Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 278/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 170 ust. 1, art. 171, art. 178, art. 181 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 79 poz 523
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 278/14 | | , , , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 29 października 2014 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, , Przewodniczący, , Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), , Sędziowie, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , , Protokolant, asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 października 2014 r., sprawy ze skargi B. D., na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, , , oddala skargę., , ,


UZASADNIENIE

Decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W. z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071), oraz art. 181 ust. 1, art. 217 i 220 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez mł. chor. B. D. za pośrednictwem pełnomocnika prawnego, od decyzji nr [...] z dnia [...] Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś., w której zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania w kwocie 4 600,48 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, postanowiono utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor AŚ w Ś. zobowiązał mł. chor. B. D. do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika w wysokości 4 600,48 zł. Od tej decyzji skarżący za pośrednictwem pełnomocnika prawnego wniósł odwołanie. W odwołaniu zarzucono zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania oraz wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości. Stwierdzono m.in., że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 16§1, 110 i 6 w zw. z art. 8 oraz 7, 10, 77§1, 145 i 155 kpa. W szczególności skarżący zarzucał, że nadal w obrocie znajduje się decyzja wcześniejsza i ostateczna Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z dnia [...], nr [...] przyznająca funkcjonariuszowi prawo do równoważnika.

W zaskarżonej decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. nr [...] z [...] zobowiązano funkcjonariusza do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od 22 października 2009r. do 16 maja 2011r. w wys. 4.600,48 zł. W uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor Aresztu w Ś. m.in. podnosił, że funkcjonariusz od dnia 29 października 2009 r. miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe z uwzględnieniem norm powierzchni mieszkalnej przypadającej na członka jego rodziny w związku z faktem, że żona funkcjonariusza jest współwłaścicielem w 1/3 części pięciopokojowego domu jednorodzinnego o pow. 143,6 m2 zamieszkałego od 22 października 2009r. przez cztery osoby, a prawdopodobnie od 13 stycznia 2010 r. przez pięć osób. Zaś biorąc pod uwagę obowiązujące normy powierzchni funkcjonariusz wraz z żoną miał je zapewnione co najmniej od dnia 22 października 2009 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnoszono też, że wbrew obowiązującym przepisom, funkcjonariusz zaniedbał obowiązku powiadamiania Aresztu o każdej zmianie stanu faktycznego mającej znaczenie dla określenia prawa funkcjonariusza do przedmiotowego równoważnika. Zwrócono uwagę na fakt, że od dnia 17 maja 2011r. funkcjonariusz nie pobiera już równoważnika w związku z decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z dnia [...], nr [...] o cofnięciu wnioskodawcy uprawnienia do wypłaty równoważnika za brak mieszkania.

Z danych zawartych w teczce mieszkaniowej skarżącego wynika, co następuje. Skarżący wystąpił jeszcze jako kawaler z wnioskiem z dnia 28 września 2006 r. o przyznanie równoważnika z tytułu braku mieszkania. W swoim wniosku oświadczył m.in., że mieszka w miejscowości Ch. w lokalu, którego właścicielem jest matka wnioskodawcy. Na tej podstawie, decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Aresztu Śledczego w Ś. przyznał mu prawo do ww. równoważnika. Następnie w dniu 13 sierpnia 2010 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie ww. równoważnika, podając w uzasadnieniu, że jest żonaty oraz, że mieszka razem z żoną w lokalu w miejscowości M. ul. [...] do którego to lokalu tytuł prawny posiada teściowa, S. S. Na tej podstawie decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Aresztu Śledczego w Ś. przyznał skarżącemu prawo do ww. równoważnika. Decyzją tymczasową z dnia [...], nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w Ś. cofnął skarżącemu prawo do ww. równoważnika i wstrzymał jego wypłatę podając w uzasadnieniu, że skarżący przedstawił w dniu 17 maja 2011 r. akt notarialny z dnia 17 marca 2011 r., z którego wynika, że jego żona nabyła prawo do własności domu mieszkalnego w M. Następnie, decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Aresztu W Ś. cofnął swoją poprzednią decyzję z dnia [...], nr [...] i wstrzymał wypłatę ww. równoważnika oraz zobowiązał do zwrotu kwot dotąd wypłaconych w łącznej wys. 4.608,zł. Od decyzji z dnia [...], nr [...] skarżący wniósł odwołanie za pośrednictwem pełnomocnika prawnego. W odpowiedzi na to odwołanie Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej we W. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...], nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po uzupełnieniu postępowania dowodowego w dniu 1 października 2012 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w Ś. wydał decyzję nr [...], w której uchylił swoją decyzję tymczasową ż dnia [...] nr [...], wstrzymał wypłatę równoważnika za brak mieszkania i zobowiązał skarżącego do zwrotu kwoty pobranego dotąd równoważnika w wysokości 4.600,48 zł. Od tej decyzji wnioskodawca za pośrednictwem pełnomocnika prawnego wniósł w dniu [...] kolejne odwołanie. Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej we W. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z [...], nr [...] przekazał sprawę do ponownego rozpoznania m.in. w zakresie dotyczącym uzupełnienia postępowania dowodowego w sprawie oraz zastosowania właściwej formy prawnej decyzji.

Decyzją nr [...] z [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w Ś. zobowiązał funkcjonariusza do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania za okres od 22 października 2009 r. do 16 maja 2011r. w kwocie 4.600,48 zł. W postępowaniu uzupełniającym ustalono m.in., że skarżący nie posiada prawa do równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, bowiem jego małżonka posiada tytuł prawny do budynku mieszkalnego w M. będących miejscowością pobliską w stosunku do miejsca pełnienia służby, zaś powierzchnia mieszkalna domu odpowiada normie powierzchniowej przysługującej skarżącemu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nr [...] z [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w Ś. zwrócił też uwagę na fakt, że poprzednia decyzja nr [...] z dnia [...] została wydana w związku z wnioskiem skarżącego z dnia 13 sierpnia 2010 r. była oparta na błędnych podstawach faktycznych, ponieważ skarżący podał w swoim wniosku z 13 sierpnia 2010 r. jawnie nieprawdziwe dane nt. swojej sytuacji mieszkaniowej. Mianowicie w pkt 4 wniosku podał niezgodnie z prawdą, że do domu w M. przy ul. [...] tytuł prawny posiadała S. S., podczas gdy w rzeczywistości żona skarżącego była współwłaścicielem tej nieruchomości. Zatem te okoliczności faktyczne dają podstawę do wniosku, iż skarżący bezprawnie pobierał równoważnik za brak mieszkania, a wydana w tej sprawie decyzja opierała się na błędnych podstawach faktycznych. Na dodatek z danych ustalonych w postępowaniu uzupełniającym ustalono m.in., że skarżący był zameldowany na stałe w domu w M. W uzasadnieniu zaskarżonej obecnie decyzji Dyrektora AŚ w Ś. przywołano m.in. przepis art. 178 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (tj. Dz. U. z 2014 r. poz.173). Dodano także, że skarżący był zobowiązany do powiadomienia Aresztu o zmianie swojej sytuacji faktycznej mającej wpływ na prawo do równoważnika za brak mieszkania, czego jednak nie uczynił. A mianowicie nie powiadomił o zmianie swojego stanu cywilnego, o zmianie swojego miejsca zamieszkania oraz o nabyciu przez swoją żonę prawa do domu w M. jeszcze w 2009 r. Oznaczało to zatem, że od 2009 r. skarżący miał zaspokojone swoje potrzeby mieszkaniowe w domu w M. o pow. 143,6 m2 z pięcioma pokojami i innymi pomieszczeniami. A to zatem oznaczało, że z dniem 21 października 2009 r. skarżący utracił prawo do wymienionego równoważnika. Notabene, skoro skarżący w swoim wniosku skierowanym do Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. dnia 13 sierpnia 2010 r. oświadczył, że tytuł prawny do lokalu w M. posiada jedynie S. S., podczas gdy w rzeczywistości tytuł prawny do tego domu posiadała wówczas (od 21 października 2009 r.) także żona skarżącego, to tym samym skarżący poświadczył nieprawdę.

Jednocześnie należy uznać, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. nr [...] z dnia [...] było faktycznie postępowaniem o wznowienie postępowania w trybie art. 145 kpa w związku z ujawnieniem faktu podania przez skarżącego nieprawdziwych danych dotyczących jego sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej. Przy czym, to postępowanie było prowadzone w związku z poprzednią decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z dnia [...] nr [...] przyznającą funkcjonariuszowi prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania w związku z jego wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2010 r.

Jakkolwiek we wstępie zaskarżonej decyzji Dyrektor Aresztu Śledczego w Ś. nie powołuje się także na przepis art. 163 k.p.a., to jednak trzeba powiedzieć, że ten przepis uprawnia organ administracji pierwszej instancji do uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie, której strona nabyła prawo w przypadkach gdy inne szczególne przepisy, ale rangi ustawowej dają temu organowi takie prawo. Zaś ustawa o Służbie Więziennej daje takie prawo.

W zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w Ś. oparł się między innymi na przepisie art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, który stanowi, że w przypadku pobrania nienależnego równoważnika pieniężnego wydaje się decyzję o jego zwrocie. Decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika stanowi równocześnie zmianę decyzji Dyrektora z dnia [...], nr [...] przyznającej funkcjonariuszowi prawo do tego równoważnika, co wynika jednoznacznie z uzasadnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. D., działający poprzez ustanowionego przez siebie pełnomocnika procesowego zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a to:

1. art.163 k.p.a.- poprzez uznanie, że dyspozycja tegoż przepisu uprawnia organ administracji pierwszej instancji do uchylenia lub zmiany w tym trybie ostatecznej decyzji uprawniającej;

2. art.145 - 152 k.p.a.- poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie zakończone decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. nr [...] z dnia [...] było postępowaniem o wznowienie postępowania, podczas gdy z okoliczności sprawy jak i treści materiału zebranego w sprawie wynika, iż postępowanie nie było prowadzone w tym trybie;

3. art.151 k.p.a.- poprzez jego niezastosowanie w sprawie i wydanie decyzji z rażącym naruszeniem tego przepisu tj. nakazującej zwrot wypłaconego równoważnika, a nie uchylającej lub zmieniającej decyzję o jego przyznaniu;

4. art.16§1 i art.110 k.p.a. poprzez wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, mimo pozostającej w obrocie prawnym decyzji uznającej uprawnienie skarżącego do otrzymywania tegoż równoważnika, tj. decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z dnia [...], nr [...].

5. art. 7, 10, 77 § 1 oraz art. 145 i 155 k.p.a., poprzez zaniechanie zastosowania w sprawie szczególnych trybów warunkujących wyeliminowanie z obrotu ostatecznej decyzji przyznającej stronie uprawnienia;

6. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z pominięciem zasad nakazujących sprawiedliwe praworządne prowadzenie postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ w sposób wzbudzający zaufanie obywateli do Państwa;

Mając powyższe na względzie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.

W motywach uzasadnienia skargi stwierdzono, że nie można zgodzić się z organem, że mimo nie wskazania w decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z dnia [...] jako podstawy rozstrzygnięcia art. 163 k.p.a., to że organ ten rozstrzygał w oparciu o ten przepis oraz że uprawnia on organ administracji pierwszej instancji do uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie której strona nabyła prawo, gdy inne przepisy szczególne rangi ustawowej dają temu organowi takie prawo. Bowiem przepis ten nie stanowi podstawy do zmiany ani uchylenia decyzji ostatecznej uprawniającej. Stanowisko to zostało przyjęte wprost tak w piśmiennictwie jak i orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 maja 1991r. orzekł, iż przepis art. 163 k.p.a. nie może być proceduralną podstawą zmiany lub uchylenia jakiejkolwiek decyzji, lecz pełni jedynie funkcję swoistego zwornika pomiędzy procesową instytucją "uchylenia decyzji", a materialnoprawną instytucją "cofnięcia uprawnienia", której następstwem jest również utrata bytu prawnego decyzji uprawniającej (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 1991 roku, SA/Wr 371/91, OSP 1991, z. 11, poz. 268; OSP 1992, z. 2, poz. 29). Zatem ze względu na cel jak i funkcje art.163 k.p.a. nie jest możliwe odpowiednie stosowanie przepisów o uchylaniu i zmianie decyzji ostatecznych, na mocy których strona nabyła prawo do uchylania lub zmiany takich decyzji na podstawie przepisów szczególnych (Tak też A. Wróbel, Komentarz do art. 163 k.p.a., lex 2013). Co więcej art., 163 k.p.a. nie stanowi samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji. Podstawę prawną decyzji wydanej w tym trybie stanowić będą przepisy ustaw odrębnych, które - jako przepisy prawa materialnego - winny określać przesłanki, które muszą być spełnione dla zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Łd 1390/11, LEX nr 1114120). Stąd nie można zgodzić się z organem, że podstawę wydanej przez Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. decyzji nr [...] mógł stanowić art.163 k.p.a., gdyż po pierwsze nie został on wskazany jako podstawa prawna wydanej decyzji oraz to co ważniejsze, nawet gdyby został wskazany, to nie mógłby on być w zaistniałej sytuacji zastosowany, ze względu na wskazane powyżej okoliczności, w tym przede wszystkim fakt, iż przedmiotowa decyzja dotyczy korzystania przez skarżącego z uprawnienia w postaci równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.

W dalszej kolejności skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, iż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. nr [...] z dnia [...] było faktycznie postępowaniem o wznowienie postępowania w trybie art. 145 k.p.a., w związku z ujawnieniem się faktu podania przez skarżącego nieprawdziwych danych dotyczących jego sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej. Abstrahując już nawet od niezaznaczenia w podstawie prawnej wydanej decyzji, że jest to wznowienie postępowania, to należy zwrócić uwagę, że postępowanie takie toczyć się winno według reguł określonych w art. 145-152 k.p.a., których tu z całą pewnością nie zastosowano. Przede wszystkim, aby w ogóle można było prowadzić wznowione postępowanie, to zgodnie z art. 149 k.p.a. organ powinien był wydać postanowienie, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Takiego postanowienie w niniejszej sprawie nie było, stąd powoływanie się przez organ na wznowienie postępowania jest w niniejszej sprawie całkowicie chybione. Tym bardziej, że jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny, skoro art. 149 § 1 k.p.a. formalizuje wznowienie postępowania poprzez uzależnienie wznowienia od stosownego postanowienia, to znaczy, że nie można wznowić postępowania per facta concludentia (w sposób dorozumiany na podstawie podjęcia innych czynności przez organ).Taka interpretacja nie jest dopuszczalna w świetle art. 149 § 1 k.p.a." (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 roku, II OSK 965/09, Lex nr 597981). Ponadto nawet gdyby mimo powyższych zastrzeżeń przyjąć, iż sprawa była prowadzona w trybie wznowienia postępowania, to należy zwrócić uwagę, iż wówczas, jako podstawa prawna wydanej decyzji winien zostać wskazany art. 151 k.p.a., czego również organ nie uczynił, tym samym naruszając przepisy postępowania.

Nieprawidłowe jest również twierdzenie organu, iż decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika stanowi równocześnie zmianę decyzji Dyrektora z dnia [...], nr [...] przyznającej funkcjonariuszowi prawo do tego równoważnika. Bez wątpienia decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z dnia [...] jest decyzją przyznającą uprawnienie - do otrzymywania równoważnika z tytuł braku mieszkania. Dlatego też jej wyeliminowanie z obrotu prawnego może nastąpić jedynie przez zastosowanie odpowiednich trybów nadzwyczajnych lub na skutek zastosowania odpowiednich przepisów intertemporalnych. Dopóki jednak decyzja o przyznaniu uprawnienia nie zostanie wyeliminowana z obrotu w sposób przewidziany prawem, będzie ona wywoływać skutek wiążący trwale podmioty i strony zainteresowane ich rozstrzygnięciem (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2012 r., I OSK 1738/11, Lex nr 1136647). Tymczasem organ nie podjął żadnego trybu nadzwyczajnego w celu wyeliminowania decyzji z dnia 3 września 2010 r. z obrotu prawnego, w tym nie podjął trybu wznowienia postępowania, co zostało bezsprzecznie wykazane powyżej. Stąd uznać należy, że uprawnienie skarżącego do otrzymywania równoważnika pieniężnego zostało rozstrzygnięte w sposób definitywny. Ponadto organ naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego- określoną w art. 16 k.p.a. zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, która stanowi, że dopóki decyzja ostateczna nie zostanie usunięta z obrotu prawnego, w jednym z przewidzianych przez prawo procesowe trybów nadzwyczajnych, dopóty stosunek prawny powstały na jej podstawie wiąże strony postępowania oraz organ. Decyzja wydana w tej samej sprawie byłaby dotknięta wadą nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, nie można zgodzić się z faktem, iż wydanie decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a zatem decyzji nowej, stanowi równocześnie zmianę decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z dnia [...] bowiem takie stanowisko organu stoi w sprzeczności z obowiązującym prawem i zasadami rządzącymi postępowaniem administracyjnym.

Wyprowadzana z art. 16 § 1 k.p.a., zasada trwałości administracyjnej decyzji ostatecznej, oznacza nakaz przestrzegania i interpretowania w toku postępowania przepisów dotyczących możliwości weryfikacji decyzji ostatecznej. Wskazana zasada jest bowiem związana z konstytucyjną zasadą ochrony praw słusznie nabytych, stanowiącą element konstrukcji demokratycznego państwa prawnego. Oznacza to w dalszej kolejności obowiązek ścisłego przestrzegania przez organy administracji publicznej, a także przez sądy administracyjne kontrolujące legalność decyzji tych organów, przepisów określających reguły postępowań prowadzonych w nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r.,sygn. II SA/Sz 911/11, LEX nr 1153362).

Tymczasem organ, będąc związany na mocy art. 110 k.p.a. wydaną decyzją ostateczną, uchybił wynikającym z przytoczonych przepisów obowiązkom, orzekając o zwrocie nienależnie pobranego przez skarżącego świadczenia, mimo iż decyzja na mocy której skarżącemu przyznano uprawnienie do równoważnika pieniężnego nadal istnieje w obrocie prawnym, gdyż organ nie doprowadził do jej wyeliminowania. Tym samym błędne jest również twierdzenie organu, że wydając decyzję o zwrocie pobranego równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania organ, w takim trybie wyeliminował z obrotu decyzję z dnia [...] bowiem jak już przytaczano wielokrotnie taką możliwość daje jedynie przeprowadzenie jednego z trybów nadzwyczajnych. Takie postępowanie organu uzasadnia zatem przekonanie, że doszło do naruszenia przez ten organ zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, w tym zwłaszcza zasady trwałości decyzji ostatecznych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej- zwanej dalej ustawą. W rozdziale 18 tej ustawy (art. 170-192) uregulowane zostały zagadnienia związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Służby Więziennej. Istotą regulacji prawnej zawartej w tym rozdziale jest zatem zapewnienie funkcjonariuszom Służby Więziennej lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełnią służbę lub w miejscowości pobliskiej.

W myśl art. 170 ust. 1 ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Prawo do lokalu mieszkalnego realizuje się poprzez: 1) przydział lokalu mieszkalnego albo 2) przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, zwanej dalej "pomocą finansową" - art. 171 ustawy.

Zgodnie z treścią art. 178 ust. 1 ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli: 1) on sam lub jego małżonek nie posiada w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub domu; 2) funkcjonariuszowi lub jego małżonkowi nie przyznano pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1.

Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, że skarżący od dnia 22 października 2009r. miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe z uwzględnieniem norm powierzchni mieszkalnej przypadającej na członka jego rodziny w związku z faktem, że żona skarżącego jest współwłaścicielem w 1/3 części pięciopokojowego domu jednorodzinnego o pow. 143,6 m2 zamieszkałego od 22 października 2009 r. przez cztery osoby, a prawdopodobnie od 13 stycznia 2010 r. przez pięć osób. Zaś biorąc pod uwagę obowiązujące normy powierzchni wraz z żoną miał on je zapewnione co najmniej od dnia 22 października 2009 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podnoszono też, że wbrew obowiązującym przepisom, skarżący zaniedbał obowiązku powiadomienia Aresztu o każdej zmianie stanu faktycznego mającej znaczenie dla określenia prawa funkcjonariusza do przedmiotowego równoważnika. Przy tym należy zwrócić uwagę na fakt, że od dnia 17 maja 2011r. skarżący nie pobierał, już równoważnika w związku z decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z dnia [...] nr [...] o cofnięciu wnioskodawcy uprawnienia do wypłaty równoważnika za brak mieszkania.

W ocenie Sądu organy administracji mimo częściowo błędnego uzasadnienia, prawidłowo uzasadniały, że w wyżej opisanej sytuacji skarżącemu od dnia 22 października 2009r. nie przysługiwało upoważnienie do wypłaty równoważnika pieniężnego.

Zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu art. 178 ust. 1 pkt 1 ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek nie posiada w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego lub domu. Żona skarżącego posiadała od dnia 21 października 2009r. tytuł prawny do domu w miejscowości M., co oznacza, że z tym dniem przestała istnieć przesłanka, o której mowa w art. 178 ust. 1 pkt 1 ustawy, uprawniająca go do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

Odnosząc się do kwestii zobowiązania skarżącego do zwrotu pobranego nienależnie równoważnika pieniężnego za okres 22 października 2009r. do 16 maja 2011r. Sąd stwierdził, iż zgodnie z przepisem art. 181 ust. 1 ustawy w przypadku pobrania nienależnego równoważnika pieniężnego, o którym mowa w art. 178 ust. 1, wydaje się decyzję o jego zwrocie. Wskazany przepis stanowi samodzielną podstawę, bez konieczności odwoływania się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego regulujących nadzwyczajne tryby weryfikacji decyzji do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej w razie zaistnienia okoliczności objętych jego dyspozycją. Decyzję o zwrocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu właściwy organ zobowiązany jest wydać niezwłocznie po ujawnieniu okoliczności wskazujących, że nieuprawniony funkcjonariusz otrzymywał wskazane świadczenie (por. M.Zoń, Służba więzienna. Komentarz do art. 181, pod redakcją M. Mazuryka i M. Zonia, Lex 2013). W przedmiotowej sprawie w związku z ujawnieniem rozważanych okoliczności najpierw cofnięto skarżącemu uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, a następnie na podstawie art. 181 ust. 1 ustawy wydano decyzję zobowiązującą do jego zwrotu.

Nie jest zatem zasadny zarzut skargi, że decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w Ś. z dnia [...] zobowiązująca skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak mieszkania mogła być podjęta tylko pod warunkiem uprzedniego wyeliminowania w trybie k.p.a. z obrotu decyzji tegoż organu z dnia 3 września 2010r. przyznającej skarżącemu uprawnienie do otrzymywania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Ustawa o Służbie Więziennej jako akt szczególny wobec k.p.a. przewiduje w tym zakresie własną procedurę.

Szczegółowy tryb wypłaty równoważnika, o którym mowa w art. 178 ust. 1 ustawy, oraz sposób zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego, uwzględniając termin wypłaty i zwrotu równoważnika oraz jednostki organizacyjne właściwe do jego wypłaty określa wydane na podstawie art. 181 ust. 2 ustawy rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 lipca 2010 r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszowi Służby Więziennej z tytułu braku mieszkania (Dz.U. 2010 Nr 137 poz. 920).

Zgodnie z treścią § 4 w/w rozporządzenia kwota nienależnie pobranego przez funkcjonariusza równoważnika pieniężnego podlega zwrotowi do kasy jednostki organizacyjnej Służby Więziennej, w której funkcjonariusz pobierał równoważnik pieniężny w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie wypłaconego równoważnika stała się ostateczna.

Skoro zatem skarżący utracił z dniem 22 października 2009r. uprawnienie do wypłaty równoważnika pieniężnego i okoliczności tej nie kwestionował, to pobrane przez niego od tej daty świadczenie uznać należy za nienależnie. Z powyższych względów organy administracji publicznej, mając na uwadze przepis § 4 rozporządzenia z dnia 19 lipca 2010 r. zasadnie zobowiązały skarżącego do zwrotu pobranego równoważnika pieniężnego za okres od 22 października 2009r. do 16 maja 2011r. i zobowiązały go do wpłacenia powyższej kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o zwrocie wypłaconego równoważnika stanie się ostateczna.

W związku z powyższym za bezzasadny należało uznać zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w skardze. O rażącym naruszeniu prawa mówić można tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje w zgodzie z treścią przepisów stanowiących podstawę prawną jego wydania.

Organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 7 k.p.a. podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, mimo częściowo błędnego uzasadnienia starającego się wykazać, że postępowanie zakończone decyzją organu I instancji z dnia [...] było faktycznie postępowaniem o wznowienie postępowania w trybie art. 145 k.p.a. w związku ujawnieniem faktu podania przez skarżącego nieprawdziwych danych dotyczących jego sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej, a także opierało się na art. 163 k.p.a., dokonały właściwej subsumcji przepisów prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Zatem wytknięte uchybienie nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Wbrew żądaniu skargi, Sąd nie znalazł również żadnych podstaw do umorzenia postępowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

J.T.28.11.14r.