Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 894/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Protokolant asystent sędziego Sylwia Misztal po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2014 r. ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr SKO [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr SKO [...] po rozpatrzeniu odwołania M. K. od wydanej z upoważnienia Wójta Gminy D. decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] lipca 2013 r. SPO [...], odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad Kazimierą Kończak, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1271 ze zm.) – dalej k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 5 czerwca 2013 r. M. K. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką K.K..

Ośrodek Pomocy Społecznej w D. opisaną wyżej decyzją odmówił wnioskodawczyni przyznania wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że warunki nabywania tego świadczenia reguluje art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – dalej ustawa. Wnioskodawczyni opiekuje się matką, która jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ale nie spełnia wszystkich warunków, od których uzależnione jest prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przede wszystkim nie spełnia kryterium dochodowego, które wynosi 623 zł. W rodzinie zainteresowanej kryterium to jest przekroczone o 23,60 zł. Tym samym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje.

W odwołaniu od powyższej decyzji a także pismach z dnia 13 i 22 sierpnia 2013 r. wnioskodawczyni zwróciła się o ponowne rozpatrzenie wniosku, podniosła też że nie została – jej zdaniem skutecznie powiadomiona o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosownie do art. 11 pkt 4 tej ustawy, co skutkować powinno "okresem bezterminowej ważności" pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, które przyznano jej decyzją z dnia 1 kwietnia 2011 r. Dodała, że zaskarżona decyzja pokrzyżuje plany leczenia i rehabilitacji jej mamy w sanatorium i Provicie, gdzie powinna jej towarzyszyć osoba sprawująca nad nią opiekę a brak ubezpieczeń to uniemożliwia. Stwierdziła, że niejasne są zasady obliczania dochodu. Wyraziła wątpliwość, czy przy obliczeniu dochodu nie powinno się uwzględniać odliczenia ulgi rehabilitacyjnej udzielonej jej mamie. Stwierdziła, że pominięto fakt, że zamieszkuje wspólnie ze stałym wieloletnim partnerem, który jest osobą bezrobotną i który zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej pozostaje członkiem gospodarstwa domowego. Stwierdziła, że opieka nad mamą uniemożliwia jej podjęcie pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając powyższe odwołanie stwierdziło, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych i opiekuńczych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Stosownie do art. 16 a ust. 1 tej ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z kodeksem rodzinnym i opiekuńczym ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodzinny osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł.

Zgodnie z art. 16a ust. 4 pkt 2 ustawy, w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia, za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny: a) osoby wymagającej opieki, b) małżonka osoby wymagającej opieki, c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia -z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Z kolei, przy ustalaniu sytuacji dochodowej rodziny osoby sprawującej opiekę, należy wziąć pod uwagę dochody osób wymienionych w art. 3 pkt 16 ustawy. Według tego przepisu, rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Przepisy te odmiennie niż ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze. zm.) formułują definicję legalną rodziny, według której za rodzinę uznaje się osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Zgodnie zatem z obowiązującymi w rozpatrywanym przypadku przepisami, konkubent osoby sprawującej opiekę nie jest brany pod uwagę przy ustalaniu składu członków rodziny.

W myśl art. 3 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych "dochód członka rodziny" to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b. W sprawie M. K. wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego został złożony w okresie zasiłkowym 2012/2013, a to oznacza, że prawo do wnioskowanego świadczenia należy ustalić na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę Strony i rodzinę osoby niepełnosprawnej w roku kalendarzowym 2011.

Dochód, w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a) ustawy, to - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Przepisy nie przewidują zatem możliwości odliczenia (lub "zwrócenia") niektórych ulg podatkowych, np. wskazywanej w odwołaniu udzielonej K. K. ulgi rehabilitacyjnej.

Z zaświadczenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia 17 maja 2013 r. ([...]) wynika, że K. K. w roku 2011 osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. Dochód ten należy pomniejszyć o należny podatek (764 zł) i składkę na ubezpieczenie zdrowotne za 2011 r. (1610,34 zł - wg zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 czerwca 2013 r.). Dochód netto uzyskany przez rodzinę Odwołującej się w 2011 r., miesięcznie, w przeliczeniu na osobę w dwuosobowej rodzinie wynosił zatem w 2011 r. 646,60 zł na osobę i przekracza ustawowe kryterium dochodowe, uprawniające do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Wyjątek od wskazanej wyżej zasady obliczania dochodu rodziny osoby wymagającej opieki i rodziny osoby tę opiekę sprawującej, przewidziany został w art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Przepis ten nie mógł jednak mieć w rozpatrywanej sprawie zastosowania, ponieważ Marzena Kończak po raz pierwszy ubiega się o specjalny zasiłek opiekuńczy. W poprzednim okresie zasiłkowym art. 16a ustawy nie obowiązywał.

Kolegium podkreśliło, że organy, są związane przepisami prawa. Specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest przyznawany w ramach uznania administracyjnego, a to oznacza, że organy administracji są ściśle związane kryteriami określonymi w ustawie i tylko te mogą brać pod uwagę. W przypadku niespełnienia choćby nawet jednej ze wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, wniosek o przyznanie świadczenia musi zostać załatwiony odmownie.

Odnośnie zaś zarzutu skarżącej, że nie została skutecznie poinformowana o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych organ przyznał, że zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548 obowiązek taki istniał. Pismem z dnia 28 lutego 2013 r. obowiązku tego dopełniono, choć z przekroczeniem terminu bowiem pismo to doręczono stronie 4 marca 2013 r.

Przekroczenie to nie skutkuje jednak "ważnością" decyzji z dnia 17 maja 2011 r., gdyż wygasła ona z mocy prawa.

Skargę na powyższą decyzję złożyła wnioskodawczyni. Wniosła o "uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem, zasadami gwarantowanymi konstytucyjnie i prawami nabytymi, jak i błędne ustalenia stanu faktycznego oraz obrazę przepisów prawa."

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżąca podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w treści przedstawionej decyzji w ogóle nie odniosło się do jednego z najważniejszych zarzutów, a mianowicie do zarzutu, że zaskarżana decyzja jest niezgodna z prawami gwarantowanymi w Konstytucji, jak i zasadą praw nabytych a także nie odniosło się należycie i z błędami do kwestii terminowego powiadomienia przez GOPS w D., w terminie dwóch miesięcy o zmianie przepisów, tym samym błędnie ustalając stan faktyczny. SKO uważa, że przedmiotowe pismo zostało doręczone z przekroczeniem terminu a zdaniem skarżącej jest to błąd, gdyż przedmiotowe pismo zostało wysłane do niej dopiero dnia 1 marca 2013 r. czyli po ustawowym terminie. Tym samym zdecydowanie GOPS nie dopełnił nałożonego przez ustawodawcę obowiązku terminowego powiadomienia skarżącej o zmianie przepisów w terminie dwóch miesięcy Czym innym jest nadanie pisma po terminie ,a czym innym jego dostarczenie po przekroczeniu terminu.

Wniesienie pisma po terminie powoduje wszystkie skutki prawne.

Zarzuciła, że SKO nie udzieliło jednoznacznej odpowiedzi na jej pismo z dnia 22 sierpnia 2013 r. dotyczące udzielenia odpowiedzi w sprawie zwrotu podatku z tytułu ulgi rehabilitacyjnej i nie udzieliło odpowiedzi na precyzyjnie sformułowane pytanie wniesione oddzielnym pismem.

Natomiast do tak udzielonej odpowiedzi jaka widnieje w przedmiotowej decyzji wnosi zastrzeżenia jako niezgodnej z prawem, bowiem na etapie rozpatrywania sprawy i osobistego zbierania informacji dzwoniła do kilku Urzędów Skarbowych we W. i wszędzie otrzymała odpowiedź o możliwości zwrotu podatku z tytułu ulgi rehabilitacyjnej po przez złożenie korekty zeznania podatkowego. Urzędy Skarbowe same w związku z zaistniałą sytuacją podpowiadają rodzinom osób, które znalazły się w podobnej sytuacji jak skarżąca o możliwości takiego postępowania. Również powszechnie wiadomo, że wniesienie korekty do zeznania podatkowego jest możliwe w każdym czasie.

Dodała, że ponadto za radą pracowników GOPS zwróciła się do SKO jako instytucji posiadającej znacznie większe możliwości w podejmowaniu decyzji w danej sprawie i mogącej brać pod uwagę również celowość przyznawania takiego zasiłku o pozytywne rozpatrzenie sprawy.

O ile pracownicy GOPS rzeczywiście są związani przepisami prawa, o tyle z udzielonych jej informacji wynikało, że SKO posiada pewnego rodzaju margines dowolności w ramach obowiązujących przepisów w zakresie celowościowego podejmowania decyzji, a za taki uważa swój przypadek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoją decyzję przywołał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. może w zależności od okoliczności uchylić zaskarżoną decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.

Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola Sądu oparta na wskazanych wyżej przepisach daje podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z § 1 tego przepisu specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 2 specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jeżeli łączny dochód rodzinny osoby sprawującej opiekę oraz dochód osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny (...) (Dz.U. z 2012 r. poz. 959) wynosi ono 623 zł.

Istotą niniejszej sprawy jest to, czy skarżąca spełniła kryterium dochodowe. Stwierdzenie braku tej okoliczności stanowiło przesłankę do odmowy przyznania świadczenia.

Na marginesie należy zauważyć, że z niespornego stanu faktycznego wynika, iż matka, nad którą chce skarżąca sprawować opiekę posiada niezbędne orzeczenie lekarskie. Skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji, w myśl kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jak wcześniej stwierdzono podstawą do odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego było stwierdzenie, że skarżąca nie spełnienia kryterium dochodowego – przekracza to kryterium o 23,60 zł.

Organy nie badały przesłanki rezygnacji skarżącej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż brak jednej z przesłanek wymienionych w art. 16 a powoduje, że świadczenie nie przysługuje.

Wracając do zasadniczego wątku – przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia należy zauważyć, że art. 16 ust. 4 pkt 2 omawianej ustawy określa co należy uznać za dochód rodziny wymagającej opieki. Jest to w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia a z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie – dochód następujących członków rodziny a) osoby wymagającej opieki, b) jej małżonka, c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w art. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia (...). Jeśli idzie o ustalenie sytuacji dochodowej rodziny sprawującej opiekę to zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny i małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...).

Powołany wyżej przepis art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych daje podstawę do stwierdzenia, zawartego w zaskarżonej decyzji że konkubent osoby sprawującej opiekę nie jest brany pod uwagę przy ustaleniu składu członków rodziny.

Zauważyć też za organem należy, iż przytoczone ustawy zawierają własne uregulowania dotyczące określonych pojęć. W tym przypadku określenie pojęcia rodzina zawartego w ustawie o pomocy społecznej nie można przenosić do świadczeń uregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Kończąc ten wątek należy podkreślić, że zarzuty skargi w tym zakresie, dotyczącym składu rodziny i obliczenia jej dochodu nie są uzasadnione w świetle art. 16 a ust. 4 pkt 2 a przede wszystkim art. 3 pkt 16.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.

Zgodnie z powołanym wyżej przepisem organ był zobligowany ustalić wysokość dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej i rodzinę osoby wymagającej opieki w roku kalendarzowym 2011.

W rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a dochód to – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób – przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30 b i 30 e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 51, poz. 307 ze zm.) pomniejszone o należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Z zaświadczenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia 17 maja 2013 r. wynika, iż matka wnioskodawczyni w roku 2011 r. osiągnęła dochód w kwocie [...] zł. Mając na uwadze treść powołanego wyżej art. 3 pkt 1 lit. a dochód ten należy pomniejszyć o należny podatek – tj. kwotę 764 zł i składkę na ubezpieczenie zdrowotne za 2011 r. – tj. o 1610,34 zł (zaświadczenie ZUS z 4 czerwca 2013 r.). Zatem dochód skarżącej i jej matki przekracza kryterium dochodowe w przeliczeniu na dwie osoby w rodzinie; wynosi 646,60 zł na osobę w rodzinie w 2011 r.

Należy też podkreślić, iż wskazany przepis wymienia taksatywnie jakie świadczenia podlegają odliczeniu od dochodu. Nie wymienia on ulgi rehabilitacyjnej jako elementu który można odliczyć od dochodu. Sąd w tym miejscu podkreśla również mając na uwadze zarzuty skargi, że kwestia "zwrotu podatku z tytułu ulgi rehabilitacyjnej", o której mówią jak twierdzi skarżąca Urzędy Skarbowe, nie ma żadnego związku z obliczeniem kryterium dochodowego w niniejszej sprawie.

Rozliczenie podatku dochodowego oparte jest na innych przepisach.

Tym samym skarżąca przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 i 16a ustawy. Sąd zgadza się z interpretacją art. 16a ust. 3 ustawy, który stanowi pewną "furtkę" dla osób, które przekroczyły nieznacznie próg dochodowy. Mówi on, że ustalony specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę i osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalony.

Sąd podziela stanowisko organu, że przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca po raz pierwszy ubiega się o specjalny zasiłek opiekuńczy. W poprzednim bowiem okresie zasiłkowym art. 16 a ustawy nie obowiązywał.

Gdyby zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie tego rozwiązania do stosowania w bieżącym roku zawarłby takie uregulowanie w przepisach np. przejściowych.

Ponadto w ocenie Sądu instytucja specjalnego zasiłku opiekuńczego jest odrębnym rozwiązaniem i nie może łączyć jej i wykorzystywać w związku z faktem, że wnioskodawczyni była uprawniona w poprzednim okresie zasiłkowym do świadczenia pielęgnacyjnego – na co wskazywał pełnomocnik skarżącej.

Odnośnie pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że istotnie zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) organ I instancji miał obowiązek w terminie dwóch miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy – tj. od 1 stycznia 2013 r. poinformować osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne o wygaszeniu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego.

Niewątpliwie celem tego przepisu była szeroka informacja osób zainteresowanych o nowych przepisach i nowych zasadach nabywania świadczeń, aby brak wiedzy w tym zakresie nie spowodował trudnych materialnie i rodzinnie sytuacji życiowych.

Jednakże nawet uchybienie terminu do powiadomienia na co wskazuje skarżąca nie może spowodować skutków o jakich mowa w skardze tzn. obowiązywania dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego które pobierała zainteresowana do czerwca 2013 r. Świadczenia te bowiem wygasły z mocy prawa – art. 11 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.

Dodać też należy, iż gdyby ustawodawca przewidywał takie konsekwencje niedochowania terminu informacyjnego – zawarłby takie rozwiązania i skutki w przepisach ustawy z dniem 7 grudnia 2012 r.

Ustawa ta takich konsekwencji nie przewiduje.

Ponadto zgodzić się należy, że decyzje w sprawie przyznania świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego mają charakter związany, opierają się na przesłankach ustawy o świadczeniach rodzinnych, które precyzują warunki ich przyznawania. Przyznanie tego świadczenia nie ma więc charakteru uznaniowego. Organy obu instancji muszą wydając w tym względzie decyzje opierać się na przepisach prawa.

Dodać też należy, że mając na uwadze powołany na art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych Sąd nie może stosować przy wydaniu orzeczenia zasad współżycia społecznego czy zasad słuszności. Sąd bada, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Odnośnie zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawami gwarantowanymi w Konstytucji, jak i zasadą praw nabytych, Sąd zauważa, że art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego w związku z wystąpieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Po 1026/13 wystąpił do Trybunału o zbadanie, czy jest on zgodny z konstytucją – art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji.

Wprawdzie pytanie prawne związane jest z inną przesłanką dotyczącą art. 16 a – ale wynik postępowania przed Trybunałem może mieć znacznie również dla innych okoliczności, będących podstawą odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Pozytywne rozstrzygnięcie Trybunału może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 a k.p.a.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

H.B.19.05.2014 r.