Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 642/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 29 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 402/20 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej oddala skarga kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 402/20 oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) z 13 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

[...]– dalej: skarżący, strona lub wnioskodawca - 30 czerwca 2008 r. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku dołączył zaświadczenie wydane przez KRUS potwierdzające podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1998 i nadal.

Skarżącemu decyzją z 9 stycznia 2009 r., przyznano rentę strukturalną, płatną co miesiąc. Następnie co roku wydawane były decyzje o zmianie wysokości renty strukturalnej, podwyższające jej wysokość. Zakończenie wypłaty renty strukturalnej w związku z upływem terminu obowiązywania decyzji przyznającej pomoc nastąpiło 30 kwietnia 2018 r.

W dniu 4 lutego 2019 r. do organu I instancji wpłynęło z KRUS Placówka Terenowa w Kraśniku pismo informujące o dokonaniu weryfikacji okresów ubezpieczenia społecznego rolników i wydaniu decyzji z 29 stycznia 2019 r., o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników skarżącego od 1 lipca 2007 r. Wraz z pismem przekazano zaświadczenie stwierdzające, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 stycznia 1998 r. do 30 czerwca 2007 r., co oznacza, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej, tj. 30 czerwca 2008 r. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W związku z powyższym organ I instancji zwrócił się do KRUS w Kraśniku z prośbą o wyjaśnienie rozbieżności co do terminów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez skarżącego. W odpowiedzi Kierownik Placówki Terenowej KRUS w Kraśniku poinformował, że okresy podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników uległy zmianie na podstawie informacji uzyskanych 16 listopada 2018 r. z ZUS I Oddział w Warszawie Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych oraz dokumentów zgromadzonych w trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 września 2010 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą na terenie Belgii.

W związku z tym organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania renty strukturalnej.

Organ I instancji decyzją z 9 maja 2019 r., stwierdził wydanie decyzji o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej z naruszeniem prawa.

Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z 1 lipca 2019 r.

Wobec powyższego organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Organ I instancji decyzją z 9 stycznia 2020 r., ustalił nienależnie pobrane przez skarżącego płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...]zł.

Orzekając na skutek odwołania skarżącego Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z 13 marca 2020 r. uchylił w całości decyzję z 9 stycznia 2020 r. oraz ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w łącznej wysokości [...]zł powiększonej o odsetki.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że dla płatności zrealizowanych do grudnia 2009 r. zastosowanie mają przepisy rozporządzenia (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., s.18; dalej: rozporządzenie nr 796/2004). Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 rozporządzenie (WE) nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Dla płatności realizowanych w roku 2010 zastosowanie ma z kolei art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., s. 65). Do płatności zrealizowanych w okresie od stycznia 2011 r. do grudnia 2014 r. zastosowanie ma art. 5 ust. 1 - 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011, s. 8, z późn. zm.). Do płatności zrealizowanych od 2015 r. należy stosować przepisy zawarte w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31 lipca 2014, s. 69, ze zm.).

Organ II instancji podniósł, że w odniesieniu do przedawnienia dla płatności wypłaconych w latach 2010 - 2018 stosowane są przepisy art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 s. 340), który stanowi, iż okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Organ odwoławczy podkreślił, że wydana po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego decyzja organu I instancji o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy i nie została zaskarżona do sądu administracyjnego, jest zatem prawomocna. Z decyzji tej wynika, że skarżący w chwili wydawania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej nie spełniał przesłanek do jej przyznania. W związku z powyższym płatności przyznane z tytułu renty strukturalnej wypłacone za okres od grudnia 2008 r. do kwietnia 2018 r. wysokości [...]zł stały się płatnościami nienależnie pobranymi.

Organ II instancji podkreślił, że w sprawie obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej nie wynika z pomyłki organów ARiMR, a jest konsekwencją wyjścia na jaw - już po wydaniu decyzji przyznającej płatność – nowych okoliczności faktycznych (fakt niepodlegania w dniu złożenia wniosku ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników). Okoliczności te ujawnione zostały dopiero w 2019 r., kiedy to KRUS Placówka Terenowa w Kraśniku poinformowała o dokonaniu weryfikacji okresów ubezpieczenia społecznego rolników i wydaniu decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników z od dnia 1 lipca 2007 r.

Dokonując oceny błędu innego organu organ odwoławczy wskazał, iż zwrócono się do KRUS w Kraśniku z prośbą o wyjaśnienie rozbieżności w wystawionych przez Kierownika placówki terenowej KRUS w Kraśniku dokumentach odnośnie do terminów podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników. Uzyskana odpowiedź (pismo z 8 lutego 2019 r.) wskazuje, że w okresie od 1 lipca 2007 r. do 30 września 2010 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą na terenie Belgii, o czym nie poinformował KRUS, mimo że miał taki obowiązek. Zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z 30 czerwca 2008 r. zostało wydane w oparciu o aktualny na ten dzień stan wiedzy o okresach pracy w gospodarstwie rolnym płatnika składek. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że nie ma mowy o błędzie innego organu i nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie spełniona została przesłanka przedawnienia, o której mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do płatności wypłaconych do końca 2009 r. Dla środków zrealizowanych w kolejnych latach, z uwagi na brak wyraźnych przepisów w tym zakresie zastosowanie mają regulacje art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. Ocena działania strony pod kątem wystąpienia dobrej wiary dotyczyć może wyłącznie płatności zrealizowanych w okresie od grudnia 2008 r. do 31 grudnia 2009 r. Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 (dla płatności za rok 2009), obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Organ I instancji za przedawnione uznał płatności: za grudzień 2008 r., za styczeń 2009 r. za luty 2009 r., za marzec 2009 r. oraz za kwiecień 2009 r., w łącznej wysokości [...]zł z uwagi na upływ 10 letniego terminu od pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności decyzją z 9 maja 2019 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa. Natomiast organ odwoławczy w sposób odmienny ocenił działania skarżącego i uznał, że składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej skarżący pozostawał w dobrej wierze. Skarżący mógł oczekiwać od organu KRUS, że zaświadczenie wydane przez ten organ 30 czerwca 2008 r. jest prawidłowe i miał prawo działać w zaufaniu do organu. Nie bez znaczenia jest także stopień skomplikowania regulacji prawnych związanych z unikaniem podwójnego ubezpieczenia społecznego w przypadku rolników podejmujących zatrudnienie. Z uwagi na dobrą wiarę skarżącego płatności w wysokości [...]zł, pobrane w okresie od grudnia 2008 r. do grudnia 2009 r., nie są płatnościami nienależnymi i nie podlegają zwrotowi z powodu upływu określonego w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 czteroletniego terminu od dnia ich realizacji do 15 marca 2019 r., tj. do chwili wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Organ II instancji co do płatności przyznanych w okresie od stycznia 2010 r. do kwietnia 2018 r. przyjął, że zastosowanie mają regulacje art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, określonej w art. 1. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się, okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Moment dopuszczenia się nieprawidłowości to dzień, w którym strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej, pomimo braku spełniania warunków jej przyznania, a zatem dzień 30 czerwca 2008 r. Ponadto nieprawidłowość, której dopuścił się skarżący miała charakter ciągły, gdyż na przestrzeni lat 2008 - 2018 skarżący niezmiennie pobierał świadczenie, do którego nie był uprawniony. Zatem za moment, od którego biegnie okres przedawnienia (dzień, w którym nieprawidłowość ustała) należy uznać dzień ostatniej wypłaty płatności renty strukturalnej, tj. 20 kwietnia 2018 r. Tym samym czteroletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95 nie upłynął.

Uzasadniając oddalenie skargi strony na powyższą decyzję WSA w Lublinie podkreślił, że wysokość renty przyznanej skarżącemu ulegała co roku podwyższeniu na podstawie decyzji wydawanych przez organ I instancji, zmieniających decyzję z 9 stycznia 2009 r., przyznającą rentę strukturalną. Z tego zatem także względu nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że dalsze stosowanie rozporządzenia nr 796/2004 wynika z samego faktu przyznania renty decyzją wydaną przed 1 stycznia 2010 r., skoro w każdym kolejnym roku wydawane były decyzje, stanowiące podstawę wypłaty renty w zwiększonej wysokości. Nie ma ponadto żadnych racjonalnych argumentów przemawiających za dalszym stosowaniem przepisów obowiązujących w chwili przyznania renty do zwrotu płatności pobieranych nienależnie przez dalsze 10 lat. Do płatności wypłaconych w okresie od stycznia 2009 r. do grudnia 2009 r. zastosowanie ma przepis art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, do płatności realizowanych w roku 2010 stosuje się przepis art. 80 rozporządzenia nr 1122/2009, do płatności realizowanych od stycznia 2011 do grudnia 2014 r. zastosowanie ma art. 5 rozporządzenia nr 65/2011, do płatności zrealizowanych od stycznia 2015 r. do końca okresu pobierania renty strukturalnej należy stosować art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. oraz - dla płatności dokonywanych od 2010 r. do 2018 r. - art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.

Sąd I instancji podkreślił, że płatność nie została w przypadku skarżącego dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu. Skarżący zataił fakt prowadzenia działalności gospodarczej w Belgii, co spowodowało wydanie błędnego zaświadczenia, dającego podstawę do przyznania renty strukturalnej.

WSA wskazał, że organ II instancji przyjął dobrą wiarę skarżącego, uzasadniając swoje stanowisko działaniem w zaufaniu do organów i skomplikowaniem przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Zważywszy na wskazaną wyżej okoliczność niezgłoszenia przez skarżącego faktu podjęcia działalności gospodarczej w Belgii, do czego był on jako ubezpieczony w KRUS zobowiązany, przyjęcie dobrej wiary skarżącego może budzić wątpliwości. Jednakże z uwagi na treść art. 134 § 2 p.p.s.a., sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności, co w sprawie nie zachodzi. Przyjmując dobrą wiarę skarżącego wszystkie płatności dokonane pod rządem rozporządzenia nr 796/2004, tj. od stycznia 2009 do 31 grudnia 2009 r., w łącznej kwocie [...]zł uznał organ za przedawnione i niepodlegające zwrotowi. Tym samym co do pozostałych płatności, żadne z mających do nich zastosowanie rozporządzeń nie przewiduje badania dobrej wiary i nie uzależnia od jej istnienia możliwości odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Sąd wskazał, że wypłata renty strukturalnej nie była wynikiem pomyłki organu przyznającego rentę ani też wynikiem pomyłki innego organu, bowiem skarżący zataił fakt prowadzenia działalności gospodarczej w Belgii, co spowodowało wydanie przez KRUS błędnego zaświadczenia, dającego podstawę do przyznania renty strukturalnej. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik jest zobowiązany, nie czekając na wezwanie, w ciągu 14 dni informować Kasę o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. Skarżący tego jednak nie uczynił, co spowodowało, że zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu wydane zostało zgodnie z posiadaną przez ten organ w dacie wydawania zaświadczenia dokumentacją dotyczącą okresów pracy skarżącego w rolnictwie. W tych okolicznościach nie ma podstaw do przyjęcia, że zachodzi przewidziane w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 wyłączenie żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu. Powołane przepisy rozporządzeń nr 1122/2009, nr 65/2011 i nr 809/2014 nie przewidują przedawnienia żądania zwrotu, toteż prawidłowo wskazał organ, że w tym zakresie zastosowanie ma rozporządzenie nr 2988/95, które zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ma na celu ochronę interesów finansowych Wspólnot Europejskich (obecnie Unii Europejskiej) i ustanawia ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych oraz kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku iegnie od momentu ostatecznego zakończenia programu.

Zdaniem WSA wypłata renty strukturalnej jest nieprawidłowością ciągłą, a zatem okres przedawnienia biegnie w tym przypadku daty zaprzestania wypłaty renty strukturalnej, co miało miejsce w kwietniu 2018 r. Okres przedawnienia jeszcze zatem nie upłynął, co uzasadnia żądanie zwrotu kwoty [...]zł wypłaconej z tytułu renty strukturalnej za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 kwietnia 2018 r. Prawidłowo stwierdził również organ, że zwrot nienależnie wypłaconych płatności następuje z odsetkami, gdyż wynika to wprost z przepisów rozporządzeń nr 1122/2009, nr 65/2011 i 809/2014.

[...]wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego zmiany poprzez uchylenie decyzji Nr [...]Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARMiR z 13 marca 2020 roku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekł się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego:

I. art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez jego niezastosowanie w odniesieniu do płatności zrealizowanych na rzecz skarżącego w okresie po 1 stycznia 2010 roku, w sytuacji w której powołany przepis spełnia warunki uznania go za bezpośrednio skuteczny, który w świetle zasady efektywności, bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa prawa unijnego stanowi wyłączną podstawę rekonstrukcji normy prawnej do ustalenia okresu przedawnienia prawa do żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej, również w zakresie płatności zrealizowanych w okresie po 1 stycznia 2010 roku;

II. art. 86 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 ma zastosowanie jedynie dla płatności realizowanych do grudnia 2009 roku, w sytuacji w której powołany przepis stanowi, że rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych i okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 roku, zaś odesłania do rozporządzenia nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do rozporządzenia nr 1122/2009 i odczytuje z tabelą korelacji zawartą w załączniku II;

III. art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie dla płatności realizowanych w roku 2010, w sytuacji w której pomimo uchylenia rozporządzenia nr 796/2004 powinno onomieć nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy, dotyczącej lat gospodarczych i okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 roku, a więc powinno mieć również zastosowanie w przypadku wniosku o przyznanie pomocy złożonego przez skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia okresu przedawnienia prawa do żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej;

IV. art. 5 ust. 1 - 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie dla płatności realizowanych w okresie od stycznia 2011 roku do grudnia 2014 roku, w sytuacji w której pomimo uchylenia rozporządzenia nr 796/2004 powinno ono mieć nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy, dotyczącej lat gospodarczych i okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 roku, a więc powinno nieć również zastosowanie w przypadku wniosku o przyznanie pomocy złożonego przez skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia okresu przedawnienia prawa do żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej;

V. art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie dla płatności realizowanych w okresie 2015 roku, w sytuacji w której pomimo uchylenia rozporządzenia nr 796/2004 powinno ono mieć nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy, dotyczącej lat gospodarczych i okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 roku, a więc powinno mieć również zastosowanie w przypadku wniosku o przyznanie pomocy złożonego przez skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia okresu przedawnienia prawa do żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej

VI. art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie dla płatności wypłaconych w latach 2010 - 2018, w sytuacji w której zastosowanie powinien mieć art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 regulujący kwestie przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej, co do wniosków o przyznanie pomocy, dotyczącej lat gospodarczych i okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 roku, a więc przepis ten powinien mieć również zastosowanie w przypadku wniosku o przyznanie pomocy złożonego przez skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia okresu przedawnienia prawa do żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym.

W myśl art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego przepisu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez WSA w Lublinie.

Z tego względu kontrola zaskarżonego wyroku przeprowadzona została w granicach skargi kasacyjnej, przy uwzględnieniu zarzutów podniesionych w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji.

Przechodząc do oceny tych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej spawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

Skarżący podtrzymał argumentację zaprezentowaną w skardze do WSA w Lublinie, że w sprawie zastosowanie powinien mieć art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, w tym także do płatności, które zostały zrealizowane po dniu 1 stycznia 2010 r. W jego ocenie do wszystkich wypłaconych świadczeń z tytułu renty strukturalnej mają zastosowanie zasady zwrotu określone w rozporządzeniu nr 796/2004, a to z uwagi na treść art. 86 ust. 1 rozporządzenia nr 122/2009, zgodnie z którym rozporządzenie nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r., jednakże stosuje się je nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Przyznana skarżącemu renta na mocy decyzji z dnia 9 stycznia 2009 r., była pomocą dotyczącą okresu premiowego rozpoczynającego się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Pomimo, iż renta jest świadczeniem okresowym decyzja o jej przyznaniu w oparciu o przepisy ww. rozporządzenia dotyczyła całego spornego okresu 10 lat. W tej sytuacji zastosowanie przez organ dla płatności zrealizowanych w roku 2010 i od stycznia 2011 r. do grudnia 2014 r., odpowiednio przepisów art. 80 rozporządzenia nr 1122/2009 i art. 5 rozporządzenia nr 65/2011 oraz dla obu okresów wypłacania pomocy – art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, zaś zrealizowanych w roku 2015 – art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, nie znajdowało uzasadnienia. Skarżący zatem nie kwestionuje pobrania nienależnego świadczenia, zarzuca jednak, że do okresu przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnie pobranej renty stosować się powinno art. 75 ust 5 rozporządzenia nr 796/2004, a nie przepisy zastosowane przez organ.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zaprezentowanego wyżej stanowiska skarżącego. Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie przepisy prawa materialnego zostały prawidłowo zastosowane.

Istota sporu koncentruje się wokół kwestii, czy zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej przyznanej skarżącemu w styczniu 2009 r. i wypłacanej co miesiąc do kwietnia 2018 r. stosować należy przepisy rozporządzeń obowiązujące w danym okresie pobierania renty, czy też do wszystkich wypłaconych z tytułu renty strukturalnej świadczeń stosować należy zasady zwrotu określone w rozporządzeniu nr 796/2004.

Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. doszło do uchylenia Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 r. z dniem 1 stycznia 2010 r., jednakże zgodnie z art. 86 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, rozporządzenie nr 796/2004 ma nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie prawa pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r., przy czym odesłanie do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 i odczytuje z tabelą korelacji zawartą w załączniku II.

Renta strukturalna jest świadczeniem okresowym, gdyż poszczególne świadczenia rentowe wypłacane są co miesiąc, a nie jednorazowo. Wynika to wprost z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 109, poz.750 ze zm.), obowiązującego w dacie przyznania skarżącemu renty.

Przepis art. 86 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 jednoznacznie stanowi, że rozporządzenie nr 796/2004 ma nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie prawa pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Oznacza to, że do kolejnych lat gospodarczych, następujących po 1 stycznia 2010 r., przepisy rozporządzenia nr 796/2004 nie będą miały już zastosowania. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że przyznanie renty skarżącemu wprawdzie nastąpiło przed 1 stycznia 2010 r. (w styczniu w 2009 r.), to jednak nie można uznać, iż cały 10 letni okres na jaki renta strukturalna została przyznana, stanowi jeden rok gospodarczy w rozumieniu tego rozporządzenia. Należy bowiem zwrócić uwagę na okoliczność, że wysokość renty strukturalnej przyznanej stronie ulegała co roku podwyższeniu na podstawie decyzji wydawanych przez organ I instancji, zmieniających decyzję z dnia 9 stycznia 2009 r. W takiej sytuacji stanowisko skarżącego, że stosowanie rozporządzenia nr 796/2004 do wszystkich wypłaconych należności z tytułu renty wynika z faktu przyznania renty przed dniem 1 stycznia 2010 r., nie jest usprawiedliwione, skoro w każdym kolejnym roku wydawane były decyzje, stanowiące podstawę wypłaty renty w zwiększonej wysokości.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako prawidłowe stanowisko organu, zaakceptowane przez Sąd I instancji, że do płatności zrealizowanych w okresie od stycznia do grudnia 2009 r., zastosowanie ma przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Natomiast co do płatności obejmujących kolejne lata mają zastosowanie następujące przepisy rozporządzeń:

- art. 80 rozporządzenia nr 1122/2009 dla płatności zrealizowanych w roku 2010;

- art. 5 ust. 1-3 rozporządzenia nr 65/2011 dla płatności zrealizowanych od stycznia do grudnia 2014 r.;

- art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 do płatności realizowanych w 2015 r.

W rozpatrywanej sprawie dla płatności zrealizowanych w latach 2010 -2018 mają zastosowanie przepisy art. 3 ust. 1 i 3 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Należy zauważyć, że przepis art. 75 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 ma zastosowanie wyłącznie do płatności zrealizowanych do końca 2009 r. Dla środków zrealizowanych w kolejnych latach, z uwagi na brak przepisów dotyczących przedawnienia w rozporządzeniach nr: 1122/2009, 65/201 i 809/2014, ma zastosowanie regulacja art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie od momentu zakończenia programu. W rozpoznawanej sprawie za moment dopuszczenia się nieprawidłowości należy przyjąć dzień, w którym skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej, pomimo braku warunków do jej przyznania, tj. 30 czerwca 2008 r. Nieprawidłowość miała charakter ciągły, gdyż w latach 2008 - 2018 pobierał świadczenie, do którego nie był uprawniony. Za moment, od którego biegnie okres przedawnienia należy uznać datę zaprzestania wypłaty renty strukturalnej (kwiecień 2018 r.) W takiej sytuacji, czteroletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95 nie upłynął, co uzasadnia żądanie zwrotu kwoty wypłaconej z tytułu renty strukturalnej za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 kwietnia 2018 r.

Podsumowując rozważania co do analizy przesłanek przedawnienia na gruncie ww. przepisów, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że ocenia działania skarżącego pod katem wystąpienia dobrej wiary dotyczyć może wyłącznie płatności realizowanych w okresie od grudnia 2008 r. do 31 grudnia 2009 r., tj. środków wypłaconych w trakcie obowiązywania rozporządzenia nr 796/2004, co do których upłynął czteroletni okres pomiędzy wypłatą świadczenia rentowego a zawiadomieniem o jej nienależnym charakterze (wszczęcie postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności). Natomiast dla środków wypłacanych w kolejnych latach zastosowanie mają regelacje zawarte w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, z uwagi na brak wyraźnego przepisu w tej kwestii w rozporządzeniach nr: 1122/2009, 65/2011 i 809/2014.

W oparciu o powyższe Naczelny Sąd administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.