Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 1867/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 38
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
article: art. 201 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. sp. z o.o. z siedzibą w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 509/15 odrzucającego skargę D. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 19 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2010 r. i od października do listopada 2010 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 14 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 509/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę D. Sp. z o. o. z siedzibą w S. (zwanej dalej "Spółką") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 19 stycznia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2010 r. i od października do listopada 2010 r.

Uzasadniając przyczyny wydanego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Spółka, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 19 stycznia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2010 r. i od października do listopada 2010 r. Przedmiotowa skarga została podpisana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Pełnomocnictwo, datowane na dzień 18 lutego 2015 r., zostało podpisane przez Z.C.

W piśmie z dnia 15 kwietnia 2015 r. pełnomocnik Spółki wskazał, że do Sądu Rejonowego G. w G. został złożony wniosek o wykreślenie Z. C. z funkcji prezesa zarządu Spółki, w związku z jego rezygnacją z pełnienia tej funkcji.

Do pisma procesowego z dnia 14 marca 2016 r. pełnomocnik załączył kserokopie dwóch pism datowanych na dzień 19 stycznia 2015 r. (k.183-184), zawierających oświadczenie Z.C. o złożeniu rezygnacji z funkcji członka zarządu Spółki. Oświadczenie o rezygnacji zostało opatrzone podpisem K. D., wspólnika Spółki, oraz słowem "Otrzymałem".

WSA analizując powyższe okoliczności uznał, że Z.C. nie będąc już członkiem zarządu Spółki w dacie składania podpisu pod pełnomocnictwem, nie był umocowany do jej reprezentowania, a zatem nie mógł złożyć prawnie skutecznego oświadczenia umocowującego radcę prawnego do reprezentowania skarżącej Spółki przed sądami administracyjnymi, w tym także do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 19 stycznia 2015 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zarówno w dacie udzielenia pełnomocnictwa, jak i w dacie wniesienia skargi Spółka nie posiadała organu uprawnionego do jej reprezentacji. Tym samym niemożliwym było usunięcie braku formalnego skargi przez wezwanie skarżącej Spółki do jej podpisania.

Sąd uznał, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", albowiem została wniesiona przez pełnomocnika nie legitymującego się umocowaniem do działania w imieniu skarżącej Spółki.

5. Pełnomocnik skarżącej Spółki zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając, w oparciu o podstawę przewidzianą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

a) art. 128 § 1 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe podjęcie postępowania zawieszonego przez Sąd na mocy postanowienia z 15 grudnia 2015 r. z tego powodu, iż w składzie organów Spółki zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie, przy jednoczesnym założeniu, że nie było możliwe wezwanie Spółki do podpisania skargi, tj. mimo że przyczyna zawieszenia ustąpiła (art. 128 § 1 p.p.s.a), skoro w rzeczywistości nie było możliwe skierowanie odpowiedniego wezwania bezpośrednio do Spółki i w konsekwencji na tej podstawie błędne odrzucenie skargi,

b) art. 42 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm., dalej "K.c") w związku z art. 604 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm., dalej "K.p.c") poprzez wadliwe przejęcie, że kurator ustanowiony dla Spółki w toku postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego wniesieniem skargi na Decyzję, nie był uprawniony do potwierdzenia pełnomocnictwa oraz czynności procesowych dokonanych przez radcę prawnego G. F. jako pełnomocnika Spółki w świetle postanowienia Sądu Rejonowego G. w G. Wydział VIII Gospodarczy KRS sygn. akt: VIII NS-rej.KRS 9434/15/626 o ustanowieniu kuratora dla Spółki w osobie M.M. (dalej "postanowienie o ustanowieniu kuratora dla Spółki"),

c) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi Spółki na skutek wadliwego przyjęcia, że jej wniesienie było niedopuszczalne, mimo że Sąd I instancji: (i) zaniechał wezwania kuratora Spółki do potwierdzenia pełnomocnictwa oraz czynności procesowych dokonanych przez radcę prawnego G. F. jako pełnomocnika Spółki, względnie (ii) przedwcześnie podjął zawieszone postępowanie i odrzucił skargę, mimo że zaniechał wezwania bezpośrednio Spółki do potwierdzenia pełnomocnictwa oraz czynności procesowych dokonanych przez radcę prawnego G. F. jako pełnomocnika Spółki, (iii) przyjęcie przez Sąd wewnętrznie sprzecznego stanowiska, iż skarga nie została złożona w imieniu Spółki (skoro wniósł ją podmiot nieuprawniony) przy jednoczesnym stwierdzeniu, że odrzucenie podlega skarga Spółki, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia Spółki prawa do sądu w sprawie ze skargi na decyzję.

W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozstrzygniecie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, oraz o ponowne rozpoznanie sprawy. Wniesiono również o uchylenie postanowienia Sądu I instancji z 14 czerwca 2016 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania.

Dodatkowo, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. strona zwróciła się o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z następujących dokumentów:

- Wydruku z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 22.07.2016 r. (informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu KRS) dla Spółki - na okoliczność powołania Prezesa Zarządu Spółki w osobie Pana W. O., tj. istnienia organu uprawnionego do reprezentacji Spółki, możliwości usunięcia braku formalnego skargi poprzez wezwanie skarżącej Spółki do podpisania skargi, względnie potwierdzenia pełnomocnictwa udzielonego r.pr. G.F. albo potwierdzenia czynności procesowych dokonanych przez pełnomocnika w sprawie,

- Oświadczenia Spółki z dnia 25 lipca 2016 r. złożonego przez Prezesa Zarządu Spółki w osobie W. O. – na okoliczność potwierdzenia pełnomocnictwa udzielonego r.pr. G. F. do zastępowania Spółki w sprawie, a w szczególności do wniesienia skargi na Decyzje oraz potwierdzenia wszystkich czynności procesowych dokonanych przez niego w sprawie dotychczas.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przy czym na podstawie art. 29 p.p.s.a. organ lub osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu.

W niniejszej sprawie stroną skarżącą jest spółka kapitałowa, czyli osoba prawna. Konieczne jest zatem sięgnięcie do przepisu art. 38 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Wedle tego przepisu, osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Zgodnie z wywodzoną z tego przepisu teorią organów, akceptowaną powszechnie w judykaturze i doktrynie, osoba prawna ma zdolność prawną i odpowiadającą jej na gruncie prawa procesowego zdolność sądową oraz pełną zdolność do czynności prawnych i będącą jej odzwierciedleniem procesowym zdolność procesową, a czynności prawne i procesowe dokonywane przez występujące w roli organu (organów) tego podmiotu osoby fizyczne są działaniami samej osoby prawnej. Jeżeli osoba ta nie posiada organu powołanego do jej reprezentowania, to pomimo posiadania zdolności sądowej nie może ujawnić swojej woli i podejmować czynności prawnych lub procesowych, nawet jeżeli posiada należycie umocowanego pełnomocnika ustanowionego przed utratą organu powołanego do jej reprezentowania czy też prokurenta (por. wyrok SN z dnia 7 listopada 2006 r., I CSK 224/06, LEX nr 276251 i orzeczenia tam powołane).

W myśl natomiast z art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030, ze zm.) w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz.

Na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku braków w składzie organów osoby prawnej będącej stroną skarżącą, braki te mogą powodować różne skutki w zależności od momentu ich ujawnienia, tj. zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego lub odrzucenie skargi. Podkreślić jednak należy, że braki w tym zakresie, istniejące w chwili wnoszenia skargi skutkują odrzuceniem skargi, a nie zawieszeniem postępowania (por.: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 3, Wolters Kluwer, Warszawa 2009, s. 103 -105 i 348).

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy okolicznością bezsporną jest to, że w chwili wnoszenia skargi zarząd Spółki był nieobsadzony, gdyż udzielający w imieniu Spółki pełnomocnictwa (datowanego na 18 lutego 2015 r.) Z. C. (Prezes Zarządu Spółki) w dniu 19 stycznia 2015 r. skutecznie złożył rezygnację z funkcji w zarządzie Spółki. Wiedzę o braku organu uprawnionego do reprezentacji Spółki na dzień wniesienia skargi WSA w Gdańsku uzyskał wskutek oświadczeń złożonych w toku postępowania przez pełnomocnika Spółki, z których wynikało, że osoba udzielająca pełnomocnictwa, tj. Z. C. – zrezygnował z funkcji w Zarządzie Spółki.

Oznacza to, że po złożeniu rezygnacji przez jej Prezesa – będącego jedynym członkiem zarządu – Spółka, aż do czas uzupełnienia braków w zakresie reprezentacji, nie mogła podejmować żadnych czynności procesowych. W tej sytuacji uznać należało, że Spółka w okresie, w którym nie posiadała zarządu nie mogła zainicjować skutecznie postępowania sądowoadministracyjnego, a co za tym idzie nie była też władna udzielić pełnomocnictwa procesowego upoważniającego r.pr. G. F. do zainicjowania w jej imieniu takiego postępowania.

Jednocześnie skoro w dacie wnoszenia skargi zarząd Spółki był nieobsadzony, to nie było podstaw aby przyjmować, że sytuacja taka mogła podlegać konwalidacji wskutek zastosowania art. 31 § 1 w zw. z art. 58 § 2 p.p.s.a. Odróżnić bowiem należy sytuację, w której zarząd spółki jest należycie obsadzony zaś pełnomocnik działa w imieniu spółki bez prawidłowego pełnomocnictwa od sytuacji, w której pełnomocnik nie mając ważnego pełnomocnictwa inicjuje postępowanie sądowe w imieniu spółki, która w terminie właściwym do wniesienia skargi funkcjonowała bez zarządu. Tylko w tym pierwszym przypadku możliwe jest zatwierdzenie czynności podjętych przez pełnomocnika działającego bez umocowania. Mając powyższe na uwadze należy zaznaczyć, pomijając zarazem to czy wyznaczony kurator może w ogóle być podmiotem uprawnionym do potwierdzania czynności dokonywanych przez nienależycie umocowanego pełnomocnika, że kurator został powołany w Spółce dopiero 11 czerwca 2015 r., a więc już po terminie przewidzianym do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 19 stycznia 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2010 r. i od października do listopada 2010 r. (doręczoną pełnomocnikowi Spółki 22 stycznia 2015 r.). A zatem w dacie przewidzianym do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 19 stycznia 2015 r. Spółka nie posiadała żadnego organu, który mógł ją reprezentować.

Za zasadne należało uznać natomiast wywody zawarte w zarzucie dotyczącym naruszenia art. 128 § 1 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a., w którym pełnomocnik strony podnosi, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw aby podejmować zawieszonego postępowania, skoro przyczyna jego zawieszenia nie ustąpiła. Niemniej jednak wskazana wyżej nieprawidłowość nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy. Uzupełnienie przez Spółkę w późniejszym okresie braków po stronie organów ją reprezentujących nie zmieniłoby bowiem tego, że w terminie właściwym do wniesienia skargi strona skarżąca nie mogła skutecznie zainicjować postępowania sądowoadministracyjnego, co oznaczało zarazem, że czynności podjęte w tym zakresie przez r.pr. G.F. nie mogły podlegać konwalidacji. A zatem podjęcie przez Sąd postępowania również w późniejszym okresie nie doprowadziłoby do usunięcia pierwotnej przeszkody uniemożliwiającej wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie.

Nie mogły też mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia wnioskowane w skardze kasacyjnej dowody. Odnosiły się one bowiem do okoliczności powstałych po okresie, w którym upływał biegł terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 19 stycznia 2015 r.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne. Wobec powyższego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.