Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 706/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 65 par. 2, art. 73 par. 2, par. 3 i par. 4, art. 185 par. 1w zw. z art. 197
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 2 ust. 1 i 2, par. 6 ust. 2, par. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, par. 10, par. 11
journal: Dz.U. 2015 poz 1222
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w  postępowaniu cywilnym - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy [...] w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1568/18 odrzucające skargę Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1568/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej przy ulicy [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r., znak [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy, wniesioną w jej imieniu przez podmiot sprawujący zarząd powierzony - spółkę [...] sp. z o.o., w imieniu której działał prezes jej zarządu D. G. oraz postanowił o zwrocie stronie skarżącej wniesionego w sprawie wpisu w kwocie 500 (pięćset) zł.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), ponieważ strona nie uzupełniła w terminie jej braków poprzez dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa do jej reprezentowania.

Sąd wskazał, że wniesiona skarga Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] została podpisana przez D. G., prezesa zarządu [...] sp. z o.o. w [...], działającej w imieniu skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej. WSA w Krakowie uznał, że załączony do skargi akt notarialny z dnia [...] sierpnia 2018 r., w którym zarząd nieruchomością wspólną powierzono spółce [...] sp. z o.o. nie stanowił umocowania do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] przed sądem, zaś stosownie do przepisu art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Ponieważ do skargi nie załączono pełnomocnictwa dla [...] sp. z o.o. w [...], do występowania i reprezentowania skarżącej Wspólnoty przed sądami administracyjnymi, wezwaniem z dnia 4 stycznia 2019 r. wezwano pełnomocnika do złożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, stosownego dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i reprezentowania strony skarżącej przed Sądem.

Wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi zostało skierowane do podmiotu wskazanego w skardze wraz z pouczeniem, że jego niewykonanie spowoduje odrzucenie skargi. Zostało ono ekspediowane do strony skarżącej na adres jej pełnomocnika [...] sp. z o.o. w [...], zaś po dwukrotnym awizowaniu powróciło do Sądu z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Sąd stwierdził, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje adnotacja doręczyciela o miejscu pozostawienia pisma do dyspozycji adresata. Widnieje również data zwrotu, data pierwszego i drugiego awiza. Określono również w sposób jednoznaczny miejsce pozostawienia awiza – oddawcza skrzynka pocztowa adresata. Widnieje również pieczątka w zakresie daty zwrotu do nadawcy.

Sąd uznał, że w trybie art. 73 p.p.s.a. istotne jest, aby na kopercie zawarto informację o jej dwukrotnym awizowaniu, co w sprawie miało miejsce. Dokument potwierdzenia odbioru stanowi dokument urzędowy, który korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Przesyłka adresowana do [...] sp. z o.o. w [...] (na adres jak w skardze i jak w odpisie z KRS) została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia - wobec prawidłowości doręczenia zastępczego.

W konsekwencji WSA uznał, że dokument pełnomocnictwa - pomimo wezwania Sądu - nie został złożony, zatem wniesiona skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w [...] wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz z jej uzupełnieniem.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 73 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia zastępczego, podczas gdy do skarżącej wezwanie z dnia 4 stycznia 2019 r. nigdy nie dotarło, jak również nie pozostawiono awiza, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i spowodowało odrzucenie skargi z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W zażaleniu strona skarżąca wskazała, że o zarządzeniu do uzupełnienia braków skargi, jak i zaskarżonym postanowieniu, dowiedziała się w dniu 14 marca 2019 r., przy okazji przeglądania akt sprawy.

Podniesiono, że przesyłki zawierające wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 4 stycznia 2019 r., jak i postanowienie z dnia 19 lutego 2019 r. o odrzuceniu skargi, nigdy nie zostały prawidłowo doręczone. Strona skarżąca zaprzeczyła, aby były podejmowane przez listonosza próby doręczenia jej przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków skargi. Na korespondencji kierowanej do [...] sp. z o.o. uczyniono adnotację, że: "przesyłki nie doręczono w sposób określony w pkt 1, przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej [...] o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej". Strona skarżąca wskazała, że zawiadomienie nie mogło być pozostawione w skrzynce oddawczej, gdyż w budynku położonym przy ul. [...] w [...], w której znajduje się siedziba spółki, takiej skrzynki oddawczej nie ma. W przypadku nieobecności osoby odpowiedzialnej za odbiór korespondencji pod adresem [...] sp. z o.o. ul. [...] w [...], korespondencja jest pozostawiana w firmie sąsiadującej, zaś w przypadku doręczeń poleconych do firm znajdujących się pod adresem ul. [...],[...], była utarta praktyka, że zawiadomienie o złożeniu pisma pozostawiane jest w drzwiach adresata. Niemniej jednak zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej nie zostało pozostawione w drzwiach adresata, co spowodowało, że strona skarżąca nie miała możliwości wykonania wezwania i uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przy [...] w [...] przez spółkę [...] sp. z o.o., czy też jej prezesa.

Ponadto wskazano, że nie można przyjąć, że doręczenie w trybie art. 73 p.p.s.a. było skuteczne, ponieważ doręczyciel w formularzu potwierdzenia odbioru nie wskazał przyczyny uniemożliwiającej doręczenie właściwe lub zastępcze.

Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności, w zażaleniu zarzucono, że odrzucenie skargi nastąpiło na skutek błędnego zastosowania art. 73 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że doszło do skutecznego doręczenia zastępczego podczas gdy do strony skarżącej wezwanie z dnia 4 stycznia 2019 r. nigdy nie dotarło, jak również nie zostawiono awiza. Skutkiem tego było naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i odrzucenie skargi.

Z ostrożności, strona skarżąca wniosła również o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z jej uzupełnieniem. Wskazano, że o wezwaniu strona skarżąca dowiedziała się w dniu 14 marca 2019 r. w dniu zapoznania się z aktami, zaś wykonując wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w załączeniu do zażalenia przedłożyła uchwałę nr [...] Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. podjętą przez wszystkich właścicieli lokali nieruchomości przy ul. [...] w [...], którą to [...] sp. z o.o. została ustanowiona pełnomocnikiem do reprezentacji w postępowaniach sądowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych, a także pełnomocnictwo udzielone r. pr. M. T. przez pełnomocnika Wspólnoty Mieszkaniowej [...], które zostało udzielone aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 2018 r. Jednocześnie pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w oparciu o udzielone mu pełnomocnictwo, zatwierdził wszystkie dotychczas podjęte czynności procesowe dokonane w sprawie przez prezesa zarządu [...] sp. z o.o.

W zażaleniu wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, nakazanie ponownego, prawidłowego doręczenia stronie skarżącej wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi celem umożliwienia jej złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] przez [...] sp. z o.o., zobowiązanie Poczty Polskiej S.A. do wskazania osób dokonujących doręczeń przesyłek poleconych na adres u. [...],[...] w okresie od dnia 7 stycznia 2019 r. do dnia 1 lutego 2019 r. oraz od dnia 26 lutego 2019 r. do dnia sporządzenia zażalenia, a także o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z jej uzupełnieniem oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Po upływie ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., ustanawia się tzw. fikcję prawną doręczenia.

Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi jednak w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 p.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej.

Analiza akt sprawy wskazuje, że w zakresie doręczania stronie skarżącej przesyłek sądowych doszło do nieprawidłowości.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy (art. 65 § 1 p.p.s.a.). Do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej (art. 65 § 2 p.p.s.a.). Zastosowanie znajdą więc przepisy, wydanego na podstawie art. 131 § 2 k.p.c., rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1222 ze zm.; zwanego dalej rozporządzeniem).

Stosownie do § 2 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona za potwierdzeniem odbioru, do której dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. W przypadku niezastania adresata, doręczający sporządza zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie to pozostawia w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2 rozporządzenia). Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy, doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis, następnie oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy (§ 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia, placówka pocztowa operatora: 1) sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki z adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Jeżeli do doręczenia przesyłki nie doszło, doręczający dokonuje adnotacji o przyczynie niedoręczenia przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru, umieszcza datę i składa swój podpis (§ 11 rozporządzenia). Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki (§ 10 rozporządzenia).

Analiza przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi znajdującej się na k. 69 wskazuje, że pierwsze awizo nastąpiło w dniu 15 stycznia 2019 r., zaś drugie w dniu 23 stycznia 2019 r. Jak wynika z akt, na zwrotnym poświadczeniu odbioru doręczyciel dokonał adnotacji o tym gdzie umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki. Wskazano również z jakich powodów przesyłki nie doręczono. Natomiast miejsce, w którym formularz potwierdzenia odbioru wymaga złożenia przez doręczającego/wydającego podpisu i wskazania daty, pozostało niewypełnione. Zatem z formularza potwierdzenia odbioru wynika, że doręczenia wezwania Sądu dokonano z naruszeniem przepisów rozporządzenia, dlatego też nie wywołuje ono skutków prawnych dla strony niedokonującej czynności procesowej.

Podnoszone w zażaleniu zarzuty co do prawidłowości pracy organu doręczającego uwiarygodnia także fakt, że również odpis zaskarżonego postanowienia nie został doręczony w sposób prawidłowy. Ze znajdującej się na k. 95 przesyłki zwróconej do Sądu z powodu niepodjęcia jej w terminie przez stronę skarżącą wynika, że z powodu nieobecności adresata przesyłkę awizowano w dniu 1 stycznia 2019 r., co było niemożliwe ponieważ zawierała ona postanowienie Sądu z dnia 19 lutego 2019 r. i została przygotowana przez sekretariat Sądu do wysłania w dniu 25 lutego 2019 r.

Wobec wskazanych wyżej nieprawidłowości przy doręczaniu stronie skarżącej pism sądowych oraz kwestionowania przez stronę skarżącą faktu doręczenia przesyłki wzywającej do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak również faktu pozostawienia awiza na drzwiach adresata, należy uznać, że w niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi nie zostało prawidłowo doręczone stronie skarżącej, nie było zatem podstaw do przyjęcia, że nie usunęła on tych braków w terminie i odrzucenia skargi.

Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie wymogów formalnych skargi należy rozpatrywać w kontekście konstytucyjnego prawa strony do sądu. Uprawnienie strony do uzyskania kontroli aktu administracyjnego przez sąd, stanowiące konstytucyjne prawo do sądu, winno mieć prymat nad rozpoznawaniem skargi w sposób zbyt formalny i nadto rygorystyczny. W razie wątpliwości co do określonej czynności, zwłaszcza przy zakreślonym rygorze formalnego zakończenia sprawy przez odrzucenie skargi, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania, aby zapewnić stronom możliwie najszerszą ochronę wspomnianego prawa do sądu.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.