Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3063/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1, 134 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5 ust. 3b i 5
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 386/14 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r. o sygn. akt III SA/Kr 386/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu.

Wyrok ten zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

W rozpatrywanej sprawie Starosta [...] wszczął postępowanie na wniosek Burmistrza [...] z dnia 26 lipca 2012 r. o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu jako dłużnikowi alimentacyjnemu ze względu na uporczywe uchylanie się od ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego przez niełożenie na utrzymanie dzieci – N. i W. K. i przez to narażenie ich na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wniosek o wszczęcie postępowania został złożony na skutek decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2012 r., uznającej skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Od decyzji tej nie zostało złożone odwołanie, tak więc stała się ona ostateczna. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 3 b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm. – dalej jako ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.).

Decyzją z dnia [...] września 2012 r., znak [...] Starosta [...] orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B, BE, nr [...], wydanego przez ten organ w dniu 10 lipca 2003 r. W odwołaniu od wymienionej decyzji K. K. zarzucił jej sprzeczność z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz uniemożliwienie mu spełnienia obowiązku alimentacyjnego. W ocenie skarżącego, przedmiotowa decyzja jest krzywdząca i pozostaje w sprzeczności z rzeczywistym stanem rzeczy, bowiem w miarę posiadanych środków dokonuje on określonych wpłat tytułem alimentów. Ponadto skarżący wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą, która umożliwia uzyskanie dochodów wyższych niż w zatrudnieniu i optymalnych w jego zawodzie. K. K. wskazał również, że posiada na utrzymaniu dziecko z drugiego związku. Do prowadzenia własnej firmy niezbędne jest mu korzystanie z samochodu i nie do zaakceptowania jest dla skarżącego przemieszczanie się komunikacją publiczną jako mniej wydajną oraz czasochłonną i kosztowną. Zatrzymanie prawa jazdy pozbawi go możliwości zarobkowania, zaś skutkami zastosowanej sankcji obciążone będą jego dzieci, wobec których nie będzie mógł wywiązać się z obowiązków alimentacyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję stwierdziło, iż nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki, o których stanowi art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nakładający na organy obowiązek zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy. W aktach sprawy znajduje się zarówno wniosek Burmistrza [...] z dnia 26 lipca 2012 r. o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, jak też ostateczna decyzja Burmistrza [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przedmiotowa decyzja nie została zaskarżona w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia i stała się ostateczna w dniu 25 maja 2012 r. W ocenie organu odwoławczego, spełnione zatem zostały przesłanki zobowiązujące organ l instancji do zatrzymania dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy.

Niekorzystne skutki wydania kwestionowanej decyzji, na które powołuje się skarżący w odwołaniu, w ocenie organu II instancji nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem przepisy prawa nie pozwalają na odstąpienie od wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, gdy zostaną spełnione przesłanki wymienione w art. 5 ust. 5 wspomnianej ustawy.

Organ wyjaśnił zarazem, że art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, stanowiąc, iż uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, zaś dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpiła utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.

Od powyższej decyzji K. K. wniósł skargę do WSA w Krakowie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 5 ust. 5 oraz art. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez przyjęcie, że zaistniały przesłanki nakładające na organ l instancji obowiązek zatrzymania skarżącemu prawa jazdy oraz naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przez nierozpoznanie zarzutów powołanych w odwołaniu i poprzestanie jedynie na podzieleniu stanowiska starosty, opartego o wyżej przytoczone przepisy art. 5 ust. 5 z zw. z art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Wskazując na powyższe okoliczności K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]. Skarżący podniósł, że w okresie ostatnich 6 miesięcy wpłacał organowi egzekucyjnemu tytułem alimentów kwoty nie niższe niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Ponadto na poczet alimentów została zajęta przez Urząd Skarbowy w [...] i przekazana organowi egzekucyjnemu kwota 5.500 zł z należnej skarżącemu nadpłaty. Natomiast nie mogąc prowadzić samochodu straci on możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym straci dochód i nie będzie miał możliwości płacenia alimentów.

Wymienionym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. K.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Z kolei art. 3 ust. 5 powołanej ustawy stanowi, że organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego w przypadku otrzymania wniosku, o którym mowa w ust. 1, przyznania osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, umieszczenia osoby uprawnionej w pieczy zastępczej. Po otrzymaniu wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5, organ właściwy dłużnika przeprowadza, stosownie do art. 4 ust. 1 tej ustawy, wywiad alimentacyjny w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej, odbiera od niego oświadczenie majątkowe oraz informuje dłużnika o przekazaniu do biura informacji gospodarczej informacji gospodarczej o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2, w razie powstania zaległości za okres dłuższy niż 6 miesięcy.

Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił podjęcia wymienionych w tym przepisie czynności (złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, przyjęcia propozycji zatrudnienia bez uzasadnionej przyczyny), organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (art. 5 ust. 3 a ustawy). Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje, stosownie do art. 5 ust. 3 b powołanej ustawy, wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy - Kodeks karny. Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3 b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.

Następnie Sąd I instancji zauważył, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone z uwagi na fakt, że Prokurator Generalny skierował do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt K 23/10, stwierdził, że art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności. W związku z tym w ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że art. 5 ust. 3 b ustawy jest niezgodny z Konstytucją.

Podsumowując swój wywód WSA w Krakowie uznał, że przepis art. 5 ust. 3 b jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W przypadku, kiedy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3 b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 ustawy.).

W rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja Burmistrza [...] o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, stała się ostateczna w dniu 25 maja 2012 r. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu 10 maja 2012 r., a skarżący nie wniósł od niej odwołania.

Za uchyleniem zaskarżonej decyzji nie mogła przy tym przemawiać okoliczność, że skarżący jest kierowcą, a utrata prawa jazdy pozbawi go możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Ustawodawca w przepisach ustawy nie przewidział bowiem żadnych wyjątków od zasady, zgodnie z którą w sytuacji, gdy decyzja uznająca daną osobę za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych staje się ostateczna, właściwy organ wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik K. K., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 5 ust. 3 b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez przyjęcie, że wymienione przepisy stanowią bezwzględną podstawę do zatrzymania prawa jazdy, podczas gdy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] uniemożliwia spełnianie celu określonego w ustawie i uniemożliwia K. K. spełnienie obowiązku alimentacyjnego, przez pozbawienie go orzeczonym zatrzymaniem prawa jazdy możliwości uzyskiwania dochodów na utrzymanie rodziny.

Ponadto w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako ppsa) przez wydanie zaskarżonego wyroku bez uwzględnienia całości sprawy ani całości akt sprawy, a z powołaniem się jedynie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt K 23/10.

Jednocześnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że brak prawa jazdy powoduje znaczne utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej. Bez samochodu skarżący kasacyjnie traci dostęp do klientów i faktyczną możliwość wywiązania się z zamówień. Traci dochody i nie będzie miał czym płacić zadłużenia, ani bieżących alimentów. Zaskarżona decyzja, mimo że powołuje się na przepisy prawa, skierowana jest przeciwko małoletnim oraz funduszowi realizującemu zastępczo bieżące wypłaty.

Podkreślono jednocześnie, że wbrew stwierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, K. K. złożył oświadczenie majątkowe. W miarę posiadanych środków wpłaca kwoty tytułem alimentów. Prowadzi działalność gospodarczą i zarabia w miarę istniejących możliwości. Jednak do organizowania własnej firmy i realizowania przychodów niezbędne jest korzystanie z samochodu. Zaskarżona decyzja odbiera skarżącemu kasacyjnie środek niezbędny do zarobkowania, którym jest samochód. W istniejącym stanie rzeczy powołanie się na działanie opiekuńcze, na udzielanie wsparcia osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, świadczy o niedostrzeganiu faktycznych skutków, przeciwnych do deklarowanych.

Podkreślono również, że zaskarżony wyrok WSA w Krakowie nie rozstrzyga o zarzutach skargi, nie rozstrzyga przedmiotowej sprawy i nie ma podstawy w aktach sprawy. WSA w Krakowie wskazał tylko, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. stwierdza, że art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest zgodny z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalności. Nie oznacza to jednak, że jest zgodny z innymi zasadami konstytucyjnymi, gdy wywołuje skutki negatywne dla małoletnich potrzebujących podstawowych środków na utrzymanie. Negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że ustały zastrzeżenia co do zgodności powołanego przepisu z porządkiem prawnym. Dokonana została jedynie ocena w odniesieniu do zasady proporcjonalności. Zaskarżony wyrok WSA w Krakowie nie uwzględnia całej sprawy, ani akt sprawy. K. K. powołał się w skardze do Sądu I instancji nie tylko na przepis art. 2 Konstytucji RP, ale postawił dalej idące zarzuty. Nie zostały one ocenione na podstawie akt sprawy, ani wszechstronnie rozpatrzone.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie skorzystało z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Postępowanie kasacyjne opiera się zatem na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Sąd kasacyjny, w odróżnieniu od Sądu I instancji, nie analizuje całokształtu sprawy z punktu widzenia stanu prawnego, będącego podstawą zaskarżonego orzeczenia, bada natomiast zasadność sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów. Stąd też zakres kontroli sądowej jest wyraźnie określony i ogranicza się do wskazanych przez stronę skarżącą kasacyjnie przyczyn wadliwości prawnej kwestionowanego wyroku. Jedynie w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania sądowego, określonych w art. 183 § 2 ppsa, Sąd kasacyjny byłby uprawniony do podjęcia działań z urzędu, czyli niezależnie od zarzutów podniesionych w środku odwoławczym. W rozpatrywanej sprawie, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna podlegała rozpatrzeniu w granicach przytoczonych w niej podstaw.

W nawiązaniu do powyższych uwag podkreślenia wymaga kwestia poprawnego sformułowania zarzutów kasacyjnych – zarówno poprzez wskazanie konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd I instancji, jak również ich uzasadnienia w sposób umożliwiający zapoznanie się za stanowiskiem strony skarżącej kasacyjnie w odniesieniu do zarzucanych uchybień. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem z własnej inicjatywy uzupełniać ani konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 151/12, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zakres kontroli instancyjnej każdorazowo jest zatem wyznaczany treścią środka odwoławczego. Stąd też ze względu na sformalizowany charakter skargi kasacyjnej oraz daleko idące skutki niedochowania ustawowo przewidzianych dla niej wymogów formalnych, ustawodawca przewidział obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego, dokonanej przez Sąd I instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Przechodząc do podniesionych w skardze kasacyjnej kwestii NSA w pierwszej kolejności wskazuje, że zarzut naruszenia art. 133 § 1 i 134 § 1 ppsa jest całkowicie nietrafny. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (tj. nie przekazał skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę). Skarżący kasacyjnie nie uzasadnił szerzej, w jaki sposób jego zdaniem Sąd I instancji naruszył wspomniany przepis, poprzestając na wskazaniu, iż zaskarżony wyrok nie uwzględnia "całości sprawy ani całości akt sprawy", zaś uzasadnienie ogranicza się do przywołania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. o sygn. akt K 23/10, orzekającego o zgodności art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z konstytucyjną zasadą proporcjonalności. Tego rodzaju argumentacja rozmija się z treścią art. 133 § 1 ppsa, który ustanawia zasadę, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, czyli rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu lub czynności, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania przed organami administracji publicznej. Stąd też, w ocenie NSA, autor skargi kasacyjnej nie wykazał, na czym miałoby polegać naruszenie wspomnianego przepisu.

Te same argumenty podniesiono w skardze kasacyjnej w stosunku do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 ppsa (w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 9 kwietnia 2015 r.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd I instancji poddaje analizie całość zaskarżonego aktu lub czynności pod względem ich zgodności z prawem, niezależnie od zarzutów i wniosków zawartych w skardze. Możliwe jest więc również uwzględnienie skargi przez wojewódzki sąd administracyjny z powodu innych uchybień niż wskazane przez stronę skarżącą. Jednakże podkreślenia wymaga, że w każdym przypadku zakres sprawowanej kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczają granice sprawy, określone w zaskarżonym orzeczeniu. Trzeba zatem zaznaczyć, że w niniejszej sprawie skarga wniesiona przez K. K. obejmowała wyłącznie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. W konsekwencji kontrola Sądu I instancji ograniczyła się do zbadania sprawy administracyjnej, dotyczącej zatrzymania prawa jazdy i zakończonej wymienioną decyzją. W ocenie NSA zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa okazał się więc bezzasadny.

Odnosząc się z kolei do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie uzasadniając swoje stanowisko wskazuje na okoliczności kwestionujące prawidłowość decyzji o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego, argumentując, że w istocie nie zostały spełnione przesłanki do wydania wobec niego takiego rozstrzygnięcia. Tymczasem art. 5 ust. 3 b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w sposób niebudzący wątpliwości stanowi, że jedyną przesłanką, podlegającą badaniu w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy na podstawie powołanego przepisu, jest wydanie ostatecznej decyzji o uznaniu danej osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie może natomiast ponownie weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności powinny być uprzednio ustalone w odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznania za dłużnika alimentacyjnego.

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wobec K. K. została wydana decyzja Burmistrza [...] z dnia [...] maja 2012 r., uznająca go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, która stała się ostateczna, gdyż skarżący nie złożył od niej odwołania. Decyzja ta stała się podstawą do wszczęcia postępowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W konsekwencji, na skutek wniosku [...], skierowanego na mocy art. 5 ust. 3 b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Starosta [...] decyzją z dnia 24 września 2012 r. orzekł o zatrzymaniu K. K. prawa jazdy. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy to rozstrzygnięcie.

W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy uznać za bezzasadny. Sąd I instancji nie był uprawniony do badania podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących braku podstaw do uznania go za dłużnika alimentacyjnego, gdyż wykraczałoby to – jak wskazano wcześniej – poza granice niniejszej sprawy, które na mocy art. 134 § 1 ppsa wyznacza decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Argumentacja dotycząca sytuacji majątkowej skarżącego kasacyjnie mogła być podniesiona w odwołaniu od decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego, jednak nie skorzystał on z prawa do jej wniesienia.

Na marginesie NSA wskazuje, że możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy została przewidziana przez ustawodawcę w art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, zaś dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpiła utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.

Reasumując, zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne, tak więc NSA na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.