Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 640/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska,, Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2021 r. sprawy ze skargi: W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego: oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi W.K. (dalej jako: Strona, Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (DIAS, Organ odwoławczy) z [...] października 2020 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie DIAS z [...] września 2020 r. nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Organu nadzoru (DIAS) z [...] czerwca 2020 r., nr [...] utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej jako NUS) nr [...] z [...] marca 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] października 2019 r. NUS prowadził wobec Strony postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...].10.2019 r. o nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku A.

W dniu [...] stycznia 2021 r. do NUS wpłynęło pismo Strony wzywające do umorzenia wszystkich postępowań z uwagi na ich przeterminowanie i uznane, jako zawierające w części wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy. Postanowieniem z [...] marca 2020 r. nr [...] NUS odmówił umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, jako podstawę wystawienia tytułu wykonawczego - ostateczną (z uwagi na brak odwołania) decyzję Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. z [...] czerwca 2018 r. nr [...] którą określono zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. Wobec podniesionej w złożonym wniosku kwestii przedawnienia obowiązku objętego tytułem, NUS zwrócił uwagę na zaistnienie przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.) – zawieszenie z uwagi na wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo skarbowe, o którym to zawieszeniu Strona została skutecznie zawiadomiona przed upływem terminu przedawnienia. Wskazane postępowanie przygotowawcze nie zostało zakończone – jest zawieszone w dacie wydawania postanowienia NUS. Tym samym uznano, że egzekwowana zaległość nie uległa przedawnieniu. W wyniku rozpatrzenia zażalenia DIAS postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie NUS z [...] marca 2020 r. Strona nie skorzystała z prawa zaskarżenia wymienionego rozstrzygnięcia DIAS do sądu administracyjnego, natomiast skierowała do DIAS ([...].06.2020 data wpływu do organu) pismo, w którym:

– podniosła zaskarżenie zawiadomienia o egzekucji z 17 października 2019 r. już w dniu 25.10.2019 r.;

– wniosła o zaprzestanie odrzucania składanych skarg i wniosków;

– wskazała rezygnację z wnoszenia skargi do sądu administracyjnego z uwagi na błąd urzędniczy i zwróciła się o ponowną weryfikację dokumentacji i wydanie uczciwego werdyktu;

– zarzuciła egzekucję za długi osób trzecich - za długi które nie istnieją.

DIAS skierował do Strony wezwania z: 2 lipca 2020 r., 12 sierpnia 2020 r, o sprecyzowanie zakresu żądania ww. pisma Strony, która w odpowiedzi wystosowała do DIAS:

– wniosek o stwierdzenie nieważności całego postępowania i umorzenie go (data wpływu do organu – 10.07.2020 r.) z uwagi na brak winy Strony, dowodów przeciwko Stronie i uchylenie wszystkich postępowań za wyjątkiem jednego miesiąca – grudnia 2011 r., pomimo wniesienia zażalenia na całość materiału;

– pismo (data wpływu do organu – 21.08.2020 r.), w którym wskazano, że sprawa naliczenia egzekucji za grudzień 2011 r. winna ulec uchyleniu z uwagi na zaniechanie czynności pomimo złożenia skargi w terminie oraz egzekucji skierowanej do osoby niebędącej dłużnikiem, albowiem tym dłużnikiem jest firma B., a Strona nie jest właścicielem tej firmy i nie została skazana za firmanctwo;

– wezwanie (data wpływu do organu – 31.08.2020 r.) do natychmiastowego umorzenia wszystkich czynności karno-skarbowych, prowadzonych przez urzędy skarbowe.

Postanowieniem z [...] września 2020 r. nr [...] DIAS odmówił stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z [...] czerwca 2020 r., nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie NUS nr [...] z [...] marca 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] października 2019 r.

W złożonym zażaleniu na postanowienie z dnia [...].09.2020 r. Strona podniosła okoliczność wniesienia [...] października 2019 r. odwołania na prowadzoną egzekucję (dołączając kopię odwołania) i kwestionuje stanowisko o niezłożeniu tegoż dokumentu do DIAS. Dowodem na złożenie wspomnianego środka zaskarżenie było czasowe wstrzymanie egzekucji.

W następstwie rozpatrzenia zażalenia DIAS wydał [...] października 2020 r. postanowienie nr [...] utrzymujące wydane w pierwszej instancji postanowienie z [...] września 2020 r. Uzasadniając swoją decyzję Organ odwoławczy wskazał na wyłączne przesłanki nieważności postępowania z art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postepowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) wyjaśniając, że w postępowaniu w przedmiocie nieważności nie rozstrzyga się merytorycznie sprawy lecz bada się, czy w przeprowadzonym postepowaniu nie wystąpiła kwalifikowana wada objęta wskazanym art. 156 § 1 k.p.a. Wobec niesprecyzowania przez Stronę, która z przesłanek miała mieć miejsce, w postępowaniu zakończonym rozstrzygnięciem o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] października 2019 r., DIAS odnosząc się do argumentacji podnoszonej przez Stronę i przesłanek nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. uznał, że:

– postanowienie objęte postępowaniem o stwierdzenie nieważności zostało wydane przez właściwy organ i w oparciu o obowiązujące przepisy,

– nie doszło do wydania rozstrzygnięcia bez postawy prawnej lub z rażącym naruszeniem przepisów prawa,

– sprawa objęta w drugiej instancji postanowieniem DIAS nie została wcześniej zakończona innym rozstrzygnięciem ostatecznym lub załatwiona w sposób milczący,

– adresat rozstrzygnięcia DIAS był oznaczony prawidłowo,

– postanowienie DIAS nie było niewykonalne w dniu jego wydania i jego wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą, jak również nie zawiera wad powodujących jego nieważność z mocy prawa.

DIAS stanął na stanowisku, że prowadzona wobec Strony egzekucja ma oparcie w tytule wykonawczym wydanym na podstawie prawomocnej decyzji Naczelnika D. Urzędu Celno – Skarbowego we W. z [...] czerwca 2018 r., nr [...], od której to decyzji nie zostało wniesione odwołanie, a załączone do zażalenia odwołanie nie dotyczy tej decyzji. Toczy się natomiast postępowanie odwoławcze od decyzji obejmujących podatek od towarów i usług oraz podatek dochodowy od osób fizycznych za inne okresy. Kwalifikacja wniosku zawartego w piśmie Strony z 24 czerwca 2020 r. (wpływ 26.06.2020 r.) została rozstrzygnięta prawidłowo mając na uwadze kierowane do Strony wezwania i udzielane na nie odpowiedzi.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem DIAS z [...] października 2020 r. nr [...] Strona wywiodła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, uzupełnioną pismem, które wpłynęło do tut. Sądu [...] grudnia 2020 r. Zaskarżone postanowienie ma być chybione i pozbawione podstaw prawnych. Strona przytoczyła bieg spraw .wskazując w szczególności na [...] czerwca 2018 r., kiedy to NDUCS miał umorzyć postępowanie kontrolne za okres 2010-2011 jako bezprzedmiotowe z pominięciem grudnia 2011, za który to miesiąc organ określił zobowiązanie w wysokości 5.764 zł - za długi osoby trzeciej, bez umocowania prawnego tzw. firmanctwa. Strona złożyła stosowną skargę, która jakkolwiek według organu nie miała miejsca, to spowodowała zawieszenie czynności do 29.10.2019 r. oraz nadanie klauzuli wykonalności dopiero 17.10.2019 r. W dniu 25.09.2019 r. uchylono wszystkie decyzje administracyjne za lata 2010 – 2011 nie wskazując miesięcy, a wyłączając XII 2011, bez wyroku i nakładając domiar na osobę trzecią nie będącą właścicielem firmy kontrolowanej. Tytuł wykonawczy powstał nie 19.07.2017r. lecz jest datowany na [...] października 2019 r. Zdaniem Strony wystąpiły okoliczności prawne z art. 156 § 1 k.p.a. Zarzucono ponadto błędne wystawienie decyzji o naliczeniu podatku za grudzień 2011 r., przy równoczesnym umorzeniu pozostałych postępowań. Zdaniem Strony powinny być wystawione dwa oddzielne postanowienia – jedno umarzające postępowanie, a drugie orzekające za grudzień 2011 r. Ponadto postanowienie o naliczeniu podatku za grudzień 2011 r. nosiło wady prawne i zostało uchylone przez organ nadrzędny. Zarzucono również brak stabilności Urzędu Skarbowego W., albowiem organ ten nie wie, który nakaz czego dotyczy. Ponadto rzekomy dług nie dotyczy Strony, lecz firmy B, a windykowana jest właśnie Strona.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (dotyczy interpretacji indywidualnych). Sąd z uwagi na brak sprzeciwu stron oraz w związku z Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 22 stycznia 2021 r. rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie wskazanym przez art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oaz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd uznał, że zasadnym było uczynienie przez DIAS przedmiotem postępowania wyjaśniającego meritum żądania Skarżącego - zawartego w Jego wniosku, który wpłynął do DIAS [...] czerwca 2020 r. Skoro, bowiem Skarżący rezygnował z weryfikacji legalności postanowienia DIAS w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego:

"Biorąc pod uwagę kolejny błąd urzędniczy nie sprawdzenia dokumentacji przez Urząd nie wnoszę skargi do Sądu Administracyjnego zgodnie z treścią pouczenia ..."

(pismo Strony)

a nadal kwestionuje prowadzone wobec Niego postępowanie egzekucyjne celem realizacji zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. - określonej ostateczną decyzją NUS. to istniała konieczność ustalenia konkretnego trybu procedowania żądania Strony. Zasadnym było zatem dążenie DIAS do wyjaśnienia ww. kwestii ze Stroną poprzez kierowane do Niej wezwania ze wskazaniem dostępnych trybów procedowania: wznowienia postępowania i nieważności decyzji ostatecznej NUS w zakresie wymiaru podatku lub postanowienia DIS w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu wezwaniami z 2 lipca i 12 sierpnia 2020 r. DIAS czynił zadość zasadom: informowania strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych (art. 9 k.p.a.), procedowania w oparciu o przepisy obowiązującego porządku prawnego (art. 6 k.p.a.) i prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Organ nie mógł natomiast domniemywać w jakim trybie ma procedować żądanie Skarżącego wyartykułowane we wniosku Strony w sposób ogólny:

"Proszę zatem zaprzestać odrzucania moich skarg i wniosków powołując się że nie dopełniłem obowiązku odwoławczego bowiem zawsze spełniam ten wymóg w terminie ustawowym o czym świadczy chociażby ilość "teczek i stron" w postępowaniu

(...)

... proszę o ponowną weryfikację dokumentacji i wydanie w końcu uczciwego werdyktu."

Mając zaś na uwadze treść pism Strony (odpowiedzi na wezwania DIAS) kwestionującą zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] października 2019 r., słusznym było zakwalifikowanie żądania jako stwierdzenia nieważności postanowienia DIAS z [...] czerwca 2020 r., nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie NUS nr [...] z [...] marca 2020 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] października 2019 r.

Przechodząc do analizy zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził, by w procesie jego wydawania, doszło do naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa. Również sama treść rozstrzygnięcia odpowiada wymogom prawnym. Zauważyć na wstępie należy, że postępowanie w przedmiocie nieważności postępowania jest postępowaniem szczególnym, w którym badaniu podlega wystąpienie enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek nieważności. Przy braku sprecyzowania przez Stronę jaką przesłankę nieważności podnosi, słusznym było zajęcie stanowiska wobec wszystkich siedmiu przewidzianych prawem przesłanek (art. 156 § 1 k.p.a.). Należy przy tym poczynić uwagę, że składając wniosek o stwierdzenie nieważności, to podmiot składający taki wniosek winien wykazać, w czym ową nieważność upatruje jak i jakie konkretne postępowanie i zapadłe w jego wyniku rozstrzygnięcie dotknięte jest taką wadą nieważności. Wspomniane zastrzeżenie jest istotne na kanwie rozpoznawanej sprawy, albowiem postępowanie zakończone wydaniem przez Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. decyzji z [...] czerwca 2018 r. [...] określające Skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. w kwocie 5.764,00 zł i umarzające postępowanie względem miesięcy od stycznia 2010 r do listopada 2011 r., nie jest tożsame z postępowaniem egzekucyjnym toczącym się w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] października 2019 r. - jakkolwiek wystawiony w oparciu o ww. decyzję. Oba postępowania: wymiarowe oraz egzekucyjne są objęte odrębnymi procedurami, reżimami prawnymi – decyzja została wydana i uprawomocniła się w oparciu o przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) – dalej jako o.p., natomiast do postępowania egzekucyjnego mają zastosowanie przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) i k.p.a. Postępowanie egzekucyjne jest następstwem decyzji wymiarowej i braku dobrowolnego jej wykonania. W postępowaniu egzekucyjnym nie jest możliwym podważenie znajdującej się w obrocie prawnym prawomocnej decyzji wymiarowej, której przymusowe wykonanie realizowane jest w egzekucji. Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy nie wynika zaś, ani by decyzja Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. z [...] czerwca 2018 r. [...] - określająca Skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. w kwocie 5.764,00 zł - nie była ostateczna, ani że została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Co więcej okoliczności: w postaci ostateczności decyzji Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. i wywoływania skutków prawnych przez ww. decyzję zostały potwierdzona również prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 27 maja 2020 r. o sygn. akt I SA/Wr 142/20 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - w skrócie CBOSA) w sprawie, dotyczącej zarzutu Skarżącego do tego samego postępowania egzekucyjnego o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. We wspomnianym wyroku stwierdzono, że:

"... jak prawidłowo organ egzekucyjny ustalił podstawę prawną egzekwowanego obowiązku stanowi decyzja Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. z dnia [...].06.2018 r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. (...). Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu [...] czerwca 2018 r. Wobec nie wniesienia odwołania decyzja ta stała się ostateczna i podlega wykonaniu."

Z akt sprawy nie wynika, jak również Strona nie wykazała, by na dzień orzekania w niniejszej sprawie ww. ostateczna decyzja Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego została wyeliminowana z obrotu pranego, a tym samym ww. ocena prawną dotyczącą tej decyzji wymiarowej zawarta w wyroku o sygn. akt I SA/Wr 142/20 wiąże skład orzekający tut. Sądu w niniejszej sprawie, w oparciu o art. 153 p.p.s.a. Na marginesie Sąd wskazuje, że stosownie do treści art. 128 o.p.:

"Decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych."

Ww. przypadkiem (trybem eliminacji) nie jest ani żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie decyzji ostatecznej funkcjonującej w obrocie prawnym, ani wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia DIAS utrzymującego rozstrzygniecie (NUS) odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze oraz argumentację Skarżącego podniesioną na etapie postępowania jak i wyrażaną w skardze (i załącznikach do niej), a sprowadzającą się do kwestionowania obowiązku zapłaty zobowiązania określonego ostateczną decyzją Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W. z [...] czerwca 2018 r. nr [...], należy uznać taką argumentację za nieadekwatną do przedmiotu postepowania obejmującego egzekwowanie obowiązku zapłaty zaległości z ostatecznej, funkcjonującej w obrocie prawnej decyzji Naczelnika D. Urzędu Celno-Skarbowego we W., której legalność nie została w prawem przewidzianym trybie podważona. Zaskarżone postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia DIAS utrzymującego w mocy postanowienie NUS, odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, zdaniem Sądu nie jest obarczone wadami prawnymi. Stanowisko DIAS o braku zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 p.p.s.a. nie budzi wątpliwości, a argumentacja Skarżącego nie wskazuje na ich istnienie. Przeprowadzone przez DIAS postępowanie zdaniem Sądu respektowało również wymogi regulowane przepisami k.p.a.

W konsekwencji mając na uwadze wszystko, co zostało wywiedzione Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.