Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 623/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 208, art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a, art. 240 par. 1 pkt 11, art. 241 par. 2, art. 243 par. 2, art. 245 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 6 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego dotyczącego zmiany zezwolenia na urządzanie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] na rzecz skarżącej "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 6 czerwca 2013 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej uchylił swoją decyzję z dnia 8 stycznia 2013 r. (nr [...]) orzekającą o odmowie uchylenia decyzji z dnia 14 kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy dokonania zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 września 2009 r., i umorzył postępowania w sprawie.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 1 października 2003 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Skarbowej udzielił dla "A" Sp. z o. o. w W. - dalej: "spółka", "skarżąca", zezwolenie na urządzenie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa pomorskiego. Zezwolenie to zostało następnie przedłużone do dnia 1 października 2015 r. decyzją Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 września 2009 r. (nr [...]).

Następnie, wnioskiem z dnia 9 października 2009 r. spółka wniosła o zmianę decyzji (zezwolenia) Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 września 2009 r. (nr [...]) w zakresie zmiany miejsca lokalizacji punktu automatów do gry z Restauracji, Kawiarni, Baru [...] K. A., położonego w G. przy ul. [...] na Bar "[...] P. K.znajdujący się w J. przy ul. [...].

Po rozpoznaniu wniosku strony Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 4 lutego 2010 r. (nr [...]) odmówił zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 września 2009 r. (nr [...]) w zakresie wnioskowanej lokalizacji punktu urządzania gier na automatach.

Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 kwietnia 2010 r. (nr [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010 r. odrzucił skargę spółki na powyższą decyzję.

Wnioskiem z dnia 1 października 2012 r. spółka wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 kwietnia 2010 r. (nr [...]). Powoływała się przy tym na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (Dz. U. UE z dnia 29 września 2012 r.; 2012 / C 295/19).

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2012 r. Dyrektor Izby Celnej wznowił postępowanie w sprawie.

Decyzją z dnia z dnia 8 stycznia 2013 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Celnej - działając na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. a/, art. 253a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749), art. 135 ust. 2 oraz art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) - odmówił uchylenia ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 kwietnia 2010 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w myśl art. 245 § 1 pkt 3 lit. a/ Ordynacji podatkowej, organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, lecz w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa.

Zdaniem organu właśnie taka sytuacja ma miejsce. Stosownie bowiem do art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, nie można dokonać zmiany decyzji udzielającej zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych odnośnie zmiany miejsca urządzania gry.

Organ podkreślił, że cytowany przepis nie jest przepisem technicznym, w związku z czym nie wymaga do swojej skuteczności notyfikacji w myśl art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L 98.204.37 ze zm.)- dalej: "dyrektywa nr 98/34/WE". Skoro nie została naruszona procedura notyfikacyjna, to przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych znajduje zastosowanie.

W odwołaniu od tej decyzji spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 51 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 ust. 1 ustawy o grach hazardowych oraz art. 1 pkt 4 w zw. z art. 1 pkt 11 oraz w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. poprzez błędne zastosowanie art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, nieobowiązującego w związku z brakiem notyfikacji tego przepisu technicznego. Powołał się na ww. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz orzeczenia sądów administracyjnych.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej - działając jako organ odwoławczy - decyzją z dnia z 6 czerwca 2013 r. (nr [...]) – działając na podstawie art. 221, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a/ w zw. z art. 208 Ordynacji podatkowej - uchylił w całości swoją decyzję z dnia 24 stycznia 2013 r. i umorzył postępowanie w sprawie.

Organ odwoławczy zauważył, że wnioskiem z dnia 30 lipca 2010 r. spółka wystąpiła do Dyrektora Izby Celnej o zmianę zezwolenia z dnia 14 września 2009 r. (nr [...]) w części poprzez wykreślenie 32 punktów gier, wśród których znajdowała się również przedmiotowa lokalizacja, tj. Restauracja, Kawiarnia, Bar [...] K. A., [...] G. ul. [...]. Punkty te zostały wykreślone z zezwolenia na podstawie decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 31 sierpnia 2010 r. (nr [...]).

Organ wskazał, że art. 233 § 1 pkt 2 lit. a/ Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w którą uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie. Natomiast w myśl art. 208 tej ustawy, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania podatkowego jest bezprzedmiotowość postępowania.

W ocenie organu odwoławczego wykreślenie wskazanego punktu z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej (nr [...]) skutkuje bezprzedmiotowością postępowania, tj. nie istnieje już punkt gier na automatach o niskich wygranych, który miałby podlegać zmianie. Tym samym nie można w tym zakresie zmienić decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 września 2009 r. (nr [...]).

"A" Sp. z o. o. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a/ w zw. z art. 208 Ordynacji podatkowej przez wadliwe jego zastosowanie, tj. umorzenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania zmierzającego do uchylenia decyzji dotychczasowej odmawiającej zmiany zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych lub odmowy jej uchylenia, pomimo braku podstaw do stwierdzenia, że to postępowanie jest bezprzedmiotowe, bowiem niezależnie od tego, czy istnieje obecnie zezwolenie, którego zmiany organ odmówił dotychczasową decyzją ostateczną, przedmiotem postępowania nie jest samo zezwolenie, lecz dotychczasowa decyzja ostateczna i okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania w sprawie zmiany zezwolenia, zaś byt zezwolenia może najwyżej determinować jakie rozstrzygnięcie winno być wydane po uchyleniu decyzji dotychczasowej - tj. orzekające co do istoty lub umarzające postępowanie;

- naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a/ w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, przez brak weryfikacji czy zachodzi podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji uchylenia decyzji dotychczasowej i orzeczenia co do istoty lub umorzenia postępowania w sprawie zmiany zezwolenia;

- naruszenie art. 212 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", a także art. 187 § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez nie wzięcie pod uwagę znanego organowi z urzędu faktu, że Dyrektor Izby Celnej własnym postanowieniem na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie decyzji cofającej zezwolenie, o którego zmianę skarżąca wnosiła w sprawie zakończonej dotychczasową decyzją ostateczną o odmowie jego zmiany, zawieszając tymczasowo skuteczność prawną decyzji cofającej.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że decyzja dotychczasowa o odmowie zmiany zezwolenia oparta była na art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, który w świetle wykładni art. 1 pkt 4 i pkt 11 dyrektywy WE 98/34 przyjętej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2011 r. (C-213/11, C-214/11, C-217/11) oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego nie mógł być stosowany.

W sprawie wznowienia postępowania skarżąca ma interes prawny w wydaniu merytorycznego orzeczenia nie tylko przez to, że może domagać się wydania innej decyzji w sprawie zakończonej wadliwą decyzją dotychczasową, ale orzeczenie o uchyleniu decyzji dotychczasowej może być prejudykatem w sprawie o odszkodowanie, na podstawie art. 4171 § 2 Kodeksu cywilnego.

Nie można zgodzić się z organem, że teoretyczna utrata mocy obowiązującej przez zezwolenie, o którego zmianę skarżąca wnosiła w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją dotychczasową, powodowało bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją. W razie bowiem istnienia przesłanek do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją odmawiającą zmiany zezwolenia, późniejsza utrata mocy obowiązującej zezwolenia, co najwyżej mogłaby uzasadniać to, że organ po uchyleniu decyzji dotychczasowej nie orzeknie co do istoty sprawy zmiany zezwolenia, lecz umorzy postępowanie. Takie rozstrzygnięcie jednak będzie prejudykatem przesądzającym o niezgodności z prawem decyzji dotychczasowej odmawiającej zmiany zezwolenia dającym możliwość dochodzenia naprawienia szkody jaką skarżąca poniosła w związku nielegalną odmową zmiany zezwolenia w okresie kiedy ono jeszcze obowiązywało.

W ocenie skarżącej organ umorzył nie postępowanie w sprawie zmiany zezwolenia (w którym powołanie się na nieistnienie zezwolenia, jako przesłankę umorzenia miałoby sens), lecz umorzył postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, tj. w sprawie w której przedmiotem była ocena zgodności z prawem decyzji dotychczasowej (odmawiającej zmiany zezwolenia). W ten sposób organ bezpodstawnie uchylił się od weryfikacji czy ziściły się przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej i uchylenia decyzji dotychczasowej. To czy po uchyleniu decyzji dotychczasowej organ winien orzec, co do istoty sprawy wobec np. obowiązywania zezwolenia, czy umorzyć postępowanie w sprawie zmiany zezwolenia wobec np. nieobowiązywania zezwolenia, jest kwestią wtórną.

Ponadto skarżąca stwierdziła, że wydane w sprawie postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji - stosownie do art. 212 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej - wiąże organ który je wydał. Skoro w momencie wydania zaskarżonej decyzji, decyzja cofająca zezwolenie, nie wywoływała skutku eliminacji zezwolenia, organ, orzekając w niniejszej sprawie winien przyjmować istnienie zezwolenia. Skarżąca podniosła również, że sprawa cofnięcia zezwolenia wkrótce zostanie rozstrzygnięta przez sąd administracyjny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu przez organ postępowania wznowieniowego, zainicjowanego wnioskiem strony skarżącej opartym na przepisie art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749), dalej jako "o.p.", który wskazuje jako podstawę wznowieniową orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (obecnie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej), mające wpływ na treść wydanej decyzji.

Po stwierdzeniu dopuszczalności wznowienia postępowania i wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji, działający w oparciu o przepis art. 243 § 2 o.p., zobowiązany jest do przeprowadzenia dwóch, kolejno po sobie następujących etapów postępowania. Pierwszym z nich jest ocena, czy w sprawie zachodzi jedna z wyliczonych w ustawie (w art. 240 § 1 o.p.) przesłanek wznowieniowych, zaś kolejnym etapem procedowania - w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanki wznowieniowej – jest przeprowadzenie przez organ postępowania wyjaśniającego mającego na celu (ponowne) rozstrzygniecie sprawy, co do jej istoty.

Należy jednak zaznaczyć, że postępowanie wznowieniowe ma charakter nadzwyczajny, odrębny od postępowania zwykłego, zakończonego decyzją ostateczną, a jego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Unimex, Wrocław 2009, s. 923-924).

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy rozstrzygnął o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania w sprawie. Wydanie przez organ odwoławczy takiego rozstrzygnięcia odniosło ten skutek, że organ umorzył postępowanie wznowieniowe. Organ przyjął, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż za przedmiot prowadzonego postępowania przyjął wadliwie zmianę określenia punktu prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych. Ocena ta byłaby trafna, gdyby postępowanie toczyło się w trybie zwykłym, lecz nie może zostać zaakceptowana w postępowaniu wznowieniowym. Dopóki pozostaje bowiem w obrocie prawnym i korzysta ze statusu ostateczności decyzja, której wzruszenia w trybie wznowieniowym domaga się strona skarżąca, dopóty nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania wznowieniowego. Przedmiotem tego postępowania jest bowiem – jak to zostało powyżej zaznaczone – zarówno przeprowadzenie oceny spełnienia w sprawie przesłanki wznowieniowej, jak też rozstrzygnięcie sprawy.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję uchylił się od oceny, czy w sprawie występuje przesłanka wznowieniowa określona w art. 240 § 1 pkt 11 o.p., a mianowicie, czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydany w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11 ma wpływ na treść ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 14 kwietnia 2010 r. (nr [...]). Dopiero bowiem udzielenie odpowiedzi pozytywnej na takie pytanie skutkować powinno rozpatrzeniem sprawy co do istoty.

Sąd pragnie dodatkowo zauważyć, że - mając na uwadze treść art. 233 § 1 pkt 2 lit. a/ o.p., na który powołano się w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji - organ odwoławczy mógłby wydać rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w sprawie, jedynie w przypadku, gdyby postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania było od samego początku bezprzedmiotowe, zaś organ I instancji wadliwie wznowił postępowanie i wydał decyzję merytoryczną w sprawie (art. 245 § 1 o.p.).

W przypadku, gdy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na wymienionych w art. 240 § 1 o.p. przesłankach wznowienia postępowania, jak również został wniesiony z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 241 § 2 o.p., tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, brak było podstaw do uznania, że postępowanie wszczęte przez skarżącą było bezprzedmiotowe.

W tym stanie sprawy uznać należało, że zaskarżona decyzja organu II instancji wydana została z naruszeniem art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a/ w związku z art. 208 o.p., polegającym na nietrafnym przyjęciu, że postępowanie wznowieniowe było bezprzedmiotowe.

Skoro tak to decyzja ta podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.

W tym miejscu, w odniesieniu do powołanych na rozprawie wyroków tutejszego Sądu w sprawach: sygn. akt III SA/Gd 607/13 i III SA/Gd 608/13, Sąd pragnie wyjaśnić, że czym innym jest orzeczenie "o umorzeniu postępowania w sprawie", skutkujące umorzeniem postępowania wznowieniowego (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), a czym innym orzeczenie "o umorzeniu postępowania w sprawie" wydane na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 o.p., po uchyleniu weryfikowanej (dotychczasowej) decyzji ostatecznej i po ponownym rozpoznaniu sprawy i jej rozstrzygnięciu z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydawania tego rozstrzygnięcia przez organ. Pierwsze z rozstrzygnięć świadczy o bezprzedmiotowości postępowania wznowieniowego, drugie natomiast nie oznacza bezprzedmiotowości tego postępowania, a tylko wskazuje na niemożność (bezprzedmiotowość) merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy na skutek uchylenia weryfikowanej decyzji z powodu wystąpienia przesłanki wznowieniowej.

Koszty postępowania zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Dyrektor Izby Celnej, uwzględniając przedstawioną wyżej ocenę prawną i korzystając z kompetencji określonych w art. 233 § 1 i 2 w związku z art. 245 o.p., winien ponownie rozpatrzyć odwołanie strony skarżącej od decyzji z dnia 8 stycznia 2013 r. (nr [...]).