Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 293/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137 ust.1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Michaldo Sędziowie WSA Jacek Bursa WSA Mariusz Kotulski / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta K. decyzją z 29 października 2012r. znak [...] , działając na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm) - zwanej dalej u.g.n. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego z 2000r. Nr 98, poz. 1071 tekst jednolity z późn. zm.) –zwanej dalej k.p.a.- orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] , objętej księgą wieczystą nr [...] , położonej w W. gm..Z. , w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...] . gm. kat. W. na rzecz G.K. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ pierwszej instancji wskazał m.in., iż postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej parceli l. kat. [...] gm.kat. W. wszczęte zostało na wniosek W.S. reprezentowanej przez pełnomocnika B.Z. , zawarty w piśmie z dnia 30.06.1992r.

Do dnia 31.12.1997r. postępowanie z wniosku W.S. prowadzone było przez. Urząd Rejonowy w K. w trybie art. 69 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a z dniem 01.01.1998r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami sprawę do prowadzenia przejął Wojewoda [...] .

Natomiast w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13.10.1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U.Nr 133 poz. 872) zmieniła się kompetencja organu orzekającego w sprawach zwrotów wywłaszczonych nieruchomości. Zgodnie z powyższym z dniem 01.01.1999r. sprawy z zakresu zwrotów wywłaszczonych nieruchomości przekazano do kompetencji Starosty.

Organ I instancji przypomniał także, iż wnioskodawczyni J.W. zmarła w dniu [...] .1997r., a spadek po niej stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. Wydział I Cywilny z dnia 25 czerwca 1999r. sygn. akt I Ns 1109/99/K nabyła w całości córka G.K .

Zgłoszone przez W.S. roszczenie odnośnie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podtrzymane zostało przez G.K.

W piśmie z dnia 20.03.2008r. G.K. reprezentowana przez adw. J.F. wystąpiła z wnioskiem o wydzielenie spraw do odrębnego rozpoznania. Stosownie do powyższego wniosku sprawy dotyczące działek: nr nr [...] , nr nr [...] , nr [...] , nr [...] , nr nr [...] oraz nr [...] poł. w W. gm. Z. , wydzielone zostały do spraw o odrębnych sygnaturach.

W przedmiotowej sprawie roszczeniem o zwrot wnioskodawczyni objęła działkę nr [...] , położoną w W. gm. Z. , w granicach parceli 1. kat. [...] o pow. 2 ha 47 a 2 m2 b. gm. kat. W. , która została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia 12 grudnia 1951r., z przeznaczeniem na cele budownictwa. Organ I instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że w dacie wywłaszczenia parcela l. kat. [...] . gm. kat. W. stanowiła własność J.N. w całości.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Starosta K. ustalił, że w dacie wywłaszczenia parcela l. kat. [...] . gm. kat. W. stanowiła własność J.N. w całości. Z kolei w oparciu o postanowienie Sądu Powiatowego w K. z dnia 7 stycznia 1953r. sygn. akt I Ns II 353/52 spadek po J.N. zmarłym [...] 1952 r. nabyli: J.N. w ¼ części oraz W.N. w 3/4 części.

Następnie organ I instancji ustalił, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. Wydział I Cywilny z dnia 30 maja 1984r. sygn. akt I Ns 814/84/K spadek po W.N. zmarłym [...] .1982r. nabyli: J.W. , 2 -voto S. w 3/8 częściach oraz G.K. z d. S. w 5/8 częściach.

Natomiast na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. Wydział I Cywilny z dnia 25 czerwca 1999r. sygn. akt I Ns 1109/99/K spadek po J.S. zmarłej [...] .1997r. nabyła wprost w całości córka G.K.

W ramach uzasadnienia omawianej decyzji Starosta K. przypomniał, iż orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia 19 stycznia 1962r. postanowiono zwrócić spadkobiercom poprzedniego właściciela część o pow. 5500 m2 opisanej wyżej wywłaszczonej nieruchomości, jako niezajętej pod zabudowę osiedla mieszkaniowego, stanowiącą w całości sad owocowy. Z kolei postanowieniem nr [...] z dnia 11 listopada 1977r. Naczelnik Gminy Z. dokonał sprostowań w orzeczeniu Prezydium WRN w K. nr [...] z dnia 12 grudnia 1951r., w ten sposób, że na rzecz Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego w b. gm. kat. W. wywłaszczono parcelę oznaczoną l. kat [...] o pow. 18472 m2, stanowiącą własność J.N.

Tym samym postanowieniem dokonano jednocześnie sprostowania w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia 19 stycznia 1962r. polegającego na tym, że na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela zwrócono parcelę oznaczoną 1. kat. [...] o pow. 5500 m2 poł. w b. gm. kat. W. Organ I instancji podniósł, iż z porównania mapy katastralnej b. gm. kat. W. z mapą ewidencyjną obr. W. gm. Z. sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania przez Przedsiębiorstwo Usług Inżynieryjno - Budowlanych [...] wynika, iż wnioskowana do zwrotu działka nr [...] , stanowi część wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] .

W ocenie organu I instancji, analiza wpisów zawartych w księgach wieczystych wskazuje, iż parcela l. kat. [...] o pow. 2 ha 47 a 2 m2, obj. Lwh 303 W. , podzieliła się na parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] (mapa podziału z 31.12.1964 r. nr.....). Z kolei parcela l. kat. [...] podzieliła się na parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] . Następnie parcela l. kat. [...] podzieliła snę na parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] . Dalej parcela l. kat. [...] podzieliła się na parcele: L kat [...] i l. kat. [...] . Parcela l. kat. [...] o pow. 1,7672 ha wraz z innymi parcelami utworzyły działkę nr [...] , obr. W. , gm. Z. , na podstawie wykazu zmian gruntowych z dnia 27.02.1987 r. i decyzji Naczelnika Gminy Z. z dnia 29.12.1989 r.

Dla działki nr [...] założona została księga wieczysta nr [...] , w której jako właściciela wpisano Skarb Państwa - Ministerstwo Obrony Narodowej. Ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 08.05.1996r. nr [...] orzeczono o wygaśnięciu prawa zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w stosunku do zabudowanej nieruchomości, położonej w W. gm. Z. , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 3,4400 ha, obj. Księgą wieczystą nr [...] . Decyzja ta wraz z protokołem zdawczo - odbiorczym nieruchomości spisanym w dniu 02.01.1996r. pomiędzy Wojskowym Rejonowym Zarządem Kwaterunkowo - Budowlanym w K. , a Wojskową Agencją Mieszkaniową w K. stanowiła podstawę do wykreślenia prawa zarządu Ministerstwa Obrony Narodowej w księdze wieczystej oraz wpisania w to miejsce: Skarbu Państwa - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Stosownie do zawiadomienia Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych w K. z dnia 16.07.1996r. w księdze wieczystej nr [...] w dniu 16 lipca 1996r. wpisano: w dziale I - działkę nr [...] o pow. 3 ha 44 a. w W. gm. Z. odłączoną z KW nr [...] . natomiast w dziale II Skarb Państwa - Wojskowa Agencja Mieszkaniowa.

Działka nr [...] o pow. 3 ha 44 a, poł. w obr. W. gm. Z. wykazem zmian gruntowych l.ks.rob. [...] zmieniła powierzchnię i oznaczenie na działkę nr [...] pow. 3 ha 40 a, a następnie podzieliła się na działki od nr [...] do nr [...] .

Następnie wskazano, że decyzją Wójta Gminy Z. z dnia 12.09.2001r., zmienioną decyzją ww. organu z dnia 2.10.2002r. zatwierdzono projekt podziału m.in. działki nr [...] o pow.0,0933 ha, na działkę nr [...] o pow. 0,0775 ha oraz działkę nr [...] o pow. 0,0158 ha.

Równocześnie Starosta K. podniósł, iż rozstrzygnięcie przedmiotowej decyzji dotyczy wyłącznie działki nr [...] położonej-w W. gm. Z. , zabudowanej budynkiem mieszkalnym o numerze porządkowym 3 na Osiedlu [...] . Organ I instancji wskazał, iż przedmiotowa działka objęta jest księgą wieczystą nr [...] i stanowi współwłasność Skarbu Państwa - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz osób fizycznych, które równocześnie są właścicielami poszczególnych lokali mieszkalnych o numerach: [...] a także są współwłaścicielami niewydzielonych części wspólnych w budynku nr [...] .

Organ I instancji wskazał, iż podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości w niniejszej sprawie są przepisy art.136 i 137 u.g.n. Tym samym stosownie do postanowień wskazanych przepisów wyżej przepisów przesłankami zwrotu nieruchomości są:

po pierwsze - wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot;

po drugie - objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 u.g.n.;

po trzecie - zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 u.g.n., który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, wszystkie wyżej przedstawione przesłanki muszą zaistnieć łącznie. Dokonane w sprawie ustalenia dowodzą, że obecnie osobą uprawnioną do domagania się zwrotu działki nr [...] , położonej w W. gm. Z. , wchodzącej poprzednio w skład nieruchomości oznaczonej jako parcela katastralna l. kat. [...] gm. kat. W. , jest G.K. , która skorzystała z przysługującego jej uprawnienia. Z kolei wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności tej nieruchomości nastąpiło na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. - [...] z dnia 12 grudnia 1951r. wydanego na podstawie art. 23, art. 28. art.37 i art.39 dekretu z dnia 26.04.1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. nr 27, poz. 197 i nr 55. poz. 438), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 03.06.1950r. (Dz.U. nr 26, poz. 234 i 235) oraz zezwolenia Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 18.09.1951r. [...] .

Starosta wskazał, że dla ustalenia, czy i trzecia przesłanka zwrotu została spełniona należało w prowadzonym postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dokonać oceny zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu, w świetle wskazanego wyżej przepisu art.137 ust. 1 u.g.n..

Z ww. orzeczenia z dnia 12 grudnia 1951r., sprostowanego postanowieniem Naczelnika Gminy Z. z dnia 11.11.1977r. wynika natomiast, że opisana wyżej parcela wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy osiedla mieszkaniowego w gm. kat. W. Jak wskazał organ I instancji w przedmiotowej sprawie podjęte zostały próby odszukania dokumentacji archiwalnej związanej z budową osiedla mieszkaniowego w W. W ich wyniku Archiwum Wojsk Lądowych w W. w piśmie z dnia [...] .2009 r. poinformowało, iż w swoim zasobie archiwalnym nie posiada dokumentacji technicznej, ani też kosztorysowej dotyczącej przedmiotowej inwestycji. Archiwum Wojsk Lądowych w K. pismem z dnia 27.01.2009r. poinformowało Starostę, iż w swoich zasobach nie posiada dokumentacji projektowo - kosztorysowej osiedla wojskowego w W. Natomiast Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Oddział Regionalny K. pismem z dnia 25.07.2008r. przesłała odpis protokołu ostatecznego odbioru robót budynku nr [...] z dnia 21.01.1953r., odpis protokołu z dnia [...] . w sprawie przekazania obiektu (budynek nr 3) oraz odpis wykazu braków dopuszczanych, stanowiący załącznik do ww. protokołu. W odpowiedzi na pismo organu I instancji, dyrektor Centralnego Archiwum Wojskowego poinformował, iż po przeprowadzeniu wstępnej kwerendy nie odnaleziono dokumentacji związanej z przedmiotową inwestycją, natomiast przeprowadzenie obszerniejszej kwerendy w chwili obecnej nie jest możliwe. W piśmie z dnia [...] .2011r. poinformowano Starostę K. , iż w zasobach archiwalnych Urzędu Gminy Z. brak jest dokumentów na podstawie których można by ustalić przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego tej nieruchomości według stanu na dzień 12.12.1951r. Według wiedzy Urzędu nie obowiązywał wtedy żaden plan zagospodarowania przestrzennego. Pierwszy plan zagospodarowania przestrzennego, według którego można jednoznacznie określić przeznaczenie tego obszaru na podstawie materiałów archiwalnych znajdujących się w gminie, to plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy Z. zatwierdzony uchwałą Rady Gminy Z. nr [...] z dnia 24.06.1993r. (Dz. Urz. Wojew...... nr 12 poz. 49 z dnia 31 sierpnia 1993 roku). W planie tym, obszar ten przeznaczony był pod zabudowę mieszkaniową oznaczoną symbolem 04 MOP - "obszar mieszkalnictwa jednorodzinnego". W zasobach archiwalnych brak jest kompletnych dokumentów, na podstawie których można określić przeznaczenie tego obszaru we wcześniej obowiązujących planach zagospodarowania, tj. uproszczonego planu zagospodarowania gminy Z. zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Naczelnika Powiatu [...] z roku 1974 oraz planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Z. nr [...] z dnia 18.12.1986 .

Niezależnie od tego, Starosta K. wskazał, iż na działce nr [...] , obr. W. gm. Z. , objętej wnioskiem o zwrot, usytuowany jest budynek wielomieszkaniowy o numerze porządkowym [...]. Z informacji udzielonej przez Urząd Gminy Z. w piśmie z dnia 10.02.2010r. nr [...] wynika, iż zasiedlanie tego budynku rozpoczęło się już od połowy kwietnia 1953r. i w tym okresie pierwsze osoby były w nim meldowane.

Organ I instancji przypomniał, iż zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny". Dla ustalenia, czy w terminie 7 lat od daty wywłaszczenia rozpoczęto realizację inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia oraz, czy w terminie 10 lat od tej daty, zakończono przedmiotową inwestycję przeprowadził on dowód z zeznań świadków.

I tak w dniu [...] .2012r. w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. przesłuchano w charakterze świadka M.L. w celu pozyskania dowodów wskazujących na sposób zagospodarowania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w okresie 10 lat od jej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa. O miejscu i terminie przesłuchania zostały powiadomione strony i M.L. Przed złożeniem zeznań, zgodnie z art.83 § 3 k.p.a., świadek został uprzedzony o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego za fałszywe zeznania oraz o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania. Świadek M.L. zeznał, że zna położenie działek: nr nr [...] , poł. w W. gm. Z. , gdyż zamieszkuje na os. [...] w W. od 19 maja 1953 roku w bloku nr [...] . Wprowadził się na osiedle jako ostatni z lokatorów. Było to mieszkanie z przydziału - służbowe, nie było jego własnością. Prawo własności nabyli z żoną w 2003 roku. W tym okresie nie było garaży, stacji transformatorowej ani stacji gazowej. Energia elektryczna była w tym czasie doprowadzona linią napowietrzną na słupach i oświetlenie było na słupach. Oświetlenia było jednak mniej niż w tej chwili. Po 1961 energia została puszczona ziemią, a dodatkowo wykonano oświetlenie na słupach. Stacja transformatorowa powstała dopiero w latach osiemdziesiątych XX w. Na pytanie czy do roku 1961 na przedmiotowym terenie podejmowane były prace związane z zagospodarowaniem osiedla pod zieleń osiedlową, chodniki piesze oraz drogę wewnątrzosiedlową odpowiedział, iż drzewostany w tym okresie były nasadzane na bieżąco. Do 1961 roku była już droga wewnątrzosiedlowa oraz chodniki. Na drodze była dwa lata temu poprawiona kostka. Do bloku nr [...] dochodzi droga, a od drogi do wejść do budynku prowadzą chodniki. Poza chodnikami i drogą były tereny zielone porośnięte trawą. Z numeracji budynków można wywnioskować, iż nie powstały wszystkie budynki mieszkalne. Na pytanie czy na terenie osiedla do 1961 roku były ogródki działkowe odpowiedział, iż mieszkańcy osiedla za blokiem nr [...] i [...] uprawiali sobie na własną rękę ten teren jako ogródki działkowe. Możliwe że później mieli jakieś umowy odnośnie tego terenu, ale nie pamiętam kiedy. W tej chwili chyba nie są pobierane opłaty. Na pytanie czy na terenie osiedla do 1961 roku były place zabaw odpowiedział, że na terenie zielonym tj. działka nr [...] były huśtawki i piaskownica. Na pytanie czy wszystkie działki zwłaszcza te na których stoją garaże były do 1961 roku zabudowane odpowiedział, iż nie były zabudowane. Na niektórych tych działkach stały kubły ze śmieciami. Niezależnie od tego Starosta K. w oparciu o przeprowadzone w dniu 5 czerwca 2012r. przesłuchanie: S.G. , B.K. , oraz Z.M. ustalił, iż do roku 1961 na przedmiotowym osiedlu powstała droga wewnątrzosiedlowa, chodniki i oświetlenie na słupach. Wszystkie bloki były otynkowane z zewnątrz. Pomiędzy blokami były piaskownice (jedna dla dwóch bloków). Za blokami nr [...] i nr [...] znajdował się osadnik oraz stacja gazowa, która powstała dużo później, pomiędzy tymi obiektami znajdowały się ogródki uprawiane przez mieszkańców Również za blokiem nr [...] były ogródki uprawiane przez mieszkańców. Na działkach: nr [...] i nr [...] było boisko sportowe, które zlikwidowano po 2000 roku.

Ponadto organ I instancji wskazał, iż w niniejszej sprawie jako dowód wykorzystano również zdjęcie lotnicze przedmiotowego terenu pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. Powyższe zdjęcie przedstawia przedmiotowy teren w roku 1970. W roku tym na będącej przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomości znajdował się już budynek mieszkalny nr [...] z dwoma wejściami do budynku od strony zachodniej, natomiast teren wokół budynku był terenem zielonym z dwoma dojściami do budynku.

Równocześnie Starosta K. wskazał, iż w przedmiotowej sprawie w dniu [...] .2009r. przeprowadzono rozprawę administracyjną połączoną z oględzinami nieruchomości, ustalając, iż na działce stoi budynek mieszkalny, wielorodzinny oznaczony nr [...] . Wokół budynku wykonana została opaska z płyt betonowych. Od strony zachodniej budynku teren ww. działki porośnięty jest trawą, krzewami ozdobnymi, drzewami oraz kwiatami. Ponadto na tej części działki znajdują się dwa wejścia do bloku wykonane z płyt betonowych (...)

W kontekście tych ustaleń Starosta K. przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 1999r. sygn. akt IV SA 2033/96 gdzie wskazano m.in., iż "utrwalone jest stanowisko nauki jak i orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom.

Z uwagi na powyższe, w ocenie organu I instancji, przez cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla mieszkaniowego należy rozumieć oprócz budynków mieszkalnych również zieleń osiedlową znajdującą się na wnioskowanym do zwrotu terenie, przy bloku nr [...] . Równocześnie organ ustalił w oparciu o pisma właściwych dostawców mediów , iż na działce [...] przebiega gazociąg niskiego ciśnienia DN 150, oraz sieć teletechniczna będąca własnością [...] S.A., natomiast w granicy tej działki jest linia kablowa niskiego napięcia.

Zdaniem więc Starosty K. poczynione ustalenia wskazują więc na fakt, iż wywłaszczona nieruchomość w części objętej wydaną przez niego decyzją, w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n., została zagospodarowana na cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla mieszkaniowego. Wobec powyższego wnioskowanej do zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , położonej w W. gm. Z. , w granicach parceli l. kat. [...] b. gm. kat. W. , nie można uznać jako zbędnej na cel określony w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia 12 grudnia 1951 r., w rozumieniu ww. przepisu i tym samym nie można orzec o jej zwrocie.

Pismem z dnia 22 listopada 2012 roku (data wpływu do organu) G.K. działając za pośrednictwem swojego pełnomocnika wniosła do Wojewody [...] odwołanie od wskazanej powyżej decyzji Starosty [...] domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji G.K. zarzuciła

1) rażące naruszenie art. 137 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. 104 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej działki nr [...] , w sytuacji, kiedy zrealizowane były przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a to poprzez:

- całkowite pominięcie przez organ I instancji tej okoliczności, że z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia 12 grudnia 1951 roku nie wynika, iż celem wywłaszczenia jest budowa osiedla mieszkaniowego, lecz orzeczenie to ogólnie stwierdza, że wywłaszczenie jest "z przeznaczeniem na cele budownictwa", a zatem w zakresie oznaczenia celu wywłaszczenia jest lakoniczne przez co nie wskazuje, że tym celem ma być budowa osiedla mieszkaniowego, natomiast późniejsze jego sprostowanie, tj. postanowieniem Naczelnika Gminy Z. nr [...] z dnia 11 listopada 1977 roku, a zatem już po zabudowaniu działki nr [...] i przede wszystkim po upływie terminów przewidzianych w art. 137 u.g.n. nie może zostać uznane za sprecyzowanie celu wywłaszczenia dające podstawę do przyjęcia, że cel ten został zrealizowany, gdyż sprecyzowanie to miało miejsce blisko trzydzieści lat po dacie wywłaszczenia; a w konsekwencji brak zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tj. w sytuacji kiedy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zdaniem odwołującej w tej sytuacji jedyną ewentualną przyczyną, dla której zwrot nie mógłby nastąpić, stanowiłoby trwałe rozporządzenie nieruchomością na rzecz osób trzecich. Ponadto G.K. w wywiedzionym odwołaniu zaskarżonej decyzji zarzuciła:

2) naruszenie art. 6 k.p.a. (tj. zasady praworządności, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa), art. 7 k.p.a. (tj. zasady kontroli nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu oraz uwzględniania słusznego interesu obywateli) oraz art. 8 k.p.a. (tj. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli), a to poprzez wydanie decyzji z pominięciem podstawowych zasad postępowania administracyjnego w konsekwencji czego sprawa została rozstrzygnięta z rażącym naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, między innymi poprzez wadliwą analizę i ocenę materiału dowodowego wskutek czego wydana została błędnie decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości na rzecz wnioskodawczyni, pomimo braku określenia w orzeczeniu o wywłaszczeniu konkretnego celu, na jaki wywłaszczenie to następuje;

3) naruszenie przepisów 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 78 k.p.a., art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia i wyczerpującego zbadania dowodów w sprawie, polegający na w szczególności na nie zbadaniu w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, podczas gdy w literaturze i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że organ zobowiązany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy i wyjaśnienia nie tylko, czy w konkretnym przypadku rzeczywiście doszło do realizacji celu wywłaszczenia, ale też w pierwszej kolejności, czy cel wywłaszczenia jest określony w taki sposób, że możliwym jest w stopniu nie budzącym wątpliwości ustalenie, co miało stanowić realizację tego celu oraz, czy został on zrealizowany, albowiem organ I instancji w zakresie oceny terminowej realizacji budowy osiedla oparł się na orzeczeniu w przedmiocie wywłaszczenia, które nie precyzowało jakiego rodzaju budownictwo ma zostać zrealizowane na wywłaszczonej nieruchomości, kiedy w rzeczywistości cel taki musi być precyzyjnie i w sposób nie budzący wątpliwości określony w orzeczeniu wywłaszczeniowym, a przy tym musi on zostać określony przed wszczęciem jego realizacji oraz w terminach przewidzianych przez art. 137 u.g.n..

W uzasadnieniu omawianego odwołania G.K. podniosła m.in. , iż szczegółowej analizie poddać należy zakres realizacji "celu wywłaszczenia". Zważywszy, że wywłaszczenie nastąpiło na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, wywłaszczeniu podlegały nieruchomości niezbędne dla realizacji tych planów. Im cel wywłaszczenia jest precyzyjnej określony, tym łatwiejsze staje się dokonanie oceny jego realizacji. Podkreślenia wymaga, iż w przedmiotowej sprawie orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia 12 grudnia 1951 roku, jako cel określało "budownictwo". Tymczasem dopiero postanowieniem z dnia 11 listopada 1977 roku (czyli po blisko trzydziestu latach o dokonanego wywłaszczenia!!!) sprostowano cel i oznaczono jako: "cele budowy osiedla mieszkaniowego". W ocenie odwołującej się niedopuszczalna jest w każdym bądź razie rozszerzająca interpretacja "realizacji celu wywłaszczenia". Prowadziłoby to bowiem do poszkodowania byłego właściciela, wbrew postanowieniom Konstytucji RP (art. 21), której celem jest ochrona prawa własności. Wszelkie działania prowadzące do rozwiązań odbiegających od rzetelnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy z poszanowaniem zasady praworządności prowadzą nie tylko do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ale także konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności. Powyższe należy zastosować w drodze analogii do sytuacji, kiedy cel wywłaszczenia nie jest precyzyjnie określony, a jego uszczegółowienie następuje po rozpoczęciu realizacji danej inwestycji na wywłaszczonym gruncie, a tym bardziej jeżeli następuje to już po upływie okresów przewidzianych w art. 137 ust. 1 u.gn.. Skarżąca podniosła także, iż nie do pogodzenia w niniejszym przypadku jest fakt, iż określa się na podstawie różnych dowodów fakt realizacji inwestycji w ustawowym terminie, lecz w gruncie rzeczy zupełnie pomija tą fundamentalną kwestię, jaką jest w pierwszej kolejności ustalenie rzeczywistego celu wywłaszczenia - nie wiadomo bowiem ze zgromadzonych w sprawie dokumentów i innych dowodów na jaki cel w dacie orzeczenia dokładnie została wywłaszczona nieruchomość, czy o takie zamierzenie inwestycyjne chodziło. Innymi słowy, w toku postępowania organ I instancji zupełnie pominął kwestie zakresu orzeczenia wydanego przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w dniu 12 grudnia 1951 roku. Zauważyć należy, że wzmiankowane orzeczenie określa cel wywłaszczenia jako "budownictwo". Takie określenie celu wywłaszczenia jest oczywiście niewyraźnie, nieprecyzyjne. Nie jest bowiem możliwym ustalenie o jakiego rodzaju budownictwo chodzi. Uniemożliwia to późniejsze ustalenie, czy cel wywłaszczenia został faktycznie zrealizowany. W ocenie G.K. jedyną ewentualnie przyczyną, dla której zwrot nieruchomości nie mógłby nastąpić, byłoby trwałe rozporządzenie wywłaszczoną nieruchomością. Tymczasem w kwestii własności przedmiotowej działki organ ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że stanowi ona współwłasność Skarbu Państwa - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz osób fizycznych - właścicieli poszczególnych lokali znajdujących się w budynku nr [...] , bez analizy stanu prawnego i przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia, czy nastąpiło rozporządzenie nieruchomością uniemożliwiające jej zwrot. Niezależnie od powyższego, w dalszej części uzasadnienia odwołania podniesiono, iż jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zatem nawet, jeżeli przyjąć, że w danym przypadku cel wywłaszczeni został zrealizowany, to ilekroć na przykład zabudowa powstała tylko na części działki, pozostała jej część podlega zwrotowi. W przedmiotowej sprawie budynek mieszkalny oznaczony numerem 3 nie obejmuje swą powierzchnią całej działki nr [...] . Dlatego też nie można w sprawie przyjąć również, że na tej działce — o ile został zrealizowany cel wywłaszczenia, to że został on zrealizowany na całej tej działce. Końcowo G.K. podniosła m.in., iż działanie organu w niniejszej sprawie stanowi ponadto naruszenie zasady słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.) w postępowaniu administracyjnym. Należy zgodzić się bowiem, iż odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wobec przedstawionego stanu faktycznego jest orzeczeniem wbrew zasadzie praworządności (art. 6 k.p.a.), sprzecznym także z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), a nadto - co nie budzi najmniejszych wątpliwości — decyzja odmowna w tym przypadku stanowi również naruszenie zasady słusznego interesu strony w postępowaniu administracyjnym (art. 7 k.p.a.).

Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Wojewoda [...] decyzją z dnia 21 grudnia 2012r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego przez Wojewodę [...] jest sprawa zwrotu działki nr [...] , położonej w W. , gm. Z. , w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] . gm. kat. Węgrzce, na rzecz G.K . W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia.

W dalszej części omawianej decyzji Wojewoda [...] podniósł, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość odpowiada obecnie m.in. stanowiącej przedmiot omawianego postępowania administracyjnego działce nr [...] , położonej w W. , gm. Z. , która została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 12 grudnia 1951r. nr [...] , wydanym na podstawie art. 23, art. 28, art. 37 i art. 39 dekretu z 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438), rozporządzenia Rady Ministrów z 3 czerwca 1950r. (Dz. U. R.P. Nr 26, poz. 234 i 235) oraz zezwolenia Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 18 września 1951r. [...] , na cele budowy osiedla mieszkaniowego w gm. kat. [...] - następnie sprostowanym postanowieniem Naczelnika Gminy Z. z 11 listopada 1977r. nr [...] .

Przedmiotowa nieruchomość stanowi więc nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu przepisów art. 136 ust. 3 w związku z art. 216 ust. 2 pkt 2 u.g.n., o której zwrot występuje aktualnie jedyna spadkobierczyni poprzedniego właściciela, G.K. , w związku z czym należy stwierdzić, iż dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym: "Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany".

Organ odwoławczy podkreślił, iż organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest więc obowiązany w pierwszej kolejności możliwie najbardziej precyzyjnie określić cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie - w drodze dostępnych środków dowodowych ustalić - czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 u.g.n.. Ustalenia w tej kwestii mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Podstawą dla oceny, czy mamy do czynienia ze stanem zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest precyzyjne ustalenie tego celu przez organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości.

Zarówno art. 136 jak i art. 137 u.g.n., posługując się pojęciem celu wywłaszczenia, utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. Z tego właśnie względu podstawowym źródłem określenia celu wywłaszczenia w konkretnej sprawie jest decyzja wywłaszczeniowa (umowa sprzedaży) i to właśnie w tym dokumencie należy poszukiwać celu wywłaszczenia. Jednakże często zdarzało się tak, iż cel ten jest określony w decyzji lub umowie sprzedaży w sposób ogólnikowy bądź też brakuje nawet określenia przeznaczenia nieruchomości, niezbędna jest w takich przypadkach prawidłowa ocena celu wywłaszczenia na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym. Będzie to w szczególności analiza przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w czasie wydania decyzji wywłaszczeniowej oraz analiza dokumentacji dołączanej obowiązkowo do wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a w szczególności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego (T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2010), czyli dokumentacji ściśle związanej z inwestycją stanowiącą podstawę wywłaszczenia, której szczegółowa analiza jest niezbędna do precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia.

Wojewoda [...] zwrócił jednocześnie uwagę, iż wywłaszczenie w trybie dekretu z 26 kwietnia 1949r. następowało w sposób bardzo specyficzny i odmienny niż w przypadku późniejszych ustaw wywłaszczeniowych. Artykuł 39 ust. 1 tego aktu prawnego stanowił mianowicie, iż "orzeczenie o wywłaszczeniu przenosi prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Orzeczenie to stanowi podstawę do ujawnienia praw w księdze wieczystej". Tym samym w praktyce niejednokrotnie zdarzało się, iż inwestycja stanowiąca cel wywłaszczenia była faktycznie realizowana, zanim w ogóle doszło do wydania decyzji wywłaszczeniowej. Sytuacja taka, wywołana była uwarunkowaniami politycznymi i gospodarczymi lat 50-tych ubiegłego wieku (odbudowa kraju ze zniszczeń wojennych w ramach gospodarki planowej i związanego z tym nacisku na terminową realizację kilkuletnich narodowych planów gospodarczych), stanowiła wówczas obiektywny stan o powszechnym zasięgu oddziaływania. Taki odmienny tryb przeprowadzania procedury wywłaszczeniowej oraz realizacji inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia, był typowym sposobem postępowania w poprzednim systemie ustrojowym pod rządami dekretu z 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, tj. w okresie od 4 maja 1949 r. do 5 kwietnia 1958r.

Równocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości jako budowa osiedla mieszkaniowego. Potwierdza to w pierwszej kolejności zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacji archiwalna w postaci kopii orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 12 grudnia 1951r., sprostowanego ostatecznym postanowieniem Naczelnika Gminy Z. z 11 listopada 1977r., jak również kopia orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , Urząd Spraw Wewnętrznych z 19 stycznia 1962r. o częściowym zwrocie nieruchomości, również sprostowanego ww. postanowieniem Naczelnika Gminy Z. z 11 listopada 1977r.

Ponadto Wojewoda podniósł, iż wspomniane postanowienie z 11 listopada 1977r. nr [...] zostało wydane przez Naczelnika Gminy Z. , w trybie uchylonego art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, któremu odpowiada aktualnie art. 113 § 1 k.p.a. Istotą postanowienia o sprostowaniu decyzji administracyjnej jest to, iż w momencie jego wydania i uzyskania przez to postanowienie przymiotu ostateczności "decyzja musi być wykonywana stosownie do treści zgodnej ze sprostowaniem, a w przypadku jej zaskarżenia powinna być również wraz z nim oceniana (por. wyr. NSA z 26.3.1993r., I SA 1429/92, ONSA 1994, Nr 1, poz. 39). Prawidłowo dokonane sprostowanie błędów i omyłek staje się bowiem integralną częścią treści decyzji" (por. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 541-542, nb. 6 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 maja 2011r. o sygnaturach: I GSK 231/10 - LEX nr 990053; I GSK 236/10 - LEX nr 990058; I GSK 239/1 - LEX nr 990061; I GSK 241/10 - LEX nr 990063). Jednocześnie należy zauważyć, iż postanowienie o sprostowaniu nie jest ograniczone jakimkolwiek terminem, związku z czym może być wydane w każdym czasie (por. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 541-542, nb. 6; C. Martysz, Komentarz do art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2010, teza 1; A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 113 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2012, teza 2). Powyższe powoduje, iż orzeczenie wywłaszczeniowe funkcjonuje w obrocie prawnym w brzmieniu nadanym mu postanowieniem o sprostowaniu, w związku z czym nie można zgodzić się z zarzutem podniesionym w odwołaniu, iż organ I instancji dokonał błędnego doprecyzowania celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, bowiem postanowieniu Naczelnika Gminy Z. z 11 listopada 1977r. nr [...] nie można przypisać cech dokumentu precyzującego cel wywłaszczenia, lecz jest to akt prostujący orzeczenia ściśle w nim określone, a więc w sposób bezpośredni wpływający na treść zawartą w tych aktach, nie zaś na sposób ich rozumienia czy interpretacji.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w K. z 22 lutego 2000r., sygn. akt II SA/Kr 2297/99 (niepubl), zgodnie z którym: "Ostateczne decyzje administracyjne wiążą erga omnes, w tym między innymi organ wyższego stopnia. Organ ten nie może nawet powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) przyjmować wbrew wyraźnym postanowieniom zawartym w ostatecznej decyzji, że zawierają one inną treść i ignorować tych postanowień" Dlatego też do czasu pozostawania w obrocie prawnym ww. orzeczenia organy administracyjne, w świetle zacytowanego wyroku, nie mogą pomijać treści tej decyzji i jej skutków prawnych. Taki akt jest prawomocny dopóty, dopóki - jak już wspomniano powyżej - nie zostanie wzruszony w stosownych trybach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W kontekście powyższego - odnosząc się do zarzutu odwołującej się, iż "w przedmiotowej sprawie orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia 12 grudnia 1951 roku, jako cel określało "budownictwo"", natomiast "dopiero postanowieniem z 11 listopada 1977 roku (czyli po blisko trzydziestu latach od dokonanego wywłaszczenia) sprostowano cel i oznaczono jako: "cele budowy osiedla mieszkaniowego" – Wojewoda zauważył, iż jest to kwestia pozostająca poza zakresem postępowania w sprawie o zwrot, bowiem zarzut ten skierowany jest na podważenie prawidłowości samego wywłaszczenia (a konkretnie wadliwości wydanych w tym zakresie aktów administracyjnych).

W dalszej kolejności Wojewoda [...] wskazał, iż na uwagę zasługuje okoliczność, iż ze znajdującej się w aktach sprawy kopii orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , Urząd Spraw Wewnętrznych z 19 stycznia 1962r. o częściowym zwrocie nieruchomości, również sprostowanego ww. postanowieniem Naczelnika Gminy Z. z 11 listopada 1977r. wynika, iż celem wywłaszczenia było budownictwo państwowe. W orzeczeniu tym stwierdzono ponadto, że "zabudowa osiedla mieszkaniowego na działce l. kat. [...] jest całkiem luźna.

Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego, za prawidłowe uznać należy przyjęcie przez organ I instancji, iż celem wywłaszczenia nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu była realizacja na tym terenie osiedla mieszkaniowego, natomiast sformułowany w odwołaniu zarzut pominięcia "przez organ I instancji tej okoliczności, że z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. (...) nie wynika, iż celem wywłaszczenia jest budowa osiedla mieszkaniowego, lecz orzeczenie to ogólnie stwierdza, że wywłaszczenie jest "z przeznaczeniem na cele budownictwa" - w świetle przedstawionych wyżej uwag - należy uznać za niezasadny.

Jednocześnie na marginesie Wojewoda - mając na uwadze wskazane wcześniej realia okresu, w którym nastąpiło wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości (lata powojennej Polski) oraz związane z tym doświadczenie życiowe zauważył, iż w tamtym okresie częstą praktyką było określanie celu wywłaszczenia w postaci osiedla mieszkaniowego przy użyciu nieostrych pojęć, jak np. "na cele budownictwa", "na cele mieszkaniowe", czy też "na cele mieszkalnictwa".

Odnosząc się natomiast do kwestii badania przez organ I instancji, wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n., przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające w tym zakresie uznać należy za wyczerpujące, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie jest co do zasady prawidłowe, bowiem w sposób jasny i przekonywujący wskazuje fakty i dowody, które legły u podstaw rozstrzygnięcia organu I instancji oraz wnioski, jakie z nich wywiedziono.

W kontekście powyższego Wojewoda wskazał, iż już z protokołu odbioru obiektów do użytkowania z 21 stycznia 1953r. wynika, iż zasadnicza część omawianej inwestycji - budynki mieszkalne w ramach realizowanego osiedla mieszkaniowego - powstała już w niespełna półtora roku po wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego (które wywierało skutek od daty złożenia wniosku o wywłaszczenie, tj. od 4 października 1951r.).

Zgodnie z powołanym protokołem odbioru, nowopowstałym budynkom mieszkalnym towarzyszyła częściowa infrastruktura służąca właściwemu korzystaniu z bloków mieszkalnych, która - zgodnie z zeznaniami powołanych w sprawie świadków, była systematycznie rozwijana i unowocześniana. Biorąc pod uwagę szczegółowość wspomnianych zeznań świadków, którą należy oceniać mając na uwadze upływ ponad 60-ciu lat od daty wywłaszczenia, należy pozytywnie ocenić ich spójność oraz wartość dowodową dla ustalenia faktu realizacji osiedla mieszkaniowego na przedmiotowej nieruchomości. Niezależnie od tego organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie szczególnie istotne jest, iż jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego - teren zawnioskowanej do zwrotu dziatki nr [...] zabudowany jest w większości budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym oraz towarzyszącą mu infrastrukturą osiedlową, ściśle związaną zarówno z budową tego obiektu, jak i służącą jego prawidłowemu funkcjonowaniu.

W tym kontekście zdaniem Wojewody nie miał wątpliwości, iż w świetle przywołanego w decyzji orzecznictwa sądów administracyjnych zarówno sam blok mieszkalny, jak i wspomniana infrastruktura osiedlowa w postaci drogi wewnątrzosiedlowej, chodników, trawników, drzew i krzewów, które wskazali w swoich zeznaniach świadkowie, stanowi realizację celu wywłaszczenia określonego jako budowa osiedla mieszkaniowego.

Co do zasady, zdaniem organu II instancji, nie ma również znaczenia okoliczność, iż stwierdzone na rozprawie administracyjnej połączonej z oględzinami terenu zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości niektóre elementy osiedlowej infrastruktury (jak np. skarpa czy konkretne nasadzenia kwiatów, drzew i krzewów), mogły powstać po upływie terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., skoro - jak ustalono - osiedle było "zasiedlane" od co najmniej połowy czerwca 1952r., natomiast ostatni lokator ( M.L. ) wprowadził się 19 maja 1953r. Powyższe potwierdza więc, iż osiedle to funkcjonowało jako zespół budynków oraz obiektów infrastruktury im służącej od niemal 60 lat. Oczywistym jest również, iż osiedle mieszkaniowe, jako zespół budynków oraz obiektów infrastruktury służących do korzystania z nich podlega remontom, ulepszeniom i modyfikacjom, dostosowującym takie osiedle do potrzeb mieszkańców, jak i wymagań aktualnego stanu techniczno-prawnego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewoda [...] uznał, iż objęta niniejszym postępowaniem nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] , położona w W. , gm. Z. , nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a zatem należało orzec o odmowie jej zwrotu na rzecz spadkobierczyni poprzedniego je właściciela, G.K. , w związku z czym utrzymano w mocy - jako prawidłową - decyzję Starosty K. z 29 października 2012r.

Skargę na opisaną powyżej decyzję Wojewody [...] w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła działająca za pośrednictwem pełnomocnika G.K. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody, a także poprzedzającą ją decyzji Starosty K. z dnia 29 października 2012 roku nr [...] skarżąca zarzuciła jej:

1.) rażące naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 2 oraz art. 34 ust. 3 u.g.n. poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a to poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych umów sprzedaży lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku posadowionym na żądanej do zwrotu działce nr [...] , podczas gdy okoliczność ta stanowi istotny przedmiot rozważań organu prowadzącego postępowanie i to zarówno pod kątem nie budzącego wątpliwości ustalenia rzeczywistej podstawy, dla której zwrot nieruchomości (działki nr....) nie może nastąpić (tj. ewentualne trwałe rozporządzenie wywłaszczoną działką na rzecz osób trzecich), jak również w konsekwencji rodzącej konieczność podjęcia przed wydaniem decyzji czynności zmierzających do zbadania zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej, w wyniku której Skarb Państwa utracił władanie wywłaszczoną nieruchomością, a czego organy administracji zaniechały; a w konsekwencji braku ustalenia prawidłowego stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy

2.) rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Starosty K. , pomimo braku rozpatrzenia wszystkich przedstawionych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji zarzutów, a w wyniku czego błędne przyjęcie, że Starosta K. prawidłowo przeprowadził postępowanie i ocenił realizację celu wywłaszczenia, gdy w rzeczywistości postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, jak również przez organ odwoławczy nie było wyczerpujące i pomijało istotne elementy stanu faktycznego i prawnego, a zatem podstawa do wydania decyzji obu instancji nie opiera się o wszechstronnie zbadany stan sprawy

3.) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. i w zw. z art. 21 Konstytucji RP poprzez utrzymanie w mocy decyzji Starosty [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej działki nr [...] , w sytuacji, gdy zrealizowane były przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a to poprzez wadliwe przyjęcie, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem została zagospodarowana na cel określony w wywłaszczeniu pomimo, że z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia 12 grudnia 1951 roku nie wynika, iż celem wywłaszczenia jest budowa osiedla mieszkaniowego, a postanowienie Naczelnika Gminy Z. nr [...] zostało wydane dopiero 26 lat później w dniu 11 listopada 1977 roku, a zatem już po zabudowaniu działki nr [...] (gdy nie mogło sanować celu wywłaszczenia) i przede wszystkim po upływie terminów przewidzianych w art. 137 u.g.n.,

4.) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem w toku postępowania odwoławczego przeprowadzenia czynności wyjaśniających i rozpoznania każdego z podniesionych przez skarżącą zarzutów, a to w szczególności co do zarzutu skarżącej braku ustalenia przez Starostę K. faktycznych podstaw uniemożliwiających zwrot wywłaszczonej nieruchomości;

5.) naruszenie art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 12 k.p.a., a to poprzez wydanie decyzji z pominięciem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. w szczególności wyczerpującej i prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji czego sprawa została rozstrzygnięta z rażącym naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

W uzasadnieniu przedmiotowej skargi skarżąca podniosła m.in., iż. Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraźnie przyznaje (argumentując to dodatkowo przytoczonymi: doktryną i judykaturą), że cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle (i wynikać wprost z decyzji). Wywłaszczenie nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem nastąpiło na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zgodnie z tym dekretem, wywłaszczeniu podlegały nieruchomości niezbędne dla realizacji tych planów. W toku procedury wywłaszczeniowej na gruncie powołanego dekretu koniecznym było złożenie stosownego wniosku zawierającego ściśle określone w tym akcie elementy wraz z załączeniem planu sytuacyjnego nieruchomości przeznaczonej do wywłaszczenia.

Tymczasem w toku postępowania odwoławczego organ II instancji zauważa, że cel wywłaszczenia został określony "bardzo ogólnie", a ponadto nie powołano się w orzeczeniu wywłaszczeniowym na konkretne plany inwestycyjne. Co więcej, w toku całego postępowania nie odnaleziono dokumentacji planistycznej, czy realizacyjnej. Z tych względów całkowicie bezzasadne jest twierdzenie organu II instancji, że brak jest w oparciu o wskazane wyżej ustalenia podstaw do negowania prawidłowości ustaleń poczynionych przez organ I instancji.

Skarżąca podkreśliła także, że bez względu na podstawie której ustawy wywłaszczeniowej dokonano wywłaszczenia, niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja "realizacji celu wywłaszczenia". Taka rozszerzająca interpretacja prowadziłaby bowiem do poszkodowania byłego właściciela, wbrew postanowieniom Konstytucji RP (art. 21), której celem jest ochrona prawa własności. Wszelkie działania prowadzące do rozwiązań odbiegających od rzetelnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy z poszanowaniem zasady praworządności prowadzą nie tylko do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ale także konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności.

Skarżąca zarzuciła także m.in., iż w toku postępowania organ II instancji wadliwie uznał, że orzeczenie wydane przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w dniu 12 grudnia 1951 roku obowiązuje w treści nadanej mu wydanym 26 lat później, tj. w 1977 roku postanowieniem o sprostowaniu, to i w oparciu o cel wywłaszczenia określony ostatecznie w 1977 roku należy oceniać realizację celu wywłaszczenia działki [...] . Taka argumentacja pozostaje w oczywistej sprzeczności zarówno z mającymi w sprawie zastosowanie przepisami, jak również z zasadami logiki. Aby brak było podstaw do zwrotu nieruchomości, cel jej wywłaszczenia musi zostać zrealizowany lub przynajmniej rozpoczęty w ściśle określonych terminach, tj. rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu w terminie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, lub też zrealizowanie tego celu w terminie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Zatem późniejsze (po wskazanych terminach) wydanie postanowienia o sprostowaniu wydanego uprzednio orzeczenia, o ile miałoby stanowić wiążącą treść (brzmienie) tego pierwotnego orzeczenia, o tyle w żaden sposób nie wznawia terminów przewidzianych w art. 137 u.g.n.

W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie jedyną ewentualnie przyczyną, dla której zwrot nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem nie mógłby nastąpić, byłoby trwałe rozporządzenie wywłaszczoną nieruchomością. To z kolei wiąże się z koniecznością ustalenia przez prowadzący postępowanie organ, czy takie rozporządzenie nieruchomością rzeczywiście nastąpiło i kiedy (w jakiej dacie). Przytoczona kwestia nie była jednak w ogóle przedmiotem rozpoznania, ani na etapie postępowania przed Starostą K. , ani też na etapie postępowania przed Wojewodą [...] .

Ustanowienie zaś przedmiotem rozważań także i tej kwestii ma bardzo istotne znaczenie i rodzi daleko idące skutki prawne. Po pierwsze bowiem, (a co powinno zostać ustalone równolegle ze stwierdzeniem i to przez organy obu instancji, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany), czy jeżeli nastąpiło rozporządzenie nieruchomością, to czy jest ono ważne, skoro nastąpiło w trakcie toczącego się postępowania w przedmiocie orzeczenia o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Po drugie zaś, jeżeli dokonano sprzedaży kilku z lokali znajdujących się w budynku mieszkalnym, to pozostałe lokale, jako część nieruchomości, którą trwale nie rozporządzono, nadal mogą być przedmiotem zwrotu na rzecz skarżącej.

Zdaniem skarżącej działanie organu w niniejszej sprawie stanowi ponadto naruszenie zasady słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.) w postępowaniu administracyjnym. Należy zgodzić się bowiem, iż odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bez dokładnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego jest orzeczeniem wbrew zasadzie praworządności (art. 6 k.p.a.), sprzecznym także z zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.), a nadto - co nie budzi najmniejszych wątpliwości — decyzja odmowna w tym przypadku stanowi również naruszenie zasady słusznego interesu strony w postępowaniu administracyjnym (art. 7 k.p.a.).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasada i jako taka nie może zostać uwzględniona, albowiem będąca jej przedmiotem decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też procesowego.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaznaczyć należy, że sprawa o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym z wniosku tej samej skarżącej ( G.K. ), była już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w wyroku z dnia 24 kwietnia 2013r, sygn. akt II SA/Kr 253/13. Orzekający Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte we wskazanym wyżej rozstrzygnięciu i przyjmuje je za własne.

Biorąc pod uwagę treść zarzutów skargi, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania należy uznać, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Oba kontrolowane akty zostały wydane przez organy właściwe do rozpatrzenia sprawy, w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu, spełniają w szczególności wymogi wynikające z art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.. Treść decyzji organu drugiej instancji świadczy przy tym zarówno o wykonaniu obowiązków kontrolnych, jak i związanych z ponownym merytorycznym rozpatrzeniem sprawy.

Poczynione w przedmiotowej sprawie ustalenia obejmują wszelkie okoliczności istotne dla wydanego rozstrzygnięcia, takie jak: wykazanie materialoprawnej podstawy zgłoszonego roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, legitymacja wnioskodawczyni, stan prawny nieruchomości objętej żądaniem w dacie wywłaszczenia i następnie - do momentu orzekania o zasadności wniosku w zakresie objętym wydanym rozstrzygnięciem, co dotyczy także zachodzących na przestrzeni czasu zmian geodezyjnych..

Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, które w obu decyzjach zostały szczegółowo powołane, znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonych i powołanych dowodach, nie budzą zastrzeżeń co do ich prawidłowości w ramach przeprowadzanej kontroli.

Zarzuty skargi stanowią w istocie polemikę z dokonaną przez organy obu instancji oceną prawną ustalonego stanu faktycznego. O ile w skardze nawiązuje się do ewentualnych braków w ustaleniach, albo wadliwości wniosków wyciąganych z dostępnych materiałów, to powyższe wynika jednak wyłącznie z odmiennego spojrzenia skarżącej na zasady stosowania obowiązujących przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia 21 grudnia 2012r. znak [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzje Starosty K. o odmowie zwrotu na rzecz G.K. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , położonej w W. gm. Z. , w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] gm. kat. W. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa nieruchomość (l.kat....) została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia 12 grudnia 1951r., z przeznaczeniem na cele budownictwa państwowego. Przedmiotowe orzeczenie wydane zostało na podstawie dekretu Rady Ministrów (zatwierdzonego przez Radę Państwa) z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Stosownie do mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).

W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest, fakt, iż z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wystąpiła G.K. jako następca prawny J.N. , a więc byłego właściciela parceli l. kat. [...] . gm. kat. W. , której część oznaczona jako parcela kat. [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa. Podobnie bezspornym także jest fakt, iż w skład parceli [...] wchodziła później wyodrębniona z niej działka nr [...] . Tym samym podstawową kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie pozostaje ocena zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości z uwagi na stan zbędności nieruchomości na cel, na jaki została ona wywłaszczona. W pierwszej kolejności należy zatem sprecyzować cel wywłaszczenia, by móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 grudnia 2008r. sygn. akt I SA/Wa 1159/08, stwierdził, że cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). W sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować. (podobnie wyrok. NSA z dnia 4.10.1994r. sygn. akt IV SA 1153/93, publ. ONSA 1995/2/99, oraz wyrok NSA z dnia 12 października 1999r., sygn. akt IV SA 1484/97, LEX nr 48653).

W przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia określony został w orzeczeniu Prezydium WRN z dnia 12 grudnia 1951r. [...] wprawdzie bardzo ogólnikowo, tj. w postaci budownictwa państwowego – ale został określony. W związku z powyższym niezbędne stało się przeanalizowanie dokumentacji dotyczącej wywłaszczonej nieruchomości i przeprowadzenie dostępnych w postępowaniu administracyjnym dowodów mających za zadanie doprecyzowanie pierwotnego celu wywłaszczenia, a tym samym ustalenie co w istocie mieściło się pod pojęciem budownictwa państwowego. Powyższy sposób procedowania był więc obowiązkiem organów administracyjnych orzekających o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej. Takie postępowanie organu po pierwsze w żaden sposób nie prowadzi do rozszerzającej interpretacji "realizacji celu wywłaszczenia", gdyż cel ten precyzuje, a zatem uściśla, a z drugiej zaś strony jest realizacją dyspozycji art.6 k.p.a., 7 k.p.a. i art.77 k.p.a. W tym zakresie należy uznać, iż zarówno organ I jaki II instancji w sposób prawidłowy ustalił cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości jako budowa osiedla mieszkaniowego. Potwierdza to bowiem w pierwszej kolejności zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja w postaci orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 12 grudnia 1951r. nr [...] , sprostowanego ostatecznym postanowieniem Naczelnika Gminy Z. z 11 listopada 1977r. nr [...] , jak również kopia orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , Urząd Spraw Wewnętrznych z 19 stycznia 1962r. o częściowym zwrocie nieruchomości, również sprostowanego ww. postanowieniem Naczelnika Gminy Z. z 11 listopada 1977r. nr [...] , a także protokół odbioru budynku do użytkowania z dnia 9.03.1953r. (k.97). W tym miejscu należy podzielić stanowisko Wojewody [...] , iż wspomniane ostateczne postanowienie Naczelnika Gminy Z. z dnia 11 listopada 1977 r. nr [...] wydane w trybie uchylonego art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, któremu odpowiada aktualnie art. 113 § 1 k.p.a. pozostaje nadal w obrocie prawnym i jako takie determinuje treść decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Rację ma organ odwoławczy twierdząc, iż istotą postanowienia o sprostowaniu decyzji administracyjnej jest to, iż w momencie jego wydania i uzyskania przez to postanowienie przymiotu ostateczności "decyzja musi być wykonywana stosownie do treści zgodnej ze sprostowaniem, a w przypadku jej zaskarżenia powinna być również wraz z nim oceniana (por. wyrok. NSA z 26.3.1993r., I SA 1429/92, ONSA 1994, Nr 1, poz. 39). Jednocześnie pomijając samą kwestię doprecyzowania celu wywłaszczenia w ww. postanowieniu, należy zauważyć, iż organ I instancji w toku postępowania podjął szereg działań zmierzających do odszukania dokumentacji archiwalnej związanej z budową osiedla mieszkaniowego w W. znajdującej się w zasobach Archiwum Wojsk Lądowych w W. oraz w Archiwum Wojsk Lądowych w K. , Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, oraz Centralnego Archiwum Wojskowego w W. W toku tych czynności z zasobów archiwalnych Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, Oddział Regionalny K. pozyskano pochodzący z 9 marca 1953r. odpis protokołu odbioru obiektu do użytkowania dla budynku nr [...] oraz stanowiący załącznik do tego dokumentu odpis wykazu dopuszczalnych braków. Jak wynika z treści przedmiotowego protokołu odbioru obiektów do użytkowania podmiotem zlecającym realizację inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia była Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K. , czyli podmiotu, którego jak sama nazwa wskazuje zasadniczym celem działalności była realizacja inwestycji polegających na budowie osiedli mieszkaniowych. Mając na uwadze tylko ten fakt, nie może budzić wątpliwości w niniejszej sprawie, iż cel wywłaszczenia zdefiniowany w postaci budowy osiedla mieszkaniowego także spełnia kryteria budownictwa państwowego.

Przechodząc do oceny legalności postępowania organu odwoławczego jak i organu I instancji w zakresie ustalenia przez nie czy zgodnie z treścią art.137 ust.1 u.g.n. w terminie 7 lat od daty wywłaszczenia rozpoczęto realizację inwestycji stanowiącej cel wywłaszczenia oraz, czy w terminie 10 lat od tej daty zakończono przedmiotową inwestycję, należy zauważyć, iż w tym zakresie w postępowaniu administracyjnym dochowano dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a, zgodnie z którym organ jako dowód winien dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Mając na uwadze skąpy materiał dowodowy w postaci dokumentacji archiwalnej, słusznie postąpił więc Starosta K. przeprowadzając na tą okoliczność dowód z zeznań świadków, a to: M.L. i innych...,. Pomimo znacznego upływu czasu przedmiotowe zeznania co do zasady korespondują ze sobą , wzajemnie się uzupełniając, a z ich spójnej treści jednoznacznie wynika, iż blok nr [...] usytuowany na działce nr [...] został oddany do użytku przed rokiem 1961r. Podobnie przed tym rokiem powstała wewnątrz osiedlowa infrastruktura wraz terenami zielonymi. Co istotne przywołane powyżej zeznania świadków korelują ze zgromadzoną w aktach sprawy dokumentacją w postaci: odpisu protokołu odbioru obiektu do użytkowania dla budynku nr [...] z [...] 1953r. oraz stanowiącego załącznik do tego dokumentu odpisu wykazu dopuszczalnych braków (k.96-97 a.a.). Podobnie przedmiotowe zeznania znajdują potwierdzenie w danych meldunkowych pozostających w dyspozycji Urzędu Gminy Z. , z których wynika, iż zasiedlanie tego budynku rozpoczęło się już od połowy kwietnia 1953r., pierwsze osoby były w nim meldowane już od dnia 16.04.1953r. (pismo Urzędu Gminy Z. z dnia 10.02.2010r. nr .....a.a.) Powyższych ustaleń nie zakwestionowały także wyniki przeprowadzonej w sprawie w dniu 28.10.2009r. rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami spornej nieruchomości. W tym miejscu zgodnie z utrwalonym od wielu lat na gruncie podobnych spraw orzecznictwem sądów administracyjnych należy jednoznacznie stwierdzić, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. (por. wyrok NSA z dnia 3.09.2010r. sygn.akt I OSK 1537/09 publ. LEX nr 745074, wyrok WSA w Poznaniu z 20.12.2007r., sygn. akt III SA/Po 648/07 publ. LEX nr 365373, wyrok NSA z dnia 07.09.2007r. sygn. akt I OSK 1324/06 publ. LEX nr 383797) W kontekście powyższych ustaleń nie sposób zarzucić organom administracyjnym w niniejszej sprawie błędne przyjęcie, iż wywłaszczona nieruchomość w części w jakiej dotyczy ona działki [...] została zagospodarowana na cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla mieszkaniowego w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n.. Niezależnie od tego jak to już zostało zasygnalizowane na wstępie sądowa kontrola legalności postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie wykazała wbrew formułowanym skardze zarzutom braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przeciwnie należy podkreślić, iż pomimo obiektywnych trudności z dotarciem do dokumentacji pozwalającej na sprecyzowanie celu wywłaszczenia oraz oceny jego realizacji organom administracji dzięki skutecznemu przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, obejmującego wszelkie dostępne w sprawie dowody, udało się przedmiotowe trudności przezwyciężyć co w połączeniu z prawidłową oceną zebranego materiału dowodowego zaowocowało (wbrew twierdzeniom skarżącej) prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz jego trafną oceną prawną. W związku z eksponowanymi w skardze jak i we wcześniejszym odwołaniu zarzutami rażącego naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 2 oraz art. 34 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a to poprzez pominięcie w ustaleniach faktycznych umów sprzedaży lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku posadowionym na żądanej do zwrotu działce nr [...] , podczas gdy okoliczność ta stanowi istotny przedmiot rozważań organu prowadzącego postępowanie i to zarówno pod kątem nie budzącego wątpliwości ustalenia rzeczywistej podstawy, dla której zwrot nieruchomości (działki nr....) nie może nastąpić, należy przypomnieć, iż rzeczywiście w przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, połączonego z wpisem prawa w księdze wieczystej, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje niezależnie od tego, czy spełnione zostały przesłanki zwrotu nieruchomości, wynikające z przepisów art. 136 i nast. u.g.n. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 grudnia 2008r. II CSK 275/08, Lex Omega nr 484702 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 stycznia 2007r. sygn. akt I OSK 386/06, Lex Omega nr 290617). Nieruchomość taka nie może podlegać zwrotowi także więc i wtedy gdy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany (por. podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2009r. sygn. akt I OSK 722/08, Wspólnota 2009/30/27). Takie stanowisko prezentowane jest również konsekwentnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011r., sygn. akt I OSK 1250/10 ( publ..LEX nr 990163 ). Organ administracyjny zwolniony jest jednak z badania tej przesłanki jako jednej z przeszkód zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie, o którym mowa w art. 137 ust.1 pkt.2 u.g.n. (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) Uzupełniająco należy nadto wskazać, iż późniejsze wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. (por. wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt SA/Bk 461/03 publ. LEX nr 173689)

Jeżeli więc strona skarżąca uważa, że sprzedaż lokali mieszkalnych w budynku nr [...] na działce nr [...] była dotknięta wadą nieważności (ze względu, jak twierdzi, na naruszenie art.34 ust.3 u.g.n.), to powinna wnieść stosowny pozew do sądu powszechnego u unieważnienie dokonane czynności prawnej - sprzedaży tych lokali. Dopóki w sprawie tych okoliczności prawomocnie nie wypowie się sąd powszechny, to kwestie te nie mogły być w najmniejszym stopniu przedmiotem rozważań przez organy administracyjne, ani też nie mogą być brane pod uwagę przez sąd administracyjny.

Mając powyższe na uwadze, uznając, że zarzuty skargi są bezzasadne, zaś zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie zawierają wad wskazanych w art. 145 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o oddaleniu skargi – jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.