Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 430/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: § 36
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2022 r. sprawy ze skargi P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2014-2015 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej kwotę 2746 (dwa tysiące siedemset czterdzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "Skarżąca", "Spółka") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływany dalej również jako "organ II instancji", "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") z dnia [...] września 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego (PROW 2007 - 2014) za lata 2014-2015.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało co następuje:

14 czerwca 2014 r. P.B. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. We wniosku zadeklarowała realizację w wariancie 2.2 –uprawy rolnicze (w okresie konwersji) – na obszarze 30,17 ha.

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał pomoc finansową w wysokości 20.692 zł. w decyzji wskazano, iż terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] marca 2014 r., a sumaryczna powierzchnia zobowiązań wynosi 29,56 ha. Decyzję wykonano poprzez zapłatę skarżącej kwoty przyznanej płatności, co miało miejsce [...] marca 2015 r.

W dniu 02 czerwca 2015 r. P.B. złożyła wniosek o przyznanie płatności PRŚ na rok 2015. We wniosku zadeklarowała realizację wariantu 2.2. na obszarze 29,56 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał w dniu [...] czerwca 2016 r. decyzje o przyznaniu płatności PRS, na mocy której przyznano pomoc finansową w wysokości 20.815,20 zł. Środki finansowe zostały w dniu 16 czerwca 2016.

14 czerwca 2016 r. skarżąca Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, oświadczając o przejęciu gruntów i programu rolnośrodowiskowego podjętego przez P.B.

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał żądaną płatność w łącznej wysokości 19.576,20 zł. Decyzję wykonano poprzez zapłatę skarżącej kwoty przyznanej płatności, co miało miejsce 27 lutego 2017 r.

Z kolei, w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej Spółki o przyznanie płatności na rok 2017, do powierzchni 29,56 ha, wariant 2.1 - rolnictwo ekologiczne (producent zadeklarował te same działki co w 2016 r.), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmówił przyznania tej płatności. Podstawą wydania decyzji było ustalenie, że działalność skarżącej nie stanowi działalności samodzielnej, zaś utworzenie Spółki oraz pozyskanie przez nią gruntów miało na celu wyłącznie uzyskanie środków z Unii Europejskiej, z pominięciem ograniczenia, co do deklaracji powierzchni i degresywnych stawek płatności. W ocenie organu świadczy o tym przede wszystkim struktura i analiza powiązań skarżącej spółki z szeregiem innych wskazanych podmiotów prawa handlowego oraz osobami fizycznymi, centralnie i spójnie kierowanymi przez S.T. i J.G., w szczególności: zbliżony charakter pozyskania potencjału produkcyjnego podmiotów (wydzielenie działek), tożsamy sposób prowadzenia działalności gospodarczej (brak pracowników, brak sprzętu, jednolite umowy o współpracy i najmu sprzętu), wykonywanie prac agrotechnicznych na zgłaszanych użytkach przez tych samych zleceniobiorców, tożsame adresy siedzib lub adresy korespondencyjne, łączące je więzi personalne i kapitałowe (te same osoby fizyczne oraz prawne występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach).

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzję.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, którą wyrokiem z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Go 20/20 oddalił. Od powyższego wyroku strona wywiodła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jak wskazano w decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. organ I instancji, "w związku ze stwierdzeniem w roku 2017" stworzenia przez Spółkę sztucznych warunków do otrzymania płatności, Kierownik Biura Powiatowego stwierdził, iż dla spółki P. Spółka z o.o. nie należały się żadne środki finansowe wypłacone w latach realizacji programu rolnośrodowiskowego tj. w latach 2013-2016, w szczególności wypłaconych na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. oraz z dnia [...] czerwca 2016r. W związku z powyższym organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2014) wypłaconych dla P.B. na mocy przepisów rozporządzenia PRŚ. Dalej organ wskazał, że w związku ze stwierdzeniem w 2017 r. stworzenia przez spółkę sztucznych warunków dla otrzymania płatności spółka zobligowana jest do zwrotu wypłaconych płatności za lata 2014, 2015 w szczególności zrealizowanych na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. – rok 2014 oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. – rok 2015.

Następnie, wymienioną na wstępie decyzją z [...] lipca 2021 r. organ I instancji ustalił skarżącej Spółce kwotę nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 i 2015 r. w wysokości 41.507,20 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku ze stwierdzeniem w roku 2017, w trakcie realizacji 5-letniego zobowiązania, w spółce sztucznych warunków do otrzymania płatności, spółce tej nie należały się żadne środki finansowe wypłacone w latach realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zdaniem organu kwota wypłacona za lata 2014 i 2015 pozornie działającemu podmiotowi, nierealizującemu zobowiązania rolnośrodowiskowego, stała się kwotą nienależnie pobraną i koniecznym stało się jej odzyskanie poprzez wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Organ uznał również, że nie doszło do przedawnienia należności. 4-letni termin przedawnienia został bowiem przerwany poprzez wydanie i doręczenie decyzji o odmowie przyznania płatności na 2017 r. Strona o nieprawidłowości została powiadomiona 31 stycznia 2019 r., zatem liczony od nowa, upłynie 31 stycznia 2023 r.

Odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. wniosła skarżąca Spółka zarzucając organowi rażące naruszenie licznych regulacji prawa materialnego i procesowego, które w konsekwencji doprowadziły do błędnego przyjęcia, że spółka stworzyła sztuczne warunki w wyłącznym celu pozyskania niezasadnych i nienależnych płatności, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego. Co więcej, organ bezkrytycznie przejął te ustalenia z postępowań prowadzonych za rok 2017, 2018 i 2019. W zakończonej sprawie organ nie przeprowadził bowiem żadnego postępowania dowodowego, ignorując przy tym wszelkie dowody i wnioski strony skarżącej. Jednocześnie Spółka ponownie wniosła o zawieszenie sprawy w trybie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu rozpoznania sprawy dotyczącej odmowy przyznania płatności na rok 2017.

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. organ II instancji utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2021 r. Organ wskazał, że w odrębnie prowadzonych względem spółki P. postępowaniach za 2017 i 2018 spółka ta, wraz z szeregiem innych podmiotów (osób prawnych i fizycznych) została uznana za podmiot sztucznie wykreowany i pozornie prowadzący działalność rolniczą na gruntach, które w rzeczywistości mogłyby tworzyć jedno gospodarstwo rolne. Jak bowiem ustalono już w 2013 roku areał macierzystej spółki R. sp. z o.o. został pomniejszony na rzecz nowo wydzielonej T. sp. z o.o. (zarejestrowana w dniu [...].05.2013r., aplikacje o płatności rozpoczęła od roku 2013). Ponadto w 2013 r. zarejestrowano: spółkę J. sp. z o.o. (powstała w wyniku podziału R. sp. z o.o. przez przeniesienie części majątku spółki dzielonej na spółkę nowo zawiązaną, aplikowanie o dopłaty w ARiMR rozpoczęła w roku 2014) oraz T. sp. z o.o. (powstała w wyniku podziału przeniesienia części majątku spółki dzielonej tj. R. sp. z o.o., aplikowanie dopłaty rozpoczęła natomiast w roku 2017). W roku 2014 aplikowanie o dopłaty jako osoba fizyczna rozpoczął J.G. (do gruntów wydzierżawionych od T. sp. z o.o.), a w 2015 r. o dopłaty do gruntów rolnych wystąpili: Ł.G. i J.G. (na grunty dzierżawione od S.T. tj. prezesa zarządu R. sp. z o.o. i udziałowca innych spółek). Z kolei od 2016 r. aplikowanie o dopłaty rozpoczęły kolejne spółki kapitałowe tj. P. sp. z o.o. (powstała w dniu [...].05.2014r. w wyniku przeprowadzenia podziału poprzez przeniesienie części majątku spółki dzielonej tj. R. sp. z o. o.), D. sp. z o. o. (spółka zawiązana w dniu [...].11.2015r., grunty nabyła od S.T.), L. sp. z o.o. (zarejestrowana w dniu [...].12.2015 r., grunty nabyła od S.T.), T. sp. z o.o. (spółka zarejestrowana w dniu [...].12.2015 r., grunty nabyła od S.T.), D. sp. o.o. oraz Z. sp. z o.o. (zarejestrowana w dniu [...].02.2016 r., grunty nabyła od S.T.). Przy czym, skarżąca nie przedstawiła żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów. Konsekwencją takiego stanu rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, była odmowa przyznania skarżącej Spółce wnioskowanych płatności na 2017 i 2018 rok oraz konieczność zwrotu nienależnie wypłaconej płatności na rok 2016. Jak zaznaczył przy tym organ odwoławczy, przyczyną błędnego przyznania i wypłaty ww. płatności było świadome zachowanie producenta wnioskującego o płatność, zatem brak jest przesłanki zastosowania w sprawie art. 7 ust. 3 Rozporządzenia nr 809/2014. Co więcej, już sam fakt złożenia przez spółkę wniosków o przyznanie płatności kolejno za lata 2016, 2017, 2018 i 2019 wskazuje, że ww. nieprawidłowość ma charakter ciągły i powtarzający się.

W ocenie Dyrektora ARiMR, słusznie również organ pierwszej instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie nie upłynął okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Z uwagi bowiem na ciągły i powtarzający się charakter nieprawidłowości skarżącej Spółki termin przedawnienia jeszcze nie minął, uległ przesunięciu aż do 04.04.2023 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu:

I. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca spółka nie ma prawa do przyznania płatności,

2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i przyjęcie, że skarżąca spółka podjęła działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego,

3. niewłaściwe zastosowanie normy art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 i przyjęcie, że skarżąca została sztucznie wykreowana dla stworzenia sztucznych warunków i pozyskania nienależnych jej płatności,

4. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i przyjęcie, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego,

5. niewłaściwie zastosowanie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i przyjęcie, że skarżąca otrzymała nienależne płatności PROW 2007-2014 w kwocie 41.507,20 zł pomimo, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające przedmiotowe wnioski oraz pomimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie,

6. naruszenie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie iż skarżąca otrzymała nienależne płatności, które jest zobowiązana zwrócić,

7. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Komisji UE nr 809/2014 do istniejącego stanu faktycznego w zakresie w jakim organ przyjął, iż została skarżącej przyznana płatność nienależna, która skarżąca powinna zwrócić,

8. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Komisji UE nr 809/2014 do istniejącego stanu faktycznego, albowiem nawet jeżeli przyjąć, że istnieją przesłanki do wskazania iż wystąpiły obiektywne przesłanki stworzenia sztucznych warunków (wielość podmiotów, wielość gospodarstw, wielość wniosków) to nie istnieją podstawy do przyjęcia przesłanki subiektywnej i uznania w obliczu materiału dowodowego, że warunki te zostały stworzone świadomie w wyłącznym celu pozyskaniu nienależnych płatności i to sprzecznie z celami polityki rolnej UE, zatem ewentualny błąd wobec braku świadomości nie mógł zostać wykryty przez odwołującego się rolnika,

9. rażące naruszenia prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 1307/2013, art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca spółka nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego,

10. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje, iż skarżąca działała dla pozoru choć powinna wraz z innymi podmiotami być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność rolnośrodowiskową, ONW, płatności bezpośrednie w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności, a tym samym w zakresie w jakim organ błędnie przyjmuje, że spółka popełniła nieprawidłowości, tj niewłaściwe zastosowanie norm:

a) art. 18 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2014 w związku z błędną jego subsumpcją i przyjęciem, że skarżąca nie była posiadaczem gruntów i nie przysługują jej płatności,

b) § 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2014,

c) § 20 ust. 1 i 2 oraz § 13a § 1 ww. rozporządzenia Ministerstwa Rozwoju i Rolnictwa Wsi, z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRŚ)

d) § 29 ww. rozporządzenia PRŚ

e) art. 13, art. 15 ust 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

II. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego poprzez naruszenie:

1. naruszenie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2014 poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania ,

2. naruszenie art. 10, 18 i 20 ustawy PROW 2007-2014 poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, uniemożliwienie udziału stronie w postępowaniu, nieudzielanie żadnych wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych oraz uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych,

3. art. 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu w sposób dostateczny przyczyn podjętego rozstrzygnięcia a także art. 107 § 1 pkt 4 kpa poprzez niewskazanie w sentencji decyzji podstawy prawnej na podstawie, której powzięte zostały ustalenia skutkujące wydaniem decyzji negatywnej dla strony,

4. przepisu art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 78 § 1 kpa poprzez niedopuszczenie zawnioskowanych pismem z dnia [...] czerwca 2021r. przez stronę dowodów,

5. przepisu art. 77 kpa poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,

6. przepisu art. 80 kpa poprzez brak niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny materiału dowodowego,

7. przepisu art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie , pomimo zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie uniemożliwienie wypowiedzenia się poprzez nieuwzględnienie zgłoszonego w imieniu strony pisma z dnia [...] czerwca 2021r. i zlekceważenie w całości jego treści,

8. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak:

a) zasada praworządności (art. 6 kpa),

b) zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli (art. 7 kpa),

c) zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 kpa),

d) zasada informowania stron (art. 9 kpa) - naruszona pomimo iż strona pismem z dnia [...] czerwca 2021r. złożyła w wyznaczonym przez organ do zapoznania się z aktami sprawy, żądanie udzielenia informacji, po zapoznaniu się z aktami sprawy,

e) zasada zasadności przesłanek (art. 11 kpa),

f) zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a kpa) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki,

III. Naruszenie prawa procesowego poprzez niezastosowanie normy art. 97 § 1 pkt 4 kpa i niezasadną odmowę przez organ II instancji postanowieniem z dnia [...] września 2021r. zawieszenia postępowania, a także bezzasadnego przyjęcia postanowienia organu I instancji z dnia [...] czerwca 2021r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania za zasadne.

Wskazując na powyższe spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i wydanie w trybie art. 145a § 1 kpa zobowiązania Dyrektora do zmiany decyzji poprzez orzeczenie o uchyleniu decyzji organu I instancji. Jednocześnie wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie w oparciu o art. 125 § 1 pkt. 1) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz podtrzymała dotychczas złożone wnioski dowodowe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia 1 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Z kolei na rozprawie w dniu [...] marca 2022 r. Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 - zwanej dalej "P.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona według wskazanych kryteriów wykazała, że skarga jest zasadna. Po pierwsze uwzględniając przyjętą podstawę prawną rozstrzygnięcia organ nie wykazał w wystarczający sposób, że w sprawie ziściły się przesłanki do uznania płatności za 2015 i 2015 r. za nienależne. Po wtóre organ w niewystarczający sposób wykazał, że decyzja nie została wydana w warunkach przedawnienia. Organ nie wykazał, że stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły roku, którego dotyczy decyzja ustalająca nienależnie pobrane płatności.

Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2014) za lata 2014 i 2015. Organy uznały bowiem, że P. sp. z o.o. dopuściła się nieprawidłowości poprzez stworzenie sztucznych warunków. Za podstawę prawną wycofania płatności organy przyjęły art. 4 ust. 3 rozporządzenia RADY (WE,EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L 312 z 23 grudnia 1995 r. - dalej jako "rozporządzenie nr 2988/95") w zw. z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE L 347 z 20 grudnia 2013r., str. 549 ze zm. - dalej jako "rozporządzenie nr 1306/2013").

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Co więcej, przepis art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2889/95 stanowi samodzielną podstawę do wycofania korzyści, czyli do jej odzyskania w drodze decyzji o zwrocie, bez konieczności uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu poszczególnych płatności z tego tytułu. Przepis ten wymaga jednak od organu wykazania, że sztuczne warunki w istocie zostały stworzone.

Stosownie zaś do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Pojęcie nieprawidłowości zostało zdefiniowane w art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 jako jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa Unii wynikające z działania lub zaniechania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii lub w budżetach, które są zarządzane przez Unię, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów pochodzących ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Unii, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Z kolei tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019r., poz. 1505 - zwana dalej "ustawą ARiMR"). Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1).

Organem właściwym do ustalenia tej kwoty jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, tj. właściwy miejscowo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR. Celem tego postępowania jest zbadanie: czy doszło do ustalenia i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, czy istnieje obowiązek ich zwrotu, a także czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest odrębnym od postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia prawa wnioskodawcy do otrzymania płatności. Jako przesłanka działania organów ARiMR w tym trybie jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016r. sygn. akt II GSK 2715/16, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016r. sygn. akt I SA/Sz 168/16, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalenie, czy przyznane kwoty pomocy są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR, w trakcie którego ujawnione zostaną nieprawidłowości, jak też z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012r. sygn. akt II GSK 822/11). W obu ww. przypadkach, jest to kwestia mieszcząca się w sferze ustaleń faktycznych, a zatem prawidłowego zastosowania art. 29 ust. 1 ustawy ARiMR. Ponadto, skoro ustalenie, o którym mowa w tym przepisie, następuje w drodze decyzji administracyjnej, to nie może budzić wątpliwości, iż postępowanie toczy się w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Zważywszy zatem, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, to w jego trakcie organy są zobowiązane przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek skutkujących obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranej płatności. Pozbawiając producenta prawa do płatności organ musi mieć bowiem pewność, popartą materiałem dowodowy, zgromadzonym w aktach sprawy, w odniesieniu do tej płatności w określonym czasie, że producent ten dopuścił się istotnej nieprawidłowości. W szczególności dotyczy to spraw, w których wycofanie płatności następuje ze względu na sztuczne tworzenie warunków. Co więcej, podjęte przez niego rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. oraz realizując zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organy jako wyłączną podstawę materialnoprawną swych rozstrzygnięć o wycofaniu korzyści wskazały art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 w z art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Uznały przy tym, że ustalenia dotyczące wycofania korzyści za 2014 i 2015 r. wynikają z decyzji odmawiającej przyznania płatności kontynuacyjnej za lata 2017 i 2018, w których ustalono, że skarżąca działała w ramach mechanizmu sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia (w rozumieniu art. 60 rozporządzenia 1306/2013).

Tak sformułowana podstawa normatywna determinowała jednak znacznie szerszy zakres postępowania dowodowego od przeprowadzonego przez organy ARiMR w rozpoznawanej sprawie. O czym tu już była mowa, art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 stanowi samoistną podstawę prawną do wycofania korzyści (wg przepisów krajowych: określenia kwoty nienależnie pobranych płatności). Z przepisu tego nie wynika, jako przesłanka faktyczna wycofania korzyści, odmowa przyznania płatności za kolejne lata. Przeciwnie treść omawianego przepisu powoduje, że zakres postępowania dowodowego organów różni się w sprawach mających za przedmiot zwrot płatności na podstawie np. § 34 ust. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm.) czy § 39 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.), tj. orzeczenia o zwrocie płatności z powodu niezrealizowania całego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

W wypadku wycofania korzyści z uwagi na działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, nie jest wystarczające stwierdzenie nieprawidłowości obejmującej jeden rok programu rolnośrodowiskowego. Przeciwnie: nie budzi wątpliwości, że przesłanka orzeczenia o zwrocie odnosi się do określonej płatności. W sytuacji, gdy jest to płatność taka jak w rozpoznawanej sprawie, czyli przyznawana rocznie, niezbędne jest dokonanie ustaleń dla wszystkich lat objętych decyzją ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności. Czym innym jest bowiem brak realizacji podjętego zobowiązania (np. poprzez nie spełnienie warunków przyznania płatności w np. ostatnim roku programu), a czym innym sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania korzyści.

W rozpoznawanej sprawie nakładało to na organy ARiMR obowiązek zbadania, czy również w 2014 i 2015 roku zaistniały przesłanki zwrotu z powodu istnienia ujemnej przesłanki do przyznania płatności wynikającej z art. 60 rozporządzenia 1306/2013, czyli stworzenie sztucznych warunków sprzecznych z celami wsparcia. Należy wskazać, że w odniesieniu do niniejszej sprawy w 2014 i 2015 r. płatność została przyznana P.B., a nie Skarżącej Spółce. Jak już wskazano, podstawą decyzji określającej kwotę nienależnie pobranej płatności nie był przepis § 39 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013

Dodać przy tym należy, że zwrot "warunki zostały sztucznie stworzone" ma niedookreślony charakter, wobec czego w każdej sprawie należy indywidualnie badać jego znaczenie na tle stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że stwierdzenie, że doszło do sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania wnioskowanej pomocy unijnej wymaga od organu dokonania stosownych ustaleń w zakresie wyznaczonym tym przepisem. Konieczna jest równoczesna wszechstronna i logiczna ocena wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci uzyskania środków pomocowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 2576/14 i II GSK 2579/14 wskazał, że oceniając tę kwestię należy się oprzeć nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności to stworzenie takich warunków, które w określonym stanie faktycznym nie mają żadnego innego racjonalnego uzasadnienia poza uzyskaniem korzystniejszej sytuacji w zakresie płatności od tej, jaką miałby beneficjent, gdyby takich warunków nie stworzył.

Przypomnieć należy, że w 2016 r. skarżąca spółka podjęła się kontynuacji wieloletniego programu rolnośrodowiskowego (PROW 2007-2014). Ostateczną decyzją przyznano jej ww. płatność na rok 2016. Z kolei w trakcie weryfikacji wniosku Spółki za rok następny, w odrębnym postępowaniu administracyjnym, stwierdzono istotne nieprawidłowości (działanie w ramach sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013), które legły u podstaw decyzji odmawiającej jej przyznanie płatności na 2017 rok.

W rozpoznawanej sprawie, z naruszeniem opisanych wcześniej powinności dowodowych niejako automatycznie, uznano za nienależną również płatność na lata 2014 i 2015. Jak podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w przypadku postępowań prowadzonych względem spółki P. za lata 2017 i 2018 ustalono, iż celem umów dzierżawy i przekazywania gruntów był podział jednego gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, by w ten sposób ominąć zmniejszenia, modulację płatności i stawki degresywne oraz uzyskać zwiększone płatności do gruntów rolnych. Co więcej, proces ukierunkowany na wyodrębnianie poszczególnych podmiotów powiązanych rozpoczął się już w roku 2013. Zatem konsekwencje wynikające z art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013 (nieprzyznanie korzyści w postaci środków finansowych) zdaniem organu rozciągnąć należało także na rok 2016, jako pierwszy i jedyny w realizacji wieloletniego programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, za który D. sp. z o.o. otrzymała płatności dystrybuowane przez ARiMR.

W świetle powyższych rozważań, zdaniem Sądu, takie działanie organu uznać należy za wadliwe, ponieważ, uwzględniając przyjętą materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia, na organach spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania, że w sprawie ziściły się przesłanki do uznania płatności za 2014 i 2015 rok za nienależną, z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości istniejące w tym właśnie roku. Na tę okoliczność organy jednak nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego, a żądanie zwrotu tej płatności oparły wyłącznie na ustaleniach dokonanych w postępowaniach w sprawie płatności na 2017 i 2018 rok zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR: z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...]. Organy nie poddały również analizie dowodów załączonych przez skarżącą do pisma z dnia [...] czerwca 2021 r.

Należy przy tym stwierdzić, że rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosków o płatności za lata następne nie wiązały w zakresie poczynionych w nich ustaleń faktycznych. Ostateczne decyzje odmawiające płatności korzystają z rozszerzonej mocy dowodowej (art. 76 § 1 k.p.a.), lecz domniemanie zgodności z prawdą nie dotyczy ustalonego w nich stanu faktycznego. Uprawnione jest przyjęcie, że urzędowo stwierdzone w tych decyzjach było jedynie to, iż w określonej dacie wydano dla Spółki decyzje, na podstawie których odmówiono przyznania wnioskowanych płatności, przyjmując ustalony w uzasadnieniu stan faktyczny i prawny. Ustalenia faktyczne w niej poczynione z domniemania zgodności z prawdą, wynikającego z art. 76 § 1 k.p.a., już nie korzystają (zob. np. wyroki: WSA w Poznaniu z 15 kwietnia 2011 r. I SA/Po 121/11, WSA w Warszawie z 28 listopada 2014 r. III SA/Wa 1214/14 i z 3 marca 2014 r. III SA/Wa 2042/13). Oznacza to, że odwołanie się do decyzji zapadłych w postępowaniach prowadzonych wobec Spółki za lata 2017 i 2018 nie mogło zastąpić postępowania dowodowego w zakresie ustalenia istnienia przesłanek do zastosowania art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2899/95.

Za niewiążące uznać należy jednocześnie wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. w sprawach dotyczących decyzji za lata 2017 i 2018, ponieważ orzeczenia te, wobec ich zaskarżenia przez Spółkę, nie są prawomocne (arg. a contrario ex art. 170 p.p.s.a.).

Należy zatem stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 8, 11, 80 k.p.a. Organy nie dokonały niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych i nie rozważyły dostatecznie okoliczności sprawy pod kątem stworzenia przez skarżącą Spółkę wraz z innymi podmiotami sztucznych warunków prowadzenia działalności rolnej także w 2014 i 2015 roku. W myśl zaś art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z decyzji organów obu instancji nie wynika natomiast na podstawie jakich dowodów uznano, że w roku objętym zaskarżoną decyzją Skarżąca sztucznie stworzyła warunki w celu uzyskania korzyści. Co prawda decyzje wydane wobec skarżącej Spółki za rok 2017 czy 2018 są dokumentami urzędowymi w rozumieniu 76 § 1 k.p.a., to jednak domniemanie ich zgodności z prawdą nie rozciąga się na poczynione w nich ustalenia faktyczne.

Co więcej, wskazana w zaskarżonej decyzji okoliczność "multiplikowania" podmiotów ubiegających się o płatności, zapoczątkowana już w 2013 r., była tylko jedną z okoliczności faktycznych potwierdzających stworzenie sztucznych warunków, stanowiących przesłankę zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w sprawach płatności na 2017 i 2018 rok. W postępowaniach tych organy dokonały nadto szeregu dodatkowych ustaleń dotyczących m.in. powiązań skarżącej spółki z innymi podmiotami prawa handlowego oraz osobami fizycznymi kierowanymi przez S.T. i J.G., łączących je więzi personalnych i kapitałowych, czy sposobu prowadzenia przez skarżącą Spółkę działalności, w tym zawartych umów, faktur, itp., które jednak nie odnoszą się do stanu faktycznego z 2014 i 2015 roku.

Dlatego też, w ocenie Sądu, ustalenia dotyczące stworzenia przez skarżącą Spółkę sztucznych warunków w latach 2017 - 2018 są niewystarczające i nie pozwalają na automatyczne przypisanie pozorności w prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa rolnego i działań nakierowanych na obejście prawa również w latach wcześniejszych, co w konsekwencji miałoby też świadczyć o ciągłym i powtarzającym się charakterze tych nieprawidłowości, tym bardziej, że w 2014 i 2015 o płatność wnioskował zupełnie inny podmiot.

Powyższe uchybienia oznaczają również, że organy nie przeprowadziły postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), nie wyjaśniły zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.).

Uchybienie przez organ zasadzie swobodnej ocenie dowodów powoduje, że zasadnym okazał się również zarzut naruszenia art. 78 § 1 K.p.a. Wobec braku prawidłowej oceny materiału dowodowego organ nie mógł właściwie ocenić, czy żądania strony dotyczące przeprowadzenia dowodu dotyczą okoliczności okoliczność mających znaczenie dla sprawy.

W rozstrzyganej sprawie organy uznały ponadto, że nie doszło do przedawnienia prawa do orzekania w sprawie zwrotu nienależnych płatności rolnośrodowiskowych za 2014 i 2015 rok. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że "w przypadku spółki P. sp. z o.o. mamy do czynienia z nieprawidłowością ciągłą i powtarzającą się. Tym samym w ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR 4-letni termin przedawnienia o którym mowa w art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 2988/95, jeszcze nie minął. Jeśli przyjmie się, iż w/w termin liczy się od dnia 17.03.2018 r. (data złożenia wniosku o przyznanie płatności PRS na rok 2018, rozpatrzonego oraz zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...].10.2020 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] o odmowie przyznania płatności PRS na rok 2018), to termin o którym mowa w w/w przepisie prawa upłynie dopiero w dniu [...].03.2022 r. Natomiast uwzględniając fakt, iż P. sp. z o.o. złożyła również wniosek o przyznanie płatności na rok 2019 (konkretnie w dniu 04.04.2019 r.) to 4-letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 Rozporządzenia nr 2988/95, ulega przesunięciu aż do 04.04.2023 r".

Odnosząc się do powyższej kwestii należy mieć na uwadze treść art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku zaś programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Z kolei przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W świetle powyższego przede wszystkim zauważyć należy, że art. 3 ust. 1 akapit 2 ww. rozporządzenia przewiduje inny początek biegu terminu przedawnienia dla nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, tj. od dnia, w którym nieprawidłowość ustała, przy czym pojęcie "nieprawidłowość ustała" należy rozumieć jako odnoszące się do dnia, w którym ustała ostatnia z nieprawidłowości składających się na nieprawidłowość powtarzającą się (wyrok z dnia 11 czerwca 2015r., Pfeifer&Langen, C-52/14,EU:C:2015:381, pkt 66).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, nieprawidłowość należy uznać za "ciągłą", jeśli zaniedbanie będące podstawą naruszenia przepisów prawa Unii trwa (zob. podobnie wyrok z dnia 2 grudnia 2004 r., José Martí Peix/Komisja, C-226/03 P, EU:C:2004:768, pkt 17), z kolei nieprawidłowość ma charakter "powtarzający się" w rozumieniu ww. przepisu, jeżeli popełniana jest przez podmiot, który czerpie korzyści ekonomiczne z całokształtu podobnych operacji naruszających ten sam przepis prawa Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2015 r., Pfeifer & Langen, C-52/14, EU:C:2015:381, pkt 49).

Skoro zatem organy powołały się w rozpoznawanej sprawie na ciągły i powtarzający się charakter nieprawidłowości skarżącej Spółki, zobowiązane były ustalić, zgodnie z regułami dowodowymi przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego, czy stwierdzone wobec Spółki nieprawidłowości miały te cechy również w roku, którego dotyczy decyzja. W żadnym zaś razie nie mogły poprzestać, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, jedynie na ustaleniach poczynionych w odniesieniu do lat późniejszych.

Co więcej, przy przyjęciu podstawy do wycofania korzyści art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 i opisanej powyżej "autonomii" faktycznej rozstrzygnięć odnoszących się do kolejnych lat nie można uznać, że wydanie i doręczenie stronie decyzji za 2017 rok, opartej o ustalenie, że doszło do stworzenia sztucznych warunków, przerwało okres przedawnienia za lata wcześniejsze, na podstawie art. 3 ust. 1 akapit 3 ww. rozporządzenia.

Regulacja ta określa w sposób ogólny formę zawiadomienia

o nieprawidłowościach, ale zawiadomienie o nieprawidłowościach musi dotyczyć "śledztwa" lub "postępowania w sprawie nieprawidłowości". Decyzja z 2017r. dotyczyła odmowy przyznania płatności do której nie miała zastosowania regulacja rozporządzenia 2988/95, została wydana na innej podstawie prawnej

i dotyczyła innego okresu. Nie można przyjąć, że doręczenie decyzji odmawiającej przyznanie płatności za 2017 rok, jest równoznaczne z zawiadomieniem o wszczęciu "postępowania w sprawie nieprawidłowości", za 2014 i 2015 r. skoro decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania obejmującego jedynie 2017r a nie również 2014 i 2015 r. Należy również podkreślić, że w odniesieniu do płatności za 2014 i 2015 r. zostały one wypłacone innemu podmiotowi niż Skarżąca, a z akt nie wynika, by nieprawidłowości zarzucane Skarżącej w 2017 r. występowały również w odniesieniu do osoby na rzecz której wydane zostały decyzje przyznające płatność.

Podkreślić należy, że sprawa rozpoznawana przez TSUE C-52/14, dotyczyła kontroli dotyczącej lat gospodarczych 1987/1988-1996/1997. Mając to na uwadze TSUE podkreślił, że aby wydanie aktu mogło stanowić czynność odnoszącą się do dochodzenia lub postępowania w rozumieniu tego przepisu, winien on określać w wystarczająco dokładny sposób operacje jakich dopuścił się podmiot, w odniesieniu do których istnieje podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. Ponadto przypomniał, że wskazany w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 termin został ustanowiony celem zagwarantowania podmiotom gospodarczym pewności prawa (zobacz podobnie wyroki: Handlbauer, C-278/02, EU:C:2004:388, pkt 40; a także SGS Belgium i in., C-367/09, EU:C:2010:648, pkt 68). Podmioty te winny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą stać się jeszcze przedmiotem dochodzenia. (por. wyrok z dnia 11 czerwca 2015r., Pfeifer&Langen, C-52/14,EU:C:2015:381, pkt 10-11, 24, 43)

W ponownie prowadzonym postępowaniu Dyrektor ARiMR uwzględni powyższe stanowisko Sądu, w szczególności poprzez uzupełnienie materiału dowodowego i ustalenie stanu faktycznego sprawy w odniesieniu do 2014 i 2015 roku, bowiem tylko wówczas możliwa będzie ocena, czy wobec skarżącej Spółki istnieją przesłanki do zwrotu płatności za 2014 i 2015 rok. W ramach oceny zebranych dowodów organ odwoławczy odniesie się również do przedłożonych przez Skarżącą dowodów, które są w sprawie istotne, pomijając te, które znaczenia dla sprawy nie mają.

W konsekwencji powyższego, w trybie art. art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd oddalił wnioski dowodowe złożone pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. Celem postępowania dowodowego prowadzonego przez Sąd nie jest bowiem ustalenie na nowo stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.

W tej sytuacji, z uwagi na konieczność powtórzenia postępowania administracyjnego w celu ustalenia stanu faktycznego w znacznym zakresie, Sąd za przedwczesne uznał ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej Spółki kwotę 2.746 zł, w tym kwotę 1.246 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi oraz kwotę 1.500 zł tytułem wynagrodzenia reprezentującego ją radcy prawnego, ustaloną zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 poz. 265 ze zm.). Ponadto Sąd zastosował art. 206 p.p.s.a. mając na uwadze wielość tożsamych rodzajowo spraw, w których pełnomocnikiem strony jest ten sam pełnomocnik (sprawy o sygn. akt od I SA/Go 428/21 do I SA/Go 432/21), który wniósł skargi o podobnej treści.