Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 464/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo, art. 31 zy
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi I. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił I. T. (strona, skarżący) prawa do zwolnienia w wysokości 100 % łącznej kwoty z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r. I. T. wystąpił do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacania jako płatnika należności z tytułu składek za miesiące od marca do maja 2020 r. Pismami z [...] lipca 2020 r. organ powiadomił wnioskodawcę o zwolnieniu z opłacania składek za marzec 2020 r. w kwocie [...] zł, za kwiecień 2020 r. w kwocie [...] zł, za maj 2020 r. w kwocie[...] zł.

Pismem z dnia [...] października 2020 r. wnioskodawca, w związku z uzupełnieniem dokumentu ZWUA zwrócił się z prośbą o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek RDZ złożonego do ZUS [...] czerwca 2020 r.

Zaskarżoną decyzją organ odmówił stronie prawa do zwolnienia w wysokości 100 % łącznej kwoty z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie tj. art. 31zo ust. 1a ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. "ustawa COVID-19") i stwierdził, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie w wysokości 100% z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie pozwolił na ponowne ustalenie prawa do zwolnienia. Wyjaśnił, że prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności jest ustalane na wskazany dzień i nie podlega ponownej weryfikacji według liczby ubezpieczonych, za których są należne składki za miesiące wskazane we wniosku RDZ. Oznacza to, że jeśli na dzień rozpatrzenia wniosku płatnik zgłaszał do ubezpieczeń społecznych co najmniej 10 osób - ma prawo do umorzenia składek w wysokości 50 % należności za wszystkie miesiące wskazane we wniosku. Za wskazany dzień rozpatrzenia wniosku uznaje się datę utworzenia noty umorzeniowej. W przypadku strony noty umorzeniowe za marzec 2020 r. i kwiecień 2020 r. zostały utworzone [...] czerwca 2020 r. a za miesiąc maj 2020 r. zostały utworzone [...] czerwca 2020 r. natomiast korekty deklaracji rozliczeniowych za m-ce od marca do maja 2020 r. zostały złożone w dniu [...] października 2020 r. a dokument wyrejestrowujący ZUS ZWUA za pracownika P. H. został złożony [...] września 2020 r.

Zatem stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia w wysokości 100 % z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

W skardze na powyższą decyzję I. T. wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 31zo ust. 1 i 1a ustawy COVID-19 poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu interpretacji pojęcia "ubezpieczony" pozwalającej na zakwalifikowanie pod nią nawet osób zgłoszonych do ubezpieczeń, jednakże nieubezpieczonych;

- art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędne niezastosowanie, a tym samym nieprawidłowe przyjęcie, że zleceniobiorca pomimo wygaśnięcia umowy zlecenia jest nadal osobą ubezpieczoną, pomimo, iż jego ubezpieczenie wygasło;

- art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie dowodu z oświadczenia zleceniobiorcy oraz skarżącego złożone w niniejszej sprawie, potwierdzające, że ubezpieczenie zleceniobiorcy wygasło z dniem zakończenia umowy tj. [...] grudnia 2019 r.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że ZUS błędnie przyjął, iż zleceniobiorca P. H., pomimo wygaśnięcia umowy zlecenia w dniu [...] grudnia 2019 r., na dzień [...] lutego 2020 r. był osobą ubezpieczoną.

Skarżący podkreślił, że nawet zakładając, iż zleceniobiorca po ustaniu umowy zlecenia podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i pozostaje "ubezpieczony" przez okres 30 dni, to w niniejszej sprawie P. H., przestał być osobą ubezpieczoną [...] stycznia 2020 r., a więc na dzień [...] lutego 2020 r. nie można go zakwalifikować jako ubezpieczonego.

Skarżący wskazał, że został poinformowany w toku postępowania, że należy wyrejestrować zleceniobiorcę, zrobić korekty uprzednio złożonych dokumentów i na tej podstawie zostanie zweryfikowany wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pomimo dokonania wskazanych czynności ZUS zawiadomił zleceniobiorcę o konieczności złożenia oświadczenia o zakończeniu umowy z dniem [...] grudnia 2019 r. Skarżący otrzymał informację, że zleceniobiorca złożył takie oświadczenie, które najwyraźniej nie zostało wzięte pod uwagę, gdyż organ wydał decyzję odmowną. Strona zaznaczyła, że z dokumentów złożonych w toku postępowania, wprost wynika, iż umowa wygasła z dniem [...] grudnia 2019 r. i nie została przedłużona, ponieważ wszystkie raporty rozliczeniowe dla P. H. od miesiąca stycznia wskazywały zerowe podstawy.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu poddano decyzję ZUS, którą odmówiono skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. w wysokości 100% łącznej kwoty nieopłaconych należności z tytułu składek.

Jak wynika z akt sprawy organ zwolnił skarżącego z opłacenia ww. należności w wysokości 50% łącznej kwoty nieopłaconych składek .

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazywał, że skarżący jest płatnikiem składek, który prowadzi działalność gospodarczą i na dzień [...] lutego 2020 r. zgłosił do obowiązkowych ubezpieczeń więcej niż 9 ubezpieczonych. Wyjaśnił, że prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności jest ustalane na wskazany dzień i nie podlega ponownej weryfikacji. Zatem skarżącemu przysługuje prawo jedynie do 50% zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Skarżący twierdzi natomiast, że zatrudniał nie więcej jak 9 osób. Wskazywał, że jedna osoba ze zgłoszonych do ubezpieczenia to zleceniobiorca, którego umowa zlecenia wygasła [...] grudnia 2019 r., której nie wlicza się do osób ubezpieczonych. Z tego względu domagał się zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za wskazany okres w pełnej wysokości.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COWID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Natomiast zgodnie z art. 37zo ust. 1a tej ustawy na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ przyjął art. 31zo ust.1a ustawy COVID-19.

Sąd podziela stanowisko skarżącego, że z art. 31zo ustawy o COWID-19 wprost wynika, że przepis należy stosować do osób ubezpieczonych, nie zaś zgłoszonych do ubezpieczeń. Jest w nim bowiem mowa o zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych osób ubezpieczonych a nie jakichkolwiek. Ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne wymienione w art. 13 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych osoby w okolicznościach określonych w tym przepisie. W pkt. 2 tego przepisu przewidziano obowiązkowe ubezpieczenie osób wykonujących pracę nakładczą oraz zleceniobiorców - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Powołany wyżej przepis nie przewiduje, aby osoby, które zostały omyłkowo zgłoszone lub niewyrejestrowane podlegały obowiązkowym ubezpieczeniom. Podstawą ubezpieczenia jest bowiem zawarta umowa - a nie czynność techniczna w postaci zgłoszenia bądź wyrejestrowania zleceniobiorcy.

Podstawowym warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2020 r. jest rzetelne i udokumentowane ustalenie rzeczywistej liczby osób ubezpieczonych w okresach wskazanych w art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19. Tylko należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia hipotezę określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości.

W skardze wskazano, że na dzień [...] lutego 2020 r. jako zgłoszona do ubezpieczenia figurowała osoba nie podlegająca ubezpieczeniu w firmie skarżącego. Skarżący wyjaśnił, że w zaistniałym stanie faktycznym doszło do przeoczenia i nie wyrejestrowano zleceniobiorcy po ustaniu umowy zlecenia, natomiast deklaracje ZUS składane w ustawowych terminach wskazywały każdorazowo zerowe składki. Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego, w toku postępowania został on poinformowany, że należy wyrejestrować zleceniobiorcę, zrobić korekty uprzednio złożonych dokumentów i na tej podstawie zostanie zweryfikowany wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (takie zdarzenie, jeśli rzeczywiście miało miejsce, nie zostało potwierdzone w aktach sprawy, które powinny być zbiorem wszystkich czynności dokonywanych w sprawie). Skarżący zrealizował zalecenia organu a od pracowników organu otrzymał informację, że zleceniobiorca złożył oświadczenie o wygaśnięciu umowy zlecenia z dniem [...] grudnia 2019 r. i jej nie przedłużeniu (tego dokumentu także nie ma w aktach sprawy). Mimo to organ odmówił wnioskowanego zwolnienia.

Podkreślenia wymaga, że na podstawie przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych nie można stwierdzić by organ wykonał obowiązek wynikający z treści art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a także, czy ocena zebranych dowodów przeprowadzona została zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, statuowaną w art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu, organ administracji publicznej wydając rozstrzygnięcie powinien opierać się na zebranym w toku postępowania materiale dowodowym, jego ocena powinna być poprzedzona wszechstronną analizą całokształtu materiału dowodowego, na podstawie którego organ ustala stan faktyczny. Ocena ta powinna być zgodna z wiedzą, prawidłami logicznego rozumowania oraz doświadczeniem życiowym. Przebieg postępowania administracyjnego i zebrane w tego toku dowody powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w aktach sprawy, natomiast rozumowanie organu prowadzące go do określonego rozstrzygnięcia powinno, zgodnie z treścią art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji, tak by sąd mógł odczytać motywy, jakimi kierował się organ podejmując zawarte w sentencji decyzji rozstrzygnięcie.

Biorąc pod uwagę zawartość akt oraz uzasadnienie decyzji, Sąd nie jest w stanie stwierdzić, że organ zebrał wyczerpująco materiał dowodowy i poddał go ocenie zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., że ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest także Sąd w stanie ocenić na podstawie uzasadnienia decyzji jej poprawności, w tym z punktu widzenia zgodności z prawem, ani toku rozumowania organu.

Wobec powyższego za uzasadnione należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organ nie tylko więc dokonał wadliwej oceny sprawy z puntu widzenia spełnienia przez skarżącego warunków do przyznania mu pomocy w postaci zwolnienia z opłacania składek, ale też nie przeprowadził w sprawie właściwego, zupełnego i obiektywnego postępowania, naruszając tym samym ogólne zasady postępowania administracyjnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, przeprowadzi postępowanie w sposób odpowiadający wymogom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie wskazanym wyżej. Organ powinien w pierwszej kolejności ocenić dotychczas zebrane w postępowaniu przed organami dowody i w razie stwierdzenia, że nie są one wystarczające do wyjaśnienia sprawy powinien wezwać skarżącego do złożenia wyjaśnień w zakresie wniosku z [...] kwietnia 2020 r. Po przeprowadzeniu postępowania organ rozstrzygnie w sprawie, mając na względzie przedstawioną wykładnię art. 31zo ust.1 ustawy COVID-19. Podjęte w toku postępowania działania odzwierciedli zaś odpowiednio w aktach sprawy. W decyzji zamieści natomiast uzasadnienie odpowiadające wymaganiom określonym w art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.

Na marginesie należy stwierdzić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący złożył zaświadczenie KRUS, z którego wynika, że zleceniobiorca, P. H. "w okresie wykonywania umowy zlecenia od [...] listopada 2019 r. do [...] grudnia 2019 r. posiadał zbieg ubezpieczenia z ZUS a od 1 stycznia do 2 lipca 2020 r. podlegał ubezpieczeniu w KRUS w związku z brakiem kontynuacji wykonywania umowy zlecenia". W ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym również ten dowód powinien być przedmiotem oceny ZUS.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.