Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 689/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-01-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Sędzia WSA Anna Moskała, Tomasz Świetlikowski, Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 r. skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2018 r. wydanego w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2016 I. uchyla zaskarżony wyrok w całości; II. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. nr [...] z dnia [...] maja 2017 r.; III. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Skarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. J. (dalej: strona, skarżący, rolnik) Dyrektor Oddziału Regionalnego (dalej: Dyrektor OR) Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Kierownik ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] mocą której przyznano rolnikowi na rok 2016: jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł, płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł, płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości [...] zł, kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania płatności do bydła i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej K.p.a.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1512), art. 24 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 278 ze zm.).

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2016 r. rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2016. W sekcji VII oświadczenia o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku strona zadeklarowała siedemnaście działek ewidencyjnych wykorzystywanych rolniczo. W sekcji VIII oświadczenia w sposobie wykorzystywania działek rolnych wnioskodawca wskazał do jednolitej płatności obszarowej (JPO) dwanaście działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha. Strona wnioskowała także o płatność dodatkową, płatność do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych i płatność do bydła. W sekcji V liczba posiadanych zwierząt, do których mają zostać przyznane płatności związane do zwierząt podał [...] sztuk bydła w wieku do 24 miesięcy. Do wniosku dołączono załączniki graficzne oraz formularz oświadczenia o zwierzętach zadeklarowanych do płatności, w którym strona oświadczyła, iż ubiega się o przyznanie płatności do bydła.

W odpowiedzi - po przeprowadzeniu kontroli - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu [...] maja 2017 r. wydał decyzję dotyczącą płatności na rok 2016. W uzasadnieniu decyzji organ szczegółowo przedstawił w jaki sposób wyliczone zostały poszczególne płatności oraz przywołał podstawy prawne ich przyznania. Podał że powierzchnia zadeklarowana do przyznania płatności JPO wyniosła [...] ha, a powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła [...] ha. Organ do przyznanych płatności zastosował współczynnik korygujący.

Odmowa przyznania płatności do bydła spowodowana była tym, iż zgłoszone do tejże płatności [...] sztuk bydła w dniu [...] maja 2016 r. przekroczyły wiek 24 miesięcy. Z uwagi na treść art. 16 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 278 ze zm.) skutkowało to odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji trzyletnich ze względu na to, że różnica pomiędzy liczbą zwierząt zadeklarowanych we wniosku, a liczbą zwierząt zatwierdzonych wynosi [...] sztuk tj. 100%.

Po rozpatrzeniu odwołania – w którym skarżący nie zgodził się z odmową przyznania płatności do bydła, wskazując, że omyłkowo zaznaczył płatność do bydła, zamiast płatności do krów – Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając, organ odwoławczy powołał treść art.16 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i wskazał, że wnioskowana płatność do bydła przysługuje rolnikowi jeżeli posiada samice lub samce tego gatunku, których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy. Organ podkreślił, że skarżący składając wniosek pomocy podał, iż liczba bydła w wieku do 24 miesięcy, do których mają być przyznane płatności do zwierząt wynosi [...] sztuk. Do wniosku dołączył formularz oświadczenia, w którym wymienił [...] numerów identyfikacyjnych zwierząt, dla których ubiega się o płatności do bydła. Organ po dokonaniu analizy danych zawartych z Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli stwierdził, że wszystkie zgłoszone do płatności do bydła zwierzęta nie kwalifikują się do otrzymania pomocy finansowej, gdyż ich wiek przekracza 24 miesiące. W związku z tym, że procentowa różnica pomiędzy liczbą zgłoszonych zwierząt tj. [...] sztuk a liczbą tychże zwierząt stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej (0 sztuk) wyniosła 100% organ nałożył sankcję wieloletnią.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami odwołania, że popełniony przez rolnika błąd jest błędem oczywistym. Zdaniem organu nie ma w sprawie zastosowania art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE.L z 2014 r. , Nr 227 str. 69), zgodnie z którym wnioski o przyznanie pomocy mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze. Zdaniem organu popełniony przez stronę błąd nie może być zakwalifikowany jako błąd oczywisty. Skarżący składając wniosek pomocowy zaznaczył checbox dotyczący wnioskowania o płatność dla bydła, podał liczbę bydła w wieku do 24 miesięcy oraz dołączył do wniosku formularz oświadczenia, na którym zaznaczył, że ubiega się o przyznanie płatności do bydła. Sam wniosek nie zawiera żadnych niespójności w owym zakresie. Wnioskodawca nie dokonując weryfikacji wniosku przed jego złożeniem wykazał się brakiem staranności i niedbalstwa.

Organ podkreślił, że wszelkie płatności, w tym do zwierząt przyznawane są na złożony wniosek i organ jest związany zakresem wniosku. Nie ma zaś obowiązku indywidualnego informowania rolnika o przepisach prawa oraz o jego błędach.

W skardze skarżący zaskarżył decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do bydła i nałożenia sankcji trzyletnich, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie art. 9 K.p.a. oraz art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. W treści skargi skarżący wskazał, że wnioskował o przyznanie płatności do 19 sztuk bydła, podając konkretne numery identyfikacyjne. Bydło o podanych numerach było w wieku powyżej 24 miesięcy, o czym organ wiedział z urzędu, w tym z posiadanych rejestrów z systemu ZSZiK. Podaje, że obiektywnie spełniał wszystkie materialnoprawne warunki do przyznania płatności do bydła, składał wniosek w dobrej wierze. Zdaniem rolnika popełnił oczywisty błąd i organ powinien był pozwolić skorygować błąd i przyznać płatność dla tegoż bydła. Nie zauważył w oświadczeniu o zwierzętach zadeklarowanych do płatności drobnego druku w dolnym przypisie, w którym jest wyjaśniona prawna różnica, mająca znaczenie dla płatności pomiędzy "bydłem" a "krowami".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w całości.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zwrócił uwagę, że skarżący świadomie składając wniosek pomocowy zaznaczył checbox dotyczący wnioskowania o płatność dla bydła, podał liczbę bydła w wieku do 24 miesięcy oraz dołączył do wniosku formularz oświadczenia, na którym zaznaczył, że ubiega się o przyznanie płatności do bydła. Sąd przyjął, że sam wniosek nie zawiera żadnych niespójności w owym zakresie i nie pozwala na wykrycie błędu.

Sąd zauważył, że w sprawie nie mamy do czynienia z oczywistym błędem beneficjenta działającego w dobrej wierze, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, który to błąd mógł zostać "z łatwością" wykryty przez organ rolny przyjmujący wniosek (i poprawiony przez rolnika), bez konieczności prowadzenia kontroli administracyjnej. Zadeklarowanie przez skarżącego płatności do bydła, nie może być potraktowane jako omyłka oczywista. Organ dopiero po konfrontacji z innymi dokumentami tj. po dokonaniu analizy danych zawartych z Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli stwierdził, że wszystkie zgłoszone do płatności do bydła zwierzęta nie kwalifikują się do otrzymania pomocy finansowej, gdyż ich wiek przekracza 24 miesiące. Tym samym Sąd uznał, że wezwanie do usunięcia braków nie mogło mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania albowiem de facto odnosiłoby się do dokonania korekty, czy poprawienia wniosku, co zwłaszcza wobec jednoznacznej regulacji art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 809/2014 jest niedopuszczalne.

Sąd zauważył także, że do dnia wydania decyzji skarżący nie wycofał, ani nie skorygował błędnie zadeklarowanych sztuk bydła, ani nie poinformował organu o zaistniałej pomyłce, do czego miał prawo i w ten sposób mógł uniknąć negatywnych konsekwencji.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku skarżący zarzucił Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego: art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego art. 31 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 640/2014 oraz art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji UE nr 809/2014 poprzez błędne ich zastosowanie (subsumcję) w wyniku wadliwego przyjęcia, że w sprawie administracyjnej, rozstrzygniętej kontrolowaną przez Sąd decyzją administracyjną, nie wystąpił oczywisty błąd skarżącego działającego w dobrej wierze, który może być skorygowany i poprawiony po złożeniu wniosku o płatność, a w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie i wadliwe stwierdzenie przez Sąd, że odmowa przyznania skarżącemu płatności do bydła i nałożenie na niego trzyletnich sankcji nie narusza prawa. Skarżący zarzucił także naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 7a § 1 i art. 9 K.p.a. oraz art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji UE nr 809/2014 poprzez wadliwe uznanie, że w sprawie administracyjnej, rozstrzygniętej kontrolowaną przez Sąd decyzją administracyjną organy administracji publicznej nie miały obowiązku poinformowania skarżącego o stwierdzonym oczywistym błędzie w jego wniosku oraz o możliwości skorygowania tego błędu, w celu uniknięcia negatywnych konsekwencji w postaci wydania decyzji o odmowie przyznania mu płatności do bydła i nałożenie na niego trzyletnich sankcji oraz rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony, a w konsekwencji wydanie wyroku oddalającego skargę.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona podnosi, że popełniony przez skarżącego błąd polegający na zakreśleniu we wniosku kratki o płatność dla bydła domowego w wieku poniżej 24 miesięcy był błędem oczywistym. Podkreślono, że błąd ten mógł zostać łatwo wykryty ponieważ, skarżący w załączonym do tego wniosku dokumencie pn. "Oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności" wyraźnie jednak stwierdził, że "Oświadczam, że ubiegam się o przyznanie płatności do bydła do poniżej wymienionych zwierząt, znajdujących się w siedzibie/ siedzibach stada, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, prowadzony na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt". Strona wskazała, że wyraźnie ubiega się o płatność do bydła wpisanego do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i o konkretnych numerach identyfikacyjnych. Strona podkreśliła, że bydło domowe o konkretnych zadeklarowanych numerach identyfikacyjnych było bydłem w wieku powyżej 24 miesięcy o czym organ wiedział z urzędu. Organy ARiMR prowadzą bowiem w systemie informatycznym rejestr zwierząt gospodarskich. Rejestr ten nie jest dokumentem lecz komputerową bazą danych i błąd we wniosku skarżącego mógł być łatwo wykryty przy rutynowym sprawdzeniu wniosku, a rolnik po wezwaniu do wyjaśnień, powinien mieć możliwość natychmiastowego potwierdzenia oczywistej omyłki. Błąd ten nie mógł powodować dyskwalifikacji wniosku i wywoływać dla rolnika negatywne konsekwencje. Wskazano, że skarżący spełniał obiektywnie wszystkie materialnoprawne warunki do przyznania mu płatności do zwierząt w formie płatności do krów i składając wniosek działał w dobre wierze. Ponadto strona wskazała, że modyfikacja w zakresie obowiązków organów o jakich mowa w przepisie art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie zwalnia organów ARiMR od należytego i wyczerpującego poinformowania strony o stwierdzonym oczywistym błędzie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.

Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Przepis ten został wprowadzony ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658). Stosownie do art. 2 tej ustawy ma on zastosowanie również do spraw wszczętych przed wejściem ustawy zmieniającej. Powołany przepis art. 179a ustawy zawiera dwie przesłanki. Sąd I instancji może bowiem stwierdzić, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Oczywistym jest, że spójnik "albo" wyraża alternatywę rozłączną. Zatem przesłanki unormowane w art. 179a) są od siebie niezależne i stosuje się je rozłącznie, wystarczy, aby ziściła się tylko jedna z nich. Powyższa regulacja, wprowadza wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej i podyktowana została względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd pierwszej instancji może zatem uchylić własne, zaskarżone orzeczenie bez przesyłania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.

W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu w niniejszej sprawie zaistniały obie okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 179a p.p.s.a. Pierwszą z przesłanek Sąd – pomimo braku zarzutu w skardze kasacyjnej – stwierdził z urzędu. Sąd stwierdził, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania, bowiem skarżący był pozbawiony możności działania. Jak wynika z akt sądowych przesyłka sądowa zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została nieprawidłowo awizowana, tym samym nie można było przyjąć, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o rozprawie. W sprawie Sąd także stwierdził wystąpienie drugiej z ww. powołanych przesłanek. Przy analizie skargi kasacyjnej Sąd doszedł bowiem do przekonania, iż podczas wydawania uchylonego wyroku przeoczył, podnoszony przez skarżącego fakt, że w oświadczeniu o zwierzętach deklarowanych do płatności załączonego do wniosku wyraźnie wskazał, że ubiega się o płatność do bydła wpisanego do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i o konkretnych numerach identyfikacyjnych.

Po stwierdzeniu, że w sprawie zachodzi nieważność postepowania oraz po analizie zarzutów skargi kasacyjnej jaką wywiódł skarżący Sąd uznał, że są one oczywiście usprawiedliwione w rozumieniu art. 179a p.p.s.a. Okoliczność ta uprawniała, po myśli ww. przepisu do uruchomienia procedury autokontrolnej, która skutkowała uchyleniem zaskarżonego wyroku przez Sąd I instancji oraz ponownym rozpoznawaniem sprawy.

Istotę sporu w sprawie w pierwszej kolejności stanowiła kwestia, czy skarżący ubiegając się o płatność do zwierząt popełnił oczywisty błąd, odpowiedź na tę kwestię determinowała kwestię czy organ mógł odmówić skarżącemu płatności i nałożyć trzyletnie sankcje.

Działając w ramach kompetencji z art. 179a p.p.s.a. Sąd za zasadne uznaje stanowisko skarżącego, że popełniony przez niego we wniosku o przyznanie płatności do bydła, błąd był błędem oczywistym, co powinno skutkować wezwaniem go przez organ celem umożliwienia mu poprawienia tego błędu.

Tryb i warunki przyznawania płatności do bydła uregulowano w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 278 ze zm.).

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 tej ustawy płatności związane do zwierząt gatunku bydło domowe są przyznawane rolnikowi w formie:

1) płatności do bydła, jeżeli:

a) posiada samice lub samce tego gatunku:

– których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy,

– przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,

b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki;

2) płatności do krów, jeżeli:

a) posiada samice tego gatunku:

– których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, przekracza 24 miesiące,

– przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,

b) liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika wynosi co najmniej 3 sztuki.

3. Płatności związane do bydła są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a.

4. Płatności związane do krów są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a.

Na podstawie art. 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 64/ 2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności do oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE.L z 2014 r. nr 181 str. 48), w przypadku gdy dla wniosków o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy związanej z produkcją zwierzęcą lub wniosków o płatność w ramach środków wsparcia związanych z produkcją zwierzęcą lub w ramach rodzaju działania objętego danym środkiem wsparcia stwierdzi się różnicę między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3 całkowita kwota pomocy lub wsparcia, do której beneficjent jest uprawniony w ramach tych systemów pomocy lub środków wsparcia lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia w danym roku składania wniosków, zmniejszana jest o odsetek ustalany zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu, o ile stwierdzone niezgodności dotyczą nie więcej niż trzech zwierząt.

Jeżeli odsetek ustalony zgodnie z ust. 3 przekracza 50%, za dany rok składania wniosków nie przyznaje się pomocy lub wsparcia, do których beneficjent byłby uprawniony zgodnie z art. 30 ust. 3 w ramach systemu pomocy lub środka wsparcia lub rodzaju działania w ramach danego środka wsparcia. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie odpowiadającej różnicy między liczbą zwierząt zgłoszonych a liczbą zwierząt zatwierdzonych zgodnie z art. 30 ust. 3.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze, a właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Niewątpliwie przywołany przepis może być stosowany w wyjątkowych sytuacjach. Sprostowanie lub poprawa może dotyczyć jedynie oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, które właściwy organ może uznać tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w złożonych dokumentach. Dodatkowym warunkiem jest stwierdzenie, że beneficjent działał w dobrej wierze.

O oczywistym błędzie można mówić wtedy, gdy - bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami - istnieje możliwość wykrycia niespójności (sprzeczności, przeoczeń) kolejnych pozycji wniosku. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. Sytuacja, w której błąd we wniosku niejako musi być wykryty z racji swej oczywistości, nie może powodować dyskwalifikacji wniosku i wywoływać dla rolnika konsekwencji związanych z próbą uzyskania nienależnych, zawyżonych dopłat ( por. wyrok NSA z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II GSK 942/12 CBOSA).

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł do organu o przyznanie mu płatności do konkretnych [...] sztuk bydła domowego. Skarżący zakreślił we wniosku kratkę o płatność dla bydła w wieku poniżej 24 miesięcy. Jednocześnie - co uszło uwadze Sądu - w załączonym do tego wniosku dokumencie pn. "Oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności" wyraźnie jednak stwierdził, że "Oświadczam, że ubiegam się o przyznanie płatności do bydła do poniżej wymienionych zwierząt, znajdujących się w siedzibie/ siedzibach stada, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, prowadzony na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt". Z załączonego do wniosku oświadczenia wyraźnie wynika, że skarżący ubiega się o płatność do bydła wpisanego do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i o konkretnych numerach identyfikacyjnych (podkreśl. Sądu). Strona podkreśliła, że bydło domowe o konkretnych zadeklarowanych numerach identyfikacyjnych było bydłem w wieku powyżej 24 miesięcy ( a nie poniżej 24 miesięcy jak zaznaczył w kratce) o czym organ wiedział z urzędu. Organy ARiMR prowadzą bowiem w systemie informatycznym rejestr zwierząt gospodarskich oznakowanych w tym gatunku bydło domowe.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2017 r., poz. 546) tworzy się System Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, zwany dalej "Systemem", który obejmuje elementy, o których mowa w art. 3 rozporządzenia nr 1760/2000 - w odniesieniu do bydła. Bazy danych i rejestry, o których mowa w art. 3 lit. b rozporządzenia nr 1760/2000, art. 3 ust. 1 lit. d rozporządzenia nr 21/2004 oraz w art. 3 ust. 1 pkt 3 niniejszej ustawy, tworzą rejestr zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, zwany dalej "rejestrem zwierząt gospodarskich oznakowanych" (pkt 1a). Zgodnie z art. 4 agencja prowadzi rejestr zwierząt gospodarskich oznakowanych w systemie informatycznym.

Zgodnie z § 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 czerwca 20014 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1129) rejestr zwierząt gospodarskich oznakowanych z gatunku: bydło, owce i kozy zawiera datę urodzenia zwierzęcia gospodarskiego i numer siedziby stada, w którym to zwierzę się urodziło.

Co wynika z przywołanych przepisów rejestr ten jest komputerową bazą danych. Skarżący w ww. oświadczeniu załączonym do wniosku bezpośrednio odniósł się do tego rejestru wskazując, że ubiega się o płatność do bydła wpisanego do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych i o konkretnych numerach identyfikacyjnych.

Co oznacza, że błąd we wniosku skarżącego mógł być łatwo wykryty przy rutynowym sprawdzeniu wniosku, a rolnik po wezwaniu do wyjaśnień, powinien mieć możliwość natychmiastowego potwierdzenia oczywistej omyłki. Błąd ten nie mógł powodować dyskwalifikacji wniosku i wywoływać dla rolnika negatywne konsekwencje.

Zgodzić się należy zatem ze skarżącym, że z samej okoliczności, że organ we własnym zakresie, bez informowania strony i odebrania od niej wyjaśnień i bez kontroli stada ustalił, że wszystkie zgłoszone do płatności do bydła zwierzęta nie kwalifikują się do otrzymania pomocy finansowej, gdyż ich wiek przekracza 24 miesiące wynika, że błąd we wniosku został bezpośrednio zidentyfikowany w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach złożonych przez wnioskującego, a tym samym jest błędem oczywistym w rozumieniu art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014.

Podkreślić należy, że z samego porównania treści wniosku wraz z oświadczeniem do niego załączonym i informatycznym systemie – rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych wynika, że wskazane przez skarżącego bydło o zadeklarowanych w oświadczeniu numerach identyfikacyjnych, nie mogło być w ogóle objęte płatnością dla bydła domowego w wieku poniżej 24 miesięcy, mogło być natomiast objęte płatnością dla bydła w wieku powyżej 24 miesięcy. Wykrycie tego błędu nie wymagało konfrontacji z jakimikolwiek dokumentami.

W ocenie Sądu prawidłowo skarżący wskazał, że mógł uniknąć negatywnych konsekwencji w postaci wydania decyzji o odmowie przyznania płatności do bydła i nałożenie na niego trzyletnich sankcji gdyby ARiMR udzielił skarżącemu rzetelnej informacji o wystąpieniu oczywistego błędu oraz o możliwym do zastosowania trybie jego skorygowania.

Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Po myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 tej ustawy w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności oraz jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.

Organ administracji publicznej zobowiązany jest zatem do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu winien on w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Ponadto na ciążące na organie obowiązki informacyjne wskazuje art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z którego wynika, że w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów właściwy organ powinien umożliwić skorygowanie i poprawienie wniosku o płatność. Zatem w sytuacji, jak zaistniała w rozstrzyganej sprawie, organ w przypadku stwierdzenia oczywistego błędu winien był o tym fakcie poinformować skarżącego celem umożliwienia mu poprawienia wniosku o płatność.

Obowiązku tego nie może wyłączyć art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym w postępowaniach, o których mowa w ust. 1 organ administracji publicznej udziela stronnym, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Przepis ten nie dotyczy zatem sytuacji, gdy organ po myśli art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 został zobowiązany do poinformowania strony o oczywistym błędzie z urzędu.

Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd stwierdza, że wobec uznania, że w rozstrzyganej sprawie skarżący we wniosku o przyznanie płatności do bydła popełnił oczywisty błąd organ powinien był umożliwić skorygowanie i poprawienie wniosku o płatność.

Przeciwne stanowisko w sprawie jakie Sąd zaprezentował w zaskarżonym wyroku uznać należy, w świetle wskazanego powyżej uzasadnienia za błędne. W konsekwencji, skutkujące nieuzasadnionym oddaleniem skargi.

Skoro skarga kasacyjna okazała się skuteczna, Sąd pierwszej instancji orzekł, jak w sentencji, czyli uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 179a p.p.s.a. (w trybie autokontroli), a także uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w związku z przepisami art. 9 K.p.a. i art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 179a w związku z art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz w związku z przepisami § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.). Na łączną kwotę ( 797zł) przysługujących do zwrotu kosztów postępowania sądowego składają się: 200 zł tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi, 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej, 480 zł tytułem zastępstwa procesowego, a także 17 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji weźmie pod uwagę powyższe wywody i uwzględni okoliczność, iż wniosek o przyznanie płatności do bydła zawiera oczywiste błędy, podlegające możliwości ich skorygowania, o czym poinformuje stronę.