Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 58/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par 1 pkt 2 w zw. z art. 245 par. 3, par. 4, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 2 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi V. T. i J. H. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego postanawia: 1. przyznać skarżącemu J. H. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 50 zł oraz ustanowienie adwokata; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. a.bł.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 lutego 2015 r. V. T. i J. H. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargi na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego oraz rozpoznania wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 7 kwietnia 2015 r. skargi zostały rozdzielone w ten sposób, że za sygn. akt II SAB/Łd 57/15 zarejestrowano skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego, zaś za sygn. akt II SAB/Łd 58/15 zarejestrowano skargę na bezczynność organu w przedmiocie wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego.

W odpowiedzi na wezwanie Przewodniczego Wydziału do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi, J. H. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z przedłożonego formularza ppf oraz pisma uzupełniającego wniosek wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną W. H.. Małżonkowie utrzymują się ze świadczeń emerytalnych otrzymywanych z ZUS w łącznej wysokości 3678,79 zł brutto. Z emerytury skarżącego o wysokości 2778 zł brutto potrącane są alimenty w wysokości 434 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 249,98 oraz zaliczka na podatek w wysokości 238 zł, zatem wypłacie podlega kwota 1855,62 zł. Skarżący i jego żona posiadają we współwłasności ½ domu jednorodzinnego o łącznej powierzchni użytkowej 109m2 oraz ½ działki siedliskowej o łącznej powierzchni 913m2 w części zabudowanej wyłączonymi z eksploatacji stawami pstrągowymi. Posiadane nieruchomości obecnie nie przynoszą dochodu. Stałe koszty związane z utrzymaniem domu wynoszą średnio 930 zł miesięcznie (zakup opału - 395 zł, zakup energii elektrycznej - 385 zł, zakup wody, odbiór ścieków i śmieci -150 zł), do tego dochodzą jeszcze koszty leczenia skarżącego i jego żony w kwocie - 550 zł (zakup leków - 320 zł, dowóz skarżącego, który jest niepełnosprawny na okresowe badania i zabiegi lekarskie – 230 zł). Okresowo koszty obsługi licznych postępowań administracyjnych związanych z naruszeniem interesów skarżącego wynoszą nawet 400 zł miesięcznie. Skarżący dodał ponadto, że jest osobą niepełnosprawną na skutek obrażeń odniesionych w wypadku samochodowym, przebył również udary. Nie posiada zasobów pieniężnych ani papierów wartościowych. Ponadto oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radcą prawnym.

Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i podkreślił, że otrzymywane przez niego świadczenie emerytalne co miesiąc pomniejszane jest o kwotę 1078,98 zł, ponadto ponosi on koszty licznych postępowań administracyjnych. Skarżący wskazał również na osiem postępowań sądowych, w których pomoc została mu przyznana w zakresie całkowitym i jedno postępowanie, w którym pomocy przyznano w zakresie częściowym. Wyjaśnił również, że odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiłaby mu dochodzenie słusznych interesów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

W rozpoznawanej sprawie, postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie adwokata i oddali wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.

Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 604/13 – Lex nr 1345059).

Dokonując analizy złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sąd doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje częściowo na uwzględnienie. Według sądu skarżący nie wykazał dostatecznie, że nie posiada żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim zaś zaznaczyć trzeba, że skarżący w żaden sposób nie udokumentował ponoszonych przezeń stałych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem domu oraz wysokich kosztów leczenia. Analiza sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego prowadzi do wniosku, że skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i utrzymuje się ze stałego dochodu z tytułu emerytury. Łącznie miesięczne dochody małżonków wynoszą 3678,79 zł brutto. Uwzględniając dokonywane z emerytury skarżącego potrącenia alimentów, zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne skarżący otrzymuje z tytułu emerytury 1855,62 zł, zaś jego małżonka 896,79 zł, co w sumie stanowi kwotę 2752,41 zł. Nie budzi więc wątpliwości, że skarżący nie jest osobą ubogą, której nie stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Faktem jest, że skarżący wraz z żoną na poczet stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i leczeniem muszą przeznaczyć kwotę 1480 zł, niemniej jednak na życie pozostaje im 1272,41 zł. Okoliczności te prowadzą do wniosku, że skarżący bezspornie jest nie w stanie wynająć we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika, jednakże powinien wygospodarować środki pieniężne przynajmniej na częściowe pokrycie kosztów sądowych.

Reasumując przywołane wyżej okoliczności sąd doszedł do wniosku, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w wysokości 50 zł, a więc połowy wpisu sądowego od skargi i to bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny oraz wygospodarować środki na ewentualne przyszłe postępowanie kasacyjne, o ile do niego dojdzie (100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz 100 zł z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej). Przez uszczerbek dla koniecznego utrzymania należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Skarżący bez wątpienia nie jest osobą ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować pieniędzy na zainicjowane przez siebie postępowanie sądowe. Jak zostało to już wcześniej podniesione celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (np. osobom bezrobotnym, bez prawa do zasiłku czy pozbawionym jakichkolwiek dochodów), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt II OZ 561/14 - Lex nr 1470078).

Z tego też względu sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i § 4, art. 260 p.p.s.a.

a.bł.