Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 737/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. -T. spółka z o.o. spółka komandytowo-akcyjna w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.na rzecz M.-T. spółka z o.o. spółka komandytowo-akcyjna w R. kwotę 2.217 zł ( dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Naczelnik K. Urzędu Celno-Skarbowego w T. wymierzył karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia przez M. spółkę z o.o. spółkę komandytowo-akcyjną art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. f) ustawy z dnia [...] marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (dalej: "s.m.d.t.").

Nie zgadzając się z powyższą decyzją spółka złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ uznając, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.

W wyniku wniesionej przez spółkę skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020 r. , sygn. akt I SA/Bd 738/19 uchylił ją. Sąd wskazał iż organ odwoławczy powinien przede wszystkim rozważyć, czy istotnie zachodzą inne okoliczności uzasadniające przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, czy ewentualnie dostrzeżone uchybienia nie mogą być skorygowane w postępowaniu odwoławczym.

Decyzją z dnia [...] września 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu w organ podał, że w dniu [...] lutego 2019 r. w wyniku kontroli zespołu pojazdów przewożącego towar podlegający systemowi monitorowania drogowego stwierdzono niezgodność polegającą na wypełnieniu danych dotyczących numeru zezwolenia drogowego zapisanego w formularzu przewozu towarów w sposób sprzeczny ze stanem faktycznym. W zgłoszeniu widniał numer [...], natomiast kierowca podczas kontroli przedstawił wypis nr [...] z zaświadczenia nr [...]. Powyższe udokumentowane zostało w protokole z kontroli z dnia [...] lutego 2019 r. wraz ze sporządzoną kopią dokumentacji towarzyszącej przewozowi, stanowiącej załącznik do protokołu.

Zdaniem organu z akt sprawy wynika jednoznacznie, że przewoźnik realizujący przewóz towaru zgłosił niezgodne ze stanem faktycznym dane inne niż dotyczące towaru, podając nieprawidłowy numer [...] [...] zezwolenia, zamiast prawidłowego numeru zaświadczenia - [...], do czego był zobowiązany art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. f) sm.d.t. Powyższe wyczerpywało znamiona z art. 24 ust. 1 pkt 2 s.m.d.t., uprawniając organ pierwszej instancji do nałożenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Oceniając możliwość odstąpienia od nałożenia kary organ odwoławczy przeanalizował sprawę pod kątem wystąpienia przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" oraz "ważnego interesu publicznego".

Zdaniem organu, strona nietrafnie upatruje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ocenioną według niej błahość naruszenia, które zostało określone jako "incydentalna omyłka". Organ wyjaśnił, że ustawodawca poddał sankcji pieniężnej formalne błędy w zgłoszeniach bez względu na ich wagę. Przewidziane w ustawie sankcje administracyjne mają bowiem przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów - wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw ustawowych. Przewoźnik, jako podmiot profesjonalnie zajmujący się przewozem towarów, miał ustawowy obowiązek sprawdzenia poprawności wpisanych danych przed rozpoczęciem przewozu. Strona miała możliwość sprawdzenia poprawności wpisanych danych i dokonanie ich poprawienia, gdyż zgłoszenie przewozu zostało utworzone [...] lutego 2019 r. o godz. 14:27, natomiast kontrola przeprowadzona była tego samego dnia o godz. 16:40, a zatem w ocenie organu, nie można mówić w tym przypadku o powstaniu nieprawidłowości z przyczyn niezależnych od firmy, na które nie miała wpływu.

Organ zaznaczył, że podanie prawidłowych danych do zgłoszenia SENT podczas trwania kontroli nie oznacza, że przewoźnik wywiązał się z obowiązku ustawowego, który wskazuje, iż obowiązek uzupełnienia danych następuje przed rozpoczęciem przewozu towaru. Samo okazanie wypisu z zaświadczenia przez kierowcę podczas kontroli nie mogło sprawić, że zniwelowane zostały skutki błędu w zgłoszeniu. Przepisy prawa regulujące obowiązek przestrzegania ustawy SENT wyłączają możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organ prowadzący postępowanie administracyjne i nie przewidują jakiejkolwiek fakultatywności przy wymiarze wysokości kary. Na poparcie swojej argumentacji organ powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, upatrywanie przez stronę "ważnego interesu podatnika", przez pryzmat braku wyrozumiałości organów dla przewoźnika poprzez okoliczność, że ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów nie uwzględnia zasady proporcjonalności i miarkowania wysokości kary w stosunku do wielkości przewinienia - nie stanowi przesłanki do odstąpienia od nałożonej kary.

Oceniając wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanki "interesu publicznego" organ wskazał na konieczność odniesienia się do celów regulacji prawnej stanowiącej materialnoprawną podstawę dla rozstrzygnięcia sprawy i stanowi okoliczność przesądzającą, opowiadającą się za negatywnym orzeczeniem co do zastosowania odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Dodatkowo organ podniósł, że strona nie dostarczyła szczegółowych informacji, czy dokumentów świadczących o ewentualnym istnieniu ważnego interesu strony. Nie przedstawiła swojej sytuacji ekonomicznej, nie powołała się na trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz to, jak wysokość kary ma się do jej obrotów i obciążeń. Natomiast oceniając niniejszą sprawę z urzędu, organy nie dopatrzyły się zaistnienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie wystąpiła przesłanka "interesu publicznego". Nie ulega bowiem wątpliwości, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w przedstawionym stanie faktycznym godziłoby w podstawowe zasady sprawiedliwości, równości wobec prawa i powszechności ponoszenia kar za niedopełnienie obowiązków płynących z ustawy. Organ zauważył, że w niniejszej sprawie miało miejsce podanie do zgłoszenia SENT nieprawdziwych danych dotyczących numeru zezwolenia drogowego. Zgłoszenie takie naruszało jeden z celów ustawy, bowiem utrudniało poprawne dokonywanie analiz przez organy KAS schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych, a w związku z czym godziło w interes publiczny.

W skardze do tut. Sądu, spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1) przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 121 i art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p."), tj. prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, poprzez niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, niewystarczające ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, poprzez pominięcie ratio legis przepisów s.m.d.t., a także nieustalenie i pominięcie faktu, że w trakcie kontroli drogowej spółka dokonała aktualizacji zgłoszenia SENT zgodnie z art. 8 ust. 1 s.m.d.t.;

- art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji, a w szczególności brak wyjaśnienia dlaczego organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny";

2) przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 s.m.d.t. poprzez jego niezastosowanie

i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy było to uzasadnione z uwagi na "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny", w tym:

- błędną wykładnię i pominięcie w ustalaniu "ważnego interesu publicznego" zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co

w konsekwencji nie pozwoliło organom odstąpić od nałożenia kary;

- pominięcie rzeczywistej intencji ustawodawcy i nieodstąpienie od nałożenia kary pomimo braku uszczuplenia Skarbu Państwa w podatku akcyzowym i podatku od towarów i usług;

- art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności, przez wydanie decyzji naruszającej zasadę proporcjonalności - przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć s.m.d.t. i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę.

Mając powyższe na uwadze, strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.

o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej: "ustawa o COVID"). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość

z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2020 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2019 r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej z K.-P. Urzędu Celno-Skarbowego w T. przeprowadzili w R. kontrolę pojazdu, przewożącego olej napędowy sklasyfikowany do pozycji CN 2710, podlegający monitorowaniu drogowemu. Przewoźnikiem towaru była spółka M.-T.. W wyniku kontroli dokumentów towarzyszących transportowi stwierdzono uchybienie polegające na nieprawidłowym podaniu w zgłoszeniu numeru zezwolenia drogowego. Mianowicie w zgłoszeniu podano numer [...], natomiast kierowca przedstawił wypis o nr [...]. Po dokonaniu korekty numeru zezwolenia drogowego w systemie SENT przez przewoźnika, towar zwolniono do dalszego przewozu. Powyższe udokumentowane zostało w protokole

z kontroli z dnia [...] lutego 2019 r. (k. 2-3 akt adm.).

W konsekwencji, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Naczelnik K.-P. Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na spółkę - na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 s.m.d.t. – karę pieniężną w wysokości [...] zł z powodu podania w zgłoszeniu nieprawidłowego numeru zezwolenia drogowego, co stanowi naruszenie art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. f) s.m.d.t. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] października 2019 r. uchylił – na podstawie art. 233 § 2 O.p. - decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.

W decyzji kasacyjnej wskazano, że Naczelnik K.-P. Urzędu Celno-Skarbowego niewystarczająco zbadał, czy okoliczności nie wskazywały na wystąpienie "ważnego interesu" przewoźnika lub "interesu publicznego" przemawiających za odstąpieniem od nałożenia kary. W wyniku wniesionej przez spółkę skargi, tut. Sąd wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Bd 738/19 uchylił decyzję organu odwoławczego. Po uzupełnieniu materiału dowodowego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] września 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że popełniony przez spółkę błąd w zgłoszeniu uzasadniał wymierzenie kary pieniężnej. Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie dopatrzył się wystąpienia przesłanek

w postaci ważnego interesu przewoźnika, jak i interesu publicznego, uzasadniających odstąpienie od nałożenia tejże kary.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność wymierzenia skarżącej kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów poprzez podanie nieprawidłowego numeru zgłoszenia drogowego.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. f) s.m.d.t. w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia [...] września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile są wymagane. Z kolei art. 24 ust. 1 pkt 2 s.m.d.t. stanowi, że w sytuacji, gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - podlega karze pieniężnej w wysokości [...] zł. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 3 s.m.d.t. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Ten ostatni przepis stanowi, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że w zgłoszeniu był podany nieprawidłowy numer zezwolenia drogowego i że istniały podstawy prawne do wymierzenia kary pieniężnej. Strona uważa jednak, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od jej wymierzenia, gdyż było to jedyne uchybienie spółki. Nadto w trakcie kontroli okazano właściwe zezwolenie, a zgłoszenie uzupełniono o poprawne dane. Nie było też wątpliwości co do posiadania przez spółkę ważnego zezwolenia. W ocenie strony odstąpienie od wymierzenia kary może też nastąpić z uwagi na poczucie sprawiedliwości i to, że ktoś nie będzie karany za drobne omyłki, które nie powodują uszczuplenia dochodów budżetu państwa.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na charakter prawny instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wprowadzonej przez ustawodawcę w art. 24 ust. 3 s.m.d.t. Niewątpliwie instytucja ta, towarzysząca przepisom ustanawiającym kompetencje organów do nakładania takich kar, jest wyrazem tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Odpowiednikiem administracyjnoprawnego odstąpienia od nałożenia kary jest w prawie karnym instytucja darowania kary (P. Gensikowski, Odstąpienie od wymierzenia kary w polskim prawie karnym, Warszawa 2011, Lex/el). Wymaga ono uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa, a następnie - przy niezmienionej negatywnej ocenie popełnionego czynu - stwierdzenia niecelowości ukarania sprawcy (L. Gardocki, Prawo karne, Warszawa 2017, s. 189). Taki sam charakter przypisać należy odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej (A. Krawczyk (w:) Z. Kmieciak, W. Chróścielewski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 971). Ocena, czy ukaranie karą pieniężną jest w konkretnym przypadku celowe, czy też nie, jest kwestią uznania administracyjnego. O niecelowości ukarania sprawcy, a zatem -

o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, mogą przesądzać różne okoliczności, w tym przyczyny, z jakich doszło do naruszenia prawa.

Trzeba także zauważyć, że art. 24 ust. 3 s.m.d.t. nie przewiduje możliwości miarkowania nakładanej kary. Odstąpienie od nałożenia kary jest wyrazem jej darowania, co może nastąpić tylko w całości lub nie nastąpić w ogóle. Organ ma tu zatem możliwość wyboru opcji decyzyjnej sprawdzającej się do alternatywy: nałożenie kary lub odstąpienie od nałożenia kary.

Zdaniem Sądu wykładni art. 24 ust. 3 s.m.d.t. należy dokonywać w pierwszej kolejności na podstawie dyrektyw wykładni językowej, jednakże przy uwzględnieniu wykładni systemowej i celowościowej, mając przy tym na uwadze założenia leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów s.m.d.t.

Z uzasadnienia projektu ustawy o systemie monitorowania drogowego

i kolejowego przewozu towarów wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń

w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. W uzasadnieniu projektu wskazano też, że potrzeba wprowadzenia tej ustawy wynikała z tego, iż wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Podano, że dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nałożył na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione

i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe"

i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (Sejm VIII kadencji, druk nr 1244).

Zatem celem ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

Podkreślenia wymaga, że z przywołanej wyżej regulacji prawnej – art. 24 ust. 3 s.m.d.t., ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty w tym przepisie łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej przywołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki.

O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem przewoźnika, że jego sytuacja uzasadnia zastosowanie "ulgi". W zasadzie zawsze odstąpienie od wymierzenia kary leży w interesie zobowiązanego. Nie każdy jednak interes przewoźnika uzasadnia odstąpienie od wymierzenia kary, lecz tylko taki, który można ocenić jako "ważny". Wymaga to oszacowania stopnia wagi, intensywności wystąpienia tego stanu rzeczy. Zdaniem Sądu waga interesu przewoźnika musi być na tyle istotna, aby jego pominięcie powodowało dla niego wyraźnie dostrzegalne, negatywne skutki, np. w postaci nadmiernych utrudnień w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, zachwianiu płynności finansowej firmy. Zauważyć należy, że w toku postępowania strona nie wskazała jaki ważny i obiektywny interes przemawiałby za zastosowaniem wobec niej "ulgi". Organ ustalił, że spółka nie posiada zaległości podatkowych ma jedynie zaległość z tytułu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych za kwiecień 2019 r. w łącznej kwocie [...]zł, wynikającej w różnicy składek. Zdaniem Sądu, organ trafnie stwierdził, że zapłata kary nie doprowadzi do zachwiania płynności finansowej spółki i w sprawie nie zachodzi ważny interes przewoźnika uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy dokonał jednak błędnej wykładni pojęcia "interes publiczny" jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, na mocy art. 24 ust. 3 s.m.d.t. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej godziłoby w podstawowe zasady sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa i powszechności ponoszenia kar za niedopełnienie obowiązków płynących z ustawy (s. 15 decyzji). W ocenie Sądu przy badaniu, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, należy również uwzględnić proporcjonalność nałożenia tej kary w odniesieniu do całokształtu okoliczności danej sprawy. Na pojęcie interesu publicznego składają się bowiem nie tylko zasady powszechności ponoszenia danin publicznych i sprawiedliwości, lecz również zasada proporcjonalności (por. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20; z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 96/20). Zasada ta wywodzona jest z art. 31 ust. 3 Konstytucji i nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Niezbędność to również skorzystanie ze środków jak najmniej uciążliwych dla podmiotów, których prawa podlegają ograniczeniu. Ingerencja w sferę statusu jednostki musi zawsze pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie (por. J. Oniszczuk, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Zakamycze 2000, s. 256).

Jak wskazano celem wprowadzenia ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów i nałożonych na jej mocy obowiązków na przedsiębiorców, jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z szarą strefą oraz ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem tym nie jest natomiast zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się jedynie uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek.

W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił, czy nałożona kara pieniężna nie narusza zasady proporcjonalności, składającej się na pojęcie "interesu publicznego", użytego w art. 24 ust. 3 s.m.d.t. Trudno za takie wyjaśnienie uznać zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że skoro ustawodawca nie dopuścił wartościowania przyczyn uchybień mających na celu odstąpienie od nałożenia kary, to brak takich regulacji nie powinien być zastępowany stosowaniem zasady proporcjonalności zmierzającej wprost do zmiany obowiązujących przepisów prawa (s.16-17). Takie stanowisko jest nietrafne, bowiem ustawodawca w art. 24 ust. 3 s.m.d.t. wprost przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, a to oznacza, że przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem. Argumentacja przedstawiona przez organ zdaje się takiemu stanowisku przeczyć, co należy uznać za niedopuszczalne ograniczenie stosowania regulacji ustawowych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ponownie rozpatrując sprawę powinien rozważyć, czy nałożenie na skarżącą kary realizuje cel wynikający z ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Przy ocenie, czy zasadne jest odstąpienie od wymierzenia kary nie można też pominąć w szczególności proporcjonalności danej kary, okoliczności towarzyszących temu naruszeniu, przyczyn powstałego uchybienia, postawy skarżącej w trakcie kontroli, czy stwierdzone uchybienia zdarzyły się jednokrotnie (sporadycznie), czy też występują na tyle często u tego przewoźnika, że świadczą o co najmniej nienależytej staranności w prowadzeniu swoich interesów, czy nieprawidłowości zostały dokonane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw, a także czy naruszenie prawa w realiach rozpatrywanej sprawy stwarzało realne zagrożenia dla uszczuplenia należności podatkowych (por. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20; z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 96/20). Zaskarżona decyzja nie zawiera analizy zasadności odstąpienie od wymierzenia kary z punktu widzenia wskazanych okoliczności. W rezultacie organ nie rozważył wnikliwie, czy wymierzenie skarżącej kary pieniężnej leży w interesie publicznym.

Zdaniem Sądu nie jest w interesie publicznym działanie organów polegające na nakładaniu wysokich kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, popełniające jedynie formalne, nieistotne pomyłki w zgłoszeniu. Takie działanie organów nie buduje również zaufania stron do organów administracji publicznej, a także jest przejawem nadmiernego rygoryzmu w stosowaniu prawa. Państwo powinno działać wobec jednostki w sposób wyznaczony rzeczywistą potrzebą.

Wprawdzie konstrukcja odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej przewidziana w art. 24 ust. 3 s.m.d.t. oparta jest na uznaniu administracyjnym, a zatem wybór alternatywy decyzyjnej należy do organu, jednakże nie świadczy to, iż dysponuje on w tym zakresie zupełną dowolnością. W judykaturze podkreśla się bowiem, że w przypadku decyzji opartych na uznaniu administracyjnym poza zakresem sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli administracji publicznej nie mogą pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób woluntarystyczny, zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3507/14).

W konsekwencji stwierdzić należy, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 O.p. oraz art. 24 ust. 3 s.m.d.t. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni stanowisko i zalecenia Sądu zawarte w niniejszym wyroku.

Jednocześnie Sąd oddalił wniosek strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Należy zauważyć, że posiedzenie niejawne zostało w rozpatrywanej sprawie wyznaczone zgodnie ze wskazanym art. 15zzs(4) ust. 3 ustawy o COVID. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne

w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które

w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości (por. uchwała NSA

z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa ([...] zł).

s.M.Łent s.U.Wiśniewska s.L.Kleczkowski