Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 3440/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 110c § 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 586/20 w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 28 lutego 2020 r. nr 2401-IEE2_.711.81.2020.2.MT 2401-20-043385 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 16 września 2020 r., I SA/Gl 586/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Z. S. (dalej jako: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 28 lutego 2020 r., nr 2401-IEE2.711.81.2020.2.MT 2401-20-043385, w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm., dalej jako: "u.p.e.a."), nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. W szczególności nie jest możliwe dokonywanie oceny co do istnienia zobowiązania objętego tytułem wykonawczym, czy też podstaw jego powstania. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegać mogły wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnych, w tym na podstawie art. 110c u.p.e.a. Dalej sąd stwierdził, że treść art. 110c § 2 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że korespondencja powinna być kierowana do zobowiązanego. Zatem z chwilą jej doręczenia Skarżącemu 23 sierpnia 2018 r. doszło do zajęcia nieruchomości, co wynika wprost z art. 110c § 4 u.p.e.a. W tym zakresie sąd podzielił pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie, III SA/Wa 1797/05, że niezależnie od przyznania prawa do działania przez pełnomocnika, art. 32 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a."), wyłącza takie działanie z uwagi na szczególny charakter określonej czynności, który może wynikać z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Charakter taki ma wezwanie zobowiązanego do zapłaty należności. Skoro bowiem to zobowiązanego obciąża obowiązek uiszczenia należności, to jemu należy doręczyć wezwanie do jego spełnienia.

Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonemu w całości wyrokowi postawione zostały zarzuty:

I. naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm., dalej: "p.u.s.a.") w zw. z:

1) art. 110c § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 33 u.p.e.a. w zw. z art. 27 u.p.e.a. w zw. z art. 11 p.p.s.a. poprzez: zaakceptowanie ustaleń organów polegające na uznaniu, że zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości było zgodne z art. 110c § 2 u.p.e.a., w szczególności, że postępowanie egzekucyjne zostało skutecznie wszczęte, albowiem Skarżącemu w dniu 21 października 2013 r. doręczono odpisy tytułów wykonawczych, pomimo że Sąd Rejonowy w Częstochowie w wyroku z 23 grudnia 2019 r., XI K 1185/19, orzekł, że osoba trzecia została skazana za podrobienie podpisu Skarżącego na potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Skarbowy w Kłobucku oraz pomimo związania sądu pierwszej instancji wskazanym wyrokiem, co doprowadziło do nieprawidłowego uznania, iż:

a) Skarżący w dniu 23 sierpnia 2018 r. został skutecznie zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego, podczas gdy w ww. dniu działał przez prawidłowo ustanowionego pełnomocnika, zaś zawiadomienie zostało mu doręczone bezpośrednio,

b) Skarżącemu zostały skutecznie doręczone tytuły wykonawcze, podczas gdy przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że doręczenie Skarżącemu tytułów wykonawczych w dniu 21 października 2013 r. było skuteczne i prawidłowe, nie znajduje potwierdzenia w faktach, albowiem tytuły wykonawcze nie zostały doręczone Skarżącemu osobiście, a osobie trzeciej,

- co w rezultacie skutkowało nieprawidłowościami czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia nieruchomości, ponadto uniemożliwiło jej prawno-formalną weryfikację, w szczególności ocenę, czy tytuł wykonawczy doręczany wraz z zawiadomieniem spełnia kryteria, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., w tym o braku pouczenia Skarżącego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego;

2) art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaaprobowanie tego, że w postępowaniu przed organem pierwszej i drugiej instancji nie zostały podjęte żadne działania w celu ustalenia, czy Skarżący został skutecznie zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego ergo czy doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co w braku własnego postępowania dowodowego sądu pierwszej instancji skutkowało wybiórczą weryfikacją rozstrzygnięć organów;

3) art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 32 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. przez skierowanie zawiadomienia o stosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości bezpośrednio do Skarżącego, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, wobec czego nie zostały spełnione wymogi prawidłowego zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, co skutkowało naruszeniem prawa do czynnego udziału Skarżącego w postępowaniu administracyjnym;

- co łącznie skutkowało oparciem wyroku na źle ustalonym stanie faktycznym sprawy oraz naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

II. naruszenia prawa materialnego, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z: art. 70 § 1 w zw. z art. z art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej jako: "o.p.") w zw. z art. 59 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na zaakceptowaniu założenia organów pierwszej i drugiej instancji, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, co przerwało bieg terminu przedawnienia, podczas gdy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w związku z niedoręczeniem Skarżącemu tytułów wykonawczych, upłynął.

W związku z podniesionymi zarzutami autor skargi kasacyjnej wniósł o:

1) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Częstochowie Wydział XI Karny z 23 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. XI K 1185/19, na okoliczność: braku doręczenia Skarżącemu przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych wystawionych przez Urząd Skarbowy w Kłobucku w dniu 21 października 2013 r. ergo braku skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i przedawnienia zobowiązania podatkowego, na poczet którego dokonano zajęcia nieruchomości;

3) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie na wypadek uznania przez sąd, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. - rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylenie postanowień organów pierwszej i drugiej instancji w całości;

4) zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie z 17 lutego 2023 r. pełnomocnik Skarżącego podtrzymał zarzuty skargi kasacyjnej. Wskazał, że niniejsza sprawa jest związana ze sprawą III FSK 3884/21 ze skargi Skarżącego na odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wynik tej sprawy będzie miał wpływ na wynik niniejszego postępowania, co z kolei może stanowić przesłankę do jego zawieszenia na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdyby ogłoszenie wyroku zostało odroczone.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.

Odnosząc się do pisma strony skarżącej z 17 lutego 2023 r., należy wyjaśnić, że w tej sprawie nie zachodziła potrzeba zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na jej rozpoznanie na jednym posiedzeniu ze sprawą III FSK 3884/21.

Należy też podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2015 r., II FSK 1079/13).

Drugie ważne przypomnienie dotyczy przedmiotu tej sprawy, którym jest skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia nieruchomości. Postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną jest odrębnym postępowaniem od postępowania wywołanego zarzutami w egzekucji administracyjnej. Granice tego postępowania wyznacza treść art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem (w stanie prawnym, którego sprawa dotyczy) zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ustawodawca zdefiniował pojęcie "czynność egzekucyjna", wskazując, że należy rozumieć przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Na tle tych regulacji w literaturze prezentowane jest stanowisko, że "czynność egzekucyjna" odnosi się do takiego kręgu czynności podejmowanych w ramach postępowania egzekucyjnego, który wyznaczają dwa elementy: kategoria podmiotów dokonujących czynności oraz ich cel. Chodzi o działania podejmowane przez organ egzekucyjny lub na jego zlecenie i zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (zob.: D. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX 2010, komentarz do art. 1a u.p.e.a.). Zdaniem P. Przybysza, czynnością egzekucyjną jest każde działanie organu egzekucyjnego podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego i zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, nawet jeżeli to działanie nie jest skierowane bezpośrednio do zobowiązanego. Autor ten jest też zdania, że skarga przysługuje na wszelkie czynności egzekucyjne (prawne i wykonawcze). Zastrzega przy tym, że skarga ta ma charakter środka subsydiarnego i nie będzie dopuszczalna, gdy ustawa przewiduje inne środki zaskarżenia, np. zarzut, zażalenie na postanowienie (zob.: P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VI, LexisNexis 2011, tezy komentarza do art. 1a i art. 54 u.p.e.a.). Podobnie A. Cudak wskazuje, że czynnościami egzekucyjnymi są wszelkie działania organu egzekucyjnego, podjęte w toku egzekucji administracyjnej oraz te czynności tego organu, podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego, ale przed wszczęciem lub po zakończeniu egzekucji administracyjnej, które wprost zmierzają do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Jednak ze zbioru czynności egzekucyjnych, podlegających skardze, należy wyłączyć te, które przybierają postać postanowień. Ponadto spośród czynności o charakterze faktycznym nie są przedmiotem skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. te, które mogą być kwestionowane innym środkiem prawnym (por.: A. Cudak, Przedmiot skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, Finanse komunalne 2018, nr 3, s. 17-29). Również w orzecznictwie podkreśla się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por.: wyrok NSA z 6 października 2021 r., III FSK 4238/21). Skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem o charakterze subsydiarnym, co oznacza, że stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, a zakres wykorzystania skargi jest ograniczony przez zakres stosowania innych środków prawnych (zob.: wyrok NSA z 18 listopada 2015 r., II FSK 2594/13).

W świetle tych uwag sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., ocenie podlegać mogły wyłącznie kwestie formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego w związku z dokonywaniem czynności egzekucyjnej, której skarga dotyczy, w tym przypadku czynności zajęcia nieruchomości na podstawie art. 110c u.p.e.a. W postępowaniu tym nie orzeka się o prawidłowości wszczęcia egzekucji administracyjnej, w tym co do istnienia egzekwowanego obowiązku. Z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej dotyczący braku skutecznego doręczenia Skarżącemu w dniu 21 października 2013 r. tytułów wykonawczych, na co miałby wskazywać wyrok Sąd Rejonowego w Częstochowie z 23 grudnia 2019 r., sygn. XI K 1185/19, a także powiązany z nim zarzut przedawnienia zobowiązania (punkt I.1 i II). Kwestie te wykraczają poza granice tej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących wadliwego (tj. z pominięciem pełnomocnika) skierowania do Skarżącego wezwania, o którym mowa art. 110c § 2 u.p.e.a., należy zauważyć, że w świetle art. 32 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., osobistego działania strony postępowania egzekucyjnego wymagają czynności, które – z uwagi na swój charakter – nie mogą być skierowane do pełnomocnika. W orzecznictwie wskazuje się, że taką czynnością jest wszczęcie egzekucji administracyjnej poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Dopiero po doręczeniu tytułu wykonawczego dalsze pisma mogą być kierowane do pełnomocnika zobowiązanego (zob. np. wyrok NSA z 4 października 2022 r., II OSK 3077/19). Takiego charakteru nie ma natomiast czynność, o której mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zajęcie następuje przez wezwanie zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zobowiązanemu wraz z wezwaniem doręcza się odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Użyty w tym przepisie zwrot "wezwanie zobowiązanego" nie oznacza, że czynność ta ma charakter osobisty w rozumieniu art. 32 k.p.a. i przez to wyklucza działanie zobowiązanego przez pełnomocnika. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 czerwca 2022 r., III FSK 5071/21, "stylizacja językowa przepisu nie może przesądzać, o tym, że czynność ma charakter osobisty w rozumieniu art. 32 k.p.a." W przepisach u.p.e.a. ustawodawca odwołuje się do pojęcia "zobowiązany" dla określenia jednej ze stron postępowania egzekucyjnego. Nie oznacza to jednak, że opisane w tych przepisach czynności wymagają osobistego działania zobowiązanego. Zobowiązany, jako strona tego postępowania, może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter danej czynności wymaga jej osobistego działania. Odebranie wezwania, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a. nie jest czynnością, która wymaga osobistego działania zobowiązanego. Odebranie pisma – niezależnie od treści żądania organu w nim zawartego – nigdy nie jest czynnością, która wymaga osobistego działania strony. To czynność, która jest w tym piśmie określona, może dopiero być rozpatrywana w kategoriach konieczności osobistego działania strony postępowania.

Zatem za błędne należy uznać stanowisko sądu pierwszej instancji, że czynność doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a., wymaga osobistego działania zobowiązanego. Powyższe nie miało jednak wpływu na wynik tej sprawy.

Należy na wstępie wyjaśnić, że ocena skutków pominięcia pełnomocnika w czynności doręczenia pism stronie budzi pewne wątpliwości w orzecznictwie. Z jednej strony prezentowany jest pogląd, że pominięcie pełnomocnika w postępowaniu jest równoznaczne z pominięciem strony (por. np. wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r., I FSK 1453/15; uchwałę 7 sędziów NSA z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18; uchwałę 7 sędziów NSA z 7 marca 2022 r., I FPS 4/21). Zakreślony tymi judykatami kierunek orzeczniczy zakłada, że pominięcie ustanowionego w sprawie pełnomocnika zawsze powinno być oceniane jako mające wpływ na wynik sprawy. Uzasadnieniem tego poglądu jest gwarancyjny charakter przepisów pozwalających stronie działać przez pełnomocnika. Strona, ustanawiając pełnomocnika, zabezpiecza swoje prawa. Jeżeli organ pomija pełnomocnika, to niweczy tę ochronę.

W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do innego poglądu, a mianowicie że nie każde pominięcie pełnomocnika strony pociąga za sobą negatywne skutki dla wyniku postępowania. W każdym przypadku, poza stwierdzeniem faktu pominięcia pełnomocnika, należy jeszcze ocenić, czy uchybienie takie mogło wywrzeć negatywny wpływ w sferze procesowych uprawnień strony (zob. np. wyrok NSA z 7 listopada 2006 r., I GSK 954/06). Jeżeli na tle okoliczności faktycznych danej sprawy nie ma wątpliwości, że wynik postępowania nie został wypaczony wskutek pominięcia pełnomocnika przy określonej czynności procesowej, a strona miała zagwarantowaną możliwość skorzystania z przysługujących jej praw, to tego rodzaju uchybienia nie można uznać za tzw. błąd kwalifikowany (zob. wyrok NSA z 12 maja 2016 r., II FSK 933/14). Doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, w sytuacji gdy nie pociągnęło za sobą negatywnych dla niej skutków, umożliwiając – mimo to – wniesienie odwołania przez pełnomocnika, choć jest naruszeniem procedury, to jednak nie stanowi wady kwalifikowanej, jak również nie można go uznać za uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 6 stycznia 2009 r., II GSK 600/08). Podobne stanowisko wyrażone zostało także w wyrokach NSA: z 19 lutego 2008 r., I FSK 282/07; z 27 lipca 2010 r., I GSK 826/09; z 8 stycznia 2013 r., II GSK 1937/11; z 15 kwietnia 2014 r., II FSK 825/12; z 12 stycznia 2016 r., I FSK 1307/14; z 16 lutego 2016 r., II FSK 3597/13; z 11 października 2016 r., II FSK 2364/14. Należy przy tym podkreślić, że oparciu się na prezentowanych w tych orzeczeniach poglądach nie stoją na przeszkodzie przywołane wyżej uchwały NSA z 18 marca 2019 r., I FPS 3/18 oraz z 7 marca 2022 r., I FPS 4/21, gdyż zapadły one na tle przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, które w tej sprawie nie mają zastosowania, a co za tym idzie nie zachodzi tu związanie, o którym mowa w art. 269 § 1 p.p.s.a.

W świetle tych uwag, zgodzić się należy z autorem odpowiedzi na skargę kasacyjną, że ewentualne pominięcie pełnomocnika przy doręczeniu wezwania, o którym mowa w art. 110c § 2 u.p.e.a., nie skutkowało pozbawieniem Skarżącego jego praw, a w szczególności prawa do skorzystania ze środków zaskarżenia. Z akt sprawy wynika, że Skarżący miał to prawo zagwarantowane i z tego prawa skorzystał, składając w terminie skargę na czynność egzekucyjną zajęcia nieruchomości. W konsekwencji w omawianym zakresie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie było więc podstaw do zastosowania przez sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. wynagrodzenie radcy prawnego obniżono do kwoty 240 zł, z uwagi na mniejszy nakład pracy, wynikający z udziału pełnomocnika w kilku podobnych sprawach (III FSK 2424/21, III FSK 3438/21, III FSK 3439/21, III FSK 3440/21).

SWSA(del.) Bogusław Woźniak SNSA Wojciech Stachurski SNSA Sławomir Presnarowicz