Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 273/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatki inne
Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 36 i 37
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: art.8 art.9 ust.1 art.12 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Piórkowska Sędzia WSA Barbara Stukan-Pytlowany Asesor WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 18 października 2005r. na rozprawie- sprawy ze skarg M. G. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2005r. Nr [...] [...] [...] [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za lata 2001 do 2004 I. uchyla zaskarżone decyzje, II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. G. kwotę 430 złotych (słownie: czterysta trzydzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Rz 273/05

U z a s a d n i e n i e

Decyzjami z dnia (...) listopada 2004r. nr (...) Wójt Gminy B. określił M.G., prowadzącej przedsiębiorstwo M. , wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za lata 2001-2004. Opodatkowaniem objęto samochód ciężarowy marki JELCZ 3W317 o nr rej. (...), przyczepę specjalizowaną marki IFA HL80.11 o nr rej. (...), przyczepę ciężarową AUTOSAN D-55-01 o nr rej. (...) i samochód ciężarowy marki RENAULT S 130.08 o nr rej. (...) (od 1 lipca 2002r.).

Od powyższych decyzji M.G. złożyła odwołanie zarzucając bezpodstawne opodatkowanie podatkiem od środków transportowych samochodu marki RENAULT, który jest betonomieszarką – samochodem specjalnym, podlegającym zwolnieniu od tego podatku. Dodała przy tym, że inne betonomieszarki podatniczki (TATRA (...) i TATRA RDE A119) zostały zwolnione od podatku. Natomiast samochód Jelcz wraz z przyczepą AUTOSAN uległy w dniu 6 września 2001r. kolizji drogowej, na skutek czego zostały całkowicie zniszczone. Ponieważ pojazdy te przestały być środkami transportowymi, to nie powinny podlegać podatkowi od środków transportowych. Resztki złomu pozostałego po tych pojazdach podatniczka zbyła w dniu 21 lipca 2001r.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) marca 2005r. nr (...) uchyliło w części decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2001r., a w części utrzymało decyzję organu I instancji. Natomiast decyzjami z dnia (...) marca 2005r. nr (....) i (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone decyzje, dotyczące zobowiązania podatkowego za lata 2002-2004.

W ocenie organu odwoławczego fakt, że samochód i przyczepa uległy wypadkowi, co w efekcie spowodowało niemożność wykorzystania ich jako środków transportu, nie zwalnia od uiszczania podatku. Podatek od środków transportowych ma charakter majątkowy, a zatem obowiązek jego zapłaty związany jest wyłącznie z faktem posiadania pojazdu, niezależnie od tego, czy jest wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem, czy nie.

Przypadki ustawowego zwolnienia od podatku od środków transportowych wymienia przepis art.12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9 z 2002r., poz.84 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.o.l. Ponieważ żadna z wymienionych w tym przepisie okoliczności nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, to nie było podstaw do zwolnienia.

Odnośnie samochodu marki RENAULT S 130.08 o nr rej. (...) organ odwoławczy stwierdził, że nie jest on pojazdem specjalnym, lecz specjalizowanym, na co wskazuje wpis w dowodzie rejestracyjnym – "sam. cięż. spec.", zamiast "samochód specjalny" lub "sam. specjalny", oraz pismo ze Starostwa Powiatowego w D., w którym wskazano, że przedmiotowy pojazd jest samochodem ciężarowym specjalizowanym.

Powodem uchylenia w części decyzji dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego za 2001r. i umorzenia postępowania w tej części było ustalenie, że podatniczka uiściła należny za ten rok podatek wraz z odsetkami za zwłokę od samochodu marki JELCZ 3W317 i przyczepy ciężarowej IFA HL80.

Na powyższe decyzje M.G. złożyła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionując określenie zobowiązania w podatku od środków transportowych od samochodów RENAULT MD10A1 nr rej. (...) (betoniarka) za lata 2002-2004 oraz samochodu JELCZ 3W317 nr rej. (...)i przyczepy AUTOSAN D-55-01 nr rej. (...) za lata 2001-2004. Do skarg dołączyła pismo zastępcy wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w D., które – jej zdaniem – przesądza o tym, że w/w betoniarka jest pojazdem specjalnym, podobnie jak inne posiadane przez nią betoniarki, a w szczególności rejestrowana w tym samym dniu TATRA 148V nr rej. (...), z takim samym wpisem w dowodzie rejestracyjnym. Skarżąca zarzuciła, że w oparciu o taką samą treść wpisu w dowodzie rejestracyjnym tj. "sam. cięż. spec." jedna z betoniarek została uznana za pojazd specjalny, zwolniony od podatku, a druga za pojazd specjalizowany, za który został naliczony podatek.

Odnośnie opodatkowania samochodu JELCZ i przyczepy AUTOSAN skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu, że pojazdy te po wypadku przestały być środkami transportowymi, gdyż uległy całkowitemu zniszczeniu. Dowody rejestracyjne tych pojazdów od 10 września 2001r. do chwili obecnej znajdują się w Wydziale Komunikacji, na co skarżąca przedłożyła kserokopię zaświadczenia. Ponadto dodała, że o wypadku poinformowała Urząd Gminy B., a następnie otrzymała decyzję z dnia (....) października 2001r. nr (...), określającą wysokość II raty należnego podatku za samochód JELCZ nr rej. J774 (poprzedni numer rej. (...)) na kwotę 182,50zł, tj. połowę pełnej raty. Skarżąca kwotę tę zapłaciła.

Dodatkowo podniosła, że zobowiązanie za 2004r. od w/w pojazdów zostało naliczone błędnie w pełnej wysokości, pomimo ich zbycia w lipcu 2001r. i zgłoszenia tego faktu w Starostwie Powiatowym w dniu 30 lipca 2001r.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonych decyzjach. Ponadto dodano, że organowi odwoławczemu w toku rozpoznania sprawy nie były znane dokumenty potwierdzające zbycie pojazdów, ani stanowisko Starostwa Powiatowego w D. odnośnie betoniarki, gdyż skarżąca przedstawiła je dopiero na etapie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) i art.134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest to, czy wymienione w decyzjach organów podatkowych samochody ciężarowe i przyczepa marki AUTOSAN (opodatkowanie przyczepy marki IFA HL80.11 nr rej. (...) nie było kwestionowane), stanowiące własność M. G., podlegają opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych.

Stosownie do treści art.8 ustawy p.o.l. opodatkowaniu tym podatkiem podlegają m.in. samochody ciężarowe o masie całkowitej od 3,5 tony i przyczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton, a obowiązek podatkowy spoczywa na właścicielach tych środków (art.9 ust.1 ustawy p.o.l.).

Zwolnieniu od podatku od środków transportowych podlegają natomiast m.in. środki transportowe stanowiące zapasy mobilizacyjne, pojazdy specjalne oraz pojazdy używane do celów specjalnych w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. (art.12 ust.1 pkt 2 ustawy p.o.l.)

Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz.515 ze zm.), zwanej dalej prawem o ruchu drogowym, w art. 2 pkt 36 i 37 definiują pojęcie pojazdu specjalnego oraz pojazdu używanego do celów specjalnych. Pojazdem specjalnym jest pojazd samochodowy lub przyczepa przeznaczone do wykonywania specjalnej funkcji, która powoduje konieczność dostosowania nadwozia lub posiadania specjalnego wyposażenia; w pojeździe tym mogą być przewożone osoby i rzeczy związane z wykonywaniem tej funkcji. Natomiast pojazdem używanym do celów specjalnych jest pojazd samochodowy przystosowany w sposób szczególny do przewozu osób lub ładunków, używany przez Siły Zbrojne RP, Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Straż Graniczną, kontrolę skarbową, Służbę Celną, jednostki ochrony przeciwpożarowej, Inspekcję Transportu Drogowego i Służbę Więzienną.

Wpis w dowodzie rejestracyjnym świadczy o tym, jakie jest przeznaczenie pojazdu. Stosownie zaś do treści §7 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz.U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.), które zastąpiło analogiczne rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 grudnia 2000 r. (Dz.U. z 2001r. Nr 4, poz. 37), dokumentem źródłowym do ustalenia rodzaju i przeznaczenia pojazdu w przypadku, gdy nie jest to możliwe na podstawie przedstawionych do rejestracji pojazdu dokumentów lub gdy zastosowano w nich inną klasyfikację lub inne nazewnictwo, jest klasyfikacja pojazdów (stanowiąca załącznik nr 4 do rozporządzenia), zawierająca określenia rodzajów, podrodzajów i przeznaczeń pojazdów.

W ocenie Sądu organy podatkowe nie ustaliły w prawidłowy sposób przedmiotu opodatkowania, przyjmując – bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego – że samochód ciężarowy marki RENAULT nr rej. (...) jest pojazdem specjalizowanym, nie podlegającym zwolnieniu od podatku od środków transportowych w oparciu o przepis art.12 ust.1 ustawy p.o.l. Organy podatkowe oparły się na zupełnie dowolnej interpretacji skrótowego zapisu w dowodzie rejestracyjnym "sam. cięż. spec.", dokonanej przez zastępcę dyrektora Wydziału Komunikacji (pismo z dnia 2 lipca 2004r.), zresztą kilkakrotnie prostowanej (m.in. pismem z dnia 9 sierpnia 2004r.). Wobec istniejących wątpliwości co do rzeczywistego stanu pojazdu obowiązkiem organu podatkowego było ustalenie wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi, nie wyłączając opinii biegłego, czy samochód RENAULT o nr rej. (...) jest samochodem specjalnym, czy nie. Twierdzenie organu odwoławczego, że gdyby był takim właśnie pojazdem, to w dowodzie rejestracyjnym byłoby to wyraźnie wskazane, jest nieuzasadnione, zwłaszcza wobec faktu, że samochód marki TATRA nr rej. (...), rejestrowany w tym samym dniu i mający identyczny wpis w dowodzie rejestracyjnym, został uznany za pojazd specjalny i zwolniony z opodatkowania. Organy nie wyjaśniły, co w tym konkretnym przypadku oznacza skrót "sam. cięż. spec." i na jakiej postawie uznały, że samochód RENAULT jest pojazdem specjalizowanym, skoro ani prawo o ruchu drogowym, ani ustawa p.o.l. nie posługują się pojęciem pojazdu specjalizowanego. Potwierdzeniem istnienia uzasadnionych wątpliwości, co do zasadności opodatkowania tego pojazdu podatkiem od środków transportowych jest dołączone do skargi pismo z Wydziału Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w D., sugerujące, że samochód ten – zgodnie z obowiązującymi w dacie rejestracji przepisami – był pojazdem specjalnym.

Istotne wątpliwości w zakresie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego odnoszą się również do opodatkowania samochodu JELCZ i przyczepy AUTOSAN, które uległy wypadkowi. Co do zasady obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych wygasał z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został na stałe wycofany z ruchu (wyrejestrowany) lub zbyty (art.9 ust.4 ustawy p.o.l. w stanie prawnym obowiązującym w 2001r. i 2002r.), zaś od 1 stycznia 2003r. – z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany (art. 9 ust. 5 ustawy p.o.l.). Natomiast art. 79 prawa o ruchu drogowym wymienia enumeratywnie sytuacje, w których pojazd na wniosek właściciela podlega wyrejestrowaniu. Trwała i zupełna utrata pojazdu jest jedną z takich sytuacji, ale samo zaistnienie okoliczności jest niewystarczające do wyrejestrowania pojazdu, ponieważ czynności tej dokonuje się na wniosek właściciela i w dodatku należycie udokumentowany. Akta rozpoznawanej sprawy nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy i kiedy przedmiotowe pojazdy zostały na stałe wycofane z ruchu (wyrejestrowane), czy i kiedy właściciel złożył odpowiedni wniosek w organie rejestrującym, a także czy udokumentował podnoszoną okoliczność trwałej i zupełnej utraty pojazdów.

Poważne zastrzeżenia co do prawidłowości opodatkowania wiążą się również z przedstawieniem przez skarżącą decyzji Wójta Gminy B. z dnia (...) października 2001r. nr (...), która rozstrzyga sprawę opodatkowania samochodu marki JELCZ w zakresie II raty za 2001r. Jeżeli okazałoby się, że decyzja ta jest ostateczna i funkcjonuje w obrocie prawnym, to co do objętego nią przedmiotu rozstrzygnięcia istnieje powaga rzeczy osądzonej i niedopuszczalne jest ponowne orzekanie. Wyjaśnienia wymaga też powód, dla którego II rata podatku została obniżona o połowę, tym bardziej, że zbiegło się to w czasie ze zgłoszeniem przez podatniczkę w Urzędzie Gminy w B. faktu całkowitego uszkodzenia pojazdu w wyniku wypadku. Ponadto organy podatkowe powinny uwzględnić fakt zbycia przez podatniczkę pojazdów i ustalić datę ich wyrejestrowania, a następnie dokonać stosownego obniżenia wysokości zobowiązania podatkowego.

Dodatkowo należy zauważyć, że wadliwe jest sformułowanie rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy w decyzji nr (...), w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w części – nie wskazując w jakiej części – decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie, a następnie utrzymało w części ( również bez sprecyzowania) w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to jest niejasne, a sprecyzowanie treści rozstrzygnięcia jedynie w uzasadnieniu decyzji jest niewystarczające.

Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że zaskarżone decyzje nie mogą pozostać w obrocie prawnym z uwagi na naruszenie przepisów postępowania podatkowego, w tym m.in. art.122, art.187§1 i art.191 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym Sąd orzekł jak sentencji, w oparciu o przepis art.145 §1 pkt 1 lit."c", art.152 i art.200 ustawy P.p.s.a.