Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 82/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Sędziowie Sędzia SO Tamara Dziełakowska,, Asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.), Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2001 r., sygn. akt [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 5 kwietnia 2001 r., nr [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 listopada 2001 r., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 5 kwietnia 2001 r., którą na podstawie art. 2, art. 2a ust. 1 pkt 1, art. 3 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 31, art. 43 i art. 46 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 411, z późno zm.) i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. W sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego (Dz. U. z 1997 r. nr 36, poz. 140) odmówiono M. S. przyznania zasiłku okresowego.

Organ I instancji, zgodnie z wymogami art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, poprzedził wydanie decyzji przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że M. S. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz spełnia kryteria dochodowe określone wart. 4 ust. 1 cytowanej ustawy.

Zdaniem organu wnioskodawca (oraz jego żona) nie korzysta z ofert pracy oraz nie jest zainteresowany współpracą z Urzędem Pracy, a tym samym przez takie zachowanie wnioskodawca sam świadomie pozbawia się pomocy społecznej.

Decyzję powyższą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. wnosząc o jej uchylenie. W skardze skarżący podniósł, iż nie posiada z żoną gospodarstwa rolnego. Zdaniem skarżącego każda osoba bezrobotna musi się zgłaszać w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie oraz osoba bezrobotna ma obowiązek przyjmowania ofert pracy zgodnych z kwalifikacjami. A zatem nie stawienie się w wyznaczonym terminie bądź odmowa przyjęcia ofert pracy zgodnych z kwalifikacjami powoduje wykreślenie z rejestru osób bezrobotnych i pozbawia statusu osoby bezrobotnej . Natomiast jego oraz jego żony nie wykreślono z rejestru osób bezrobotnych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Skarga jest zasadna jednakże z innych powodów niż te, na które wskazuje skarżący.

Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1 cyt. ustawy). Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, ustalana jest i oceniana pod względem uprawnień wypływających z tej ustawy.

Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków dochodowych określonych wart. 4 ust. 1 ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych wart. 3 pkt 1-11 ustawy.

Organ obowiązany jest również brać pod uwagę, czy osoby ubiegające się o pomoc współdziałają w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej i czy na udzielenie pomocy pozwalają cele i możliwości pomocy społecznej (art. 1 ust. 3 i art. 2 ust. 4). Okoliczności te. przy spełnieniu przesłanki z art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 1-11, muszą wypływać w sposób jednoznaczny i wyraźny ze stanu faktycznego sprawy.

Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji, a także nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną mogą stanowić, stosownie do art. 6 ust. 1a ustawy, podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej.

Jak z powyższego wynika uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej uzależnione jest od spełnienia określonych warunków, ocenianych przez organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania pomocy społecznej.

W przypadku zasiłku okresowego, to obok wyżej wymienionych przesłanek organ obowiązany jest zbadać, czy występują także okoliczności wskazane wart. 31 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z tym przepisem zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb. Z brzmienia tego przepisu wynika, że decyzja podejmowana w tej kwestii przez organ administracji ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego.

Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2 ustawy.

Artykuł 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Przyczyną odmowy przyznania M. S. zasiłku okresowego. Mimo spełniania kryterium dochodowego i braku możliwości zatrudnienia. o czym mowa wart. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, było - jak podał organ II instancji - brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji a także jego nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy.

Art. 6 ust. 1 a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej upoważnia organ do odmowy przyznania świadczenia mimo spełniania kryteriów do jego otrzymania wówczas, gdy występują w nim określone sytuacje. Jednakże odmawiając przyznania pomocy, organ jest obowiązany wykazać, na jakiej podstawie oparł swoje twierdzenia i w czym wyrażają się przesłanki odmowy. Tylko udowodnienie, że taka właśnie sytuacja ma miejsce w sprawie, może spowodować odmowę przyznania świadczenia. Powołanie się jedynie na przepisy i ograniczenie do samego stwierdzenia, że takie sytuacje mają miejsce, jest niewystarczające, godzi to bowiem w zasady określone przepisami art. 7, 77 § 1 k.p.a.

Jakkolwiek skarżącemu odmówiono przyznania pomocy powołując się na okoliczności, o których mowa art. 6 ust. 1a, to nie wyjaśnione zostało, w czym przejawia się brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym, o którym mowa wart. 6 ust. 1 a., oraz nie wyjaśniono kiedy skarżący w sposób nieuzasadniony odmówił podjęcia pracy.

Wskazać należy również, iż organ II instancji całkowicie pominął i nie wyjaśnił okoliczności czy posiadane dochody oraz posiadane zasoby pieniężne wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb rodziny skarżącego oraz jakie te niezbędne potrzeby są.

Z tych względów należało uznać, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 7, 77 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) ppkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póź. zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, zpóź. zm.).

Sad rozpatrując przedmiotową sprawę orzekał w zmienionym stanie prawnym.

Ustawa z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2004 r.) w art. 150 stwierdza, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy.

Zdaniem Sądu sprawami wszczętymi i nie zakoI1czonymi są sprawy np. zasiłków okresowych, które w wyniku uchylenia decyzji odmawiających ich przyznania będą od początku rozpatrywane. Oznacza to, iż organy administracji publicznej rozpatrując sprawę wniosku o przyznanie zasiłku okresowego M. S. będą ją rozpatrywać na podstawie ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i są zobowiązane do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy w tym okoliczności związanych z brakiem współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym oraz nieuzasadnionych odmów podjęcia pracy.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o odmowie przyznania zasiłku okresowego nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.