Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 844/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 112 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1414
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Adam Lipiński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy oddala skargę


UZASADNIENIE

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie na art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm. – dalej jako ustawa pragmatyczna), uchylił punkt 1 rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w części dotyczącej terminu zwolnienia [...] J.B. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, który ustalił na dzień [...] kwietnia 2016 r. oraz w pozostałym zakresie punkt 1 wymienionego rozkazu personalnego (dotyczący zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy) utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych wskazał, iż [...] J.B. pełni zawodową służbę wojskową na podstawie kontraktu z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] zawartego z Dowódcą [...] batalionu [...] na okres od dnia [...] października 2014 r. do dnia [...] września 2017 r. Ostatnio na stanowisku służbowym kierowca - elektromechanik [...] w [...] batalionie [...].

Rozkazem personalnym nr [...] (pkt 1) Dowódcy [...] Brygady [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] J.B. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] lutego 2016 r. wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Za podstawę wydania powyższego rozkazu przyjęto art. 112 ust. 1 pkt 4, art. 115 ust. 1 w zw. z art. 114 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 10 pkt 4, art. 115 ust. 4 oraz art. 122 ust. 1 ustawy pragmatycznej, a także § 15 ust. 1 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. poz. 670 - dalej jako rozporządzenie z dnia 12 maja 2014 r.). Organ I instancji powołując się na wynikający z opinii służbowej fakt, iż "w zakresie dyspozycyjności opiniowany uzyskał 0 (zero) punktów", a także wskazując na długotrwałą absencję strony w służbie, jednoznacznie stwierdził, iż "[...] J.B. nie daje gwarancji pełnienia służby w sposób dyspozycyjny i profesjonalny, nie jest w stanie podołać ciężarom zawodowej służby wojskowej". W ocenie organu zwalniającego ww. szeregowy "nie spełnił pokładanych w nim oczekiwań."

W odwołaniu od rozkazu personalnego organu I instancji [...] J.B. zanegował rzetelność sporządzonej wobec niego opinii służbowej z dnia [...] września 2015 r. oraz utrzymującej ją w mocy opinii służbowej z dnia [...] października 2015 r. podnosząc, iż jego bezpośredni przełożony (opiniujący) kierował się wyłącznie osobistymi przesłankami nie uwzględniając żadnych merytorycznych podstaw do wydania opinii w tym kształcie.

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją z dnia [...] marca 2016 r. orzekł jak na wstępie.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł, iż zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej, żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Dla poprawnego zastosowania powyższego przepisu konieczne jest jednak uprzednie przeprowadzenie procesu opiniowania służbowego żołnierza zgodnie z obowiązującymi przepisami regulującymi procedurę opiniowania, bowiem tylko ocena zawarta w prawidłowo sporządzonej opinii, może stanowić podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

Powołując się na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie organ odwoławczy zasygnalizował, iż w świetle § 12 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 12 maja 2014 r., w razie otrzymania przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, dowódca jednostki wojskowej może wystąpić do organu zwalniającego z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Do wniosku dołącza się ostateczną lub zweryfikowaną opinię służbową żołnierza (§ 12 ust. 2 rozporządzenia). W przypadku nieuwzględnienia wniosku dowódcy jednostki wojskowej, organ zwalniający wyznacza żołnierza na stanowisko służbowe albo kieruje go do organu właściwego w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe (§ 12 ust. 3 rozporządzenia).

Z przywołanych przepisów prawa organ II Instancji wywiódł, że otrzymanie przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej stanowi wystarczającą podstawę do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Przy czym kwestia ta pozostawiona jest uznaniu właściwego organu, który (mimo niskiej oceny) może rozważać pozostawienie żołnierza w służbie. Jest to jednak uprawnienie organu, z którego ma on prawo skorzystać. Jedynym kryterium, którym organ powinien się w tym względzie kierować (co strona w swoim odwołaniu również zaznaczyła) jest dobro służby. Żadne względy natury osobistej żołnierza nie mogą stanowić przeszkody do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w takiej sytuacji. Jedynym warunkiem jaki właściwy organ musi zweryfikować, jest istnienie ostatecznej lub zweryfikowanej opinii służbowej. Organ zwalniający ocenia wyłącznie to, czy opinia służbowa została wydana przez bezpośredniego przełożonego, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej dostateczną ocenę ogólną. Postępowanie organu zwalniającego sprowadza się w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego uzyskanie przez żołnierza oceny ogólnej dostatecznej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2732/12).

Dowódca Generalny Rodzaju Sił Zbrojnych podkreślił, iż organ zwalniający nie jest uprawniony do weryfikowania na nowo wyniku opiniowania i wykazywania rzetelności tego opiniowania, ani też ustalania czy żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu, zaś organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej. Tym samym kwestionowane przez stronę, a wynikające z formularza opinii służbowej kryteria oceny wywiązywania się z obowiązków oraz kompetencje i predyspozycje ww. żołnierza, ocenione nie tylko przez bezpośredniego przełożonego, ale również - w toku postępowania odwoławczego - przez wyższego przełożonego, z powyższych przyczyn nie mogły zostać uwzględnione w postępowaniu odwoławczym.

Odnosząc się do zarzutu, jakoby z uwagi na niedoręczenie opinii służbowej w przypisanym do tego terminie opinia służbowa wydana została z naruszeniem przepisów proceduralnych, organ II instancji zwrócił uwagą na brzmienie art. 26 ust. 9 ustawy pragmatycznej, z którego wynika, iż przełożony jest obowiązany doręczyć, za pokwitowaniem, potwierdzoną kopię opinii służbowej żołnierzowi zawodowemu, którego ona dotyczy, zaś doręczenie opinii winno nastąpić w terminie czternastu dni od dnia jej sporządzenia. Jednakże dyspozycja przywołanego przepisu nie uwzględnia sytuacji związanej z nieobecnością opiniowanego żołnierza w służbie. Tryb postępowania w takiej sytuacji uregulowany został w przywołanym rozporządzeniu, w którym zgodnie z § 9 ust. 2, zapoznanie żołnierza z opinią służbową oraz doręczenie potwierdzonej kopii opinii służbowej winno nastąpić podczas rozmowy. Przywołany przepis (ust. 4) wskazuje również, iż dopiero "w przypadku braku możliwości doręczenia opiniowanemu żołnierzowi opinii służbowej w sposób określony w ust. 2, opinię tę przesyła się mu za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na jego adres zamieszkania." W realiach tej sprawy organ odwoławczy nie miał żadnych wątpliwości, iż w świetle przedkładanych przez stronę kolejnych zwolnień lekarskich, bezpośredni przełożony żołnierza nie mógł skutecznie zrealizować nałożonego na niego obowiązku przeprowadzenia rozmowy, a co za tym idzie doręczenia [...] J.B. potwierdzonej kopii opinii służbowej w przypisanym do tego czternastodniowym terminie. Przyczyna niemożności doręczenia opiniowanemu potwierdzonej kopii opinii służbowej w przypisanym do tego terminie leżała wyłącznie po stronie zainteresowanego żołnierza, przyjęty zaś przez przełożonego sposób postępowania jawi się jako racjonalny i w pełni uzasadniony. Nie ulega też wątpliwości, że przełożony [...] J.B., po sporządzeniu opinii służbowej w dniu [...] września 2015 r. miał uzasadnione podstawy zakładać, że ww. szeregowy po zakończeniu kolejnego zwolnienia lekarskiego (od [...] do [...] października 2015 r.) stawi się do służby. W rzeczywistości strona przedłożyła kolejne zwolnienie lekarskie (od [...] do [...] października 2015 r.), a okoliczność ta spowodowała wszczęcie procedury wynikającej z dyspozycji § 9 ust. 4 rozporządzenia z dnia 12 maja 2014 r. Za nietrafne zatem uznać należało twierdzenie strony, jakoby przesłanie do [...] J.B. potwierdzonej kopii opinii służbowej po upływie czternastodniowego terminu miało jakikolwiek wpływ na ogólną ocenę z opiniowania, czy też na "końcowe rozstrzygnięcie". Wbrew bowiem sugestiom strony, przyjęty przez przełożonego tryb postępowania w żadnej mierze nie podważa "wiarygodności podniesionych w opinii zarzutów". Działanie przełożonego było prawidłowe i zgodne z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa.

Organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania ustalił również, że [...] J.B. wykonując obowiązki służbowe na stanowisku przez okres co najmniej sześciu miesięcy podlegał opiniowaniu służbowemu, a opinia służbowa sporządzona została w dniu [...] września 2015 r., tj. w okresie do tego przypisanym. Wykonywanie obowiązków służbowych przez ww. żołnierza oceniono na ocenę ogólną dostateczną (26 punktów). Opinię sporządził bezpośredni przełożony [...] J.B. ([...] M.G.). Strona z treścią opinii służbowej zapoznała się w dniu [...] października 2015 r. W dniu [...] października 2015 r. [...] J.B. od przedmiotowej opinii służbowej wniósł odwołanie do wyższego przełożonego (nr wch.[...]). W wyniku rozpatrzenia odwołania, wyższy przełożony w dniu [...] października 2015 r. – [...] R.A. - w oparciu o art. 26 ust. 12 pkt. 1 ustawy pragmatycznej oraz zgodnie z dyspozycją § 10 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 maja 2014 r., utrzymał w mocy opinię służbową, dokonując w arkuszu adnotacji o sposobie rozpatrzenia odwołania, co potwierdził własnoręcznym podpisem oraz datą. Fakt otrzymania potwierdzenia za zgodność z oryginałem kopii ostatecznej opinii opiniowany potwierdził w dniu [...] października 2015 r., co stwierdzono na podstawie potwierdzenia odbioru (dorosły domownik - ojciec opiniowanego). Przedmiotowa opinia służbowa walor ostateczności uzyskała z dniem [...] października 2015 r.

W świetle tak dokonanych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, iż proces opiniowania [...] J.B. został przeprowadzony zgodnie z przepisami prawa, zaś opinia służbowa mogła zostać uwzględniona w postępowaniu o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej w trybie art. 112 ust. 1 pkt. 4 ustawy pragmatycznej.

Dowódca [...] batalionu dowodzenia, jako dowódca jednostki wojskowej, o którym mowa w § 12 ust 1 pkt. 3 rozporządzenia z dnia 12 maja 2014 r., wobec faktu otrzymania przez [...] J.B. dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, korzystając z przysługujących mu uprawnień, w dniu [...] grudnia 2015 r. wystąpił z wnioskiem do Dowódcy [...] Brygady [...] o zwolnienie ww. żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Uzasadniając swój wniosek, Dowódca [...] batalionu [...] wyjaśnił m.in., iż "niedyspozycyjność [...] J.B. - kierowcy-elektromechanika załogi wozu dowodzenia - wpływa wyjątkowo negatywnie na jakość wykonywania zadań przez załogę, a niejednokrotnie powoduje, że załoga wozu dowodzenia nie jest w stanie wykonać postawionego zadania".

W ocenie Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych organ I instancji w sposób prawidłowy zgromadził i ocenił materiał dowodowy w sprawie, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Dowódca [...] Brygady [...] uzasadniając swoją decyzję, w sposób wystarczający wskazał stawiane przed żołnierzami zawodowymi wymagania związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej oraz wynikającą z tego potrzebę ciągłego doskonalenia żołnierzy zawodowych, celem wyłonienia personelu najlepiej przygotowanego do realizacji zadań na zajmowanym i planowanych do wyznaczenia stanowiskach służbowych. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w interesie Sił Zbrojnych jest to, aby żołnierze zawodowi swoją postawą gwarantowali pełną dyspozycyjność oraz profesjonalne wykonywanie zadań. Zaś [...] J.B. nie daje rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających z zawodowej służby wojskowej, jak bowiem ustalono, ww. żołnierz w okresie opiniowania służbowego (od [...] sierpnia 2014 r. do [...] sierpnia 2015 r.) przebywał łącznie 167 dni na zwolnieniach lekarskich, a łączna ilość dni przebywania na zwolnieniach lekarskich w 2015 r. wyniosła 198 dni. [...] J.B., pomimo zapewnień wynikających z treści odwołania, jakoby jego nieobecność w służbie miała "charakter czasowy", od dnia [...] stycznia 2016 r. przebywał nadal na zwolnieniu lekarskim do dnia [...] marca 2016 r (91 dni). Organ odwoławczy nie miał żadnych wątpliwości, że tak długa nieobecność żołnierza w służbie skutkuje przede wszystkim znacznym obciążeniem obowiązkami pozostałych żołnierzy i nie może pozostawać bez wpływu na jakość realizowanych przez jednostkę wojskową zadań. Niewątpliwie niedyspozycja [...] J.B. nie jest zawiniona, jednak z punktu widzenia celu dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej przez stronę, fakt ten nie ma znaczenia.

Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych w pełni podzielił wyrażony przez Dowódcę [...] Brygady [...] pogląd, iż nadrzędną potrzebą Sił Zbrojnych jest to, by żołnierze zawodowi w trakcie trwania kontraktu byli nie tylko w pełni dyspozycyjni i sprawni, ale również to, aby powierzone im zadania wykonywali rzetelnie i profesjonalnie. Dokonana przez organ I instancji ocena pierwszeństwa interesu Sił Zbrojnych nad interesem pojedynczego żołnierza w tej dziedzinie jest usprawiedliwiona i winna być w pełni zrozumiała. Podniesiona natomiast przez ww. żołnierza okoliczność związana z jego "szkoleniem językowym", pomijając fakt braku w teczce akt personalnych jakichkolwiek dokumentów świadczących o tej nauce (m.in. brak informacji, o której mowa w art. 52 ust. 2 ustawy pragmatycznej), w żadnej mierze nie może przesądzać o zawodowym rozwoju ww. szeregowego, czy też jego zaangażowaniu w realizację obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku. Bowiem zgodnie z występującą w aktach sprawy kartą opisu stanowiska służbowego, od żołnierza nie jest wymagane posiadanie znajomości języka obcego. Zatem nawet w sytuacji potwierdzenia faktu podjęcia przez ww. szeregowego "szkolenia językowego", to z całą pewnością nauka ta, nie może zostać uznana za naukę ukierunkowaną na potrzeby obecnie zajmowanego stanowiska służbowego. W oparciu o dokumentację występującą w aktach personalnych nie stwierdzono również, aby [...] J.B. planowany był na inne stanowisko służbowe, na którym wymagane byłoby posiadanie znajomości języka obcego.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w realiach niniejszego postępowania to uprawnione organy wojskowe prowadzą politykę kadrową zgodną z potrzebami Sił Zbrojnych i w tym zakresie rozstrzygają m.in. w kwestii dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej przez żołnierzy, opierając się przy tym na przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Ocena przydatności żołnierza w służbie należy jednak wyłącznie do organów wojskowych, a nie do samego żołnierza. Jak słusznie strona dostrzegła, organy wojskowe "winny kierować się w tym względzie dobrem służby". Nic nie wskazuje również na to, aby organ zwalniający zobligowany był do uwzględniania dokonanej przez stronę samooceny, czy też kierowania się tą oceną, przy ustalaniu faktycznych potrzeb.

Decyzja Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] marca 2016 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o chylenie zaskarżonej decyzji pełnomocnik strony kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1) art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż otrzymanie przez żołnierza dostatecznej ogólnej oceny opinii służbowej stanowi wystarczającą przesłankę do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, podczas gdy decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy i wymaga rozważenia innych okoliczności poprzedzających wydanie decyzji, do których zaliczyć należy kwalifikacje żołnierza i jego dotychczasowy stosunek do służby, 2) art. 7 w zw. art. 77 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co skutkowało błędnym ustaleniem, iż zaistniały przesłanki do fakultatywnego zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podniósł m.in., że wydane w sprawie skarżącego opinie są niesłuszne, a wskazane w nich podstawy mają charakter czysto subiektywny i nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu rzeczy. [...] M.G. dokonując oceny służbowej skarżącego kierował się wyłącznie osobistymi przesłankami nie uwzględniając żadnych merytorycznych podstaw do wydania opinii w tym kształcie. Przeprowadzona przez sporządzającego opinię analiza wywiązywania się przez skarżącego z nałożonych obowiązków służbowych została przeprowadzona w sposób stronniczy i krzywdzący co w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w niniejszej sprawie przez przyjęcie, iż opiniowany spełnia przesłanki do uzyskania ogólnej oceny dostatecznej. Nie zasługiwały na akceptację twierdzenia, iż w zachowaniu skarżącego brak jest samodzielności i inicjatywy, determinacji w dążeniu do celu, komunikatywności i umiejętności pracy w zespole, czy dbałości o sprzęt i mienie. Powyższemu bezspornie przeczą opinie innych współpracowników oraz fakt, iż nigdy nie złożono wobec osoby skarżącego żadnej skargi zarówno w kwestii relacji interpersonalnych jak i wywiązywania się z obowiązków zawodowych.

Nadto, fakt zaopiniowania żołnierza w sposób dostateczny jest jedynie przesłanką konieczną dla powstania po stronie organu uprawnienia do zwolnienia żołnierza ze służby. Nie stanowi jednak wyjaśnienia tego, dlaczego dany żołnierz, przez fakt otrzymania takiej opinii służbowej stał się nieprzydatny do dalszego pełnienia służby wojskowej co uzasadniałoby zwolnienie z zawodowej służby wojskowej. Uznaniowość nie zwalnia bowiem organu od oceny i rozważenia innych okoliczności poprzedzających wydanie decyzji, do których niewątpliwie oprócz potrzeb sił zbrojnych zaliczyć należy kwalifikacje żołnierza i jego dotychczasowy stosunek do służby. Organ wydając w takim przypadku decyzję o zwolnieniu musi ponadto wskazać jakie względy przemawiają przeciwko dalszemu pozostawaniu żołnierza w służbie. Nie wystarczy zatem powołanie się wyłącznie na prawidłowość wystawienia dostatecznej oceny w opinii służbowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz.1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, iż podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 112 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten wskazuje, że organ wojskowy może zwolnić żołnierza zawodowego ze służby w przypadku otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej.

Jak wynika z akt sprawy [...] J.B. otrzymał dostateczną ocenę w opinii okresowej wysławionej w dniu [...] września 2015 r. Wymieniony żołnierz złożył odwołanie od powyższej opinii, które zostało przez bezpośredniego opiniującego – dowódcę plutonu rozpatrzone w dniu [...] października 2015 r. Opiniujący II instancji utrzymał zaskarżoną opinię w mocy. Organ wojskowy prowadzący postępowanie zwolnieniowe poddał ocenie formalnej procedurę opiniowania skarżącego, co znajduje potwierdzenie w wyczerpującej analizie zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zatem ponad wszelką wątpliwość ustalił, iż do obrotu prawnego weszła opinia okresowa oceniająca skarżącego na ocenę dostateczną.

W tym miejscu warto przypomnieć stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwałach z dnia 5 grudnia 2011 r. o sygn. akt I OPS 2/11 i I OPS 3/11, zgodnie z którym, opinii służbowej nie można traktować jako orzeczenia administracyjnego bezpośrednio kształtującego stan prawny w jakiejkolwiek sprawie, a w szczególności jako akt wywołujący bezpośrednio skutki zewnętrzne w sferze stosunku służbowego funkcjonariusza. Opinia służbowa stanowi jedynie ocenę – stan wiedzy bezpośredniego przełożonego o określonych cechach opiniowanego. Jest ona zatem oświadczeniem wiedzy, nie zaś oświadczeniem woli, za które powszechnie uznaje się decyzję administracyjną. Przedmiotowa opinia niczego nie rozstrzyga i nie jest ona nakierowana na wywoływanie bezpośrednich skutków prawnych. Sama w sobie nie kreuje nowej sytuacji prawnej oraz nie kształtuje bezpośrednio sfery praw i obowiązków opiniowanego. Za błędne należy zatem uznać stanowisko strony skarżącej, iż organ wojskowy podejmujący decyzję o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby był władny dokonać oceny legalności opinii służbowej pod względem merytorycznym w ramach toczącego się postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby w sytuacji, gdy w obrocie prawnych funkcjonowała prawomocna opinia oceniająca skarżącego na ocenę dostateczną.

Niewątpliwe decyzja podjęta w niniejszej sprawie ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż ustawodawca przyznał organowi możliwość wyboru sposobu postępowania z oficerem, który otrzymał dostateczną ocenę okresową. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty przemawiające za ustalonym wynikiem postępowania, inne zaś uznając za nieistotne dla rozstrzygnięcia. W trakcie dokonywania wspomnianej oceny, organ administracji publicznej zobligowany jest mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny, w szczególności zaś powinien zmierzać do realizacji zasady prawdy obiektywnej, co w przypadku uznania administracyjnego ma szczególne znaczenie. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego organ jest ponadto zobowiązany do przestrzegania przepisów k.p.a., a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Niezależnie od powyższego dodać należy, że uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje, zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, czy nie nosi cech dowolności. Wspomniane granice wytycza natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości. Pozostaje on poza kontrolą sądowoadministracyjną, która obejmuje wyłącznie kryterium legalności określone we art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Mając, zatem za podstawę powyższe kryteria należy wskazać, iż organ nie wyszedł poza wyżej zakreślone ramy uznania administracyjnego. W decyzji organ wskazał, że skarżący nie jest dyspozycyjny, bowiem w 2014 r. korzystał ze zwolnień od zajęć służbowych z powodu choroby łącznie przez 133 dni, w 2015 r. przez 174 dni. Dowódca [...] batalionu [...] stwierdził, iż niedyspozycja żołnierza wpływa wyjątkowo negatywnie na jakość wykonywania zadań przez załogę wozu dowodzenia, a niejednokrotnie powoduje niewykonalność postawionych zespołowi zadań. Skarżący zatem nie daje rękojmi rzetelnej realizacji zadań wynikających z zawodowej służby wojskowej. Długa absencja żołnierza skutkowała dodatkowym obciążeniem pozostałych żołnierzy, a stan ten na przestrzeni opiniowanego okresu nie rokował poprawy. Ten sposób pełnienia przez skarżącego służby wojskowej pozostawał w opozycji do potrzeb Sił Zbrojnych, których celem jest by żołnierze pełnili służbę rzetelnie, profesjonalnie i wykazywali się sprawnością i dyspozycyjnością. Zatem powołanie się na potrzeby Sił Zbrojnych i potrzebę racjonalnej polityki kadrowej uznać należy za wystarczające okoliczności uzasadniające zwolnienie ze służby żołnierza, który w okresowej opinii otrzymał ocenę dostateczną (tak też NSA w wyroku z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1192/06, publik. orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/579B193232).

Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, iż subiektywne przekonanie skarżącego, iż został on nieobiektywnie oceniony przez przełożonych, nie mogą stanowić podstaw do uznania, iż organ działał niezgodnie z prawem. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych dokonał błędnej wykładni art. 112 ust. 1 pkt 4 ustawy pragmatycznej i niewłaściwe zastosował ten przepis przekraczając granice uznania administracyjnego. Skarżący w trakcie postępowania miał możliwość składania wniosków dowodowych. Postępowanie było prowadzone w oparciu o dokumenty znane skarżącemu. Organ, w toku postępowania wziął pod uwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i wskazał, jakie okoliczności, w tym także te rozpatrywane z punktu widzenia interesu Sił Zbrojnych RP, spowodowały, iż podjął decyzję o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Wobec tego nie sposób podzielić zarzutów skargi mówiących o naruszeniu wymienionych w niej przepisów k.p.a.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.