Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 959/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174 pkt 1-2, art. 141 par. 4 , art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 217, art. 84
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 12 ust. 1, 3, 3a i 4, art. 16 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Jerzy Rypina, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "S. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" spółki komandytowo-akcyjnej (dawniej: "S. & S." sp. z o.o.) z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Po 1672/07 w sprawie ze skargi "S. & S." sp. z o.o. z/s w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 3 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 2 maja 2007 r. spółka z o.o. "S. & S." (dalej spółka) zwróciła się z wnioskiem o udzielenie, w trybie art. 14a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ord.pod.), pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm., dalej u.p.d.o.p.). Zdaniem spółki, poprzez wniesienie przez osobę prawną akcji w zamian za certyfikaty inwestycyjne do funduszu, nie dochodzi po stronie spółki do powstania przychodu, tym samym nie powstaje dochód podlegający opodatkowaniu.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia 11 lipca 2007 r. uznał pogląd podatnika za nieprawidłowy. Stwierdził, iż sam fakt objęcia certyfikatów inwestycyjnych jest neutralny podatkowo, natomiast wpłata zdematerializowanych papierów wartościowych, w tym przypadku akcji, związana z przeniesieniem ich własności na towarzystwo funduszy inwestycyjnych, oznacza, że zapłata za certyfikaty nastąpiła akcjami. W tym momencie, zdaniem organu podatkowego, spółka osiągnęła przychód z odpłatnego zbycia tych akcji na podstawie art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p., natomiast wartość objętych certyfikatów, na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p., w dacie ich objęcia, nie stanowiła przychodu podatkowego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie: art. 217 Konstytucji RP w związku z art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., poprzez uznanie, że zdarzenie niewymienione w ustawie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych; oraz art.14 ust. 1 u.p.d.o.p., poprzez zakwalifikowanie czynności prawnej –objęcia certyfikatów inwestycyjnych funduszu inwestycyjnego zamkniętego w drodze przeniesienia akcji – jako sprzedaży akcji.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją z dnia 3 października 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano treść art. 7, art. 28 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz. 1546 ze zm., dalej u.f.i.) i wyjaśniono, że wniesienie papierów wartościowych do funduszu jest zrównane z wpłatą, a przedmiotem tej wpłaty są zdematerializowane akcje odpowiadające jednostkom pieniężnym, których własność jest przenoszona na fundusz. Wniesienie akcji do funduszu jest równoznaczne z ich zbyciem o charakterze odpłatnym, a ceną uzyskaną za akcje nie są certyfikaty inwestycyjne, lecz wyrażona w pieniądzu ich wartość. Stwierdzono, że w opisanym stanie faktycznym, w dacie objęcia certyfikatów należy rozpoznać przychód z odpłatnego zbycia akcji na podstawie art. 12 ust. 3 i ust. 3a u.p.d.o.p.

Organ podkreślił, że przychodem są wszelkie działania podatnika powodujące przyrost jego majątku. Wskazano, że moment objęcia certyfikatów, z uwagi na brzmienie art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. nie skutkuje rozpoznaniem dochodu z tej transakcji. Pojęcie "wydatek" w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. jest równoznaczne z pojęciem "wpłata" z art. 7 i 28 u.f.i. Wobec powyższego, objęcie certyfikatów inwestycyjnych, w trybie przepisów art. 7 u.f.i., jest w dacie tego zdarzenia neutralne podatkowo, w przeciwieństwie do równoległej temu zdarzeniu czynności zbycia papierów wartościowych, które skutkuje powstaniem przychodu do opodatkowania.

Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie rozprawy, organ przypomniał brzmienie art. 14a i art. 14b Ord.pod. i wskazał, że unormowania te nie odsyłają do stosowania przepisów zawartych w dziale IV Ord.pod. Wyjaśniono, że organy podatkowe nie prowadzą postępowania podatkowego, nie zbierają dowodów w sprawie i nie podejmują czynności sprawdzających, dotyczących stanu faktycznego mającego podlegać ocenie prawnopodatkowej, w związku z tym, do udzielanych interpretacji przepisów prawa podatkowego, przepis art. 200a § 1 Ord.pod. nie znajdzie zastosowania.

Podatnik zaskarżył w całości decyzję organu drugiej instancji i wniósł o jej uchylenie oraz zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji RP przez uznanie, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych podlega zdarzenie, które nie zostało uznane przez ustawę podatkową za zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego w u.p.d.o.f., podczas gdy zgodnie ze wskazanymi powyżej przepisami Konstytucji RP - obowiązek podatkowy powinien wynikać z ustawy określającej w sposób wyraźny i precyzyjny podmiot oraz przedmiot opodatkowania,

- art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. przez uznanie za przychód podatkowy zdarzenia, które nie zostało wymienione w tym przepisie,

- art. 12 ust. 3a u.p.d.o.f. przez:

a) uznanie, że w przepisie tym uregulowane jest odrębne źródło przychodów - zbycie praw majątkowych, podczas gdy przepis ten reguluje jedynie moment powstania obowiązku podatkowego z tytułu zbycia praw majątkowych, i nie określa, co jest przychodem podatkowym,

b) uznanie, że objęcie certyfikatów inwestycyjnych za udziały (akcje) jest formą zbycia tych udziałów (akcji), podczas gdy przeniesienie na fundusz inwestycyjny udziałów (akcji) jest - jak wynika z literalnego brzmienia art. 28 u.f.i. - formą wpłaty do funduszu inwestycyjnego w celu objęcia certyfikatów inwestycyjnych, nie zaś zbyciem tych udziałów (akcji),

- art. 200a w związku z art. 14b § 5 Ord. pod., przez odmowę przeprowadzenia rozprawy w postępowaniu odwoławczym.

W uzasadnieniu podkreślono, że jeżeli określonego zdarzenia ustawa podatkowa nie traktuje jako przedmiotu opodatkowania, to zdarzenie to nie podlega opodatkowaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 20 lutego 2008 r., sygn.akt I SA/Po 1672/07, oddalił skargę.

Sąd stwierdził, że istota sporu sprowadza się do właściwej oceny skutków podatkowych nabycia certyfikatów inwestycyjnych w funduszu w zamian za akcje.

Rozważając powyższe Sąd wskazał art. 3 ust. 1, art. 7 u.f.i. oraz art. 128 u.f.i. i stwierdził, że brzmienie powyższych przepisów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że wniesienie papierów wartościowych do funduszu jest zrównane z wpłatą. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 7 ust. 1 u.p.d.o.p. przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód bez względu na rodzaj źródeł przychodów, z jakich dochód ten został osiągnięty. Sąd podniósł, że przepisy dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych nie definiują terminu "przychód" i stwierdził, że co do zasady przychodem jest każde przysporzenie majątkowe, za wyjątkiem sytuacji określonych ustawie.

Sąd podzielił pogląd organu drugiej instancji, który uznał, iż wniesienie akcji do funduszu jest równoznaczne z ich zbyciem o charakterze odpłatnym, a ceną uzyskaną za akcje, nie są certyfikaty inwestycyjne, lecz wyrażona w pieniądzu ich wartość. Wskazano, że w przypadku, gdy podmiot dokonujący zapłaty za certyfikaty udziałami (akcjami) prowadzi działalność gospodarczą zastosowanie znajdą przepisy art. 12 ust. 3 i ust. 3a u.p.o.d.p. Odnosząc się do zarzutu, iż brak jest podstaw do powoływania się na przepis art. 12 ust. 3a u.p.d.o.p. jako podstawę prawną powstania obowiązku podatkowego w związku z objęciem certyfikatu inwestycyjnego, Sąd wyjaśnił, iż rzeczywiście przepis ten reguluje wyłącznie moment powstania obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych i nie definiuje przychodu podatkowego, jednakże w niniejszej sprawie znajdzie on zastosowanie ze względu na fakt, iż spółka jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Wskazano, że z momentem nabycia certyfikatów (zbycia akcji/udziałów) ich wartość zostaje ustalona definitywnie i jako wyrażona w pieniądzu wartość stanowi zapłatę za certyfikat. Jest więc ceną, która ma charakter definitywny. Fakt, iż w późniejszym okresie wartość certyfikatów ulega zmianie nie może mieć wpływu na ocenę definitywnego charakteru ceny nabycia (wartości zbywanych akcji/udziałów), która w dacie nabycia zostaje ściśle określona.

Za nietrafny uznano także zarzut naruszenia art. 200a § 1 pkt 2 Ord. pod. ponieważ w postępowaniu w sprawie udzielenia interpretacji przez organ podatkowy, art. 200a Ord.pod. nie znajduje zastosowania.

Spółka wniosła skargę kasacyjną i zaskarżając powyższy wyrok w całości wniesiono o jego uchylenie, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 217 w zw. z art. 84 Konstytucji RP poprzez uznanie:

a) z powołaniem się na zasadę szerokiego normatywnego ujęcia przychodów, że opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób prawnych podlega każde przysporzenie majątkowe, za wyjątkiem sytuacji określonych w ustawie podatkowej, podczas, gdy ze wskazanych wyżej przepisów Konstytucji RP wynika zasada odwrotna;

b) że opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób prawnych podlega zdarzenie (objęcie certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym poprzez wniesienie do tego funduszu udziałów lub akcji), które nie zostało wprost wskazane przez ustawę podatkową jako zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych, podczas, gdy - zgodnie ze wskazanymi powyżej przepisami Konstytucji RP - obowiązek podatkowy powinien wynikać z ustawy określającej w sposób wyraźny i precyzyjny podmiot oraz przedmiot opodatkowania;

c) iż jedno zdarzenie gospodarcze/stan faktyczny (tj. objęcie certyfikatów inwestycyjnych poprzez wniesienie do funduszu udziałów lub akcji), które nie zostało uregulowane w u.p.d.o.p., obejmuje w istocie dwa zdarzenia rozpatrywane na gruncie tej ustawy: neutralne podatkowo objęcie certyfikatów inwestycyjnych oraz odpłatne zbycie udziałów lub akcji skutkujące powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu – co przy braku w u.p.d.o.p. regulacji precyzyjnie regulującej skutki podatkowe objęcia certyfikatów inwestycyjnych za akcje lub udziały należy uznać za niedopuszczalne tworzenie nowego (dodatkowego) stanu faktycznego podlegającego opodatkowaniu na drodze wykładni rozszerzającej, podczas, gdy – zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji RP – zakres przedmiotu opodatkowania musi być w sposób wyraźny i precyzyjny określony w ustawie podatkowej a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca ani dokonywana przez analogię;

2) błędną wykładnię art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez przyjęcie, iż przychodem jest każde przysporzenie majątkowe, z wyjątkiem sytuacji określonych w art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p., podczas gdy przepis ten należy interpretować w ten sposób, ze za przychód można uznać tylko przysporzenie o charakterze definitywnym/trwałym;

3) niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust.1 u.p.d.o.p. poprzez rozpoznanie przychodu podatkowego z tytułu odpłatnego zbycia akcji/udziałów w odniesieniu do zdarzenia (objęcie certyfikatów inwestycyjnych w funduszu inwestycyjnym zamkniętym poprzez wniesienie do tego funduszu udziałów lub akcji), które nie zostało wymienione w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., oraz które nie wiąże się z uzyskaniem przez podatnika przysporzenia o charakterze definitywnym, podczas, gdy zakres przedmiotu opodatkowania musi być w sposób wyraźny i precyzyjny określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca, ani dokonywana przez analogię;

4) błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 3 i 3 a u.p.d.o.p. poprzez:

a) uznanie, że objęcie certyfikatów inwestycyjnych za udziały (akcje) jest jednocześnie formą odpłatnego zbycia tych udziałów/akcji (prawa majątkowego), podczas, gdy przeniesienie przez fundusz inwestycyjny udziałów (akcji) jest - jak wynika z brzmienia art. 28 u.f.i. – formą wpłaty (o charakterze analogicznym do wkładu niepieniężnego w spółce kapitałowej) do funduszu inwestycyjnego w celu objęcia certyfikatów inwestycyjnych, nie zaś zbyciem tych udziałów (akcji);

b) błędne wyodrębnienie z jednego zdarzenia gospodarczego nieuregulowanego w u.p.d.o.p. (jakim jest objęcie certyfikatów inwestycyjnych poprzez wniesienie do funduszu udziałów lub akcji), drugiego zdarzenia (odpłatne zbycie akcji/udziałów) i poddanie tych zdarzeń odrębnej kwalifikacji podatkowej, podczas gdy zakres przedmiotu opodatkowania musi być wyraźny i precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca ani dokonywana przez analogię;

c) błędne przyjęcie, iż z chwilą objęcia certyfikatów inwestycyjnych powstaje przychód należny z tytułu zbycia akcji, podczas, gdy w rzeczywistości w momencie objęcia certyfikatów nie dochodzi po stronie podatnika do rozpoznania przychodu tj. przyrostu aktywów o charakterze definitywnym/trwałym (nie powstaje skonkretyzowana należność/ wymagalna wierzytelność, której zapłaty podatnik może się domagać);

5) błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. poprzez:

a) przyjęcie, iż przepis ten reguluje skutki podatkowe, w tym determinuje rozpoznanie przychodu z tytułu objęcia certyfikatów inwestycyjnych poprzez wniesienie akcji/udziałów do funduszu inwestycyjnego – podczas, gdy z uwagi na szczególny charakter prawny tego zdarzenia, nie mieści się ono w zakresie tego przepisu jak również żadnego innego przepisu u.p.d.o.p.,

b) przyjęcie, iż brak jest podstaw do rozróżnienia ze względu na skutki podatkowe dla nabywcy nabycia pierwotnego ("objęcia") i nabycia pochodnego ("nabycia") certyfikatów inwestycyjnych, podczas, gdy z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że ustawodawca rozróżnia te dwa pojęcia, co w szczególności znajduje odzwierciedlenie w odmiennym uregulowaniu zasad rozpoznawania przychodu z tytułu objęcia lub nabycia udziałów w spółkach kapitałowych; okoliczność, iż w ustawie podatkowej nie zawarto analogicznej regulacji rozróżniającej skutki podatkowe w zakresie rozpoznania przychodu z tytułu objęcia oraz nabycia certyfikatów inwestycyjnych nie może prowadzić do negowania konieczności ich rozróżnienia na gruncie podatkowym.

W piśmie uzupełniającym skargę kasacyjną z dnia 24 kwietnia 2008 r. uzupełniono podstawy kasacyjne wskazując na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 tej ustawy, samodzielnie lub w związku z określonymi przepisami prawa materialnego ( podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Podtrzymano w nim również zarzut naruszenia art. 12 ust. 3 i 3a u.p.d.o.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie.

W piśmie procesowym strony skarżącej z 23 listopada 2009 r. uzupełniono uzasadnienie niektórych podstaw kasacyjnych wskazując, że:

1) "wyrażona w cenie wartość certyfikatów" nie w każdym przypadku odpowiada wartości akcji wpłacanych do funduszu,

2) sposób dokonywania wyceny oraz tryb postępowania funduszu w sytuacji "nadpłaty" akcji ponad wartość przyznanych certyfikatów został niedostatecznie wyjaśniony,

3)certyfikat może być wydany uczestnikowi, który nie opłacił w całości ceny emisyjnej certyfikatu.

W piśmie procesowym – spóźnionej odpowiedzi na skargę kasacyjną - Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, przeto podlega oddaleniu. Sformułowano w niej, jak też w uzupełniającym skargę kasacyjną piśmie z dnia 24 kwietnia 2008 r., zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa, w takim przypadku w pierwszej kolejności rozpoznawane są zawsze zarzuty dotyczące uchybień natury proceduralnej.

Konfrontacja zarzutów korespondujących z podstawą kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy nie potwierdza ich zasadności. Należy przede wszystkim zauważyć, iż "błędne ustalenie stanu prawnego znajdującego zastosowanie w sprawie" (s. 2 pisma – pkt 3 zarzutów) można rozpatrywać co najwyżej w kategoriach błędu wykładni, a więc łączyć z podstawą kasacyjną z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Dopatrywanie się w tego rodzaju uchybieniu wadliwości związanej z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mogłoby być co najwyżej pochodną naruszenia odpowiednich przepisów prawa materialnego. Podobnie zresztą trzeba traktować zarzuty ujęte w pkt 2 i 5 wspomnianego uprzednio pisma. Jego autor uznał naruszenie odpowiednich przepisów p.p.s.a. jako skutek innych uchybień. Nie można wreszcie uznać za uzasadniony zarzutu z pkt 4, w którym wskazano na "wydanie orzeczenia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny". Rzecz w tym, że sądy administracyjne nie ustalają stanu faktycznego rozpoznawanych spraw, a tym bardziej nie mają do tego legitymacji w sprawach interpretacji przepisów prawa podatkowego, w których właściwy do rozpoznania wniosku organ uwzględnia stan faktyczny podany przez wnioskodawcę. Zarzut ten mógłby być co najwyżej łączony z błędem oceny prawnej polegającej na odniesieniu normy prawnej do innego stanu faktycznego niż przedstawiony we wniosku o udzielenie interpretacji. Analiza treści uzasadnienia zakwestionowanego wyroku nie stwarza podstaw do twierdzenia, że sąd dopuścił się tego typu uchybienia. Uznał on jedynie, że umocowane do wydania interpretacji organy w zakresie określonym w pytaniu, mając na względzie przedstawiony stan faktyczny, były władne rozpoznać dwojakiego rodzaju skutki prawne: dotyczące zbycia posiadanych akcji oraz objęcia za te zdematerializowane akcje jednostek uczestnictwa w zamkniętym funduszu inwestycyjnym. Nie sposób mówić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaakceptował błąd sprowadzający się do wydania interpretacji w odniesieniu do dwóch, oderwanych od siebie stanów faktycznych (objęcia certyfikatów oraz – niezależnie od tego – zbycia udziałów). Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym względzie stanowisko wyrażone w spóźnionej odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż udzielając interpretacji, uwzględniono stan faktyczny przedstawiony przez wnioskodawcę, wyjaśniając przy tym wątpliwości prawne wyłaniające się na jego tle, w tym kwestię powstania przychodu podatkowego w razie objęcia certyfikatów inwestycyjnych w funduszu w zamian za wniesienie akcji.

Nie znalazły także potwierdzenia podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w każdej z wymienionych w tym piśmie postaci. Konieczne jest w pierwszej kolejności zwrócenie uwagi na bezprzedmiotowość zarzutu naruszenia art. 217 w związku z art. 84 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie. W przypadku spraw interpretacji przepisów prawa podatkowego, nie wchodzi w grę możliwość popełnienia tak rozumianego błędu. Kontrolujący zgodność z prawem zaskarżonego aktu sąd administracyjny ocenia bowiem sposób rozumienia (wykładni) jakichś przepisów na tle konkretnego stanu faktycznego. Naruszenie przepisów rangi konstytucyjnej mogłoby zostać podniesione tylko w związku z określonym przepisem materialnego prawa podatkowego, dla wykazania błędu wykładni tego ostatniego.

Merytorycznie bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. W ocenie autora skargi kasacyjnej, przepis ten należy interpretować "w ten sposób, iż za przychód można uznać tylko przysporzenie o charakterze definitywnym/trwałym" (s. 3). Budowa klauzul ujętych w art. 12 ust. 1 i 4 powołanej ustawy przeczy tej tezie. Pierwszy z tych przepisów zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów przychodów, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę zwrotu "w szczególności". Z kolei w art. 12 ust. 4 u.p.d.o.p. zamieszczono zamknięty katalog przysporzeń majątkowych nie będących przychodem. Jeśli nawet wziąć pod uwagę wzmiankowane wcześniej unormowania konstytucyjne, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, iż przychodem jest każde przysporzenie majątkowe, niezależnie od sposobu jego powstania, z zastrzeżeniami wynikającymi wyraźnie z przepisów ustawowych. Zatem okoliczność, że w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. nie wymieniono wprost objęcia certyfikatów inwestycyjnych przez przeniesienie udziałów (akcji) jako przychodu, nie przeczy stanowisku zajętemu przez organy podatkowe i sąd administracyjny pierwszej instancji. Do stanu faktycznego opisanego we wniosku mają natomiast zastosowanie przepisy art. 12 ust. 3 i 3a tej ustawy, regulujące zasady rozpoznawania przychodów należnych związanych z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą. Za pozbawione racji muszą być wobec tego uznane twierdzenia dotyczące domniemanego naruszenia przepisów art. 12 ust 1 oraz ust. 3 i 3a u.p.d.o.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie.

Konsekwentnie, przy zaaprobowanej przez sąd administracyjny pierwszej instancji wykładni art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., nie mogło dojść do naruszenia art. 16 ust. 1 pkt 8 tej ustawy. Wynika z niego bowiem, że objęcie (nabycie) certyfikatów inwestycyjnych za pieniądze powoduje odroczenie rozpoznania przychodu z takiej transakcji do czasu wystąpienia zdarzenia, o którym stanowi ten przepis. Użyte w nim pojęcie "wydatki" należy rozumieć jako wydatkowanie pieniędzy (wartości pieniężnych). Objęcie certyfikatów inwestycyjnych za pieniądze powoduje więc – co do zasady – odroczenie rozpoznania przychodu z dokonanej transakcji aż do czasu wskazanego w przepisie zdarzenia, tj. odkupienia tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych albo umorzenia tytułów bądź jednostek uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w tych funduszach. Zaprezentowane w tym zakresie rozumowanie sądu (s. 14 – 15 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) nie budzi zastrzeżeń i oddaje istotę rozważanego problemu.

Uzupełnienie uzasadnienia podstaw kasacyjnych pismem złożonym w Sądzie w przeddzień rozprawy, tj. w dniu 24 listopada 2009 r., nie wniosło niczego, co podważyłoby zaprezentowaną ocenę prawną, korespondującą z linią argumentacji przedstawionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.