Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 260/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant referent stażysta - Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi Z. ... Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... listopada 2017 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Z. ... Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez Z. Grupę Producentów Rolnych Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej jako Skarżący, Grupa) decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]2017 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]r. znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji Marszałka Województwa L. z dnia [...] r. nr [...] dot. stwierdzenia spełnienia przez Z. Grupę Producentów Rolnych Sp. z o. o. warunków określonych w art. 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach i dokonania wpisu tego podmiotu do rejestru Marszałka Województwa L. w grupie produktów: "ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych".

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 983, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą z dnia 15 września 2000 r." i art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 1888), zwanej dalej "ustawą z dnia 11 września 2015 r.", wydał w dniu [...] r. decyzję znak [...] stwierdzającą nieważność decyzji Marszałka Województwa L. z dnia [...] r. nr [...] wydaną w przedmiocie stwierdzenia spełnienia przez Z. Grupę Producentów Rolnych Sp. z o. o. warunków określonych w art. 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 tej ustawy i dokonania wpisu ww. podmiotu do rejestru Marszałka Województwa L. w grupie produktów: "ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych''. Opierając się na całym zgromadzonym podczas prowadzonego postępowania materiale dowodowym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że decyzja Marszałka Województwa L. z dnia [...] r. nr [...] została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, tj. art. 156 § 1 pkt 1 Kpa - ze względu na brak upoważnienia dla Dyrektora Departamentu Rolnictwa i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa L. do wydania, w imieniu Marszałka Województwa L., ww. decyzji.

Wskazano też, że decyzja Marszałka została wydana z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Organ stwierdził, że analiza umowy spółki Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o. wykazała, że w § 12 ust. 3 zawarto postanowienie, zgodnie z którym wspólnik, który zamierza wystąpić z grupy i zbyć swoje udziały w całości lub w części powinien zgłosić swój zamiar Zarządowi, co najmniej na 12 miesięcy przed końcem roku obrachunkowego. Jak wskazuje § 26 ust. 1 umowy spółki Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o., rok obrotowy spółki pokrywa się z rokiem kalendarzowym, natomiast zgodnie z § 18 ust. 2 ww. umowy, rok obrotowy oznacza rok obrachunkowy. W opinii Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazany termin na zgłoszenie zamiaru wystąpienia wspólnika z Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o., jak i brak odpowiedniego zapisu w jakiej formie ma nastąpić zgłoszenie zamiaru wystąpienia wspólnika z ww. spółki nie spełniają wymogu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Zgodnie bowiem z brzmieniem ww. regulacji, informacja o zamiarze wystąpienia z grupy powinna być złożona na piśmie co najmniej na 12 miesięcy przed końcem danego roku działalności grupy, tj. okresu kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, począwszy od uzyskania statusu grupy producentów rolnych na mocy decyzji marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę grupy. Przekładając powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, decyzja Marszałka Województwa L. nr [...], na mocy której Z. Grupa Producentów Rolnych Sp. z o.o. uzyskała status grupy producentów rolnych, została wydana w dniu [...] r., wobec powyższego, rok działalności spółki jako grupy producentów rolnych jest okresem innym niż jej rok obrachunkowy.

Ponadto, w § 13 ust. 2 pkt 3 umowy spółki Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o.o. zawarto obowiązek sprzedaży przez wspólnika ww. spółki co najmniej 75% wyprodukowanych przez niego produktów, przeznaczonych do dalszej odsprzedaży, tj. ziarna zbóż i nasion roślin oleistych, za pośrednictwem grupy, która ma obowiązek ich zakupu. Stwierdzono, że powyższe postanowienie nie spełniało wymogu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r., bowiem jak wskazywał ten przepis, akt założycielski grupy producentów rolnych powinien zawierać wymóg sprzedaży przez członków grupy całości produktów lub grupy produktów za pośrednictwem grupy oraz odstępstwa od tej zasady. Zatem zgodnie z tym przepisem, zasadą jest sprzedaż całości produktów za pośrednictwem grupy i jedynie wyjątkowo, w ściśle określonych w akcie założycielskim przypadkach, grupa mogła odstąpić od tej zasady. Niezależnie od tego, w jaki sposób określono w akcie założycielskim grupy producentów rolnych wymóg sprzedaży produktów za pośrednictwem grupy, bezwzględnie obowiązujący przepis art, 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. nakładał na członków grupy obowiązek sprzedaży całości ich produkcji za jej pośrednictwem. Tymczasem, zgodnie z postanowieniem § 13 ust. 2 pkt 3 umowy Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o., wspólnicy zostali zobowiązani jedynie do sprzedaży co najmniej 75% wyprodukowanych przez nich produktów za pośrednictwem grupy (zamiast 100% jak wskazywał ww. przepis). Mając na uwadze powyższe uznać należy, że zasada dotycząca obowiązku sprzedaży przez członków grupy producentów rolnych całości wyprodukowanych przez nich produktów za pośrednictwem grupy nie została określona w akcie założycielskim Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o. mimo, iż art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. jasno wskazywał, że każdego z członków grupy producentów rolnych ma obowiązywać wymóg sprzedaży całości produkcji za jej pośrednictwem.

Mając na uwadze wskazane powyżej ustalenia Minister stwierdził, że umowa Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o. zawarta w formie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia [...] r. nie zawiera elementów, które były wskazane w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. jako obowiązkowe postanowienia aktu założycielskiego grupy producentów rolnych, tj. obowiązku sprzedaży przez wspólników całości produktów za pośrednictwem Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o.

Strona skarżąca złożyła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] r. znak [...], w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. znak [...] wskazując w uzasadnieniu, że w wyniku analizy aktu założycielskiego Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o., sporządzonego w formie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia [...] r. stwierdzono, że nie zawiera on postanowienia wskazanego w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r., tj. wymogu sprzedaży przez członków grupy całości produktów lub grupy produktów za pośrednictwem grupy (przy jednoczesnej możliwości określenia odstępstw od tej zasady). Powyższe, w opinii organu, stanowiło jednoznacznie o niespełnieniu przez Z. Grupę Producentów Rolnych Sp. z o. o. warunku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. który stanowi, że przedsiębiorca może prowadzić swoją działalność jako grupa producentów rolnych pod warunkiem, że jego akt założycielski spełnia wymagania określone w art. 4 tej ustawy.

Z. Grupa Producentów Rolnych Sp. z o. o. zaskarżyła w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] r. znak [...], o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] r. znak [...], wnosząc o uchylenie obydwu decyzji, jak też o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów tj. :

art. 8 K.p.a. z uwagi na to, że przez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] r. zaskarżona decyzja rażąco narusza zasadę zaufania do władzy publicznej;

art. 156 § 2 K.p.a. z uwagi na to, że przez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] r. zaskarżona decyzja wyeliminowała z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzję Marszałka Województwa L. z dnia 20 lipca 2007 r. nr [...], która to decyzja od dnia jej wydania (...) r. wywołała nieodwracalne skutki prawne;

art. 156 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. z uwagi na to, że w zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dowiódł naruszenia przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.) ani rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) przy wydawaniu przez Marszałka Województwa L. decyzji z dnia [...] r. nr [...], której nieważność stwierdził decyzją z dnia [...] r., utrzymaną w mocy przez zaskarżoną decyzję.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Przypomnieć należy, że kontrolowane w sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 16 § 1 K.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Powołany przepis odwołuje się do nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Tryby te muszą być traktowane jako wyjątek od zasady trwałości, co nakazuje wykładać ich przesłanki w sposób ścisły.

Postępowanie w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie art. 156 K.p.a. Należy podkreślić, że celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji w kontekście tego, czy jest ona dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a.

Przepis ten stanowi że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która :

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną;

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej niewykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

W podstawie prawnej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 lipca 2017 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a, zgodnie z którymi, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1) oraz bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2).

Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, sąd poddał analizie zasadność weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze postępowania nieważnościowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Może zostać wszczęte na wniosek lub - jak w niniejszej sprawie - z urzędu.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji.

Przechodząc do omawiania ustalonej przez organ podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji wynikającej z treści art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r., w brzmieniu sprzed jej nowelizacji ustawą z dnia 11 września 2015 r., marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę grupy stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, spełnienie przez grupę warunków określonych w art. 3 albo art. 3a oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 i dokonuje wpisu grupy do rejestru grup.

Organ ustalił, że marszałkiem właściwym do wydania ww. decyzji administracyjnej był Marszałek Województwa L., bowiem siedziba ww. podmiotu znajduje się w Z. (woj. l.). Ustalenie wystąpienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nastąpiło, gdyż organ uznał, iż osoba podpisana na decyzji – Z. B. - Dyrektor Departamentu Rolnictwa i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa L., nie miała upoważnienia do podpisania decyzji w imieniu Marszałka. Powyższe ustalenia organ poczynił w decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie odpowiedzi udzielonej przez Marszałka na pismo Ministra o nadesłanie kopii upoważnienia dla Z. B., gdyż akta nie awierają takiego upoważnienia. W odpowiedzi Marszałek Województwa L. poinformował, iż akta osobowe Z. B. nie zawierają takiego upoważnienia.

W toku postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy organ ponownie zwrócił się do Marszałka o udzielenie informacji, czy Z. B. posiadał upoważnienie do wydania, w imieniu Marszałka Województwa, decyzji administracyjnej w ww. sprawie. W odpowiedzi organ został poinformowany, iż w Urzędzie nie zostało odnalezione stosowne upoważnienie wydane dla Z. B. - Dyrektora Departamentu Rolnictwa i Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa L. w L. Na podstawie tego pisma organ doszedł do przekonania, że Z. B. nie posiadał upoważnienia do podpisania decyzji w imieniu Marszałka.

W ocenie Sądu jest to ustalenie co najmniej przedwczesne.

Brak odnalezienia upoważnienia nie jest równoznaczny z jego brakiem w dacie wydawania decyzji. Należy zauważyć, że decyzję z [...] r. podpisał Z. B. z powołaniem się na upoważnienie Marszałka – decyzja jest opatrzona stosowną imienną pieczątką oraz okrągłą pieczęcią Marszałka Województwa L. Jeśli Minister, w ramach przeprowadzanych z urzędu czynności kontrolujących, czy decyzja ustalająca spełnienie warunków uznania nie jest obarczona wadami powodującymi nieważność, chce wyjaśnić upoważnienie do podpisania decyzji, winien to uczynić w sposób całkowicie nie budzący wątpliwości i ustalić ten fakt w drodze postępowania, dokonując np. czynności przesłuchania zarówno Z. B., jak też osoby sprawującej urząd Marszałka Województwa L. w kadencji, w której była wydana decyzja z [...]r. oraz - w miarę potrzeby - innych osób mających wiedzę w tej kwestii.

Jak już wyżej wspomniano Z. B. powołał się podpisując decyzję na posiadane upoważnienie Marszałka. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z orzecznictwa sądów administracyjnych nie wynika tak restrykcyjna interpretacja art. 268a K.p.a. Nie zawsze bowiem upoważnienie to musi przybierać formę specjalnego pisma. Może ono np. wynikać z regulaminu organizacyjnego (por. wyrok NSA w Białymstoku z dnia 13 marca 1997 r., SA/Bk 781/96, LEX nr 27446). Wyrażany jest też pogląd, iż upoważnienie to może zostać wyrażone w każdej formie pod warunkiem, że zachowana została forma pisemna oświadczenia woli organu i zakres upoważnienia objęty tym oświadczeniem był czytelny (por. M. Jaśkowska Komentarz aktualizowany do art. 268(a) Kodeksu postępowania administracyjnego, Wyd. LEX).

Drugą z przesłanek stwierdzenia nieważności wymienioną w cytowanym wyżej art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jest przesłanka, na którą powołał się organ, tj. decyzja wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydaniu decyzji administracyjnych rozumianych jak indywidualne akty administracyjne zewnętrze. Przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć oczywistą sprzeczność z przepisem prawa nie do pogodzenia z założeniami działania organu praworządnego państwa, z zasadą demokratycznego państwa prawnego i wymaganiami praworządności.

Należy przypomnieć, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Marszałka Województwa L. z [...] r. dotyczącej stwierdzenia spełnienia przez Stronę skarżącą warunków określonych w art. 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 6 tej ustawy i dokonania wpisu do rejestru grup producentów rolnych.

Przepisy prawa materialnego właściwe w niniejszej sprawie zawiera ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw. Art. 3 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy wskazuje, że przedsiębiorca posiadający osobowość prawną może prowadzić swoją działalność jako grupa producentów rolnych pod warunkiem, że działa na podstawie aktu założycielskiego (statutu lub umowy) spełniających wymagania określone w art. 4 tej ustawy. W przypadku gdy podmiot wnioskujący o przyznanie statusu grupy producentów rolnych nie zawarł w swoim akcie założycielskim obligatoryjnych elementów, wymienionych w art. 4 ust. 1 tej ustawy marszałek województwa, na podstawie art. 10 tej ustawy, powinien wydać decyzję administracyjną o odmowie stwierdzenia spełnienia przez grupę określonych w ustawie warunków wpisu do rejestru i dokonania wpisu do rejestru.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o grupach producentów rolnych akt założycielski grupy powinien zawierać w szczególności wymóg sprzedaży przez członków grupy całości produktów lub grupy produktów za pośrednictwem grupy oraz odstępstwa od tej zasady.

Natomiast akt założycielski Skarżącej strony, sporządzony w formie aktu notarialnego Repertorium A Nr [...] z dnia [...] r., zawiera w § 13 ust. 2 pkt 3 umowy spółki Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o. obowiązek sprzedaży przez wspólnika ww. spółki co najmniej 75% wyprodukowanych przez niego produktów, przeznaczonych do dalszej odsprzedaży, tj. ziarna zbóż i nasion roślin oleistych, za pośrednictwem grupy, która ma obowiązek ich zakupu

Nadto w § 12 ust. 3 zawarto postanowienie, zgodnie z którym wspólnik, który zamierza wystąpić z grupy i zbyć swoje udziały w całości lub w części powinien zgłosić swój zamiar Zarządowi, co najmniej na 12 miesięcy przed końcem roku obrachunkowego. Jak wskazuje § 26 ust. 1 umowy spółki Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o., rok obrotowy spółki pokrywa się z rokiem kalendarzowym, natomiast zgodnie z § 18 ust. 2 ww. umowy, rok obrotowy oznacza rok obrachunkowy. W opinii Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazany termin na zgłoszenie zamiaru wystąpienia wspólnika z Z. Grupy Producentów Rolnych Sp. z o. o. jak i brak odpowiedniego zapisu w jakiej formie ma nastąpić zgłoszenie zamiaru wystąpienia wspólnika z ww. spółki nie spełniają wymogu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Zgodnie bowiem z brzmieniem ww. regulacji, informacja o zamiarze wystąpienia z grupy powinna być złożona na piśmie co najmniej na 12 miesięcy przed końcem danego roku działalności grupy, tj. okresu kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, począwszy od uzyskania statusu grupy producentów rolnych na mocy decyzji marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę grupy. W ocenie Ministra skoro decyzja Marszałka Województwa L., na mocy której Z. Grupa Producentów Rolnych Sp. z o.o. uzyskała status grupy producentów rolnych, została wydana w dniu [...] r., wobec powyższego, rok działalności ww. spółki jako grupy producentów rolnych jest okresem innym niż jej rok obrachunkowy.

Zdaniem Sądu decyzja Marszałka Województwa L. z dnia [...] r., nadająca Skarżącej Grupie Producentów status grupy producentów rolnych i wpisanie do rejestru grup, została wydana z naruszeniem art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o grupach producentów rolnych, jednakże w rozpoznawanej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem akt założycielski Grupy zawierał zapisy dotyczące wymogu sprzedaży przez członków grupy produktów za pośrednictwem grupy, jakkolwiek nie realizował wymogu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o grupach producentów rolnych w pełnym zakresie. Zawierał też zapisy odnoszące się do wskazanego terminu na zgłoszenie zamiaru wystąpienia wspólnika z Grupy Producentów, choć nie spełniały one wymogu określonego w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r.

Sąd podkreśla, że z treści art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi zatem każde naruszenie prawa ale naruszenie prawa w stopniu rażącym. Natomiast z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamione każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane w sposób rozszerzający.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1098/14).

Jak słusznie podkreślił WSA w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1152/15, "...zgodnie z przyjętym, jednolitym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki. Przy korzystaniu z tej wywołującej najdalej idące konsekwencje instytucji wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 878/10, LEX nr 992652 oraz z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1614/09, LEX nr 746680)."

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości zaprezentowane stanowiska i stwierdza, że decyzja Marszałka Województwa L. z dnia [...] r. nie narusza prawa w stopniu rażącym, a w związku z tym brak przesłanki stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Wobec powyższego znajdują uzasadnienie zarzuty skargi dotyczące uchybienia przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu właściwe rozpoznanie przez organ treści art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. mogłoby doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia.

W prowadzonym postępowaniu organy winny zatem ponownie rozpatrzyć sprawę, mając na względzie wskazane powyżej rozważania Sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust. 1 litera a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Odnośnie do wniosku o zwrot kosztów, Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje Skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do kosztów tych zalicza się między innymi koszty sądowe, w tym wpis, a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę skarżącą, o czym stanowi art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów Sąd rozstrzygnął zatem w oparciu o wskazane przepisy, zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę 457 zł, stanowiącą sumę uiszczonego w sprawie wpisu sądowego (200 zł) oraz wynagrodzenia doradcy podatkowego (240 zł), jak też zwrotu opłaty skarbowej.