Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 898/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rodziny zastępczej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty M. z dnia [...] r. nr [...] 2) określa, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznał B. i A.K. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M.G. w rodzinie zastępczej zawodowej począwszy od dnia 01 kwietnia 2012 r. do pełnoletniości dziecka (do dnia 06 kwietnia 2016 r. ) w kwocie 1000 zł miesięcznie oraz dodatek na pokrycie kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w rodzinie zastępczej zawodowej począwszy od dnia 01 kwietnia 2012 r. do dnia 07 kwietnia 2014 r. w kwocie 200,00 zł. miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. dziecko M. G. zostało umieszczone w pieczy zastępczej strony. Dziecko nie uzyskuje dochodu w rozumieniu art. 80 ust. 3 ustawy. Dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Mając powyższe na względzie postanowiono przyznać świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej zawodowej od dnia 01 kwietnia 2012 r. do pełnoletniości dziecka w kwocie 1000 zł miesięcznie wraz z dodatkiem na pokrycie kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego od 01 kwietnia 2012 r. do 07 kwietnia 2014 r. w kwocie 200,00 zł. miesięcznie.

Od decyzji tej odwołanie wniosła B.K., która wyraziła swoje niezadowolenie z wydanej decyzji organu pierwszej instancji. Strona zawnioskowała o zmianę w części zaskarżonej decyzji i przyznanie - poza świadczeniami określonymi w zaskarżonej decyzji -dodatkowo świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M.G. w rodzinie zastępczej za okres od dnia 01 stycznia do 31 marca 2012 r. w kwocie 1000 zł miesięcznie pomniejszonej o wypłacone dotąd świadczenia w kwocie po 911,80zł miesięcznie na podstawie decyzji z dnia [...] r., tj. po 88,30zł miesięcznie oraz dodatku na pokrycie kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w rodzinie zastępczej zawodowej za okres od dnia 01 stycznia do 31 marca 2012 r..

Decyzją nr [...] wydana m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło uchylić pkt 1 i 2 zaskarżonej decyzji i w to miejsce przyznać świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M.G. w rodzinie zastępczej zawodowej od dnia 01 stycznia 2012 r. do pełnoletniości dziecka (do dnia 06 kwietnia 2016 r.) w kwocie 1000 zł. miesięcznie, przy czym za okres od 01 kwietnia 2016 r. do 06 kwietnia 2016 r. w kwocie 199,99 zł., do wypłaty w okresie od 01 stycznia do 31 marca 2012 r. - 88,30 zł miesięcznie,

- przyznać dodatek na pokrycie kosztów utrzymania dziecka niepełnosprawnego w rodzinie zastępczej zawodowej od dnia 01 stycznia 2012 r. do dnia 31 marca 2014 zł. w kwocie 200,00 zł. miesięcznie oraz od dnia 01 kwietnia 2014 r. do dnia 07 kwietnia 2014 r. w kwocie 46,67 zł.., a w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że pismem z dnia 05 marca 2012 r. strona została poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego od dnia 01 kwietnia 2012 r. w sprawie przyznania świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dzieci umieszczonych w jej rodzinie zastępczej. W dniu 13 marca 2012 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek B.K. o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka M.G. umieszczonego w jej rodzinie zastępczej na podstawie przepisów o pieczy zastępczej. Strona oświadczyła, iż dziecko M.G. nie jest spokrewnione z nią i jej rodziną. Wskazała też, że dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności.

Następnie organ odwoławczy przywołał treść przepisów art. 226 ust. 4-9 , art. 80 ust. 1 i 2 , art. 81 ust. 1 i art. 87 ust. 1 i 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Organ odwoławczy wskazał, że z naprowadzonych przepisów wynika, że decyzje w sprawie pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zachowują moc do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zgodnie z art. 251 weszła w życie z dniem 01 stycznia 2012 r., z wyjątkiem art. 77 ust. 1, który wchodzi w życie z dniem 01 stycznia 2015 r., i art. 241, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Podniósł, że z akt sprawy wynika, iż B. K. nie złożyła do 31 stycznia 2012 r. wniosku, iż oczekuje przyznania pomocy na pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w jej rodzinie zastępczej na dotychczas obowiązujących zasadach. Tym samym zgodnie z art. 226 ust. 8 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w przypadku niezłożenia wniosku w terminie do 31 stycznia 2012 r. do spraw o wynagrodzenia, dodatki oraz świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

Tym samym – w opinii organu odwoławczego - w niniejszej sprawie stronie przysługuje prawo do świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego dziecka na podstawie ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zgodnie z art. 251 w/w ustawy weszła ona w życie z dniem 01 stycznia 2012 r. Dlatego też przedmiotowa pomoc przysługuje stronie na nowych zasadach od 01 stycznia 2012 r.. Zdaniem organu odwoławczego każda rodzina zastępcza od 01 stycznia 2012 r. otrzyma pomoc na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego dziecka w takiej samej wysokości, niezależnie od daty ustanowienia danej rodziny zastępczej. Tym samym zostanie zrealizowana zasada równego traktowana przez władze publiczne wyrażona w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skład orzekający Kolegium przyjmując powyższe stanowisko wskazał, iż uwzględnia zasadę niesprzeczności systemu prawnego i zasadę nadrzędności Konstytucji. Kolegium stwierdziło, iż dotychczasowa decyzja przyznająca stronie pomoc pieniężną dla rodziny zastępczej z dnia [...] r. nie została przez organ pierwszej instancji uchylona przed datą 31 marca 2012 r., tym samym decyzja ta zgodnie z art. 226 ust. 4 ustawy zachowała moc do dnia 31 marca 2012 r., w związku z czym przyznana stronie pomoc w okresie od 01 stycznia 2012 r. do 31 marca 2012 r. musi zostać pomniejszona o pomoc już zrealizowaną na podstawie decyzji [...] z dnia [...] r..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Prokurator Prokuratury Rejonowej w M. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i oddalenia odwołania. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jej wydanie bez podstawy prawnej oraz przepisów ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym w szczególności przepisu art. 226 ust. 4 ustawy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że decyzja organu II instancji w sposób rażący narusza porządek prawny w Rzeczypospolitej Polskiej i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach w tym w szczególności w przepisach ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W pierwszej kolejności wskazał, że organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia ani też nie uzasadnił swojego stanowiska w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości. Skarżący wskazał, iż zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu art. 226 ust. 5 " wysokość otrzymywanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, przysługujących na podstawie umów lub decyzji, o których mowa w ust. 2 i 4, wynagrodzeń, dodatków oraz świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, nie może być niższa od wynagrodzenia, dodatków i świadczeń otrzymywanych dotychczas i od kwot wynagrodzenia, dodatków i świadczeń określonych w niniejszej ustawie" Nowelizacja ustawy dokonana ustawą z dnia 15 grudnia 2011 r. o zmianie ustawy o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej przepis art. 226 ust. 5 otrzymał brzmienie: "sprawy o wynagrodzenia, dodatki oraz świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają, z zastrzeżeniem ust. 9, rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, na wniosek osoby otrzymującej te świadczenia, dodatki i wynagrodzenia." Podkreślił, że dodane zostały również ust. 6-9 w brzmieniu:

"6. Wniosek, o którym mowa w ust. 5, składa się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

7. Starosta, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zobowiązany jest do poinformowania rodziny zastępczej oraz osoby prowadzącej placówkę opiekuńczo-wychowawczą typu rodzinnego o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5.

8. W przypadku niezłożenia wniosku w terminie, o którym mowa w ust. 6, do spraw, o których mowa w ust. 5, stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

9.W przypadku gdy do spraw, o których mowa w ust. 5, stosuje się przepisy dotychczasowe, ukończenie przez dziecko, po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, 7. roku życia nie powoduje zmniejszenia wysokości świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby przebywającej w rodzinie zastępczej."

Zdaniem skarżącego, żaden z w/w przepisów nie daje podstaw do uznania, że po 01 kwietnia 2012 r. należy wypłacać świadczenia z wyrównaniem od 01 stycznia 2012 r., a wręcz przeciwnie, z treści w/w przepisów wyprowadzi można interpretację całkowicie odmienną. Pierwotne brzmienie przepisu art. 226 ust. 5 stanowiło zabezpieczenie rodzin zastępczych przed pogorszeniem ich sytuacji finansowej w wyniku zmiany przepisów. Ustawodawca dokonał w tym celu najprostszego zabiegu legislacyjnego, przyjmując, że wynagrodzenia i świadczenia otrzymywane na podstawie nowych przepisów nie mogą by niższe niż dotychczas otrzymywane. Zdaniem skarżącego, mieliśmy do czynienia, z nie wprost wyrażoną zasadą, stosowania w nowym stanie prawnych poprzednio obowiązujących przepisów. W opinii skarżącego, nowelizacja ustawy zmieniła w sposób istotny podejście ustawodawcy do tego problemu. Nie mamy obecnie do czynienia z sytuacją gdy rodzina otrzymuje świadczenia automatycznie w wysokości korzystniejszej dla siebie ale przyznano rodzinie prawo wyboru - rodzina ma prawo wybrać, czy chce aby w stosunku do niej wynagrodzenia i świadczenia obliczane były według zasad dotychczasowych, czy według zasad wprowadzonych ustawą, a zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby rodzina wybrała sposób naliczenia wynagrodzenia i świadczeń w sposób dowolny, także wybierając wynagrodzenie i świadczenia o niższej wysokości, ale np. z innych przyczyn korzystniejsze dla rodziny. W opinii skarżącego, nie można zatem mówić o swego rodzaju automatyzmie prawa, który "narzuca" niejako stosowanie przepisów obowiązujących lub dotychczasowych.

Następnie skarżący przywołał treść przepisów art. 226 ust. 2 i 4 omawianej ustawy, po czym wskazał, że żaden z tych przepisów nie wspomina o jakichkolwiek wyrównaniach. Przeciwnie, interpretacja tych przepisów jest jednoznaczna - umowy i decyzje zawarte i wydane na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują ważność przez okres 3 miesięcy. W opinii skarżącego, oczywistym jest, że przez ten okres przewidziane w umowach i decyzjach warunki finansowe nie ulegają zmianie, nie ma bowiem żadnej przesłanki, aby przyjąć tezę odmienną. Aby stanowisko przyjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło być uznane za uzasadnione umowa zawarta po 01 kwietnia 2012 r. musiałaby przewidywać wyrównanie za okres sprzed jej obowiązywania. Podobnie z decyzją, która musiałaby przewidywać wyrównanie za okres sprzed jej wydania. O ile teoretycznie można sobie wyobrazić pierwszą z tych sytuacji, zgodnie z zasadą swobody umów, o tyle wydanie decyzji ustalającej wysokość świadczenia w okresie poprzedzającym jej wydanie bez jednoznacznej podstawy prawnej takiego działania budzi już szereg wątpliwości co do legalności takiego działania.

W opinii skarżącego dokonywanie przez organ II instancji na potrzeby prowadzonego postępowania jakiejkolwiek wykładni, czy też interpretacji przepisów ustawy nie znajduje żadnego uzasadnienia, jako że obowiązujące przepisy w tym zakresie są jednoznaczne, kompletne i nie zawierają luki prawnej a zatem nie wymagają wykładni. Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja spowodowała, że w odniesieniu do świadczenia otrzymywanego w okresie od 01 stycznia 2012 r. do dnia 31 marca 2012 r. powstał niedopuszczalny prawem dualizm, jedno i to samo świadczenie jest bowiem regulowane dwoma decyzjami - poprzednio obowiązującą decyzją i decyzją, która w następstwie wniesionego odwołania została zmieniona zaskarżoną decyzją. Obie te decyzje, zarówno poprzednia, która wygasła z mocy prawa po upływie 3 miesięcy obowiązywania ustawy, jak i obecnie obowiązująca - w brzmieniu nadanym jej przez zaskarżoną decyzję - regulowały świadczenie otrzymywane w pierwszym kwartale 2012 r., przy czym jest to cały czas to samo świadczenie. Tego rodzaju dualizm uznać należy za niedopuszczalny i powinien być wyeliminowany z obrotu prawnego - także w sytuacji, gdy jedna z tych decyzji już wygasła. Zaskarżona decyzja spowodowała zatem naruszenie przepisu art. 226 ust. 4 ustawy, który przewidywał, że decyzje zachowują ważność "do dnia wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy", trudno bowiem znaleźć jest uzasadnienie prawne dla wydania drugiej, późniejszej decyzji dotyczącej okresu pierwszych 3 miesięcy.

Skarżący nadto zauważył, że tego rodzaju wyrównania, nie mające jednoznacznego i bezspornego oparcia w przepisach prawa stanowiłoby naruszenie art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych. Skoro bowiem obowiązujące przepisy prawa w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości określają sposób obliczania wynagrodzeń i świadczeń dla rodzin zastępczych, nie dając tu żadnej swobody decyzyjnej i uznaniowej, wypłacenie kwot nie wynikających wprost z ustawy (a nawet można tu rzec, że pozostających w sprzeczności z ustawą) mogłoby nastąpić jedynie z naruszeniem zasady celowości wydatków publicznych i w swej istocie stanowiłoby naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Reasumując, zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja jako wydana bez podstawy prawnej i z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa narusza porządek prawny obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymało dotychczasową argumentację. Ustosunkowując się do zarzutów Prokuratora Rejonowego w M. Kolegium nie podzieliło stanowiska, iż decyzja została wydana " bez podstawy prawnej" oraz z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Wskazało, że doktrynie i w orzecznictwie sądów administracyjnych stwierdza się, iż podstawą prawną decyzji może być jedynie norma materialnego prawa ustanowiona przepisem powszechnie obowiązującym. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że decyzja nie ma podstawy w żadnym powszechnie obowiązującym przepisie prawnym o charakterze materialnym zawartym w ustawie lub w akcie wydanym z wyraźnego upoważnienia ustawowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się pewną typologię decyzji wydanych " bez podstawy prawnej", m.in. należą do nich: decyzje wykraczające poza sferę stosunków administracyjno-prawnych; wydane na podstawie przepisów prawnych pozaustawowych; wydane w sprawach, w których stan prawny jest kształtowany z mocy samego prawa, co wyklucza możliwość działania administracji w formie decyzji; czy wydane na podstawie przepisów prawa materialnego regulujących stany faktyczne oczywiście odmienne od stanów faktycznych sprawy rozstrzyganej taką decyzją, a więc wydanie na podstawie przepisów, które nie mogą mieć zastosowanie w danej sprawie ( B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1993 r. PWN s. 228). Organ odwoławczy podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie Kolegium wskazało w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepis prawa formalnego jak również materialno-prawną podstawę w uzasadnieniu decyzji. Skład orzekający Kolegium dokonał jednak odmiennej niż organ I instancji wykładni przepisów art. 226 cytowanej ustawy. Prawo jest faktem interpretacyjnym. W praktyce jednym z najistotniejszych problemów jest ustalenie wzajemnych relacji między wykładnią językową, systemową i celowościową. Ta triada jest traktowana jako zasadniczy korpus interpretacji. Według stanowiska składu orzekającego Kolegium wykładnia językowa art. 226 cytowanej ustawy prowadziłaby do budzących wątpliwości efektów, stąd wystąpiła konieczność sięgnięcia do pozajęzykowej wykładni. W orzecznictwie sądów administracyjnych można wskazać liczne przypadki, w których sąd mimo uznania, że interpretowany tekst jest jednoznaczny, nie decydował się na wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o jednoznaczne językowe znaczenie. Dokonana przez Kolegium analiza prawna art. 226 cytowanej ustawy nie stanowi przekroczenia granic prawa, czy poprawiania ustawodawcy, ale świadomie sięgnięto do wykładni celowościowej ( intencji ustawodawcy zawartej w preambule ustawy ) oraz wykładni systemowej. Konkludując Kolegium stwierdziło, iż literalna wykładnia przepisu art. 226 ww. ustawy byłaby krzywdząca i naruszałaby przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Treść przepisu art. 226 cytowanej ustawy wymaga uwzględnienia wartości konstytucyjnych. Każda rodzina zastępcza od 01 stycznia 2012 r. powinna otrzymać pomoc na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego dziecka w takiej samej wysokości, niezależnie od daty ustanowienia danej rodziny zastępczej. Tym samym zostanie zrealizowana zasada równego traktowana przez władze publiczne wyrażona w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przyjmując powyższe stanowisko uwzględniono zasadę niesprzeczności systemu prawnego i zasadę nadrzędności Konstytucji. Kolegium stwierdziło, iż dotychczasowa decyzja przyznająca stronie pomoc pieniężną dla rodziny zastępczej z dnia [...] r. nie została przez organ pierwszej instancji uchylona przed datą 31 marca 2012 r., tym samym decyzja ta zgodnie z art. 226 ust. 4 cytowanej ustawy zachowała moc do dnia 31 marca 2012 r.. W związku z czym przyznana stronie pomoc w okresie od 01 stycznia do 31 marca 2012 r. musi zostać pomniejszona o pomoc już zrealizowaną na podstawie decyzji z dnia [...] r. Nr [...]. Organ odwoławczy zaznaczył, że decyzja Kolegium zapadła w wyniku rozpatrzenia odwołania strony od decyzji wydanej przez organ I instancji jedynie zastępuje decyzję organu I instancji, przy czym poprzednio obowiązująca decyzja jak wspomniano wygasła z mocy prawa. Trudno zatem mówić, iż świadczenie jest uregulowane dwoma decyzjami administracyjnymi. Ponadto Kolegium zauważyło, iż organ I instancji miał prawną możliwość uchylenia decyzji z dnia [...] r., ale tego nie uczynił przed dniem 31 marca 2012 r. (w innych Powiatowych Centrach Pomocy Rodzinie na terenie Województwa [...] z takiej możliwości skorzystano). Kolegium nadmieniło, że ustawa z dnia 09 marca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej i została ogłoszona w dniu 21 lipca 2012 r. i weszła w życie z dniem 01 stycznia 2012 r., tym samym organy administracji publicznej kierującej się dobrem dzieci i rodzin mogły przyznać tę pomoc na nowych zasadach od 01 stycznia 2012 r., a zatem celem ustawodawcy zapewne nie było różnicowanie pod względem finansowym rodzin zastępczych będących w tej samej sytuacji prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności sąd dokonuje z urzędu nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga - aczkolwiek nie z powodów podniesionych przez stronę skarżącą - zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I Instancji nie mogą się ostać.

Przede wszystkim wskazać należy, ze zarówno organ odwoławczy jak i strona skarżąca skupili swoje zainteresowanie na treści art. 226 ustawy z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2013 r. poz. 135) regulującego sytuację dotychczasowych spokrewnionych z dzieckiem rodzin zastępczych, niespokrewnionych z dzieckiem rodzin zastępczych oraz zawodowych niespokrewnionych z dzieckiem specjalistyczne rodziny zastępcze i zawodowych niespokrewnionych z dzieckiem rodzin zastępczych o charakterze pogotowia rodzinnego (ust. 1 cyt. przepisu). Konsekwencją tego było to, ze zarówno organ odwoławczy, jak strona skarżąca wszystkie dalsze wywody odnosili do tych kategorii rodzin, których tyczą dalsze zapisy wspomnianego art. 226 omawianej ustawy , a mianowicie ust. 2-9.

Tymczasem z załączonej do akt administracyjnych decyzji organu I instancji z dnia [...] r. wynika wprost, ze w przedmiotowej sprawienie nie mamy do czynienia z żadną z wyżej wymienionych kategorii rodzin zastępczych, lecz z inna kategorią rodziny zastępczej, a mianowicie z decyzji tej wynika, że dziecko M. G. umieszczone zostało w zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem wielodzietnej rodzinie zastępczej.

Zarówno organ odwoławczy, jak i Prokurator Rejonowy w M. nie dostrzegli, ze sytuacja tej kategorii rodzin zastępczych została uregulowana przez ustawodawcę całkowicie odmiennie.

Mianowicie obecny status tej kategorii rodzin zastępczych uregulowany został w art. 234 ust. 1 – 5 omawianej ustawy.

Przepis ten stanowi:

1. Zawodowe niespokrewnione z dzieckiem wielodzietne rodziny zastępcze działające na podstawie przepisów dotychczasowych funkcjonują do czasu wygaśnięcia lub rozwiązania umowy zawartej na podstawie przepisów dotychczasowych, nie dłużej jednak niż przez okres 3 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

2. Przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1, starosta zawiera z zawodową niespokrewnioną z dzieckiem wielodzietną rodziną zastępczą, na jej wniosek, umowę o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej lub prowadzenie rodzinnego domu dziecka, uwzględniając warunki określone niniejszą ustawą.

3. Do rodzin zastępczych, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 5.

4. Wysokość otrzymywanego przez rodzinę zastępczą, o której mowa w ust. 1, wynagrodzenia, dodatków oraz świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania nie może być niższa od kwot wynagrodzenia, dodatków i świadczeń, określonych w niniejszej ustawie dla rodziny zastępczej zawodowej.

5. Rodzinie zastępczej, o której mowa w ust. 1, w której przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostało umieszczone dziecko na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, przysługuje dodatek nie niższy niż 200 zł miesięcznie na dziecko.

Konsekwencją powyższego jest to, ze Sąd nie musi się tutaj odnosić do całkowicie nietrafnych w przedmiotowym stanie faktycznym poglądów zaprezentowanych przez organ odwoławczy, jak i Prokuratora Rejonowego w M.

Z przywołanego bowiem przepisu prawa wprost i jednoznacznie wynika, że tego typu rodziny zastępcze funkcjonują nadal w oparciu o przepisy dotychczasowe (art. 234 ust. 3 omawianej ustawy), a zatem nadal należy stosować do tego typu rodzin stosowne przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Z akt sprawy nadto nie wynika, że w rozpatrywanym przypadku doszło do wygaśnięcia lub rozwiązania umowy zawartej na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 234 ust.1 omawianej ustawy).

Skoro tak, to oczywistym jest to, że wydane pod rządami poprzednich przepisów decyzje administracyjne nie wygasły, a zatem zachowują swoją moc, z zastrzeżeniem ust. 4 art. 234 omawianej ustawy, a mianowicie, że wysokość otrzymywanego przez tego typu rodzinę zastępczą wynagrodzenia, dodatków oraz świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania nie może być niższa od kwot wynagrodzenia, dodatków i świadczeń, określonych w aktualnie obowiązującej ustawie dla rodziny zastępczej zawodowej.

Oczywistym przy tym jest, ze o ile zaszłaby konieczność zastosowania przepisu art. 234 ust. 4 z dnia 09 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, to taka zmiana wysokości wynagrodzenia, dodatków i świadczeń, mogłaby być dokonana tylko na podstawie przepisów dotychczasowych, a mianowicie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Analiza treści art. 234 omawianej ustawy wskazuje nadto, że brak jest w przypadku takiej rodziny podstaw do przyznania innego dodatku na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, niż dodatku określonego w ust. 5 tego przepisu prawa.

Według art. 145 § 1 pkt. 2 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Natomiast art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego stanowi: "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa". Decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy załatwienie sprawy decyzją administracyjną stanowi zaprzeczenie jej stanu prawnego. Inaczej mówiąc chodzi o takie załatwienie sprawy, które nie odnosi się do rozpoznawanej sprawy, lecz do jej kontratypu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 813). Innymi słowy decyzja taka została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Zatem cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą.

Taka zaś sytuacja – co już wyżej w sposób jednoznacznie oczywisty wykazano - zaistniała w przedmiotowej sprawie, albowiem organ odwoławczy rozpoznając niniejsza sprawę w ogóle nie zauważył rażących wad prawnych decyzji organu I instancji i niejako je jeszcze pogłębił, czego konsekwencją jest to, że również decyzja tego organu rażąco narusza przepisy prawa materialnego i procesowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w z zw. z art. 135 tej ustawy, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz decyzji go poprzedzającej.

Stosownie do treści art. 152 P.p.s.a. Sąd podjął rozstrzygnięcie jak w pkt 2 sentencji wyroku.