Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2121/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] Rada

do Spraw Uchodźców działając na podstawie art. 89p ust. 1, art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 680) oraz art. 138 1 pkt 1 Kodeksu postępowania . administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu w dniu [...] czerwca 2013 r. odwołania Pani: E. H. obywatelki [...] od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r.

o umorzeniu postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy w RP

wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja obejmuje także małoletnie dziecko, A. Y., ur. [...].03.2008 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Pani E. H., obywatelka [...], deklarująca narodowość [...], w dniu 13 grudnia 2012 r. złożyła kolejny wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy; wnioskiem objęto jej małoletnie dziecko (ur. 2008 r.). We wniosku Strona powołała się na okoliczności, które były już uwzględnione we wcześniejszym postępowaniu - Pani E. H. oświadczyła, że z kraju pochodzenia wyjechała w obawie przed wierzycielami jej męża, który spowodował zadłużenie gospodarstwa domowego - był uzależniony od narkotyków i hazardu (vide k. 13 verte)

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. (nr [...]) umorzył postępowanie w sprawie o nadanie Pani E. H. statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej z powodu niedopuszczalności wniosku. Organ uznał, że wszystkie okoliczności przedstawione przez Cudzoziemkę w nowym wniosku nie stanowią nowej okoliczności w sprawie Wnioskodawczyni i jako takie zostały już uwzględnione i ocenione przy rozpatrywaniu wcześniejszego wniosku Strony.

Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców, w którym podniosła, że nie zgadza się z decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Pani E. H. zarzuciła decyzji m.in. naruszenie art. 15, art. 16, art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP; art. 7, 77 i 107 k.p.a.

Rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Wniosek jest niedopuszczalny (art. 40 ust. 2 pkt 2), gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach.

Założenie, że w sprawie nie zachodzą żadne nowe okoliczności organ przyjął na podstawie oświadczeń Pani E. H. zawartych w kolejnym wniosku o nadanie statusu uchodźcy z dnia 13 grudnia 2012 r. W sprawie Cudzoziemki została wydana decyzja ostateczna (RdU-371-1/S/12 z 19.11.2012 r.). Art. 40 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku przeprowadzenia w takiej sytuacji przesłuchania strony. Obowiązkiem organu jest zbadanie podstaw, na których oparty jest kolejny wniosek i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku stwierdzenia, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczenie o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku było w pełni uzasadnione.

Wszelkie ustalenia w postępowaniu dokonane zostały przede wszystkim na podstawie oświadczeń Pani E. H., jak również miarodajnych źródeł międzynarodowych zajmujących się oceną sytuacji społecznej i politycznej w różnych częściach świata.

W ocenie Rady podczas składania kolejnego wniosku o nadanie jej statusu uchodźcy w Polsce Pani E. H. nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych w postępowaniu okoliczności. Strona przywołała identyczne okoliczności - wynikające z uzależnienia jej małżonka i problemów z wierzycielami. Sprawy te zostały szczegółowo zbadana i opisane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i Radę do Spraw Uchodźców. Należy także podkreślić, że pomiędzy złożeniem pierwszego i drugiego wniosku Cudzoziemki nie nastąpiły żadne nowe okoliczności mogące warunkować jej sytuację w kraju pochodzenia.

W postępowaniu nie ustalono także, aby zagrażały Pani E. H. działania o charakterze prześladowczym lub dyskryminacyjnym w [...]. Organ podkreślił, że migracja Cudzoziemki ma wyłącznie osobisty i materialny charakter.

Na podstawie analizy uzasadnienia kolejnego wniosku Cudzoziemki, a także treści zawartych w odwołaniu, należy podkreślić, że Pani E. H. złożyła wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy w Polsce, w celu zalegalizowania swojego pobytu. Wskazane przez Skarżącą okoliczności nie mogą zostać uznane za przesłanki uzasadniające objęcie jej ochroną międzynarodową. Legalizacja pobytu na terytorium RP może natomiast odbyć się na podstawie innych przepisów, także jej małoletniego syna.

W toku postępowania Strona cały czas miała możliwość nieskrępowanych wypowiedzi, o czym zaświadcza brak potwierdzenia odmowy przyjęcia jakichkolwiek informacji ze strony Pani E. H., a wręcz miały miejsce działania Rady, których celem było poszerzenie wiedzy na temat aktualnej sytuacji Cudzoziemki. W dniu 23 maja 2013r. Strona w trybie art. 10 k.p.a została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów; z możliwości tej jednak nie skorzystała.

Okoliczności wskazane przez Panią E. H. jednoznacznie nie dawały podstaw do twierdzenia, że jest ona osobą prześladowaną na terytorium kraju pochodzenia.

Wobec powyższego organ uznał, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka opisana w art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pani E. H., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i ponownego rozpoznania sprawy. Na rozprawie w dniu 26 marca 2014r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że decyzja narusza art. 40 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 3 oraz ust. 4 pkt 1 i 6 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędne uznanie, że wniosek skarżącej jest bezprzedmiotowy. W ocenie pełnomocnika skarżącej poprzednie decyzje wydano z rażącym naruszeniem prawa, bowiem skarżąca spełniała przesłanki do objęcia jej ochroną międzynarodową. Ponadto zarzucił zaskarżonej decyzji iż wydana została z naruszeniem art. 48 ust. 1 i 2 , art. 97 i 104 w/w ustawy poprzez nieudzielenie ochrony dziecku skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił art. 40 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, zgodnie z którymi jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach.

Wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 lipca 2007 r., sygn. V SA/Wa 2069/06, odnosząc się także do postępowania administracyjnego wszczętego kolejnym wnioskiem strony, po wydaniu przez organ decyzji odmownej w sprawie nadania statusu uchodźcy, zajął stanowisko, iż: "Decyzja ostateczna, która nie została zaskarżona, jest objęta szczególną ochroną prawną. Kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy, oparty na tożsamej podstawie prawnej i faktycznej, należy potraktować jako mający na celu obejście regulacji prawnej przewidzianej przepisem art. 16 § 1 k.p.a., co prowadzi do nadużycia prawa. Takie działanie strony nie może podlegać ochronie prawnej, gdyż wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w trybach nadzwyczajnych w przypadkach przewidzianych przez Kodeks postępowania administracyjnego. Kolejna decyzja odmawiająca bądź nadająca status uchodźcy wnioskodawczyni byłaby obarczona wadą prawną, powodującą wycofanie jej z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, które zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. powinno ulec umorzeniu."

Nie budzi wątpliwości sformułowana w piśmiennictwie (M.Jaśkowska, A.Wróbel, Komentarz LEX 2009, komentarz do art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego) definicja, iż rozstrzyganie w postępowaniu administracyjnym polega na zastosowaniu obowiązującego prawa do ustalonego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W ten sposób organ administracji publicznej realizuje cel postępowania administracyjnego, jakim jest urzeczywistnienie obowiązującej normy prawnej w zakresie stosunków administracyjnoprawnych. Stosownie do tego celu postępowania administracyjnego, jak i istoty decyzji administracyjnej można odróżnić podstawę faktyczną i podstawę prawną decyzji administracyjnej. Podstawę faktyczną stanowią dokonywane przez organ administracji publicznej ustalenia faktyczne, a podstawę prawną stanowią te przepisy prawne, które organ przyjął w danym wypadku za obowiązujące i zastosował w swym orzeczeniu.

W piśmiennictwie podkreśla się, iż jakkolwiek w postępowaniu administracyjnym nie ma wzorem k.p.c. sformułowanej zasady "powagi rzeczy osądzonej (rozstrzygniętej)" to jednak gwarancje trwałości decyzji ostatecznej należy rozumieć w ten sposób, iż organ który wydał decyzję jest nią związany, jeżeli w nowej sprawie wszczętej przed tym organem nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji.

A zatem na gruncie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP należy wysnuć wniosek iż, gdy istotne elementy poprzednio wydanej decyzji (tożsamość stron, stan faktyczny, stan prawny) nie zmieniły się, to wniosek wszczynający nową sprawę o nadanie statusu uchodźcy jest niedopuszczalny. Tak więc nowy wniosek oparty na tych samych podstawach to wniosek oparty na tych samych podstawach faktycznych i prawnych.

Postępowanie w sprawie z wniosku opartego na tych samych podstawach faktycznych i prawnych winno być umorzone na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2. Ustawy.

W rozpoznawanej sprawie wbrew zarzutom podniesionym przez pełnomocnika skarżącej zasadnie orzekające w sprawie organy uznały wniosek skarżącej za niedopuszczalny w świetle przywołanego powyżej przepisu. Jak wynika z akt sprawy skarżąca deklarująca narodowość [...] złożyła w dniu 11.08.2012 r. za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. wniosek do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy. Decyzją nr [...] z dnia [...].09.2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił jej nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił wydalić z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany . Decyzja ta obejmowała również syna skarżącej. Pani H. E. odwołała się od powyższej decyzji do Rady do Spraw Uchodźców, która dnia [...].11.2012 r. zaskarżone rozstrzygnięcie utrzymała w mocy. Decyzja ta jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. W trakcie niniejszego postępowania na pytanie o przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia Wnioskodawczyni oświadczyła: Byłam prześladowana przez wrogów mojego męża, żądają ode mnie pieniędzy, które mój mąż przegrał w kasynie, grożą mi i synowi, musiałam uciekać. Proszę o pomoc" (akta sprawy nr [...]).

W dniu, 13.12.2012 r. wpłynął do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kolejny wniosek skarżącej o nadanie statusu uchodźcy w RP, który podlegał rozpoznaniu organów w niniejszym postępowaniu. Wskazując na istotne zdarzenia, będące przyczyną ubiegania się o nadanie statusu uchodźcy, Wnioskodawczyni oświadczyła w nim: Z kraju pochodzenia wyjechałam ze względu na prześladowania ze strony grup przestępczych. Mój mąż był osobą uzależnioną od narkotyków, grał w gry hazardowe, narobił duże długi i przez to ludzie z grup przestępczych ciągle mnie nachodzili, domagali się wypłaty pieniędzy, które pożyczył mąż. Grożono mi, że porwą syna jeśli nie spłacę długów męża. W stresie wyjechałam z kraju pochodzenia do Polski, bo słyszałam od innych osób, że Polska jest bezpiecznym krajem i są tu przestrzegane prawa człowieka, a ludzie mają dobry stosunek do cudzoziemców. Proszę dać mi szansę na spokojne życie w Polsce. Ponadto, z jej oświadczeń wynika, iż w kraju pochodzenia była ona prześladowana i doświadczyła przemocy ze strony ludzi, którzy żądali od niej, aby spłaciła długi męża, który przegrał pieniądze w kasynie. Aplikantka nie brała udziału w działaniach wojennych. Nie była nigdy zatrzymana, aresztowana, nie prowadzono wobec niej postępowania administracyjnego bądź sądowego, nie była też skazana wyrokiem sądu. Ponadto, Cudzoziemka nie zadeklarowała przynależności do jakiejkolwiek organizacji o charakterze politycznym, społecznym, kulturalnym, etnicznym czy religijnym.

W ocenie Sądu słusznie orzekające organy uznały, iż w sytuacji gdy podczas składania kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy w Polsce Pani E. H. nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych w postępowaniu okoliczności. Strona przywołała identyczne okoliczności - wynikające z uzależnienia jej małżonka i problemów z wierzycielami. Jak również w sytuacji gdy, jak wynika z poczynionych przez organy ustaleń, pomiędzy złożeniem pierwszego i drugiego wniosku Cudzoziemki nie nastąpiły żadne nowe okoliczności mogące warunkować jej sytuację w kraju pochodzenia, to istniały podstawy do umorzenia postępowania. W ocenie bowiem Sądu ocena sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca może zostać dokonana w ramach wstępnej oceny wniosku i jeśli nie doszło do jej zmiany lub do niej doszło, lecz nie ma to znaczenia dla indywidualnej oceny położenia cudzoziemca wniosek powinien zostać uznany za niedopuszczalny, co też w niniejszej sprawie organy uczyniły.

Tym samym w sprawie po jej zbadaniu i porównaniu poprzednich ustaleń istniała podstawa do uznania, że nowy wniosek jest niedopuszczalny i że istnieje podstawa umorzenia postępowania. Ustalenie to wyklucza tym samym możliwość ponownego, merytorycznego rozpatrywania sprawy. Wbrew zarzutom pełnomocnika strony skarżącej na gruncie niniejszej sprawy organ nie może dokonać merytorycznej oceny ostatecznej decyzji jaka wydana została przez organy w wyniku rozpoznania pierwszego wniosku złożonego przez skarżącą. Decyzja ta jest ostateczna i jak wskazano na wstępie wiąże organ obecnie orzekający. Nie mogą w związku z tym odnieść skutku zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych przez pełnomocnika w odniesieniu do skarżącej i jej syna.

Reasumując, w ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie uznały, iż okoliczności powołane w trakcie postępowania przed organem I i II instancji nie zawierają nowych, istotnych dla rozpoznawanej sprawy elementów. Decyzje wydane przez organy obydwu instancji w całości spełniają wymogi jakie stawia przepis art. 107 k.p.a. dotyczący m.in. uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę. Z uwagi na to, iż w sprawie Skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, a koszty tej pomocy nie zostały uiszczone, w pkt 2 sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).