Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3021/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 80 ust. 1 a w zw. z art. 46 a
journal: Dz.U. 2010 nr 90 poz 593
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 643/12 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie dodatku motywacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 643/12 po rozpoznaniu skargi S. K. uchylił decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie dodatku motywacyjnego.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.

Dowódca Jednostki Wojskowej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., wydaną na podstawie art. 8, art. 80 ust. 1 a i art. 104 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 w związku z art. 80 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2010 r., Nr 90, poz. 593; z późn. zm.) oraz § 25 a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 141, poz. 1497; z późn. zm. -dalej w skrócie rozporządzenie w sprawie dodatków) w związku z § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych (Dz. U. Nr 110, poz. 732- dalej rozporządzenie w sprawie klasy kwalifikacyjnej) odmówił przyznania S. K. dodatku motywacyjnego za trzecią klasę kwalifikacyjną.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z § 25 a ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków brak jest podstaw do przyznania dodatku motywacyjnego żołnierzowi, który nie posiada klasy kwalifikacyjnej odpowiedniej dla zajmowanego stanowiska służbowego a posiada klasę kwalifikacyjną odpowiednią dla innego stanowiska. Oceny tej nie zmienia regulacja zawarta w § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie klasy kwalifikacyjnej, gdyż przepis dotyczy jedynie możliwości potwierdzenia przez żołnierza klasy kwalifikacyjnej na nowym stanowisku i nie może mieć zastosowania dla określania prawa dla dodatku motywacyjnego, uregulowanego innym aktem prawnym. S. K. uzyskał trzecią klasę kwalifikacyjną w specjalności wojskowej [...] (obsługa magazynu w grupie osobowej technicznej) i [...] (obsługa magazynu uzbrojenia), pełniąc służbę na stanowisko służbowym [...] w [...] Rejonowej Bazie Materiałowej. W związku z tym Dowódca [...] Rejonowej Bazy Materiałowej przyznał mu dodatek motywacyjny na czas zajmowania tego właśnie stanowiska, o tej konkretnie specjalności. Skoro jednak skarżący został z tego stanowiska zwolniony i wyznaczony na stanowisko służbowe [...] w [...] Regionalnej Bazie Logistycznej o specjalności wojskowej [...] (gospodarka magazynowa środków bojowych w grupie osobowej materiałowej), to uprzednio przyznany dodatek motywacyjny na nowym stanowisku mu nie przysługuje.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. K., podnosząc, że spełnia wszystkie warunki do otrzymania dodatku motywacyjnego, tj. otrzymał ocenę bardzo dobrą w ostatniej opinii służbowej oraz posiada trzecią klasę kwalifikacyjną w specjalności wojskowej [...] . Zaznaczył także, że zgodnie z § 9 ust. 3 rozporządzenia w sprawie klasy kwalifikacyjnej ma dwa lata na weryfikację posiadanej trzeciej klasy kwalifikacyjnej w nowej specjalności wojskowej.

Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] , działając na podstawie art. 17 pkt 3, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Stwierdził przy tym, że warunkiem niezbędnym do przyznania dodatku motywacyjnego jest posiadanie przez żołnierza zawodowego pełniącego służbę w korpusie podoficerów zawodowych lub szeregowych zawodowych nadanej po 1 stycznia 2010 r. klasy kwalifikacyjnej uzyskanej zgodnie ze specjalnością służbową na zajmowanym stanowisku. Żołnierz w dniu wydania decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. spełniał warunek posiadania odpowiedniej klasy kwalifikacyjnej w stosunku do zajmowanego wówczas stanowiska służbowego, ponieważ po dniu 1 stycznia 2010 r. uzyskał klasę kwalifikacyjną odpowiednią dla zajmowanego wówczas stanowiska służbowego (w specjalności wojskowej [...] i [...] ). Skarżący nie posiada natomiast klasy kwalifikacyjnej w specjalności wojskowej [...] , właściwej dla nowego stanowiska służbowego (gospodarka magazynowa środków bojowych w grupie osobowej materiałowej). Tym samym w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie spełniał on zasadniczego warunku do przyznania mu dodatku motywacyjnego na stanowisku służbowym [...] w [...] Regionalnej Bazie Logistycznej.

Zdaniem Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] przywołany przez skarżącego w odwołaniu § 25 b rozporządzenia w sprawie klasy kwalifikacyjnej nie odnosi się w ogóle do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Przepis ten dotyczy bowiem wstrzymania dodatku motywacyjnego, a zatem przypadków, gdy żołnierz, któremu na podstawie wciąż obowiązującej decyzji wypłacano omawiany dodatek, przestał spełniać warunki do otrzymywania takiego świadczenia. Wydana w niniejszej sprawie decyzja o przyznaniu dodatku motywacyjnego z dnia [...] marca 2011 r. przestała jednak obowiązywać w związku ze zwolnieniem skarżącego z poprzedniego stanowiska służbowego, gdyż została ona podjęta tylko na czas pełnienia przez żołnierza służby na konkretnym stanowisku służbowym.

Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie klasy kwalifikacyjnej, organ odwoławczy wskazał, że norma tam zawarta reguluje wyłącznie możliwości zachowania przez żołnierza dotychczasowej klasy kwalifikacyjnej po wyznaczeniu na stanowisko służbowe w nowej specjalności wojskowej. Zgodnie z tym przepisem, aby zachować uzyskaną w innej specjalności klasę kwalifikacyjną, żołnierz zawodowy musi ją potwierdzić w nowej specjalności w ciągu dwóch lat od daty wyznaczenia na nowe stanowisko służbowe. Samo posiadanie klasy kwalifikacyjnej nie ma wpływu na przyznanie dodatku motywacyjnego, o ile nie jest to klasa kwalifikacyjna w specjalności wojskowej, odpowiedniej do zajmowanego aktualnie stanowiska służbowego. Zatem dopóki skarżący nie potwierdzi klasy kwalifikacyjnej w nowej specjalności wojskowej, dopóty dodatek motywacyjny nie będzie mu przysługiwał.

Trafność powyższego stanowiska, zdaniem organu, potwierdza uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw. W punktach XX i XXX tego projektu wskazano, że dodatek motywacyjny ma połączyć w sobie możliwość oddziaływania na żołnierzy zawodowych w kierunku co najmniej dobrego wykonywania obowiązków służbowych oraz podnoszenia przez nich kwalifikacji zawodowych bez konieczności zmiany stanowiska służbowego.

Organ odwoławczy zauważył też, że gdyby wolą ustawodawcy było utrzymanie dodatku motywacyjnego dla żołnierzy po wyznaczeniu ich na nowe stanowiska służbowe w nowych specjalnościach wojskowych, to rozporządzenie z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych zawierałoby stosowny przepis przejściowy.

W skardze do WSA w Bydgoszczy S. K. stwierdził, że przez dwa miesiące po objęciu nowego stanowiska służbowego dodatek motywacyjny był mu wypłacany, po czym został on wstrzymany bez wydania stosownej decyzji. Podkreślił ponadto, że na skutek wyznaczenia go na nowe stanowisko służbowe w Jednostce Wojskowej nr [...] o specjalności [...] gospodarka magazynowa środków bojowych, nie zmieniło się miejsce pełnienia służby, ani rodzaj i charakter wykonywanych obowiązków służbowych, a jedynie podległość służbowa.

W odpowiedzi na skargę Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, działając na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., uznając że rozstrzygnięcia te zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji przypomniał, że zgodnie z przepisem art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, uposażenie żołnierzy zawodowych składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. Od dnia 1 stycznia 2010 r. jednym z takich dodatków jest dodatek motywacyjny (art.80 ust.1a) przyznawany żołnierzowi zawodowemu pełniącemu służbę w korpusach podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych, jeżeli w opinii służbowej uzyskał on ocenę bardzo dobrą oraz posiada odpowiednią klasę kwalifikacyjną, o której mowa w art. 46a. Ten ostatni przepis oraz art.80 ust.1a ustawy pragmatycznej zostały dodane na mocy przepisu art. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 79, poz. 669 – odpowiednio pkt 23 i pkt 43)

Stosownie do art. 46 a ust. 1 cytowanej ustawy, żołnierzom zawodowym korpusów podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych mogą być nadawane klasy kwalifikacyjne odpowiadające poziomowi ich wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego, zgodnie z zajmowanymi stanowiskami służbowymi, z zastrzeżeniem ust. 3. Ustalono cztery rodzaje klas kwalifikacyjnych: trzecią, drugą, pierwszą i mistrzowską (art. 46a ust. 2). Klasę kwalifikacyjną nadaje się po zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną powołaną przez uprawniony organ (art. 46a ust. 2). Warunki nadawania i utraty klasy kwalifikacyjnej precyzyjnie określa wydane na mocy upoważnienia ustawowego powołane rozporządzenie z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie klasy kwalifikacyjnej.

Zgodnie z § 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia: nadanie, podwyższenie lub potwierdzenie klasy kwalifikacyjnej żołnierzowi zawodowemu uzależnione jest od spełnienia przez niego łącznie następujących warunków: 1) nabycia wiedzy i umiejętności praktycznych w specjalności właściwej dla zajmowanego stanowiska służbowego; 2) potwierdzenia w czasie egzaminu kwalifikacyjnego wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych przewidzianych w szczegółowych kryteriach uzyskiwania klas kwalifikacyjnych specjalistów wojskowych; 3) zajmowania etatowego stanowiska służbowego w specjalności wojskowej, w której żołnierz zawodowy ubiega się o określoną klasę kwalifikacyjną przez okres umożliwiający uzyskanie odpowiedniego poziomu wiedzy i umiejętności praktycznych: Niezbędny okres zajmowania stanowiska służbowego w przypadku trzeciej klasy kwalifikacyjnej wynosi co najmniej dwa i pół roku od daty objęcia stanowiska służbowego. Nadanie, potwierdzenie i podwyższenie klasy kwalifikacyjnej żołnierzowi zawodowemu następuje z dniem zdania egzaminu na mocy rozkazu organu, który powołał komisję egzaminacyjną (§ 6 i § 7 rozporządzenia).

W myśl przepisu § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie klas kwalifikacyjnych, żołnierz zawodowy posiadający klasę kwalifikacyjną zobowiązany jest do potwierdzenia swoich kwalifikacji specjalistycznych na poziomie posiadanej klasy, jeżeli nie ubiega się o uzyskanie klasy wyższej, po upływie okresu, kiedy mógłby ją uzyskać. Obowiązek ten nie dotyczy żołnierzy zawodowych posiadających klasę kwalifikacyjną przyznaną na stałe. W przypadku, gdy żołnierz zawodowy nie zamierza podnosić swoich kwalifikacji, na jego wniosek można przyznać mu klasę kwalifikacyjną na stałe, pod warunkiem co najmniej dwukrotnego jej potwierdzenia. Klasa kwalifikacyjna przyznawana jest na stałe żołnierzowi zawodowemu pozostającemu w specjalności wojskowej, w której ją uzyskał (§ 9 ust. 2).

Zgodnie zaś z ust. 3 § 9 wskazanego rozporządzenia, do potwierdzenia klasy kwalifikacyjnej zobowiązani są również żołnierze zawodowi, którzy zostali wyznaczeni na stanowiska służbowe oznaczone inną specjalnością wojskową. Aby zachować uzyskaną w innej specjalności klasę kwalifikacyjną, żołnierz zawodowy musi ją potwierdzić w nowej specjalności w ciągu dwóch lat od daty wyznaczenia na nowe stanowisko służbowe. Utrata klasy kwalifikacyjnej następuje w przypadkach określonych w § 10 rozporządzenia, to jest wówczas, gdy żołnierz zawodowy: 1) z powodu popełnionych uchybień w trakcie wykonywania obowiązków służbowych doprowadził do: a) niesprawności, awarii lub uszkodzenia użytkowanego albo powierzonego uzbrojenia i sprzętu wojskowego, b) powstania znacznej szkody w powierzonym mieniu wojskowym; 2) nie potwierdził klasy kwalifikacyjnej, nie przystąpił do egzaminu lub nie zdał egzaminu w celu podwyższenia klasy kwalifikacyjnej; 3) po wyznaczeniu na stanowisko służbowe w nowej specjalności wojskowej nie potwierdził jej na dotychczas posiadanym poziomie. Utrata posiadanej klasy kwalifikacyjnej jest równoznaczna z jej obniżeniem do klasy bezpośrednio niższej i powoduje konieczność potwierdzenia odpowiednio niższej klasy kwalifikacyjnej w okresie dwóch lat. Utrata trzeciej klasy kwalifikacyjnej jest równoznaczna z jej pozbawieniem ( § 10 ust. 2 i 3).

Sąd I instancji zwrócił ponadto uwagę, że rozporządzenie z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków Minister Obrony Narodowej zmienił swym rozporządzeniem z dnia 15 grudnia 2010 r. (Dz. U. Nr 245, poz. 1639), dodając między innymi nowy rozdział 4a dotyczący dodatku motywacyjnego (§ 25a i 25b). Rozporządzenie nowelizujące weszło w życie z dniem 8 stycznia 2011 r., z mocą wsteczną obowiązującą od 1 stycznia 2010 r. Zgodnie z przepisem § 25a ust. 1 znowelizowanego rozporządzenia w sprawie dodatków, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy, przedmiotowy dodatek przyznaje się żołnierzowi zawodowemu, który: 1) uzyskał ocenę bardzo dobrą w ostatniej opinii służbowej, o której mowa w art. 26 ust. 1 lub ust. 3 pkt 2 ustawy; 2) posiada nadaną po dniu 1 stycznia 2010 r. klasę kwalifikacyjną uzyskaną zgodnie z zajmowanym stanowiskiem służbowym. W § 25b rozporządzenia, uregulowano przesłanki wstrzymania oraz obniżenia dodatku motywacyjnego.

Zdaniem Sądu I instancji, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni przytoczonych wyżej przepisów prawa materialnego, ponieważ stan faktyczny sprawy pozostaje bezsporny, a z analizy akt administracyjnych wynika, że został on ustalony prawidłowo.

Z ustaleń tych wynika, że S. K. pełniąc służbę na stanowisku służbowym [...] w [...] Rejonowej Bazie Materiałowej, uzyskał trzecią klasę kwalifikacyjną w specjalności wojskowej [...] (obsługa magazynu w grupie osobowej technicznej) i [...] (obsługa magazynu uzbrojenia), potwierdzoną zaświadczeniem Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. Z uwagi na uzyskanie oceny bardzo dobrej w ostatniej opinii służbowej, Dowódca [...] Rejonowej Bazy Materiałowej decyzją z dnia [...] marca 2011 r. przyznał wyżej wymienionemu dodatek motywacyjny. Powyższy dodatek został przyznany na czas zajmowania przez żołnierza stanowiska służbowego [...] o specjalności wojskowej, w której żołnierz uzyskał trzecią klasę kwalifikacyjną. Z dniem 1 sierpnia 2011 r. żołnierz został zwolniony ze stanowiska służbowego [...] w [...] Rejonowej Bazie Materiałowej oraz wyznaczony na stanowisko służbowe [...] w [...] Regionalnej Bazie Logistycznej. Oznacza to, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji żołnierz posiadał trzecią klasę kwalifikacyjną w specjalności wojskowej [...] i [...] , natomiast zajmowane przez niego obecnie (od 1 sierpnia 2011 r.) stanowisko służbowe oznaczone jest specjalnością nr [...] .

Nie budzi ponadto wątpliwości, że decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. przyznano skarżącemu dodatek motywacyjny na czas pełnienia służby na zajmowanym wówczas stanowisku służbowym – [...], co było zgodne z § 3 ust. 1 w zw. § 25a ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków i art. 80 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Na skutek zwolnienia skarżącego z zajmowanego stanowiska służbowego i wyznaczenia do pełnienia służby na innym stanowisku służbowym, powyższa decyzja stała się jednak bezprzedmiotowa i wygasła. W rezultacie decyzja ta nie mogła kształtować ewentualnego uprawnienia S. K. do spornego dodatku motywacyjnego na nowym stanowisku służbowym, które objął z dniem 1 sierpnia 2011 r. Z tego powodu, zdaniem WSA w Bydgoszczy, należy zgodzić się z twierdzeniem organów, że nie zaistniała w sprawie sytuacja regulowana § 25b ust. 1 rozporządzenia w sprawie dodatków, tzn. nie doszło do wstrzymania dodatku motywacyjnego w rozumieniu tego przepisu. Przesłankę zaprzestania wypłaty skarżącemu dodatku motywacyjnego stanowiło bowiem wygaśnięcie uprzedniej decyzji i brak, w ocenie organu, przesłanek do przyznania skarżącemu takiego dodatku na nowym stanowisku służbowym.

W okolicznościach rozpoznanej sprawy, w ocenie Sądu I instancji, za zasadne jednak należy uznać zarzuty skargi dotyczące błędnej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego w zakresie, w jakim organy uznały, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu dodatku motywacyjnego na nowym stanowisku służbowym (objętym od 1 sierpnia 2011 r.). W ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przesłanki nabycia prawa do dodatku motywacyjnego ustawodawca określił wprost w przepisie art. 80 ust. 1a tego aktu prawnego. Dodatek motywacyjny przyznaje się zatem żołnierzom zawodowym pełniącym służbę w korpusach podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych, którzy łącznie spełniają dwie przesłanki: a/ uzyskali w opinii służbowej opinię bardzo dobrą, b/ posiadają odpowiednią klasę kwalifikacyjną, o której mowa w art. 46a. Stosownie do art. 46a ust. 1 ustawy klasy kwalifikacyjne odpowiadają poziomowi wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego żołnierzy zawodowych, zgodnie z zajmowanymi stanowiskami służbowymi.

W ocenie Sądu I instancji wszechstronna analiza i wykładnia językowa, jak również systemowa oraz celowościowa wskazanych wyżej przepisów ustawowych oraz aktów wykonawczych potwierdza stanowisko żołnierza, że wraz z zachowaniem (posiadaniem) klasy kwalifikacyjnej uzyskanej na uprzednio zajmowanym stanowisku służbowym, zachował on również uprawnienie do związanego z uzyskaną klasą kwalifikacyjną dodatku motywacyjnego, pomimo, że został wyznaczony na stanowisko służbowe oznaczone inną specjalnością wojskową. W § 9 rozporządzenia w sprawie klasy kwalifikacyjnej uregulowano obowiązek (ust. 1) i możliwość (ust. 3) potwierdzania posiadanej już przez żołnierza zawodowego klasy kwalifikacyjnej. Instytucję tę należy zatem odróżnić od uzyskania klasy kwalifikacyjnej. Zgodnie z ust. 3 § 9 cytowanego rozporządzenia do potwierdzenia klasy kwalifikacyjnej zobowiązani są żołnierze zawodowi, którzy zostali wyznaczeni na stanowiska służbowe oznaczone inną specjalnością wojskową. Aby zachować uzyskaną w innej specjalności klasę kwalifikacyjną, żołnierz zawodowy musi ją potwierdzić w nowej specjalności w ciągu dwóch lat od daty wyznaczenia na nowe stanowisko służbowe. O ile żołnierz zawodowy po wyznaczeniu na stanowisko służbowe w nowej specjalności wojskowej nie potwierdzi klasy kwalifikacyjnej na dotychczas posiadanym poziomie (w ciągu dwóch lat), wówczas następuje jej utrata (§ 10 ust. 1 pkt 3). Oznacza to, że wraz z wyznaczeniem na stanowisko służbowe o innej specjalności wojskowej żołnierz zawodowy nie traci automatycznie uzyskanej wcześniej klasy kwalifikacyjnej, lecz nadal ją posiada (do chwili potwierdzenia lub utraty). W tej sytuacji, jeżeli spełniona jest jednocześnie druga ustawowa przesłanka przyznania dodatku motywacyjnego (bardzo dobra ocena uzyskana w opinii służbowej), żołnierz zawodowy uprawniony jest do otrzymywania dodatku motywacyjnego, o którym mowa w art. 80 ust. 1a ww. ustawy.

Dodatkowo wskazać należy, iż wobec treści § 9 ust. 3 rozporządzenia w sprawie klasy kwalifikacyjnej przepisy § 25 a ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie dodatków należy interpretować w ten sposób, że skarżący posiada nadaną po dniu 1 stycznia 2010 r. klasę kwalifikacyjną uzyskaną zgodnie z zajmowanym stanowiskiem. W konsekwencji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący spełniał określone w obowiązujących przepisach przesłanki przyznania dodatku motywacyjnego także po objęciu nowego stanowiska służbowego oznaczonego inną specjalnością wojskową ([...] ).

Podkreślenia ponadto wymaga fakt, że zdobywanie klasy kwalifikacyjnej jest procesem długotrwałym. Jest to okres, w którym żołnierz zawodowy uzyskuje odpowiedni poziom wiedzy i umiejętności praktycznych, co potwierdza egzamin. Motywacyjny charakter tej instytucji przemawia także za utrzymaniem przez żołnierza w okresie posiadania klasy kwalifikacyjnej związanego z nią prawa do dodatku motywacyjnego. W ocenie Sądu, skoro żołnierz zawodowy, aby uzyskać trzecią klasę kwalifikacyjną musiał ubiegać się o to przez okres co najmniej dwóch i pół roku od daty objęcia stanowiska służbowego i uzyskał wymaganą wówczas klasę kwalifikacyjną oraz bardzo dobrą ocenę służbową, to pozbawienie go uprawnienia do związanego z tym dodatku motywacyjnego byłoby nie tylko działaniem demotywującym, ale też sprzecznym z celem wprowadzenia omawianego dodatku do uposażenia. Żołnierz zawodowy pozostając w służbie, nie ma wpływu ani na fakt zwolnienia go -stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych - ze stanowiska służbowego (na którym wszakże uzyskał klasę kwalifikacyjną i bardzo dobra ocenę służbową) ani na powołanie go na stanowisko służbowe o innej specjalności.

Z tych względów, zdaniem WSA w Bydgoszczy, przyjąć należy, że żołnierz zawodowy wyznaczony do pełnienia służby na stanowisku służbowym o innej specjalności wojskowej nadal (do upływu okresu na potwierdzenie i ewentualnej utraty klasy kwalifikacyjnej) posiada uzyskaną uprzednio odpowiednią klasę kwalifikacyjną, w rozumieniu art. 80 ust. 1a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Oznacza to w konsekwencji, że odmawiając skarżącemu przyznania dodatku motywacyjnego za trzecią klasę kwalifikacyjną, organy administracji publicznej oparły swe rozstrzygnięcia na błędnej wykładni wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem rozstrzygnąć o uprawnieniu skarżącego do przedmiotowego dodatku motywacyjnego od dnia objęcia nowego stanowiska służbowego, zgodnie z ocenę prawną wyrażoną w wyroku.

W skardze kasacyjnej Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w [...] zaskarżył powyższy wyrok w całości, domagając się uchylenia tego orzeczenia i rozpoznania skargi.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 80 ust. 1 a w związku z art. 46 a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegającą na przyjęciu, że dodatek motywacyjny przysługuje żołnierzowi zawodowemu posiadającemu klasę kwalifikacyjną nadaną w specjalności wojskowej na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym także przez okres od wyznaczenia na stanowisko służbowe w nowej specjalności do momentu jej potwierdzenia w nowej specjalności (nie dłużej niż przez okres dwóch lat od daty wyznaczenia na nowe stanowisko służbowe) podczas gdy ustawowym warunkiem przyznania dodatku motywacyjnego jest posiadanie klasy kwalifikacyjnej zgodnej z zajmowanym stanowiskiem służbowym.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał, że przy ustalaniu zakresu stosowania przepisu prawa należy przede wszystkim kierować się regułami wykładni językowej. Do dyrektyw wykładni systemowej i funkcjonalnej można zatem sięgać dopiero, gdy wykładnia przepisu zgodna z jego literalnym brzmieniem zawodzi, to jest nie pozwala na odkodowanie znaczenia normy prawnej, prowadząc do wyników niedających się pogodzić z założeniem racjonalnego ustawodawcy i celem, jaki ma realizować dana norma.

Dla prawidłowego rozumienia art. 80 ust. 1 a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, istotne jest posłużenie się przez ustawodawcę wyrażeniem "odpowiedniej" przy określeniu klasy kwalifikacyjnej, której posiadanie stanowi przesłankę do przyznania żołnierzowi dodatku motywacyjnego. Według słownikowego znaczenia "odpowiedni" to "spełniający wymagane warunki". W świetle art. 46 a ustawy, do którego odwołuje się przepis art. 80 ust. 1 a ustawy, za "odpowiednią" uznać zatem należy klasę kwalifikacyjną odpowiadającą poziomowi (...) wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego, zgodnie z zajmowanym stanowiskiem służbowym". Powyższe oznacza, że dla przyznania dodatku motywacyjnego istotne jest nie tylko posiadanie klasy kwalifikacyjnej, ale także to, by posiadana klasa kwalifikacyjna była zgodna z zajmowanym stanowiskiem służbowym.

Za takim rozumieniem art. 80 ust. 1 a ustawy przemawia również wykładnia systemowa przepisów ustawy oraz aktów wykonawczych do niej. Wskazać należy, że ustawodawca w art. 80 nie uregulował zasad pobierania dodatku motywacyjnego w okresie przejściowym, tj. w okresie dwóch lat od dnia wyznaczenia na stanowisko służbowe o innej specjalności wojskowej. Dodatek motywacyjny z samego założenia miał wpływać na podnoszenie przez żołnierzy poziomu ich wyszkolenia i wiedzy specjalistycznej na zajmowanym stanowisku służbowym, a nie na dowolnym stanowisku służbowym w korpusie. Natomiast wprowadzenie możliwości potwierdzenia klas kwalifikacyjnych miało m.in. złagodzić negatywne skutki związane ze zmianami kadrowymi i związane z tym zmiany specjalności wojskowych.

W ocenie skarżącego kasacyjnie przyjęcie innego toku rozumowania mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której żołnierz zawodowy posiadający mistrzowską klasę kwalifikacyjną w przypadku wyznaczenia na stanowisko służbowe innej specjalności wojskowej mógłby otrzymywać dodatek motywacyjny przez osiem lat, cyklicznie co dwa lata pomniejszany o utracone kolejne klasy kwalifikacyjne, bez konieczności wykazywania wiedzy w tym zakresie, a żołnierz, który otrzymał klasę kwalifikacyjną na stałe w ogóle nie musiałby nabywać wiedzy i umiejętności na stanowisku służbowym w nowej specjalności wojskowej. Zakładając zatem racjonalność działania ustawodawcy, przyjąć należy, że dodatek motywacyjny przysługuje wyłącznie za posiadanie klasy w specjalności wojskowej zgodnej z zajmowanym stanowiskiem służbowym. Tym samym wyznaczenie na stanowisko służbowe w nowej specjalności powinno skutkować utratą dodatku motywacyjnego do czasu potwierdzenia klasy kwalifikacyjnej w nowej specjalności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postawione w niej zarzuty są niezasadne.

W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku dokonał błędnej wykładni przepisu art. 80 ust. 1a w zw. z art. 46a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Naruszenie to miało polegać na ustaleniu treści normy wynikającej z powyższego przepisu bez zastosowania wykładni językowej, a zatem z pominięciem tego rodzaju wykładni, która powinna mieć pierwszeństwo przed wykładnią systemową i funkcjonalną. W tym zakresie autor skargi kasacyjnej wskazał, że użyte przez ustawodawcę w art. 80 ust. 1a ustawy słowo "odpowiedniej" w odniesieniu do klasy kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 46a tejże ustawy, oznacza, że jest to, tak jak stanowi ten ostatni przepis, klasa kwalifikacyjna odpowiadająca poziomowi wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego zgodnie z zajmowanym stanowiskiem służbowym. Z tego powodu, według skarżącego kasacyjnie, wynik interpretacji językowej powyższego przepisu uznać należy za jednoznaczny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko to jest nieprawidłowe.

Oczywistym jest, że zasada pierwszeństwa wykładni językowej obowiązuje zawsze, gdy wykładnia językowa daje rezultat jasny i jednoznaczny oraz dopiero wtedy, gdy wynik wykładni językowej budzi wątpliwości, interpretator powinien odwołać się do wykładni systemowej i funkcjonalnej. Należy bowiem stale mieć na uwadze, że zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie ustala nic absolutnego, a wskazuje jedynie na porządek preferencji wykładni (por. L. Morawski "Zasady wykładni prawa", Wyd. II., Toruń 2010, str. 97).

W niniejszej sprawie rezultaty wykładni językowej nie są jednak tak jednoznaczne, jak sugeruje to skarżący kasacyjnie organ. Według jego interpretacji żołnierz zawodowy, który posiada uprzednio uzyskaną określoną klasę kwalifikacyjną w związku z zajmowanym określonym stanowiskiem i w oparciu o tę m.in. przesłankę otrzymuje dodatek motywacyjny, a następnie zostaje wyznaczony na stanowisko służbowe o innej specjalności wojskowej, z chwilą wyznaczenia na stanowisko służbowe o innej specjalności nie posiada już klasy kwalifikacyjnej odpowiadającej tej innej specjalności, czyli zgodnej z nowo zajmowanym stanowiskiem służbowym. Taka wykładnia przepisu prowadzi, zdaniem autora skargi kasacyjnej, do kolejnego wniosku, iż nabycie uprawnienia do dodatku motywacyjnego możliwe jest dopiero po uzyskaniu przez żołnierza zawodowego klasy kwalifikacyjnej odpowiadającej zajmowanemu stanowisku oraz, co oczywiste, po spełnieniu drugiej przesłanki w postaci uzyskania oceny bardzo dobrej w opinii służbowej.

Interpretacja przepisu art. 80 ust. 1a ustawy pragmatycznej dokonana przez Sąd I instancji prowadzi natomiast do wniosku, że wyznaczenie na stanowisko służbowe oznaczone inną specjalnością wojskową nie wyklucza automatycznie uprawnień do dodatku motywacyjnego związanego z uzyskaną klasą kwalifikacyjną.

Analizując rezultaty wykładni przedstawione w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, że przyjęta tam interpretacja prowadzi do niemożliwych do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa wniosków. Otóż, żołnierz, który posiada określoną klasę kwalifikacyjną i ocenę bardzo dobrą w opinii służbowej, w sytuacji mianowania go na inne niż dotychczas zajmowane stanowisko służbowe traciłby automatycznie prawo do dodatku motywacyjnego, a przy tym prawo to mógłby uzyskać dopiero po uzyskaniu klasy kwalifikacyjnej odpowiadającej nowo zajmowanemu stanowisku, bądź po potwierdzeniu posiadanej klasy kwalifikacyjnej. Taka interpretacja przepisu art. 80 ust. 1a w zw. z art. 46a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jest nie tylko niezgodna z samą treścią tych właśnie przepisów ustawy, ale pozostaje także w sprzeczności z treścią przepisów wykonawczych, a mianowicie cytowanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych, wydanego w oparciu o delegację ustawową, zamieszczoną w art. 46 a ust.4 ustawy. Przepis art. 80 ust. 1a ustawy pragmatycznej stanowi bowiem, że żołnierzom zawodowym pełniącym służbę w korpusach podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych przyznaje się dodatek motywacyjny za uzyskanie w opinii służbowej oceny bardzo dobrej oraz posiadanie odpowiedniej klasy kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 46a. Należy zwrócić uwagę, że powołany art. 80 ust. 1a wyraźnie odsyła do całego przepisu art. 46a, a zatem ustalenie normy prawnej regulującej prawo do dodatku motywacyjnego musi być dokonane z uwzględnieniem treści unormowań zawartych we wszystkich jednostkach redakcyjnych art. 46a. W art. 46a ust. 1 ustawy ustawodawca postanowił, że żołnierzom korpusów podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych mogą być nadawane klasy kwalifikacyjne odpowiadające poziomowi ich wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego, zgodnie z zajmowanymi stanowiskami służbowymi, z zastrzeżeniem ust. 3. Stosownie zaś do treści ust. 3, klasę kwalifikacyjną nadaje się po zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną powołaną przez uprawniony organ.

Oznacza to, że z woli ustawodawcy uzyskanie klasy kwalifikacyjnej (jej nadanie przez organ) jest procesem rozciągniętym w czasie i wymaga co najmniej zdania egzaminu, przy czym ustawodawca wprowadzając obowiązek zdania egzaminu, unormował te kwestię w odrębnej jednostce redakcyjnej przepisu art. 46a, wskazując wprost na jej wyjątkowy charakter (z zastrzeżeniem). Jednocześnie z powyższą regulacją korespondują przepisy wykonawcze, wydane, co jak podkreślono już wyżej, także w oparciu o przepis art. 46a ust.4 ustawy.

W § 5 rozporządzenia w sprawie klasy kwalifikacyjnej Minister Obrony Narodowej w sposób szczegółowy wskazał na przesłanki konieczne do nadania, podwyższenia, ale również i do potwierdzenia klasy kwalifikacyjnej oraz po raz kolejny zamieścił regulację potwierdzającą długotrwałość tego procesu, używając w zakresie przesłanki trzeciej jednoznacznego stwierdzenia: "zajmowanie etatowego stanowiska służbowego w specjalności wojskowej (...) przez okres umożliwiający uzyskanie odpowiedniego poziomu wiedzy i umiejętności praktycznych" oraz przyporządkowując odpowiednie okresy czasu do poszczególnych klas, w zależności od rodzaju klasy, o którą ubiega się żołnierz zawodowy (od dwóch do trzech lat).

Ponadto kierując się wytycznymi zamieszczonymi w ust. 4 art. 46a, ale także regulacją art. 46a ust. 1 i ust. 3 ustawy wskazującą na długotrwałość procesu nadawania klasy kwalifikacyjnej, ustawodawca w sposób kompleksowy unormował sytuację prawną żołnierzy, którzy przed wyznaczeniem na stanowisko służbowe oznaczone inną specjalnością służbową uzyskali już klasy kwalifikacyjne w innej specjalności. W odniesieniu do tych żołnierzy Minister przewidział bowiem obowiązek potwierdzenia uzyskanej klasy kwalifikacyjnej w nowej specjalności w ciągu dwóch lat od daty wyznaczenia na nowe stanowisko pod rygorem jej utraty (§ 9 ust. 3 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Słusznie Sąd I instancji przyjął, iż na skutek zwolnienia skarżącego z dotychczasowego stanowiska służbowego decyzja przyznająca mu – na okres zajmowania tego stanowiska - dodatek motywacyjny stała się bezprzedmiotowa. Nie mogła zatem kształtować ewentualnego uprawnienia skarżącego do spornego świadczenia na nowym stanowisku służbowym, które objął z dniem 1 sierpnia 2011 r. Nie oznacza to jednak, że wyznaczenie na nowe stanowisko spowodowało utratę możliwości ponownego nabycia prawa do dodatku motywacyjnego tylko z tej przyczyny, że żołnierz zawodowy został wyznaczony na stanowisko o innej specjalności i to w sytuacji gdy, nie upłynął jeszcze okres dwóch lat przewidziany na potwierdzenie uprzednio przyznanej klasy kwalifikacyjnej.

W przypadku zaaprobowania wykładni zaprezentowanej w skardze kasacyjnej doszłoby do wybiórczego stosowania przepisów prawa, tzn. stosowania prawa z pominięciem innych przepisów pragmatyki służbowej, w tym przepisu § 9 ust. 3 rozporządzenia w sprawie klas kwalifikacyjnych ustanawiającego normatywny obowiązek potwierdzenia klasy, ale i przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia wprowadzającego sankcje za jego niewypełnienie, a przede wszystkim art. 46a ust. 1 i 3 ustawy regulującego samą przesłankę nabycia prawa do dodatku motywacyjnego. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że celem powyższego ustawowego unormowania odczytywanego łącznie z przewidzianą w art. 46a ust. 4, a unormowaną szczegółowo w cyt. rozporządzeniu, instytucją potwierdzania uzyskanej wcześniej klasy kwalifikacyjnej, nie było pozbawienie żołnierza dodatku motywacyjnego, a jedynie dostosowanie poprzednio posiadanej klasy kwalifikacyjnej do stanowiska o innej specjalności wojskowej. Tak też należy rozumieć użyte przez ustawodawcę w art. 80 ust. 1 sformułowanie "odpowiedniej klasy kwalifikacyjnej".

Ponadto trzeba dodatkowo zwrócić uwagę na sam cel, którym kierował się ustawodawca wprowadzając do pragmatyki służbowej nowy składnik uposażenia w postaci dodatku motywacyjnego. Dodatek ten, zgodnie z jego nazwą, powinien mieć rzeczywiście charakter motywacyjny. Powinien być zatem wykorzystywany jako instrument bodźcowego oddziaływania w kierunku wzorowego wykonywania przez żołnierzy obowiązków służbowych i ma być dla żołnierza zawodowego swoistą nagrodą za dobrze pełnioną służbę. Dlatego też ustawodawca jako jedną z przesłanek do przyznania omawianego świadczenia wymienił uzyskanie przez żołnierza oceny bardzo dobrej w opinii służbowej. Ponadto powyższy dodatek ma zachęcać żołnierzy do podnoszenia swoich kwalifikacji poprzez poszerzanie swojej wiedzy i nabywanie nowych umiejętności. Przyjęcie innej wykładni przepisu art. 80 ust. 1a ustawy niż wykładnia celowościowa i systemowa doprowadziłaby do sytuacji, w której dodatek motywacyjny nie spełniałby celu, dla którego został wprowadzony, gdyż żołnierz, któremu przyznano dodatek motywacyjny, z chwilą przeniesienia na nowe stanowisko służbowe byłby co do zasady pozbawiany prawa do przedmiotowego świadczenia. W takiej zaś sytuacji wyznaczenie na nowe stanowisko, czyli zdarzenie, które z woli właściwych organów wojskowych i stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych (art. 35 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), zmienia w sposób istotny stosunek służbowy żołnierza, w zestawieniu z uprzednio nabytym prawem do dodatku, wywoływałoby faktycznie skutek demotywacyjny. Takich zaś zamierzeń nie można przypisać racjonalnemu prawodawcy. Trafnie zatem Sąd I instancji stwierdził, że motywacyjny charakter prawa do omawianego dodatku przemawia za utrzymaniem przez żołnierza w okresie posiadania klasy kwalifikacyjnej (do momentu jej potwierdzenia) związanego z nią prawa do przedmiotowego świadczenia. Jeżeli żołnierz zachowuje prawo do posiadanej klasy kwalifikacyjnej, to - do czasu jej potwierdzenia lub utraty - klasa ta na użytek postępowania w sprawie przyznania dodatku motywacyjnego staje się właściwa do zajmowania nowego stanowiska służbowego, a tym samym jest ona odpowiednia w znaczeniu, o jakim mowa w art.80 ust.1 a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Z tego powodu, należało uznać, że Sąd I instancji opisany nielogiczny rezultat dokonanej przez organy orzekające w sprawie wykładni językowej powołanych przepisów prawidłowo usunął, stosując ich wykładnię systemową i funkcjonalną (celowościową).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.