Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 156/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 154, 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Sławomir Antoniuk Protokolant Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2009 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia rozkazu personalnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] października 2008 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Komendanta [...] Policji na rzecz K. W. kwotę [...] (dwieście czterdzieści) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 2 oraz art. 154 kpa, Komendant [...] Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] października 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że K. W. rozkazem personalnym Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2006 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. W uzasadnieniu tego rozkazu personalnego wskazano, że [...] K. W. w dniu [...] lutego 2006 r. popełnił czyn o znamionach przestępstwa, polegający na tym, że o godz. 1120 w W., znajdując się w stanie nietrzeźwości, prowadził na parkingu przed sklepem [...], przy ulicy S. w W. samochód osobowy. Zdaniem organu, popełnienie czynu było oczywiste i uniemożliwiało pozostawienie K. W. w służbie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Policjant nie złożył od tej decyzji odwołania i stała się ona prawomocna z dniem 24 lutego 2006 r.

W dniu 7 września 2007 r. K. W. zwrócił się do Komendanta [...] Policji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., w przedmiocie zwolnienia go ze służby w Policji, jednakże Komendant [...] Policji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2007 r. odmówił stwierdzenia jej nieważności.

Komendant Główny Policji, rozpoznając odwołanie K. W. od tej decyzji, decyzją nr [...] z dnia [..] stycznia 2008 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi K. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 maja 2008 r. o sygn. akt II SA/Wa 463/08 oddalił skargę.

Dnia 21 maja 2008 r. K. W. złożył wniosek o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 6 kpa, w przedmiocie zwolnienia ze służby. Komendant Rejonowy Policji [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego z powodu uchybienia terminu określonego w art. 148 § 1 kpa.

Pismem z dnia 11 października 2008 r. K. W. zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji [...] o uchylenie, na podstawie art. 154 kpa, rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. oraz o przywrócenie do służby w Policji na podstawie art. 42 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 7 ustawy o Policji. W uzasadnieniu wniosku K. W. podał, że wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lipca 2007 r., sygn. akt [...], który stał się prawomocny z dniem 25 lipca 2007 r., został uniewinniony od zarzucanego mu czynu. Dodał, że czyn polegający na kierowaniu pojazdem osobowym marki [...] w stanie nietrzeźwości, od którego popełnienia został uniewinniony, stanowił przesłankę do zwolnienia go ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 o Policji. K. W. wskazał również we wniosku, że pomimo prawomocnego wyroku uniewinniającego go od zarzucanego mu czynu, nadal funkcjonuje w społeczeństwie jako osoba dyscyplinarnie zwolniona ze służby i że cały czas ponosi tego ujemne konsekwencje, co w jego ocenie jest niezgodne z interesem społecznym, który wymaga, by prawo było realizowane. Dodał ponadto, że za interesem strony przemawia fakt, że w związku ze zwolnieniem ze służby w trybie art. 41 ust. 2 ustawy o Policji, wypłacono mu tylko połowę odprawy, nie naliczono mu do wysokości emerytury 1/12 nagrody rocznej, a ponadto nie pozwolono mu pełnić służby do pełnego wymiaru emerytury ani nabyć prawa do nagrody jubileuszowej.

Komendant Rejonowy Policji [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r., wydaną na podstawie art. 154 kpa, odmówił uchylenia rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na brak przesłanek uzasadniających uchylenie we wskazanym przez stronę trybie rozkazu personalnego w sprawie zwolnienia ze służby. Organ podał też, że K. W. w związku ze zwolnieniem ze służby nabył prawo do emerytury, nadto zgodnie z art. 114 ust. 3 ustawy o Policji nabył prawo do 50% odprawy, a także ekwiwalentu za urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, niewykorzystane w latach poprzedzających rok zwolnienia. W zakresie oceny interesu społecznego wskazanego przez stronę organ I instancji stwierdził, iż z materiałów sprawy wynika, że w trakcie zdarzenia z dnia [...] lutego 2006 r., skutkującego wszczęciem przeciwko wymienionemu postępowania karnego, K. W. był w stanie nietrzeźwości, a fakt ten wymieniony potwierdził, oświadczając, że spożył [...], co zostało odzwierciedlone w protokole użycia alkosensora z dnia [...] lutego 2006 r. Organ I instancji stwierdził ponadto, iż fakt uniewinnienia K. W. od zarzutu popełnienia czynu z art. 178a kk, wobec braku uzasadnienia wyroku zawierającego podstawę decyzji Sądu, nie niweluje ustaleń dokonanych w trakcie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia wymienionego ze służby.

K. W. odwołał się od tej decyzji, jednakże Komendant [...] Policji, decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], utrzymał decyzję w mocy.

Uzasadniając swoją decyzję Komendant [...] Policji, podobnie jak organ pierwszej instancji, wskazał na przesłanki art. 154 kpa, uznając, że w przypadku wnioskodawcy nie zostały one spełnione. Organ podał, że rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. w sprawie zwolnienia K. W. ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2006 r. ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, bowiem K. W. nabył prawo do rozwiązania z dniem [...] lutego 2006 r. stosunku służbowego, a ponadto w związku ze zwolnieniem ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nabył prawo do wymienionych w art. 114 ust. 3 tejże ustawy świadczeń, tj. 50% odprawy oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, niewykorzystane w latach poprzedzających rok zwolnienia ze służby (...). Dodał ponadto, że wymieniony w związku z posiadaniem okresów służby uprawniających do emerytury policyjnej, w konsekwencji zwolnienia ze służby w Policji, nabył prawo do świadczenia pieniężnego w ramach zaopatrzenia emerytalnego na podstawie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zmianami). Stwierdził tym samym, że rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] w sprawie zwolnienia K. W. ze służby zawiera indywidualne rozstrzygnięcie prawne, na podstawie którego strona "nabyła prawa".

W ocenie organu odwoławczego, w zakresie określonych przepisem art. 154 kpa kryteriów dla decyzji administracyjnej, która może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona (...) rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...], który jest przedmiotem żądania strony o wycofanie go z obrotu prawnego w trybie art. 154 kpa, spełnia wymogi tego przepisu odnoszące się do ostateczności decyzji administracyjnej. Nie spełnia natomiast określonego tymże przepisem dla decyzji administracyjnej, która może być uchylona lub zmieniona – kryterium odnoszącego się do nabytych praw. Podał ponadto, że Kodeks postępowania administracyjnego w art. 154 dopuszcza zmianę i uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, natomiast K. W. na mocy wydanej w dniu [...] lutego 2006 r. przez Komendanta Rejonowego Policji [...] decyzji administracyjnej – rozkazu personalnego nr [...] nabył prawo do rozwiązania z dniem [...] lutego 2006 r. stosunku służbowego, odprawy, ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane w latach poprzedzających rok zwolnienia ze służby urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, oraz do świadczenia pieniężnego w ramach zaopatrzenia emerytalnego. Z tychże przyczyn wzruszenie przedmiotowej decyzji administracyjnej w sprawie zwolnienia strony ze służby w Policji jest niedopuszczalne w trybie art. 154 kpa.

Stwierdził też, że argumenty strony, odnoszące się do występowania względów interesu społecznego, czy też słusznego interesu strony nie mają znaczenia dla oceny podjętego przez Komendanta Rejonowego Policji [...] w decyzji nr [...] z dnia [...] października 2008 r. rozstrzygnięcia w trybie art. 154 kpa, odnoszącego się do odmowy uchylenia rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r.

Reasumując organ wskazał, że ostateczna decyzja administracyjna jaką jest rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nie może być wzruszona w trybie art. 154 kpa, bowiem – wbrew wymogom tego przepisu – rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] w sprawie zwolnienia K. W. ze służby w Policji jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawa.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której K. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji albo o stwierdzenie wydania decyzji oraz decyzji organu I instancji z naruszeniem prawa i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji K. W. zarzucił rażące naruszenie prawa poprzez błędne przyjęcie, że w wyniku rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Rejonowego Policji [...] strona nabyła prawa. Zarzucił też organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, jak również niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności związanych z nabyciem prawa w wyniku rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z [...] lutego 2006 r. Jeśli chodzi zaś o naruszenie prawa materialnego, to wskazał na art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez odwoływanie się do tego przepisu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powołując się na orzecznictwo administracyjne wskazał, że decyzja o zwolnieniu ze służby stanowi rozstrzygnięcie merytoryczne, które skutkuje nabyciem przez zwalnianego policjanta prawa do odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy oraz emerytury, mimo iż decyzję o przyznaniu emerytury wydaje inny organ niż ten, który decyzję o zwolnieniu ze służby. Organ wskazał również, że aby można było wzruszyć decyzję ostateczną w trybie art. 154 § 1 kpa, konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek w nim zawartych. Poza tym, że decyzja nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron, to za jej wzruszeniem muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Wskazał również, że uchyleniu decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby sprzeciwiał się interes społeczny. Postępowanie administracyjne jest niezależne od postępowania karnego, a ustalenia dokonane w tym postępowaniu wskazują, że odwołujący się w trakcie kolizji był w stanie nietrzeźwości. Tak więc trudno uznać, że w interesie społecznym jest przywracanie do służby policjanta, który znajdował się w stanie nietrzeźwości w trakcie kolizji. Organ wskazał ponadto, że wyrok uniewinniający nie zawierał uzasadnienia i dlatego trudno odnieść się do przyczyn uniewinnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując pod tym kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że narusza ona prawo. Przypomnieć należy, że organ odmawiając skarżącemu uchylenia decyzji Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] o zwolnieniu go ze służby w Policji powołał się na art. 154 kpa i wskazał, że nie zostały spełnione zawarte w nim przesłanki.

Wskazać należy, że przepis art. 154 kpa ustanawia wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Na podstawie tego przepisu może być uchylona lub zmieniona decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub (alternatywnie, jak zasadnie podnosi skarżący) słuszny interes strony. Zamieszczony w ww. przepisie zakres znaczeniowy wyrażenia "decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa" jest niejasny. Zagadnienie to zatem powinno być rozważane przede wszystkim w płaszczyźnie materialnego prawa administracyjnego, gdyż wiąże się ono z koncepcją decyzji administracyjnej jako aktu stosowania prawa, którą ustala się wynikające z norm tego prawa konsekwencje w sferze praw i obowiązków adresata aktu. Ustalenie tego, że decyzja nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, wymaga - jak wskazał J. Borkowski - "zbadania treści rozstrzygnięcia oraz stwierdzenia, że z jego treści strony nie mogą wyciągnąć dla siebie żadnych korzyści prawnych, nie mogą ani wywieść uprawnień, ani też sprecyzowania swoich obowiązków lub takich obowiązków innych podmiotów, które byłyby korelatem ich uprawnień. (...) nie można jako nietworzącej praw nabytych dla strony potraktować takiej decyzji, która ustanawia obowiązki i to niezależnie od ich rodzaju i rozmiaru (...)." - komentarz do art. 154 kpa - B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 625. Przez nabycie prawa z decyzji ostatecznej należy rozumieć każde przysporzenie w sferze prawnej. W przypadku decyzji, na mocy której nałożono na stronę obowiązek tym "przysporzeniem w sferze prawnej" jest skonkretyzowanie co do treści i rozmiaru spoczywającego na stronie obowiązku. W rozpoznawanej sprawie ten obowiązek wiąże się z "nakazaniem" zaprzestania przez skarżącego pełnienia służby w Policji. Sprawa zwolnienia ze służby dotyczy bowiem całkowitej zmiany dotychczasowego statusu prawnego funkcjonariusza - policjanta jako obywatela, pozbawiając go przynależności do określonej grupy zawodowej, zwalniając z określonych obowiązków i pozbawiając określonych uprawnień zewnętrznych. Zatem w analizowanej sprawie nie budzi wątpliwości, że tryb przewidziany w art. 154 kpa nie jest właściwy do wzruszenia decyzji ostatecznej o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji. Wskazać jednakże należy, że pomimo tego, iż organ prawidłowo wskazał, że tryb z art. 154 kpa nie może być zastosowany, bowiem skarżący nabył decyzją o zwolnieniu go ze służby w Policji prawa, to decyzja organu narusza prawo i powoduje konieczność jej uchylenia.

Wskazać należy, iż zarówno organ I, jak i II instancji, wydając zaskarżoną decyzję naruszył zasady postępowania określone w art. 7 i 9 kpa, poprzez oparcie swojego rozstrzygnięcia na okoliczności wskazania we wniosku podstawy prawnej. Wskazać należy, iż zasadą postępowania administracyjnego jest takie jego odformalizowanie, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Stosownie natomiast do treści art. 61 § 1 kpa, żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2006 r. II OSK 1004/05, LEX nr 266429, por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990 r. sygn. akt I SA 367/90, ONSA z 1990 r., Nr 2-3, poz. 47). Niewątpliwie zatem uznać należy, iż wniosek strony wiąże organ wyłącznie co do treści żądania, natomiast podstawy prawne, dotyczące zgłoszonego żądania, ustalane są przez ten organ na podstawie własnej oceny danego wniosku. Podstawa prawna wskazana we wniosku, często określona bez należytej merytorycznej kompetencji skarżącego, stanowi jedynie propozycję strony. Ponadto wskazać należy, ze w orzecznictwie sądowym wyrażony został pogląd, iż zgłoszony w trybie art. 154 kpa wniosek może być rozpoznany w trybie art. 155 (wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA 855/1997).

W świetle powyższego uznać należy, iż postępowanie organu I instancji przeprowadzone zostało w oparciu o zbyt rygorystyczną interpretację żądania strony, skutkującą nieprawidłową oceną faktycznej intencji przedmiotowego wniosku. W ocenie Sądu, z pisma strony skarżącej z dnia 11 października 2008 r., pomimo powołania art. 154 kpa, wynika bowiem, że faktyczną wolą strony było żądanie uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. z uwagi na słuszny interes strony. Jeżeli jednak organ nie skorzystał z prawem przewidzianych środków i nie dopytał strony o jej faktyczne intencje, to złożenie przez skarżącego wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 154 kpa nie wykluczało w żadnym stopniu możliwości rozważenia przez organ potrzeby uruchomienia innego nadzwyczajnego trybu tej weryfikacji. W orzecznictwie sądowym wyrażony został pogląd, który skład rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela, iż zgłoszony w trybie art. 154 kpa wniosek może być rozpoznany w trybie art. 155 kpa (patrz wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA 855/1997 LEX nr 44532). W myśl zaś tego ostatniego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W opisanym stanie faktycznym organ winien pouczyć skarżącego, stosownie do wymogów określonych w art. 7 – 11 kpa, o przysługujących mu trybach postępowania, a następnie zaś prowadzić postępowanie w taki sposób, aby nie poniósł on szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielić mu niezbędnych wyjaśnień oraz wskazówek, do czego zobowiązany był na podstawie art. 9 kpa. Działanie organu uchybiające wskazanym regułom, w ocenie składu orzekającego, stanowi naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a przede wszystkim art. 6, 7, 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ administracji publicznej działa bowiem na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego) oraz stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego). Pogląd taki znajduje uzasadnienie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 4 kwietnia 2002 roku, I SA 2188/00, LEX nr 81741; z dnia 5 maja 1999 roku, V SA 1568/98, nie publ.; z dnia 24 listopada 1994 roku, V SA 397/93, ONSA 1995/3/143). Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony. Tego rodzaju powinność wypływa z utrwalonej w orzecznictwie zasady ochrony zaufania obywateli do prawidłowości działań organów administracji i sądów, z której wynika pożądany w demokratycznym państwie prawa skutek, iż nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu o odnoszących się doń działań organów państwa jako prawidłowych i odpowiadających prawu (tak np. NSA w wyroku z dnia 25 stycznia 2000 r. o sygn. akt I SA 286/1999 oraz powołane tam orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego K. 3/89, K. 14/91 i K. 15/91).

Analizując zaś zaskarżoną decyzję pod kątem zbadania przez organ drugiej z przesłanek zwartej w art. 154 kpa, a dotyczącej możliwości uchylenia decyzji ostatecznej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, to wskazać należy, że organ pierwszej instancji uczynił to w stopniu ograniczonym, z zupełnym pominięciem słusznego interesu strony. Organ wskazał jedynie, jak z materiałów sprawy wynika, że skarżący w trakcie kolizji był w stanie nietrzeźwości – [...], a fakt ten potwierdził skarżący oświadczając, że spożył [...]. Organ podał ponadto, że fakt uniewinnienia skarżącego od zarzutu popełnienia czynu, wobec braku uzasadnienia wyroku zawierającego podstawę decyzji Sądu, nie niweluje ustaleń dokonanych w trakcie postępowania administracyjnego.

Natomiast Komendant [...] Policji w decyzji nr [...] stwierdził, że nabycie przez skarżącego prawa rozkazem personalnym o zwolnieniu ze służby w Policji powoduje, że argumenty strony, odnoszące się do występowania względów interesu społecznego, czy też słusznego interesu strony, nie mają znaczenia dla oceny podjętego przez Komendanta Rejonowego Policji [...], w decyzji nr [...] z dnia [...] października 2008 r. rozstrzygnięcia w trybie art. 154 kpa, odnoszącego się do odmowy uchylenia rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Reasumując organ wskazał, że ostateczna decyzja administracyjna, jaką jest rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., nie może być wzruszona w trybie art. 154 kpa, bowiem – wbrew wymogom tego przepisu – rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] nr [...] w sprawie zwolnienia K. W. ze służby w Policji jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawa.

Przypomnieć należy, że ustawodawca wprowadzając zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli chciał zapobiec jednostronnemu akcentowaniu czy to interesu społecznego, czy to interesu jednostki. Wynika stąd, że kpa nie akceptuje stanowiska, iż w toku postępowania administracyjnego (i w ogóle działalności administracji) przewagę ma mieć zawsze i bezwarunkowo interes społeczny, któremu zawsze ustępować winien interes obywateli. Dyrektywę ustawodawcy można więc określić jako polecenie dla organów administracji starania się o zharmonizowanie obu tych momentów – interesu społecznego i interesu jednostki. W razie zatem, gdy w sprawie wystąpi sprzeczność pomiędzy interesem społecznym a interesem indywidualnym, organ obowiązany jest wyważyć słuszny interes w sprawie, nie dając przewagi interesu społecznego. (por. Komentarz do KPA pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowski, Wydawnictwo C. H. Beck , 8 wydanie, str. 74).

W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że organ I instancji, dokonując oceny decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby pod kątem jej ewentualnego uchylenia, badał jedynie interes społeczny, nie odnosząc się w żaden sposób do słusznego interesu strony, do czego zobligowany był przepisem art. 154 § 1 kpa w związku z art. 7 kpa. Nie usprawiedliwia tego uchybienia nawet przekonanie organu o przewadze interesu społecznego nad słusznym interesem strony. Organ ma bowiem obowiązek w taki sposób prowadzić postępowanie, ażeby pogłębiać zaufanie do organu i żeby z decyzji wynikało w sposób jasny, że rozpatrywał również interes strony.

Z kolei organ odwoławczy, którego obowiązkiem jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, i który nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że przesłanki interesu społecznego i słusznego interesu strony nie mają w sprawie znaczenia ze względu na okoliczność nabycia przez skarżącego prawa. Brak takich rozważań stanowi zaś naruszenie art. 107 § 3 kpa, z którego treści wynika, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Przypomnieć zaś należy, że skarżący swój słuszny interes upatrywał w okoliczności uniewinnienia go od popełnionego czynu prawomocnym wyrokiem sądu, czynu, którego popełnienie było przyczyną zwolnienia go ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 powołanej ustawy o Policji. Niewątpliwie prawomocny wyrok Sądu uniewinniający skarżącego od zarzucanego mu czynu świadczy o tym, że wg niezawisłego Sądu jest niewinny. Nie został też skazany prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym. Nie zmienia tego faktu ani brak uzasadnienia wskazanego wyroku, ani ustalenia organu poczynione w trakcie postępowania administracyjnego związanego ze zwolnieniem skarżącego ze służby. Skarżący wskazując na swój słuszny interes powołał się również na zapis art. 42 ust. 7, zgodnie z którym przepisy ust. 1-6 stosuje się odpowiednio do policjanta zwolnionego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 i 9, jeżeli postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Istota tego przepisu polega na tym, że w przypadku uniewinnienia policjanta prawomocnym wyrokiem sądowym zostaje on przywrócony do służby, ma on jednak obowiązek w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby zgłosić gotowość niezwłocznego jej podjęcia. Bez znaczenia pozostają zatem w trybie art. 42 ust. 7 ustawy zarówno ustalenia organu poczynione przed podjęciem decyzji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jak również okoliczności, które zadecydowały o uniewinnieniu. Organ ma bowiem obowiązek przywrócić takiego policjanta do służby.

Nie przesądzając jednak o przyszłym rozstrzygnięciu organu, który działa tu w ramach uznania administracyjnego, winien on ponownie rozpoznać sprawę i rozważyć argumenty przemawiające zarówno za interesem społecznym, jak i słusznym interesem strony i dopiero po tej analizie wskazać, który z interesów przeważył.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Dlatego też, działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie 1 wyroku.

Na podstawie art. 152 ww. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 2 wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje podstawę w art. 200 powołanej wyżej ustawy.