Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1118/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Joanna Królikowska-Przewłoka Asesor WSA Andrzej Kuna (spr.) Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2006 r. sprawy ze skargi "H." spółka z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 roku Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...], w oparciu o przeprowadzoną w dniu [...] sierpnia 2005 roku kontrolę samochodu ciężarowego marki [...] wraz z przyczepą i sporządzonego z tej czynności protokołu, nałożył karę pieniężną w wysokości 12.250 zł na "H." Sp z o.o. zwana dalej skarżącą. Na powyższą kwotę złożyły się następujące kary:

1/ 2.000 zł za samowolną zmianę wskazań urządzeń pomiarowo – kontrolny zainstalowanych w pojeździe przy wykonywaniu transportu drogowego;

2/ 2.000 – przyrząd kontrolny nie odpowiadał przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy;

3/ 8.000 zł – za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek;

4/ 150 zł – za okazanie wykresówki nie zawierającej pełnych danych o okresach pracy kierowcy;

5/ 100 zł – przełącznik grup czasowych używany był nieprawidłowo.

Pismem z dnia [...] listopada 2005 skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie

W uzasadnieniu odwołania podniesiono miedzy innymi, że stosunek pracy z kierowcami nawiązany był na zasadach bezpiecznych dla "H." zasugerowanych przez obsługującą firmę księgową. Pracownika zatrudnionego na etacie nie można zwolnić bez długotrwałej i kosztownej procedury, dlatego stosowano formę umów zleceń - co zdaniem doradców prawnych jednoznacznie świadczy o istnieniu stosunku pracy wystarczającym dla obu stron. Kierowcy ci w rozumieniu kodeksu pracy byli pracownikami skarżącej. Zgodnie z sugestią Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dniem [...] września 2005 roku kierowcy zostali zatrudnieni na podstawie umowy o pracę.

Dalej skarżąca wskazuje, iż adresatem zarzutów dotyczących zmian w tachografie i niewłaściwego korzystania z tego urządzenia podniesionych w protokole z dnia [...] sierpnia 2005 roku nie może być spółka, ponieważ zatrudnia jedną pracownicę biurową, która nie ma żadnych możliwości, ani kwalifikacji do kontrolowania stanu technicznego pojazdu podobnie jak społeczny zarząd, który nie jest zatrudniony w spółce i składa się z hodowców. Zadanie to zostało nałożone na kierowców i przez nich wykonywane na ich odpowiedzialność. Trasy były tak wyznaczone, że dwóch kierowców mogło je w pełni realizować z zachowaniem przepisów. Zarząd spółki w okresach, w których miały miejsce nasilenie dostaw zatrudniał dodatkowo transport obcy. To na kierowcach ciążyła odpowiedzialność za zgodne z prawem wykonywanie obowiązków oraz za stan techniczny pojazdu

Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art.5 ust.l, art.92 ust.l ustawy z dnia 6 września 200Ir. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) Ip. 1.1.1, lp. 1.11.7 pkt 2, lp. 1.11.9 pkt 3, lp. 1.11.11 pkt 2, lp. 1.11.13 załącznika do w/w ustawy o transporcie drogowym, art.3 ust.l, art. 13, art. 15 ust.2 i 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31grudnia 1985 r.P.0008-0021), decyzją z dnia [...] marca 2006 roku Główny Inspektor Transportu Drogowego:

1/ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje w części dotyczącej nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 10.100 złotych, tj. 8.000 złotych za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, 2.000 złotych za samowolną zmianę wskazań urządzenia pomiarowo-kontrolnego oraz 100 złotych za nieprawidłowe używanie przez kierowcę przełącznika grup czasowych;

2/ uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 2.150 złotych, tj. 2.000 złotych za używanie przyrządu kontrolnego nie odpowiadającego przepisom w zakresie rejestracji wymaganych okresów jazdy oraz 150 złotych za okazanie do kontroli wykresówki nie zawierającej pełnych danych o okresach pracy kierowcy i w tym zakresie postępowanie w sprawie umorzył.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ miedzy innymi podniósł, że zgodnie z art.4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym niezarobkowym przewozem drogowym jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego przewozu drogowego rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Jednym z enumeratywnie wyliczonych w ustawie elementów definicji niezarobkowego przewozu drogowego jest również konieczność prowadzenie pojazdów samochodowych używanych do przewozów przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Pracownikiem zaś, w myśl art.2 Kodeksu pracy, jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę (...). Zdaniem organu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, iż kierowca zatrzymanego do kontroli pojazdu Pan S. K. nie był przez stronę zatrudniony na podstawie umowy o pracę; wykonywał natomiast usługę prowadzenia i obsługi pojazdu na podstawie cywilno-prawnej umowy zlecenia. Mając na uwadze powyższe organ uznał, iż strona w chwili kontroli nie wykonywała niezarobkowego przewozu drogowego, ponieważ nie została spełniona w/w przesłanka definicyjna takiego przewozu. Nie ulega natomiast wątpliwości, iż strona wykonywała w chwili kontroli transport drogowy, ponieważ zgodnie z treścią art.4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym przez transport drogowy rozumie się również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej niespełniający warunków o których mowa w pkt 4, a zatem m.in. warunku konieczności prowadzenie pojazdów samochodowych używanych do przewozów przez przedsiębiorcę lub jego pracowników.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2006 roku skarżąca skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, zarzucając rażące naruszenie art.4 pkt 4 lit. a) ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 22§11 i art. 22§1 Kodeksu pracy, polegające na błędnym uznaniu, że zatrudnienie w warunkach określonych w art. 22§1 Kodeksu pracy, nie jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, a przedsiębiorca nie wykonuje niezarobkowego przewozu drogowego.

W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części.

W ocenie skarżącej stanowisko organu nadzoru jest błędne, a przedmiotowa decyzja z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] narusza art. 22 § l1 Kodeksu pracy, stanowiący, iż zatrudnienie w warunkach określonych w art. 22 § 1 Kodeksu pracy jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (np. umowy zlecenia). Legalna definicja pojęcia pracownika znajduje się zatem w art. 2 w związku z art. 22 Kodeksu pracy - i tylko w takim rozumieniu można ją przenosić na grunt innych gałęzi prawa.

Dodatkowo skarżąca podkreśliła, iż zgodnie z kontrolą prowadzoną u niej przez Państwową Inspekcję Pracy w miesiącu lutym 2006 roku, została zobowiązana do uznania zawartej ze S. K. umowy zlecenia jako umowy o pracę zawartą na czas określony od dnia [...] czerwca do [...] sierpnia 2006 r. Nie można zatem kwestionować istnienia w czasie kontroli drogowej w dniu [...] sierpnia 2006 r. stosunku pracy pomiędzy skarżącym a S. K.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organu, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów.

Stosownie do art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. ustawy o transporcie drogowym przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych, z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy transport drogowy obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, nie spełniający warunków określonych w pkt 4.

Zgodnie z art. 5 ustawy o transporcie drogowym, podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.

W toku czynności kontrolnych organ właściwie ustalił, iż prowadzący pojazd nie jest pracownikiem spółki realizującej powyższy przewóz, gdyż skarżąca zawarła z kierowcą umowę zlecenia. Pracownikiem, zgodnie z art. 2 Kodeksu pracy jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 powołanego przepisu jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w § 1 powołanego przepisu Kodeksu pracy.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie osoba prowadząca pojazd nie może być w świetle art. 2 Kodeksu pracy uznana za pracownika. W wyroku z dnia 15 stycznia 1993 r., sygn. III ARN 89/92 (POP 1993/4/70) Sąd Najwyższy stwierdza, że "uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca słowa lub pojęcia (terminy) definiuje w języku prawnym, tworząc tzw. definicje normatywne." Zbliżone stanowisko przedstawił Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18 października 1994 r. (K 2/94, OTK 1994/2/36) stwierdzając, że "...kodeksom przypisuje się szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego. Istotą kodeksu jest stworzenie koherentnej – i w miarę możliwości – zupełnej oraz trwałej regulacji w danej dziedzinie prawa(...) kodeksy przygotowywane i uchwalane są w odrębnej i w bardziej złożonej procedurze niż "zwyczajne" ustawy, istotą kodeksu jest dokonanie kodyfikacji danej gałęzi prawa. Dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i domniemuje się, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. Jest niesporne, że zarówno aksjologia, jak i technika tworzenia prawa traktuje kodeksy w sposób szczególny."

Sąd podzielił w tym zakresie zasady wykładni przedstawione w orzecznictwie sądowym, zakładające odstępowanie od potocznego, a więc leksykalnego, słownikowego znaczenia słów i pojęć w przypadku operowania przez ustawodawcę definicjami normatywnymi, legalnymi, zwłaszcza gdy są to definicje kodeksowe, mające z założenia znaczenie wykraczające poza dany akt prawny czy nawet dział prawa, znaczące dla całego systemu prawa. Za uprawnione należy więc uznać domniemanie, że w przypadku pominięcia określenia w ustawie "działowej" pojęcia "pracownika", termin ten powinien być przede wszystkim rozumiany w znaczeniu nadanym mu przez Kodeks pracy, tzn. zgodnie z przyjętą w tym Kodeksie legalną definicją tego pojęcia.

Przyjęcie takiej definicji terminu "pracownik" prowadzi w rozpatrywanej sprawie do wniosku, że pojazd samochodowy używany do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, a zatem nie był to przewóz na potrzeby własne (art. 4 pkt 4), lecz miał charakter transportu drogowego, wymagającego licencji. Wykonywanie tego transportu bez wymaganej licencji skutkuje, zgodnie z lp. 1.1.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, obowiązkiem nałożenia na przedsiębiorcę kary w wysokości 8.000zł. Nałożenie kary w tej wysokości było więc w rozpatrywanym przypadku zgodne z ustalonym stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami prawa.

Biorąc pod uwagę, że ani zaskarżona decyzja, ani utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.