Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 164/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par1, art.145 par 1, art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 par 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 159 par. 1,2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 164/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 kwietnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r., sprawy ze skargi M.C., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16 grudnia 2011r. Nr [...], w przedmiocie przedłużenia terminu zabezpieczenia - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2011r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 17 oraz art. 159 § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 292, poz. 1954 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.") przedłużył do dnia 19 stycznia 2012r. zabezpieczenie należności pieniężnych dokonane na majątku M.C. (poprzez wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej na nieruchomości zobowiązanego) na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 19 października 2010r. nr [...]. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu, decyzją z dnia 18 listopada 2010r. nr [...] ustalona została podatnikowi wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007r. W wyniku odwołania wniesionego przez podatnika w dniu 18 lutego 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W związku z tym organ podatkowy pierwszej instancji zwrócił się do organów innych państw o uzyskanie informacji w sprawie posiadania przez podatnika środków finansowych, w związku z czym postępowanie podatkowe zostało w dniu 7 kwietnia 2011r. zawieszone do czasu uzyskania informacji z niemieckiej i holenderskiej administracji podatkowej. Skoro zaś sprawa ustalenia wysokości należności pieniężnych z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2007r. nadal się toczy zasadne jest przedłużenie terminu trwania zabezpieczenia.

W zażaleniu na to postanowienie M.C. odwołał się w pierwszej kolejności do wspomnianego już faktu uchylenia rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego przez organ odwoławczy, co w jego ocenie pozbawiło dokonane zarządzenie zabezpieczenia jakichkolwiek podstaw.

Ponadto przypomniano, że we wniosku o dokonanie zabezpieczenia z dnia 19 października 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego dla uzasadnienia groźby udaremnienia egzekucji uwypuklał fakt posiadania przez podatnika podwójnego obywatelstwa – polskiego i niemieckiego, podczas gdy w rzeczywistości legitymuje się on jedynie tym pierwszym, na dowód czego przedłożono odpowiednie oświadczenie samego podatnika. Możliwość rozporządzania własnym majątkiem sama przez się nie przesądza przy tym o wyprzedaży majątku, jeżeli w zamian za zbytą część uzyskuje się jakiś ekwiwalent. Jakkolwiek zatem organ w decyzji o zabezpieczeniu z dnia 19 października 2010r. wyrażał obawę sprzedaży należącego do podatnika budynku w Roczynach, to pomimo upływu czasu nie doszło do jego sprzedaży. W tych warunkach przytoczone przez organ przesłanki zastosowania zabezpieczenia uznano za nieaktualne.

Końcowo nadmieniono, że utrzymanie w mocy zabezpieczenia doprowadzi do uchybienia zasadzie celowości, której nadrzędnym założeniem jest doprowadzenie do realizacji ciążących na zobowiązanym obowiązków, a nie wyrządzenie mu dolegliwości.

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2011r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazano, że nie zgadzając się z powodami zabezpieczenia zobowiązania podatkowego podatnik mógł kwestionować je w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o zabezpieczeniu. Natomiast w niniejszym postępowaniu zażaleniowym badane jest przedłużenie zabezpieczenia i z natury rzeczy nie poddaje się weryfikacji powodów samego zabezpieczenia. W ocenie organu niewątpliwie została natomiast spełniona przesłanka przedłużenia zabezpieczenia wskazana w art. 159 § 2 u.p.e.a., tj. przedłużenie nastąpiło na wniosek wierzyciela, w którym wskazano, że postępowanie egzekucyjne nie może być jeszcze wszczęte z uwagi na trwające postępowanie podatkowe. Powody przedłużającego się postępowania podatkowego są niezależne od prowadzącego je organu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 159 § 2 u.p.e.a. oraz art. 11 Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a., w konsekwencji czego zażądano uchylenia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że postanowieniem z dnia 18 lipca 2011 r. nr [...] organ przedłużył zabezpieczenie do dnia 19 października 2011r., a kolejne postanowienie przedłużające zabezpieczenia zostało wydane w dniu 19 października 2011r. Tymczasem, zgodnie z art. 159 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny może na wniosek wierzyciela przedłużyć czas trwania zabezpieczenia, ale tylko o trzy miesiące. Na mocy postanowienia z dnia 18 lipca 2011r. organ mógł przedłużyć zabezpieczenie tylko do dnia 17 października 2011r. (włącznie) oraz nie mógł w dniu 19 października 2011r. wydać kolejnego postanowienia w tej sprawie, gdyż przedłużyć można jedynie termin, który nadal trwa.

Ponadto, w ocenie skarżącego, z treści przepisu art. 159 § 2 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, że termin ten może być przedłużony tylko raz, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę słowem "przedłużony", a nie "przedłużany".

Zdaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom organu, organ podatkowy ma wpływ na czas trwania postępowania, gdyż to on zwrócił się do obcych organów skarbowych, a od czasu rozstrzygnięcia o zawieszeniu minęło przy tym już ponad 9 miesięcy, co przeczy podstawowemu założeniu zabezpieczenia – tymczasowości.

Analizując treść kolejnych rozstrzygnięć o przedłużeniu zabezpieczenia, które cechują się zbliżoną treścią, skarżący zarzucił, że organ uchybił powinności wyjaśnienia motywów swojego działania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Skarbowej podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji (postanowień) z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy). W przeciwnym przypadku sąd skargę oddala (art. 151 tej ustawy).

W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przechodząc do meritum sprawy należy zauważyć, że według art. 159 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa, lub art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Prawo celne, lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Stosownie do § 2 art. 159 u.p.e.a., terminy powyższe mogą być przez organ egzekucyjny przedłużone na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte.

Z przytoczonego unormowania wynika, że obok konieczności dochowania przepisanego terminu, przesłanka przedłużenia okresu zabezpieczenia w postaci braku możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego na skutek uzasadnionej przyczyny, jest wystarczającym powodem wydania postanowienia w trybie wskazanego przepisu art. 159 § 2 u.p.e.a.

Odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu kwestionującego zachowania terminu do przedłużenia zabezpieczenia, to należy stwierdzić, że wydanie pierwszego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 stycznia 2011r. o przedłużeniu terminu zabezpieczenia do dnia 19 kwietnia 2011r., nastąpiło przed upływem 3-miesięcznego terminu od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji o zabezpieczeniu z dnia 19 października 2010r., gdyż zabezpieczenia dokonano w dniu 28 października 2010r. poprzez wpis na nieruchomości zobowiązanego hipoteki przymusowej kaucyjnej, a każde następne postanowienie o przedłużeniu okresu zabezpieczenia wydawane było na wniosek wierzyciela złożony przed upływem 3-miesięcznego terminu. Nie można podzielić rozumowania skarżącego, że na mocy postanowienia z dnia 18 lipca 2011r. organ egzekucyjny mógł przedłużyć zabezpieczenie tylko do dnia 17 października 2011r. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przedłużył zabezpieczenie do dnia 19 października 2011r. zatem zachował termin, o którym mowa w art. 159 § 1 u.p.e.a. ponieważ wydał postanowienie o kolejnym przedłużeniu w dniu 19 października 2011r. na wniosek wierzyciela z dnia 18 października 2011r. Jak z powyższego wynika za każdym razem wniosek wierzyciela był składany przed upływem terminu trwania zabezpieczenia, a tylko w przypadku gdyby wniosek wierzyciela został złożony po upływie terminu trwania zabezpieczenia organ egzekucyjny nie mógłby orzec o kolejnym przedłużeniu terminu zabezpieczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2009r., sygn. akt I FSK 222/08). W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie przyjmuje się, że termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużony wielokrotnie, dlatego też stanowisko autora skargi, że ustawodawca umożliwił organowi przedłużenie zabezpieczenia ale tylko jeden raz nie zasługuje na akceptację.

Podsumowując tę część rozważań stwierdzić należy, że na podstawie art. 159 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny obowiązany jest przedłużyć termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w terminie trwania zabezpieczenia, przy czym termin zabezpieczenia należności pieniężnych może być przedłużony wielokrotnie (por. także wyrok WSA z dnia 7 lipca 2010r., sygn. akt I SA/Gd 322/09, wyrok WSA z dnia 27 grudnia 2007r., sygn. akt I SA/Kr 424/07, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011r., sygn. akt I FSK 2053/09).

Gdy chodzi o dalszą przesłankę zabezpieczenia, to w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka do przedłużenia zabezpieczenia. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego z dnia 19 października 2011r. (zakwestionowanego przez skarżącego), w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007r. Postępowanie to zostało zawieszone z uwagi na zwrócenie się organu podatkowego do organów innych państw o uzyskanie informacji w sprawie posiadania środków finansowych. Brak ostatecznej decyzji w sprawie czyni niemożliwym złożenie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Skoro postępowanie podatkowe nie zostało zakończone z powodu konieczności weryfikacji materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nie została wydana decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r., to słusznie uznano, że wystąpiła okoliczność uzasadniająca przedłużenie okresu zabezpieczenia.

Tak więc rozważone przez organ egzekucyjny okoliczności, z powodu których nie zakończono postępowania podatkowego, uprawniały ten organ do przedłużenia terminu zabezpieczenia. Do momentu zakończenia tego postępowania decyzją "wymiarową" nie było bowiem możliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Biorąc zaś pod uwagę cel zabezpieczenia w postaci stworzenia warunków przyszłej realizacji obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym – istniały uzasadnione przyczyny przedłużenia zabezpieczenia.

Należy również podkreślić, że postępowanie zainicjowane wniesieniem zażalenia, a następnie skargi na postanowienie o przedłużeniu terminu zabezpieczenia nie może służyć do oceny zasadność samego zabezpieczenia. Rację ma tutaj organ drugiej instancji, że przesłanki zabezpieczenia stanowią przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia. W przypadku zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. podstawą postępowania zabezpieczającego była decyzja organu podatkowego z dnia 19 października 2010r. wydana na podstawie art. 33 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa i w ramach tamtego postępowania roztrząsane być powinno istnienie podstaw do zabezpieczenia jak i zakres tego zabezpieczenia. Odpierając zarzut naruszenia art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego należy także wskazać za organem drugiej instancji, że okoliczności które przywołano w skardze (wyprzedaż majątku, polegająca na próbie sprzedaży budynku położonego w Roczynach) uzasadniały wniosek o dokonanie zabezpieczenia i jako takie mogły być kontestowane w "tamtym" postępowaniu poprzez np. zgłoszenie zarzutów. Stosownie bowiem do art. 156 § 1 pkt 8 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia w terminie 7 dni do organu egzekucyjnego zarzutów. O możliwości wniesienia zarzutów został skarżący prawidłowo pouczony w treści zarządzenia zabezpieczenia z dnia 19 października 2010r.

Natomiast z przytoczonych powyżej przepisów art. 159 § 1 i § 2 u.p.e.a. nie wynika, ażeby działając w tym trybie, organ egzekucyjny miał badać okoliczności, na które powoływał się skarżący. Organ egzekucyjny, jak już podniesiono, zobligowany był jedynie do zbadania, czy nie upłynął termin wymieniony w § 1 art. 159 u.p.e.a., skoro może dokonać jedynie jego przedłużenia (nie zaś dokonać zabezpieczenia na nowo), a obok tego, czy występuje uzasadniona przyczyna dla której nie wszczęto postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze przedstawione powyżej powody, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ).