Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1023/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2005-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 75  par. 1,  art. 77 par. 1 i  art. 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 143,  art. 46  par. 1, art.279  par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Magdalena Gadecka po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. G., D. G., M. G., M. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zabezpieczenia budowli oraz urządzeń poprzez wykonanie określonych robót 1. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2004 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących kwotę 500 zł (pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją nr [...] z dnia 23 sierpnia 2004 r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 104 kpa nakazał D. G. oraz M. S., M. G. i M. G. zabezpieczenie budowli oraz urządzeń (studni kanalizacyjnych i szamba) i obiektów kubaturowych poprzez usunięcie nieprawidłowości polegających na zamurowaniu zewnętrznych otworów okiennych i drzwiowych dostępnych z poziomu terenu we wszystkich obiektach kubaturowych związanych z działalnością rolniczą oraz pokryciu studni i szamba odpowiednimi przykrywami na działce oznaczonej nr ewid. [...] we wsi Ł. Wielkie gmina K. Termin wykonania obowiązku ustalono na dzień 31.10.2004 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z dokonanych ustaleń wynika, iż przeprowadzone oględziny wykazały, że budynki: gospodarczy, magazynowy, stodoła i chlewnia znajdują się w złym stanie technicznym bez stolarki okienno-drzwiowej oraz uszkodzonym i brakującym pokryciem dachowym z płyt azbestowo-cementowych. Obiekty te nie posiadają zabezpieczenia zewnętrznego uniemożliwiającego dostęp do nich osobom postronnym. Istniejące studnia kanalizacyjna i szambo nie posiadają przykryć włazami, a istniejące zabezpieczenia deskami są przegniłe. Istniejące obiekty i urządzenia swym stanem technicznym zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia oraz swym wyglądem oszpecają otoczenie, o czym stanowi art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane, zatem wymagają usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Wskazano także, iż z odpisu z księgi wieczystej wynika, że właścicielami nieruchomości, na której są przedmiotowe obiekty są M. R. G. syn M. i G. do połowy, M. S. S. syn J. i H. do - części, D. T. G. córka M. i G. oraz jej mąż M. S. G. syn K. i K. w ustawowej wspólności do - części. Wskazano też, że osoby te nie skorzystały z możliwości, które daje art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity - Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), który stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

Odwołanie od tej decyzji złożyli M. G., D. G., M. S., M. G. podnosząc, iż przedmiotowy budynek i inne urządzenia wymienione w decyzji, wzniosła Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "J." w Ł. na gruncie będącym wkładem członkowskim do tej Spółdzielni.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją [...] z dnia [...] 2004 r., na podstawie art. 104 w zw. z art. 138 § 1 kpa oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. Nr 207 z 2003 r., poz. 2016 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu m.in. wskazano, że z zebranego materiału dowodowego - aktualnego odpisu z czterech działów księgi wieczystej KW Nr [...] wynika, że działka nr [...], której właścicielami są skarżący, wchodzi w skład nieruchomości rolnej. Nadto wypis z rejestru gruntów wg stanu z dnia [...] 2004 r. również wskazuje, że działka nr 23/7, to grunty rolne zabudowane, a właścicielami tej działki są skarżący. Powyższe dowody wskazują jednoznacznie, że właścicielami w/w nieruchomości, tj. działki [...] w Ł. są skarżący. Wobec tego, że księga wieczysta stanowi rękojmię wiary publicznej, stąd organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 80 kpa, uznał za udowodnione, że właścicielami w/w nieruchomości są skarżący. Nadto zgodnie z art. 76 § 1 kpa, który stanowi, że dokumenty urzędowe, sporządzone przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone w tym przypadku jest to wypis z rejestru gruntów, wskazujący właścicieli nieruchomości oraz opisy użytków (zabudowanie). Zgodnie z art. 143 Kodeksu cywilnego, własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią, stąd nakaz zabezpieczenia obiektów i urządzeń na działce nr [...] nałożony na właścicieli tej nieruchomości jest zasadny.

W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że właściciele w/w nieruchomości, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, która stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości, ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem faktycznym, mogli żądać usunięcia tych niezgodności w postępowaniu cywilnym, a nie w toku postępowania administracyjnego przed organami administracji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyli M. G., M. i D. G., M. S. podnosząc, że:

1. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna obiekty te wybudowała na gruntach wkładowych i tych budynków nie ujawniła w odrębnej księdze wieczystej, której poprzez zaniedbania RSP po prostu nie urządzono, pomimo oczywistego faktu, że stanowią one odrębny od gruntu przedmiot własności,

2. w roku 1991, kiedy zostali właścicielami gruntów wkładowych po J. W., nie przekazano im w użytkowanie działki [...], gdyż jako zabudowana do użytku rolnego się nie nadawała. Nie oddano im w zamian żadnego innego gruntu zastępczego, a oddane im grunty są o dwa hektary mniejsze od ich własności,

3. od 1991 r., jak z powyższego wynika, RSP użytkowała ponad 4 ha ich gruntów i z tego tytułu nie płaciła im żadnych świadczeń,

4. w celu rozwiązania swoich roszczeń zaproponowali w 1992 r. wymianę gruntów, z której po 2 latach proceduralnych działań RSP "J." oraz Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa wycofały się.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, podkreślając, że sprawy podniesione przez skarżących w skardze do Sądu, dotyczące spraw finansowych oraz ewentualnej zamiany działek nie podlegają kompetencjom organów nadzoru budowlanego i winny być rozstrzygnięte na drodze postępowania cywilnego przed stosownym sądem.

Zdaniem organu II instancji, na obecnym etapie postępowania administracyjnego na skarżących spoczywa obowiązek zabezpieczenia w/w obiektów przed dostępem osób postronnych, aby nie doszło do zagrożenia zdrowia lub życia ludzi.

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje:

Skarga co do istoty swej jest zasadna.

Istotą sprawy było natomiast ustalenie, kto po myśli przepisów ustawy z 07.07.1994 r. - Prawo budowlane jest zobowiązany do dokonania czynności wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Zebrany dotychczas materiał dowodowy nie pozwala na rozstrzygnięcie sprawy i oddalenie skargi, lecz nakazuje jej uwzględnienie.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że organ II instancji słusznie zwrócił uwagę w swej poprzedniej decyzji z [...]2004 r. nr [...], kiedy uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2004 r. znak: [...] nakazującą D. G., M. S., M. G. i M. G. zabezpieczenie budowli oraz obiektów kubaturowych znajdujących się na działce nr [...] we wsi Ł. gm. K. w terminie do dnia 30 kwietnia 2004 r. stwierdzając, iż "zarzut podniesiony przez skarżących, w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, że nie są właścicielami obiektów znajdujących się na działce [...], winien być zbadany i wyjaśniony przez organ pierwszej instancji. Tym bardziej, że skarżący kwestię tę podnieśli już w czasie spisywania protokołu z oględzin w dniu 12.01.2004 r. oraz w trakcie spisania notatki służbowej z dnia 03.02.2004 r., sporządzonej w siedzibie organu pierwszej instancji".

Nie można natomiast podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, tj. decyzji WINB z [...]2004 r. i odpowiedzi na skargę, iż wyjaśniono stosunki własnościowe dotyczące przedmiotowych obiektów i że na obecnym etapie postępowania administracyjnego na skarżących spoczywa obowiązek zabezpieczenia w/w obiektów przed dostępem osób postronnych, aby nie doszło do zagrożenia zdrowia lub życia ludzi.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję powoływano się m.in. na ustawę - Kodeks cywilny. Wymieniając art. 143 tej ustawy stracono jednak z pola widzenia inne przepisy tej ustawy. Należy przede wszystkim zauważyć, że generalnie rzecz biorąc, zgodnie z art. 46 § 1 tej ustawy, możliwa jest sytuacja, że budynki mogą stanowić odrębny od gruntu przedmiot własności, jeżeli przepisy szczególne taką możliwość dopuszczają. W sytuacji, gdy skarżący nie tylko w skardze, ale i w toku całego postępowania administracyjnego podnosili, że przedmiotowe obiekty zostały wzniesione przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną na wkładzie członkowskim, to należało sprawę tę bardzo szczegółowo wyjaśnić. Zwrócić bowiem należy uwagę, że przepis art. 279 § 1 kc stanowi, że budynki i inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na gruncie stanowiącym wkład gruntowy, stają się jej własnością. Przepis ten zawiera wyjątek od zasady superficies solo cedit. Mamy w nim do czynienia z odrębnymi od gruntu przedmiotami własności.

Implikacje wynikające zaś z powyższych przepisów, tj. art. 46 § 1 (in fine) i 279 § 1 kc były poza przedmiotem zainteresowania organów administracyjnych, orzekających w niniejszej sprawie z powołaniem się na przepisy Prawa budowlanego. W związku z tym nie przeprowadzono w tym kierunku żadnego postępowania dowodowego. Tym samym naruszono zasady wynikające z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa. Zgodnie z tymi przepisami obowiązkiem organu administracji jest dążenie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dopuszczenie jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, zebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i rozstrzygnięcie na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Ponieważ naruszono powyższe przepisy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] 2004 r. nr [...]. Na art. 152 w/w ustawy oparto rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku, a rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 - na art. 200 tej ustawy

Dopiero po ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, zgodnie z w/w przepisami kpa, organ administracyjny, po dokładnym ustaleniu stosunków własnościowych w tym m.in. daty wniesienia gruntów jako wkładu do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej i daty realizacji obiektów, o których mowa w decyzji, będzie mógł sprawę należycie rozstrzygnąć realizując wskazane w obu decyzjach przepisy ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane, adresując decyzję do właściwego podmiotu.