Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2600/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6165 Nasiennictwo i ochrona roślin uprawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 547
law: Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Rowiński, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu środków ochrony roślin 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] (dalej "decyzja z [...] sierpnia 2019 r.") Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister", "Organ") odmówił udzielenia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu środka ochrony roślin [...] w trybie art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z 21 października 2009 r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/WEi 91/414/EWG (Dz. Urz. UE L 309 z 24 listopada 2009, str. 1, z późn. zm.; dalej: "Rozporządzenie 1107/2009").

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z 19 kwietnia 2016 r. [...] S.A. siedzibą w [...] (dalej także: "Wnioskodawca", "Spółka", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Ministra o wydanie zezwolenia na wprowadzenie do obrotu środka ochrony roślin [...] w trybie art. 33 Rozporządzenia 1107/2009. Wniosek ten został złożony również do właściwego organu w [...] (dalej "[...]") jako kraju raportującego ([...]), dokonującego oceny przedłożonej dokumentacji w imieniu wszystkich krajów Strefy Centralnej Unii Europejskiej. Polska została wskazana jako państwo współuczestniczące w ocenie (cMS)

Urząd właściwy do spraw rejestracji środków ochrony roślin w [...] ([...]) poinformował organ w dniu 4 maja 2017 r. o przygotowaniu projektu raportu rejestracyjnego z oceny dokumentacji przedmiotowego środka i rozpoczęciu okresu komentowania (6 tygodni) tego projektu przez inne państwa członkowskie.

Ministerstwo Rolnictwa w dniu 22 maja 2017 r., wysłało list elektroniczny do wskazanego przez Wnioskodawcę w przedłożonym do Ministerstwa wniosku pełnomocnika – M. O., o rozpoczęciu tego procesu. Wnioskodawca został poinformowany również o możliwości wskazania podmiotu upoważnionego do dokonania analizy ww. projektu raportu rejestracyjnego oraz zgłoszenia ewentualnych uwag. W wyznaczonych przez organ terminach Wnioskodawca nie wskazał podmiotu upoważnionego do dokonania analizy ww. projektu raportu rejestracyjnego, jak również nie zgłosił żadnych uwag.

Ministerstwo nie wybrało podmiotu upoważniony do dokonania analizy projektu raportu rejestracyjnego, a Polska jako [...] nie uczestniczyła w procesie komentowania przygotowanej przez [...] oceny środka [...].

Minister zaproponował Wnioskodawcy w dniu 21 lutego 2018 r., przeprowadzenie procesu komentowania post factum. Wnioskodawca zaakceptował tę propozycję i wskazał [...] Sp. z o.o. w [...] jako podmiot, który ma dokonać oceny.

Wskazany podmiot przesłał 23 kwietnia 2018 r. do organu komentarze do oceny przedmiotowego środka, a następnie przekazała opracowany dokument przy piśmie z 9 maja 2018 r.

Strona, pismem z 22 maja 2018 r., odniosła się do komentarzy przygotowanych przez [...] Sp. z o.o. i przedłożyła dodatkowe wyjaśnienia w zakresie oceny toksykologicznej i skuteczności działania środka, w tym zwróciła się z prośbą o możliwość wykorzystania do potwierdzenia skuteczności działania środka tzw. badań pomostowych dla innych środków ochrony roślin.

Po analizie uwag zgłoszonych przez podmiot upoważniony oraz na podstawie raportu rejestracyjnego i ww. wyjaśnień Wnioskodawcy, organ 30 lipca 2018 r. przekazał Spółce uwagi dotyczące możliwości rejestracji środka [...] w Polsce. Uwagi dotyczyły braku możliwości rejestracji środka w uprawach pod osłonami ze względu na brak oceny w zakresie pozostałości, losu i zachowania w środowisku oraz ekotoksykologii, a także wskazywały na konieczność uzupełnienia dokumentacji o badania skuteczności wykonane w Polsce lub w krajach o zbliżonych warunkach agroklimatycznych. Wnioskodawca został również poinformowany, że badania pomostowe mogą być wykorzystane do rejestracji środka tylko w przypadku, gdy dotyczą one produktów tego samego wnioskodawcy, a porównywana jest skuteczność dwóch wersji produktu (bez zmiany rodzaju formy użytkowej) lub porównywalna jest skuteczność i fitotoksyczność dwóch różnych form użytkowych produktu (zmiana rodzaju formulacji). Takich warunków nie spełniała przedstawiona w toku postępowania dokumentacja.

W odpowiedzi na powyższą informację, Strona przesłała do Organu przy piśmie z 17 września 2018 r., dodatkowe uzupełnienia. Z uwagi na rodzaj przedłożonych uzupełnień w zakresie skuteczności działania środka, Organ, pismem z 15 listopada 2018 r., szczegółowo poinformował Wnioskodawcę co do przepisów obowiązujących w zakresie możliwość wykorzystania danych "niechronionych" tj. przepisów określonych w art. 34 Rozporządzenia 1107/2009, a w szczególności wymogu wskazania przez wnioskodawcę jednego środka referencyjnego oraz wykazania upływu okresu ochrony dla danych dla tego środka. Zaznaczono, że uzupełnienie przekazane przy piśmie z 17 września 2018r. nie spełniało tych wymogów.

Wnioskodawca 7 grudnia 2018 r., w ramach kolejnych uzupełnień, wniósł, zgodnie z art. 34 Rozporządzenia 1107/2009, o zwolnienie z obowiązku przedkładania sprawozdań z testów i badań, z uwagi na fakt, że dane te znajdują się już w posiadaniu organu, a okres ochrony tych danych upłynął. Jednocześnie Wnioskodawca wskazał, że w jego opinii środek ochrony roślin [...] jest porównywalny ze środkiem [...], a dokumentacja środka [...] nie podlega już ochronie danych.

Pismem z 16 kwietnia 2019 r. Minister poinformował Stronę, że środki ochrony roślin [...] oraz [...] nie są porównywalne odnośnie ich składów. Następnie wobec wniesionego przez Spółkę ponaglenia, zawiadomieniem z 30 maja 2019 r. Organ powiadomił Wnioskodawcę o konieczności zakończenia prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie wydania zezwolenia na wprowadzanie do obrotu środka ochrony roślin [...] decyzją odmowną, a także o prawie do zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz pisemnego wypowiedzenia się przed podjęciem ostatecznej decyzji.

Następnie wskazaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2019 r. Minister odmówił udzielenia zezwolenia na wprowadzanie do obrotu przedmiotowego środka ochrony roślin [...] ze względu na brak możliwości potwierdzenia skuteczności działania tego środka. Przywołując w decyzji całość przeprowadzonego postępowania oraz zgromadzone materiały mające wskazywać na brak możliwości rejestracji środka w uprawach pod osłonami ze względu na brak oceny w zakresie pozostałości, losu i zachowania w środowisku oraz ekotoksykologii, a także wskazywały na konieczność uzupełnienia dokumentacji o badania skuteczności wykonane w Polsce lub w krajach o zbliżonych warunkach agroklimatycznych. Jednocześnie Minister wskazał, że w jego opinii środek ochrony roślin [...] nie jest porównywalny ze środkiem [...], co wynikało z porównania dokumentacji dotyczącej obu środków. Zaznaczono przy tym, że niemożliwym było udostępnienie Wnioskodawcy materiałów w postaci analizy porównawczej składów chemicznych obu środków, ponieważ zawiera ona informacje o pełnym składzie środka ochrony roślin [...], które traktowane są jako informacje poufne, a ich ujawnienie byłoby uznane za naruszenie ochrony interesów handlowych względem posiadacza zezwolenia i producenta tego środka.

Spółka pismem z 10 września 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wyżej wskazaną decyzję Ministra, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w oparciu o przesłankę rażącego naruszenia prawa, alternatywnie o jej uchylenie.

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

1. art. 36 ust. 2 i 3 oraz art. 37 Rozporządzenia 1107/2009;

2. art. 8 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2018 poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."), poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania sprawy w takim samym stanie faktycznym i prawnym;

3. art. 7, art. 77 § 1, art.80 oraz art. 81a k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz wszystkich okoliczności stanowiących podstawę podjętego rozstrzygnięcia;

4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności wskazano na całkowitą bezczynność Ministra przez pierwsze 14 miesięcy postępowania i brak choćby wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, co stanowiło naruszenie art. 9 k.p.a. Ponadto w ocenie Skarżącej, zaniechania Ministra doprowadziły do braku udziału Polski w procesie opiniowania i rejestracji strefowej środka [...], co doprowadziło finalnie do wydania decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia. Zakwestionowano także - opisywaną przez Ministra - mailową próbę nawiązania kontaktu ze Spółką, a także zaznaczono, że w pierwszej kolejności Organ powinien wysyłać wszelkie wezwania na [...] adres Spółki.

Argumentując naruszenie art. 36 i następnych Rozporządzenia 1107/2009, Skarżąca wskazała, że na jego mocy państwo członkowskie rozpatrujące wniosek udostępnia sporządzoną ocenę pozostałym państwom członkowskim w tej samej strefie rejestracyjnej, a na mocy artykułów 31 i 32 Rozporządzenia 1107/2009 dane państwa członkowskie odpowiednio udzielają bądź odmawiają udzielenia zezwoleń w oparciu o dotyczące oceny stanowisko państwa członkowskiego rozpatrującego wniosek, przy czym na mocy artykułu 37 Rozporządzenia 1107/2009 państwo członkowskie rozpatrujące wniosek (w tym przypadku [...]) podejmuje decyzję, czy wymogi dotyczące zezwolenia zostały spełnione, w terminie dwunastu miesięcy od daty otrzymania wniosku, natomiast pozostałe państwa członkowskie, których to dotyczy, podejmują decyzję w sprawie wniosku najpóźniej w terminie 120 dni od otrzymania sprawozdania z oceny oraz kopii zezwolenia państwa członkowskiego rozpatrującego wniosek. Zdaniem Strony Minister pomimo iż dysponował raportami z [...], dopiero w sierpniu 2018 r. skierował posiadaną dokumentację środka [...] do skomentowania przedstawionej oceny, rażąco przekraczając wskazany powyżej 120-dniowy termin.

Ponadto Skarżąca wskazała na niezgodności i braki dokonanego przez [...] sp. z o.o. komentarza do raportu [...], zarzucając właściwe pominięcie ocen w nim zawartych i oparcie się wyłącznie na badaniach przeprowadzonych w Polsce, które jednocześnie uznano za niewystarczające. Skarżąca sformułowała zarzut, zgodnie z który Minister - wbrew sensowi regulacji zawartych w art. 36 i następnych Rozporządzenia 1107/2009 przeprowadził w istocie własne postępowanie rejestracyjne pomimo, że procedura ta została już przeprowadzona w [...], podważając tym samym bez posiadania do tego podstawy prawnej, wyniki tamtego postępowania. Podkreślono także, że w pozostałych państwa członkowskich, w których Spółka starała się o dopuszczenie środka [...] do obrotu, takie zezwolenie uzyskała.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Spółka wskazała, że w toku innego postępowania prowadzonego z jej wniosku, dotyczącego innego środka ochrony roślin, gdzie również wystąpiły wątpliwości co do skuteczności, Minister wydał decyzję warunkowo dopuszczającą ten środek do obrotu. Jednocześnie brak jest w uzasadnienia w zaskarżonej decyzji, dlaczego niemożliwym było warunkowe dopuszczenie środka [...].

Zaś odnośnie do kwestii naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. wskazano, że Organ w toku postępowania działał w sposób całkowicie dowolny, nie odnosząc się do wniosków dowodowych Spółki i pomijając postępowanie rejestracyjne przeprowadzone przez [...]. W uzasadnieniu decyzji o odmowie wydania zezwolenia nie znalazły się zaś żadne wskazania co do okoliczności, dla których Minister uznał, że istnieją uzasadnione podstawy do uznania, że dany produkt nadal stanowi niedopuszczalne zagrożenie dla zdrowia ludzi lub zwierząt lub dla środowiska, a ustanowienie krajowych środków ograniczających ryzyko nie jest w stanie przezwyciężyć tych obaw (art. 36 ust. 3 Rozporządzenia 1107/2009). Z treści uzasadnienia nie wynika, czy właśnie z ww. powodu, czy też z innych, Minister uznał za zasadne wydanie decyzji odmownej. W ocenie Skarżącej ani komentująca badania spółka [...] sp.zo.o., ani Minister nie uzasadnili, z jakiego powodu uznali, że dokumentacja wystarczająca do dopuszczenia środka [...] do obrotu w innych krajach członkowskich tej samej strefy rejestracyjnej co Polska, okazała się niewystarczająca do dopuszczenia tego środka do obrotu w Polsce.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia art. 36 Rozporządzenia 1107/2009 i idącego za nim wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, Minister wskazał, że jednocześnie nie wskazano, w jaki konkretnie sposób został ten przepis naruszony. Tymczasem stwierdzenie nieważności decyzji powinno opierać o niewątpliwe i jasno naruszenie treści przepisu, czego w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Faktyczne zarzuty skargi koncentrują się bowiem wokół postępowania poprzedzającego wydanie decyzji.

Zdaniem Ministra podnoszony przez Skarżącą brak udziału w procedurze komentowania wpłynął jedynie na wydłużenie terminu rozpatrywania przedmiotowego wniosku, jednakże w tym zakresie Organ podjął działania, na które Spółka wyraziła zgodę. Podkreślono, że ostatecznie odmowa wydania zezwolenia na dopuszczenie do obrotu środka ochrony roślin [...] była oparta o fakt braku dowodów na potwierdzenie skuteczności działania środka w Polsce, pomimo kilkukrotnego umożliwienia Wnioskodawcy dostarczania nowych dokumentów w sprawie. Tak więc brak udziału Polski w procesie komentowania nie ma związku z podjętą przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją.

Minister wskazał, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, w aktach znajduje się dowód podjęcia mailowej próby kontaktu ze wskazanym we wniosku pełnomocnikiem spółki. Wobec wskazania adresu mailowego we wniosku, Organ uznał to za wyrażenie woli porozumiewania się drogą elektroniczną i dlatego wezwania kierował tą drogą. Ponadto argumentował, że komunikacja drogą elektroniczną w istocie jest konieczna w toku ww. postępowania, z uwagi na chęć zachowania wyznaczonych terminów.

Ponadto Minister wskazał, że Spółka składaną dokumentacją w istocie próbowała zmienić charakter pierwotnego wniosku z 19 kwietnia 2016 r., bowiem zaczęła ona kierować postępowanie w stronę wykorzystania przewidzianej w art. 34 rozporządzenia 1107/2009 procedury wykorzystania danych niechronionych dotyczących innego, podobnego środka ochrony roślin. Jednakże informacja o chęci skorzystania z tego trybu powinna zostać złożona wraz z pierwotnym wnioskiem, a zmiana go w tym zakresie wiązała się z powrotem do etapu weryfikacji formalnej wniosku, koniecznością wyjaśniania zasad określonych w art. 34 rozporządzenia 1107/2009 oraz analizą dokumentacji środka pod kątem spełnienia wymogów określonych w ww. przepisie. Te wszystkie czynności, związane ze zmianami dotyczącymi wniosku, zgłaszanymi w trakcie jego rozpatrywania, wiązały się z przedłużeniem prac.

Odpowiadając na zarzuty dotyczące procedowania mimo wydanego przez [...] organ rejestracyjny pozytywnego stanowiska o środku [...], Minister wskazał, że w toku postępowania przeprowadza się także ocenę skuteczności i fitotoksyczności środka, która odnosi się nie do do stref administracyjnych ustalonych w rozporządzeniu 1107/2009, ale do tzw. stref agroklimatycznych EPPO. Ocena ta wykonana dla innych stref EPPO niż ta, do której należy Polska, nie jest wystarczająca do potwierdzenia skuteczności działania oraz braku fitotoksyczności środka na terytorium naszego kraju. Przeprowadzone postępowanie, przedstawione badania i komentarz ze strony [...] sp. z o.o. nie wykazały w stopniu wystarczającym, ze środek [...] będzie skuteczny w polskich warunkach agro-klimatycznych. Jednocześnie inny podniesiony przez Skarżącą zarzut, dotyczący naruszenia art. 8 § 2 k.p.a., staje się w świetle powyższego niezasadny. W przywoływanym bowiem postępowaniu dotyczącym środka [...] braki w dokumentacji, a w jej konsekwencji w ocenie środka [...], nie dotyczyły zatem skuteczności środka, a wyłącznie niekorzystnego oddziaływania środka ochrony roślin w stosunku do rośliny uprawnej czyli selektywności. Dla środka [...] na podstawie dostępnych badań można było potwierdzić skuteczność działania środka we wnioskowanych roślinach uprawnych, a warunkowość zezwolenia wynikała z braku wystarczającej liczby badań selektywności, zaś w przypadku środka Legado nie było wystarczającej liczby badań również na potwierdzenie skuteczności działania środka. Tym samym, przedłożona dokumentacja środka [...], która następnie podlegała ocenie, potwierdziła wypełnianie przez środek warunków określonych w art. 29 rozporządzenia 1107/2009, w tym w odniesieniu do jego skuteczności. Warunku tego, jak przytoczono powyżej nie spełniała dokumentacja przedłożona dla środka [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018, poz. 2107 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art.3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego była decyzja z [...] sierpnia 2019 r., którą Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił Skarżącemu udzielenia zezwolenia na wprowadzenie do obrotu środka ochrony roślin [...] w trybie art. 33 rozporządzenia Rozporządzenie 1107/2009.

Skarga była zasadna.

Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 7,art. 77 § 1, art.80 oraz art. 81a k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz wszystkich okoliczności stanowiących podstawę podjętego rozstrzygnięcia, a także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia.

Należy w pierwszym rzędzie wskazać, że Skarżący złożył wniosek w trybie art. 33 Rozporządzenie 1107/2009. Chcąc prawidłowo ocenić postępowanie toczące się przed Ministrem, należy przedstawić procedurę uregulowaną w tym akcie prawnym. W myśl art. 33 Rozporządzenie 1107/2009 wnioskodawca zamierzający wprowadzić do obrotu środek ochrony roślin składa wniosek o zezwolenie lub o zmianę zezwolenia, osobiście lub za pośrednictwem przedstawiciela, w każdym państwie członkowskim, gdzie środek ochrony roślin ma być wprowadzany do obrotu. W tym akcie prawnym uregulowany został proces rejestracji środków ochrony roślin w Unii Europejskiej. Jest on prowadzony jest w ramach tzw. rejestracji strefowej, w ramach której jedno państwo pełni funkcję strefowego sprawozdawcy dla rozpatrywanego wniosku (tzw. [...]), a pozostałe państwa z tej samej strefy, wskazane przez Wnioskodawcę, uczestniczą w procesie rejestracji poprzez zgłaszanie uwag do opracowanej oceny (tzw. cMS). Wnioskodawca, zamierzający uzyskać zezwolenie na wprowadzanie do obrotu środka ochrony roślin, jest zobowiązany do przedłożenia stosownego wniosku wraz z dokumentacją rejestracyjną w każdym z państw członkowskich, w których zamierza wprowadzać dany środek do obrotu, jednakże ocena dokumentacji prowadzona jest tylko przez jedno wybrane państwo członkowskie ([...]). Pozostałe państwa członkowskie (cMS) oczekują na wynik oceny, do której następnie mają możliwość zgłoszenia uwag w tzw. procesie komentowania. Państwem członkowskim rozpatrującym wniosek z dnia 19 kwietnia 2016 r. było [...], a Rzeczypospolita Polska została wskazana jako państwo współuczestniczące w ocenie (cMS).

Zgodnie z art. 35 Rozporządzenia 1107/2009 wniosek jest rozpatrywany przez państwo członkowskie zaproponowane przez wnioskodawcę, chyba że inne państwo członkowskie z tej samej strefy zgodzi się go rozpatrzyć. Państwo członkowskie, które rozpatrzy wniosek, informuje o tym wnioskodawcę. Na wniosek państwa członkowskiego rozpatrującego wniosek pozostałe państwa członkowskie z tej samej strefy, w której wnioskodawca złożył wniosek, podejmują współpracę w celu zapewnienia sprawiedliwego podziału pracy. Pozostałe państwa członkowskie w strefie, w której złożono wniosek, powstrzymują się od prowadzenia dalszych czynności w oczekiwaniu na ocenę dokumentacji przez państwo członkowskie rozpatrujące wniosek. W przypadku gdy wniosek złożono w więcej niż jednej strefie, państwa członkowskie oceniające wniosek uzgadniają ocenę danych niezwiązanych z warunkami środowiskowymi i rolnictwa.

W art. 36 Rozporządzenia 1107/2009 uregulowano rozpatrywanie wniosków o zezwolenie wskazując, że państwo członkowskie rozpatrujące wniosek dokonuje niezależnej, obiektywnej i przejrzystej oceny w świetle aktualnej wiedzy naukowej i technicznej, korzystając z wytycznych dostępnych na dzień złożenia wniosku. Daje ono wszystkim państwom członkowskim w tej samej strefie możliwość przedstawienia uwag, które należy uwzględnić w ocenie. Stosuje ono jednolite zasady dokonywania oceny środków ochrony roślin i udzielania zezwoleń, o których mowa w art. 29 ust. 6 Rozporządzenie 1107/2009, na ich wprowadzanie do obrotu, w celu ustalenia - w jak największym stopniu - czy środek ochrony roślin spełnia wymogi przewidziane w art. 29 w tej samej strefie, w przypadku gdy stosowany jest zgodnie z art. 55 tego aktu prawnego i w realistycznych warunkach stosowania. Swoją ocenę państwo członkowskie rozpatrujące wniosek udostępnia pozostałym państwom członkowskim w tej samej strefie. Format sprawozdania z oceny ustalany jest zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 79 ust. 2 Rozporządzenia 1107/2009. Państwa członkowskie odpowiednio udzielają lub odmawiają udzielenia zezwoleń w oparciu o dotyczące oceny stanowisko państwa członkowskiego rozpatrującego wniosek, jak przewidziano w art. 31 i 32 Rozporządzenie 1107/2009. W art. 36 ust.3 Rozporządzenie 1107/2009 sprecyzowano, że w drodze odstępstwa od ust. 2 i z zastrzeżeniem prawa wspólnotowego możliwe jest nałożenie odpowiednich warunków w odniesieniu do wymogów, o których mowa w art. 31 ust. 3 i 4, oraz innych środków ograniczających ryzyko wynikających z określonych warunków stosowania.

W tym samym art. 36 Rozporządzenie 1107/2009 wskazano nadto, że w przypadku gdy ustanowienie krajowych środków ograniczających ryzyko, o których mowa w akapicie pierwszym, nie jest w stanie przezwyciężyć obaw państwa członkowskiego dotyczących zdrowia ludzi lub zwierząt lub środowiska, państwo członkowskie może odmówić udzielenia zezwolenia na wprowadzanie środka ochrony roślin do obrotu na swoim terytorium jeżeli - ze względu na szczególne warunki środowiskowe lub rolnictwa - ma ono uzasadnione podstawy do uznania, że dany produkt nadal stanowi niedopuszczalne zagrożenie dla zdrowia ludzi lub zwierząt lub dla środowiska. To państwo członkowskie niezwłocznie informuje o swojej decyzji wnioskodawcę oraz Komisję i przedkłada naukowe lub techniczne uzasadnienie swojej decyzji. Prawodawca unijny zastrzegł jednocześnie, że państwa członkowskie zapewniają możliwość odwołania się od decyzji, w której odmówiono udzielenia zezwolenia dla takiego produktu, przed sądem krajowym lub innymi instancjami odwoławczymi.

W art. 37 Rozporządzenia 1107/2009 sprecyzowano kwestię terminów rozpatrzenia wniosku. W ust. 1 tego artykuły wskazano, że państwo członkowskie rozpatrujące wniosek podejmuje decyzję, w terminie dwunastu miesięcy od daty otrzymania wniosku, czy wymogi dotyczące zezwolenia zostały spełnione. W przypadku gdy państwo członkowskie potrzebuje dodatkowych informacji, wyznacza termin dostarczenia ich przez wnioskodawcę. W takim przypadku okres dwunastomiesięczny zostaje przedłużony o dodatkowy okres przyznany przez to państwo członkowskie. Ten dodatkowy okres wynosi maksymalnie sześć miesięcy i kończy się w chwili otrzymania dodatkowych informacji przez państwo członkowskie. W przypadku gdy do końca tego okresu wnioskodawca nie złoży brakujących elementów, państwo członkowskie informuje wnioskodawcę, że wniosek nie spełnia kryteriów formalnych. Dalej w ust. 2 uregulowano, że terminy przewidziane w ust. 1 zostają zawieszone na czas stosowania procedury określonej w art. 38. W art. 37 ust. 4 Rozporządzenia 1107/2009 sprecyzowano, że pozostałe państwa członkowskie, których to dotyczy, poza państwem rozpatrującym wniosek, winny podjąć decyzję w sprawie wniosku, o którym mowa w art. 36 ust. 2 i 3, najpóźniej w terminie 120 dni od otrzymania sprawozdania z oceny oraz kopii zezwolenia państwa członkowskiego rozpatrującego wniosek.

W przedmiotowej sprawie Minister odstąpił od procedury uregulowanej w rozporządzeniu. Po otrzymaniu wniosku organ administracji na czas dokonywania oceny przez [...] wstrzymał się co prawda z procedowaniem na podstawie art. 37 ust. 2 Rozporządzenia 1107/2009, jednakże pozostałe czynności odbiegały już od procedury uregulowanej w tym akcie prawnym. W pierwszym rzędzie Minister działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (Dz. U. z 2019, poz. 1900 t.j., dalej "ustawa o środkach ochrony roślin"), poinformował Wnioskodawcę o możliwości wskazania podmiotu upoważnionego do dokonania analizy ww. projektu raportu rejestracyjnego oraz zgłoszenia ewentualnych uwag, ale uczynił to listem elektronicznym (mailem). Minister nie pobrał też opłaty od wniosku w trybie art. 15 tejże ustawy, a mimo pouczenia, że w przypadku niewybrania podmiotu uprawnionego do dokonania analizy ww. projektu raportu rejestracyjnego, dokona tego sam (co jest zgodne z art. 9 ust. 1 pkt 1 in fine ustawa o środkach ochrony roślin), nie uczynił tego. Następnie zaniechał procesu komentowania zgodnie z Rozporządzeniem, ale zaproponował Skarżącemu procedurę komentowania post factum, na co ten wyraził zgodę. Minister nie wyjaśnił precyzyjnie na czym polega procedura komentowania post factum i na jakiej podstawie jest prowadzona. W szczególności organ administracji nie wskazał, czy prowadzona jest na podstawie Rozporządzenia 1107/2009, czy też innego aktu prawnego. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister stwierdził jedynie, że na skutek bierności Skarżącego po zakończeniu oceny przez [...], nie można było potwierdzić skuteczności i bezpieczeństwa stosowania środka [...] na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej zgodnie z wymogami art. 29 Rozporządzenia 1107/2009, stąd zaproponował procedurę komentowania post factum, chociaż - jak twierdził - już wtedy mógł oddalić wniosek. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister nie odniósł się do oceny [...], stąd nie sposób prześledzić toku rozumowania organy w tym zakresie. Nie jest w pełni jasne (nie wynika to z uzasadnienia decyzji), czy przeprowadzona procedura komentowania post factum jest całkowicie oderwana od unormowania wskazanego w rozporządzeniu czy też stanowi jego odmianę, a jeśli tak, to na jakiej podstawie jest prowadzona. Zaskarżona decyzja w tym zakresie narusza art. 107 § 3 k.p.a. Organ ponownie rozpoznając sprawę , winien tę kwestię jednoznacznie wyjaśnić. Z treści uzasadnienia nie wynika jednoznacznie, z jakiego powodu Minister uznał, że dokumentacja wystarczająca do dopuszczenia środka [...] do obrotu w innych krajach członkowskich tej samej strefy rejestracyjnej co Polska, okazała się niewystarczająca do dopuszczenia tego środka do obrotu w Polsce, w szczególności w świetle unormowania zawartego w art. 36 Rozporządzenia.

Zasadny okazał się także zarzut art. 7 ,art. 77 § 1, art.80 oraz art. 81a k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz wszystkich okoliczności stanowiących podstawę podjętego rozstrzygnięcia. Należy również podkreślić, że ocena toksykologiczna i skuteczność działania środka zgodnie z art. 9 ustawy o środkach ochrony roślin winna być dokonana przez podmiot upoważniony przez Ministra do dokonania takiej analizy. Skarżący taki podmiot ostatecznie wskazał, a Minister zarządził dokonanie oceny przez podmiot [...] Sp. z o.o. Jednakże już do uwag Skarżącego do oceny dokonanej przez [...] sp. z o.o. odniósł się bezpośrednio Minister, zamiast przesłać je do podmiotu upoważnionego. W ocenie Sądu takie działania organu administracyjnego było nieprawidłowe. Status podmiotu upoważnionego do oceny w toku postępowania administracyjnego jest zbliżony do status biegłego. Chociaż podmiot ten jest wyznaczony przez Ministra, to jednak jest pozycja jest niezależna, a jego rolą jest dokonanie obiektywnej i przejrzystej oceny w świetle aktualnej wiedzy naukowej i technicznej (zgodnie z art. 36 ust. 1 Rozporządzenia 1107/2009). Przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy Minister winien uwagi Skarżącego pod adresem dokonanej oceny przesłać do pomiotu upoważnionego zobowiązując go do ustosunkowania się do nich.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 210 i art. 205 § 2 P.p.s.a., w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265, ze zm.), przy czym na zasądzone koszty postępowania składa się kwota 200 zł, uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego przez radcę prawnego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w wysokości 480 zł.