Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1825/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w obrębie ewidencyjnym [...], S. stanowiącego działki nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 zapisanych w księdze wieczystej nr [...], działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 zapisanych w księdze wieczystej nr [...] oraz działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 zapisanych w księdze wieczystej nr [...] o łącznej pow. [...] m2 oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. znak: [...] [...] w W. wniosły o wydanie na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.), decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w obrębie ewidencyjnym [...], S. stanowiącego działki nr [...] o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]), [...] o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]), [...] o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]), [...] o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]), [...]o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]), [...] o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]), zapisanych w księdze wieczystej nr [...], działki nr [...] o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]) i [...] o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]) zapisanych w księdze wieczystej nr [...] oraz działki nr [...] o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]) i [...] o pow. [...] m2 (aktualnie nr [...]) zapisanych w księdze wieczystej nr [...] o łącznej pow. [...] m2, a także działek nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Przy piśmie z dnia [...] marca 2008 r. [...] w W. zmodyfikowały swój wniosek z dnia [...] sierpnia 2007 r. znak: [...] wycofując żądanie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego względem działek nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2. Decyzją z dnia [...] października 2016 r., znak: znak [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...] w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w obrębie ewidencyjnym [...], S. stanowiącego działki nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 zapisanych w księdze wieczystej nr [...], działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 zapisanych w księdze wieczystej nr [...] oraz działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 zapisanych w księdze wieczystej nr [...] o łącznej pow. [...] m2 oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.

Pismem z dnia [...] października 2016 r., [...] S.A. wniosły - z zachowaniem ustawowego terminu - odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. oraz dokonaniu analizy akt sprawy, Minister wskazał, że zgodnie z art. 200 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku [...] stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu [...] grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny, a zatem mocą tej decyzji potwierdza się jedynie przekształcenie prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu w przypadku ziszczenia się prawem przewidzianych przesłanek. W odniesieniu do takich decyzji trudno mówić o ich wykonalności w sensie faktycznym czy prawnym. Decyzja taka ze swej istoty potwierdza bowiem jedynie istniejący obiektywnie stan faktyczny i prawny. Ziszczenie się pozytywnych przesłanek uwłaszczenia w dniu [...] grudnia 1990 r. (przy braku przesłanki negatywnej) uprawnia organ do wydania decyzji uwłaszczeniowej, niezależnie od tego, jakie czynności prawne zostały podjęte w stosunku do nieruchomości w okresie między wyżej wskazaną datą a wydaniem tejże decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 33/09). Organ podał, że stosownie do przepisu art. 200 ust. 1 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., aby można było wydać decyzję uwłaszczeniową, nieruchomość w dniu [...] grudnia 1990 r. musiała stanowić własność Skarbu Państwa oraz musiało istnieć prawo zarządu do tego gruntu.

Organ wskazał, że jak wynika z treści księgi wieczystej [...] i nr [...] podstawą wpisu prawa własności wskazanych w niej działek na rzecz Skarbu Państwa jest postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1976 r. sygn. akt [...] o zasiedzeniu. Z treści księgi wieczystej [...] wynika z kolei, że podstawą wpisu prawa własności wskazanych w niej działek na rzecz Skarbu Państwa jest postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1976 r. sygn. akt [...].

W związku powyższym organ uznał, że przedmiotowe nieruchomości położone obrębie [...], S. stanowiące obecnie działki nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 zapisane w księdze wieczystej nr [...], działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 zapisane w księdze wieczystej nr [...] oraz działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 zapisane w księdze wieczystej nr [...] stanowiły w dniu [...] grudnia 1990 r., jak i obecnie własność Skarbu Państwa. Organ wskazał, że okoliczności powyższe nie budzą jego wątpliwości i nie zostały zakwestionowane przez skarżącego. Organ podał, że kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest natomiast to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie [...] S.A. w dniu [...] grudnia 1990 r. W pierwszej kolejności organ zwrócił uwagę, że zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu [...] grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r.. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek. Mając na uwadze powyższe Minister uznał, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 1989/97 LEX nr 45054, z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98 LEX nr 47386, z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05 LEX nr 194864). W orzecznictwie przyjmuje się również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 929/09 - dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Minister wskazał także, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Takimi dokumentami są:

- decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd;

- decyzja o przekazaniu nieruchomości .w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.;

- umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu;

- umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa;

- odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości;

- decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością;

- decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.;

- uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości;

- protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.;

- umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Minister wskazał jednocześnie, że zgodnie z kolejnymi ustępami § 4 przytoczonego wyżej rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których wyżej mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2.

Przechodząc do oceny spełnienia w niniejszej sprawie przesłanki pozostawania przedmiotowego gruntu w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie [...] Minister wskazał, że wnioskodawca przedłożył do akt postępowania decyzję Geodety Miejskiego w [...] z dnia [...] kwietnia 1986 r., znak: [...] o ustaleniu opłat rocznych z tytułu prawa zarządu gruntu o łącznej powierzchni [...] m2. W ocenie Ministra, wskazana przez skarżącego decyzja Geodety Miejskiego w [...] z dnia [...] kwietnia 1986 r., znak; [...] nie potwierdza istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu. Jak wynika z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości może nastąpić na podstawie m.in. decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. Jednakże Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99, stwierdził, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, tylko gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia. Minister podał, że powyższe stanowisko zostało odzwierciedlone w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych wydanych w przedmiocie ustalenia wartości dowodowej decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu. Co najważniejsze spójnie podkreśla się, iż dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Powyższe oznacza, zdaniem organu, że w przypadku wywodzenia prawa zarządu z postanowień decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomości, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1406/13; por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 marca 2013 r. syn akt II SA/Kr 97/13). Minister wskazał, że podkreśla się również, że inne rozumienie przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu w powyższym zakresie oznaczałaby jego niezgodność z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wskazał, że Wojewoda w ramach postępowania wyjaśniającego, pismami z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] zwrócił się do wnioskodawcy oraz do Prezydenta Miasta [...] o przedłożenie dokumentów świadczących o przekazaniu w formie prawem przewidzianym spornego gruntu w zarząd [...]. Minister wskazał, że z akt przedmiotowego postępowania wynika, że wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na powyższe pismo natomiast Prezydent Miasta [...] w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. wskazał, że nie odnalazł żadnych dokumentów potwierdzających przekazanie ww. gruntu w zarząd na rzecz [...] w formie prawem przewidzianej.

Wobec powyższego Minister uznał, że Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji z dni [...] października 2016 r. znak: [...] prawidłowo stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez [...] w W., w dniu [...] grudnia 1990 r., prawa zarządu przedmiotowego gruntu. Na marginesie organ wskazał, że na działkach nr [...], [...] i [...] znajdują się garaże, jednakże jak wynika z pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2007 r. grunty te nie podlegają uwłaszczeniu w trybie art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie Prezydent Miasta [...] wskazał, że do gruntów stanowiących przedmiot niniejszego postępowania nie zostały zgłoszone roszczenia poprzednich właścicieli.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły [...] S.A. w W. (skarżąca spółka) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1) i 2) k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r. znak [...] pomimo tego, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 k.p.a oraz 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach sprawy.

3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do uwłaszczenia [...] S.A. przedmiotową nieruchomością, podczas gdy [...] S.A. przedłożyła nie budzący wątpliwości dowód, iż w dniu [...] grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość była w zarządzie skarżącej.

4) naruszenie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 121). Zgodnie z treścią tego przepisu w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.

W dniu 10 lutego 1998 r. zostało wydane rozporządzenie przez Radę Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, ze zm.). Zgodnie z § 4 i § 5 tego rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.

Z uwagi na deklaratoryjny charakter decyzji uwłaszczeniowej zasadnicze znaczenie dla oceny jej prawidłowości ma stan prawny przedmiotowej nieruchomości istniejący w dniu [...] grudnia 1990 r. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych podstawą do stwierdzenia istnienia w tej dacie prawa zarządu konkretnej nieruchomości jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem [...] lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] sierpnia 1985 r., umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami o których mowa wyżej, może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3 rozporządzenia).

Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju Pracy i Technologii i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają prawa.

Na wstępie wskazać należy, że w dniu [...] grudnia 1990 r. przedmiotowe działki stanowiły własność Skarbu Państwa. Jak wynika z treści księgi wieczystej [...] i nr [...] podstawą wpisu prawa własności wskazanych w niej działek na rzecz Skarbu Państwa było postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1976 r. sygn. akt [...] o zasiedzeniu. Z treści księgi wieczystej [...] wynika z kolei, że podstawą wpisu prawa własności wskazanych w niej działek na rzecz Skarbu Państwa było postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1976 r. sygn. akt [...]. W związku powyższym nie było sporne, że przedmiotowe nieruchomości położone w obrębie [...], S. stanowiące obecnie działki nr [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 zapisane w księdze wieczystej nr [...], działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 zapisane w księdze wieczystej nr [...] oraz działki nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 zapisane w księdze wieczystej nr [...] stanowiły w dniu [...] grudnia 1990 r., własność Skarbu Państwa.

W rozpatrywanej sprawie został zatem spełniony podstawowy warunek wynikający z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czyli przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa.

Odnosząc się do drugiej z przesłanek powołanego przepisu wskazać należy, że prawidłowo organy obu instancji uznały, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. po stronie skarżącej spółki prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym skarżąca spółka nie wylegitymowała się w stosunku do przedmiotowych nieruchomości jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Skarżąca spółka na dowód przysługiwania jej prawa zarządu do spornej nieruchomości przedstawiła wyłącznie decyzję Geodety Miejskiego w [...] z dnia [...] kwietnia 1986 r., znak: [...] o ustaleniu opłat rocznych z tytułu prawa zarządu gruntu o łącznej powierzchni [...] m2 . Sąd podziela i przyjmuje za własne stanowisko organów orzekających, że decyzja ta nie może stanowić samodzielnie o istnieniu po stronie skarżącej spółki prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Skarżąca spółka nie przedstawiła dokumentu z którego wynika jednoznacznie tytuł prawny do wnoszenia tych opłat. Dokument przedłożony przez stronę mógłby być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, tylko gdyby był wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Takich okoliczności spółka nie wykazała. Podkreślić przy tym należy, że w odniesieniu do kwestii udokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych niż dokumenty środków dowodowych, dowody te mogłyby potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd, użytkowanie), które później zaginęły czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie, jak wskazano, nie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA).

W tej sytuacji przypomnieć jedynie należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać. O zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy samo przeznaczenie gruntu lub wykorzystywanie gruntu pod infrastrukturę kolejową. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wielu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów przyjął, że: "Pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa [...] bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99, ze zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)." W uzasadnieniu ww. uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że od czasu uchylenia ustawą z 1960 r. o kolejach rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. (ze zmianami) o utworzeniu przedsiębiorstwa "[...]", nie został uchwalony żaden akt prawny przyznający [...] nabycie prawa zarządu ex lege.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko przyjęte w orzecznictwie sądowym, że o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa [...] oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły tylko stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego W niniejszej sprawie [...] nie wykazało, aby dysponowało takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji administracyjnej, czy w formie umowy. W świetle art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami dla nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu [...] grudnia 1990 r. Przy tym zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej i obowiązującej podstawy prawnej. W ocenie Sądu ustawa o kolejach z 1960 r. nie zawierała postanowień w zakresie określenia tytułu prawnego do nieruchomości posiadanych przez [...]. W szczególności nie potwierdzała prawa zarządu tego przedsiębiorstwa do jakichkolwiek gruntów. Oznacza to, że wolą ustawodawcy nie było utrzymanie dotychczasowego stanu prawnego nieruchomości posiadanych przez [...]. Z dniem uchylenia rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa [...] (Dz. U. RP Nr 97, poz. 568) przez ustawę z 1960 r. uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez [...]. Tym samym [...] z dniem [...] grudnia 1960 r. utraciła zarząd nieruchomościami przyznany rozporządzeniem z 1926 r. Także ustawa z 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym [...] nie zawierała postanowień w zakresie ewentualnego przyznania [...] zarządu posiadanymi gruntami. Ustawa z 1989 r., jak i ustawa z 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" nakazywały uznać prawo [...] do wydzielonego mienia jedynie jako "gospodarowanie", a nie oznaczone prawo rzeczowe do konkretnej nieruchomości. Prawo zarządu [...] do spornej nieruchomości nie wynika również z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" (Dz. U. Nr 26, poz. 138, ze zm.), zgodnie z którym mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez [...] w toku jego dalszej działalności, [...] gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Z powołanego przepisu nie wynikało, aby miał on ustanawiać z mocy prawa zarząd na rzecz [...] w stosunku do konkretnych nieruchomości albo choćby potwierdzać ustanowiony uprzednio zarząd [...]. Zarząd ten musiał, jak to już wyżej wskazano, jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi. Brak po stronie [...] tytułu prawnorzeczowego do spornych nieruchomości powoduje, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 200 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Nie jest również zasadny zawarty w skardze zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7, 8, 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał również fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.