Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1016/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: Art. 5 ust 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi P. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

IV SA/Po 1016/15

Uzasadnienie

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 10 maja 2016 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 ust 1 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 693, dalej u.d.o.a.) odmówił P. N. (dalej skarżący) potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżący złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Przesłanką formalną do wydania decyzji merytorycznej w takich sprawach, na podstawie art. 5 ust. 3 u.d.o.a., jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej zwanego "Prezesem IPN") w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Skarżący przedstawił decyzję Prezesa IPN z dnia 9 listopada 2015 r. We wniosku powołał się na okoliczność organizowania struktur NSZZ "Solidarność" w miejscu pracy oraz represje związane z prowadzoną działalnością, polegające m. in. na braku możliwości awansu zawodowego oraz wykonywaniu zadań poza zakresem obowiązków.

Szef Urzędu potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w przypadku, gdy przedstawiona przez wnioskodawcę okoliczność faktyczna spełnia przesłankę z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a., czyli prowadzenia przez co najmniej 12 miesięcy działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce lub represje w postaci pobytu w więzieniu lub w areszcie, zwolnienie z pracy, pozbawienia możliwości wykonywania zawodu, itd., związane z prowadzeniem takiej działalności. Przy czym zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.o.a. do okresu 12 miesięcy, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.d.o.a., nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

W ocenie Szefa okoliczności przedstawione przez skarżącego nie spełniają przesłanek z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a. Skarżący dołączył do wniosku kserokopię legitymacji świadczącą o przynależności do Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" oraz materiały informacyjne z lat 1981 i 1989-94. Wnioskodawca nie przedłożył natomiast dokumentów potwierdzających podleganie represjom. W czasie postępowania administracyjnego organ zapytał, na podstawie art. 5 ust. 5 u.d.o.a., Instytut Pamięci Narodowej o dowody potwierdzające spełnienie przez skarżącego przesłanek z wskazanych powyżej artykułów, określających działalność i represje będące podstawą do potwierdzenia statusu wynikającego z w/w ustawy. W odpowiedzi z dnia 16 marca 2016 roku IPN stwierdził, że w zasobach archiwalnych tejże instytucji brak jest dowodów na działalność lub represje z udziałem skarżącego, a przewidzianych we wskazanych powyżej przepisach materialnych.

Przedstawione przez skarżącego okoliczności nie spełniają przesłanek z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a. Spełnienia przez skarżącego przesłanek opisanych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a. nie potwierdził również Instytut Pamięci Narodowej. Mając powyższe na uwadze organ I instancji na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.o.a. odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej ze względów politycznych.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł P. N. wskazując, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. Podkreślił, że jego czynna działalność jako działacza NSZZ Solidarność obejmowała lata 1980-1995. W tym okresie był szykanowany i represjonowany poprzez brak możliwości awansu zawodowego, nie przyznawanie podwyżek i nagród, ograniczanie w korzystaniu z uprawnień socjalnych, zmuszanie do wykonywania prac dodatkowych, wywieranie presji psychicznej.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 12.09.2016r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 10 maja 2016 r. Nr [...].

W uzasadnieniu wyjaśniono, że wniosek skarżącego z dnia 1 czerwca 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy ponownie przytoczył treść art. 5 ust. 1 u.d.o.a. i wskazał, że skarżący w toku postępowania przesłał decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 09.11.2015 r. w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania przedmiotowego statusu jednakże nie potwierdza, iż strona spełnia przesłanki określone w art. 2 lub 3 u.d.o.a.

Skarżący podniósł, że w okresie 12.04.1980-30.04.1995 wykonywał pracę na stanowisku elektromontera w zakładzie [...] Poznań, a także był członkiem Komisji Zakładowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" od 1981 roku. Oświadczył we wniosku o przyznanie uprawnień, że w okresie przed wprowadzeniem stanu wojennego, brał udział w organizowaniu struktur związkowych NSZZ "Solidarność" na terenie zakładu pracy, nawoływał do strajków i akcji protestacyjnych, namawiał pracowników do wstępowania do związku, kolportował ulotki, emblematy i biuletyny informacyjne, krytykował władze PRL. Z jego relacji wynika, ze w okresie po 13.12.1981 r. nastąpiły liczne represje wobec niego z powodu działalności w NSZZ "Solidarność" ze strony kierownictwa zakładu i egzekutywy partyjnej, tj.: takie jak: brak możliwości awansu, nieprzyznawanie podwyżek i nagród, utrudnianie korzystania z praw socjalnych, zmuszanie do wykonywania prac niezwiązanych z wykonywaniem zawodu, wywieranie ciągłej presji psychicznej. Ponadto wskazał, że na przełomie 1989/1990 roku, brał udział w działalności "Komitetu Obywatelskiego Ziemi Pobiedziskiej" agitując na rzecz wyboru do parlamentu przedstawicieli "Solidarności", a także odtwarzał struktury związku zawodowego na terenie zakładu pracy. Skarżący złożył pismo Organizacji Międzyzakładowej NSZZ "Solidarność" "[...]" Sp. z o.o. Oddział w Poznaniu poświadczające jego przynależność do związku zawodowego w latach 1981-1995, a także M. B., który przedstawił udział strony w działalności Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" Ziemi Pobiedziskiej podczas częściowo wolnych wyborów do Sejmu i Senatu RP w 1989 roku.

Zgodnie z przepisem art. 2 u.d.o.a. działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Według skarżącego jego działalność w latach 1980-1995 powinna być podstawą przyznania przez organ stosownych uprawnień.

Organ odwoławczy stwierdził, że działalność od 1980 do 1995 roku (z wyłączeniem okresu stanu wojennego), w ramach NSZZ Solidarność, odbywała się w ramach struktur organizacyjnych przewidzianych w ustawodawstwie PRL i w konsekwencji nie groziła odpowiedzialnością karną. W związku z powyższym okoliczności prawne i faktyczne wskazują, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące potwierdzenie wobec strony statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy o działaczach opozycji (...). Podobnie należy potraktować, na gruncie ustawy, działalność agitacyjną w okresie przygotowań do przeprowadzenia wyborów parlamentarnych 1989 roku oraz organizowanie w tym okresie struktur związkowych na terenie zakładu pracy.

Zgodnie z art. 3 u.d.o.a. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. prowadziła określone enumeratywnie w ustawie (tj. w tym przepisie) działania lub doznała wymienionych w przepisie represji.

Materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy w ocenie organu odwoławczego nie potwierdza spełnienia w/w przesłanek określonych w art. 3 u.d.o.a., których zaistnienie jest warunkiem koniecznym w sprawie potwierdzenia statusu osoby represjonowanej. W opinii organu w sprawie brak jest uzasadnienia dla uznania, że strona doznała represji wymienionych w art. 3 represji, które miałyby spotkać skarżącego z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Skarżący wskazał na liczne utrudnienia i niedogodności, których doświadczył w latach 80-tych, takie jak: brak możliwości awansu, nieprzyznawanie podwyżek i nagród, utrudnianie korzystania z praw socjalnych, zmuszanie do wykonywania prac niezwiązanych z wykonywaniem zawodu, wywieranie ciągłej presji psychicznej - w związku z działalnością w NSZZ "Solidarność". Organ wyjaśnił, że wymienione trudności, które mogły w konsekwencji wpłynąć także na wysokość obecnie pobieranego świadczenia emerytalno-rentowego, nie zostały przewidziane przez ustawodawcę w katalogu zamkniętym represji uzasadniających potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych i nie mogą podlegać rozszerzeniu przez organy administracji publicznej.

Na podstawie art. 5 ust. 5 u.d.o.a. organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie dokumentów dotyczących strony, a mających wpływ na przyznanie przedmiotowego statusu. W odpowiedzi IPN wskazał, iż sprawdzenia przeprowadzone w zasobach Instytutu nie wykazały dokumentów potwierdzających spełnienie przez skarżącego warunków, o których mowa w art. 2 i 3 u.d.o.a., a więc potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej.

Skargę na powyższą decyzje w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. N. wskazując, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca i nieobiektywna.

Skarżący zarzucił, że wg organu spełnia jedynie przesłanki określone w art.4 u.d.o.a., natomiast nie spełnia przesłanek określonych w art.2 i 3 u.d.o.a. z czym się nie zgodził. Wskazał, że uzupełnia materiał dowodowy. W załączonej do skargi pisemnej analizie decyzji odmownej skarżący wyjaśnił, że podejmowane przez niego działania w latach 1980 – 1995 (także w okresie stanu wojennego) wypełniają normę art.2 u.d.o.a. Dostęp do dokumentów archiwalnych jest niemożliwy, gdyż jego zakład pracy został zlikwidowany. Skarżący złożył zaświadczenie z dnia 08.04.1982r. stwierdzające, że jego zakład pracy został zmilitaryzowany.

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Dodatkowo, odnosząc się do podniesionej w skardze kwestii objęcia zakładu pracy, w którym pracował skarżący, militaryzacją w okresie stanu wojennego, organ stwierdził że art. 3 pkt 2 u.d.o.a. dotyczy pełnienia zasadniczej służby wojskowej lub czynnej służby wojskowej w ramach ćwiczeń wojskowych przez osoby powołane z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Organ zauważył, że objęcie militaryzacją zakładu nie następowało z przyczyn politycznych odnoszących się do pracowników, poza tym dotyczyło wszystkich osób zatrudnionych.

Dodatkowo w zakresie podnoszonego w skardze wielokrotnego rozstroju zdrowia w latach 80-tych, analizując przy tym treść art. 3 pkt 3 lit a) u.d.o.a. stwierdzono, że dokumentacja postępowania nie daje podstaw do stwierdzenia uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni w wyniku działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa.

Skarżący na rozprawie w dniu 05.04.2017r. złożył pismo Organizacji Międzyzakładowej NSZZ "Solidarność" [...] sp. z o.o. Oddział Wielkopolski z/s w Poznaniu stwierdzające m.in., że skarżący w latach 1981-1995r. współorganizował struktury związku i aktywnie w nich uczestniczył, brał udział we wszystkich akcjach strajkowych i protestacyjnych, zajmował się kolportowaniem ulotek i materiałów informacyjno – propagandowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm. – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 12.09.2016r. nr [...] , którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 10 maja 2016 r. Nr [...] odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanych decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 693, dalej u.d.o.a.)

Zgodnie z przepisem art. 2 u.d.o.a. działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Według art. 3 u.d.o.a. osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. prowadziła określone enumeratywnie w ustawie działania lub doznała wymienionych w przepisie represji, t.j.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz.U. Nr 29, poz. 154, z późn.zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e)została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W myśl art.4 u.d.o.a. status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zbieraniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Artykuł 5 ust. 1 u.d.o.a. stanowi, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

W kontrolowanej sprawie skarżący złożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 09.11.2015 r. w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza. iż w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania przedmiotowego statusu. Jednakże - jak słusznie wskazał organ - nie potwierdza, iż skarżący spełnia przesłanki określone w art. 2 lub 3 u.d.o.a. Innymi słowy według organów obu instancji w przypadku skarżącego nie występują przesłanki negatywne wykluczające przyznanie mu żądanego statusu, lecz nie wykazano przesłanek pozytywnych umożliwiających przyznanie mu tego statusu.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy występują przesłanki pozytywne umożliwiające przyznanie skarżącemu wnioskowanego statusu.

Ponieważ skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających podleganie represjom organ zapytał, na podstawie art. 5 ust. 5 u.d.o.a., Instytut Pamięci Narodowej o dowody potwierdzające spełnienie przez skarżącego przesłanek określonych w art.2 i art.3 u.d.o.a. W odpowiedzi z dnia 16 marca 2016 roku IPN stwierdził, że w zasobach archiwalnych tejże instytucji brak jest dowodów na działalność lub represje z udziałem skarżącego przewidzianych we wskazanych powyżej przepisach materialnych.

Na podstawie tak przeprowadzonego postępowania dowodowego organy obu instancji przyjęły, że przedstawione przez skarżącego okoliczności i dowody nie spełniają przesłanek z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że działalność skarżącego od 1980 do 1995 roku (z wyłączeniem okresu stanu wojennego), w ramach NSZZ Solidarność, odbywała się w ramach struktur organizacyjnych przewidzianych w ustawodawstwie PRL i w konsekwencji nie groziła odpowiedzialnością karną.

W ocenie Sądu orzekającego pomimo powołania prawidłowej podstawy materialnoprawnej oraz wyciągnięcia prawidłowych wniosków w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy skarga okazała się zasadna z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Owym naruszeniem jest nieprawidłowe (niepełne) przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepisy te z jednej strony dają organowi uprawnienia do podjęcia czynności mających na celu takie wyjaśnienie stanu faktycznego, aby możliwe było podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, natomiast z drugiej strony nakładają na organ obowiązek czuwania na jego przebiegiem. Przepis art. 7 k.p.a. ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 k.p.a. nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują więc wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/GL 683/10, Lex nr 821599). Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego. Co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zwłaszcza, gdy postępowanie zmierza do nałożenia na nią obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dlań niekorzystnej. W wyroku z dnia 23 września 1998 r. o sygn. akt III SA 2792/97 (LEX nr 44742), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że: "Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski".

W kontrolowanej sprawie organy administracji oparły się na dowodach przedstawionych przez skarżącego. Prócz tego zgodnie z obowiązkiem określonym w art.5 ust.3 pkt 2 u.d.o.a. uzyskano decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 09.11.2015 r. w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Ponadto Szef Urzędu z własnej inicjatywy prawidłowo uzyskał od Instytutu Pamięci Narodowej informację z dnia 16 marca 2016 roku IPN z której wynika, że w zasobach archiwalnych tejże instytucji brak jest dowodów na działalność lub represje z udziałem skarżącego, a przewidzianych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a.

Pomimo powyższego przeprowadzone postępowanie dowodowe w ocenie Sądu orzekającego jest niepełne. Zasadnym bowiem w kontrolowanym postępowaniu jest zwrócenie się do Organizacji Międzyzakładowej NSZZ "Solidarność" [...] sp. z o.o. Oddział Wielkopolski z/s w Poznaniu o podanie informacji, czy w jej posiadaniu są dokumenty lub inne dowody ewentualnie potwierdzające spełnienie w przypadku skarżącego przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a.

Zwrócenie się do macierzystej organizacji związkowej skarżącego w celu ustalenia, czy jest ona w posiadaniu dowodów mogących potwierdzić istnienie przesłanek umożliwiających przyznanie skarżącemu wnioskowanego przezeń statusu jest obiektywnie logicznym i racjonalnym działaniem organu zmierzającym do pełnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Ponadto skarżący na rozprawie w dniu 05.04.2017r. złożył pismo Organizacji Międzyzakładowej NSZZ "Solidarność" [...] sp. z o.o. Oddział Wielkopolski z/s w Poznaniu z dnia 04.11.2016r. stwierdzające m.in., że skarżący w latach 1981-1995r. współorganizował struktury związku i aktywnie w nich uczestniczył, brał udział we wszystkich akcjach strajkowych i protestacyjnych, zajmował się kolportowaniem ulotek i materiałów informacyjno – propagandowych. W świetle tegoż pisma nie można wykluczyć istnienia w przypadku skarżącego przesłanek określonych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a.

W kontrolowanym postępowaniu organy obu instancji nie ustaliły, czy macierzysta organizacja związkowa skarżącego jest w posiadaniu jakichkolwiek dowodów umożliwiających przyznanie skarżącemu wnioskowanego statusu.

Jak trafnie wskazano w wyroku NSA o sygn. V SA 250/93 (publ. CBOSA) strony postępowania administracyjnego mają prawo do rzetelnej procedury. W tym przypadku nie zostało ono w pełni dochowane.

Tym samym organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. zaskarżoną decyzję należało uchylić.

Organ odwoławczy w ponownie prowadzonym postępowaniu uwzględni wyżej przedstawiona wykładnię i na podstawie art.136 k.p.a. przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe ramach którego zwróci się do Organizacji Międzyzakładowej NSZZ "Solidarność" [...] sp. z o.o. Oddział Wielkopolski z/s w Poznaniu o podanie informacji i ewentualne wskazanie dowodów zmierzających do ustalenia, czy w przypadku skarżącego spełnione zostały przesłanki określone w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 u.d.o.a. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organ odwoławczy w zależności od jego wyniku wyda stosowną decyzję.