Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 850/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 2, art. 40 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2020 r., znak [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że sprawa dotyczy wniosku z [...] września 2017 r. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego w związku ze szkodą spowodowaną przez nawałnicę, która przeszła przez teren Gminy S. w nocy z 11 na 12 sierpnia 2017 r., przez pełnomocnika J. D. (dalej określana jako Skarżąca) – K. D. W wyniku przeprowadzonej w [...].08.2017 r."Oceny uszkodzeń budynku, spowodowanych działaniem zjawisk atmosferycznych - sierpień 2017 r." inspektorzy nadzoru budowlanego ustalili, że zniszczeniu uległ budynek gospodarczy - stodoła - w 73%.

W dniu [...] września 2017 r. z powodu nieobecności Skarżącej przeprowadzono wywiad środowiskowy z K. D., w wyniku którego ustalono, że gospodarstwo prowadzi w imieniu siostry (Skarżącej), która przebywa w N. Jednocześnie wskazał on źródła utrzymania rodziny, z pominięciem powyższego w stosunku do właścicielki gospodarstwa, pomimo że została wykazana ona w składzie członków rodziny. Powyższe powtórzył w oświadczeniu złożonym pod odpowiedzialnością karną w tym samym dniu, wskazując źródła utrzymania rodziny.

Następnie organ I instancji ponownie przeprowadził [...] .02.2018 r. wywiad środowiskowy, w trakcie którego wyjaśnień udzielał pełnomocnik Skarżącej z uwagi na nieobecność Skarżącej, która, jak oświadczył on, przebywa w dalszym ciągu zagranicą.

Budynek mieszkalny usytuowany w siedlisku uszkodzonego budynku gospodarczego jest przedmiotem prawa służebności osobistej matki Skarżącej, która nigdy nie składała wniosku o pomoc, co wykluczało przyznanie jej prawa do zasiłku celowego. Sama zaś Skarżąca nie tylko w dniu nawałnicy, ale w znacznym okresie poprzedzającym zdarzenie o charakterze klęski żywiołowej, zamieszkiwała poza granicami kraju, gdzie znajdowało się jej centrum życiowe. Zatem faktycznie nie prowadziła ona w tym dniu gospodarstwa, zważywszy na treść art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, wedle której właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a uszkodzony budynek gospodarczy nie służył zaspakajaniu podstawowych potrzeb bytowych Skarżącej, tylko jej bratu z rodziną i matce.

Akta sprawy zawierają oświadczenie sołtysa Sołectwa R. z [...] .03.2018 r., w treści którego oświadczył on, że Skarżąca jest zameldowana, ale nie prowadzi gospodarstwa domowego w miejscu zameldowania, od czasu do czasu odwiedzając dom rodzinny.

Po kolejnej trzeciej już nieudanej próbie przeprowadzenia przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego ze Skarżącą w dniu [...] .05.2018 r. wywiad środowiskowy został ponownie przeprowadzony z jej pełnomocnikiem,

Czwarta próba ustalenia strat poniesionych w gospodarstwie domowym, jak i potrzeb osób poszkodowanych oraz możliwości przywrócenia ich we własnym zakresie do stanu umożliwiającego realizację podstawowych potrzeb bytowych w gospodarstwie, odbyła się także bez udziału Skarżącej. Ustalono, że uszkodzony budynek stodoły związany był wyłącznie z działalnością prowadzoną przez użytkownika tego gospodarstwa - brata Skarżącej i jego rodzinę.

Na podstawie powyższego i z zastosowaniem przepisów o ustawie o pomocy społecznej organ odmówił przyznania wnioskowanej pomocy, a organ odwoławczy, w wyniku zaskarżenia przedmiotowej decyzji, utrzymał ją w mocy, decyzją z dnia [...] października 2018 r., Nr [...]. Na tę decyzję Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 6 lutego 2019 r., uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji. W treści uzasadnienia tego wyroku Sąd zwrócił uwagę na brak wyjaśnienia przez organ II instancji podstawy faktycznej decyzji oraz brak odniesienia się do zarzutów odwołania, w sytuacji jednoczesnego uzasadnienia decyzji bez odniesienia się do zindywidualizowanych, istotnych i spornych okoliczności sprawy, z powołaniem się na okoliczności, które same w sobie nie determinują uprawnienia do otrzymania wnioskowanego świadczenia.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji [...] .05.2019 r., przeprowadził wywiad ze Skarżącą. Na pytanie, gdzie faktycznie znajduje się centrum życiowe Skarżącej, ww. odpowiedziała, że pracuje dorywczo i nie chce ujawniać miejsca tej pracy. Nadto dalej konsekwentnie potwierdzała fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z rodziną brata i matką.

Skarżąca przedłożyła organowi oświadczenie sołtysa Sołectwa R. bez daty z informacją, że zamieszkuje ona pod adresem R., a jej nieobecność jest tylko czasowa i nie rzutuje na fakt prowadzenia gospodarstwa domowego, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z oświadczeniem tego samego sołtysa, pouczonego o odpowiedzialności karnej, z [...] .03.2018 r.

Z protokołów przesłuchania świadków wynika, że Skarżąca nie zamieszkuje w swoim domu na stałe pod wskazanym adresem. Większość świadków stwierdziła, że przebywa ona zagranicą i okazjonalnie odwiedza dom rodzinny, a gospodarstwo będące jej własnością, prowadzi brat.

Podejmowane przez organ I instancji dalsze czynności wyjaśniające dowiodły, że Skarżąca nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, czego dowodem jest pismo Zakładu Gospodarki w S. z [...] .01.2020 r., z treści którego wynika, że liczba zadeklarowanych osób w ramach zgłoszenia deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi do [...] .08.2017 r. wynosiła 5 osób - dotyczy to małżeństwa D., ich dwojga dzieci i matki. Brak Skarżącej w deklaracji, która zgodnie ze wskazaniem w wywiadach przebywa zagranicą, świadczy dobitnie o tym, że nie prowadzi ona gospodarstwa, którego jest właścicielką.

Inne czynności wyjaśniające organu I instancji wskazały, że za lata 2012-2019 Skarżąca nie składała zeznań podatkowych i organ skarbowy nie posiada informacji o dochodach od płatników, jak również o dochodach z zagranicy.

Organ postanowieniem z [...] .07.2020 r. wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień na piśmie, w tym dowodów na okoliczność zmniejszenia dochodów, jakie odnotowała w gospodarstwie rolnym wskutek nawałnicy, przyczyn, przez które nie podjęła się działań zmierzających do odbudowy stodoły, braku posiadania środków finansowych na sfinansowanie odbudowy stodoły, źródeł i wysokości jej dochodów oraz jej rodziny, wysokości dochodu, jakie gospodarstwo rolne wypracowało w miesiącu, w którym przez teren Gminy S. przeszła nawałnica - sierpień 2017 r. i po tym miesiącu, wysokość środków, które zostały przeznaczone przez Skarżącą i jej rodzinę na prace związane z odbudową stodoły, wyjaśnienia, w jaki sposób odmowa przyznania wnioskowanej pomocy wiąże się z brakiem możliwości odbudowy stodoły, jak również zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych strony i jej rodziny, przyczyn, przez które pozostałe budynki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego nie mogą przejąć funkcji stodoły. W odpowiedzi na powyższe wpłynęło pismo pełnomocnika Skarżącej z [...] .07.2020 r. Treść tego pisma w przeważającej części stanowiła przywołanie orzecznictwa sądów administracyjnych, wyjaśniające zasady przyznawania zasiłku celowego na gruncie ustawy o pomocy społecznej, w odmiennych aniżeli w niniejszej sprawie stanach faktycznych oraz wyjaśnienia dotyczące strat w gospodarstwie rolnym w porównaniu do lat poprzedzających rok 2017.

Organ I instancji jako organ realizujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej skierował do Wojewody [...] wniosek o merytoryczną ocenę złożonego przez Stronę wniosku oraz uruchomienie dotacji ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwania skutków klęsk żywiołowych, w celu ich ewentualnego zabezpieczenia na wypadek stwierdzenia zasadności przyznania zasiłku w niniejszej sprawie.

W dniu [...] .10.2020 r. Skarżąca telefonicznie skontaktowała się z organem i z uwagi na nieobecność wyraziła zgodę na telefoniczne przeprowadzenie rozeznania w zakresie sytuacji osobistej, rodzinnej dochodowej i majątkowej - w trybie przewidzianym przez przepis art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. W trakcie wywiadu poinformowała, że nie podjęła się odbudowy stodoły z uwagi na brak środków finansowych oraz możliwości uzyskania kredytu. Z tego co wie, pomoc materialną oraz finansową otrzymaną od Gminy S. wykorzystano na remont szopy. Nie zna także źródła finansowania zakupu ciągnika oraz kombajnu , które zrealizował jej brat.

W wyniku wezwania do złożenia zeznań na piśmie przez mieszkańców R. zamieszkujących w sąsiedztwie Skarżącej, sąsiedzi stwierdzili, że nie znają jej i nie posiadają wiedzy na temat okoliczności, do których wyjaśnienia wzywał organ. Inny świadek zeznał, że mieszka w R. 62 lata i według jego wiedzy taka osoba nie mieszka pod wskazanym adresem. Kolejny świadek wie, że pod wskazanym adresem mieszka matka oraz brat strony z rodziną, ale nie wie, kto prowadzi gospodarstwo rolne. Kolejny świadek wie, że Skarżąca zamieszkuje zagranicą i nie utrzymuje się wyłącznie z prowadzenia gospodarstwa rolnego, które nie jest przez nią prowadzone. Powyższe oparł na swoich obserwacjach.

Organ otrzymał informację ze Starostwa Powiatowego w S. z [...] .11.2020 r., że Skarżąca nie zgłaszała zarejestrowania lub wyrejestrowania pojazdów mechanicznych w okresie od sierpnia 2017 r. do października 2020 r., natomiast K. D. podejmował te czynności w przedmiocie 4 pojazdów mechanicznych, w tym ciągnika Ursus 1204.

W podsumowaniu powyższych ustaleń organ I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc państwa jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom, przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nadto, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Istotą pomocy społecznej jest więc udzielenie pomocy, gdy rodzina lub osoba samotna przestaje być samowystarczalna. Do otrzymania takiej pomocy niezbędne jest spełnienie wszystkich przesłanek wynikających z powołanej ustawy. Uznając, że gospodarstwo stanowiące własność strony, ale nie stanowiące jej centrum życiowego, a co za tym idzie budynek, na który strona wniosła o pomoc na jego odbudowę, nie zaspakajał jej podstawowych potrzeb bytowych, brak jest przesłanek do udzielenia wnioskowanej pomocy. W dniu wystąpienia zdarzenia klęskowego, jak i przez cały okres obejmujący rozpoznanie niniejszej sprawy, gospodarstwo domowe w tym miejscu prowadzone było przez K. D., który prowadził je z żoną, dwójką dzieci oraz matką.

Częstotliwość prób przeprowadzenia ze Skarżącą wymaganych przepisami ustawy o pomocy społecznej wywiadów środowiskowych i jej nieobecność w tych dniach ([...].09.2017 r., [...].11.2017 r., [...].05.2018 r., [...].08.2018 r., [...].11.2020 r.) oraz uzyskiwanie informacji, że przebywa ona zagranicą, potwierdza, że miejscem prowadzenia gospodarstwa domowego przez Skarżącą, zarówno w czasie przejścia nawałnicy przez teren Gminy S., jak również przez cały okres prowadzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego, nie jest R. Gdyby centrum życiowym Skarżącej było jej gospodarstwo, to z pewnością wiedziałaby o kupnie nowego ciągnika i miała wiedzę, z jakiego źródła zakup ten sfinansowany. Rozmowa przedstawiciela Ośrodka ze Skarżącą [...] .10.2020 r. obnażyła tę niewiedzę.

Organ I instancji wskazał, że dokonując ustalenia w zakresie miejsca zamieszkania, posiłkował się utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych sposobem weryfikacji, który w tym zakresie wyjaśnia, że o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki - zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym czynniki te muszą wystąpić łącznie. Przeprowadzone czynności wyjaśniające w tej materii nie pozwalają stwierdzić zaistnienia po stronie Skarżącej okoliczności potwierdzających fakt zamieszkiwania przez nią pod adresem R., zarówno przed, w trakcie, jak i po nawałnicy. Powyższe stanowi o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła Skarżąca, zarzucając jej:

1. obrazę prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. 2019 r. poz. 1507 ze zm.) poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów w sytuacji, gdy spełniła warunki uprawniające ją do uzyskania pomocy w formie wnioskowanego zasiłku celowego, zaś odmowa przyznania takiej pomocy w oparciu o regulację prawną zawartą w piśmie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...], pozostaje w rażącej sprzeczności z ww. uregulowaniami ustawowymi oraz ratio legis tych przepisów i nie może stanowić podstawy prawnej takiej odmowy, w szczególności pomimo wytycznych zawartych w wyroku WSA w Bydgoszczy uchylającego uprzednią decyzję Wójta Gminy S.;

2. obrazę prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę przyznania świadczenia pomimo niemożności przezwyciężenia przez Skarżącą trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości;

3. obrazę prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę udzielenia wsparcia w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka;

4. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak ustalenia i uwzględnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów, a w szczególności:

- czy dochody gospodarstwa uległy zmniejszeniu w wyniku uszkodzeń powstałych w wyniku nawałnicy;

- dlaczego strona nie podjęła działań zmierzających do odbudowy stodoły;

- czy strona posiada wystarczające środki finansowe na odbudowę budynku inwentarskiego;

- jakie są dochody Skarżącej i jej rodziny;

- jaki dochód przynosi prowadzenie gospodarstwa w miejscu dotkniętym nawałnicą i czy uległ on zmniejszeniu w wyniku uszkodzeń powstałych w sierpniu 2017 r.;

- jakie środki do tej pory zostały przeznaczone przez stronę i jej rodzinę na prace naprawcze i remontowe oraz czy odmowa pomocy wiąże się z odmową możliwości obudowy zniszczonego przez nawałnicę budynku stodoły, jak również zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- czy pozostałe budynki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego Skarżącej mogą przejąć funkcję zniszczonego budynku stodoły;

b) art. 77, 80 i 81 kpa polegające na wybiórczej i stronniczej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez:

- odmowę przyznania waloru wiarygodności zeznaniom świadków powołanych przez stronę oraz stronnicze potraktowanie tej części zeznań świadków, która pokrywa się z interpretacją stanu faktycznego przyjętego przez organ administracyjny;

- ocenę dowodu z dokumentów przeprowadzonych przez organ w sposób dowolny i stronniczy poprzez interpretację złożonych wniosków przez stronę i jej rodzinę w innych postępowaniach administracyjnych, gdzie definicje rodziny i gospodarstwa domowego mają zupełnie odmienny charakter;

- zaniechanie przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę z akt postępowania prowadzonego przez wójta Gminy S. w sprawie sygn. akt: [...] w sprawie przyznania jednorazowego zasiłku celowego na straty powstałe w wyniku zdarzeń niosących znamiona klęski żywiołowej, w szczególności decyzji z [...] .12.2017 r. na okoliczność uznaniowości organu w zakresie przyznawania pomocy mieszkańcom poszkodowanym w wyniku nawałnicy i traktowania analogicznych stanów faktycznych w sposób odmienny, zależny od nieznanych stronie kryteriów;

c) art. 81 kpa poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego w zakresie prowadzenia centrum interesów życiowych strony na jej niekorzyść;

d) art. 7b w zw. z art. 8 § 2 w zw. z art. 106 § 1 i 2 w zw. z art. 81 kpa poprzez zwrócenie się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. z wnioskiem o ustosunkowanie się/zajęcia stanowiska do przedstawionego przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy, załączenie do wniosku dokumentów z akt sprawy administracyjnej, pomimo braku poinformowania strony o wystąpieniu z takim wnioskiem, uniemożliwienie stronie ustosunkowanie się do wyników przeprowadzonego dowodu oraz braku podstawy prawnej przeprowadzenia przez organ wyżej wymienionego dowodu, przy jednoczesnym braku wydania w tym zakresie przez organ wezwany postanowienia zawierającą osnowę stanowiska, na które służy zażalenie;

e) art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, uniemożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności poprzez brak doręczenia postanowienia z [...] .10.2020 r. w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z pisemnych zeznań świadków, zawiadomienia z [...] .11.2020 r. i do udziału w podejmowanych czynnościach i złożenia zeznań na piśmie skierowanych do mieszkańców R. zamieszkujących w sąsiedztwie strony, braku poinformowania o przeprowadzeniu dowodu z pisemnych zeznań świadków, braku poinformowania /doręczenia postanowienia w przedmiocie zwrócenia się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. celem uzyskania opinii stanowiska odnośnie oceny stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie, braku poinformowania o zakończeniu postępowania administracyjnego i wezwania do złożenia stosownych wniosków;

f) art. 79 § 1 kpa poprzez zaniechanie zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z pisemnych zeznań świadków oraz pozostałych dowodów dopuszczonych w uzupełniającym postępowaniu dowodowym oraz uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu;

g) art. 79a § 1 kpa poprzez zaniechanie poinformowania o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o możliwości wypowiedzenia się w wyznaczonym terminie na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz uniemożliwienie przedłożenia dodatkowych dowodów;

5. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez:

- przyjęcie, że centrum interesów życiowych Skarżącej pozostaje poza granicami kraju, pomimo braku w tym zakresie jednoznacznych dowodów;

- przyjęcie, że funkcję stodoły przejęły pozostałe budynki gospodarcze, pomimo że zboże przetrzymywane jest u osób trzecich, a pozostałe produkty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa na zewnątrz budynków z uwagi na brak możliwości składowania ich w budynku mieszkalnym, a twierdzenia prezentowane przez świadków w tym zakresie nie powinny mieć jakiegokolwiek znaczenia, gdyż tylko domownicy mogą mieć pełną wiedzę, a ewentualne wątpliwości powinien wyjaśnić biegły z zakresu budownictwa.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie jednorazowego zasiłku celowego na straty powstałe w wyniku zdarzeń niosących znamiona klęski żywiołowej, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., rozpoznając odwołanie, wskazało, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 39 i 40 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 40 ust. 1, zasiłek celowy może być przyznany osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego oraz (ust. 2) osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1067) Prezes Rady Ministrów wydał rozporządzenie z dnia 17 sierpnia 2017 r. w sprawie gmin poszkodowanych w wyniku działania żywiołu w sierpniu 2017 r., w których stosuje się szczególne zasady odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych. Załącznik 1 obejmuje wykaz gmin poszkodowanych w wyniku działania silnych wiatrów, intensywnych opadów atmosferycznych lub wyładowań atmosferycznych, które miały miejsce w sierpniu 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. określił zasady udzielania pomocy na odbudowę lub remont zniszczonych budynków lub lokali mieszkalnych, zmienione pismem - zasadami znak: [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.

Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, może być przyznany, jeżeli w wyniku strat poniesionych w związku z klęską żywiołową, pomimo wykorzystania własnych zasobów i możliwości dana osoba lub rodzina nie są w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych. Zasiłek celowy nie służy rekompensacie strat, ale ma umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych. W przypadkach zatem, kiedy dana osoba nie prowadziła gospodarstwa domowego w lokalu, który uległ uszkodzeniu czy zniszczeniu w wyniku klęski żywiołowej, lecz dysponuje innym lokalem, w którym prowadzi gospodarstwo domowe, nie można uznać, że taka osoba nie ma możliwości zaspokojenia swoich potrzeb bytowych.

Organ poczynił rozważania w przedmiocie tego, czy Skarżąca spełnia kryterium podmiotowe uzyskania pomocy społecznej na remont uszkodzonego budynku wynikające z punktu II.3 Zasad, w którym jako osoby uprawnione wymieniono m.in.: właściciela budynku mieszkalnego, osoby na rzecz których ustanowione zostało prawo dożywocia. Ponadto istotne jest zagadnienie, czy uszkodzony budynek gospodarczy służył zaspakajaniu niezbędnych potrzeb bytowych strony (nie rodziny). Jak stanowi bowiem pkt 1.3 Zasad z 17 sierpnia 2017 r. przez budynek mieszkalny rozumie się także budynek gospodarczy, służący zaspakajaniu niezbędnych potrzeb bytowych rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, w szczególności budynek inwentarski. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wyklucza możliwość uznania Skarżącej za osobę spełniającą oba te kryteria.

W wyroku z 25.01.2017 r., II GSK 3501/16, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Sąd pragnie stwierdzić, że organy - a w ślad za nimi Sąd I instancji - słusznie przyjęły, że pomoc socjalna ze strony Państwa może być przyznana tylko wówczas, gdy jest niezbędna tzn. gdy osoby które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości, przezwyciężyć zaistniałej sytuacji, a zatem pomoc ta nie powinna być kierowana do osób, które mają zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu. Z przywołanego zarówno przez organy, jak i Sąd I instancji orzecznictwa sądowoadministracyjnego odnoszącego się do przepisu art. 40 ust. 2 u.p.s. wynika, że samo powstanie, na skutek powodzi, straty w nieruchomości budynkowej, stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną - w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu - oznacza, że pomoc ze strony Państwa nie jest jej niezbędna. Tym samym sytuacja taka wyklucza możliwość udzielenia takiej osobie pomocy socjalnej w postaci zasiłku celowego. Pomoc ta bowiem nie stanowi rekompensaty, odszkodowania, czy zadośćuczynienia ze strony Państwa, lecz ma zaś służyć obywatelom w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie. Oznacza to, że w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o zasiłek celowy na pokrycie skutków powodzi ma zapewnione warunki bytowe we własnym zakresie w innym miejscu czy w innej miejscowości, niż dotknięte żywiołem, uznać należy, że ma zabezpieczone minimum egzystencji, co świadczy zarazem o tym, że pomoc socjalna ze strony Państwa nie jest jej niezbędna. Taka sytuacja z kolei wyklucza możliwość udzielenia jej pomocy socjalnej na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. (zob. wyrok NSA z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 115/12; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2120/12; wyrok NSA z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 227/13; wyrok NSA z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1000/14). Nie ulega zatem wątpliwości, że w przypadku powodzi, pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu i które to osoby przez to zdarzenie znalazły się w trudnej sytuacji życiowej (utraciły dach nad głową), której nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć, m.in. usunąć zaistniałych zniszczeń (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2249/11 oraz wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 491/12). Należy więc przyjąć, że choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 u.p.s. ww. ustalenia (wytyczne) Wojewody nie mają charakteru aktu prawa miejscowego, a więc nie mogły stanowić i nie stanowiły podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych "powodzianom", to jednak wiązały na podstawie art. 110 ust. 2 u.p.s. Gminę w realizacji tej dotacji, i winny były być respektowane przez Gminę przy wypłacie na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych Gminie z budżetu państwa na ten cel. Realizując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty ww. środków finansowych powodzianom niezgodnie z ustaleniami (wytycznymi) Wojewody M. zawartymi w opisanej procedurze, Gmina powinna mieć świadomość, że w ten sposób przekazuje środki dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem."

Kierując się powyższą wykładnią, organ I instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe, które wykazało, że w dniu zdarzenia klęskowego Skarżąca miała zaspokojone potrzeby w innym miejscu.

Dokonując wykładni art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie można pomijać treści art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 22 pkt 1 i art. 110 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 4, przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań zleconych z administracji rządowej realizowanych przez gminę. W myśl art. 22 pkt 1, do zadań wojewody należy ustalenie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Stosownie zaś do art. 110 ust. 2, gmina realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazywanymi przez wojewodę. Celem art. 110 ust. 2 jest ujednolicenie zasad postępowania, aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej (wyrok NSA z 25.01.2015 r., II GSK 2985/16).

W świetle powyższych uregulowań prawnych wojewoda posiada uprawnienia do określenia w formie wytycznych zasad określających sposób wydatkowania pomocy społecznej dla osób, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Nie ulega wątpliwości, że wskazane wytyczne są kierowane do organów jednostek samorządu terytorialnego, lecz nie należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego.

Zaznaczyć jednak należy, że zarówno przekazanie omawianej dotacji celowej na wypłatę zasiłków celowych na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jak i zasady jej rozdysponowania - zgodnie z art. 22 pkt 1 oraz art. 110 ust. 2 tej ustawy - zostały uzależnione od realizacji (wykonania) wytycznych zawartych w przekazanej Gminie wiążącej procedurze przyznawania dotacji na pomoc związaną z usuwaniem skutków wspomnianej nawałnicy. Należy więc przyjąć, że choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 Zasady nie mają charakteru aktu prawa miejscowego, a więc nie mogły stanowić i nie stanowiły podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych z tytułu usuwania skutków nawałnicy, to jednak wiązały na podstawie art. 110 ust. 2 Gminę w realizacji tej dotacji i winny były być respektowane przez Gminę przy wypłacie na podstawie art. 40 ust. 2 zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych Gminie z budżetu państwa na ten cel.

Ponadto SKO wskazało, że dowodem jest wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 kpa). Postępowanie dowodowe w sprawach pomocy społecznej jest oparte na zasadzie oficjalności. Na organie ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organ winien uwzględnić wnioski dowodowe strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy.

W przedmiotowej sprawie wywiad środowiskowy z [...] .09.2017 r. zawiera informację, że Skarżąca przebywa w N. Powyższe stało się przyczyną odmowy udzielenia wnioskowanej pomocy z uwagi na fakt, że w dniu zdarzenia klęskowego właściciel gospodarstwa nie prowadził w nim gospodarstwa domowego.

W treści odwołania Skarżąca słusznie podniosła, że w jej gospodarstwie było prowadzone gospodarstwo domowe przez jej rodzinę, tj. brata z rodziną i matkę, która ma w tym gospodarstwie zapisaną dożywotnią służebność mieszkania. Podkreśliła ona w treści odwołania, że cyt. "Moja rodzina mieszkająca pod adresem R., jest nieodzowną częścią tego miejsca i zgodnie z literą prawa w dniu 11 sierpnia 2011 r., było prowadzone gospodarstwo domowe pod tym adresem przez członków mojej rodziny". Strona nie zakwestionowała stwierdzenia organu, że wnioskowanej pomocy organ przyznać jej nie może, albowiem w dniu nawałnicy nie prowadziła ona gospodarstwa domowego w miejscu zdarzenia; upomniała się jedynie o prawo do tego zasiłku, dla osób prowadzących w dniu zdarzenia klęskowego gospodarstwa będącego jej własnością.

Dowodem na brak zamieszkiwania Skarżącej w R. są:

- oświadczenie w treści odwołania z [...] .11.2017 r., że gospodarstwo było prowadzone "przez członków mojej rodziny", dowodzi, że w dniu zdarzenie klęskowego Skarżąca nie przebywała i nie prowadziła w tym dniu, gospodarstwa domowego w R..; początkowo sama przyznała, że w dniu zdarzenia klęskowego nie przebywała w swoim gospodarstwie z powodu wyjazdu do chorej koleżanki, jednakże w kolejnych etapach prowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego dowodziła, że była to tylko incydentalna nieobecność, a powyższy adres stanowi jej centrum życiowe;

- oświadczenie sołtysa wsi R. z [...] .03.2018 r., złożone pod odpowiedzialnością karną o treści: "J. D. jest zameldowana we wsi R., ale nie prowadzi gospodarstwa domowego w miejscu zameldowania. Od czasu do czasu odwiedza dom rodzinny" - jest to niewątpliwie bardzo istotny i wiarygodny dowód, w prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu dowodowym, który pochodzi od organu wykonawczego, jakim zgodnie z art. 36 ustawy o samorządzie gminnym jest sołtys, jest on przedstawicielem lokalnej społeczności, a wykonywanie przez niego określonych zadań wskazanych w statucie sołectwa i uchwał zebrania wiejskiego czyni go osobą mającą szeroką i szczegółową wiedzę dotyczącą zarówno samych mieszkańców wsi R., jak i prowadzonych w tej wsi gospodarstwach rolnych zajmujących się szeroko pojęta produkcja rolną;

- odmowa podania miejsca zatrudnienia w przeprowadzonym wywiadem środowiskowym [...] .05.2019 r. - na pytanie, gdzie strona pracuje, odpowiedziała, że pracuje dorywczo i odmówiła podania informacji, czy jest to praca w kraju czy zagranicą;

- zeznania świadka K. K., który mieszka w bezpośrednim sąsiedztwie strony, na rozprawie administracyjnej [...] .12.2019 r. zeznał on, że Skarżąca od 12 lat mieszka w N. i do Polski przyjeżdża 2-3 razy w ciągu roku; żona świadka jest kuzynką Skarżącej; Skarżąca w N. opiekowała się starszą panią, a obecnie prawdopodobnie kupiła restaurację - kawiarnię w N. i nie zajmuje się w ogóle gospodarstwem;

- zeznania świadka B. K. - na rozprawie administracyjnej [...] .12.2020 r. zeznał on, że brat Skarżącej powiedział, iż mieszka ona w N.; nie wie kiedy wraca do Polski i na jaki czas;

- dowód z pisma Zakładu Gospodarki Komunalnej w S. z [...] .01.2020 r., z treści którego wynika, że liczba zadeklarowanych osób w ramach zgłoszenia deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi do [...] .08.2017 r. wynosiła 5 osób; dotyczy to małżeństwa D., ich dwojga dzieci i matki Skarżącej - brak ujęcia Skarżącej w tej deklaracji świadczy, że R. nie jest jej centrum życiowym;

- dowodem, że R. nie jest centrum życiowym Skarżącej, jest także dowód uzyskany w trakcie prowadzonego ze stroną wywiadu telefonicznego z uwagi na nieobecność w/w w miejscu zamieszkania [...] .10.2021 r.; Skarżąca stwierdziła podczas jego przeprowadzania, że z tego co wie - czyli nie uczestniczy w codzienności życia swojej rodziny - materiały zakupione z otrzymanej dotacji wykorzystano na naprawę szopy; fakt zakupu kombajnu i ciągnika nie jest, jak stwierdziła Skarżąca, jej zakupem ale brata, z nieznanych jej źródeł finansowania, zatem istotne dla gospodarstwa sprawy są dla strony nieznane.

Przedstawione dowody w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącej zarówno w dniu zdarzenie klęskowego, jak i po tym okresie, wskazują, że miejscem tym nie jest R. Przy dowodach z oświadczenia sołtysa wsi R., świadków, zeznających, że od 12 lat przebywa ona zagranicą, brak zgłoszenia w ramach deklaracji za gospodarowanie odpadami komunalnymi do [...] .08.2020 r., odmowa ujawnienia miejsca zatrudnienia w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego, niewiedza w zakresie przeprowadzonych w gospodarstwie remontów i źródeł finansowania zakupu drogich maszyn rolniczych do gospodarstwa rolnego, świadczą o tym, że R. nie jest miejscem centrum życiowego Skarżącej. Kierując się logiką i doświadczeniem życiowym, trzeba uznać, że chociaż Skarżąca jest właścicielką gospodarstwa, to nawet przy braku jakiegokolwiek zaangażowania się w sprawy produkcji rolnej, zamieszkując w swoim gospodarstwie, posiadałaby elementarną wiedzę w zakresie poczynionych inwestycji i źródła ich finansowania.

Powyższe sprawiło, że w ocenie organu odwoławczego organ I instancji w sposób nie budzący wątpliwości ustalił, że Skarżąca nie zamieszkuje na stałe i nie ma centrum życiowego w R. Tym samym brak jest podstaw przyznania wnioskowanej przez stronę pomocy.

Zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 39 ust 1 i 2 oraz art. 40 ust 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, nie znajduje uzasadnienia. Organ I instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, gdzie jest centrum życiowe Skarżącej i dlaczego nie podjęła do tej pory próby odbudowania zniszczonej stodoły.

Organ odwoławczy wskazał również na konieczność szczególnej ochrony środków finansowych tworzących budżet państwa. W tej sytuacji prawem organu I instancji było zwrócenie się do Wojewody [...] o merytoryczną ocenę złożonego wniosku oraz ewentualne uruchomienie dotacji ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych. Ośrodek został zobowiązany do przedstawienia zawiłości prowadzonego postępowania toczącego się od 2017 r. i dotychczasowych powodów odmowy przyznania pomocy, a także wątpliwości co do zasadności przyznania pomocy oraz dokonanych ustaleń przez WSA.

Zarzut o zaniechaniu przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę z akt postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy S. w sprawie [...], który ma świadczyć o traktowaniu przez organ I instancji, analogicznych stanów faktycznych w sposób odmienny, zależny od nieznanych stronie kryteriów, nie znajduje uzasadnienia. W przedstawionej sprawie córka nie zamieszkuje z matką, która ma prawo dożywocia i w związku z tym otrzymała zasiłek celowy na remont budynku gospodarczego po uzyskaniu zgody właściciela. Skoro Skarżąca dowodzi, że stan faktyczny jest taki sam jak w rozpatrywanej sprawie, a organ w sposób odmienny, zależny od nieznanych stronie kryteriów ją rozpatruje, to oznacza, że strona sama przyznaje, że nie zamieszkuje z matką, bratem i jego rodziną.

Strona została poinformowana o zakończeniu postępowania administracyjnego prowadzonego w tej sprawie oraz o możliwości wypowiedzenia się w terminie, co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, w tym organ umożliwił stronie przedłożenie nowych dowodów, co sprawia, że zarzut naruszenia art. 79a kpa nie znajduje uzasadnienia. Podobnie nie zaistniało ze strony organu naruszenie art. 10 § 1 kpa, gdyż o wszystkich czynnościach podejmowanych przez organ I instancji strona była informowana; nadto w każdym stadium postępowania miała zapewniony czynny udział oraz możliwość realizacji pozostałych uprawnień przewidzianych przez ten przepis. Należy też podkreślić, że w żaden sposób organ I instancji nie uchybił ustawowemu uprawnieniu strony przewidzianemu przez przepis art. 73 § 1 kpa wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów.

Za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 79 § 1 kpa, ponieważ przed wezwaniem do zeznań na piśmie na okoliczność zamieszkiwania strony na terenie R., wskazane w odrębnym wezwaniu osoby nie będące stroną, strona została zobowiązana pod rygorem pominięcia do złożenia w terminie i na piśmie pytań, na które osoby wezwane zostaną zobowiązane do pisemnego udzielenia odpowiedzi. Strona nie skorzystała z tej możliwości, a przewidziany sposób odebrania zeznań od tych osób nie jest poddany regulacji przez wskazany przepis.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Skargę na powyższą decyzję złożyła Skarżąca, zarzucając jej:

1. obrazę prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów w sytuacji, gdy Skarżąca spełniła warunki uprawniające ją do uzyskania pomocy w formie wnioskowanego zasiłku celowego, zaś odmowa przyznania takiej pomocy w oparciu o regulację prawną zawartą w piśmie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak [...] , pozostaje w rażącej sprzeczności z ww. uregulowaniami ustawowymi oraz ratio legis tych przepisów i nie może stanowić podstawy prawnej takiej odmowy;

2. obrazę prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę przyznania świadczenia pomimo niemożności przezwyciężenia przez Skarżącą trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości;

3. obrazę prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę udzielenia wsparcia Skarżącej i jej rodzinie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w godnych warunkach;

4. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 77, art. 78. § 1 w zw. z art. 80 i 81 kpa polegające na wybiórczej i stronniczej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez:

- odmowę przyznania waloru wiarygodności zeznaniom świadków powołanych przez stronę oraz stronnicze potraktowanie tej części zeznań świadków, która pokrywa się z interpretacją stanu faktycznego przyjętego przez organ administracyjny;

- ocenę dowodu z dokumentów przeprowadzonych przez organ w sposób dowolny i stronniczy poprzez interpretację złożonych wniosków przez stronę i jej rodzinę w innych postępowaniach administracyjnych, gdzie definicje rodziny i gospodarstwa domowego mają zupełnie odmienny charakter;

b) art. 81a kpa poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego w zakresie prowadzenia centrum interesów życiowych strony na jej niekorzyść;

c) art. 7b w zw. z art. 8 § 2 w zw. z art. 106 § 1 i 2 w zw. z art. 81 kpa poprzez zwrócenie się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. z wnioskiem o ustosunkowanie się / zajęcie stanowiska do przedstawionego przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy, załączenie do wniosku dokumentów z akt sprawy administracyjnej, pomimo braku poinformowania strony o wystąpieniu z takim wnioskiem, uniemożliwienie ustosunkowania się do wyników przeprowadzonego dowodu oraz braku podstawy prawnej przeprowadzenia przez organ wyżej wymienionego dowodu, przy jednoczesnym braku wydania w tym zakresie przez organ wezwany postanowienia zawierającą osnowę stanowiska, na które służy zażalenie;

d) art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie Skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, uniemożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności poprzez brak doręczenia postanowienia z [...] .10.2020 r. w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z pisemnych zeznań świadków, zawiadomienia z [...] .11.2020 r. do udziału w podejmowanych czynnościach i złożenia zeznań na piśmie skierowanych do mieszkańców R. zamieszkujących w sąsiedztwie strony, braku poinformowania o przeprowadzeniu dowodu z pisemnych zeznań świadków, braku poinformowania/doręczenia postanowienia w przedmiocie zwrócenia się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. celem uzyskania "opinii/stanowiska" odnośnie oceny stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie, braku poinformowania o zakończeniu postępowania administracyjnego i wezwania do złożenia stosownych wniosków;

e) art. 79 § 1 kpa poprzez zaniechanie zawiadomienia o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z pisemnych zeznań świadków oraz pozostałych dowodów dopuszczonych w uzupełniającym postępowaniu dowodowym oraz uniemożliwianie stronie czynnego udziału w postępowaniu;

f) art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji okoliczności przemawiających za uznaniem, że Skarżąca ma możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości oraz zaniechanie wskazania, gdzie znajduje się jej centrum życiowe oraz okoliczności wskazujących, gdzie jest rzeczywiste centrum jej interesów życiowych;

5. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:

- centrum interesów życiowych Skarżącej pozostaje poza granicami kraju, pomimo braku w tym zakresie jednoznacznych dowodów;

- przyjęcie, że funkcję stodoły przejęły pozostałe budynki gospodarcze, pomimo że zboże przetrzymywane jest u osób trzecich, a pozostałe produkty niezbędne do prowadzenia gospodarstwa na zewnątrz budynków z uwagi na brak możliwości składowania ich w budynku mieszkalnym, a twierdzenia prezentowane przez świadków w tym zakresie nie powinny mieć jakiegokolwiek znaczenia, gdyż tylko domownicy mogą mieć pełną wiedzę na tę okoliczność, a ewentualne wątpliwości powinien rozstrzygnąć powołany w tym zakresie biegły z zakresu budownictwa.

Mając na uwadze powyższe, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2020 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie była zasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako "ppsa"), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego ani dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, natomiast niewątpliwie organy dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, jednak naruszenia te nie miały wpływu na ostateczny wynik sprawy. Naruszenia te zostaną poddane analizie w dalszej części uzasadnienia. Pomimo tego że wystąpiły one, organ w prawidłowy sposób ustalił stan faktyczny w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, a konkretnie ustalił, że Skarżąca nie prowadziła gospodarstwa domowego w R., ponieważ w okresie, kiedy wystąpiła klęska żywiołowa (a także w okresie późniejszym), mieszkała w innym miejscu, a mianowicie w N.

Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. W myśl art. 40 ust. 1 cyt. ustawy, zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2). Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3).

W sprawie bezsporne jest, że wskutek klęski żywiołowej (silny wiatr) 11.08.2017r. doszło do zniszczenia stodoły (w 72,5%) na nieruchomości, której właścicielką jest Skarżąca, zatem strata ta podpada pod cyt. przepis, w oparciu o który Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem znak: [...] z dnia 17 sierpnia 2017 r. określił zasady udzielania pomocy na odbudowę lub remont zniszczonych budynków lub lokali mieszkalnych (zmienione następnie pismem - zasadami znak: [...] z dnia 29 sierpnia 2017 r. oraz [...] z dnia 25.05.2018 r.). Stosownie do treści pkt I.4 ww. pisma, pomoc przyznawana jest rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, prowadzącym, w dniu wystąpienia zdarzenia klęskowego, gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym zniszczonym lub uszkodzonym w wyniku tego zdarzenia, zwanym dalej "osobami uprawnionymi". Zgodnie z pkt I.3 ww. pisma pomoc jest przyznawana również w przypadku zniszczenia lub uszkodzenia budynku lub budynków gospodarczych, wchodzących w skład gospodarstwa domowego, zatem odnosi się to również do stodoły. Natomiast z pkt I.6 zd. 1 ww. pisma, jeżeli w zniszczonym lub uszkodzonym budynku/lokalu mieszkalnym gospodarstwo domowe nie było prowadzone w dniu zdarzenia klęskowego, nie zachodzą przesłanki do przyznania pomocy.

W tym miejscu wskazać należy, że wprawdzie wskazane pismo organu rządowego nie należy do źródeł prawa powszechnie obowiązującego (na co słusznie zwróciła uwagę Skarżąca) niemniej jednak obrazuje ono określone ujednolicone standardy i zasady postępowania organu pomocowego względem osób pokrzywdzonych zdarzeniem klęskowym celem zapewniania równego dostępu do pomocy finansowej ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, a także odzwierciedla ono założenia, na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa celem realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, co wiąże się jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone finansowane z budżetu państwa. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej, do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną. Z kolei, jak stanowi art. 22 pkt 1 cyt. ustawy, do zadań wojewody należy ustalanie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Gmina natomiast, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę, o czym stanowi art. 110 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej, organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego, który przekazuje środki finansowe na realizację tego zadania zleconego, co określa jednocześnie możliwości finansowe organu pomocowego. Dlatego też organ pomocowy powinien dokonać oceny określonych okoliczności występujących w danej sprawie nie tylko w świetle norm prawa materialnego powszechnie obowiązującego zawartych w ustawie o pomocy społecznej, lecz także z uwzględnieniem ww. Zasad udzielania pomocy finansowej (tak samo (zob. wyrok NSA z 25.01.2017 r., II GSK 3501/16). Tym samy nie był zasadny zarzut naruszenia art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z o pomocy społecznej (pkt 1 skargi)

Dodać należy, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie, organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej powoływana jako "kpa") oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

Rozpoznając sprawę z zakresu pomocy społecznej, pamiętać trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 cyt. ustawy), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2). Dlatego też pomoc udzielana w przypadku klęski na podstawie art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej winna być skierowana do osób zamieszkujących w lokalach mieszkalnych lub domach, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu (dotyczy to odpowiednio budynków gospodarczych), wskutek czego osoby te znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć. Sąd podziela stanowisko, wyrażane również w orzecznictwie sądów administracyjnych, że zasiłek celowy z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej w wyniku klęski (por. wyroki NSA: z 20.11.2014 r., I OSK 2216/14, z 12.03.2014 r., I OSK 2846/13, z 27.07.2012 r., I OSK 880/12). Pomoc, o której mowa w art. 40 cyt. ustawy, nie może być udzielana bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. Przy podejmowaniu decyzji w sprawach z zakresu pomocy społecznej organy powinny zatem kierować się dobrem danej osoby i mieć na względzie, że pomoc ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc w postaci zasiłku celowego ma zatem służyć obywatelom w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie (tak NSA w wyroku z 20.11.2014 r., I OSK 2216/14).

Zatem zasiłek celowy nie musi być wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej klęską żywiołową. W przypadku, gdy osoba ubiegająca się o zasiłek celowy na pokrycie skutków klęski żywiołowej ma zapewnione warunki bytowe we własnym zakresie w innym miejscu, czy w innej miejscowości lub kraju, niż dotknięte żywiołem, uznać należy, że ma zapewnione minimum egzystencji, co wskazuje i świadczy zarazem o tym, że pomoc socjalna ze strony państwa na podstawie ustawy o pomocy społecznej nie jest niezbędna. Taka sytuacja z kolei wyklucza możliwość udzielenia jej przedmiotowej pomocy socjalnej. Zasiłek ten - jak wskazuje jego nazwa - jest świadczeniem celowym, a zatem ma spełniać określoną rolę - wspierać osoby dotknięte trudną sytuacją, aby pomóc im zaspokoić niezbędne potrzeby bytowe. (por. wyroki NSA: z 28.11.2012 r., I OSK 2120/12, LEX nr 2732144, z 20.11.2014 r., I OSK 2216/14, LEX nr 2783766, z 14.05.2013 r., I OSK 227/13, z 28.06.2019 r., I OSK 308/19, LEX nr 2639798, wyroki WSA: w Poznaniu z 16.10.2019 r., IV SA/Po 413/19, w Bydgoszczy z 12.02.2019 r., II SA/Bd 1258/18).

Mając na uwadze powyższe, zgodzić się należy z organem, że decydujące znaczenia dla przyznania Skarżącej wnioskowanej pomocy miała okoliczność, czy prowadziła gospodarstwo domowe w R. Przechodząc do rozważań dotyczących tej okoliczności, Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że Skarżąca nie zamieszkiwała pod wskazanym adresem i w związku z tym nie prowadziła tam gospodarstwa domowego. Okoliczność ta wynika z przeprowadzonych w toku postępowania dowodów, a mianowicie:

1. Z wywiadu środowiskowego z [...].09.2017 r. (k. 5-6 akt adm.) wynika, że Skarżąca przebywa w N. Informacji tej udzielił jej brat, a więc osoba doskonale zorientowana w jej sytuacji życiowej, biorąc dodatkowo pod uwagę fakt, że zamieszkuje on w R.

2. Również w wywiadzie środowiskowym z [...].02.2018 r. (k. 28-30 akt adm.) brat Skarżącej potwierdził, że przebywa ona zagranicą.

3. Z oświadczenia M. N. z [...].03.2018 r. (k. 68 akt adm.) wynika, że Skarżąca nie prowadzi gospodarstwa domowego w R., a jedynie od czasu do czasu odwiedza dom rodzinny. Podkreślenia wymaga to, że ww. jest sołtysem sołectwa R., a więc osobą dobrze zorientowaną w sytuacji jego mieszkańców. Ponadto oświadczenie to zostało przez niego złożone po uprzedzeniu go o odpowiedzialności karnej w trybie art. 233 § 1 kk. Następnie przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że widuje Skarżącą mniej więcej raz na kwartał (k. 85-86 akt adm.).

4. Świadek K. P. (k. 100-101 akt adm.) zeznała, że widuje Skarżącą rzadko, ewentualnie w święta i w jej ocenie pracuje i przebywa ona zagranicą. Zeznania te potwierdzają okoliczność, że Skarżąca rzadko przebywa w R. i, co jest częste w przypadku osób pracujących i mieszkających zagranicą, odwiedza dom rodzinny głównie w święta.

5. Z kolejnego wywiadu środowiskowego z [...].05.2018 r. (k. 106-107 akt adm.), który ponownie został z uwagi na nieobecność Skarżącej przeprowadzony z jej bratem, wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z siostrą, jeśli nie przebywa ona zagranicą. Ponownie zatem potwierdzona została okoliczność zamieszkiwania Skarżącej zagranicą, co dodatkowo potwierdza kolejny wywiad środowiskowy z [...].08.2018 r. (k. 136-137 akt adm.), podczas którego przeprowadzania również jej nie zastano. Zatem Skarżąca nie była obecna podczas żadnego z przeprowadzonych w przeciągu 11 miesięcy wywiadów środowiskowych.

6. Skarżącą zastano pod adresem R. dopiero podczas piątego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] .05.2019 r. (k. 180-181 akt adm.), zatem dopiero po ponad półtora roku od daty zniszczenia stodoły. Wątpliwości budzi zawarte w nim oświadczenie Skarżącej, że utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, ponieważ w toku przeprowadzanych z nią przez pracowników GOPS rozmów wynika, że nie potrafiła podać żadnych szczegółów z tym związanych.

7. Świadek K. K. (k. 318-319 akt adm.) zeznał, że Skarżąca od 12 lat mieszka w N., gdzie zajmowała się opieką nad starszą osobą, a obecnie prawdopodobnie kupiła tam kawiarnię lub restaurację.

8. Świadek B. K. (k. 320-321 akt adm.) potwierdził jedynie, że słyszał od brata Skarżącej, że zamieszkuje ona w N. Dowód ten co prawda jedynie pośrednio, ale potwierdza zamieszkiwanie Skarżącej poza granicami kraju.

9. Z pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z [...] .01.2020 r. (k. 334 akt adm.) wynika, że A. D. (żona brata Skarżącej) składając wniosek o prawo do świadczeń wychowawczych przed 12.08.2017 r., wskazywała jako członków rodziny męża i dwójkę dzieci, co świadczy o tym, że wbrew twierdzeniom K. D., jego rodzina nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze Skarżącą.

10. Z kolei z pisma Zakładu Gospodarki Komunalnej w S. z [...] .01.2020 r. (k. 335 akt adm.) wynika, że do 12.08.2017 r. zgłoszono 5 osób, za które dokonywano opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Słusznie organ wskazał, że odpowiada to ilości osób zamieszkujących pod tym adresem, tj. K. D. z żoną i dwójką dzieci oraz matką. Tym samym zasadny jest wniosek, że opłaty te nie były odprowadzane za Skarżącą, ponieważ nie zamieszkiwała ona pod tym adresem.

11. Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...].06.2020 r. (k. 385 akt adm.) wynika natomiast, że Skarżąca nie składała zeznań podatkowych w okresie 2012-2019 r. To również potwierdza, że Skarżąca nie zamieszkiwała w R., osiągając dochody w innym miejscu.

12. Z informacji uzyskanej od Starostwa Powiatowego w S. w piśmie z [...].11.2020 r. (k. 495 akt. adm.), wynika, że Skarżąca nie rejestrowała tam żadnego pojazdu, natomiast jej brat zarejestrował 4.01.2018 r. ciągnik [...]. Wykorzystując tę informację, organ następnie podczas wywiadów środowiskowych ustalił, że Skarżąca nie miała na ten temat wiedzy, co dodatkowo przemawia za wnioskiem, że nie mieszkała w R., ponieważ gdyby zamieszkiwała wspólnie z bratem, wówczas taką wiedzę musiałaby posiadać.

13. Z zeznań świadków M. R. (k. 499 akt adm.) i B. M. wynika, że według ich wiedzy Skarżąca nie zamieszkuje w R.

W ocenie Sądu ww. dowody tworzą spójną całość potwierdzającą, że Skarżąca w dacie wystąpienia klęski żywiołowej oraz również w okresie ją poprzedzającym jak i późniejszym nie zamieszkiwała w R. i przebywała poza granicami kraju.

Natomiast pozostałe dowody znajdujące się w aktach sprawy nie mogą podważyć powyższej tezy. Należą do nich:

1. Oświadczenie Skarżącej z [...] .02.2018 r., w którym stwierdziła ona, że mieszka w domu i jedynie odwiedza chorą koleżankę w N. Dokument ten stanowi jedynie niepotwierdzone innymi wiarygodnymi dowodami twierdzenie Skarżącej.

2. Podobnie zeznania świadków A. M. (k. 88-89 akt adm.), Z. G. (k. 94-95 akt adm.), R. D. (k. 306-307 akt adm.), M. P. (k. 304-305 akt adm.), P. K. (k. 303-304 akt adm.) i J. D. (k. 302-303 akt adm.) jako sprzeczne z ww. dowodami jednoznacznie potwierdzającymi niezamieszkiwanie Skarżącej w R. nie mogły zostać uznane za wiarygodne. W związku z powyższym nie mogły one stanowić podstawy do ustalenia stanu faktycznego w analizowanej sprawie.

3. Natomiast zeznania świadków O. M. (k. 91-92 akt adm.), M. K. (k. 97-98 akt adm.), M. J. (k. 497 akt adm.), M. B. (k. 496 akt adm.), B. J. (k. 489 akt adm.), M. C. (k. 488 akt adm.), J. M. (k. 487 akt adm.), S. T. (k. 486 akt adm.) i H. K. (k. 482 akt adm.) nie wnoszą do sprawy żadnych istotnych okoliczności, ponieważ nie posiadali oni wiedzy na temat zamieszkiwania przez Skarżącą w R.

4. Z pisma KRUS z [...].06.2020 r. wynika, że Skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 2003 r. Okoliczność ta jednak w żaden sposób nie wpływa na ustalenia dotyczące miejsca zamieszkania Skarżącej. Fakt podlegania ubezpieczeniu nie stanowi dowodu na zamieszkiwania danej osoby w określonym miejscu.

5. Odnosząc się do faktu zwrócenia się przez organ I instancji do K. Urzędu Wojewódzkiego pismem z [...].07.2020 r. (k. 414 akt adm.) o ustosunkowanie się do sprawy oraz odpowiedzi udzielonej przez ww. urząd (z [...].09.2020 r., k. 426-428 akt adm.), wskazać trzeba, że wbrew twierdzeniom skargi, nie stanowiło to naruszenia przepisów. Podkreślenia bowiem wymaga to, że wypłata wnioskowanego przez Skarżącą zasiłku nastąpiłaby ze środków Skarbu Państwa, zatem słusznie było zwrócenie się o stanowisko w tym zakresie (o czym mowa była we wcześniejszej części uzasadnienia odnoszącej się do związania organu treścią Zasad udzielania pomocy finansowej). Przede wszystkim jednak organ w analizowanej sprawie w żaden sposób nie opierał swoich ustaleń na treści ww. pisma z [...].09.2020 r., nie odwoływał się w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia do stanowiska wyrażonego przez K. Urząd Wojewódzki. Stanowiło ona dla organów I i II instancji jedynie informację o stanowisku urzędu wojewódzkiego.

Zasadnie wskazuje natomiast w skardze Skarżąca, że nieuprawnione było działanie organu odmawiające jej pełnomocnikowi udzielenia informacji, jacy konkretnie świadkowie będą przesłuchani w sprawie. Podanie jedynie ogólnej tezy, która miała być ustalana w toku ich przesłuchania, uniemożliwiło Skarżącej zadanie konkretnym świadkom konkretnych pytań, w zależności od oceny przez Skarżącą wiedzy, jaką mogli oni mieć w sprawie. Tym niemniej pełnomocnik Skarżącej został następnie zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w trybie art. 10 § 1 kpa (k. 502 akt adm.), jednak nie złożył po tym żadnych wniosków, a w szczególności w zakresie uzupełnienia przesłuchania świadków.

W tym miejscu należy dodatkowo stwierdzić, że w związku z powyższym zupełnie niezrozumiały i nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art. 10 § 1 kpa. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż podnosząc zarzut naruszenia praw procesowych zagwarantowanych art. 10 § 1 kpa, strona musi nie tylko wykazać, że takie naruszenie istotnie miało miejsce, ale ponadto, że uniemożliwiło jej ono podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej - co miało istotny wpływ - na rozstrzygnięcie sprawy. W sytuacji przedstawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego niezapewnienia udziału w każdym studium postępowania koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności, a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. (por. wyroki NSA z 24.05.2007 r., II GSK 4/07 i z 2.09.2009 r., II OSK 1317/08, wyroki WSA w Poznaniu z 27.02.2013 r., IV SA/Po 1109/12 z 9.11.2017 r., IV SA/Po 328/17). Skarżąca nie wskazała w skardze, że uchybienie to nie pozwoliło jej na dokonanie konkretnych czynności procesowych, które miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Nie były zasadne zarzuty naruszenia art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej (pkt 2 i 3 skargi), ponieważ ustalenie, że Skarżąca nie prowadziła gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem, w związku z czym nie może być mowy o braku możliwości przezwyciężenia przez nią trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości.

Z przyczyn wskazanych wyżej Sąd uznał, że stan faktyczny został ustalony przez organy w prawidłowy sposób, zatem nie można było uznać za zasadne zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 77, art. 78 § 1 w zw. z art. 80 i art. 81, art. 81a oraz art. 107 § 3 kpa.

Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 79 kpa, ponieważ nie jest możliwe zawiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z pisemnych zeznań świadków.

Odnosząc się do podnoszonego przez Skarżącą zarzutu, że organy nieprawidłowo ustaliły, iż funkcję stodoły przejęły pozostałe budynki gospodarcze, wskazać należy, że z uwagi na nieprowadzenie przez Skarżącą pod wskazanym adresem gospodarstwa domowego okoliczność ta nie miała w sprawie żadnego znaczenia.

Sąd dostrzegł natomiast inne naruszenie przez organy przepisów postępowania w zakresie ich ustaleń dotyczących tego, że podczas przeprowadzania [...] .05.2019 r. wywiadu środowiskowego Skarżąca na pytanie, gdzie pracuje, odpowiedziała, że pracuje dorywczo i odmówiła podania informacji, czy jest to praca w kraju czy zagranicą. Okoliczność odmowy udzielenia takiej informacji nie wynika z treści ww. wywiadu (k. 180-181 akt adm.). Naruszenie powyższe nie miało jedna wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Reasumując, organ rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego. Organ z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania w toku postępowania odwoławczego dokonał samodzielnej oceny prawnej jak i dowodowej sprawy w jej całokształcie, a motywy swojego działania zawarł w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. Tak jak tego wymaga art. 107 § 3 kpa, wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, wyjaśnił również podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący. Zarzucić jedynie można organowi, że w bardziej szczegółowy sposób nie wskazał przyczyn, z powodu których określonym dowodom (w szczególności zeznaniom świadków potwierdzających zamieszkiwanie przez Skarżącą w R.) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Naruszenie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ ostatecznie ustalenia organu były prawidłowe.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że organy w prawidłowy sposób ustaliły stan faktyczny, który jednoznacznie wskazuje na niezamieszkiwanie Skarżącej w R., co implikuje konstatację, że nie prowadziła ona tam gospodarstwa domowego i co prowadzi do wniosku, że, mając na uwadze wcześniejsze rozważania, nie było możliwe przyznanie jej wnioskowanego zasiłku. Tym samym stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ppsa podlegała oddaleniu.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

J. Brzezińska J. Wichrowski J. Janiszewska-Ziołek