Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 3559/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 a
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Danuta Małysz, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 259/13 w sprawie ze skargi P. [...] sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 259/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. Sp. z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 grudnia 2012 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

Decyzją z dnia z dnia 28 lutego 2012 roku Prezydent Miasta R. określił Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2011 rok w kwocie 1.803.053 zł. Organ podatkowy pierwszej instancji za podstawę do ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2011 przyjął dane wynikające ze złożonej przez podatnika deklaracji na podatek od nieruchomości na ten rok i jej korekt, przy czym budowle wykazane przez podatnika do opodatkowania stawką podatku 1,1% opodatkowano stawką 2%. Powodem zastosowania wyższej stawki podatkowej było stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 20 października 2011 roku, sygn. akt I SA/Gl 603/11, nieważności § 1 pkt 3 lit. a uchwały Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 roku Nr 959/LII/2009, to jest: w części dotyczącej ustalenia stawki podatku od nieruchomości dla budowli linii energetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej gazów, ciepła, paliw i wody, od budowli służących do odprowadzania i oczyszczania ścieków stanowiących własność osób prawnych. Do tego typu budowli zastosowanie znajdzie stawka ustalona dla budowli pozostałych, tj. 2% wartości budowli.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka stwierdziła, że w stanie faktycznym sprawy powinna znaleźć zastosowanie stawka podatku z roku poprzedniego (1,1%) stosownie do art.20a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 roku, Nr 95, poz.613 ze zm., dalej: u.o.p.o.l. ).

Po rozpoznaniu odwołania Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 27 grudnia 2012 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie podzielił natomiast stanowiska Spółki, że w rozpatrywanym przypadku zastosowanie znajduje reguła wynikająca z art.20a u.o.p.o.l., a co za tym idzie posiadane przez Spółkę budowle linii energetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej gazów, ciepła, paliw i wody, budowle służące do odprowadzania i oczyszczania ścieków powinny zostać opodatkowane stawką przewidzianą dla tego typu budowli w roku 2009. Organ zwrócił uwagę, że podejmowane przez sądy administracyjne rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy działają ze skutkiem ex tunc, tj. wstecz. W jego ocenie w rozpatrywanym przypadku nie mogło być mowy o zastosowaniu stawki podatku z roku poprzedniego, a tym bardziej o braku opodatkowania omawianych budowli w ogóle.

Na powyższą decyzję Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając jej naruszenie: art. 20a u.p.o.lo. poprzez jego niezastosowanie w związku z utratą mocy § 1 pkt 3 lit. a uchwały nr 959/LII/2009 Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 roku w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie przez organy zasady lex retro non agit.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że podniesione zarzuty są niezasadne i nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy.

Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Spółki. Jego zdaniem, stwierdzenie nieważności części aktu prawa miejscowego, tj. uchwały Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 r. spowodowało, że w tej części powyższy akt od samego początku jego uchwalenia nie był zdolny do wywoływania skutku prawnego, a zatem kształtowania uprawnień czy obowiązków. Konsekwencją działania orzeczenia Sądu ex tunc jest zatem konieczność doprowadzenia do usunięcia skutków prawnych stosowania nieważnego przepisu przez czas jaki upłynął od jego wejścia w życie do stwierdzenia jego nieważności. Na konieczność taką wyraźnie wskazuje art. 147 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz.270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.").

Sąd podkreślił też, że w żadnym przypadku stwierdzenie nieważności przepisu określającego wysokość stawki podatkowej, nie może eliminować wynikającego z ustawy obowiązku podatkowego, a zatem argumentacja strony o czasowym wyłączeniu niektórych budowli z opodatkowania jest całkowicie chybiona.

Bezpodstawna - zdaniem Sądu - jest sformułowana przez stronę skarżącą teza, że wobec stwierdzenia nieważności części uchwały, przewidującej preferencyjne stawki dla niektórych budowli zaistniała sytuacja określona w art. 20a u.p.o.l., tj. nieuchwalenie przez radę gminy stawek podatkowych na rok 2011. Potrzeba taka mogłaby być rozważania ewentualnie tylko wówczas, gdyby skutkiem wyroku było wyeliminowanie wszystkich przepisów uchwały określających stawki podatkowe dla danego przedmiotu opodatkowania. Zdaniem Sądu, posłużenie się przepisem wcześniejszej uchwały, równie wadliwym choć pozostającym w obrocie prawnym ze względu na jego niezaskarżenie, oznaczałoby dalsze korzystanie przez skarżącą Spółkę z bezprawnego uprzywilejowania podatkowego, który to stan jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego. Przekreśliłoby to w całości sens wyroku z dnia 20 października 2011 roku, sygn. akt I SA/Gl 603/11, którym przepis, stanowiący podstawę korzystania przez podatnika z preferencyjnej stawki podatkowej w 2011 r., został uznany za naruszający prawo w tak istotnym stopniu, że stwierdzono jego nieważność.

W skardze kasacyjnej Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne, uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym również zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 20 a u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie w związku z utratą mocy § 1 pkt 3 lit. a uchwały Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 roku Nr 959/LII/2009 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości.

Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego art. 20a u.p.o.l. poprzez jego niezastosowanie w związku z utrata mocy z § 1 pkt 3 lit.a uchwały nr 959/LII/2009 rady Miasta z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości.

Istota sporu w niniejszej sprawie koncentrowała się wokół zasad opodatkowania budowli w sytuacji, gdy ustanowiona przez organ gminy w stosownej uchwale regulacja, przewidująca preferencyjne opodatkowanie niektórych kategorii z nich została uznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 października 2011 roku, sygn. akt I SA/Gl 603/11 w części za nieważną - § 1 pkt 3 lit. a tej uchwały, a więc nieobowiązującą ex tunc.

Zasadnicza argumentacja skargi kasacyjnej zmierzała do wykazania, że konsekwencją wspomnianego wyżej orzeczenia Sądu jest stan prawny, zgodnie z którym stawka podatku od budowli "przesyłowych" pozostaje nieokreślona przez radę gminy, co skutkuje ich "czasowym nieopodatkowaniem". Alternatywnie strona wywiodła, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 20 a § 1 u.p.o.l. według stawki określonej w poprzedniej uchwale Rady Miasta Ruda Śląska z 2008 r., w której zawarto regulację o treści tożsamej z przepisem uznanym przez Sąd za nieważny.

Jak słusznie wskazał w uzasadnieniu Sąd I instancji, stwierdzenie nieważności części aktu prawa miejscowego, spowodowało, że w tej części powyższy akt od samego początku jego uchwalenia nie był zdolny do wywoływania skutku prawnego, a zatem kształtowania uprawnień czy obowiązków. Ponadto słusznie zaakcentowano, że przepis uchwały, którego nieważność stwierdził Sąd, regulował wyłącznie wysokość stawki podatkowej, nie stanowił natomiast podstawy samego obowiązku podatkowego. O tym obowiązku przesądzają bowiem wyłącznie przepisy ustawy, w tym przypadku ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przewidujące obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości m. in. od budowli (art. 2 ust. 1 pkt 3). Ustawa przesądza ponadto o podmiocie opodatkowania (w realiach niniejszej sprawy jest nim właściciel budowli), podstawie opodatkowania (w oparciu o art. 4 ust.1 pkt 3 jest nią wartość budowli) oraz stawkach podatkowych (art. 5 ust. 1). W odniesieniu do tego ostatniego elementu, ustawodawca scedował część swych uprawnień na rzecz rad gmin, upoważniając je w art. 5 ust. 3 do uchwalenia stawek podatkowych w sposób zróżnicowany, w wysokości nieprzekraczającej stawek maksymalnych, określonych w ustawie.

Rozstrzygając kwestię stawki, według której należało opodatkować budowle stanowiące własność skarżącej wskazać należy na wstępie, że uchwała Rady Miasta Ruda Śląska z dnia 30 listopada 2009 r. przewidywała dla budowli dwie stawki podatkowe: 1,1% i 2%. Obie te stawki przewidziano dla budowli zdefiniowanych w § 1 pkt 3 lit. a uchwały jako "budowle linii elektroenergetycznych przesyłowych i rozdzielczych, rurociągów i przewodów sieci rozdzielczej gazów, ciepła, paliw i wody, budowle służących do odprowadzania i oczyszczania ścieków stanowiące własność osób prawnych – spółek handlowych". Wysokość stawek w odniesieniu do tych budowli zróżnicowano wyłącznie według struktury własnościowej tych spółek prawa handlowego, stosując preferencyjną stawkę 1,1% wartości budowli wobec spółek, w których Miasto Ruda Śląska posiada powyżej 50% udziałów lub akcji, a wobec spółek, w których Miasto Ruda Śląska nie posiada udziałów lub akcji – stawkę 2% wartości budowli. Ponadto w § 1 pkt 3 lit. b uchwały przewidziano dla wszystkich pozostałych budowli stawkę 2% od wartości. Tak więc pozostała w obrocie w prawnym regulacja określająca stawki opodatkowania budowli zawarta w § 1 pkt 3 lit. b tej uchwały. Stawka ta dotyczy budowli i nie przekracza ustawowej stawki maksymalnej, nie ma więc żadnych przeszkód, aby znalazła zastosowanie w stosunku do wszystkich budowli w roku podatkowym 2010, do którego odnosi się uchwała z 30 listopada 2009 r. Bezpodstawna jest zatem sformułowana przez stronę skarżącą teza, że wobec stwierdzenia nieważności części uchwały, przewidującej preferencyjne stawki dla niektórych budowli zaistniała sytuacja określona w art. 20a u.p.o.l., tj. nieuchwalenie przez radę gminy stawek podatkowych na 2010 r. Stawki te zostały uchwalone i, mimo stwierdzenia nieważności części tej uchwały, obejmują one wszystkie przedmioty opodatkowania tj. grunty, budynki i budowle. Z tego względu nie było podstaw do odwołania się do szczególnej regulacji z art. 20a u.p.o.l. gdyż nie ma ona w tym przypadku zastosowania. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż posłużenie się przepisem wcześniejszej uchwały, równie wadliwym choć pozostającym w obrocie prawnym ze względu na jego niezaskarżenie, stanowiłoby naruszenie art.170 p.p.s.a.

Jak więc wykazano powyżej argumentacja skargi kasacyjnej nie zasługiwała na uwzględnienie, w związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.184 p.p.s.a