Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 404/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1405 par 1 pkt 1 lit a i c , art. 250 par 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. art. 3 ust. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 7, art.77 par 1 , art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. sprawy ze skargi E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] r., nr [...] II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego J. B. kwotę [...]([...] [...]) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] r.

nr [...] na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 27 ust. 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa

w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 r., poz.1465), po rozpatrzeniu wniosku E. A. odmówił prawa do świadczenia w formie świadczenia wychowawczego, wnioskowanego na M. A..

W uzasadnieniu decyzji na wstępie organ I instancji przywołał treść przepisów art. 5 ust. 3 i ust. 4, art. 2 ust. ust. 19 i 20 oraz art. 7 ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podał, że na podstawie wniosku z dokumentami i przeprowadzonego postępowania ustalono, iż dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę [...]zł. Ustalając dochód rodziny za 2017 rok, uwzględniono dochód B. A., tj. dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w wysokości [...] zł oraz dochód E. A. w wys. [...] zł, tj. dochód brutto wykazany w zaświadczeniu Ministra Finansów o wysokości dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne i podatek należny oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także dochód wykazany w oświadczeniu o dochodzie członków rodziny niepodlegającym opodatkowaniu, tj. kwoty otrzymywane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zwrotu niewykorzystanej ulgi na dziecko w kwocie [...]zł, a także alimenty wyegzekwowane przez komornika sądowego w W. w wys. [...] zł oraz świadczenie pieniężne wypłacone w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w wys. [...] zł.

Organ I instancji następująco przedstawił sposób obliczenia dochodu: [...] zł (zatrudnienie E. A. od dnia [...] r.) : 6 m-cy = [...] zł tj. miesięczny dochód z pracy E. A.; [...] zł (dochód z działalności gospodarczej za rok 2017 B. A.) : 12 m-cy (działalność rozpoczęta [...] r.) = [...] zł,tj. miesięczny dochód B. A.; dochody nieopodatkowane w wys. [...] zł (alimenty wyegzekwowane od komornika sądowego w wys. [...] zł + świadczenia pieniężne wypłacone w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w wysokości [...] zł + ulga na dziecko w wysokości [...] zł: 12 m-cy = [...] zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł : 3 osoby w rodzinie = [...] zł i przekroczył próg dochodowy wg ustawy o świadczeniach wychowawczych. W związku z tym odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E. A., w którym podniosła,

że organ błędnie przyjął, że B. A. jest we wspólnocie gospodarstwa domowego. GOPS w W. posiada wiedzę, że od marca 2016 r. samotnie wychowuje dziecko i nie można doliczać jego dochodu, ponieważ faktyczna separacja jest od marca 2016 r. Odwołująca powołała się na sprawę rozwodową w toku o sygn. akt I C [...] i dołączyła kserokopię zawiadomienia o rozprawie na dzień [...] r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

19 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r.,

poz. 2096 ze zm.), art. 2, art. 5, art. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Kolegium organ I instancji w sposób właściwy, zgodnie

z obowiązującymi przepisami prawa, zweryfikował dochody rodziny E. A., mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Słusznie organ uwzględnił w składzie rodziny małżonka strony B. A., a do dochodu rodziny wliczył uzyskiwane przez niego dochody. Organ w sposób prawidłowy dokonał matematycznych wyliczeń kwoty dochodu i ustalił, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie E. A. wyniósł [...] zł i przekroczył ustawowe kryterium do przyznania świadczenia rodzinnego. Przepisy prawa nie przewidują okoliczności nieujmowania małżonka w składzie rodziny, nawet w sytuacji, gdy małżonek nie zamieszkuje wspólnie z pozostałymi członkami rodziny, jak też w sytuacji, gdy toczy się postępowanie o rozwód. Okolicznością przeważającą w tej sytuacji jest fakt małżeństwa strony. Kolegium wyraziło zrozumienie rozgoryczenie strony, jednakże przypomniało,że organy administracyjne winne są postępować zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że dokonując wyliczeń matematycznych dochodu rodziny E. A. bez ujmowania B. A. w składzie rodziny i nie wliczając uzyskiwanych przez niego dochodów, dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie wyniósłby [...] zł i w dalszym ciągu przekraczałby kryterium dochodowe.

E. A. zaskarżyła decyzję SKO w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca zwróciła się w skardze o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi.

Pełnomocnik z urzędu r.pr. J. B. w piśmie z dnia [...] r. uzupełniającym skargę wskazał, że zaskarżonym decyzjom zarzuca:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

a) art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (w brzmieniu na dzień [...] r.), w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne jego zastosowanie polegające na:

- wliczeniu dochodu ówczesnego małżonka skarżącej do dochodów rodziny za rok 2017 oraz jednoczesnym wliczeniu do dochodów wyegzekwowanych od niego alimentów, pochodzących z uzyskiwanego przez niego dochodu, prowadzącego do zdublowania tych dochodów,

- ustaleniu przez organ I instancji, że skarżąca w okresie od [...] r.

do [...] r. uzyskała dochód w postaci świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł, gdy świadczenie to zostało zwrócone

w całości jako nienależnie pobrane,

b) art. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (w brzmieniu na dzień

27 grudnia 2018 r.) poprzez błędne jego zastosowanie polegające na przyjęciu,

iż skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego.

c) art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (w brzmieniu na dzień [...] r.) poprzez błędne jego zastosowanie polegające na przyjęciu, iż dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę [...]zł,

II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

a) art. 6, 7, 77, 80 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego

w sposób subiektywny, dowolny, nie wyjaśniając w zupełności stanu faktycznego,

a przez to w sposób rażąco sprzeczny z przepisami procedury administracyjnej,

a w szczególności poprzez niezgodne ze stanem faktycznym ustalenie dochodu

w postaci kwoty wypłaconego przez organ I instancji w 2017 r. świadczenia

z funduszu alimentacyjnego, które, jako świadczenie nienależne zostało zwrócone organowi I instancji w całości,

b) art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. poprzez niezupełne i niewystarczające uzasadnienie podstaw faktycznych decyzji Wójta Gminy W. polegające na niewyjaśnieniu:

- sposobu obliczenia kwoty dochodu małżonka skarżącej B. A.

w kwocie [...]zł,

- podstaw wliczenia dochodu ówczesnego małżonka skarżącej B. A. do dochodów rodziny za rok 2017 oraz jednoczesnym wliczeniu do dochodów wyegzekwowanych od niego alimentów, pochodzących z uzyskiwanego przez niego dochodu, prowadzącego do zdublowania tych dochodów,

c) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie polegające na utrzymaniu zaskarżonej decyzji organu I instancji w mocy, gdy w istocie decyzja ta powinna ulec uchyleniu, wobec stwierdzonych uchybień.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez występującego w sprawie radcę prawnego według norm przepisanych oraz o dopuszczenie dowodu z decyzji Wójta Gminy W. z dnia

[...] r. nr [...] o ustaleniu, że świadczenia

z funduszu alimentacyjnego wypłacone E. A. za październik i grudzień 2017 r.

są świadczeniami nienależnie pobranymi i zobowiązaniu E. A. do zwrotu kwoty [...]zł oraz z sześciu dowodów wpłat KP na okoliczność dokonania przez skarżącą zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego w całości.

W uzasadnieniu decyzji pełnomocnik skarżącej podał, że E. A. od marca 2016 r. pozostaje z ówczesnym małżonkiem B. A. w faktycznej separacji, a przez to nie tworzy z nim gospodarstwa domowego i w konsekwencji jego dochody nie powinny być wliczane do dochodów rodziny. Ponadto organ I instancji do wyliczenia dochodu rodziny za 2017 r. przyjął dochody ówczesnego małżonka z działalności gospodarczej, jak również wyegzekwowane we wrześniu, październiku i listopadzie 2017 r. w drodze postępowania egzekucyjnego od niego alimenty na rzecz małoletniej córki M. A., które pochodzą z wliczonych już raz dochodów B. A. za rok 2017 r. Takie podwójne wliczenia tych samych dochodów prowadzi do sztucznego i niezgodnego ze stanem faktycznym zawyżenia dochodów rodziny. Skoro bowiem uznano, że należy wliczyć do dochodu rodziny dochody B. A. to jednocześnie, powinno się pominąć pochodzące z jego dochodu alimenty, albo przyjąwszy za zasadne wliczenie alimentów dochody B. A., powinno się obniżyć o kwotę tychże alimentów. Nadto organowi I instancji należy zarzucić również niezgodne ze stanem faktycznym wliczenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego do dochodu rodziny, skoro w dacie wydania zaskarżonej decyzji w mocy była decyzja o

zwrocie tego świadczenia jako nienależnego, co też skarżąca uczyniła w kwocie

[...] zł. Po odjęciu od dochodów rodziny nieprawidłowo naliczonych alimentów oraz zwróconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...]zł dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł +

[...] zł), a zatem dochód był niższy od kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i uprawniał do przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego. Nawet gdyby wliczyć wypłacone alimenty w kwocie [...]zł, a pominąć zwrócone świadczenie z funduszu alimentacyjnego to dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł + [...] zł) i również uprawniał do przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego.

Do skargi pełnomocnik dołączył decyzję Wójta Gminy W.

nr [...] z dnia [...] r., którą ustalono,

że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone E. A. za październik

2017 r. i za grudzień 2017 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i zobowiązano E. A. do zwrotu kwoty [...]zł nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego i ustawowych odsetek za opóźnienie naliczanych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia całkowitej spłaty należności. Ponadto pełnomocnik dołączył do skargi kopię dowodów wpłat na rzecz GOPS w W. łącznie kwoty [...]zł z tytułu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Na rozprawie w dniu [...] r. Sąd postanowił dopuścić dowód

z ww. dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2018 r., poz. 2107 ze zm.). Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy, co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem przeprowadzona według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niniejszej sprawie decyzji, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że przy ich wydawaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i zastosowanie oraz prawa procesowego, skutkujących ich uchyleniem.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w K., którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia

[...] r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na córkę na okres [...] z uwagi na ustalenie, iż miesięczny dochód na osobę

z rodziny skarżącej, w roku bazowym 2017 r. przekroczył tzw. kryterium dochodowe warunkujące przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko.

Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. 2018 r. poz. 2134), dalej jako "ustawa".

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. W myśl art. 2 pkt 1 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to, dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy, dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3.

W ocenie Sądu organy obu instancji nie ustaliły i nie oceniły wszystkich okoliczności sprawy, co miało istotny wpływ na ustalenie dochodu, o którym mowa

w art. 2 pkt 2 ustawy.

Przede wszystkim organy bezrefleksyjnie przyjęły, że zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy, małżonek, z którym skarżąca nie ma orzeczonej separacji lub rozwodu, musi być uznany za członka jej rodziny, którego dochód podlega wliczeniu do dochodu wnioskodawczyni.

W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że w ramach ustalania członków rodziny zwrot "odpowiednio", jakiego użył ustawodawca w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, podobnie jak w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zobowiązuje organ rozpatrujący wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego do rozważenia w ramach ustalania stanu faktycznego sprawy, które z wymienionych w art. 2 pkt 16 osób należy zaliczyć do rodziny wnioskodawcy. Ustawodawca zobowiązał organ do analizy tej kwestii w odniesieniu

do każdej konkretnej sprawy właśnie poprzez użycie słowa "odpowiednio", najwyraźniej uznając, że możliwe komplikacje stosunków rodzinnych nie są materią, którą można i należy regulować sztywno i kazuistycznie, co w ostateczności umożliwia w wyjątkowych okolicznościach sprawy pominięcie małżonka wnioskodawczyni (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2018 r. I OSK 2956/16, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 lipca 2019 r. II SA/Ol 266/19, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lutego 2017 r. II SA/Po 970/16 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też niezbędne przy interpretacji przepisów z założeniem racjonalności ustawodawcy jest więc dokonanie takiej subsumcji prawa do rozważanych okoliczności danej sprawy, która odpowiadałaby konstytucyjnym zasadom sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa stanowiących istotę demokratycznego państwa prawa. Celem przyznania świadczenia wychowawczego, na co wskazuje już sama nazwa ustawy je regulującej, jest pomoc państwa w wychowywaniu dzieci. Akcentowane jest wychowywanie dziecka (art. 4 ustawy), w tym opieka nad nim, przysługuje ono nawet opiekunowi faktycznemu dziecka. Według art. 2 pkt 13 ustawy osobą samotnie wychowującą dziecko nie jest osoba, która wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W art. 2 pkt 16 ustawy po wymienieniu takich osób, jak małżonkowie, rodzice dzieci, opiekun faktyczny dziecka wymienia się inne osoby, wskazując "zamieszkujące wspólnie z tymi osobami". Poza tym zastosowanie art. 2 pkt 16 ustawy w sposób automatyczny i bezrefleksyjny prowadzić może do absurdalnych sytuacji, gdy ta sama osoba pozostająca formalnie w związku małżeńskim, ale faktycznie ze współmałżonkiem pozostająca w rozłączeniu,

a tworząca z inną osobą konkubinat, na podstawie tych samych przepisów będzie traktowana równocześnie, jako członek dwóch rodzin (tj. jako "małżonek" z art. 2 pkt 16 ustawy) i jako "rodzic dziecka" (też z art. 2 pkt 16 ustawy).

Organy obu instancji, pomimo posiadanych informacji o samotnym wychowywaniu córki przez skarżącą nie poddały analizie faktycznej sytuacji rodzinnej skarżącej. Tymczasem postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia

[...] r. (w aktach administracyjnych sprawy) Sąd, w procesie o rozwód, wobec informacji o wyjeździe poza miejsce zamieszkania rodziny małżonka skarżącej i braku woli utrzymywania wspólnego dziecka, udzielił skarżącej zabezpieczenia alimentów, orzekając o obowiązku łożenia przez B. A. na rzecz małoletniej M. A. kwoty [...]zł od [...] r. tytułem alimentów. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że skarżąca od marca 2016 r. samotnie wychowuje dziecko, postępowanie rozwodowe jest w toku. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji skarżącej jest również fakt egzekucji komorniczej alimentów z wniosku wierzyciela E. A.. Z pisma [...] Sądowego SR w W. z dnia [...] r. skierowanego do Ośrodka Pomocy w W. wynika, że egzekucja zobowiązań alimentacyjnych wszczęta została w dniu [...] r., dotyczy bieżących i zaległych alimentów, co stanowi o tym, iż zobowiązany nie reguluje dobrowolnie zasądzonych alimentów, a więc nie uczestniczy swoimi dochodami w utrzymaniu rodziny, poza przymusowo wyegzekwowanymi kwotami. Trudno zatem, zdaniem Sądu, wbrew faktom przyjmować fikcję, iż dochód miesięczny niemieszkającego z rodziną od marca 2016 r. męża skarżącej w pełnej wysokości zasila budżet całej rodziny i utrzymywać fikcję funkcjonowania trzyosobowej, pełnej rodziny. Ponadto w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. (w aktach administracyjnych) wskazano adres zamieszkania B. A. w W. i przekazano wniosek organu według właściwości Urzędowi Skarbowemu w W..

Powyższe dokumenty zostały zupełnie pominięte w ocenach organu I instancji. Kwestii tych nie rozważało również Kolegium. Przy czym skarżąca w odwołaniu wskazała termin rozprawy rozwodowej wyznaczony na dzień [...] r. i w tym dniu wyrok rozwiązujący małżeństwo skarżącej zapadł. Należy pamiętać, że w art. 15 ust. 1 ustawy organom dano uprawnienie do weryfikacji wątpliwości w sytuacjach, gdy w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej o to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem. W rozpoznawanej sprawie z tej możliwości organy nie skorzystały, przyjmując formalistyczne podejście do definicji rodziny zawartej w ustawie, które doprowadziło do nieakceptowalnego rezultatu doliczenia do budżetu skarżącej za 2017 rok dochodów byłego już męża, z którym skarżąca faktycznie pozostawała w separacji od marca 2016 r. i samodzielnie, w ramach dochodów własnych z niewielkim udziałem alimentów, prowadziła dwuosobowe gospodarstwo domowe.

Z powyższych względów, Sąd orzekający w obecnym składzie stwierdził,

że organy nie oceniły prawidłowo okoliczności związanych ze składem osobowym rodziny skarżącej, naruszając tym samym przepisy art. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., a także art. 15 ust. 1 ustawy i art. 2 pkt 16 ustawy poprzez jego błędną wykładnię. Błąd ten polegał na przyjęciu, że formalne pozostawanie przez skarżącą w związku małżeńskim zawsze i automatycznie (bez możliwości analizowania i uwzględniania wyjątkowych okoliczności konkretnej sprawy) skutkuje koniecznością uwzględnienia przy obliczaniu dochodu rodziny dochodu jej męża.

Dalej wskazać należy, że kolejną kwestią w rozpoznawanej sprawie pozostaje ocena prawidłowości wyliczenia przez organy wysokości dochodu skarżącej celem ustalenia, czy spełnia kryterium dochodowe, którego przekroczenie czyni zasadną odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Poza wskazaną już koniecznością wyeliminowania z obliczeń dochodu rodziny skarżącej dochodów byłego już małżonka, zdaniem Sądu wymaga wyjaśnienia

i precyzyjnego ustalenia kwot podlegających ewentualnemu doliczeniu i odliczeniu

z dochodu skarżącej. Dane liczbowe powinny wynikać z przedłożonych przez skarżącą dokumentów, bądź dokumentów uzyskanych przez organ w ramach wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Organ powinien przy tym wyraźnie wskazać, jakie wielkości wziął pod uwagę, i z jakich dokumentów wynikały, zwłaszcza w sytuacji, gdy podane kwoty w dokumentach nie są możliwe do zweryfikowania.

W aktach administracyjnych znajduje się dokument sporządzony z upoważnienia Wójta W. przez Inspektora ds. funduszu alimentacyjnego przedstawiający dochody członków rodziny skarżącej za rok 2017 oraz po tym roku z obliczeniami miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę ostatecznie podanym w kwocie [...]zł.

W ocenie Sądu dokument ten sporządzono nierzetelnie i nieczytelnie oraz nie koresponduje on z pozostałym materiałem dowodowym sprawy. Nie może on stanowić dowodu potwierdzającego wysokość dochodu rodziny skarżącej.

Podano w tym piśmie dochód roczny rodziny, po odliczeniu zobowiązań (bliżej nieokreślonych), w wysokości [...] zł jednocześnie wskazując, że rodzina w roku 2017 r. uzyskała dochód w kwocie [...] zł, przy czym odejmując od pierwszej kwoty dochodu rocznego, tzw. dochód utracony wykazany w tym piśmie na kwotę [...] zł w końcowym wyniku nie wychodzi druga kwota dochodu rodziny

([...] zł) tylko suma [...] zł. Z dokumentów akt nie wynika również skąd organ I instancji pozyskał informację o wysokości dochodu utraconego przez B. A., w jaki sposób został on wyliczony i z jakiego tytułu wynika. Ponadto w pierwszej tabelce wskazano dochód skarżącej opodatkowany podatkiem od osób fizycznych w wysokości [...] zł bez podania obliczeń matematycznych, w jaki sposób uzyskano ten wynik, który zupełnie nie koresponduje z wartościami wskazanymi w informacji o dochodach w roku 2017 E. A. (PIT-11).

Pomijając kwestię, że dochód małżonka w ogóle nie powinien być doliczony do dochodu rodziny skarżącej, to słusznie też podnosi pełnomocnik w skardze, że organ I instancji wadliwie wliczył dochód ówczesnego małżonka skarżącej do dochodów rodziny za rok 2017 oraz jednocześnie wliczył do dochodów wyegzekwowane od niego alimenty, pochodzące z uzyskiwanego przez niego dochodu (wcześniej w całości doliczonego do ogólnego dochodu), co faktycznie doprowadziło do zdublowania tych dochodów wykazanych na rodzinę skarżącej, w przyjętym trzyosobowym składzie.

Poza tym trafnie wskazał pełnomocnik skarżącej, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł zostało zwrócone w całości jako nienależnie pobrane. Wprawdzie decyzja z dnia [...] r. o ustaleniu, że ww. świadczenie jest nienależne i o zobowiązaniu do jego zwrotu oraz dowody wpłaty KP zostały dołączone do skargi, to jednak nie można tracić z pola widzenia faktu, że decyzja ta, jak i decyzja o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego zostały wydane przez ten sam organ, a podpisane z upoważnienia Wójta przez tego samego pracownika organu.

W tej sytuacji zdaniem Sądu, organ winien był zweryfikować dochód skarżącej

o kwotę zwróconych świadczeń, które ostatecznie, de facto nie powiększyły dochodu skarżącej.

Wykazanych braków i uchybień w materiale dowodowym sprawy zupełnie nie dostrzegł organ II instancji, jak też nie zweryfikował przedstawionych przez organ I instancji danych i obliczeń w zakresie dochodu rodziny wnioskodawczyni, a więc nie rozpoznał, zgodnie z koncepcją zasady dwuinstancyjności z art. 15 K.p.a., sprawy na nowo, w jej całokształcie z weryfikacją danych i z odniesieniem się do całego materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe uchybienia Sąd uznał, że organy obu instancji

w sposób istotny naruszyły zasady procedury administracyjnej wyrażone w art. 7,

77 § 1, 80 K.p.a. oraz prowadziły postępowanie z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Rozstrzygnięcia obu organów nie uzasadnia zebrany materiał dowodowy, a nasuwających się wątpliwości nie usuwa uzasadnienie ani zaskarżonej decyzji, ani decyzji ją poprzedzającej, które zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. powinno wskazywać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W przypadku wyliczeń obejmujących działania arytmetyczne powinno też szczegółowo te działania opisywać.

Dodatkowo Sąd zauważa, że nie wynika z akt sprawy, czy skarżąca kontynuuje zatrudnienie, a to jest warunek zastosowania przepisu art. 7 ust. 2 ustawy. W aktach brak jest jakiegokolwiek dokumentu dotyczącego zatrudnienia skarżącej.

Rozpoznając ponownie sprawę, organy wezmą pod uwagę powyższe ustalenia Sądu i ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i ponownie, po uzupełnieniu materiału dowodowego sprawy, rzetelnie przeliczą dochód skarżącej z wyłączeniem dochodu byłego męża.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie 250 § 1 p.p.s.a.