Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 793/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(5) ust. 1 i 2, art. 36(4) ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust, art. 7, art. 2.
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 3 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja II Stopnia Nr [...] do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] czerwca 2011 r. uchwałą z dnia [...] lutego 2012 r., sygn. akt: [...], utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji I Stopnia, która ustaliła, że M. B. uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego z powodu otrzymania oceny niedostatecznej z zadania z piątej części egzaminu radcowskiego tj. z zakresu prawa administracyjnego.

Przedmiotem pracy z zakresu prawa administracyjnego było sporządzenie skargi do WSA w B. w związku z postanowieniem Wojewody [...] utrzymującym w mocy postanowienie Starosty W. odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę z uwagi na fakt, że osobie wnioskującej o wznowienie nie przysługuje status strony postępowania.

W opracowanej skardze M. B. podniosła zarzuty zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, że skarżący (M. K.) nie jest stroną postępowania, a także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść postanowienia. Jednocześnie wskazała podstawę prawną uchylenia zaskarżonego postanowienia, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.). Zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotyczą braku wyczerpującego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie oceny czy wnoszący skargę posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623, ze zm.) oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690, ze zm.), w szczególności w odniesieniu do obszaru oddziaływania obiektu, który ma zostać zrealizowany na działce nr [...].

Zdająca podniosła także, iż w powyższym zakresie nie został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości stan faktyczny. Jako podstawę prawną zarzutu wskazano art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. Zarzucono również naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w zakresie przyjętej podstawy rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego zostały sformułowane jako niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w zakresie przyjętej w nim definicji strony postępowania w powiązaniu prawidłowym ustaleniem obszaru oddziaływania inwestycji. W uzasadnieniu skargi akcentowano, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie mógł zostać uznany za wystarczający do podjęcia oceny czy skarżącemu (M. K.) należało przyznać status strony postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Gdyby prawidłowo przeprowadzono postępowanie dowodowe stosując się do zasad wyrażonych we wskazanych przepisach postępowania, to istniały podstawy do uznania skarżącego za stronę postępowania zakończonego decyzją budowlaną.

Obydwaj egzaminatorzy sprawdzający pracę ocenili ją na stopień niedostateczny.

Od uchwały nr [...] z [...] lipca 2011 r. M. B. (skarżąca) złożyła odwołanie, w którym podniosła zarzut:

1) naruszenia art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego w zakresie zadania z prawa administracyjnego z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych egzaminu radcowskiego, podczas gdy praca egzaminacyjna z prawa administracyjnego została sporządzona w sposób prawidłowy, zarówno co do kierunku rozstrzygnięcia i wymogów formalnych, jak i trafności zaproponowanego rozwiązania prawnego (w oparciu o obowiązującą linię orzeczniczą), a z uwagi na sporządzone zarzuty prawa materialnego i procesowego skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego odniosłaby zamierzony skutek zgodny z interesem reprezentowanej strony;

2) naruszenia art. 364 ust. 8 i ust. 10 w związku z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez dokonanie oceny pracy w oderwaniu od przewidzianej przez ww. ustawę szerokiej skali ocen za prace sporządzone w ramach części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego i wystawienie oceny niedostatecznej;

3) naruszenia art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych polegające na tym, iż w sytuacji gdy przedmiotem zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa administracyjnego była materia wywołująca liczne kontrowersje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, dotyczące momentu, w którym organ rozpatrujący żądanie wznowienia postępowania powinien zbadać legitymację procesową podmiotu występującego żądaniem wszczęcia takiego postępowania. Zdaniem strony, Komisja Egzaminacyjna nr [...] błędnie uznała, iż jedynym poprawnym rozwiązaniem było to, które zostało przedstawione w "Opisie istotnych zagadnień dla Komisji egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa administracyjnego (piąta część egzaminu radcowskiego - [...] czerwca 2011 r.)", podczas gdy przygotowana skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego zawierała zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego, które w świetle obowiązującego orzecznictwa i doktryny należy uznać za zasadne.

Odwołująca się zaakcentowała, że powyższe naruszenie doprowadziło do zastosowania niejednolitych kryteriów oceniania prac z zakresu prawa administracyjnego, skutkujących oceną pracy na ocenę niedostateczną, w sytuacji gdy pozytywnie oceniono nie tylko prace osób zdających, które przyjęły rozwiązanie wskazane w tym dokumencie, ale także prace osób, które rozwiązanie zadania egzaminacyjnego oparły o koncepcję zaprezentowaną w sporządzonej skardze.

W uzupełnieniu odwołania przedstawiła wybrane uchwały Komisji II stopnia potwierdzające ocenę pozytywną w przypadku sporządzenia skargi w oparciu o założenia przyjęte również w podlegającej ocenie pracy.

W obszernym uzasadnieniu wskazała, że nie ma jednolitego orzecznictwa dotyczącego interpretacji art. 149 § 3 k.p.a.

Zauważyła także, że ocenianie pracy przez egzaminatorów na podstawie tylko i wyłącznie wytycznych do egzaminowania nie pozwoliło w pełni zweryfikować wiedzy egzaminowanego i doprowadziło do nie uznania rozwiązania sporządzonego w jeden z dopuszczalnych w świetle praktyki orzeczniczej sposobów.

Podkreśliła, że prawidłowo sporządzona pod względem formalnoprawnym skarga nie szkodzi interesom strony, co więcej - przy uwzględnieniu przepisu art. 134 p.p.s.a. - skarga powinna odnieść zamierzony skutek. Oznacza to, iż prawidłowo sporządzona pod względem formalnym skarga, zawierająca prawidłowe, nawet jeśli nie wszystkie istotne zarzuty, winna doprowadzić do uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia postanowienia niezgodnego z prawem, a tym samym doprowadzić do rozstrzygnięcia zgodnego z interesem reprezentowanej przez zdającą strony.

Podkreśliła, iż przyjęła jedną z możliwych koncepcji dotyczących interpretacji art. 149 § 3 kpa tj. że dopiero po pozytywnym zweryfikowaniu wspomnianych wyżej przesłanek (w tym przymiotu strony) i wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ przystępuje do badania przyczyny wznowienia, tj. tego, czy podmiot któremu przysługiwał przymiot strony nie brał z własnej winy udziału w tym postępowaniu.

Skarżąca wyjaśniła, że po analizie zadania egzaminacyjnego uznała, iż organ niezasadnie odmówił M. K. wszczęcia postępowania wznowieniowego, niezasadnie uznając, iż nie przysługiwała mu legitymacja procesowa w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego znajdującego na sąsiedniej działce. Organ przyjmując takie stanowisko pominął fakt, iż działka będąca własnością M. K. znajduje się w obszarze oddziaływania tego obiektu. Wojewoda [...] nie zbadał zatem w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy. Organ administracji badając dopuszczalność wznowienia postępowania jest bowiem obowiązany ustalić, czy podmiot żądający wznowienia postępowania posiada przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, którego wznowienia się domaga. Obowiązek powyższy wynika z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracyjny uchybi! temu obowiązkowi ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w tym postępowaniu. Stoi to w oczywistej sprzeczności z tymi zasadami postępowania.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o zmianę oceny cząstkowej z części piątej egzaminu z zakresu prawa administracyjnego na ocenę pozytywną, a w konsekwencji o zmianę uchwały Komisji ustalającej wynik egzaminu radcowskiego z negatywnego na pozytywny.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę wskazała, że istotą zadania z prawa administracyjnego było dokonanie przez zdających oceny prawidłowości rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej wniosku o wznowienie postępowania wniesionego przez właściciela działki sąsiedniej do działki co do której udzielano pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Jako podstawę wznowienia postępowania wnioskodawca wskazał art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ pierwszej instancji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania z tego powodu, że wnioskodawca nie jest stroną wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Do oceny zdających pozostawała zatem ocena prawidłowości postanowienia organów obu instancji odmawiających wznowienia postępowania.

Komisja uznała za decydujące dla uznania braku poprawności ocenianej skargi to, że skarżąca nie dostrzegła, iż postępowanie administracyjne wywołane wnioskiem osoby do reprezentacji, której się zobowiązała toczyło się w trybie przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną (rozdział 12 k.p.a.). W sporządzonej skardze pominięto przepisy regulujące to postępowanie według, których następuje ocena istnienia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania (w tym wypadku art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz przepisów w oparciu, o które wydane zostało rozstrzygnięcie w sprawie (art. 149 § 3 k.p.a.).

Podkreślono, że skarżąca dostrzega, że badanie interesu prawnego strony wynika z przepisów prawa materialnego, które wskazuje i w związku z tym postawienie zarzutów naruszenia przepisów postępowania dowodowego, ażeby organy prawidłowo tę okoliczność ustaliły można uznać za prawidłowe w przypadku gdyby dotyczyło to postępowania zwykłego. W postępowaniu wznowieniowym tego rodzaju zarzuty należało jednak powiązać z przepisami ustanawiającymi przesłanki wznowienia postępowania oraz stanowiącymi podstawę orzekania w tym postępowaniu przez organy administracji. Tym bardziej, że w opisie zadania jednoznacznie wskazano na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a ponadto podano rozstrzygnięcie organu wydane w tym postępowaniu na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. To w tym postępowaniu wskazane organy prowadzące postępowanie wznowieniowe w ogóle nie prowadziły postępowania wyjaśniającego, a priori przyjęły, iż obszar oddziaływania obiektu objętego decyzją z dnia [...] maja 2010 r. zamyka się w ramach działki nr [...], gdy zarówno we wniosku o wznowienie postępowania jak i zażaleniu M. K. podnosił, iż sytuacja faktyczna jest inna. Skarżąca, mając na uwadze sformułowane zarzuty, a w szczególności treść uzasadnienia skargi, co do zasady wykazuje, iż M. K. powinien brać udział w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty W. z dnia [...] maja 2010 r. w charakterze strony.

W skardze wskazano podstawowy przepis prawa materialnego, z którego miałby wynikać po zbadaniu okoliczności faktycznych interes prawny wnioskodawcy (art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury). Dla oceny obszaru oddziaływania istotne znaczenie miały również nie wskazane przepisy art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Nie sformułowano jednak przede wszystkim zarzutu, który stanowiłby powiązanie tej oceny z postępowaniem w jakim wydane zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Tymczasem skarga będąca przedmiotem oceny egzaminatorów nie zawiera żadnego powiązania wiążącego wywód skargi z kwestiami związanymi ze wznowieniem postępowania. Skarga nie wskazuje dlaczego niewyjaśnienie czy działka skarżącego znajdowała się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie o wznowieniu postępowania. Skarga nie uzasadnia też dlaczego badanie interesu prawnego wnioskodawcy wznowienia postępowania byłoby dopuszczalne jeszcze przed formalnym wznowieniem postępowania.

Zdaniem Komisji do zmiany oceny nie mógł doprowadzić przedstawiony w odwołaniu zarzut, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma jednolitego stanowisko co do momentu, w którym należy badać status strony w postępowaniu wznowieniowym, czy już na etapie wniosku o wznowienie postępowania, czy dopiero po formalnym wznowieniu postępowania.

Organ zaakcentował, iż ze skargi sporządzonej na egzaminie radcowskim nie wynika absolutnie, ażeby skarżąca znała jakiekolwiek rozbieżności w tym zakresie, a tym bardziej nie przeprowadzała jakiejkolwiek analizy tego problemu. Skarżąca nie wskazała na kwestie proceduralne postępowania o wznowienie postępowania, ani też nie dokonała żadnej analizy rozróżnienia pomiędzy fazami tego postępowania, a mianowicie tej, w której jest dopuszczalne badanie interesu prawnego ale nie jest dopuszczalne badanie przyczyny wznowienia postępowania od tej, w której dopiero następuje badanie przyczyny wznowienia, czyli okoliczności czy strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy.

Powyższe oznacza, zdaniem Komisji, że skarżąca nie dokonała interpretacji przepisów prawa i nie wykazała prawidłowego rozumienia przepisów regulujących przebieg postępowania o wznowienie postępowania administracyjnego. Przyznano rację Komisji I instancji, że brak jakiegokolwiek wskazania na kwestie proceduralne to jest błąd takiego rodzaju, który przesądza o ocenie niedostatecznej.

W kontekście celu jaki przyświeca egzaminowi radcowskiemu - za chybione Komisja uznała powoływanie się przez skarżącą na fakt, iż przygotowana przez nią skarga do WSA byłaby skuteczną, gdyż Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami oraz podstawą prawną, które w skardze zostały przytoczone. Takie rozumowanie prowadziłoby do konkluzji, iż każda - wniesiona w słusznej sprawie skarga – niezależnie od jej zawartości musiałaby być uznana za wystarczającą i zadawalającą. Tymczasem osoba pretendująca do tytułu zawodowego radcy prawnego winna na egzaminie zaprezentować prace nie tylko formalnie kompletną ale i poprawną merytorycznie. Powoływanie się na funkcję sądu wynikającą z art. 145 p.p.s.a. nie może mieć tu znaczenia.

Odnośnie wskazywanych różnic w ocenach poszczególnych Komisji wyjaśniono, że uznanie administracyjne w indywidualnej sprawie dotyczącej ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oznacza, iż komisje egzaminacyjne mają prawo, po dokonaniu subsumcji do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia. Wybór danego rozwiązania, które jest równowartościowe prawnie wobec innych dopuszczalnych przez ustawę, nie jest oczywiście dowolny i swobodny. Na gruncie niniejszej sprawy ograniczony jest on przez przepisy prawa materialnego - ustawą o radcach prawnych. Istota uznania administracyjnego w sprawach o ustalenie wyniku egzaminu radcowskiego tkwi właśnie - w ograniczonej co prawda prawem materialnym i procesowym - pewnej swobodzie oceny prac osób zdających. Także werdykt egzaminatorów w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z tzw. "luzu decyzyjnego", tym bardziej, iż pracę egzaminacyjną w pierwszej instancji sprawdza dwóch niezależnych egzaminatorów.

Nie można zatem wymagać jednakowej oceny pracy egzaminacyjnej dwóch różnych osób. Oczywistym jest bowiem, iż każdy z egzaminowanych obowiązany jest pisać pracę samodzielnie, co w konsekwencji powoduje indywidualny proces oceny tejże pracy.

Nie zgadzając się z powyższą uchwałą, M. B. wniosła skargę do tutejszego Sądu.

Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm.), dalej "k.p.a." w związku z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...], w sytuacji gdy praca egzaminacyjna z prawa administracyjnego zasługiwała na pozytywną ocenę, gdyż spełniała w wystarczającym stopniu wymogi zawarte w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych;

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także dokonanie oceny jedynie części materiału dowodowego tj. części pracy egzaminacyjnej Skarżącej oraz nie ustosunkowanie się do argumentów sformułowanych przez Skarżącą w odwołaniu i piśmie uzupełniającym z dnia 23 stycznia 2012 r. tj., w szczególności:

a) pominięcie części pracy egzaminacyjnej wskazujące na odniesienie się przez Skarżącą do postępowania wznowieniowego,

b) brak rozważenia okoliczności wskazujących na pozytywną ocenę pracy, podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu oraz oparciu się jedynie na uchybieniach;

c) brak uwzględnienia skutków procesowych sporządzonej przez Skarżącą skargi do WSA oraz skuteczności tej skargi w kontekście interesu reprezentowanego klienta;

d) brak odniesienia się do wpływu nowelizacji k.p.a. dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. na instytucję wznowienia postępowania - art. 61 a k.p.a., na którą powołała się Skarżącą uzasadniając swoje stanowisko na stronach 18-21 odwołania, a które spowodowało, że obecnie, na gruncie k.p.a., wszczęcie postępowania administracyjnego jest uzależnione od wstępnej oceny, czy podmiot występujący z takim wnioskiem posiada legitymację do występowania w roli strony postępowania administracyjnego;

3. art. 8 i art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w związku z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych, poprzez brak należytego wyjaśnienia przez Komisję Odwoławczą zasadności przesłanek, którymi kierowała się przy załatwianiu sprawy, tj. brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały kompleksowej analizy okoliczności działających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść Skarżącej, brak ich należytego wyważenia,

4. art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego w wydaniu uchwały przez Komisję Odwoławczą przejawiające się w dowolnym przyjęciu, że po przeanalizowaniu sporządzonej przez Skarżącą pracy Komisja Odwoławcza nie znalazła podstaw do zmiany oceny na ocenę pozytywną;

5. art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych poprzez niezastosowanie pełnej skali ocen prac egzaminacyjnych przewidzianych w tym przepisie przy ocenie zaproponowanego przez Skarżącą rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa administracyjnego;

6. art. 32 Konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu przez Komisję Odwoławczą nieobiektywnych założeń i nierównych kryteriów oceniania odwołań - w stosunku do zdających, którzy opierali sporządzone na egzaminie radcowskim skargi do WSA na tych samych zarzutach (tj. art. 7, 77 k.p.a. oraz art. 28 § 2 Prawa budowlanego) - o czym świadczą uchwały uwzględniające odwołania innych zdających, a co w rezultacie doprowadziło do nierównego traktowania zdających znajdujących się w analogicznej sytuacji i charakteryzujących się tymi samymi cechami relewantnymi w tym samym stopniu.

Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały Komisji Odwoławczej z dnia [...] lutego 2012 r. (sygn. akt [...]) a także uchwały ja poprzedzającej oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu rozwinęła podniesione zarzuty ponawiając argumentację prezentowaną w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 36[4] ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin radcowski, składający się z pięciu części pisemnych (art. 36[4] ust. 2 tej ustawy), polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Każda z części egzaminu radcowskiego sprawdzana i oceniania jest niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów (art. 36[5] ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych). Ocena rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu dokonywana jest w myśl art. 36[5] ust. 2 w/w ustawy w szczególności pod kątem zachowania wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Ostateczna ocena z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego, z wyjątkiem o jakim mowa w ust. 5 przepisu art. 36(5) ustawy o radcach prawnych, nie mającym zastosowania w niniejszej sprawie, wynika z obliczeń arytmetycznych. Stanowi ona średnią ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym

1) oceny pozytywne to:

a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00,

b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50,

c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50,

d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50,

2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00

(v. art. 36(5) ust. 4 powołanej ustawy).

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że werdykt egzaminatora w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z "luzu decyzyjnego", na co wskazuje przepis art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych w myśl którego, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego (v. art. 36 (5) ust. 3 ustawy o radcach prawnych).

Zdaniem Sądu, upoważnienie udzielone przez ustawodawcę egzaminatorowi w zakresie wystawienia oceny cząstkowej w oparciu o pewnego rodzaju "luz decyzyjny" nakłada na Komisję Egzaminacyjną obowiązek szczególnego rozważenia argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu do tej oceny.

Według Sądu, w rozpoznawanej sprawie Komisja Egzaminacyjna wywiązała się ze swoich obowiązków prawidłowo. Przeprowadziła dogłębną analizę zgromadzonego materiału dowodowego a przyczyny, które dyskwalifikują pracę skarżącej z piątej części egzaminu – z zakresu prawa administracyjnego zostały w zaskarżonej uchwale precyzyjnie i szeroko wyjaśnione.

Trafne wywody merytoryczne zawarte w zakwestionowanej uchwale pozwalają na pominięcie i nieprzytaczanie w tym miejscu ponownie argumentów dotyczących mankamentów pracy sporządzonej przez skarżącą. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z prawa administracyjnego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, a także poprawności zaproponowanego przez zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. Zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym skarżąca miała dokonać oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu administracji publicznej wniosku o wznowienie postępowania złożonego przez właściciela działki sąsiedniej do działki, co do której udzielono pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Tymczasem skarżąca nie wykazała się znajomością przepisów regulujących postępowanie wznowieniowe.

Trudno odmówić racji organowi, że brak powołania właściwych zarzutów naruszenia prawa (tj. brak jakiegokolwiek sformułowania zarzutów dotyczących uchybień organu w zakresie postępowania wznowieniowego) w stanie faktycznym będącym treścią zadania egzaminacyjnego świadczy o tym, iż skarżąca nie zastosowała właściwych przepisów prawa oraz nie wykazała się umiejętnością prawidłowej ich interpretacji.

Fakt, iż sporządzona skarga do Sądu spełnia warunki formalne nie wystarcza do uznania, że praca egzaminacyjna powinna być oceniania pozytywnie. Spełnienie wymogów formalnych jest jednym ale nie jedynym kryterium oceny pracy z części czwartej egzaminu (v. art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach). Określone w przytoczonym przepisie kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wówczas uprawniona jest ocena, że zdająca jest przygotowana do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wykonywanie zawodu radcy prawnego wymaga połączenia dwóch podstawowych elementów: wiedzy zawodowej i zasad etyki. Istota zawodu radcy prawnego zdefiniowana jest w przepisach art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i art. 7 oraz art. 2 ustawy o radcach prawnych.

(art. 4 ust. 1 Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, z wyjątkiem występowania w charakterze obrońcy w postępowaniu karnym i w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe.

art. 6 ust. 1 Zawód radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami

art. 7 Pomocą prawną jest w szczególności udzielanie porad i konsultacji prawnych, opinii prawnych, zastępstwo prawne i procesowe

art. 2 Pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę prawną interesów (podmiotów, na których rzecz jest wykonywana).

Przytoczone przepisy kładą wyraźny akcent na pomoc prawną, która ma być świadczona w celu ochrony interesów mocodawcy. Prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję j należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za słuszne należy uznać stanowisko Komisji II stopnia, która poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej kandydatki zakwalifikowała jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie ocena przedmiotowej pracy sporządzonej przez skarżącą została uzasadniona w sposób wystarczający przez egzaminatorów i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.

Odnosząc się do stanowiska skarżącej dotyczącego różnorodnych rozstrzygnięć w przedmiocie oceny prac z zakresu prawa administracyjnego, należy zauważyć, iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 kpa. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpoznawana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego - ustawy o radcach prawnych - wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie. Także Sąd, w ramach rozpoznawanej sprawy, nie może oceniać rozstrzygnięć organu podjętych w indywidualnych sprawach administracyjnych dotyczących innych zdających. W przeciwnym razie wykroczyłby poza granice niniejszej sprawy (v. art. 134 § 1 ppsa).

W tym stanie rzeczy jako nieuprawniony ocenić należy zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP oraz art. 8 kpa.

Reasumując Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Organy te w żadnym stopniu nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazanych w skardze, w tym także naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa.