Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 180/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od orzeczenia wydanego na podstawie art.138 par.2 k.p.a.
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 136 par. 1, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 3, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 pkt 1 pkt 2, art. 40, art. 56 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 443
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
article: art. 4 ust. 2, art. 61 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 741
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
article: art. 64a, art. 64e, art. 151a par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 13 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2022 roku sprawy ze sprzeciwu A. W. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy stawu oddala sprzeciw. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 735 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] r., nr [...], którą na podstawie art. 104 i 105 § 1 k.p.a. umorzono postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy stawu zlokalizowanego na działce nr ewid. 62/12 w miejscowości C., ul. [...] 13 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.

Organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w piśmie z 3 czerwca 2013 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. L.A. O. złożyli wniosek o przeprowadzenie kontroli stawu znajdującego się na działce sąsiadów Państwa W., w tym jego legalności, posiadania zabezpieczeń w razie opadów deszczu, regulacji poziomu wody wstawię oraz przeznaczenia podłączonych do stawu kilku budowli drenarskich.

Z pozyskanego wypisu dla rejestru gruntów wynikało, że właścicielem działki o nr ewid. 62/12 jest T.W., zaś działki nr ewid. 63/1 A. i L. O.

Podczas oględzin przeprowadzonych 25 czerwca 2013 r. ustalono, że na działce nr 62/12 od strony ulicy [...] w C. istnieje staw o wymiarach 39 m x 16 m przy granicy z działką o nr ewid. 64/1 należącą do J.Ś.. Na dzień oględzin staw był porośnięty roślinnością z fragmentem widocznym grobli (w granicy) od strony ulicy przy płocie betonowym zlokalizowany był przepust odprowadzający wodę pod drogą do istniejącego zarośniętego rowu poprzez studzienkę z kręgów betonowych. Na posesji znajdowały się rury wkopane z PCV odprowadzające wody opadowe z terenów zielonych do stawu. W dniu oględzin przedłożono fakturę na wywóz nieczystości z 23 czerwca 2013 r. Według oświadczenia T.W., staw istniał z chwilą nabycia działki w roku 1975. T.W. zobowiązała się zlikwidować rury odprowadzające od ogrodzeń sąsiada do stawu w terminie do końca 2013 roku, o czym powiadomi organ nadzoru budowlanego w S.u. Ponadto oświadczyła, że z istniejącego szamba nie są odprowadzane ścieki do stawu. A.O. natomiast oświadczył, że rury są wkopane na działce w większej ilości. Ponadto oświadczył, że staw został pogłębiony i powiększony; na stawie był wał, na którym stał płot betonowy, a przepust nie spełniał swego zadania. Do protokołu z oględzin dołączono załączniki: szkic orientacyjny i dokumentację zdjęciową.

Przy piśmie z 1 lipca 2013 r. T.W. przekazała do organu l instancji kserokopię aktu własności ziemi, mapy sytuacyjno-wysokościowej działki 62/12 obr. C., gm. S. oraz odpisu zwykłego księgi wieczystej dla ww. nieruchomości gruntowej.

Pismem z 9 lipca 2013 r. L.A. O. przekazali do organu l instancji dokumentację fotograficzną dotyczącą rur zlokalizowanych na działce T.W..

Pismem z 16 lipca 2013 r. organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego wystąpił do Urzędu Gminy S. o udzielenie informacji dotyczącej zapisu obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowej działki, ewentualnie informacji o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu na budowę stawu, a w razie braku ww. dokumentów - o możliwości wydania decyzji o warunkach zabudowy oraz otrzymania zaświadczenia wójta gminy S. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu/decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego).

Pismem z 19 lipca 2013 r. T.W. upoważniła swojego syna A.W. "do udzielania wszelkiej informacji w sprawie funkcjonowania stawu".

Z pisma przedłożonego przez T.W. w siedzibie organu 29 lipca 2013 r. wynikało, że Archiwum Państwowe w Ł. poinformowało A.W., że w zachowanym zasobie akt gminy C. z lat 1872-1954, Starostwa Powiatowego S. z lat 1945-50 oraz Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i Urzędu Powiatowego w S. z lat 1950-75 nie odnaleziono dokumentów dotyczących pozwolenia na budowę przedmiotowego stawu wodnego. T.W. poinformowała także, że nie posiada żadnych dokumentów dotyczących przedmiotowego stawu, a sam staw istniał już kiedy otrzymała działkę, na której jest zlokalizowany – w roku 1978.

Pismem z 30 lipca 2013 r. Urząd Gminy S. poinformował organ l instancji, że Gmina S. nie posiada w swoich zasobach archiwalnych decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego stawu.

Pismem z 9 sierpnia 2013 r. Starostwo Powiatowe w S. poinformowało, że w zasobach archiwalnych urzędu brak jest jakichkolwiek dokumentów dotyczących decyzji o pozwoleniu na budowę stawu zlokalizowanego na działce nr 62/12 obr. C., gm. S..

W adnotacji urzędowej pracownika organu nadzoru budowlanego z 21 sierpnia 2013 r. sporządzonej na okoliczność pozyskania kserokopii z pierworysu mapy z Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego w S., ustalono, że została on sporządzona w latach 70-tych XX wieku i widnieje na niej przedmiotowy staw.

Pismem z 21 sierpnia 2013 r. Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego w S. zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek L. i A. O. z dniem 4 czerwca 2013 r. postępowania administracyjnego w sprawie stawu zlokalizowanego na działce nr 62/12 obr. C., gm. S..

W piśmie z 13 września 2013 r. organ I instancji zwrócił się do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geograficzno-Kartograficznej z zapytaniem czy w jego zasobach archiwalnych znajdują się mapy z lat 70. i 80. XX wieku, na podstawie których można by określić lata powstania przedmiotowego stawu oraz jego wielkość. W odpowiedzi Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej przekazał do organu nadzoru budowlanego stopnia podstawowego szkic polowy z pomiaru obiektu informując jednocześnie, że nie określa on lat w jakich powstawał staw.

W dniu 3 lutego 2014 r. jako świadek została przesłuchana J.O., która oświadczyła, że staw należący do T.W. był poszerzany i pogłębiany w latach dziewięćdziesiątych (początki); w 1997 r. było pierwsze zalanie jej działki, a drugie nastąpiło w roku 2010 w miesiącu maju, trzecie na przełomie maja i czerwca 2013 r.

W dniu 4 lutego 2014 r. jako świadek został przesłuchany F. Z., który zeznał, że staw należy obecnie do T.W., nie jest on w stanie określić jego wielkości, ani głębokości, ani lat powstania. Pamięta tylko, że w dzieciństwie chodził jeździć na lodowisko w tym miejscu.

W dniu 6 lutego 2014 r. jako świadek został przesłuchany S.S., który oświadczył, że staw na przedmiotowej działce istniał od czasów przedwojennych, a przekazany został T. W. na podstawie komasacji gruntów ok. 1972 r.

W dniu 6 lutego 2014 r. jako świadek został przesłuchany S.R., który zeznał, że staw na działce istniał od czasów przedwojennych i przekazany został T. W. na podstawie komasacji gruntów.

W protokole z oględzin z 25 lutego 2014 r. odnotowano, że na działce nr ewid. 62/12 w m. C., ul. [...] 13 właścicielka dokonała częściowej likwidacji rury odprowadzającej wody powierzchniowe: tzn. usunięto rurę "60" na odcinku 5,4 m od strony działki skarżących. Pozostawiono rurę odprowadzającą nadmiar wody z drogi wewnętrznej szlakowej do stawu. W dniu oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną i szkic sytuacyjny stanowiący integralną część protokołu z oględzin.

W piśmie z 14 maja 2014 r. L.A. O. oświadczyli m.in., że do tej pory sąsiad nie wykonał zaleceń PINB w S. (usunięcie rur do stawu). Zdaniem Państwa O. staw sąsiada nie spełnia definicji stawu z ustawy Prawo Wodne.

Pismem z 16 czerwca 2014 r. Urząd Gminy S. poinformował organ l instancji, że dla terenu objętego postępowaniem (działka nr ewid. 62/12 C.) brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, zatem wymagane w sprawie jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Gdyż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy S. stracił moc z dniem 31 grudnia 2003 r.

Pismem z 4 lipca 2014 r. A.W. oświadczył, że staw posiada ujście wody w razie jej nadmiernej ilości, które jest czynne. Nieprawdą jest, że drenaż, który wykonał zalewa działkę sąsiadów. Drenaż ten miał służyć do usuwania nadmiaru wody z jego działki. Działka Państwa O. jest wyższa o 20 cm, co stwierdzono w protokole z oględzin z 25 lutego 2014 r. Nieprawdą jest też, że posesja Państwa O. została kiedykolwiek zalana wodą ze stawu i wodą z drenażu. Nieprawdą jest, iż na jego działce znajdują się rury, które według Państwa O. odprowadzają szambo do stawu.

W dniu 20 sierpnia 2014 r. do organu stopnia powiatowego wpłynęło pismo T.W. upoważniające A.W. (jej syna) do reprezentowania jej w czynnościach przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w S. oraz organem II instancji we wszystkich sprawach dotyczących funkcjonowania stawu.

Postanowieniem nr [...] z [...] września 2014 r. wydanym na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z roku 1974 (Dz. U. 38 poz. 229) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z roku 1994 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na T. W., obowiązek przedłożenia organowi nadzoru budowlanego – do 31 marca 2015 r. – dokumentów sporządzonych przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia: 1) ocenę techniczną stawu, która winna jednoznacznie określać czy występuje oddziaływanie wykonanego stawu na działki sąsiednie oraz odnosić się do stanu istniejącego środowiska z podaniem sposobu odprowadzenia nadmiaru wód gromadzonych w wykonanym stawie; 2) inwentaryzację powykonawczą budowlaną wraz z ewentualnym projektem zmian i przeróbek mających doprowadzić staw do zgodności z przepisami; 3) inwentaryzację geodezyjną powykonawczą stawu; 4) zaświadczenie Wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Pismem z 28 kwietnia 2015 r. T.W. poinformowała, że nie posiada środków finansowych na dostarczenie dokumentacji, o której mowa w postanowieniu nr [...] z [...] września 2014 r. Stwierdziła też, że organ nadzoru budowlanego powinien rozszerzyć postępowanie o dodatkową stronę – sąsiada, który posiada sąsiedni staw, bo niemożliwe jest wypompowanie wody tylko z jej części stawu.

W piśmie z 31 sierpnia 2016 r. Urząd Gminy S. poinformował organ l instancji, że zbiornik wodny znajdujący się na działce o nr ewid. 62/12 o pow. 0,08 ha powstał w latach międzywojennych, jako zbiornik gromadzący wodę z wykonanego drenowania gruntów. Brak jest jednak jakiejkolwiek dokumentacji z tego okresu. Aktualnie zbiornik ten służy do gromadzenia nadmiaru wód opadowych zapobiegając jednocześnie szkodom z tytułu podtopień i jest nieodzownym elementem w celu prawidłowego funkcjonowania gospodarki wodnej w gminie, Gmina S. w najbliższym czasie przystąpi do budowy kanalizacji deszczowej co w znacznym stopniu odprowadzi część wody. Podkreślono, że zbiornik ten pełni ważną rolę na tym terenie, jako urządzenie zapobiegające szkodom podtopienia lub powodzi.

W dniu 21 lutego 2017 r. organ stopnia podstawowego przeprowadził oględziny na przedmiotowej działce, w toku których ustalono, że na działce nr ewid. 62/12 w C. ul. [...] 13 funkcjonuje staw, który został szczegółowo opisany podczas oględzin z 25 czerwca 2013 r. Parametry stawu tj. wymiary w rzucie poziomym nie uległy zmianie. Widoczne śladowe ilości wysypanego na skarpie popiołu od strony działki Pana Ś. W dniu oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną przedstawiającą stan faktyczny na gruncie, stanowiącą załącznik do protokołu.

Pismem z 3 marca 2017 r. A.W. stwierdził, że wszelkie roszczenia wobec niego są nieuprawnione, gdyż według wszystkich dokumentów jakie zostały zgromadzone w sprawie na jego działce nie ma stawu, a jedynie grunty pod wodami stojącymi, które zgodnie z prawem powinny być traktowane jako nieużytek, gdyż nie ma możliwości ich zagospodarowania (zachodzi brak możliwości odprowadzenia i regulacji stosunków wodnych). Według niego twierdzenie, że wody te zagrażają zalewaniem sąsiedniej posesji jest zwykłym pomówieniem, gdyż żaden dokument obecny w aktach sprawy nie potwierdza tej tezy. W aktach sprawy jest pismo Starosty S. z 25 września 2013 r., z którego wynika, że zagłębienie gruntu znajdujące się na działce powstało w okresie międzywojennym, kiedy przeprowadzono drenowanie gruntów stanowiące ciąg melioracyjny, które zadaniem było odebrać wody z obszaru zdrenowanego. Również Urząd Gminy S. w piśmie z 31 sierpnia 2016 r. potwierdza te tezy i zaprzecza twierdzeniom Państwa O. o ich podtapianiu. Zdaniem A.W. postanowienie nr [...] z [...] września 2014 r. i nałożenie obowiązku dostarczenia określonych dokumentów, co wiąże się ze znacznymi nakładami finansowymi, jest zwykłym nieporozumieniem. A.W. oświadczył, że osobiście nie przyczynił się do powstania tego obiektu i nie czerpie z jego istnienia żadnych korzyści. Dodał, że Państwo O. budując swoje budynki doskonale wiedzieli o istnieniu takiego zastoiska wodnego. Podkreślił, że osobiście nie jest zainteresowany zalegalizowaniem tego zastoiska wodnego i żadnych dokumentów żądanych przez PINB w S. dostarczał nie będzie. Jeżeli PINB uważa, że musi zlikwidować tę rzekomą samowolę budowlaną, to prosi o wydanie mu stosownej decyzji, a wówczas ją wykona pod warunkiem, że PINB i Państwo O. będą ponosić odpowiedzialność za skutki powstałe w wyniku likwidacji obiektu. Posiada podpisy sąsiadów zamieszkujących w pobliżu ww. obiektu nie zgadzających się na likwidację tego obiektu. A.W. stwierdził, że w świetle materiału dowodowego postępowanie dotyczące tej sprawy powinno być umorzone bądź zawieszone, do czasu aż Gmina S. upora się ze sprawą udrożnienia urządzeń, które pozwolą na odprowadzenie wód gromadzonych w tym zbiorniku.

Pismem z 16 maja 2017 r. organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego wezwał A.W. do uzupełnienia braków formalnych pisma z 3 marca 2017 r. poprzez sprecyzowanie i określenie w jakim trybie żąda on zawieszenia postępowania: czy w trybie art. 97 § 1 k.p.a. czy art. 98 § 1 k.p.a.

Pismem z 5 czerwca 2017 r. A.W. oznajmił, że nie jest jego rolą wskazywać urzędowi w oparciu o jakie przepisy ma być prowadzona sprawa, zaś postępowanie w tej sprawie jest bezprzedmiotowe. Jak wynika z adnotacji urzędowej pracownika organu nadzoru budowlanego z 12 czerwca 2017 r. A.W. niejako uzupełnił w rozmowie telefonicznej swoje pismo wskazując, że pismo to dotyczy żądania zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 k.p.a.

Zgodnie z treścią adnotacji urzędowej z 21 lipca 2017 r. A.W. przedłożył w siedzibie organu nadzoru budowlanego stopnia podstawowego pismo z podpisami sąsiadów zamieszkałych w pobliżu jego stawu, którzy przeciwni są likwidacji tego zbiornika ze względu na możliwość podtopień lub zalania sąsiadujących posesji. Jak wynika z załączonego pisma sąsiedzi zgadzają się z tezą, że staw pełni rolę jako zabezpieczenie przeciwpowodziowe w razie gwałtownych opadów deszczu lub nawałnic. Likwidacja ww. stawu może przyczynić się do podtopień lub zalania sąsiadujących posesji. Pod pismem podpisało się 8 osób.

Pismem z 24 lipca 2017 r. L.A. O. zwrócili się do organu l instancji o ustalenie legalności funkcjonowania stawu P. W. i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami prawa. Jednocześnie złożyli wniosek o pobranie z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie mapy działki Pana W. z lat 70-tych celem porównania z posiadaną w aktach sprawy mapą z lat 90-tych XX wieku.

Pismem z 8 września 2017 r. A.W. oświadczył, że nie tylko jego staw odprowadza wodę z wymienionych terenów, lecz dotyczy to także stawu D.Ś.. Na jego działce znajduje się tylko przepust, stąd może wynikać fakt nadmiernego odprowadzenia wody z tej działki. Ponownie zaprzeczył by jego staw zalewał działkę Państwa O.. W związku z tym zażądał umorzenia całego przedmiotowego postępowania dotyczącego stawu na jego działce.

Pismem z 12 kwietnia 2019 r. L. O. przekazała do organu l instancji kserokopię mapy z 1972 r., na której jej zdaniem nie istnieje sporny staw. Widnieje jedynie staw należący do innego właściciela.

Pismem z 25 września 2019 r. A.W. wniósł o odsunięcie od sprawy L. i A. O. ze względu na brak interesu prawnego. Do pisma załączył kserokopię pisma Państwowego Gospodarstwa Wodnego "Wody Polskie" dotyczące braku obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego na realizację robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji, a taki remont miał miejsce na jego działce nr 62/12 w miejscowości C. gm. S..

W dniu [...] marca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydał decyzję nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy stawu na działce ew. 62/12 w m. C. przy ul. [...] 13. Zdaniem organu l instancji przedmiotowy straw jest samowolą budowlaną i mógł powstać w określonych przez inwestora latach (pogłębiany i poszerzany w latach osiemdziesiątych, istniał od czasów przedwojennych, a przekazany został T. W. w roku 1972 przy okazji komasacji gruntów). Jednocześnie organ l instancji stwierdził, że wybudowany obiekt nie narusza obowiązujących przepisów o zagospodarowaniu i planowaniu przestrzennym, a zatem w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust 1 ustawy Prawo budowlane z roku 1974 nakazujące jego przymusową rozbiórkę. Z pism przedłożonych przez Urząd Gminy S. wynika, że przedmiotowa działka jest położona w obszarze zabudowanym i spełnia warunki określone w art. 61 ust. 1 ustawy, istnieje dla niej zatem możliwość ustalenia warunków zabudowy. Niemniej, organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego postanowił umorzyć postępowanie, ponieważ w prowadzonym postępowaniu uległa zmianie definicja obiektu budowlanego. Nowe brzmienie definicji obiekt budowlany w art. 3 ustawy Prawo Budowlane (Dz. U. z 2015 r., poz. 443) wprowadza obowiązek wzniesienia takiego obiektu z użyciem wyrobów budowlanych. W niniejszej zaś sprawie sporny zbiornik wodny – staw nie został wykonany z użyciem wyrobów budowlanych. Skutkiem tego jego wykonanie nie podlega reżimowi ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obecnym, zaś samo postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

W wyniku rozpatrzenia odwołania L. i A. O. od decyzji nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał [...] lipca 2020 r. decyzję nr [...], którą uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie organu stopnia powiatowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia jako umorzoną przedwcześnie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ I instancji pozyskał zbiór danych z aktualizowanej bazy Ewidencji Gruntów i Budynków Starostwa Powiatowego w S., z której wynika, że obecnie właścicielem działki nr ewid. 62/12 w m. C. jest W. A., zaś właścicielami działki nr ewid. 63 pozostają O.A. oraz O.A. (wspólność ustawowa małżeńska).

W dniu 23 września 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. przeprowadził ponowne oględziny na działce o nr ewid. 62/2 w C., ul. [...] 13. Stwierdzono, że na dzień oględzin staw nie istnieje (pozostało zagłębienie w gruncie niewypełnione wodą). Staw należy do A.W.. Na działce nr ewid. 62/12 przy ul. [...] 13 w C. istnieje zagłębienie w gruncie jako pozostałość po istniejącym stawie (brak lustra wody). Nie stwierdzono jakichkolwiek urządzeń (przepustów, zastawek). Pozostały jedynie wyprofilowane skarpy i dno. Pod drogą przebiegającą wzdłuż nieruchomości (od strony frontowej działek) istnieje niedrożny przepust wyprowadzony na działki sąsiadujące z drogą asfaltową, w tym nieruchomością A.W. (w zbliżeniu z działką Pana Ś.). Stwierdzono brak jakichkolwiek wyrobów budowlanych trwale wbudowanych w miejscu funkcjonowania niegdyś stawu. Podczas oględzin dokonano pomiaru wysokości skarpy, która w najwyższym punkcie wynosi 1,20 m. W dniu oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną. Dokumentacja w sposób jednoznaczny wskazuje na brak jakichkolwiek urządzeń budowlanych, wyrobów budowlanych i instalacji rur PCV oraz magazynowania wody. A.W. oświadczył, że nie jest właścicielem przepustu biegnącego pod drogą powiatową, która nie jest jego własnością. Staw był wykonany, z tego co wie, w okresie międzywojennym przez właściciela drogi. Ze względu na naturalne zagłębienie terenu i trudności przejazdu przez drogę w trakcie jej podwyższenia zamontowano rurę przepustową w celu przejazdu/odprowadzania wody. D. Ś.podtrzymał oświadczenia wcześniejsze. Z kolei Pan W. wskazał, że ze względu na zaistniałą sytuację braku przedmiotu postępowania, postępowanie powinno być umorzone.

Pismem z 14 września 2020 r. A.W. wniósł o wyjaśnienie dlaczego interes prawny w sprawie przyznano L. i A. O., których granica działki znajduje się w odległości od stawu minimum 15 m, zaś ich budynki są odsunięte o ok. 30-50 m, a nie przyznano zaś statusu strony D. Ś., który graniczy bezpośrednio ze spornym zbiornikiem wodnym.

Pismem z 8 października 2020 r. Urząd Gminy S. poinformował, że w związku z planowaną przebudową drogi (ul. [...]) zlecone zostało wykonanie kanalizacji deszczowej dla tej drogi, która przewiduje odbiór wody opadowej spływającej naturalnymi spadkami z gruntów przyległych do ul. [...]. Rozpoczęto wykonywanie robót związanych z ww. kanalizacją deszczową na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] grudnia 2016 r., znak: [...]. Przedmiotowa inwestycja jest kontynuacją inwestycji wykonanej przez gminę w 2012 roku w związku z przebudową ulicy [...] w C.. Dzięki ww. inwestycji działka A.W. i działki sąsiednie zostaną odciążone od wód opadowych spływających naturalnie z większego obszaru pól przyległych do ulicy [...], co w efekcie powinno w znacznym stopniu ochronić działki przed nadmiernym zalewaniem.

W tak ustalonym stanie faktyczno-prawnym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydał [...] czerwca 2021 r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 105 ustawy Prawo budowlane umorzył postępowanie w sprawie legalności budowy stawu zlokalizowanego na działce nr ewid. 62/12 w miejscowości C., ul. [...] 13 ze względu na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu napisano, że sporny zbiornik bez wątpliwości nie został wykonany z użyciem wyrobów budowlanych oraz że w gruncie jako pozostałości po istniejącym stawie (brak lustra wody) nie stwierdzono jakichkolwiek urządzeń budowlanych (przepustów, zastawek). Ponadto, Urząd Gminy w S. oświadczył, że prowadzi już inwestycję, która zapewni odbiór wód deszczowych z ulicy [...] i obszaru gruntów przyległych, dzięki czemu działka A.W. oraz sąsiednie zostaną odciążone od wód opadowych spływających z większego obszaru pól przyległych, co powinno chronić działki sąsiednie przed nadmiernym zalewaniem.

Odwołanie od decyzji nr [...] z [...] czerwca 2021 r. wnieśli L.A. O.. Odwołujący zaskarżyli w całości ww. decyzję zarzucając jej kolejno naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie ustalenia legalności budowy stawu, podczas gdy postępowanie objęte wnioskiem skarżących nie stało się w żadnej części bezprzedmiotowe, bowiem w stanie faktycznym niniejszej sprawy organ l instancji mógł wydać decyzję merytoryczną i tym sposobem załatwić sprawę administracyjną po 9 latach prowadzenia;

- art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw polegające na niezastosowaniu art. 6 ww. ustawy, stanowiącym że do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 28 czerwca 2015 r.) decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe, co powoduje, że do niniejszej sprawy nie można zastosować znowelizowanych przepisów ustawy Prawo budowlane z roku 2015. Wskutek czego umorzenie postępowanie z uwagi na zmianę treści art. 3 ustawy Prawo budowlane byłoby nieuzasadnione;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 12, art. 107 § 3 k.p.a.;

- art. 6, art. 8 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.;

- art. 107 § 3 k.p.a - poprzez brak należytego uzasadnienia wydanej decyzji z uwagi na niedostateczne ustalenie znaczenia faktów według obowiązujących przepisów prawa poprzez wskazanie, iż do stawu nie dochodzi przepust betonowy oraz że staw nie został wykonany z użyciem wyrobów budowlanych.

Odwołujący zarzucili również organowi l instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) i jego niezastosowanie do przedmiotowego stanu faktycznego, w sytuacji gdy staw będący przedmiotem postępowania jest obiektem budowlanym i podlega reżimowi ustawy Prawo budowlane, co doprowadziło do błędnego umorzenia postępowania;

- art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2015 r. poz. 443 ze zm.) i jego nieprawidłowe zastosowanie (przepisy po nowelizacji) do przedmiotowego stanu faktycznego, w sytuacji gdy w czasie wszczęcia niniejszego postępowania zgodnie z przepisami nie było warunku użycia przy wykonywaniu obiektu wyrobów budowlanych, których wymóg został wprowadzony dopiero z dniem 28 czerwca 2015 r. ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2015 r. poz. 443), co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwej decyzji o umorzeniu postępowania.

Odwołujący wnieśli o uchylenie decyzji w całości i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, alternatywnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.

Przy piśmie A.W. z 12 listopada 2021 r. przekazano dodatkową dokumentację dotyczącego spornego obiektu, w tym decyzję o warunkach zabudowy oraz dokumentację geodezyjną (mapy i szkice). Pan W. wniósł o utrzymanie w mocy decyzji PINB w S., bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze czeka na decyzję, aby podjąć postępowanie w sprawie udzielenia decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie przedmiotowego zbiornika wodnego.

Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że w świetle przepisu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane zbiorniki zostały zaliczone do budowli, tj. do obiektów budowlanych. Mimo że ustawodawca wśród przykładów budowli wymienia ogólnie "zbiorniki" nie ulega wątpliwości, że wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne są też budowlami, jeżeli są efektem robót budowlanych. Zbiornik wodny jest bowiem budowlą hydrotechniczną i ziemną. Ponadto kategoria XXIV z załącznika do Prawa budowlanego, określającego kategorie obiektów budowlanych, wymienia zbiorniki wodne.

Odwołując się do orzecznictwa sądowo-administracyjnego organ II instancji podkreślił, że określony rezultat działalności człowieka uznaje się za budowlę, o ile stanowi on całość techniczno-użytkową o określonej konstrukcji i funkcji, przy czym nie jest konieczne, aby budowla była wyposażona w dodatkowe urządzenia czy instalacje. Budowla ziemna jest wykonana w gruncie lub z gruntu, musi mieć charakter kubaturowy, być widoczna i istnieć w kategoriach obiektywnych.

Organ odwoławczy wskazał następnie, że na gruncie obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, warunkiem zaliczenia określonego obiektu do kategorii obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane jest ustalenie, że budynek, budowla bądź obiekt małej architektury został wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Powołana definicja wskazująca na użycie wyrobów budowlanych obowiązuje od 28 czerwca 2015 r. na mocy nowelizacji Prawa budowlanego ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. póz. 443). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych przed datą 28 czerwca 2015 r. i do tej daty niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe. Co oznacza, że nowa definicja obiektu budowlanego ma zastosowanie do spraw wszczętych po 28 czerwca 2015 r. a zatem nie będzie miała zastosowania do rozpoznawanej sprawy, gdyż niniejsze postępowanie wszczęto 4 czerwca 2013 r., co wynika jednoznacznie z pisma organu l instancji z 21 sierpnia 2013 r. Z powyższego wynika, że zmiana definicji obiektu budowlanego, obejmować może jedynie postępowania prowadzone przez organy nadzoru budowlanego po wejściu ww. nowelizacji w życie. Inna wykładnia przepisów przejściowych byłaby sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisów i nie powinna zostać uwzględniona.

W ocenie organu II instancji uwzględnić zatem należało poprzednią definicję "obiektu budowlanego" (por. Prawo budowlane t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409), zgodnie z którą przez taki obiekt należało rozumieć: budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi lub budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami bądź obiekt małej architektury.

Organ odwoławczy zaznaczył, że z ustaleń organu l instancji wynika, że sporny zbiornik wodny powstał przed wojną (w domyśle II Wojną Światową), natomiast w latach 80 ubiegłego wieku przeprowadzone były roboty budowlane z nim związane, które mogły mieć charakter pogłębienia i poszerzenia zbiornika. Ponadto, ustalono, że w latach 70 ubiegłego wieku, kiedy Państwo W. przejęli nieruchomość w wyniku komasacji gruntów był już on tam usytuowany. Powyższe okoliczności zostały ustalone między innymi w wyniku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej, a także zebranej dokumentacji i nie zostały zakwestionowane przez żadną ze stron. Nie uzyskano również w toku postępowania dowodów na wzniesienie spornego obiektu budowlanego w oparciu o pozwolenie na budowę, zatem z dużym prawdopodobieństwem powstał on w warunkach samowoli budowlanej.

W ocenie organu II instancji uznanie, że sporny staw powstał co najmniej kilka dekad temu oraz w drodze samowoli budowlanej rodzi konsekwencje w postaci podlegania całej procedury pod reżim ustawy Prawo budowlane z roku 1974 (Dz. U. 38 poz. 229). Albowiem zgodnie z treścią normy zawartej w art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, do samowoli budowlanych powstałych przed rokiem 1995 stosuje się przepisy ustawy obowiązujące przed tą datą tj. ustawy Prawo budowlane z roku 1974. Nie sposób się zatem zgodzić z organem l instancji, że w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, wobec czego umorzenie postępowania na tym etapie należy uznać za przedwczesne.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podkreślił następnie, że nie wszystkie wskazania oraz wytyczne tutejszego organu zostały należycie wykonane przez organ stopnia podstawowego. W decyzji Nr [...] z [...] lipca 2020 r. organ II instancji zwrócił uwagę, że organ szczebla powiatowego odstąpił od realizacji postanowienia nr [...] z [...] września 2014 r., którym nałożył na T.W.(poprzedniego właścicielka działki o nr ewid. 62/12) obowiązek przedłożenia dokumentów takich jak: ocena techniczna stawu oraz inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego. Zgodnie z dyspozycją art. 56 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z roku 1974 w razie niedostarczenia w określonym terminie żądanych ekspertyz, lub w razie dostarczenia ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą przedmiotem ekspertyzy, właściwy terenowy organ administracji państwowej może zlecić wykonanie ekspertyzy na koszt inwestora, właściciela lub zarządy obiektu, wykonawcy robót budowlanych albo producenta materiałów budowlanych. Organ I instancji winien w takiej sytuacji podjąć czynności zmierzające do wykonania zastępczego dokumentacji technicznej, co może wiązać się z pobraniem zaliczki na poczet wykonania zastępczego. Wreszcie w sytuacji braku wpłaty zaliczki, wszczęcie postępowania egzekucyjnego należności pieniężnych. Natomiast, jeżeli organ od takiego postanowienia odstępuje ze względu na zmianę stanu faktycznego sprawy, powinien swoje stanowisko odpowiednio uzasadnić, czego nie uczynił. Wówczas organ powinien wyeliminować z obrotu prawnego własne postanowienie, na podstawie art. 77 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z jego treścią, organ może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu. Ponadto zauważyć trzeba, że organ stopnia podstawowego nie wyjaśnił jaki charakter miały roboty budowlane (remont/przebudowa/rozbudowa) wykonywane przy przedmiotowym zbiorniku w latach 80. XX wieku, do czego organ II instancji również go zobligował.

Organ II instancji zauważył nadto, że organ stopnia powiatowego w chwili wydania decyzji nr [...] z [...] czerwca 2021 r. mógł nie posiadać pełnej wiedzy o aktualnym stanie faktycznym sprawy. Bowiem od czasu przeprowadzonych oględzin 23 września 2020 r. do [...] czerwca 2021 r., tj. daty wydania inkryminowanego rozstrzygnięcia, minęło ponad 9 miesięcy. Podczas przeprowadzonych w tym dniu oględzin w miejscu lokalizacji stawu nie stwierdzono jego istnienia, poza elementami (skarpy, zagłębienie terenu) świadczącymi o tym, że tam się wcześniej znajdował. Przedmiotowy zbiornik wodny jednakże jest - co wynika z akt sprawy - napełniany wodą opadową, która stale podnosi jego poziom (stąd jego funkcja przeciwpowodziowa). Zatem brak zarysowania lustra wody w danym momencie, a zatem sytuacja, gdy zbiornik nie jest przez pewien okres zasilany wodą opadową, nie jest sytuacją stałą, a tymczasową. Nie można wobec tego wysnuć wniosku, że brak lustra wody w pewnym okresie oznacza, że przedmiot postępowania "nie istnieje" na co również zwracają uwagę odwołujący w swoim piśmie. Tymczasem organ l instancji nie wziął tej okoliczności pod uwagę, uznając błędnie, że wykazane w protokole z oględzin z 23 września 2020 r.: "zagłębienie w gruncie jako pozostałość po istniejącym stawie (wskazany brak lustra wody)", oznacza, że postępowanie można uznać za bezprzedmiotowe również z tego powodu.

Organ odwoławczy podniósł następnie, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji konsekwentnie pomijał jako stronę postępowania, mimo licznych sygnałów od pozostałych stron postępowania, właściciela działki o nr ewid. 64, na której również znajduje się zbiornik wodny, który bezpośrednio graniczy ze stawem na nieruchomości A.W., w pewnych okresach nawet tworząc wraz z nim w przeszłości (w przypadku wysokiego poziomu wody w obu zbiornikach) jeden duży zbiornik wodny. Działka ta należy do D.Ś., który powinien być stroną postępowania w przedmiocie legalności zbiornika wodnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. 62/12.

Reasumując, w ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego umorzenie postępowania administracyjnego w "przedmiocie legalności budowy stawu zlokalizowanego na działce nr ewid. 62/12, w miejscowości C., ul. [...] 13", miało charakter co najmniej przedwczesny, bez dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie w sposób wymagany przez regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności art. 7 i 77 k.p.a.

Organ II instancji podkreślił, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ stopnia powiatowego powinien zastosować się do wyżej wskazanych wytycznych oraz wcześniejszym rozstrzygnięciu kasatoryjnym tutejszego organu nr [...] z [...] lipca 2020 r., zaś wszechstronnie ustalony stan faktyczny, pozwoli wskazać właściwą podstawę prawną przy wydawaniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie.

Wobec powyższego organ stopnia wojewódzkiego stwierdził, że nie ma możliwości skorzystania z kompetencji kasacyjno-reformatoryjnych, przyznanych mocą normy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Umorzenie postępowania w niniejszej sprawie ma charakter co najmniej przedwczesny, zaś ustalanie dopiero na etapie postępowania drugoinstancyjnego podstawowych kwestii związanych ze stanem faktycznym, a następnie dokonywanie subsumpcji, godziłoby w statuowaną przepisem art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Należało zatem uchylić zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ stopnia powiatowego podejmie wszelkie niezbędne czynności zmierzające do prawidłowego, jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu uwag zawartych we wcześniejszej części uzasadnienia niniejszej decyzji.

Od ostatecznej decyzji [...]ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł A.W., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a. przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji o umorzeniu postępowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy.

Mające na względzie wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zdaniem skarżącego, organ II instancji wadliwie wydał decyzję kasatoryjną na

podstawie art. 138 § 2 k.p.a., bowiem podnoszone wątpliwości nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, w której stan faktyczny jak i zgromadzona dokumentacja przez okres 9 lat w całości odzwierciedlają stan sprawy. Organ odwoławczy ponadto w ogóle w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do argumentacji prawnej związanej m.in. z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane, który w sprawie jest przesądzający.

W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie L.A. małżonkowie O. w żaden sposób nie udowodnili i nie wykazali, żadnymi dowodami poza ich gołosłownymi zeznaniami i oświadczeniami, aby w jakikolwiek sposób doszło do naruszenia ich nieruchomości wskutek istnienia spornego stawu skarżącego. Zatem w sprawie nie posiadali i nie posiadają interesu prawnego o którym mowa w art. 28 k.p.a. i nie powinni być stroną w mniejszym postępowaniu.

Skarżący dodał, że zbiornik wodny posadowiony na jego działce znajduje się w odległości 15 m od granicy działki L. i A. małżonków O. w odległości 30 m od budynku gospodarczego znajdującego się na działce ww. oraz w odległości 50 m od budynku mieszkalnego znajdującego się na działce ww. Różnica | poziomów położenia ww. budynków L. i A. małżonków O. względem zbiornika wodnego wynosi co najmniej 1 metr wysokości na korzyść ww. budynków oraz 2 metry wysokości w stosunku do ewentualnego lustra wody.

Powyższe powoduje, że fizycznie nie jest możliwe, aby ww. zbiornik wodny w jakikolwiek sposób oddziaływał na teren działki i budynki L. i A. małżonków O.. Jest wręcz odwrotnie, to wszelkie wody opadowe z działki ww. spływają do zbiornika wodnego skarżącego, co w oczywisty sposób potwierdza pismo Starosty S. i Wójta Gminy S., z których jasno wynika jaką role pełni zbiornik wodny znajdujący się na działce skarżącego.

Dodatkowo skarżący stwierdził, że istnieją wątpliwości, czy w ogóle doszło do w wniesienia odwołania przez L. i A. małżonków O., bowiem z dużym prawdopodobieństwem podpisy pod odwołaniem zostały podrobione.

Skarżący wskazał dalej, że postępowanie w sprawie prowadzone jest od 2013 r. a zatem już 9 lat. W sprawie kilkukrotnie były przeprowadzone oględziny spornego stawu, przesłuchano wielu świadków, złożono wiele pism procesowych zawierających oświadczenia w sprawie, a zdaniem skarżącego uwzględniane są tylko i wyłącznie gołosłowne oświadczenia L. i A. małżonków O.. Natomiast z niewiadomych przyczyn racje i oświadczenia skarżącego nie są brane pod uwagę przez organ odwoławczy, o czym świadczy kolejne bo już drugie uchylenie decyzji o umorzeniu w sprawie i powołanie w uzasadnieniu uchybień, które zdanie skarżącego można było już powołać w pierwszej decyzji o uchyleniu decyzji o umorzeniu postępowania. Powyższe powoduje, że organ II instancji sam doprowadza do stale przedłużającego się postępowania wydawałoby się w nieskomplikowanej sprawie.

Według skarżącego, powołując się na argument, że nie został ustalony cały stan faktyczny bowiem od oględzin minęło 9 miesięcy i podczas oględzin nie zauważono w zbiorniku wody w sytuacji, gdy przez okres 9 lat przeprowadzono 3 krotne oględziny powyższe może doprowadzić do kolejnych 9 lat postępowania. Natomiast L.A. małżonkowie O. nie przedstawili żadnego dowodu przeciwnego w zakresie ww. spornych 9 miesięcy od przeprowadzenia oględzin i nie wiedzieć dlaczego ich oświadczenia - gołosłowne organ odwoławczy przyznaje za prawdziwe, chociaż nie są poparte żadnymi dowodami.

Skarżący wskazał, że w aktach sprawy znajduje się pismo z Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z którego wynika, że na przeprowadzone w zbiorniku wodnym prace związane z pogłębianiem ww. zbiornika nie było wymagane pozwolenie wodnoprawne. Także przy rozpatrzeniu niniejszej sprawy winno być wzięte pod uwagę stanowisko wedle którego, według danych wynikających z wpisu z rejestru gruntów na mojej działce znajdują się grunty pod wodami stojącymi o pow. 0,0800 ha, które zgodnie z prawem winny być traktowane jako nieużytek, a nie staw.

Skarżący wyjaśnił również, że przepust pod drogą i studzienka nie należy do mojej działki. W aktach sprawy znajdują się zeznania świadków, że zbiornik wodny i przepust pod drogą istniał od czasów przedwojennych i przekazany został T. W. na podstawie komasacji gruntów.

Odnosząc się do postanowienia Nr [...] z [...] września 2014 r. Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w S., na które powołuje się organ odwoławczy skarżący wskazał, że to postanowienie było wydane w stosunku do T.W., a nie jego osoby. Zatem w stosunku do nowego właściciela nieruchomości organ ww. imiennego postanowienia nie wydał, co powoduje, że nie było potrzeby uchylenia go w stosunku do jego osoby. Dodatkowo skarżący wskazał, że wydanie postanowienia i nałożenie obowiązku dostarczenia określonych dokumentów było zwykłym nieporozumieniem. Przed wydaniem postanowienia właścicielem działki nr ewid. 62/12 była T.W. i nie była w stanie zająć się tą sprawą, gdyż ma już swoje lata. Po wydaniu postanowienia to on zajął się prowadzonym postępowaniem przez PINB w S. i dostarczył wszystkie dokumenty jakie zdobył. PINB w S. z automatu przypisał, że jest to samowola budowlana bo nie zachowała się żadna dokumentacja z tamtych lat. Fakt, że ani u inwestora, ani w siedzibie organów architektoniczno-budowlanych nie zachował się żaden egzemplarz decyzji o pozwoleniu na budowę z tamtych lat przedmiotowego obiektu nie uprawnia do stwierdzenia, że zbiornik ten został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej bądź niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Tym samym brak jest podstaw do wszczynania postępowania legalizacyjnego zarezerwowanego dla sytuacji realizacji inwestycji niezgodnie z prawem i bez wymaganych dokumentów. Nadto przepisy obowiązujące w czasie realizacji inwestycji nie obligowały inwestora ani właściciela lub zarządcy obiektu do archiwizowania dokumentacji związanej z realizacją tego obiektu. Przepisy obowiązujące w czasie powstawania przedmiotowej inwestycji ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nie zawierały wymogu analogicznego do tego jaki znajduje się w obecnie obowiązującym art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), a mianowicie nakładającego na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przechowywania przez okres istnienia obiektu określone dokumenty, w tym pozwolenia na budowę. Wymienione wyżej przepisy nie powinny być brane pod uwagę do wyżej wymienionego zbiornika wodnego, gdyż jak słusznie wskazał PINB w S. po 7 latach postępowania w decyzji o umorzeniu postępowania, zbiornik wodny na działce skarżącego to nie jest budowla, bowiem do jego wykonania nie został użyty materiał budowlany.

W ocenie skarżącego ustalenia, poczynione przez organ I instancji w zakresie nieistnienia przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. uznać należy za prawidłowe. Zgodnie bowiem z treścią pisma Urzędu Gminy S. wynika, że przedmiotowa działka położona jest w obszarze zabudowanym i spełnia warunki określone w art. 61 ust. 1 ustawy i istnieje możliwość

ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania dla przedmiotowych działek. Skoro zatem ww. staw nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym, zasadnie

organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 37 ustawy Prawo budowlane z roku 1974. Wobec powyższego, zgodnie z treścią art. 37, wobec braku istnienia przesłanek negatywnych, przedmiotowy staw nie podlegał i nie podlega rozbiórce.

Skarżący podkreślił bowiem, że art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. znajduje zastosowanie do obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie lub wybudowanych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. Oczywistym jest zatem, iż skoro ww. staw istniał w dniu wejścia w życie ustawy z 1974 r., a następnie został przebudowany w latach 80 i jednocześnie nie znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudową, zgodnie z zagospodarowaniem przestrzennym, nie podlega on rozbiórce i w tym zakresie jego budowa uległa legalizacji.

Mając na względzie powyższe, zasadnym było, zdaniem skarżącego, umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy stało się bezprzedmiotowe.

Niezależnie od powyższego skarżący wskazał, że w jego ocenie, fakt czy ww. staw jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, czy też nie, nie ma kluczowego znaczenia w niniejszej sprawie. Powyższe wynika z faktu, że w przypadku uznania, że staw jest obiektem budowlanym (czy to na podstawie przepisów z roku 2013, 1974, czy obecnie obowiązujących), zastosowanie znajdzie w/w art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 37 ustawy z roku 1974, co oznacza, że staw, jako obiekt budowlany, uległ legalizacji. Jeżeli zaś uznać, że ww. staw nie jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, wówczas sprawa w ogóle nie podlega reżimowy ww. ustawy, co z kolei oznacza, że nie ma przepisów umożliwiających jej rozstrzygnięcie, co uzasadnia orzeczenie o bezprzedmiotowości postępowania. Zatem bez względu na fakt, czy staw jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy, czy też nie, niniejsze postępowanie nie mogło zakończyć się wydaniem decyzji uwzględniającej wnioski odwołujących.

Z tych przyczyn skarżący stwierdził, że brak było podstaw do wydania, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zaskarżonej decyzji kasatoryjnej. Organ pierwszej instancji prawidłowo bo wiem przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił stan faktyczny, a twierdzenie organu odwoławczego o naruszeniu przez organ I instancji przepisów k.p.a. nie znajdujej uzasadnienia w okolicznościach faktycznych sprawy i nie powinny mieć wpływu na jej rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na sprzeciw [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniósł o oddalenie sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Sprzeciw podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: "p.p.s.a." - od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Z powyższego wynika więc, że kontrola decyzji kasacyjnej dokonywana przez sąd administracyjny w ramach sprzeciwu ma co do zasady wyłącznie charakter formalny i ogranicza się w tym wypadku do zbadania, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji została oparta na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych, wypracowanym na tle przywołanej normy prawnej (por. np. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2019 r. I GSK 3515/18, CBOSA) przyjmuje się, że decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach, określonych w art. 138 § 2 k.p.a.

W związku z powyższym sąd nie bada w tym postępowaniu innych naruszeń prawa niż prawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Rozpoznając sprzeciw sąd zobligowany jest zatem jedynie dokonać oceny prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., mając na uwadze wykładnię prawa materialnego przyjętą przez organ II instancji. Reasumując, sąd rozpoznając sprzeciw ogranicza się do badania, czy doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., a zatem do badania, czy zaszły w sprawie wskazane w tym przepisie okoliczności uzasadniające wydanie decyzji kasatoryjnej. Uwzględniając lub oddalając sprzeciw sąd nie jest uprawniony do badania innych ewentualnych naruszeń prawa, jakie mogły mieć miejsce w sprawie, a zwłaszcza naruszeń prawa materialnego.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu. Przepis ten wymaga zatem, aby organ odwoławczy wykazał w sposób przekonywujący, że w sprawie nie poczyniono wystarczających i wymaganych ustaleń, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponadto, stosując przepis art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy powinien również uwzględnić obowiązywanie art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Ograniczenie postępowania dowodowego przeprowadzanego w postępowaniu odwoławczym nie wyłącza dopuszczalności nowych dowodów i nowych okoliczności faktycznych. Z zasady prawdy obiektywnej wypływa dla organu odwoławczego obowiązek uwzględnienia tych "nowości", chyba że prowadzą one do nowej sprawy. Jeżeli w wyniku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, organ odwoławczy kasuje decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia. W tej ostatniej sytuacji powinien jednak szczegółowo uzasadnić, dlaczego nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego we własnym zakresie, względnie dlaczego nie zlecił przeprowadzenia tego postępowania organowi pierwszej instancji na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. Tym samym organ odwoławczy powinien wyczerpująco wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jedynie w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, tj. uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W innych przypadkach k.p.a. wymaga wydania decyzji merytorycznej, tj. albo utrzymania decyzji organu I instancji w mocy, albo jej uchylenia i albo orzeczenia co do istoty sprawy albo umorzenia postępowania w sytuacji zaistnienia takich podstaw.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy kwestią zasadniczą, dla której niemożliwe było merytoryczne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy był brak ustalenia okoliczności, od których zależy możliwość wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.

W pierwszej kolejności podzielić należy stanowisko, że znajdujący się na działce nr ewid. 62/12 w miejscowości C., sporny zbiornik wodny – nazywany też stawem – stanowi budowlę ziemną w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a więc podlega reżimowi tej ustawy. Słusznie również organ II instancji uznał, że do budowli tej należy stosować przepisy ww. ustawy obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 443). Zatem organ I instancji nie miał podstaw stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego tylko z tego powodu, że do budowy spornego obiektu budowlanego nie użyto wyrobów budowlanych.

Po drugie zasadnie organy oceniały możliwość legalizacji budowy stawu na gruncie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm.). Stosownie bowiem do art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Z ustaleń organu I instancji wynika natomiast, że wykonanie stawu, jak również wykonane przy tym obiekcie w latach późniejszych roboty budowlane były wykonane przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r.

W ocenie Sądu zgodzić się należy, że rozstrzygnięcie organu I instancji podjęte było bez dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co naruszało przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Przede wszystkim słusznie organ odwoławczy zauważył, że organ stopnia powiatowego, ponownie rozpoznając sprawę nie zastosował się do wytycznych wskazanych we wcześniejszym rozstrzygnięciu kasatoryjnym organu II instancji z [...] lipca 2020 r., nr [...]. Organ I instancji odstąpił bowiem od realizacji własnego postanowienia z [...] września 2014 r., nr [...], którym nałożył na podstawie art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. na T.W.(poprzedniego właścicielka działki o nr ewid. 62/12) obowiązek przedłożenia dokumentów m.in. takich jak: ocena techniczna stawu oraz inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego. Jednocześnie, wobec oświadczenia właściciela działki nr ewid. 62/12, że nie zamierza składać żadnych dokumentów, organ I instancji nie podjął czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy sporny zbiornik wodny powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, co z kolei stanowi jedną z negatywnych przesłanek do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, o czym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Tylko bowiem, w sytuacji gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, można zastosować tryb legalizacyjny, o którym mowa w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Podzielić także należy stanowisko organu II instancji, że sam fakt wypompowania, czy też osuszenia spornego zbiornika wodnego nie świadczy o jego likwidacji i tym samym o braku przedmiotu postępowania. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy zbiornik wodny, o którym mowa, jest napełniany okresowo wodą opadową, która stale podnosi jego poziom (stąd jego funkcja przeciwpowodziowa). Zatem brak zarysowania lustra wody w danym momencie, tj. gdy zbiornik nie jest przez pewien okres zasilany wodą opadową, nie jest sytuacją stałą, a tymczasową.

Zasadnie również [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zauważył, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji konsekwentnie pomijał jako stronę postępowania D.Ś. – właściciela działki o nr ewid. 64, na której również znajduje się zbiornik wodny, który bezpośrednio graniczy ze stawem na nieruchomości A.W., w pewnych okresach nawet tworząc wraz z nim jeden duży zbiornik wodny.

Jednocześnie należy podkreślić, że zaistniałych obiektywnych przeszkód do wykonania merytorycznej kompetencji orzeczniczej przez organ odwoławczy nie można było usunąć w trybie art. 136 k.p.a., zaś rozstrzyganie co do meritum na tym etapie było przedwczesne. Usunięcie przez organ odwoławczy braków w ustaleniach faktycznych naraziłoby ten organ na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a., bowiem nie poczyniono zasadniczych ustaleń, przesądzających o możliwości zalegalizowania spornego obiektu budowlanego.

Należy również podkreślić, że organ II instancji stosując przepis art. 138 § 2 k.p.a. wskazał jednocześnie, że ponowienie rozpatrując sprawę, organ I instancji zobowiązany będzie do prawidłowego i wnikliwego zweryfikowania czy zachodzą przesłanki do legalizacji stawu, o których mowa w art. 37 ust. 1 w zw. z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., a także wskazał jakie czynności należy w tym zakresie podjąć. Z tego wniosek, że organ odwoławczy w całości wypełnił dyspozycję z ww. przepisu.

Reasumując należało uznać, że organ I instancji wydał zaskarżone rozstrzygnięcie bez uprzedniego dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy, czym dopuścił się naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z tego powodu organ II instancji miał podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i w konsekwencji uchylenia decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, celem wyeliminowania uchybień stwierdzonych w postępowaniu odwoławczym.

Odnosząc się natomiast do podniesionych w sprzeciwie zarzutów w pierwszej kolejności wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego sam fakt odległości budynków na działce L. i A.O. od spornego zbiornika wodnego nie wyklucza ich interesu prawnego w sprawie. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego z 1994 r. obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając m.in. poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Zatem dopiero ustalenie, czy zbiornik ziemny zlokalizowany na działce nr ewid. 62/12 w miejscowości C. oddziałuje na działkę nr ewid. 63/1 będzie przesądzał o interesie prawnym jej właścicieli. Jednakże ta kwestia nie została jeszcze należycie wyjaśniona przez organ I instancji.

Po drugie kwestia prawdziwości podpisów złożonych pod odwołaniem przez L. i A. O., nie może być oceniana na tym etapie postępowania. Ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie są uprawnieni do dokonywania samodzielnych ustaleń co do popełnienia przestępstwa lub sfałszowania dokumentu.

Po trzecie informacje zawarte w piśmie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, że na przeprowadzone w zbiorniku wodnym prace związane z pogłębianiem spornego zbiornika nie było wymagane pozwolenie wodnoprawne, nie mają znaczenia w postępowaniu w sprawie legalizacji tego obiektu budowlanego. Podobnie nie mają znaczenia dane wynikające z wpisu z rejestru gruntów dotyczące działki A. W., zgodnie z którymi na działce znajdują się grunty pod wodami stojącymi o pow.0,0800 ha, które w ocenie skarżącego winny być traktowane jako nieużytek, a nie staw. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że budowla ziemna na działce skarżącego istnieje, zatem postępowanie w sprawie jej legalizacji powinno być prowadzone wyłącznie na podstawie przepisów Prawa budowlanego.

Po czwarte fakt wydania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] r., nr [...], w stosunku do T.W. – byłej właścicielki działki nr 62/12, nie oznacza, że postanowienie to stało się bezprzedmiotowe. Podkreślić bowiem należy, że nabywca nieruchomości wchodzi w ogół praw i obowiązków związanych z tą nieruchomością, zatem późniejsza zmiana własności nie przekreśla dokonanych wcześniej czynności przez organ nadzoru budowlanego. Tym samym obowiązki, określone w powyższym postanowieniu przeszły na skarżącego z chwilą nabycia przez niego ww. nieruchomości.

Po piąte postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe tylko dlatego, że powstanie zbiornika wodnego miało miejsce na długo przed nabyciem przez matkę skarżącego (a potem przez niego samego) działki, na której się ten zbiornik znajduje. Brak dokumentów potwierdzających legalne wykonie spornego zbiornika rodzi domniemanie, że dopuszczono się samowoli budowlanej, co z kolei obciąża każdorazowego właściciela nieruchomości. Domniemanie to można co prawda obalić, jednak obowiązek ten spoczywa po stronie skarżącego, a nie organów administracji. Aktualnie natomiast brak jest w aktach administracyjnych sprawy jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej legalność spornej budowli ziemnej w okresie jej powstania.

Wreszcie wyjaśnić należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ I instancji nie poczynił wyczerpujących ustaleń w zakresie nieistnienia przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Treść pisma Urzędu Gminy S., z którego wynika, że przedmiotowa działka położona jest w obszarze zabudowanym i spełnia warunki określone w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 741 ze zm.), a więc istnieje możliwość ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania dla przedmiotowej działki, nie stanowi jeszcze o braku istnienia przesłanki negatywnej do legalizacji spornego stawu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest bowiem stanowisko, że jeżeli istnieje potrzeba ustalenia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., to w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Legalizacja samowoli budowlanej jest uwarunkowana stwierdzeniem przez organ, że obiekt znajduje się na terenie, na którym zgodnie z przepisami planistycznymi mógł być wzniesiony. Jednak to decyzja o warunkach zabudowy umożliwia organowi nadzoru budowlanego legalizację samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Organ nadzoru budowlanego powinien więc w pierwszej kolejności ustalić, czy przeznaczenie terenu, na którym położony jest obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania, jest w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodny z decyzją o warunkach zabudowy i dopiero w tym kontekście ocenić czy spełniona została przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

W tym miejscu wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że przy piśmie z 12 listopada 2021 r. A.W. złożył decyzję Wójta Gminy S. z [...] r., nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla budowy zbiornika na działce nr ewid. 62/12 w miejscowości C. oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odwołania od ww. decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia Kolegium powodem zawieszenie postępowania odwoławczego był fakt toczącego się postępowania legalizacyjnego dotyczącego spornego stawu. Z tego wniosek, że decyzja o warunkach zabudowy dla ww. obiektu budowlanego nie jest jeszcze ostateczna. Podkreślenia wymaga jednak, że wyżej wskazane postanowienie o zawieszeniu postępowania jest niezrozumiałe, bowiem decyzja o ustaleniu warunków zabudowy jest niezbędna dla legalizacji samowoli budowlanej w ramach postępowania legalizacyjnego. Innymi słowy to postępowanie legalizacyjne zależy od wyniku postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy, a nie odwrotnie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że co do zasady warunki zabudowy można ustalić stosowną decyzją dla przedsięwzięcia dopiero planowanego, a nie już realizowanego bądź zrealizowanego. Powyższa reguła doznaje jednak istotnego wyjątku w sytuacji, gdy warunki zabudowy ustalane są w celu legalizacji zrealizowanego już przedsięwzięcia. Takie postępowanie w sprawie warunków zabudowy jest w ścisłym związku ze stanowiącym przyczynę i uzasadnienie dla jego wszczęcia, postępowaniem legalizacyjnym. Z tego wniosek, że do czasu wydania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości ocenić, czy w świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. sporny obiekt budowlany nadaje się do legalizacji. W związku z tym skarżący powinien podjąć odpowiednie działania zmierzające do podjęcia zawieszonego postępowania odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy celem uzyskania ostatecznej decyzji w tym przedmiocie.

Mając powyższe na uwadze sąd, w oparciu o art. 151a § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprzeciw oddalił.

dc