Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1433/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6167 Rybołówstwo morskie, i rybactwo śródlądowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1 pkt 1, art. 7, 77 par 1, art. 84 par. 1, art. 139, 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 111 par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 34 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 62 poz 574
law: Ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie.
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 358 poz 59 art. 26
law: Rozporządzenie Rady (WE) NR 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w  ramach wspólnej polityki rybołówstwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skarg F. K. na decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej - oddala skargi -


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

decyzjami z dnia [...] kwietnia 2010 r. o numerach: [...], wydanymi po rozpatrzeniu odwołań F. K. reprezentowanego przez adw. K. S., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzje Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia [...] października 2009 r. o numerach: [...], wymierzające F. K., kapitanowi statku rybackiego [...], o polskiej przynależności i długości całkowitej większej niż 10 m, kary pieniężne w wysokości odpowiednio: [...] za to, że w rejsach połowowych zakończonych w porcie J. w dniach: [...] października 2007 r, [...] września 2007 r., [...] października 2007 r., [...] września 2007 r, [...] września 2007 r., [...] października 2007 r., [...] października 2007 r., [...] października 2007 r, [...] września 2007 r., [...] września 2007 r., [...] października 2007 r. prowadził ukierunkowane połowy dorsza naruszając przepisy art. 34 pkt 4 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574 ze zm.) oraz art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu B. (podobszary 25 - 32, wody WE) przez statki pływające pod banderą polską (Dz. U. UE L 180 z dnia 10 lipca 2007 r.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięć Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji czynności kontrolnych stwierdzono, na podstawie wpisu do karty dziennika pokładowego odpowiednio nr.: [...], dokonanego przez kapitana statku rybackiego [...] F.

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

K., iż statek ten podczas rejsów w dniach: [...] października 2007 r., [...] września 2007 r., [...] października 2010 r., [...] września 2007 r., [...] września 2007 r., [...] października 2007 r., [...] października 2007 r., [...] października 2007 r., [...] września 2007 r., [...] września 2007 r., [...] października 2007 r. złowił i przywiózł do portu odpowiednio: [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniach Minister uznał za niezasadny zarzut strony wskazujący na naruszenie art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); dalej: "k.p.a."], wskazując, iż organ pierwszej instancji trafnie określił okoliczności faktyczne naruszenia przepisów o rybołówstwie, tj. prowadzenie połowów dorszy podczas obowiązującego zakazu wprowadzonego przez Komisję Europejską. Fakt ten został potwierdzony w dziennikach połowowych.

Minister wskazał ponadto, że zakaz prowadzenia połowów dorszy podyktowany był znacznym przekroczeniem przez polskich rybaków ogólnej kwoty połowowej dorszy jaka została przyznana Polsce w 2007 r. W preambule rozporządzenia Komisji nr 804/2007 wyraźnie wskazano, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i w związku z tym wielkości dopuszczalne uznaje się za wyczerpane.

Ponadto Komisja w akapicie 5 preambuły jednoznacznie stwierdza, że połowy dorsza dokonywane w Morzu B. na samym tylko obszarze B. (podobszar 25-32) wyczerpały całą kwotę połowową przyznaną Polsce i należy bezzwłocznie zakazać połowu tego stada. Strona właśnie na tym podobszarze prowadziła połowy. Pomimo, iż w przepisach wspólnotowych mówi się o kwotach połowowych poszczególnych gatunków ryb, pojęcia te są tożsame z obowiązującym w przepisach krajowych pojęciem ogólnej kwoty połowowej danego gatunku ryb, która w przypadku dorsza, zgodnie z dodatkiem do Załącznika do rozporządzenia Rady (WE) Nr 1941/2006 ustalającego wielkości dopuszczalnych połowów i inne związane z nimi warunki dla niektórych zasobów do Morza B. na 2007 r. (Dz. U. L 367 z dnia 22.12.2006 r.), wynosiła w 2007 r.

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

(łącznie na podobszarach 22-24 i 25-32) - 13613 ton. Taka też kwota została rozdzielona do wykorzystania między rybaków w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej, na morzu terytorialnym, w Zatoce P., w Zatoce G. oraz poza polskimi obszarami morskimi w obrębie Morza B., zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 grudnia 2006 r. w sprawie sposobu i warunków wykorzystania ogólnej kwoty połowowej w 2007 r. (Dz. U z 2006 r. Nr 251, poz. 1854).

Minister podkreślił także, że z danych pochodzących z Europejskiego Systemu Wymiany Danych (FIDES III) wynika, że przyznana kwota połowowa dorsza na obszarze 25-32 Morza B. została wykorzystana w 162,5 % przez polskie statki rybackie, co oznacza, iż została wyłowiona kwota dorsza przyznana na cały obszar Morza Bałtyckiego.

Przywołując stanowisko wyrażone w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt U 6/08 Minister wskazał, iż zakaz połowu dorsza został ustanowiony przez Komisję Europejską na podstawie informacji uzyskanych od inspektorów, którzy podczas kontroli ustalili, że połowy dorsza dokonywane przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone KE przez Polskę na 2007 r. Komisja Europejska z własnej inicjatywy określiła, że z dniem wejścia w życie rozporządzenia KE z dnia 9 lipca 2007 r. (tj. od 11 lipca 2007 r.) do 31 grudnia 2007 r. obowiązuje zakaz połowu, przechowywania, przeładunku lub wyładunku dorsza przez statki pływające pod polską banderą.

Skargi na powyższe decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, F. K. reprezentowany przez adw. K. S.. Zaskarżonym decyzjom zarzucono:

naruszenie prawa materialnego tj. art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 3

pkt 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 kwietnia 2005 r. w

sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie poprzez

ich zastosowanie w sytuacji, gdy nie zaistniała przesłanka odpowiedzialności z tych

przepisów w postaci wyczerpania kwoty połowowej,

naruszenie prawa procesowego tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez

niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, polegające na nie

dokonaniu jakichkolwiek ustaleń w zakresie wyczerpania bądź nie wyczerpania

ogólnej kwoty połowowej za 2007 r. w momencie dokonywania przez skarżącego

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

rejsów połowowych, w szczególności nie powołanie biegłego, nie przeprowadzenie dowodu z oficjalnych rejestrów połowowych, treści skargi Rzeczypospolitej Polskiej przeciwko Komisji Europejskiej o stwierdzenie nieważności rozporządzenia 804/2007 z uwagi na to, że kwota połowowa nie została wyczerpana oraz oficjalnych stanowisk Ministerstwa w 2007 r. dotyczących braku przekroczenia ogólnej kwoty połowowej za 2007 r,

* naruszenie prawa procesowego tj. art. 16 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie

okoliczności, że inkryminowane połowy dokonywane były na podstawie

niewyeliminowanych z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych w

postaci licencji i specjalnego zezwolenia połowowego,

* naruszenie prawa materialnego tj. § 3 pkt 20 ww. rozporządzenia poprzez

wymierzenie kary za jeden połów w sytuacji, gdy w stosunku do strony toczą się

również inne postępowania dotyczące połowów tego samego rodzaju, a

przedmiotowy przepis przewiduje jedną sankcję za prowadzenie połowów,

* naruszenie prawa materialnego tj. art. 6 k.p.a. poprzez wymierzenie kary na

podstawie dowolnie przyjętych kryteriów wymiaru kary oraz prawa procesowego, tj.

art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie

materiału dowodowego w zakresie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego jako

przesłanek wymiaru kary,

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 139 k.p.a. poprzez ukaranie skarżącego

według przepisów przewidujących surowszą odpowiedzialność po uchyleniu przez

Ministra decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

Wniesiono jednocześnie o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości oraz poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarg podniesiono, że nie można utożsamiać zakazu połowów wprowadzonego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 804/2007 z faktem wyczerpania ogólnej kwoty połowowej za 2007 r. Rozporządzenie to samo w sobie nie jest dowodem w sprawie. To, że Komisja subiektywnie przyjęła, iż istnieje zagrożenie nie oznacza, że ono faktycznie nastąpiło. Rozporządzenie stało się przedmiotem zaskarżenia przez stronę polską do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu właśnie w oparciu o wątpliwości co do tego, czy ogólna kwota połowowa faktycznie została wyczerpana.

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

W skargach podniesiono również, że wyliczenia Morskiego Instytutu Rybackiego w G. wskazują, iż do końca 2007 r. Polska wykorzystała jedynie 8,6 tys. ton dorsza, podczas gdy limit wynosił 12,8 tys. ton. W związku z tym - zdaniem skarżącego - należy przyjąć, że wykonywał on jedynie swoje uprawnienia i nie złamał ustawowego zakazu poprzez dokonywanie połowów mimo faktycznego wyczerpania ogólnej kwoty połowowej. Dokonywanie połowów w czasie, gdy ogólna kwota połowowa została wyczerpana jest warunkiem koniecznym dla wymierzenia kary. Organ nie pokusił się jednak o zbadanie czy faktycznie doszło do wyczerpania tej kwoty, przyjmując to jedynie "za fakty powszechnie znane".

Skarżący zauważył, iż stan odłowionych zasobów dorsza na B. w stosunku do ogólnej kwoty połowowej stanowi okoliczność, która ma charakter wiadomości specjalnych - tym samym wymaga opinii biegłych. Organ jednakże, mimo tylu wątpliwości co do stanu faktycznego i kilku opinii niezależnych instytucji, nie powołał biegłych w celu ich wyjaśnienia co należy uznać za sprzeczne z określoną w k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej.

Skarżący wskazał także, że dokonał połowu ryb w inkryminowanym okresie na warunkach decyzji - specjalnego pozwolenia połowowego. Nie naruszył zatem prawa, gdyż realizował prawa nabyte przez armatora. Nie można doprowadzić do ustania przedmiotowego prawa bez ustania decyzji ostatecznej przyznającej prawo nabyte i bez stosownego odszkodowania. Przedmiotowe uprawnienie nie wygasło, bowiem warunki wykonywania tej decyzji nie łączą połowów z uznaniem ogólnej kwoty połowowej za wyczerpaną. Specjalne zezwolenie połowowe nie podlegało żadnym zmianom. Organy przerzuciły odpowiedzialność będącą skutkiem ich bezczynności na obywatela, co nie powinno mieć miejsca.

W ocenie skarżącego karą administracyjną objęte jest nie pojedyncze zachowanie, czy też jeden połów, lecz wykonywanie połowów sprzeczne z ustawą. W tej sytuacji połowy objęte różnymi postępowaniami muszą być objęte jedną decyzją o karze.

Zdaniem skarżącego organy wymierzając karę nie dokonały jakichkolwiek ustaleń w zakresie stanu majątkowego skarżącego, posługując się dowolnie przyjętymi kryteriami. Suma nałożonych na skarżącego kar stanowi kwotę trudną do zapłaty dla przeciętnego obywatela.

Skarżący wskazał ponadto, że na skutek ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji jego sytuacja uległa pogorszeniu wobec wymierzenia

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

surowszej kary, co nie powinno mieć miejsca ze względu na zakaz reformationis in peius wyrażony w art. 139 k.p.a.

W odpowiedzi na skargi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. postanowił połączyć sprawę F. K. zarejestrowaną pod sygn. akt IV SA/Wa 1433/10 ze sprawami ze skarg F. K. zarejestrowanymi pod sygnaturami akt: IV SA/Wa 1434/10, IV SA/Wa 1435/10, IV SA/Wa 1436/10, IV SA/Wa 1437/10, IV SA/Wa 1438/10, IV SA/Wa 1439/10, IV SA/Wa 1440/10, IV SA/Wa 1441/10, IV SA/Wa 1442/10, IV SA/Wa 1443/10 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod sygnaturą akt IV SA/Wa 1433/10. Dlatego też wydany w sprawie wyrok dotyczy wymienionych wyżej decyzji.

Skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają obowiązujących przepisów prawa zarówno wspólnotowego jak i krajowego w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia.

Jak wynika z akt administracyjnych spraw F. K. był kapitanem jednostki rybackiej [...] o długości całkowitej większej niż 10 m, podczas rejsów połowowych zakończonych w porcie J. w dniach: [...] października 2007 r., [...] września 2007 r., [...] października 2010 r., [...] września 2007 r., [...] września 2007 r, [...] października 2007 r., [...] października 2007 r., [...] października 2007 r., [...] września 2007 r., [...] września 2007 r., [...] października 2007 r. W trakcie ww. rejsów prowadził ukierunkowane połowy dorsza, uzyskując połowy odpowiednio o masie: [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej, [...] kg dorszy w relacji pełnej.

Bezspornym jest, iż F. K., będąc kapitanem statku [...], wykonywał połowy dorsza po wprowadzeniu z dniem 11 lipca 2007 r. przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. zakazu połowów

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

dorsza w Morzu B. (podobszary 25-32, wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski (Dz. Urz. UE L 180 z dnia 10 lipca 2007 r.) Za działania te zostały mu wymierzone kary pieniężne w wysokości po [...] zł oraz w jednym przypadku [...] zł.

Wskazać należy, że wobec faktu członkostwa Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej krajowy porządek prawny kształtują zarówno akty stanowione na szczeblu krajowym i lokalnym, jak też bezpośrednio wiążące normy prawa stanowionego przez upoważnione instytucje tej międzynarodowej organizacji. Rozporządzenia (WE) zaliczane do pochodnego prawa wspólnotowego są aktami wiążącymi w całości, przewidzianymi do bezpośredniego stosowania w każdym państwie członkowskim. Dla ich mocy obowiązującej nie jest konieczny akt inkorporacji zawartych w nich treści do prawa wewnętrznego państw członkowskich. Stają się więc częścią krajowego systemu prawa, wywołują skutki bezpośrednie dla jednostek i mają charakter wiążący co do wszystkich zawartych w nich postanowień.

W niniejszych sprawach podstawą do wymierzenia skarżącemu kwestionowanych kar administracyjnych było naruszenie zakazu połowu dorsza, określonego w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 804/2007. Zakaz ten wprowadzono w wyniku wyczerpania ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na rok 2007. Fakt owego wyczerpania, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie może budzić wątpliwości. Wskazuje na to zawarte w akapicie 3 preambuły tego rozporządzenia stwierdzenie, iż połowy stada dorsza przez polskie statki rybackie w 2007 r. trzykrotnie przekroczyły ilości zgłoszone przez Polskę i jej przyznane, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1941/2006. Nadto Komisja w akapicie 5 preambuły stwierdziła jednoznacznie, że połowy dorsza dokonywane w Morzu B. na samym tylko obszarze B. (podobszar 25-32) wyczerpały całą kwotę połowową przyznaną Polsce i należy bezzwłocznie zakazać połowu tego stada.

Podstawę dla uprawnień Komisji Europejskiej w zakresie ustalania wielkości dopuszczalnych połowów na akwenach unijnych, jak też stosowania środków zapobiegawczych przed poważnym zagrożeniem dla ochrony żywych zasobów wodnych oraz wprowadzenia zakazu działalności połowowej w przypadku, gdy została wyczerpana kwota przyznana danemu państwu członkowskiemu (art. 26 ust. 4), stanowiło rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

wspólnej polityki i rybołówstwa (Dz. Urz. UE L Nr 358 z 31 grudnia 2002 r). Stosownie bowiem do treści art. 26 ww. rozporządzenia, Komisja Europejska jest podmiotem odpowiadającym za ocenę i kontrolę stosowania zasad wspólnej polityki rybołówstwa przez Państwa Członkowskie. Treść art. 26 ust. 4 wskazuje, że Komisja uprawniona jest do wprowadzenia bezwzględnego zakazu działalności połowowej na podstawie dostępnych sobie informacji. W świetle zasady domniemania legalności działania instytucji stanowiących prawo nie można przyjąć, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 807/2007 zostało wydane pomimo nieistnienia przewidzianych art. 26 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) 2371/2002 przesłanek. Konsekwentnym następstwem ustalonego przez Komisję znacznego przekroczenia kwot połowowych był kolejny akt normatywny - rozporządzenie Rady (WE) nr 338/2208 z dnia 14 kwietnia 2008 r. (Dz. U. L Nr 107 z 17 kwietnia 2008 r.), na podstawie którego ograniczono kwotę połowową przyznaną Polsce na kolejne lata. Ustalenia Komisji nie zostały dotychczas zmienione, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że były wadliwe.

Powyższe uwagi prowadzą, zdaniem Sądu, do stwierdzenia, że podniesiony w skargach zarzut dotyczący zastosowania wymienionych wyżej kar pieniężnych w przypadku braku, w ocenie skarżącego, zaistnienia przesłanki odpowiedzialności w postaci wyczerpania ogólnej kwoty połowowej uznać należy za bezzasadny.

W rozpoznawanych sprawach skarżący wywodzi również, że zakaz ustanowiony rozporządzeniem Komisji (WE) nr 804/2007 nie może być w stosunku do niego skuteczny, albowiem po pierwsze - prowadzi do utraty praw nabytych, po drugie - pozostaje w sprzeczności z pozostającą w obrocie prawnym decyzją -specjalnym zezwoleniem połowowym.

W pierwszym rzędzie - w świetle powyższego - należy wskazać, iż nietrafne są podniesione w treści skarg wywody skarżącego, jakoby samo ustanowienie zakazu połowu przez upoważniony do tego organ Unii Europejskiej prowadziło do uszczuplenia praw nabytych. Wyjaśnić bowiem należy, że w krajowym porządku prawnym pozostawał na dzień uzyskania specjalnego zezwolenia połowowego jak i prowadzenia połowów, jako bezpośrednio skuteczny, powołany już art. 26 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002. Wobec wskazanych powyżej uwarunkowań - bezpośredniego obowiązywania w polskim porządku prawnym także regulacji ustanawianych przez instytucje Unii Europejskiej - istnienie w porządku prawnym normy, która jednoznacznie upoważniała Komisję Europejską do

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

wprowadzania bezpośrednio skutecznego natychmiastowego zakazu kontynuowania połowów przez wszystkie statki pływające pod banderą określonego państwa (gdy wystąpią określone przesłanki - wyczerpanie ogólnej kwoty połowowej dla konkretnego państwa) powoduje, iż decyzja w przedmiocie specjalnego zezwolenia połowowego dla konkretnego podmiotu przysparzała prawo połowu jedynie w granicach wyznaczonych obowiązującym porządkiem prawnym, a więc do czasu wyekspirowania wskazanego datą terminu jego obowiązywania, wyczerpania indywidualnie przyznanej kwoty połowowej, bądź w sytuacji szczególnej - do czasu ustanowienia stosownego zakazu o charakterze ogólnym. Informacja o tych ostatnich uwarunkowaniach, zgodnie z zasadą dobrej administracji, winna była znaleźć się także w treści zezwolenia, jednak jej brak nie rodzi żadnych skutków, co do sytuacji prawnej strony. Wskazana bowiem zasada wynika z mocy prawa, nie jest zaś kreowana w wyniku stosownego rozstrzygnięcia administracyjnego w sprawie indywidualnej. Jedynie na marginesie wypada zauważyć, iż odmienna wykładnia wskazanych regulacji pozostawałaby w sprzeczności z ich materialnoprawną treścią naruszając jednocześnie zasadę bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego. W kontekście powyższych uwarunkowań, bez znaczenia są podnoszone kwestie pozostawania w obrocie decyzji uprawniającej do prowadzenia połowów -specjalnego zezwolenia połowowego, z którego wynikający limit indywidualny nie był wyczerpany (czy samej licencji połowowej), w czasie gdy wymierzono administracyjne kary pieniężne za prowadzenie działalności ujętej w zezwoleniu. Z decyzji tej, gdy chodzi o połów dorsza po wprowadzeniu odnośnego zakazu, nie wynikały dla strony żadne skutki w sferze materialnoprawnej. W tej sytuacji organ administracji mógł z urzędu lub na wniosek strony orzec o wygaśnięciu decyzji w zakresie niewykorzystanych kwot połowu dorsza (art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.). Należy jednak podkreślić, iż ewentualne wygaszenie byłoby jedynie pośrednim następstwem prawnym ustanowienia zakazu, jednak sama utrata uprawnień do połowu wynika z mocy stosownego rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 nie jest zaś skutkiem ewentualnej decyzji o wygaszeniu. Należy wskazać, iż nawet gdyby wyrażoną wprost wolą polskiego prawodawcy było wprowadzenie konstrukcji opartej na zasadzie, iż zakaz ustanowiony w drodze rozporządzenia przez upoważnioną instytucję Unii Europejskiej jest skuteczny dopiero po wydaniu stosownego orzeczenia administracyjnego przez organ władzy publicznej, rozwiązanie takie - jako faktycznie ograniczające zasadę bezpośredniej skuteczności rozporządzeń - pozostawałoby w

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

sprzeczności z porządkiem prawnym Unii Europejskiej (prawem pierwotnym z wyrażoną w nim zasadą bezpośredniej skuteczności rozporządzeń i prawem wtórnym, którym upoważniono wskazaną instytucję UE do wprowadzenia bezpośrednio skutecznego zakazu) i musiałoby zostać pominięte przy dokonywaniu wykładni regulacji, zarówno z uwagi na konstytucyjną zasadę pierwszeństwa norm umów międzynarodowych jak i pierwszeństwo norm stanowionych na podstawie umów międzynarodowych (art. 91 ust 2 i 3 Konstytucji RP).

Wiadome jest sądowi z urzędu, iż rybacy, którzy ponieśli określone szkody w związku z ograniczeniem możliwości połowów, zostali objęci określonymi programami w ramach środków pomocowych. Jakkolwiek tego rodzaju rozwiązania nie zostały ustanowione jako konkretna zasada w regulacjach o charakterze normatywnym stosownego rzędu, stanowionych na szczeblu krajowym, to jednak kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla meritum sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności decyzji o wymierzeniu kar administracyjnych, nie zaś ewentualne zaniechanie legislacyjne.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do twierdzenia, że rozpoznając przedmiotowe sprawy organ niedostatecznie ustalił i ocenił stan faktyczny, gdyż w rzeczywistości ustalił okoliczności faktyczne naruszenia przepisów o rybołówstwie w postaci prowadzenia połowów dorszy podczas obowiązującego zakazu wprowadzonego przez Komisję Europejską w związku z przekroczeniem ogólnej kwoty połowowej przyznanej Polsce na 2007 r. Ustalenia dotyczące przekroczenia kwoty połowowej przez statki pływające pod polską banderą zostały dokonane przez Komisję Europejską na podstawie kontroli, które ujawniły nieprawidłowości w zakresie raportowanych danych.

Z powyższych względów zarzuty naruszenia art. 34 ust. 4 ustawy o rybołówstwie w zw. z § 3 pkt 20 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o rybołówstwie oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. należy uznać za nieuzasadnione. Wobec obowiązującego, na mocy ww. rozporządzenia Komisji (WE) 804/2007, zakazu połowów dorsza, za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia ww. przepisów procesowych wobec zaniechania przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że w sprawie wymagane były wiadomości specjalne w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia § 3 pkt 20 ww. rozporządzenia wykonawczego z uwagi na wymierzenie kar za jeden połów, w sytuacji, gdy - zdaniem skarżącego - przepis ten przewiduje jedną sankcję za prowadzenie połowów, nie zaś za jeden połów, a w stosunku do skarżącego toczą się inne postępowania dotyczące połowów tego samego rodzaju. Jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, zgodnie z definicją ustawową rybołówstwo morskie to prowadzenie połowów organizmów morskich w morzu w celach zarobkowych i stąd, stosownie do treści § 3 pkt 20 ww. rozporządzenia kara pieniężna wymierzana jest za prowadzenie połowów organizmów morskich, których ogólna kwota połowowa została wyczerpana. Trafnie więc wskazuje organ, że połowy ryb oznaczają tak czynności połowowe związane z wydobywaniem ryb i organizmów morskich, jak i efekt tych czynności w postaci wydobytej masy ryb dokonywane w trakcie rejsu połowowego. Wykładania regulacji zastosowana przez organ, który poszczególne czyny skutkujące wymierzeniem kary wiąże z odrębnymi rejsami, jest racjonalna i wpisuje się w ratio legis regulacji dotyczących wymierzania kar administracyjnych. Proponowana przez skarżącego wykładnia, w ramach której jedną karę pieniężną należałoby wymierzyć, obejmując czyny z kilku rejsów, gdzie dokonywano połowów, nie jest racjonalna przede wszystkim z tego względu, iż prowadziłaby do nieuprawnionego różnicowania sytuacji prawnej podmiotów. Bowiem od dnia wszczęcia postępowania i jego zakończenia uzależniona byłaby w zasadzie ilość wykroczeń, za które wymierzanoby jedną karę, której maksymalna łączna wysokość została określona normatywnie. Tego rodzaju wykładnia prowadziłaby do sytuacji, gdy kara pieniężna, której maksymalną wysokość wskazano w rozporządzeniu mogłaby stanowić sankcję za stosunkowo wiele połowów prowadzonych nawet w różnych latach, o ile ponownie wprowadzonoby zakaz połowów w związku z wyczerpaniem ogólnej kwoty połowowej. Oznaczałoby to hipotetycznie również, iż osoba, w stosunku do której prowadzonoby postępowanie o wymierzenie kary w maksymalnej wysokości, w czasie jego trwania mogłaby bez groźby dalszych sankcji dokonywać dalszych połowów, gdyż czyny tego samego rodzaju byłyby objęte jedną karą administracyjną. Stąd wykładnia normy zastosowana przez organ, gdzie sankcję wiąże się z zachowaniami w trakcie poszczególnych rejsów - jest prawidłowa.

Za niezasadny należy również uznać zarzut skarg dotyczący naruszenia przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

materiału dowodowego w zakresie ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego jako przesłanek wymiaru kary. Należy wskazać, że kara administracyjna stosowana jest automatycznie w związku z zaistniałym zdarzeniem. Odpowiedzialność karnoadministracyjna ma charakter obiektywny, niezależny od stopnia zawinienia podmiotu jej podlegającemu. Wysokość kary administracyjnej za naruszenie przepisów o rybołówstwie niewątpliwie uzależniona jest od podmiotu, który dopuścił się naruszenia, długości całkowitej statku rybackiego oraz społecznej szkodliwości naruszenia. Okoliczności te organ administracji uwzględnił przy wymiarze kary. W ocenie Sądu zakreślenie przez ustawodawcę górnej granicy odpowiedzialności na poziomie wielokrotności minimalnej kary umożliwia i zakłada dokonywanie indywidualizacji wymierzanej przez organ kary, chociażby w oparciu o ogólne zasady proporcjonalności i słuszności wynikające z k.p.a. W przedmiotowej sprawie brak zainteresowania innymi niż wyrażone wprost w przepisach przesłankami wymiaru kary, w tym sytuacją majątkową skarżącego, nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem organ wymierzył skarżącemu kary w wysokości dolnej granicy zagrożenia, a zatem kary minimalne (w jednym tylko przypadku wymierzył karę w kwocie 11000 zł biorąc pod uwagę większe korzyści ekonomiczne, jakie skarżący uzyskał za połów wykonywany w dniu 22 września 2007 r.). Należy przy tym zauważyć, że przepisy ustawy o rybołówstwie nie przewidują możliwości złagodzenia kary bądź odstąpienia od jej wymierzenia, a zatem sytuacja majątkowa skarżącego nie mogła mieć w tej sytuacji wpływu na rozstrzygnięcie.

Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonych decyzji pozostaje również podniesiona w skargach kwestia naruszenia w przedmiotowych sprawach zakazu reformationis in peius, gdyż przepis art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kwestia ta została przesądzona uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 1998 r. (ONSA 1998/3/79). Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela powyższe zapatrywanie prawne. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym powtórzyć należy, iż zwrot "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się", użyty w art. 139 k.p.a. wskazuje, że sformułowany w tej normie zakaz reformationis in peius dotyczy decyzji organu odwoławczego. Nie można zaś przyjąć, aby decyzja organu odwoławczego, do której nie odnosi się zakaz reformationis in peius (decyzja kasatoryjna), mogła

Sygn. akt IV SA/Wa 1433/10

"przenosić" ograniczenia związane z tym zakazem do "wynikającego" z niej postępowania przed organem pierwszej instancji.

Na marginesie w tym miejscu Sąd zauważa, iż - jak wynika z akt administracyjnych sprawy - decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił w całości decyzję Okręgowego Inspektora Rybołówstwa Morskiego w G. z dnia [...] lutego 2008 r, znak: [...] wymierzającą F. K. karę pieniężną w wysokości [...] zł za to, że w rejsach połowowych zakończonych w porcie J. w dniach: [...] września 2007 r., [...] września 2007 r., [...] października 2007 r, [...] października 2007 r, [...] października 2007 r., [...] października 2007 r., [...] października 2007 r., prowadził ukierunkowane połowy dorsza naruszając tym przepisy art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 804/2007 z dnia 9 lipca 2007 r. ustanawiającego zakaz połowów dorsza w Morzu B. (podobszary 25 - 32, wody WE) przez statki pływające pod banderą Polski i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W postępowaniach wszczętych na skutek naruszenia prawa w pozostałych rejsach połowowych, tj. prowadzonych w dniach: [...] września 2007 r,, [...] września 2007 r. oraz [...] września 2007 r. (sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 1436/10, IV SA/Wa 1437/10 oraz IV SA/Wa 1434/10 przed połączeniem) nie zostały wydane decyzje kasatoryjne, zatem zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. należy uznać w tych przypadkach za bezprzedmiotowy.

Mając wszystko powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.) -orzekł jak w sentencji.