretnie dochodów i kosztów w gospodarstwie domowym, co stanowi istotny element postępowania w sprawie zasadności udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Samo powoływanie się na trudną sytuację finansową nie jest bowiem wystarczające.

W przedmiotowej sprawie nie wskazano zatem, poza wyjaśnieniem, iż podatniczka znajduje się w złej sytuacji majątkowej i zdawkowym wyjaśnieniem przyczyn powstania zaległości w podatku od towarów i usług (co nie zostało poparte materiałem dowodowym), żadnej przesłanki, która uzasadniałaby przyznanie wnioskowanych ulg. Nie przedstawiono odpowiednich danych dotyczących wydatków i dochodów oraz innych okoliczności, które wskazywałyby, iż zasadnym byłoby wydanie decyzji ratalnej gwarantującej dotrzymanie wyznaczonych rat. Co prawda pełnomocnik strony złożył pisemne oświadczenie zapewniające o spłacie ciążącego na stronie zobowiązania, jednakże decyzja w tym zakresie powinna uwzględniać możliwości płatnicze podatnika, w przeciwnym razie decyzja będzie pozorna i w sposób oczywisty niemożliwa do zrealizowania. Ogólne powołanie się na złą sytuację majątkową nie może stanowić wystarczającej podstawy do udzielenia ulgi w spłacie podatku.

Niezależnie zatem od tego, iż w opinii organu odwoławczego w sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem wnioskowanych ulg, dodatkowo wskazać należy, iż dla pozytywnego załatwienia wniosku w zakresie ulgi w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej przeszkodę stanowi także okoliczność, iż brak jest klarownych informacji w zakresie sytuacji majątkowej skarżącej, co nawet przy wystąpieniu "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" uniemożliwiałoby zastosowanie tej ulgi z uwagi na brak gwarancji zapłaty jakichkolwiek rat.

Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, iż faktycznie dokonano wymienionych tam wpłat to jednak w świetle okoliczności stanu prawnego i faktycznego, fakt cząstkowych wpłat – wobec braku informacji o jej sytuacji materialnej – nie daje żadnych podstaw do tego, aby można było podjąć decyzję o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej podatniczki.

Na marginesie organ odwoławczy stwierdził, iż obowiązek zapłaty podatku wynika ze zobowiązania podatkowego, a zobowiązanym do jego zapłacenia jest podatnik. Tym samym należy uznać, że tylko zapłata podatku przez podatnika prowadzi do realizacji zobowiązania podatkowego i tym samym jego wygaśnięcia. Zatem w przedmiotowej sprawie analiza sytuacji finansowej odnosi się tylko i wyłącznie do strony. To ona jest zobowiązana do zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. Zatem oświadczenie pełnomocnika strony zawarte w piśmie z dnia 15 lutego 2013 r., iż "układ ratalny będzie realizowany z jego osobistych dochodów z działalności gospodarczej" pozostaje w przedmiotowej sprawie bez znaczenia.

W kwestii natomiast zawartego w protokole z dnia 29 maja 2013 r. wniosku pełnomocnika strony o umorzenie odsetek oraz zarachowanie dokonywanych wpłat wyłącznie na należność główną, Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż generalnie wniosek taki winien być kierowany do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., nie zaś do organu odwoławczego.

Dlatego też po dokonaniu analizy przyczyn powstania zaległości podatkowych strony w podatku od towarów i usług wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, znikomej informacji o jej osobistej sytuacji materialnej i życiowej, oraz o jej potencjalnej możliwości uzyskania środków finansowych potrzebnych na uregulowanie powstałych zaległości podatkowych, a także argumentów przedstawionych we wniosku oraz odwołaniu przez pełnomocnika strony organ odwoławczy stwierdził, iż organ podatkowy słusznie uznał, iż udzielenie przedmiotowych ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w zaistniałych okolicznościach byłoby nieuzasadnione, zarówno z punktu widzenia interesu publicznego jak i w związku z brakiem słusznego interesu strony.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej stwierdził, że nadal podtrzymuje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 15 lutego 2013 r. dotyczące spłaty należności głównej w ratach. Wskazał na dokonane wpłaty na tę należność ([...]zł) i próbę spłacenia zaległości podatku VAT w wysokości [...] zł z odsetkami. Powyższe wpłaty zostały dokonane przez pełnomocnika skarżącej z jego osobistego majątku. Wyjaśnił, że jego zdaniem interesem społecznym jest, aby należności główne zostały spłacone co ponownie zadeklarował stwierdzając, że wyrażenie zgody na raty daje gwarancję spłaty długu przez niego jako pełnomocnika skarżącej (córki). Podkreślił, że wszelkie działania podjęte z jego strony w celu polubownego załatwienia sprawy zostały przez służby skarbowe zignorowane, mimo tego że wielokrotnie zapewniał o spłacie zaległości w całości, z uwzględnieniem umorzenia odsetek. Równocześnie poinformował, że w przypadku całkowitej odmowy skorzystania z możliwości spłaty zaległości w ratach oraz umorzenia odsetek, nie będzie finansowo w stanie dokonywać wpłat i zrezygnuje z ponoszenia dalszych zobowiązań finansowych z tego tytułu z uwagi na brak celowości. Podniósł, że utrzymuje córkę (skarżącą) i jej trójkę dzieci.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że dotyczy ona prawidłowości zastosowania przepisu art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a (pkt 2) lub umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3).

Podatnikiem jest osoba fizyczna (...), podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu (art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej). Ustawą podatkową w rozumieniu Ordynacji podatkowej jest m. in. ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2011. 177. 1054 ze zm.) nakładająca na podatników tego podatku obowiązek deklarowania i wpłaty w oznaczonym terminie wymienionego w ustawie podatku. Podatnikami tego podatku są m. in. osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą (art. 15 ust. 1 tej ustawy).

Podatek od towarów i usług nie wpłacony w terminie płatności stanowi zaległość podatkową (art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej). Stroną w postępowaniu podatkowym jest osoba wymieniona w art. 133 Ordynacji podatkowej w tym podatnik, a nie osoba w przepisie tym niewymieniona lub niespełniająca wskazanych tam warunków np. ojciec podatnika. Warto przy tym zauważyć, że zapłata podatku dokonana przez inny podmiot w imieniu podatnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika (tak uchwała NSA z dnia 26 maja 2008 r. sygn. akt I FPS 8/07).

Oznacza to, że skoro podatnikiem przedmiotowego podatku, w którym powstała sporna zaległość podatkowa jest podatniczka, to tym samym tylko tak oznaczona osoba mogła wnioskować o udzielenie ulgi, o jakiej mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, być stroną takiego postępowania, a przez to okoliczności w przepisie tym wymienione mogły dotyczyć wyłącznie jej ważnego interesu lub interesu publicznego odnoszącego się do jej osoby.

W takim stanie rzeczy organ podatkowy prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie obowiązany był, działając na podstawie przepisów prawa (art. 120 Ordynacji podatkowej), podjąć w jego toku wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w tym postępowaniu (art. 122 Ordynacji podatkowej) w zakresie dotyczącym przedmiotu sprawy, a więc możliwości zastosowania przedmiotowej ulgi przy uwzględnieniu warunków dotyczących osoby, której wniosek wszczynał takie postępowanie.

Jak wynika z akt sprawy podatniczka rozpoczęła działalność gospodarczą w dniu 2 grudnia 2006 r., którą zawiesiła w dniu 27 września 2010 r., a następnie wykreśliła z ewidencji działalności gospodarczej. Przedmiotem jej działalności była m. in. sprzedaż hurtowa komputerów, urządzeń peryferyjnych i oprogramowania. W chwili sporządzenia informacji o sytuacji finansowej tj. w dniu 13 października 2012 r. podatniczka nie podała żadnych danych dotyczących jej sytuacji finansowej, kredytów bankowych, z których korzystała czy innych zobowiązań, dochodów i ich źródeł swoich i współmałżonka lub dochodów osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie, jako będące na jej utrzymaniu, wskazała na dwoje dzieci w wieku 11 i 6 lat oraz że jest w trzecim miesiącu ciąży, nie korzystała ze wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, nie ujawniła swoich warunków mieszkaniowych, ani jakiegokolwiek majątku, czy średniomiesięcznych kosztów utrzymania. Podatniczka nie dołączyła żadnych dokumentów stwierdzających jej sytuację rodzinną, majątkową czy zdrowotną. Jej zaległości w podatku VAT dotyczyły 2010 r. (kwiecień, lipiec). W dniu 25 marca 2011 r. podatniczka wymeldowała się z lokalu w którym zamieszkała i wyjechała za granicę do Wielkiej Brytanii. Nie posiadała samochodu, ani nie stwierdzono by była zarejestrowana w rejestrze ksiąg wieczystych. Ustalono miejsce pobytu podatniczki w Wielkiej Brytanii oraz, że brak jest śladów jakichkolwiek jej dochodów w tym państwie.

W toku niniejszego postępowania wszelkich oświadczeń czy informacji o aktualnej sytuacji podatniczki udzielał ojciec podatniczki ustanowiony przez nią jej pełnomocnikiem. Wskazał on, że wszystkie posiadane środki finansowe podatniczki zostały zaangażowane w działalność gospodarczą, która napotkała trudności finansowe z uwagi na sytuację rynkową, brak regulowania zobowiązań przez kontrahentów, konkurencji. Celem wywiązania się ze swoich zobowiązań publicznoprawnych i prywatnych podatniczka zaciągnęła pożyczki i kredyty (u rodziny i w bankach), które ostatecznie doprowadziły ją do stanu kompletnej ruiny materialnej. Uciekając przed problemami finansowymi i notorycznym nękaniem przez wierzycieli oraz poszukując pracy wyjechała do Anglii. Mąż jego córki posiada tylko same długi. Podatniczka nie ma środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego czy likwidacyjnego.

Mimo stosownych wezwań organu podatkowego, podatniczka czy jej pełnomocnik, nie przedstawili dowodów, w tym dokumentów potwierdzających istniejącą sytuację materialną wnioskodawczyni. Uniemożliwiło to w istocie ustalenie istnienia po stronie podatniczki okoliczności wypełniających przesłanki opisane w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, w tym jej ważnego interesu czy interesu publicznego w udzieleniu jej wnioskowanych ulg.

"Podstawowym warunkiem przeprowadzenia oceny czy zachodzą przesłanki wymienione w przepisie art. 67a § 1 o.p. jest ustalenie okoliczności faktycznych. W sprawach dotyczących umorzenia zaległości podatkowej jest to istotne, o tyle, że organ powinien dokonać ustalenia osobistej sytuacji podatnika w jakiej się znajduje w szczególności dokonać zestawienia wpływów i wydatków podatnika w kontekście wysokości należności podatkowej pozostającej do spłaty i w oparciu o to zestawienie zadecydować czy umorzyć zaległości" (tak wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt I SA/Ke 396/11). "Ciężar dowodzenia, czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny obciąża tę stronę, która z tego faktu zamierza wywodzić dla siebie korzystne skutki prawne. To oznacza, że to podatnik winien aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i przedstawiać z własnej inicjatywy te okoliczności, które przemawiają za wystąpieniem ww. przesłanki" (tak wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 903/11). "Przy ocenie ważnego interesu podatnika i interesu publicznego przyczyny, które doprowadziły do powstania stanu zaległości nie mają istotnego znaczenia" (tak wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1652/10).

Skoro podstawowym obowiązkiem organu podatkowego, w postępowaniu w sprawie udzielenia ulg podatkowych z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, jest dokonanie szczegółowych ustaleń faktycznych co do istnienia interesu podatnika lub interesu publicznego w przyznaniu takiej ulgi, a dla ich wykazania istotne są informacje w zakresie aktualnej sytuacji finansowej, materialnej czy zdrowotnej podatnika lub jego rodziny, to brak przedstawienia przez stronę jakichkolwiek dowodów obrazujących taki stan, w postaci umożliwiającej ich ocenę i weryfikację przez organ podatkowy, powoduje niemożność zastosowania tego przepisu i wydania pozytywnej dla strony decyzji.

Sytuacja, w której nie doszło do wykazania i ustalenia istnienia przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że przepis ten nie ma zastosowania co wyłącza możliwość orzekania o uznaniu, zasadności lub bezzasadności udzielenia ulg podatkowych, w przepisie tym ustanowionego.

Odnosząc się do kwestii możliwości umorzenia bądź rozłożenia na raty spornej należności, w tym odsetek zwłoki, w przypadku zobowiązania się do realizacji rat przez osobę trzecią (ojca podatniczki) podnieść należy, że nawet gdyby uznać za dopuszczalne przejęcie długu podatkowego (zaległości podatkowej), w drodze czynności lub zdarzenia niż przewidziane przepisami ustaw podatkowych, w tym Ordynacji podatkowej, to i tak osoba dług ten, w taki sposób przejmująca, nie nabywa cech podatnika, a przez to nie jest osobą wymienioną w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, bądź w innych jej przepisach odsyłających do tej normy prawnej. Osoba taka nie może więc uzyskać status strony w toczącym się w tym trybie postępowaniu, a przez to warunki w przepisie tym przewidziane nie odnoszą się do takiej osoby co oznacza, że organ podatkowy orzekający o ulgach podatkowych nie jest uprawniony do badania możliwości płatniczych takiej osoby, jej interesu w uzyskaniu ulg czy interesu publicznego z pominięciem okoliczności odnoszących się do samego podatnika, którego zaległość jest przedmiotem takiego postępowania.

Sąd stwierdza, że organy podatkowe zasadnie uznały, że ojciec podatniczki nie był stroną niniejszego postępowania, a przez to jego stanowisko co do zapłaty spornej zaległości z własnego majątku w ratach z żądaniem umorzenia odsetek zwłoki nie mogło być podstawą do oceny możliwości realizacji tych rat przez samą podatniczkę. Dlatego też badanie okoliczności z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej względem tej osoby byłoby bezprzedmiotowe.

Zdaniem Sądu organy podatkowe orzekające w sprawie nie naruszyły zasad postępowania, gdyż zebrały i oceniły materiał dowodowy, w zakresie w jakim było to możliwe, dokonując dodatkowo czynności wyjaśniające aktualny, na dzień wydania decyzji, status podatniczki, tak co do miejsca jej pobytu jak i istniejącego majątku czy dochodów. Nie mogły natomiast stwierdzić okoliczności, o których wiedzę posiadała jedynie skarżąca, która okoliczności tych, faktów i dowodów, nie ujawniła.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) i na mocy art. 151 tej ustawy skargę oddalił.