Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 113/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17  ust. 5  pkt 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy K decyzją z dnia [...] 2021 r. znak: [...] odmówił przyznania skarżącemu P. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na żonę Z. B.

W ocenie organu, skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu P. B. zarzucił:

- błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust 1 Konstytucji RP;

- naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia go prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z pominięciem faktu, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt. SK 2/17 uznał, iż ww. przepis w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 z Konstytucją RP;

- naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu l instancji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 listopada 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w dniu 13 listopada 2020 r. wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną Z. B., która zgodnie z Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 12 lutego 2020 r., znak: [...] została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres do 28 lutego 2025 r., przy czym ustalony stopień niepełnosprawności powstał u niej od dnia 3 września 2018 r., natomiast nie da się ustalić od kiedy istnieje u niej niepełnosprawność .

Zdaniem SKO, przedstawiony stan faktyczny bezspornie świadczy o tym, że na skarżącym jako mężu ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do wymagającej opieki żony, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto materiał dowodowy świadczy o tym, że oprócz skarżącego są jeszcze dwie osoby - córki zobowiązane do alimentacji, które jak wskazano ze względów obiektywnych - praca i jednoczesne kontynuowanie nauki oraz miejsce zamieszkania nie są w stanie sprawować opieki nad matką.

SKO podkreśliło, że istotne jest, aby osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny została uznana za uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego, musi w celu sprawowania tej opieki nie podejmować lub rezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zebrane w aktach sprawy dowody, w tym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz informacje z wywiadu środowiskowego wskazują, iż żona skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. W maju 2018 r. przeszła zawał prawej półkuli mózgu, co skutkowało połowicznym niedowładem i w konsekwencji jest przyczyną tego, że nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga stałej obecności i pomocy we wszystkich czynnościach życiowych, w tym kompleksowej pielęgnacji. Nie jest w stanie samodzielnie przygotować posiłków, dawkować leków, prowadzić gospodarstwa domowego, wymaga stałej i długotrwałej opieki oraz pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Wymaga zatem opieki, pielęgnacji i pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego. Opiekę tę i pomoc zapewnia jej skarżący.

Kolegium wyjaśniło, że organ l instancji nie miał wątpliwości co do tego, że skarżący faktycznie sprawuje opiekę nad żoną a rozmiar tej opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy. Organ l instancji uznał jednak, że okoliczność pobierania przez skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (którą na podstawie decyzji ZUS pobiera od 2017 r. i świadczenie to miał przyznane również w dniu składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i obecnie jest do niego uprawniony do dnia 30 czerwca 2023 r.) powoduje, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka przewidziana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych powodująca, że świadczenie to nie przysługuje.

W ocenie organu odwoławczego organ l instancji w decyzji przyjął nieprawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem przy ustaleniu treści tej normy prawnej nie uwzględnił okoliczności, które legły u podstaw wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r. o sygn. SK 2/17. Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W konsekwencji powyższego wyroku, nie uprawnione jest stanowisko organu l instancji, że samo ustalenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. SKO podkreśliło, że warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinno być dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń. Skarżący w decyzji kasatoryjnej Kolegium z dnia 1 kwietnia 2021 r., znak [...] był poinformowany, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. Powyższy wybór można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym uznać należy, że skarżący był poinformowany o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnienia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Co prawda organ l instancji, w ponownie prowadzonym postępowaniu, nie wezwał skarżącego do zawieszenia renty i przedłożenia stosownej decyzji organu rentowego wstrzymującego jej wypłatę, jednakże z żądania zawartego w treści odwołania jasno wynika, że intencją skarżącego jest jednoczesne uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego i pobieranie świadczenia rentowego. Wobec powyższego nie można uznać, iż została naruszona zasada wynikająca z art. 9 k.p.a.

Odnosząc się do żądania skarżącego Kolegium stwierdziło, że jest ono nieuprawnione, bowiem na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 z dniem 9 stycznia 2020 r. samo posiadanie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, uprawniania do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie wyklucza z automatu tego opiekuna ze skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, bowiem, renciści częściowo niezdolni do pracy mogą podejmować pracę, a zatem niepodejmowanie przez nich zatrudnienia świadczyłoby o spełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy. Natomiast przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi, który jest uprawniony do świadczenia rentowego, jeżeli spełnione zostały pozostałe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe gdy dokona rezygnacji z pobierania świadczenia rentowego.

Wobec powyższego Kolegium wyjaśniło, że nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji gdy wnioskodawca nie chce zrezygnować z pobierania świadczenia rentowego. Utrzymując w mocy decyzję organu l instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, SKO wskazało inne okolicznościami niż te, które były podstawą do odmowy świadczenia przez organ l instancji.

Nadto SKO wskazało, że nieuprawnione również było dokonanie przez organ l instancji ponownego oparcia odmowy przyznania świadczenia na stwierdzeniu, iż skarżący nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem dokumenty zebrane w aktach sprawy nie dowodzą aby niepełnosprawność Z. B. powstała w okresie wskazanym w tym przepisie prawa. W ocenie Kolegium to stanowisko organu było nieprawidłowe, albowiem wynikało z błędnie przeprowadzonej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w szczególności art. 17 ust. 1b tej ustawy. W istniejącym stanie faktycznym i prawnym, organ rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, miał bowiem obowiązek zbadać, czy skarżący jako wnioskodawca, spełniał warunki do przyznania tego świadczenia, określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną, a więc art. 17 ust.1b ustawy (wyrok TK z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie

wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji

niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej

niezdolności do pracy pozbawia go prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z pominięciem faktu, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r.,

sygn. akt. SK 2/17 uznał, iż ww. przepis w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie

pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do

renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie

drugie w związku z art. 32 ust. 1 z Konstytucją RP;

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, decyzji organu I instancji, oraz o zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie. Wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania

administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja SKO z dnia 15 listopada 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K z dnia [...] 2021 r. odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na żonę.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Kolegium słusznie (ponownie) wskazało, że nie można zgodzić się z argumentacją Wójta Gminy K jakoby nie było możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z faktem, że niepełnosprawność żony skarżącego powstała po datach zakreślonych w art. 17 ust. 1b ustawy. Niezgodna z prawem wykładnia ww. przepisu przez Wójta miała miejsce pomimo zwrócenia uwagi przez SKO (w decyzji z 1 kwietnia 2021 r. znak: [...]), że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 wskazano, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdzono w ww. wyroku. Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium. Wobec tego, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą w ww. zakresie, to nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa. Skoro ww. wyrok TK usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne rozumienie art. 17 ust. 1b ww. ustawy w zakresie momentu powstania niepełnosprawności, to zarówno sądy, jak i organy administracji publicznej, w tym Wójt Gminy K, winny dokonywać prokonstytucyjnej wykładni powyższego przepisu. Moment powstania niepełnosprawności nie może być zatem podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec niekwestionowania przesłanek do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w postaci konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w sprawie nie został spełniony warunek w postaci zawieszenia prawa do renty. O konieczności jego spełnienia SKO poinformowało skarżącego w poprzedniej decyzji tego organu z dnia 4 maja 2021 r. (karta 17/2 akt adm.). Pomimo pouczenia przez Kolegium o konieczności "dokonania wyboru preferowanego świadczenia", skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uznał, że wyrok TK dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 uprawnia go zarówno do dalszego pobierania renty, jak i uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Również w skardze zarzucił naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia go prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd uznał go za niezasadny. Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, iż ww. przepis w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 z Konstytucją RP. Z literalnego dotychczasowego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a wynikało bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne w ogóle nie przysługuje m.in. w przypadku opiekuna pobierającego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wg TK sprzeczna z zasadą równości jest więc sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. Uznanie tej części ww. przepisu za niekonstytucyjne, czy dokładniej – literalnej jego wykładni, nie oznacza jednak, że opiekunowi osoby niepełnosprawnej przysługuje i świadczenie pielęgnacyjne i renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Prawidłowo zatem organ odwoławczy stwierdził, że skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 z dniem 9 stycznia 2020 r. samo posiadanie przez opiekuna osoby niepełnosprawnej uprawniania do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie wyklucza z automatu tego opiekuna ze skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, bowiem, renciści częściowo niezdolni do pracy mogą podejmować pracę, a zatem niepodejmowanie przez nich zatrudnienia świadczyłoby o spełnieniu przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy. Przyznanie jednak świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi, który jest uprawniony do świadczenia rentowego, jeżeli spełnione zostały pozostałe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe jedynie gdy zrezygnuje z pobierania świadczenia rentowego. W sytuacji gdy wnioskodawca nie chce zrezygnować z pobierania świadczenia rentowego nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Utrzymując w mocy decyzję organu l instancji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, SKO wskazało właśnie tą okoliczność jako podstawę do odmowy świadczenia przez organ l instancji.

Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych od 2019 roku wyrażany jest pogląd, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej, niż to świadczenie. Sądy dając prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną wykładnią językową tego przepisu, akcentowały istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia. Wskazały, że w dacie wprowadzenia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia w cytowanym przepisie wynosiło ono 420 zł i było niższe niż świadczenia wskazane w tym przepisie. W obecnych realiach, pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej oraz celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości ( vide: wyroki NSA z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19 i z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Go 833/18, z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19 oraz z 12 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 472/19).

Sąd zgadza się ze stanowiskiem sądów wyrażonym w ww. orzeczeniach, że odstąpienie od wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest możliwe, ale nie może doprowadzić do sytuacji, w której opiekun osoby niepełnosprawnej będzie pobierał zarówno świadczenie pielęgnacyjne, jak i rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Byłoby to faworyzujące traktowanie, a zatem niezgodne z konstytucyjną zasadą równości.

Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji pobierania przez wnioskodawcę renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. Nie gwarantowałaby zasady równości, jak już wyżej wskazano, taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1a ww. ustawy, która umożliwiałaby przyznanie osobom pobierającym rentę, dodatkowo jeszcze świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Osoba mająca prawo do renty znajdowałaby się wówczas w korzystniejszej sytuacji od opiekuna, który otrzymywałby tylko świadczenie pielęgnacyjne i nie miałby możliwości przejścia na rentę. W przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w której wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Podsumowując, uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego.

Wobec prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1a ww. ustawy, ukształtowanej także wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (a wcześniej orzeczeniami sądów administracyjnych) niezasadne są zarzuty skargi naruszenia art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest prawdą, jak wskazał pełnomocnik w skardze, że Kolegium przyjęło, "iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony". Kolegium utrzymało w mocy decyzje o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie dlatego, że skarżący ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy ale dlatego, że nie wstrzymał jej pobierania na czas pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.

Na marginesie podnieść należy, że żona skarżącego posiada dwójkę dzieci zobowiązanych do alimentacji. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Sąd w składzie orzekającym podziela dominujący w orzecznictwie pogląd, iż wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki czy nawet zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, a także wiek połączony ze stopniem zniedołężnienia, który obiektywnie nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, studia, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają. Trzeba mieć na względzie również i tę istotna okoliczność, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać na finansowaniu usług opiekuńczych.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.