Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SAB/Op 28/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Szkoły
Treść wyniku: Zobowiązano organ do wydania aktu
Stwierdzono, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 13
journal: Dz.U. 2015 poz 2058
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. art. 149 par. 1, par. 1a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie w przedmiocie informacji publicznej 1) zobowiązuje Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie do wydania aktu lub dokonania czynności załatwiającej wniosek J. M. z dnia 12 grudnia 2015 r. w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, 2) stwierdza, że bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie na rzecz skarżącej J. M. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. M., reprezentowanej przez radcę prawnego M. L., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu za pośrednictwem Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie (dalej: Dyrektor Szkoły"), jest bezczynność Dyrektora Szkoły w rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 12 grudnia 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi J. M. podniosła, że wnioskiem z dnia 12 grudnia 2015 r., przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie – sp1@wolczyn.net, znajdujący się na stronie internetowej placówki, wystąpiła do Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie o udostępnienie informacji w postaci treści decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia uczniowi na indywidualny tok nauki, wydanych w 2014 r. i przesłanie tych decyzji w formie plików PDF lub plików graficznych na wskazany adres e-mail.

We wniesionej skardze, zawartej w piśmie z dnia 29 marca 2016 r., skarżąca domagała się rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, zobowiązania skarżonego organu do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania, stwierdzenia bezczynności oraz stwierdzenia, że nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa, a nadto przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z wydruku wiadomości e-mail z dnia 12 grudnia 2015 r. na okoliczność złożenia wniosku oraz wydruku strony internetowej placówki na okoliczność ustalenia adresu na który przesłano wniosek, jak również dowodu z wydruku z BIP Urzędu Miejskiego w Wołczynie na okoliczność ustalenia, że szkoła jest jednostką organizacyjną tej gminy. W uzasadnieniu, powołując się na orzecznictwo sądowe, skarżąca wywodziła, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej żądana informacja stanowi informację publiczną, a Dyrektor Szkoły jest zobowiązany do jej udostępnienia, gdyż jest podmiotem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy. Zaznaczyła, że żądanie jej wniosku zostało dostatecznie uszczegółowione, co pozwalało na udzielenie odpowiedzi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., jako złożonej bez uprzedniego wyczerpania środka zaskarżenia przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a. W przypadku nieuwzględnienia tego wniosku wskazał natomiast na zasadność przeprowadzenia dowodu z treści wydruku ze strony internetowej BIP Urzędu Miejskiego w Wołczynie - na okoliczność istnienia i dostępności dla skarżącej adresu poczty elektronicznej Dyrektora Szkoły oraz wniósł o oddalenie skargi. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ podniósł, że warunkiem poprawnego i wiążącego złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej za pośrednictwem poczty elektronicznej, jest jego skierowanie do właściwego organu i na właściwy adres e-mail. Wyjaśnił, że dyrektor szkoły podstawowej, jako organ, któremu przysługuje władztwo zakładowe będące częścią władztwa państwowego przekazanego w drodze ustawy o systemie oświaty, niewątpliwie jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. Niemniej jednak, dla możliwości skutecznego domagania się realizacji tego obowiązku wniosek musi dotrzeć do zobowiązanego podmiotu, a skierowanie wniosku na adres e-mail nie będący adresem zobowiązanego organu nie może zostać uznane za spełnienie tego wymogu. Tymczasem w przedmiotowej sprawie wniosek nie został zaadresowany do dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 im. M. Konopnickiej w Wołczynie, pomimo że adres poczty elektronicznej widnieje w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Wołczynie, ale do tejże Szkoły, która nie jest organem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych. Ponadto Dyrektor podniósł, że nie został spełniony wymóg jasnego sformułowania żądania, gdyż skarżąca we wniosku nie wykazała, na jakiej podstawie wnosi o udzielenie informacji dotyczącej odmowy przyznania indywidualnego toku nauki oraz jaka cecha takiej informacji stanowi o przymiocie jej "publiczności".

W piśmie procesowym z dnia 13 maja 2016 r., stanowiącej replikę na odpowiedź na skargę, skarżąca zakwestionowała zarzut dotyczący niewyczerpania środka zaskarżenia oraz wskazała, że w treści wniosku w sposób wystarczający określiła, iż domaga się udostępnienia informacji publicznej. Zarzuciła, że organowi sprawującemu władztwo powinny być znane przepisy związane z faktem wykonywania zadań władz publicznych. Ponadto, nie było przeszkód, aby w razie wątpliwości organ wystosował zapytanie o zakres i podstawę wniosku, czego jednak nie uczynił. Za całkowicie nieuzasadniony skarżąca uznała też zarzut błędnego zaadresowania wniosku wskazując, że adres sp1@wolczyn.net jest adresem określonym jako adres kontaktowy szkoły. Zaznaczyła, że organ ponosi konsekwencje podania do publicznej wiadomości sposobu kontaktu ze sobą, jak również na wydrukach z BIP brak jest zastrzeżenia, że zapytania i wnioski należy kierować na określony adres dyrektora szkoły. W treści wniosku określone zostało natomiast, że jego adresatem jest dyrektor placówki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1- 4 P.p.s.a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności wynikającej z przepisów prawa, przez zobowiązany do tego organ. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie zaś do art. 149 § 1b P.p.s.a. sąd może też orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, a na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. - także o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącej, złożonego w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2058, z późn. zm.), dotyczącego udostępnienia treści decyzji Dyrektora Szkoły o odmowie udzielenia uczniowi zezwolenia na indywidualny tok nauki, wydanych w roku 2014.

W świetle argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi wskazać trzeba, że wniesienie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie zostało przez ustawodawcę ograniczone terminem, jak również nie musi być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, bądź wezwaniem, o jakim mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. Ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje kwestie dostępu do informacji publicznej w sposób kompleksowy, natomiast przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm. [obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 23]), zwanej K.p.a., znajdują zastosowanie tylko wtedy, gdy przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej tak stanowią. W myśl art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy, stosuje się je jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Oznacza to, że przepisy K.p.a. nie mają zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a. Środków zaskarżenia w razie bezczynności nie przewiduje też ustawa o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji, wbrew twierdzeniom organu, przyjąć należy, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez konieczności uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia na drodze administracyjnej. Przed wniesieniem skargi nie jest też konieczne wezwanie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 lub § 4 P.p.s.a., gdyż tryb przewidziany w tych przepisach odnosi się do aktów i czynności organów, a nie do ich bezczynności.

W tym miejscu dodać jeszcze trzeba, że na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przechodząc do oceny zasadności skargi wskazać przyjdzie, że istotną kwestią z punktu widzenia bezczynności jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. Powyższe determinuje również zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym przypadku do sprawdzenia, czy sprawa podlegała załatwieniu w określonej przez ustawodawcę formie i czy nastąpiła w tym zakresie bezczynność podmiotu zobowiązanego do jej załatwienia. Bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej i jednocześnie żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w ustawie do udostępniania informacji publicznych.

W świetle art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej dyrektor szkoły będącej jednostką organizacyjną gminy, dla której gmina jest organem prowadzącym w świetle ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r. poz. 2156, z późn. zm.), jest niewątpliwie podmiotem zobowiązanym do podejmowania działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Kwestia ta nie była też sporna pomiędzy stronami w niniejszej sprawie. Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy obowiązek udostępniania informacji publicznej nałożony został wprost na władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne w tym - na podstawie pkt 4 tego przepisu - na podmioty wykonujące zadania publiczne i reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Stosownie natomiast do art. 7 ust. 1 pkt 8 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2015 r. poz. 1515, z późn. zm. [obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 446]) oraz art. 5 ust. 5 ustawy o systemie oświaty przyjąć należy, że szkoła publiczna, założona i prowadzona przez gminę, niewątpliwe jest jednostką organizacyjną samorządu terytorialnego mającą na celu wykonywanie zadań własnych gminy za zakresu edukacji. Z kolei, zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty dyrektor szkoły publicznej kieruje działalnością szkoły oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Jako organ szkoły niewątpliwie jest podmiotem reprezentującym tę jednostkę, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy, zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

W ocenie Sądu, nie budzi również wątpliwości, że wnioskowana przez stronę skarżącą informacja posiada walor informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 ustawy, który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Przepis ten zawiera jedynie przykładowy katalog, dlatego dla prawidłowego ustalenia zakresu znaczeniowego omawianego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W art. 61 ust. 2 Konstytucja RP stanowi natomiast o prawie do uzyskiwania informacji obejmującym dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej.

Na podstawie wskazanych powyżej przepisów w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Podkreśla się też, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty nie będące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyroki NSA: z 30 października 2002 r., II SA 1956/02; z 21 lipca 2011 r., I OSK 678/11; z 27 marca 2012 r., I OSK 155/12; z 29 lutego 2012 r., I OSK 2215/11, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http//:orzeczenia.nsa.gov.pl).

O zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu na podstawie ustawy decyduje zatem treść i charakter żądanej informacji. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej dostrzec przy tym trzeba, że bez wątpienia informacją publiczną jest m.in. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacji przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpień, stanowisk, wniosków i opinii podmiotów ją przeprowadzających, jak również treści orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia uczniowi na indywidualny program lub tok nauki, wydawana na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, jest natomiast władczym rozstrzygnięciem organu szkoły w stosunku do ucznia, a więc dokumentem urzędowym, którego treść jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie omawianej ustawy.

W świetle powyższego nie ulega zatem wątpliwości, że Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie zobowiązany był do rozpoznania wniosku skarżącej.

Co do zasady, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnianie informacji publicznej na wniosek powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Wyjątek stanowią sytuacje przewidziane w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 omawianej ustawy, skutkujące koniecznością powiadomienia o przedłużeniu terminu lub o wysokości opłaty związanej z udzieleniem żądanej informacji.

Podkreślić ponadto trzeba, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej i jej udostępnienie ma formę czynności materialno-technicznej. Forma decyzji została natomiast w art. 16 ust. 1 tej ustawy przewidziana dla odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz dla umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy. O bezczynności w udostępnienia informacji publicznej można zatem mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym ustawowo terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też zgodnie z art. 14 ust. 2 tej ustawy - decyzji o umorzeniu postępowania.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną, w dniu 12 grudnia 2015 r. Do dnia złożenia skargi, wniesionej pismem z dnia 29 marca 2016 r., a nawet do dnia wyrokowania przez Sąd, pomimo upływu ponad pięciu miesięcy, Dyrektor Szkoły nie podjął jakichkolwiek działań przewidzianych przez ustawodawcę w przedmiocie udzielenia żądanej informacji publicznej, co uzasadniało stwierdzenie bezczynności organu w tym zakresie.

Z uwagi na przedstawione w odpowiedzi na skargę argumenty dotyczące konieczności przesłania wniosku na prawidłowy adres poczty elektronicznej, Sąd uznał, że sformułowany w tym zakresie zarzut dotyczący przesłania przez skarżącą wniosku na niewłaściwy adres e-mail nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się należy ze stanowiskiem, iż dla stwierdzenia bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej konieczne jest, aby wniosek ten dotarł do zobowiązanego podmiotu. Dostrzec jednak też trzeba, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie określa jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku, poza tym, że powinien on być utrwalony w formie pisemnej. Bez znaczenia jest, czy wniosek ten jest skierowany za pośrednictwem elektronicznej platformy usług administracji publicznej ePUAP, utworzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2014 r. poz. 1114), czy też na indywidualny adres internetowy podmiotu zobowiązanego. W konsekwencji wniosek taki może zostać też złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej (e-mail) bez konieczności autoryzowania go przy pomocy podpisu elektronicznego. Jednocześnie podmiot wykonujący zadania publiczne ma obowiązek podjęcia stosownych działań w celu skonfigurowania swojej poczty elektronicznej i takiego zorganizowania jej obsługi aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór pism przesyłanych na ten adres (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, jak zasadnie wywodzi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej, to będzie odbierał listy skierowane na ten adres. Odmienne zapatrywanie czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) iluzorycznym, którego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu, stąd tego rodzaju poglądy nie są akceptowane. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy realizujące zadania publiczne oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Tym samym, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej (por. postanowienia NSA: z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15; z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15 oraz I OSK 2897/15; z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14, powołana strona internetowa).

W niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że przesłała wniosek o udostępnienie informacji publicznej na adres poczty elektronicznej Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie (sp1@wolczyn.net), wskazany na oficjalnej stronie internetowej tej placówki jako jedyny kontaktowy adres e-mail. Jako adresata wniosku wskazała Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie. W takich okolicznościach brak jest podstaw do stwierdzenia, że wniosek nie został skierowany na adres zobowiązanego podmiotu, zwłaszcza że organ nie zaprzeczył, aby adres ten nie istniał. Skoro taki adres został podany na oficjalnej stronie Szkoły, a jednocześnie na stronie tej nie wskazano innego adresu, pod który należy kierować korespondencję adresowaną do dyrektora tej placówki, to wskazany adres należało uznać za oficjalny adres przeznaczony do kontaktu z organem Szkoły. Tego ustalenia nie może zmienić eksponowany przez organ fakt, że na stronie BIP Urzędu Miejskiego w Wołczynie wskazany został inny adres e-mail do kontaktu z Dyrektorem Szkoły. Trafnie dostrzegła skarżąca, że na stronie BIP Urzędu Miejskiego brak jest zastrzeżenia, iż wszelkie wnioski należy kierować adres Dyrektora zamieszczony w BIP. Ponadto, nie budzi wątpliwości, że obywatel ma prawo oczekiwać, iż na oficjalnej stronie internetowej jednostki organizacyjnej gminy znajdują się aktualne dane kontaktowe i nie można wymagać od niego aby weryfikował te dane na stronach internetowych innych jednostek i podmiotów. Wyłącznie dyrektora szkoły publicznej obciąża ryzyko nieodebrania korespondencji wysłanej na adres e-mail szkoły, jeśli został on błędnie podany na stronie internetowej.

Na ocenę dotyczącą stwierdzenia bezczynności Dyrektora Szkoły nie mógł mieć wpływu wskazywany w odpowiedzi na skargę brak wskazania we wniosku podstawy, na jakiej skarżąca wnosi o udzielenie żądanych informacji oraz cechy tej informacji przesądzającej o przymiocie jej publiczności. Dostrzec trzeba, że treść wniosku została sformułowana w sposób jasny i nie pozostawiający wątpliwości co do przedmiotu żądania. Skarżąca jednoznacznie określiła, że domaga się udostępnienia "treści decyzji Dyrektora Szkoły, wydanych w 2014 r., o odmowie udzielenia zezwolenia uczniowi na indywidualny tok nauki". Jako formę udostępnienia tej informacji wskazała przy tym pliki PDF lub pliki graficzne, podając jednocześnie adres e-mail do ich przesłania. Skoro natomiast rozpoznanie wniosku należy do obowiązku podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w tym zakresie, to Dyrektor Szkoły zobligowany był do samodzielnego dokonania kalifikacji żądanej informacji jako podlegającej udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a strona nie musiała wyręczać organu w przeprowadzaniu oceny co do istnienia podstawy prawnej udostępnienia żądanej informacji.

Wobec stwierdzenia w niniejszej sprawie bezczynności Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 1 w Wołczynie, koniecznym stało się zobowiązanie tego organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 12 grudnia 2015 r. w trybie i w terminie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygając w punkcie 2 wyroku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd zważył, że pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa", w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste, a także istotne, a więc niedające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, przy czym oceniając charakter bezczynności nie można pominąć charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (por. wyroki NSA: z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; z 18 marca 2015 r., I OSK 585/15, http//:orzeczenia.nsa.gov.pl). Można zatem uznać, że rażącym naruszeniem prawa jest takie działanie lub zaniechanie organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy w przewidzianym prawem terminie. W tym zakresie Sąd wziął pod uwagę fakt bardzo znacznego przekroczenia terminu na załatwienie wniosku w przedmiocie informacji publicznej, przewidzianego przez ustawodawcę w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wynoszącego 14 dni. Ponadto dostrzec przyjdzie, że jeśli skarżąca nie zaskarżyłaby bezczynności organu, wówczas bezczynność ta trwałaby nadal na skutek błędnego przeświadczenia organu co do braku konieczności udzielania odpowiedzi przez Dyrektora na korespondencję przesyłaną na adres e-mail wskazany na stronie internetowej kierowanej przez niego placówki.

W punkcie 3 wyroku, na wniosek skarżącej, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, na które składa się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Jednocześnie, wobec braku wniosku skarżącej w tym zakresie, Sąd nie stwierdził konieczności orzeczenia z urzędu, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznaniu od organu na rzecz skarżącej określonej sumy pieniężnej. Sąd zważył, że wskazana w tym przepisie grzywna ma charakter przede wszystkim dyscyplinujący i prewencyjny, natomiast suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego - charakter prewencyjny i kompensacyjny, przy czym ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie środka odwoławczego czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. W przekonaniu Sądu, takie orzeczenie w okolicznościach niniejszej sprawy nie było konieczne ani w celu rekompensaty ani dla zapobieżenia ewentualnym przyszłym działaniom organu w zakresie stwierdzonej bezczynności.