Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1624/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 239b par 1 pkt 1, par 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1624/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Ewa Michna, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r., sprawy ze skargi R.K., na postanowienie Dyrektora Izby Celnej, z dnia 7 sierpnia 2014 r. Nr [...], w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 maja 2014 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego określił R.K. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Nissan Pathfinder w kwocie 12 495 zł.

Postanowieniem z tej samej daty, nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazał, że Wydział Egzekucji Izby Celnej prowadzi od listopada 2012 r. postępowanie egzekucyjne wobec wW. Aktualne zaległości w kwocie 55 524,74 zł wraz z należnymi odsetkami i kosztami egzekucyjnymi objęte są wskazanymi w postanowieniu tytułami wykonawczymi dotyczącymi dziewięciu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Organ I instancji zauważył, że decyzje te stały się decyzjami ostatecznymi i podlegały wykonaniu. Podatnik był zobowiązany do uregulowania kwoty wynikającej z tych decyzji wraz z należnymi odsetkami za zwłokę od dnia powstania zobowiązania podatkowego. Pomimo wezwania nie uregulował należności i w związku z tym zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Naczelnik wskazał także, że wnioskiem z dnia 20 września 2013 r. podatnik zwrócił się o rozłożenie na raty zaległości w podatku akcyzowym w kwocie 48 340 zł wraz z odsetkami za zwłokę (łączna kwota zaległości wynosi 77 257 zł). Wskazana kwota zaległości w podatku akcyzowym wynika z następujących decyzji Naczelnika Urzędu Celnego: decyzje z dnia 26 czerwca 2013 r. o nr [...], nr [...], nr [...], decyzje z dnia 4 lipca 2013 r. o nr [...], nr [...] oraz decyzja z dnia 30 sierpnia 2013 r. o nr [...]. W uzasadnieniu wniosku podatnik powołał się na swoją trudną sytuację ekonomiczną i majątkową, która zdaniem wnioskodawcy uniemożliwia jednorazowe uregulowanie bądź wyegzekwowanie ww. zaległości. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił rozłożenia na raty ww. zaległości podatkowej. Organ II instancji uchylił w całości decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego uznał, że z uwagi na toczące się wobec podatnika postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, nieposiadanie przez podatnika majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej, które to zaległości są znacznej wartości – zachodzi uzasadniona obawa, że należności wynikające z decyzji z dnia 19 maja 2014 r. nie zostaną uregulowane.

W zażaleniu na ww. postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i umorzenie postępowania w sprawie albo uchylenie ww. postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Naczelnika Urzędu Celnego i zarzucił naruszenie:

- art. 239b§2 O.p. poprzez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo nieuprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z tej decyzji nie zostanie wykonane;

- art. 239b§1 pkt 2 O.p. poprzez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo niewykazania, że strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia.

W uzasadnieniu podniesiono w szczególności, że podjęcie przez stronę kroków mających na celu zawarcie z wierzycielem publicznym układu ratalnego w istocie świadczy o zamiarze wykonania przez nią dotychczas ciążących na niej obowiązków. Innymi słowy, przytoczona przez Naczelnika Urzędu Celnego okoliczność złożenia wniosku ratalnego uprawdopodabnia, że strona podejmuje kroki w celu wykonania zobowiązań wynikających z dotychczasowych decyzji wymiarowych. Czyni to więc zasadnym zarzut naruszenia art. 239b§2 O.p. poprzez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo nieuprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z tej decyzji nie zostanie wykonane.

Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2014 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Organ II instancji zacytował treść art. 239 b§1 i §2 O.p. i wskazał następnie, że uregulowane w pierwszym ze wskazanych przepisów przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mają charakter fakultatywny i rozłączny, co powoduje, że zaistnienie jednej z nich daje podstawę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przy tym warunkiem koniecznym jest uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b§2 O.p.). Fakt zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 239b§1 O.p., organ podatkowy obowiązany jest ustalić przez udowodnienie, natomiast dla wykazania spełnienia warunku określonego w art. 239b§2 O.p., wystarczy jedynie uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu. W sprawie Naczelnik Urzędu Celnego odwołał się do art. 239b§1 pkt 1 O.p. i wskazał zaistnienie przesłanki z tego przepisu wynikającej, tj. posiadanie informacji, że wobec strony toczą się postępowania egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych.

Jak wynika z pisma Wydziału Egzekucji Izby Celnej z 13 maja 2013 r. nr [...] od listopada 2012 r. toczy się wobec R.K. dziewięć postępowań egzekucyjnych, w których dochodzone są zaległości podatkowe w łącznej kwocie 55.525,74 zł. oraz odsetki i koszty egzekucyjne.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej organ I instancji uprawdopodobnił, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, gdyż wskazał fakty pozwalające na przyjęcie, że zachodzi uzasadniona obawa (przypuszczenie), że zobowiązanie takie nie zostanie wykonane, a w konsekwencji wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia. Organ II instancji zwrócił także uwagę, że w sprawie istotne jest, że podatnik nie złożył deklaracji AKC-U z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz wniósł odwołanie do decyzji wymiarowej. Dlatego też za niezasadny – w ocenie Dyrektora Izby Celnej – należy uznać naruszenie art. 239b §2 O.p.. Za chybiony został uznany także zarzut naruszenia art. 239b§1 pkt 2 O.p., gdyż do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wystarczy zaistnienie jednej z czterech przesłanek wskazanych w art. 239b§1 O.p.. Skoro w sprawie bezspornie zaistniała przesłanka wskazana w art. 239b§1 pkt 1, to bez znaczenia jest, czy zaistniała przesłanka wskazana w art. 239b§1 pkt 2 O.p.. Na marginesie jedynie Dyrektor IC zauważył, że na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej, organ I instancji miał wiedzę odnośnie majątku podatnika.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Celnej, podatnik wniósł o jego uchylenie wraz z poprzedzającym postanowieniem organu I instancji. Zarzucił naruszenie art. 239b§2 O.p. poprzez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo nieuprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z tej decyzji nie zostanie wykonane.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podał w szczególności - odnosząc się do stanowiska Dyrektora Izby Celnej, że istnieje ryzyko wygaśnięcia zobowiązania wskutek przedawnienia - że decyzja wymiarowa organu I instancji została doręczona w dniu 27 maja 2014 r. Określa ona skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu za 2009 r. – termin płatności tego podatku upłynął dnia 25 września 2009 r. Zobowiązanie podatkowe przedawni się zatem 31 grudnia 2014 r. (art. 70§1 O.p.). Odwołanie od wskazanej decyzji skarżący wniósł 9 czerwca 2014 r. Zgodnie z art. 139§3 O.p., załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno co do zasady nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. W związku z tym, nie budzi wątpliwości stwierdzenie o prawdopodobieństwie wydania przez organ podatkowy II instancji ostatecznej decyzji przez terminem przedawnienia przedmiotowego zobowiązania. W ocenie pełnomocnika, trudno przyjąć, że Dyrektor Izby Celnej stosowną, przekonującą argumentacją, będącą środkiem zastępczym dowodu, wykazał, że zobowiązanie podatkowe skarżącego nie zostanie wykonane wskutek jego przedawnienia. Zasadne jest zatem twierdzenie o naruszeniu przez organy podatkowe obu instancji art. 239b§2 O.p. Wydane w sprawie postanowienia nie zawierają bowiem twierdzeń uprawdopodabniających, że zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane i wygaśnie wskutek przedawnienia – wbrew tezie Dyrektora Izby Celnej. Na marginesie pełnomocnik skarżącego zauważył, że 28 sierpnia 2014 r. pełnomocnikowi skarżącego doręczono ostateczną decyzję organu podatkowego drugiej instancji.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do stanowiska, że organy nie uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z nieostatecznej decyzji nie zostanie wykonane, organ powołał się na poglądy zawarte w wyrokach NSA o sygnaturach akt I FSK 1650/10 i I GSK 834/12 i wskazał, że je podziela.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi postanowienie nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:

1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub

2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub

3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu, przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Z przywołanych regulacji wynika, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie prawa przy okazji enumeracji tych czterech okoliczności pozwalających na zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności spójnika "lub", wyrażającego zgodnie z zasadami poprawnej legislacji tzw. alternatywę rozłączną, oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy podatnika już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru. Drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W kontekście tej przesłanki wskazać należy, że uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo - zmaterializowania się jej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już podkreślano, że przyjęcie w treści § 2 art. 239b Ordynacji podatkowej pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. W związku z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należało uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 1598/09 dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie zwraca się uwagę, że fakt zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy obowiązany jest ustalić przez udowodnienie, natomiast dla wykazania spełnienia warunku określonego w art. 239b § 2 tej ustawy wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu. Uprawdopodobnienie nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) istnienia jakiegoś faktu, a zatem nie oznacza konieczności udowodnienia danej okoliczności.

Organy powołały się na art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i wskazały zaistnienie przesłanki z tego przepisu wynikającej, tj. posiadanie informacji, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych.

Skarżący nie kwestionuje , że zachodziła przesłanka wymieniona w art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Istota sporu ogniskuje się natomiast wokół przesłanki z § 2 cyt. przepisu albowiem w ocenie skarżącego organy nie uprawdopodobniły , że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym sprawę - wbrew twierdzeniom skarżącego - organy podatkowe uprawdopodobniły, że zobowiązanie nie zostanie wykonanie. Jak już wyżej wskazano, przesłanka uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania nie może być utożsamiana z udowodnieniem tej okoliczności, a jedynie ze wskazaniem określonych faktów pozwalających na przyjęcie, iż zachodzi uzasadniona obawa (przypuszczenie), że zobowiązanie takie nie zostanie wykonane, a w konsekwencji wygaśnie wskutek upływu terminy przedawnienia. Za taką okoliczność uprawdopodobniającą możliwość niewykonania zobowiązania można było przyjąć fakt, że skarżący posiadał znaczne zaległości, które podlegały egzekucji , czyli przymusowemu ściągnięciu . Skoro skarżący mimo ciążącego na nim obowiązku dobrowolnie nie uiścił podatku w należnej wysokości i to przez znaczny okres czasu, to uznać należy , że organy podatkowe były uprawnione do przyjęcia, iż skarżący nie dawał gwarancji wykonania zobowiązania podatkowego przed upływem terminu jego przedawnienia .

Jednocześnie organ wykorzystał materiały związane z wnioskiem strony o rozłożenie na raty zaległości podatkowej ( 77 257,00 zł. ), gdzie strona powołując się na swoją trudną sytuacje ekonomiczną i majątkową wykazywała , że nie jest możliwe jednorazowe uregulowanie a nawet wyegzekwowanie ww. należności . Wykorzystując ten materiały organ pierwszej instancji przyjął , że podatnik nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej które są znaczne . Okoliczności tych skarżący nie podważył . Zaznaczyć przy tym należy , że istotną okolicznością nie był fakt złożenia wniosku o rozłożenia na raty zaległości podatkowych , lecz ustalona w ramach tego postępowania sytuacja majątkowa podatnika .

Zgodzić się należy , że uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji musi wiązać się z wykazaniem, że pomiędzy sytuacją majątkową zobowiązanego do zapłacenia określonej kwoty, a brakiem możliwości wyegzekwowania należności musi istnieć związek przyczynowy, który według zasad logicznego rozumowania wskazuje na bezskuteczność egzekucji, gdy będzie ona przeprowadzana w późniejszym terminie.

W świetle powyższych uwag, konieczne jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z takiej decyzji nie zostanie wykonane, w szczególności poprzez wskazanie okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, czy dotychczasowymi działaniami podatnika na jego majątku.

W ocenie Sądu, na tle niniejszej sprawy owym związkiem przyczynowym wskazującym na bezskuteczność egzekucji jest właśnie zachowanie podatnika, przejawiające się w uporczywym niepłaceniu podatków, jego sytuacja ekonomiczna i brak majątku do spłacenia zobowiązań podatkowych co czyni wysoce prawdopodobnym , że należność wynikająca z decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności nie zostanie wykonana .

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).