Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2241/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Marek Wroczyński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2013 . nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 3 pkt 11 i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 922 ze zm. – dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych) oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 413 – dalej jako rozporządzenie z dnia 26 marca 2013 r.) odmówił przyznania L. W. pomocy finansowej realizowanej w ramach tego programu. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że L. W. nie spełnia jednej z przesłanek, o których mowa w § 2 rozporządzenia tj. warunków określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r., gdyż opiekuje się synem, który ma ukończone 26 lat i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Tymczasem w ocenie organu ustawodawca wskazał, że osoba wymagająca opieki musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (tj. osoba powyżej 16 roku życia) lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z podanymi wyżej wskazaniami (osoby do 16 roku życia), aby zostały spełnione warunki umożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpoznaniu odwołania L. W. utrzymało decyzję Prezydenta W. w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołując się na przepisy (art. 4a) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2003 r. Nr 139, poz. 1328 ze zm.) wywiódł, że przy orzekaniu o niepełnosprawności dziecka brane są pod uwagę inne czynniki niż przy ocenie stanu osoby powyżej 16 roku życia. Orzeczenia dla dzieci zwykle wydawane są na czas określony, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 16 lat. Natomiast osobom powyżej 16 roku życia wydaje się orzeczenie na czas określony, o ile według wiedzy medycznej, może nastąpić poprawa stanu zdrowia, lub na stałe, jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy. Organ podniósł, że uwzględniając powyższe regulacje poddał analizie treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2013 r. i stwierdził, że interpretacja przepisu zakłada konsekwentne i precyzyjne posługiwanie się przez ustawodawcę zawartymi w ustawie sformułowaniami, przy uwzględnieniu konsekwencji wynikających z całego sytemu obowiązującego prawa. Zdaniem organu odwoławczego jeśli w ustawie o świadczeniach rodzinnych ustawodawca posługuje się precyzyjnie określeniami: 1) orzeczenie o niepełnosprawności, 2) orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i 3) orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności to brak jest podstaw, aby tylko dla potrzeb art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zamiennie traktował wszelkie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w których wypowiedziano się o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powołując się na powyższą argumentację organ odwoławczy stwierdził, że nie ma uprawnienia do dokonywania wykładni rozszerzającej art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo wskazał, że podjęcie przez skarżącą próby zmiany orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jej syna, uwzględniającego jego aktualny stan zdrowia i sytuację bytową rozstrzygnęłoby wszelkie przyszłe spory mogące powstać w związku z realizacją uprawnień wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego L. W. wniosła o jej uchylenie w całości. W obszernym uzasadnieniu podniosła, że jej pełnoletni syn, nad którym sprawuje opiekę jest dzieckiem niepełnosprawnym od urodzenia, nie mówi, nie czyta, nie pisze i nie jest samodzielny w podstawowych czynnościach życiowych. Wskazała, że organy administracji obu instancji rozpoznając przedmiotową sprawę popełniły ten sam błąd dzieląc dzieci na te do 16 i te powyżej 16 roku życia, jako już dorosłe, co zdaniem skarżącej jest niezgodne ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07. Skarżąca podkreśliła, że świadczenie pielęgnacyjne jest formą pomocy finansowej dla rodzica, który nie może podjąć pracy z uwagi na konieczność sprawowania ciągłej opieki na niepełnosprawnym dzieckiem i taki też jest cel art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja koliduje z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dna 26 marca 2013 r. w zakresie w jakim przewiduje ono, że prawo do pomocy finansowej przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca oświadczyła, że posiada prawomocną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. ustalającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych na stałe, a więc także na miesiące wskazane w rozporządzeniu, co jej zdaniem oznacza, że spełnia warunki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 27 lutego 2014 r. skarżąca złożyła do akt sądowych między innymi kserokopię orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] lipca 2013 r. o zaliczeniu jej syna do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia i [...] stycznia 2014 r. o przyznaniu jej pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2013 r. i od 1 stycznia do 31 marca 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W toku kontroli sądowoadministracyjnej, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, mając na względzie regulację art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Przedmiotem oceny Sądu pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., utrzymująca w mocy decyzje organu I instancji, którą odmówiono przyznania skarżącej pomocy finansowej, realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawę materialnoprawną decyzji organu I Instancji stanowił art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisy rozporządzenia z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 17 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast z § 2 ust. 1 rozporządzenia wynika, że prawo do pomocy finansowej przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Użyte w tym przepisie sformułowanie "przysługuje osobom mającym ustalone prawo" odnosi się do praw nabytych przez stronę w oparciu o art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Poza sporem w sprawie pozostaje, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] przyznano L. W. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem na okres od dnia 1 stycznia 2010 r. bezterminowo. Nie ulega wątpliwości, że pomoc finansowa, realizowana w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter pochodny do tego świadczenia. Posiadanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego obliguje organ do przyznania pomocy w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowi o tym wprost wskazany powyżej § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem organy obu instancji uznały, że pomoc finansowa skarżącej nie przysługuje, gdyż opiekuje się ona dorosłym synem posiadającym orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy w ocenie organów ustawodawca w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że osoba wymagająca opieki musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (czyli osoba powyżej 16 roku życia) lub orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (osoby do 16 roku życia).

Z akt sprawy wynika, że w dacie orzekania przez organy administracji M. W. legitymował się orzeczeniem wydanym w dniu [...] marca 2003 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, zmienionym orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2003 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Zatem wprawdzie nie posiadał orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami, a więc spełniał drugi z warunków wymienionych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niezrozumiałe jest zatem twierdzenie organów orzekających w sprawie o niespełnieniu przez skarżącą tych warunków, a tym samym o nieprzysługiwaniu jej pomocy finansowej na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia.

Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem dziecka ustawodawca nakazuje rozumieć dziecko własne, małżonka, przysposobione oraz dziecko, w sprawie którego toczy się postępowanie o przysposobienie lub dziecko znajdujące się pod opieką. Definicja ta abstrahuje od wieku dziecka, a zatem spełnia wymagania przepisu art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dziecko, które ukończyło 16 lat i ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w pozostałych przypadkach pod warunkiem ustalenia niepełnosprawności w stopniu niższym wraz z ustaleniami wskazań co do konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji.

Wobec tego, że L. W. miała ustalone – decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. – prawo do świadczenia pielęgnacyjnego to, w ocenie Sądu, wymienionej przysługuje za miesiąc kwiecień 2013 r., maj 2013 r. i czerwiec 2013 r. prawo do pomocy z rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W istocie bowiem intencją skarżącej było dochodzenie pomocy finansowej za ten okres, wobec pozytywnych dla niej decyzji Prezydenta W. wydanych po wniesieniu przedmiotowej skargi, o przyznaniu tej pomocy od dnia 1 lipca do 31 grudnia 2013 r. i od dnia 1 stycznia do 31 marca 2014 r., co potwierdziła na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznając, iż wydane zostały z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, iż przedmiotowa decyzja nie podlega wykonaniu.