Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 452/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2010-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 220 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi B. [...] w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie pochodzenia towaru - odpadu tytoniowego sprowadzonego z Ugandy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 2968 zł (słownie: dwa tysiące dziewięćset sześćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 13.02.2009 r. firma B. [...] S.A. w A., działając z upoważnienia BAT [...], W. (zwana dalej Skarżącą lub Spółką) dokonała wpisu do ewidencji w procedurze uproszczonej towaru w postaci odpadu tytoniu – żyły Burley. W dniu [...].02.2009 r. przedstawiła w Oddziale Celnym w A. zgłoszenie celne uzupełniające dotyczące ww. towaru, które zostało zarejestrowane pod pozycją [...]. Do zgłoszenia celnego załączono m.in.: fakturę nr [...] z [...].12.2008 r., świadectwo przewozowe EUR.1 [...] z [...].12.2008 r. Powyższy towar zgłaszający zaklasyfikował wg kodu CN 2401300000, a do obliczenia długu celnego zastosował stawkę celną preferencyjną w wysokości 0%, w oparciu o przedłożone ww. świadectwo przewozowe EUR.1.

W wyniku kontroli zgłoszenia celnego przeprowadzonej po zwolnieniu towaru

w trybie przepisu art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, organ celny stwierdził, że przedmiotowe świadectwo przewozowe EUR.1 nie spełnia wymogów technicznych określonych w załączniku II do Protokołu 1 stanowiącym integralną część załącznika V do umowy zawartej pomiędzy członkami grupy krajów państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z drugiej strony.

Powyższe okoliczności skutkowały wszczęciem przez Naczelnika Urzędu Celnego w S., postępowania w celu ustalenia zasadności zastosowania preferencji celnych na towar ujęty w ww. zgłoszeniu celnym. W jego wyniku, Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją Nr [...] z [...].05.2009 r. odmówił zastosowania preferencji celnych na towar objęty ww. zgłoszeniem celnym. Ponadto określił kwotę wynikającą z długu celnego, kwotę podatku od towarów i usług oraz powiadomił o retrospektywnym zarejestrowaniu kwoty długu celnego i należności podatkowych oraz określił odsetki w stosunku do kwoty należności celnych.

Od powyższej decyzji przedstawiciel Strony pismem z 09.06.2009 r. złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie przepisów m.in. Wspólnotowego Kodeksu Celnego, ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisów Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z [...].08.2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż jak wynika z wzoru świadectwa przewozowego EUR.1, określonego w dodatku 3 załącznika II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z 20.12.2007 r. w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym - każdy formularz świadectwa ma wymiary 210 x 297 mm; dopuszczalna tolerancja w odniesieniu do długości wynosi do minus 5 mm lub plus 8 mm. Należy stosować papier koloru białego, zwymiarowany do pisania, niezawierający masy ściernej i o gramaturze nie niższej 25 g/m2. Papier powinien być pokryty siatką giloszową w kolorze zielonym, pozwalającą na wzrokowe wykrycie każdego fałszerstwo dokonanego przy użyciu środków mechanicznych lub chemicznych. Powyższe wymogi potwierdza stanowisko Komisji Europejskiej (dokument TAXUD/C/5/HM/cs D(2009) 22155 z 23.04.2009 r.), które wskazuje, iż świadectwa przewozowe EUR.1 nie spełniające wymogów technicznych (długość formularza), nie powinny być akceptowane przez władze celne Państw Członkowskich. Również identyczne stanowisko zajęła Komisja Europejska, w przypadku nieprawidłowego wzoru gilosza innego dokumentu, świadectwa pochodzenia FORM A (dokument TAXUD/C/5/AMM/cs D(2008) 22555, TAXUD/C/5/AMM/cs D(2008) 22553 z 22.12.2008 r.). Jednakże, jak wynika z wyjaśnień Komisji Europejskiej, w drodze wyjątku na prośbę kraju wystawiającego taki dokument, może zostać wyznaczony okres przejściowy do jego akceptacji przez władze celne Państw Członkowskich.

Organ odwoławczy analizując załączone do zgłoszenia celnego świadectwo przewozowe EUR.1 wystawione na towar w postaci odpadu tytoniu – żyły Burley zauważył, iż dokument ten posiada wymiar 200 x 294 mm, tzn. jego wymiar

na długości mieści się w dopuszczalnej tolerancji minus 5 mm lub plus 8 mm, natomiast jego szerokość nie odpowiada wymiarowi określonemu w dodatku 3.

W związku z tym stwierdzono, że zostało sporządzone na formularzu innym, niż wymagane ww. przepisem, ponieważ jego wymiar odbiega od wzoru, tym samym nie spełnia wymogów technicznych określonych przez ww. przepisy. Organ wskazał,

że władze celne Kenii (powinno być Ugandy – dopisek Sądu) nie występowały

do Komisji Europejskiej o ustanowienie okresu przejściowego na stosowanie takiego formularza, który nie spełnia wymogów technicznych.

Wskazano ponadto, iż według dodatku 3 załącznika II ww. protokołu,

na rewersie wzoru świadectwa przewozowego EUR.1, w polu uwagi istnieje zapis,

iż świadectwo nie może zawierać elementów wymazanych lub wyrazów nadpisanych nad innymi wyrazami. Wszelkie zmiany muszą być dokonane poprzez skreślenie niewłaściwych elementów oraz przez dodanie koniecznych poprawek. Każda taka zmiana musi być potwierdzona przez osobę, która wypełnia świadectwo oraz przez organy celne kraju lub terytorium wystawienia. Mając na uwadze powyższe organ celny drugiej instancji wskazał, iż ww. świadectwo zawiera w polu 11 poprawki

w dacie pieczęci kenijskich władz celnych oraz wymazanie naniesione czerwonym kolorem na brzegu tejże pieczęci. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż pole 11

w świadectwie przewozowym EUR.1 jest przeznaczone wyłącznie dla władz celnych kraju legalizującego przedmiotowy dokument. Nanoszenie jakichkolwiek poprawek powinno być dokonane poprzez skreślenie nieprawidłowego zapisu i naniesieniu poprawnego, czyli w niniejszym przypadku nowej pieczęci na przedmiotowym dokumencie. Natomiast wszystkie dokonane zmiany winne być potwierdzone przez władze celne dokonujące legalizacji świadectwa przewozowego EUR.1.

Powyższe błędy formalne w myśl art. 29 załącznika II Rozporządzenia 1528/2007, nie są błędami literowymi na dowodzie pochodzenia, a dokonane poprawki w polu 11 nie zostały potwierdzone przez właściwe władze celne, tym samym przyjęto, iż świadectwo przewozowe EUR.1 nr [...] z [...].12.2008 r. nie spełnia wymogów formalnych zawartych w załączniku II powyższego rozporządzenia, tym samym nie może stanowić podstawy do zastosowania preferencyjnej stawki celnej na zgłoszony towar.

Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu Spółki dotyczącego braku podjęcia czynności wyjaśniających poprzez zaniechanie wystąpienia do władz celnych kraju eksportu o przeprowadzenie weryfikacji przedmiotowego świadectwa przewozowego EUR.1 wskazał, iż w pierwszej kolejności dokonano badania ww. dokumentu pod względem formalnym, tzn. sprawdzono czy zostało ono wystawione zgodnie z wymogami technicznymi zawartymi w załączniku II do cytowanego wyżej rozporządzenia. Dopiero po spełnieniu wymagań formalnych, organ celny dokonuje sprawdzenia świadectwa pod kątem merytorycznym i w przypadku pojawienia się wątpliwości może wystąpić do zagranicznych władz celnych o dokonanie sprawdzenia autentyczności tego dokumentu oraz poprawności podanych w nim informacji. Natomiast w niniejszej sprawie taka konieczność nie zachodziła, bowiem przedmiotowe świadectwo przewozowe EUR.1 nie spełnia wymogów technicznych, co powoduje jego odrzucenie. Zauważono, że organ pierwszej instancji poinformował stronę o możliwości przedłożenia nowego świadectwa przewozowego EUR.1 wystawionego w procedurze retrospektywnej.

Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się z zarzutem podniesionym w odwołaniu,

iż w sprawie należało odstąpić od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego

w oparciu o art. 220 ust. 2 lit. b) Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego

i procesowego, a w szczególności:

– niewłaściwe zastosowanie art. 220 ust. 2 lit. b) Wspólnotowego Kodeksu Celnego, poprzez odmowę jego zastosowania i retrospektywne zaksięgowanie należności celnych, mimo iż stwierdzone nieprawidłowości świadectwa EUR.1 stanowiły błąd, który nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez Skarżącego;

– nieprawidłową wykładnię art. 4 ust. 1 Rozporządzenia 1528/2007, w związku

z art. 32 Załącznika II Reguły pochodzenia dotyczące definicji pojęcia "produkty pochodzące" oraz metod współpracy, poprzez odmowę uznania przedłożonego świadectwa EUR.1 bez przeprowadzenia następczej weryfikacji jego autentyczności;

– niewłaściwe zastosowanie art. 4 ust. 1 Rozporządzenia 1528/2007 w związku

z art. 16 ust. 1 Załącznika II do ww. Rozporządzenia, poprzez uznanie,

iż w sprawie niniejszej Skarżący miał obowiązek wystąpienia o retrospektywne wydanie świadectwa EUR.1;

– art. 33 ust. 2 oraz art. 29 ust. 13 ustawy o VAT poprzez błędne określenie kwoty należnego podatku VAT;

– naruszenie art. 121 § 1 w związku z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez niedołożenie należytej staranności w pełnym wyjaśnieniu stanu faktycznego.

Wskazując na powyższe uchybienia pełnomocnik wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. oraz poprzedzającej

ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...].05.2009 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w związku z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, jako wydanych z rażącym naruszeniem przepisów prawa

w całości, lub alternatywnie, w przypadku uznania, iż decyzja nie narusza prawa rażąco, ale naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy o uchylenie w całości powołanej wyżej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a także przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając powyższe pełnomocnik Spółki stwierdził, iż stanowisko Dyrektora Izby Celnej w B. jest niezgodne z treścią przywołanych przepisów Rozporządzenia 1528/2007. Z przepisów tych wynika, iż przedłożenie świadectwa pochodzenia EUR.1 jest jednym z warunków skorzystania z preferencji celnej. Świadectwo to jedynie potwierdza spełnienie określonych wymagań przez importowany towar, nie decyduje natomiast o obiektywnym fakcie pochodzenia

z określonego obszaru. Tym samym błąd formalny świadectwa EUR.1 nie decyduje automatycznie o tym, iż towar nie pochodzi z obszaru objętego preferencją celną. Organ celny przed pozbawieniem Skarżącej prawa do wspomnianej preferencji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Jak wynika z ustaleń organów celnych przedmiotowe świadectwo EUR.1 zawiera poprawki oraz wymazanie, zatem cechy te podważają autentyczność treści świadectwa EUR.1. Zdaniem pełnomocnika Strony Dyrektor Izby Celnej nieprawidłowo ocenił wady świadectwa EUR.1, a tym samym dokonał nieprawidłowego rozstrzygnięcia i ocenił je bowiem jako wady formalne decydujące o odrzuceniu dokumentu z przyczyn technicznych. W ocenie Spółki tego typu właściwości dokumentu potwierdzającego pochodzenie nie stanowią jego wady formalnej, ale budzą wątpliwości, co do autentyczności. Poprawki

i przerobienia (wymazania) nie dają pewności, co do prawdziwych zapisów dokumentu. Tym samym, zdaniem Skarżącej, organ celny miał obowiązek zgodnie art. 32 ust. 1 Załącznika II do Rozporządzenia 1528/2007 przeprowadzić weryfikację świadectwa EUR.1, jeżeli powziął uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tego dokumentu. Jednocześnie, jak wskazuje w swojej skardze pełnomocnik Spółki, stwierdzone wady świadectwa EUR.1 podważają jego autentyczność i mają charakter formalny. Tym samym Skarżący nie miał obowiązku wystąpienia o retrospektywne wydanie świadectwa EUR.1, bowiem zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 pkt b załącznika II do Rozporządzenia 1528/2007, jego adresatem

są władze celne państwa wywozu, zatem przepis ten nie będzie miał w sprawie zastosowania i nie stanowi źródła obowiązku wystąpienia o świadectwo EUR.1 w tym trybie dla importera.

W opinii Spółki zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się m.in.

w sytuacji, gdy kwota opłat celnych należnych zgodnie z przepisami prawa nie została wykazana w rachunkach w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia opłat celnych działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. W niniejszej sprawie preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej

z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w ostatecznej decyzji. Organ odwoławczy ponownie podniósł, że w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie organ celny nie przyjął przedstawionego świadectwa przewozowego EUR.1 z przyczyn technicznych, strona stosownie do art. 16 ust. 1b Rozporządzenia 1528/2007 może ubiegać się o świadectwo przewozowe wystawione w procedurze retrospektywnej. Wskazał również, iż rozważając racjonalność wykrycia błędu w rozumieniu przepisu art. 220 ust. 2 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego należy wziąć pod uwagę

w szczególności naturę błędu, doświadczenie profesjonalne i staranność strony.

W niniejszej sprawie regulacja prawna była jasna, do wykrycia błędu wystarczyło obejrzenie dokumentu. Strona jest profesjonalną firmą, prowadzącą aktywną działalność gospodarczą w operacjach eksportu i importu. Tym samym nie może zasłaniać się dobrą wiarą, iż nie mogła wykryć błędu w racjonalny sposób.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie organy celne w odniesieniu do świadectwa przewozowego EUR.1 nr [...] z [...].12.2008 r. stwierdziły istnienie następujących nieprawidłowości. Po pierwsze, dokument ten nie spełniał wymogów technicznych określonych w dodatku 3 Załącznika II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 1528/2007 z 20 grudnia 2007 r. w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym (Dz.U.UE.L.07.348.1), zwanego dalej "Rozporządzeniem1528/2007". Po drugie, ww. świadectwo zawiera w polu 11 poprawki w dacie pieczęci władz celnych państwa trzeciego oraz wymazanie naniesione czerwonym kolorem na brzegu tejże pieczęci. Pole to w świadectwie przewozowym EUR.1 jest przeznaczone natomiast wyłącznie dla władz celnych kraju legalizującego przedmiotowy dokument. Nanoszenie jakichkolwiek poprawek powinno być dokonane poprzez skreślenie nieprawidłowego zapisu i naniesieniu poprawnego, czyli w niniejszym przypadku nowej pieczęci

na przedmiotowym dokumencie. Natomiast wszystkie dokonane zmiany winny być potwierdzone przez władze celne dokonujące legalizacji świadectwa przewozowego EUR.1. Według zaś dodatku 3 załącznika II ww. Rozporządzenia, na rewersie wzoru świadectwa przewozowego EUR.1, w polu uwagi istnieje zapis, iż świadectwo nie może zawierać elementów wymazanych lub wyrazów nadpisanych nad innymi wyrazami. Wszelkie zmiany muszą być dokonane poprzez skreślenie niewłaściwych elementów oraz przez dodanie koniecznych poprawek. Każda taka zmiana musi być potwierdzona przez osobę, która wypełnia świadectwo oraz przez organy celne kraju lub terytorium wystawienia.

Organ odwoławczy w następstwie stwierdzenia, iż powyższy dokument EUR.1 nie spełnia wymogów formalnych, tj. nie odpowiada parametrom określonym

w dodatku 3 Załącznika II do Rozporządzenia 1528/2007, odstąpił od jego badania pod kątem merytorycznym, tzn. czy określone w nim produkty odpowiadają danym zawartym w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, iż dokonując weryfikacji przedmiotowego świadectwa organy celne po stwierdzeniu, iż dokument ten nie odpowiada parametrom określonym w dodatku 3 Załącznika II do Rozporządzenia 1528/2007 nie poprzestały na tym. Zarzucono bowiem ponadto, iż świadectwo zawiera w polu 11 poprawki w dacie pieczęci kenijskich władz celnych oraz wymazanie naniesione czerwonym kolorem na brzegu tejże pieczęci. Stwierdzone przez organ celny nieprawidłowości nie miały zatem jedynie charakteru formalnego.

Jednocześnie organ ten zajął stanowisko, iż tylko w przypadku pojawienia się wątpliwości, co do pochodzenia produktów organ celny na podstawie art. 32 Załącznika II do Rozporządzenia 1528/2007 może wystąpić do zagranicznych władz celnych o dokonanie sprawdzenia autentyczności świadectwa przewozowego EUR.1 oraz poprawności informacji podanych w tym dokumencie. W opinii organu celnego niezaakceptowanie świadectwa z powodów technicznych powoduje jego odrzucenie.

O odrzuceniu dokumentu celnego traktuje art. 29 ust. 2 Załącznika II

do Rozporządzenia 1528/2007. W myśl tego przepisu oczywiste błędy formalne, takie jak błędy literowe na dowodzie pochodzenia, nie powinny powodować odrzucenia danego dokumentu, jeżeli błędy te nie wzbudzają wątpliwości,

co do poprawności oświadczeń złożonych w tym dokumencie. Przepis ten reguluje zatem postępowanie organu celnego w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów formalnych (można określić je jako błędy mniejszej wagi), które - co jest istotne - nie wzbudzają wątpliwości co do poprawności oświadczeń złożonych w tym dokumencie. Regulacja ta w istocie zakazuje tym organom odrzucać dany dokument w przypadku stwierdzenia ww. okoliczności. W przedmiotowej sprawie działanie organu celnego opierało się natomiast na stosowaniu wskazanej regulacji przy zastosowaniu wykładni a contrario. Stwierdzenie bowiem błędu formalnego związanego

z niespełnianiem przez dokument EUR.1 parametrów przewidzianych w dodatku nr 3 Załącznika II do Rozporządzenia 1528/2007 spowodowało jego odrzucenie.

W konsekwencji organy celne doszły do wniosku, iż w takim przypadku nie ma konieczności dokonania weryfikacji tego dokumentu w trybie art. 32 Załącznika II

do ww. rozporządzenia. Ponadto nawet owo wnioskowanie a contrario nie zostało przeprowadzone przez organy celne właściwie, tj. z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 29 ust. 2 Załącznika II do ww. rozporządzenia. Organy nie wskazały bowiem, ażeby stwierdzone nieprawidłowości związane z niespełnianiem wymogów określonych w dodatku nr 3 Załącznika nr 2 do Rozporządzenia 1528/2007 wzbudzały wątpliwości co do poprawności oświadczeń złożonych

w dokumencie EUR.1.

Należy zauważyć, że organy celne poprzez zastosowanie wnioskowania

a contrario z treści art. 29 ust. 2 Załącznika II rozporządzenia wyprowadziły ogólną zasadę, dającą podstawę do odrzucenia świadectwa pochodzenia towarów z uwagi na wady natury formalnej, ze skutkiem wykluczającym konieczność przeprowadzenia następczej weryfikacji w trybie określonym w art. 32 ust. 1 tego Załącznika.

Sąd w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska organów celnych w kwestii interpretacji art. 32 Załącznika II do rozporządzenia. Należy bowiem zwrócić uwagę na treść tego przepisu, odnoszącego się do zagadnienia weryfikacji dowodów pochodzenia, zgodnie z którym następcze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadzane są wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne kraju przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub - co należy szczególnie podkreślić - spełnienia innych wymogów niniejszego załącznika. Zauważyć należy, że parametry dokumentu EUR.1 zostały określone w sposób opisowy w dodatku nr 3 Załącznika nr 2 do Rozporządzenia 1528/2007. Dodatek ten stanowi integralną część tego aktu prawnego. Skoro tak, to organ celny zobligowany był

do przeprowadzenia następczej weryfikacji dowodów pochodzenia, albowiem mając na uwadze treść art. 32 ust 1 Załącznika II do ww. rozporządzania dowód pochodzenia nie spełniał innych wymogów tego Załącznika.

Wnioskowanie a contrario na gruncie art. 29 ust. 2 Załącznika II

do rozporządzenia dokonane przez organy celne jest ponadto niespójne z wnioskami wynikającymi z analizy art. 32 ust. 1. Przepis ten (art. 32 ust. 1) wyraźnie nakazuje dokonanie przez organ celny następczej weryfikacji dowodów pochodzenia

w przypadku niespełniania wymogów Załącznika II, w tym także wymogów w swej istocie formalnych albowiem związanych z parametrami samego dokumentu EUR.1. W konsekwencji nie można z art. 29 ust. 2 wywodzić w drodze wykładni w oparciu

o rozumowanie a contrario uprawnienia organu celnego do odrzucenia takiego dowodu, który nie spełnia wymogów Załącznika II.

W dalszej kolejności należy wskazać, że organy celne nie poprzestały

na badaniu okoliczności, czy przedmiotowe świadectwo pochodzenia spełnia przesłanki formalne, ale przeszły do weryfikacji merytorycznej dokumentu EUR.1. Działanie organu celnego w tym zakresie jest wewnętrznie sprzeczne. Skoro bowiem w opinii organów celnych już same wady natury formalnej stanowiły podstawę

do odrzucenia dowodu, to w jakim celu podjęto się weryfikacji merytorycznej.

W konsekwencji, w opinii Sądu, przejście do etapu merytorycznej oceny determinowało organy celne do zastosowania trybu określonego w art. 32 Załącznika II do przedmiotowego rozporządzenia.

Niemniej istotne znaczenie w sprawie ma art. 220 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U.UE.L.92.302.1), dalej "WKC", który w opinii Sądu został w tej sprawie naruszony. Otóż zgodnie z art. 220 ust. 1 WKC, jeżeli kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana zgodnie z art. 218 i 219 lub została zaksięgowana kwota niższa od prawnie należnej, to zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia należy dokonać w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika (zaksięgowanie retrospektywne). Tak też w niniejszej sprawie postąpiły organy celne. Jednakże zgodnie z art. 220 ust. 2 lit. b) WKC z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy kwota opłat celnych należnych zgodnie z przepisami prawa nie została wykazana w rachunkach w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną

do uiszczenia opłat celnych działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Jeżeli natomiast preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej

z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w rozumieniu pierwszego akapitu.

Art. 220 ust. 2 lit. b) WKC wprowadza zatem rozwiązanie, w myśl którego ograniczenie możliwości retrospektywnego zaksięgowania kwoty długu celnego dotyczy sytuacji, gdy niezaksięgowanie było następstwem błędu organów administracyjnych państwa trzeciego. Prawodawca uznał, że osoba zobowiązana nie może ponosić odpowiedzialności za złe funkcjonowanie systemu spowodowane błędami popełnionymi przez organy państwa trzeciego. Wprowadzoną regulację traktuje się jako zgodną z podstawowymi zasadami słuszności. Szczególnie podkreślić należy, czego nie dostrzegły w niniejszej sprawie organy celne,

iż art. 220 ust. 2 lit. b) WKC wprowadza zasadę, zgodnie z którą jeżeli preferencyjny status towaru został potwierdzony w ramach systemu współpracy administracyjnej

z udziałem organów państwa trzeciego, to wydanie przez te organy błędnego świadectwa stanowi błąd, którego nie można było racjonalnie wykryć w rozumieniu przepisów o retrospektywnym zaksięgowaniu kwoty długu celnego. Oznacza

to przyjęcie swego rodzaju domniemania niewykrywalności błędu, co znacznie poprawia pozycję zobowiązanego w stosunku do rozwiązania obowiązującego

na podstawie art. 220 ust. 2 lit. b) zdanie pierwsze WKC (W. Morawski (w:) Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz, red. W. Morawski, Warszawa 2007, s. 942

i n.). Domniemanie to ma charakter ustawowy i w związku z powyższym nie mają znaczenia w sprawie rozważania organu celnego zawarte na stronie 10 odpowiedzi

na skargę z 13 października 2009 r., wskazujące, iż Spółka powinna mieć świadomość, iż dokument EUR.1 nie spełnia wymogów formalnych.

Wydanie wadliwego świadectwa nie stanowi natomiast błędu w rozumieniu art. 220 WKC, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, czego jednak w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Prawodawca nawiązał tu bowiem do zasady, że błąd musi być wywołany przez same organy celne. Również ewentualne błędy mające swą przyczynę poza sferą działania organów (np. błędy kontrahentów) obciążają importera, jeżeli posłużył się tymi danymi. Ciężar udowodnienia, że eksporter przedstawił niewłaściwe dane spoczywa na organach celnych (W. Morawski (w:) Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz, red. W. Morawski, Warszawa 2007, s. 943).

Konsekwencją naruszenia przepisów art. 29 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Załącznika II Rozporządzenia 1528/2007 oraz art. 220 ust. 2 lit. b) WKC - poprzez ich niezastosowanie, było również naruszenie postanowień art. 33 ust. 2 ustawy

o podatku od towarów usług. Naruszenie wskazanych wyżej przepisów procedury (art. 29 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Załącznika II Rozporządzenia 1528/2007 oraz prawa materialnego (art. 220 ust. 2 lit. b) WKC) miało w opinii Sądu istotny wpływ na wynik sprawy i ostateczne obciążenie zobowiązanego należnościami celnymi

i podatkowymi.

Wobec stwierdzonych naruszeń orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji

oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię mających w sprawie przepisów, w tym art. 29 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Załącznika II Rozporządzenia 1528/2007 oraz treść art. 220 ust. 2 lit. b) WKC, uwzględniając gwarancyjny charakter tego przepisu. Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji, Sąd oparł o przepis art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy i § 18 ust. 1 pkt 1 lit a) w zw. z § 6 pkt 5) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat

za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm.).