Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3610/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz T. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2006r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. nr [...] z dnia [...] maja 2006r. oddalające skargę T. sp. z. o.o. na czynności egzekucyjne.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu 4 stycznia 2006r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. działając jako wierzyciel wystawił na zobowiązaną spółkę "P." tytuł wykonawczy o nr [...], którego odpis doręczono Spółce w dniu [...] stycznia 2006r. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] września 2004r. nr [...] w części dotyczącej odsetek za zwłokę z tytułu zaległości we wpłatach zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 1999r. W dniu [...] marca 2006r. organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności Pana M. L. w T. Kopię zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego doręczono Spółce w dniu [...] kwietnia 2006r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] marca 2006r.

W dniu [...] kwietnia 2006r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. wpłynęła skarga Spółki "P." sp. z o.o. na czynności egzekucyjne, dokonane zawiadomieniem z dnia [...] marca 2006r., w którym wskazano na naruszenie art.67 § 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, iż w zawiadomieniu z dnia [...] marca 2006r. nie zawarto informacji o terminie płatności należności, wskazany został jedynie okres, za który należność została określona oraz błędnie określono numer tytułu wykonawczego.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] maja 2006r. oddalił skargę Spółki, jako bezzasadną. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż istotnie w zawiadomieniu z dnia [...] marca 2006r. nie wskazano terminu płatności należności, jednakże okoliczność ta nie wpływa w żadnej mierze na skuteczność dokonanego zajęcia. Przedmiotem egzekucji są bowiem odsetki za zwłokę od nieuiszczonych w terminie płatności, bądź uiszczonych w innej niż należna wysokości zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za rok 1999. Okresy i kwoty, od których naliczono odsetki za zwłokę zostały szczegółowo wskazane w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2004r, (str.72), która stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Organ za bezzasadny uznał także zarzut dotyczący błędnego oznaczenia tytułu wykonawczego. Zawiadomienie z dnia [...] marca 2006r. w rubryce "oznaczenie tytułu wykonawczego" zawiera oznaczenie tytułu wykonawczego nadane przez wierzyciela, tj. [...], a poprzedzone jest jedynie numerem rejestrowym organu egzekucyjnego tj. [...]. Organ wskazał także, iż Spółka otrzymała w dniu [...] stycznia 2006r. odpis tytułu wykonawczego nr SM [...], którym to numerem posługiwała się w uzasadnieniu skargi. Niezrozumiałe jest więc twierdzenie Spółki, iż numer ten nie jest jej znany.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości. W ocenie Spółki przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości dowolnego uzupełniania numeru tytułu wykonawczego, w szczególności o numer rejestrowy organu egzekucyjnego. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku w zawiadomieniu informacji o terminie płatności należności, Spółka podniosła, iż podanie takiej informacji jest obligatoryjnym elementem zawiadomienia o zajęciu, zgodnie z art. 67 §2 pkt 5 ustawy.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2006r., podzielając w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2006r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2006r. Spółka zarzuciła postanowieniu Ministra Finansów naruszenie przepisów art. 67 § 2 pkt 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podtrzymując dotychczasowe zarzuty, Spółka wskazała, iż orzekające w sprawie organy obu instancji pominęły wskazane przez Skarżącą braki i wadliwości zawiadomienia o zajęciu. Podkreśliła, iż takie rozstrzygnięcie prowadzi do podważenia zasady formalizmu stosowania środków egzekucyjnych. Dodatkowo Spółka podniosła zarzut naruszenia w toku postępowania przepisów o właściwości organów. W tym zakresie wskazała na przepis art. 22 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym właściwość miejscową organu egzekucyjnego egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca położenia lub siedziby zobowiązanego. Ponadto w myśl art. 23 § 1 i 2 nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania egzekucji, a w przypadku braku takich organów, właściwy miejscowo dyrektor izby skarbowej. Skarżąca wyjaśniła, iż z dniem 25 stycznia 2006r. (data rejestracji w rejestrze KRS) siedziba Spółki została przeniesiona do Warszawy. W konsekwencji organem wyższego stopnia w stosunku do czynności podejmowanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. stał się Dyrektor Izby Skarbowej w W.. Wobec powyższego Minister Finansów powinien był z urzędu stwierdzić nieważność postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K., jako wydanego z naruszeniem przepisów o właściwości.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzut naruszenia przepisów o właściwości miejscowej wyjaśnił, iż wbrew twierdzeniom Spółki, organem właściwym do rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. był Dyrektor Izby Skarbowej w K., a nie Dyrektor Izby Skarbowej w W.

W dniu 21 lutego 2007r. wpłynęło do Sądu przesłane drogą faksową pismo syndyka masy upadłości Spółki - M. B., z wnioskiem o odroczenie terminu rozprawy wyznaczonej na dzień 22 lutego 2007r. W załączeniu przedstawione zostało postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 2006r., sygn. akt [...], w przedmiocie ogłoszenia upadłości Skarżącej. Sąd uwzględniając wniosek syndyka odroczył rozprawę, kolejny termin wyznaczając na dzień 11 maja 2007r.

W dniu 7 maja 2007r. Skarżąca wniosła o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 11 maja 2007r, wskazując, iż o rzeczonym terminie rozprawy poinformowany został syndyk, który odebrał wezwanie, nie będąc do tego uprawnionym. Spółka wyjaśniła, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r. Sąd Okręgowy w K. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 2006r. o ogłoszeniu upadłości Spółki, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Tym samym Spółka została nie z własnej winy pozbawiona możności reprezentacji i uczestnictwa w postępowaniach sądowych. W tej sytuacji Sąd, po uzyskaniu stanowiska M. B., uwzględnił wniosek Spółki o odroczenie terminu rozprawy i kolejny termin wyznaczył na dzień 4 lipca 2007r. Nadmienić należy, iż w aktach sądowych sprawy (karta 91) znajduje się poświadczona przez notariusza kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] lutego 2007r.

Na rozprawie w dniu [...] lipca 2007r. pełnomocnik Skarżącej złożył pismo, w którym podtrzymane zostały dotychczasowe zarzuty skargi. Jednocześnie w piśmie tym wskazano, iż organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieistniejącej, przedawnionej wierzytelności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych, aniżeli te w niej wskazane.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Granice te wyznaczane są przedmiotem zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu jest postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy, wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a. postanowienie organu nadzoru - Dyrektora Izby Skarbowej w K., oddalające skargę na czynności egzekucyjne.

Stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być zatem wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym, środek ten nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego (zob. Dariusz Jankowiak w : Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., str. 390). Skarga składana w trybie art. 54 u.p.e.a. powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej, w rozumieniu przepisów u.p.e.a. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i orzecznictwie sądowym podkreśla się również, iż przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności (zob. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99 - LEX nr 43032, wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03 - LEX nr 113578).

Tak więc, tylko w powyższych ramach prawnych ma miejsce wykonywana trybie art. 54 u.p.e.a kontrola przez organy nadzoru czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organy egzekucyjne.

Ze wskazanych wyżej względów nie zasługuje na uwzględnienie powołany w piśmie z dnia 4 lipca 2007r, zarzutu dokonania przez organ zajęcia nieistniejącej, bo przedawnionej wierzytelności. Stosownie do przepisu art. 33 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może myć między innymi : przedawnienie albo nieistnienie obowiązku. Wobec powyższego, skoro ustawa przewiduje środek zaskarżenia w postaci zarzutu, podnoszenie wskazanych wyżej okoliczności w niniejszym postępowaniu, uznać należy za niedopuszczalne.

W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. art. 67 § 2 pkt 4 u.p.e.a, zgodnie z którym zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego musi zawierać numer tytułu wykonawczego. Organy prawidłowo oceniły, iż powyższy warunek, w odniesieniu do zawiadomienia z dnia [...] marca 2006r. został spełniony. Wniosku tego nie zmienia okoliczność poprzedzenia numerów tytułów wykonawczych czterocyfrowym numerem systemowym. Czynność ta nie spowodowała zmiany, czy też modyfikacji numerów tytułów wykonawczych. Sąd nie stwierdził także, aby naruszony został przepis art.67 § 2 pkt 5 u.p.e.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie egzekwowaną należność stanowią odsetki od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych. Nie można wskazać terminu ich płatności, a jedynie określić początek i koniec terminu od którego są naliczane. Dane te wskazane zostały w powołanym w zawiadomieniu o zajęciu tytule wykonawczym nr [...], stanowiącym podstawę prowadzonej egzekucji, jak również w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] września 2004r. nr [...].

Odnieść należało się także do najdalej idącego zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia w toku postępowania przepisów o właściwości organów. Zarzut ten Spółka powołała w odniesieniu do organu nadzoru, wskazując, iż wobec przeniesienia z dniem [...] stycznia 2006r. (data rejestracji w KRS) siedziby Spółki do W. właściwym miejscowo organem nadzoru w stosunku do czynności podejmowanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. stał się Dyrektor Izby Skarbowej w W.. Tym samym Spółka wskazała, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro bowiem kwestionowana przez Spółkę czynność egzekucyjna dokonana została przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., to właściwym miejscowo organem nadzoru do rozpoznania skargi na czynność dokonaną przez ten organ egzekucyjny był Dyrektor Izby Skarbowej w K. Stosownie do przepisu art. 23 §1 u.p.e.a., nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Z kolei z załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych ( Dz. U. Nr 209, poz. 2027 ze zm.) wynika, iż województwo śląskie na terenie którego działa Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. należy do właściwości Dyrektora Izby Skarbowej w K..

Odrębnym natomiast zagadnieniem jest to, iż jak wynika z akt sprawy kwestionowane przez Spółkę zajęcie dokonane zostało w dniu 30 marca 2006r., z chwilą doręczenia zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności (art.89 §2 u.p.e.a.). Siedziba Spółki została przeniesiona do W. z dniem [...] stycznia 2006r. (data rejestracji w KRS), co wynika z pełnego odpisu rejestru KRS. Zgodnie z art. 22 §2 u.p.e.a, właściwość miejscową organu egzekucyjnego ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem §3, który stanowi, iż jeżeli majątek zobowiązanego lub jego większa część nie znajduje się na terenie działania organu o którym mowa w §2 u.p.e.a., właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie odnosi się do wskazanych wyżej kwestii, a brak ustaleń w tym zakresie nie pozwala stwierdzić, czy w efekcie Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., pomimo zmiany siedziby Spółki, był właściwym miejscowo organem egzekucyjnym do prowadzenia egzekucji. W ocenie Sądu stanowi to naruszenie przepisu art. 124 §2 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygania sprawy i zastępowania w tym procesie organu. Kwestia ta nigdy nie budziła wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym podkreślano, iż sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżonym aktem administracyjnym. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny z prawem tegoż aktu (por. wyrok NSA z 7 lutego 2001r. V SA, 671/00, LEX nr 50 129).

W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.