Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2898/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 274b § 1, art. 217 § 2, art. 210 § 4, art. 219, art. 210 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 87 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1221
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca) asesor WSA Piotr Dębkowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r. uchyla zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] września 2018 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik US lub organ pierwszej instancji) z [...] czerwca 2018 r. nr [...], w przedmiocie przedłużenia do 31 grudnia 2018 r. terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym wykazanej w korekcie deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r., na rzecz F. sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: strona lub skarżąca).

Dyrektor IAS ustalił, co następuje:

W Urzędzie Skarbowym W. strona 22 września 2017 r. złożyła deklarację podatkową VAT-7 za sierpień 2017 r. z wykazaną kwotą podatku od towarów i usług w wysokości 140.000,00 zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni w trybie art. 87 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm., dalej: ustawa o VAT).

Naczelnik US w toku prowadzonych czynności sprawdzających postanowieniem z [...] listopada 2017 r. przedłużył termin dokonania zwrotu wykazany w deklaracji podatkowej VAT-7 za sierpień 2017 r. w powyższej wysokości do 31 stycznia 2018 r.

Wobec strony 28 listopada 2017 r. została wszczęta kontrola podatkowa, między innymi, w zakresie sprawie prawidłowości rozliczenia podatku VAT za czerwiec i sierpień 2017 r.

Jednocześnie postanowieniem z [...] listopada 2017 r. Naczelnik US przedłużył termin dokonania zwrotu za sierpień 2017 do 30 marca 2018 r. Kolejnym postanowieniem, z [...] marca 2018 r. organ pierwszej instancji przedłużył termin dokonania zwrotu podatku wykazanego w deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r. do 29 czerwca 2018 r.

Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. Naczelnik US przedłużył termin dokonania zwrotu podatku wykazanego w deklaracji VAT-7 za powyższy okres w wysokości 140.000,00 zł do 31 grudnia 2018 r. Organ ten w uzasadnieniu tego postanowienia, powołując się na podstawy przedłużenia terminu zwrotu, tj. art. 87 ust. 2, ust. 2a i 2b, oraz art. 84 ust. 4a ustawy o VAT, wskazał, że w toku czynności sprawdzających ustalono, iż kwota do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynika, między innymi, z kwoty nadwyżki z poprzednich okresów rozliczeniowych w wysokości 38.093,00 zł i w związku z powyższym zachodzi konieczność dodatkowej weryfikacji poprawności odliczenia podatku naliczonego przez skarżącą. Ponadto z posiadanych informacji wynikało, że w związku z prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w W. śledztwem istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa przez głównego dostawcę towarów.

Zdaniem organu pierwszej instancji, powyższe okoliczności, w tym fakt iż u głównego dostawcy prowadzona jest kontrola celno - skarbowa, stanowią przesłanki dalszego sprawdzenia rozliczenia podatnika. Ponadto w toku kontroli podatkowej wystąpiono z wnioskami do organów podatkowych właściwych dla kontrahentów strony o wystosowanie wniosków SCAC, przeprowadzenie czynności sprawdzających i przesłuchań świadków oraz przeprowadzenie kontroli podatkowych. Do dnia wydania postanowienia organ podatkowy nie otrzymał odpowiedzi na przedmiotowe wnioski. W toku kontroli prowadzone są przesłuchania świadków. Świadkowie, którzy nie stawili się na przesłuchanie, zostali wezwani ponownie.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie postanowienia z [...] września 2018 r. Dyrektor IAS ustalił, że skarżąca złożyła deklarację podatkową VAT-7 za sierpień 2017 r. z zadeklarowaną kwotą do zwrotu w wysokości 140.000,00 zł. w terminie 60 dni, w której to deklaracji wykazano:

– dostawę towarów oraz świadczenie usług na terenie kraju opodatkowane stawką 5% w kwocie netto 75.469,00 zł oraz podatek należny w wysokości 3.773,00 zł;

– dostawę towarów oraz świadczenie usług na terenie kraju opodatkowane stawką 7/8% w kwocie netto 418.353,00 zł oraz podatek należny w wysokości 33.468,00 zł;

– dostawę towarów oraz świadczenie usług na terenie kraju opodatkowane stawką 22/23% w kwocie netto 2.645.656,00 zł oraz podatek należny w wysokości 608.501,00 zł:

– wewnątrzwspólnotową dostawę towarów w kwocie 838.054,00 zł:

– nabycie towarów i usług pozostałych w kwocie netto 3.709.991,00 zł oraz podatek naliczony w wysokości 764.811,00 zł;

– kwotę nadwyżki z poprzedniej deklaracji w wysokości 38.093,00 zł.

Dyrektor IAS akceptując zasadność przedłużenia terminu analizowanego zwrotu dokonanego na podstawie postanowienia Naczelnika US z [...] czerwca 2018 r., wskazał na następujące okoliczności uzasadniające dalszą weryfikacje rozliczenia strony, rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami, będącymi przedmiotem rozliczenia podatnika oraz sprawdzenie zgodności tych rozliczeń z faktycznym przebiegiem transakcji:

– informację, że wobec głównego dostawcy towarów prowadzone jest przez Prokuraturę Okręgową w W. śledztwo w zakresie podejrzenia popełnienia przestępstwa;

– wobec głównego dostawcy prowadzona jest kontrola celno – skarbowa;

– w toku kontroli podatkowej wystąpiono z wnioskami do organów podatkowych właściwych dla kontrahentów o wystanie wniosków SCAC oraz przeprowadzenie czynności sprawdzających i przesłuchań świadków, a do dnia wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu organ podatkowy nie otrzymał odpowiedzi na przedmiotowe wnioski;

– w toku kontroli podatkowej prowadzone są przesłuchania świadków.

Ostatecznie Dyrektor IAS, mając na uwadze przepis art. 87 ust. 2b ustawy o VAT, uznał działania organu pierwszej instancji za uzasadnione. W ocenie tego organu przeprowadzenie czynności sprawdzających u kontrahenta strony w zakresie ustalenia rzeczywistych transakcji zakupu towarów znajduje swoje uzasadnienie w stanie faktycznym sprawy. Strona wykazała w deklaracji, między innymi, transakcje WDT, które - przy spełnieniu warunków przewidzianych w art. 42 ust. 1 ustawy o VAT dają uprawnienie do zastosowania stawki podatku VAT 0% czyli stawki preferencyjnej. Zasadnym jest zatem ustalenie, czy dostawa towaru na rzecz skarżącej, którego sprzedaż została wykazana na kolejnym etapie transakcji miała rzeczywisty charakter. Weryfikacja zwrotu jest niezbędna do ustalenia zgodności oraz poprawności danych zawartych w deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r.

W świetle zaistniałych okoliczności Dyrektor IAS stwierdził, że organ pierwszej instancji zasadnie wystosował wezwania celem przesłuchania świadków. Szereg wezwań nie zostało odebranych przez adresatów. Ponadto pismem z 6 czerwca 2018 r. organ pierwszej instancji wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. o udzielenie informacji o planowanym terminie wszczęcia kontroli podatkowej za kwiecień – wrzesień 2017 r. w spółce A., z kolei pismem z 7 czerwca 2018 r. organ pierwszej instancji wystąpił do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. o przeprowadzenie czynności sprawdzających w spółce A. sp. z o.o. w zakresie prawidłowości i rzetelności transakcji dokonanych ze stroną. Wymienione organy do czasu wydania postanowienia nie udzieliły odpowiedzi, w związku z czym nie zostały wyjaśnione wszystkie wątpliwości odnośnie deklaracji za sierpień 2017 r.

Ponadto Dyrektor IAS zauważył, że organ pierwszej instancji w toku czynności sprawdzających ustalił, że kwota do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynika, między innymi, z kwoty nadwyżki z poprzednich okresów rozliczeniowych. W związku z tym zaszła konieczność dodatkowej weryfikacji poprawności odliczenia podatku naliczonego przez kontrolowaną stronę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora IAS z [...] września 2018 r. oraz umorzenie postępowania i dokonanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT poprzez niezastosowanie przysługującego stronie prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego;

2. art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa), poprzez bezpodstawne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za badany okres, pomimo braku istnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających zastosowanie przedłużenia, podczas gdy tylko w przypadku istnienia dowodów materialnych na istnienie wątpliwości dotyczących zasadności zwrotu organ może korzystać z tego uprawnienia;

3. naruszenie art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT poprzez niezasadne przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług za sierpień 2017 r.;

4. art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez lakoniczne uzasadnienie skarżonego postanowienia i brak wskazania przesłanek, które dawałyby podstawę do przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności przedłużenia 60-dniowego terminu do dokonania zwrotu różnicy podatku VAT w wysokości 140.000,00 zł wykazanej w deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r., dokonanego postanowieniem Naczelnika US z [...] czerwca 2018 r. Podstawę prawną tego postanowienia stanowił, między innymi, art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej.

Powyższe postanowienie zostało stronie doręczone 27 czerwca 2018 r., natomiast poprzednim postanowieniem o przedłużeniu terminu zwrotu za badany okres, termin ten przedłużono do 29 czerwca 2018 r. (okoliczności bezsporne).

Zakreślając ramy rozważań prawnych w sprawie należy wskazać, że w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, ustawodawca przewidział możliwość przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku. Zgodnie z tym przepisem, zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego.

Z powyższej regulacji prawnej, normującej kwestię zwrotu podatku VAT, płyną dwa wnioski. Po pierwsze zasadność wykazanego przez podatnika w ramach samoobliczenia podatku zwrotu podatku VAT powinna być weryfikowana przez organ co do zasady. Po drugie zaś, wtedy gdy w ramach tej pierwotnej weryfikacji organ dojdzie do przekonania, że poprawność żądania podatnika budzi wątpliwości wszczyna procedurę przedłużenia terminu do zwrotu VAT (tak wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2017 r., I SA/Łd 534/17, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).

Stosownie do art. art. 274 b § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli przeprowadzenie czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku wymaga przedłużenia terminu zwrotu podatku wynikającego z odrębnych przepisów, organ podatkowy może postanowić o przedłużeniu tego terminu do czasu zakończenia czynności sprawdzających w związku z art. 277 tej ustawy. Przepisy art. 274-276 stosuje się odpowiednio w przypadku złożenia deklaracji lub wniosku w sprawie zwrotu podatku.

Wskazać należy, że doktryna i judykatura są zgodne co do tego, że dodatkowe weryfikowanie zasadności zwrotu jest, jako odstępstwo od zasady neutralności VAT, dopuszczalne wówczas, gdy zachodzą istotne (uzasadnione) wątpliwości co do zasadności tego zwrotu (A. Bartosiewicz, Komentarz do art. 87 ust. 2, WK 2016 i powołany tam wyrok WSA w Białymstoku z 16 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 217/14; także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 października 2008 roku, sygn. akt K 16/07, OTK-A 2008, nr 8, poz. 136).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest także pogląd, że organ podatkowy podejmując decyzję, o tym czy zasadność zwrotu podatku rzeczywiście wymaga dodatkowego zweryfikowania w ramach jednej z procedur wskazanych w art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT, musi opierać się na odpowiednich przesłankach wynikających ze stanu faktycznego danej sprawy. Organ podatkowy decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi zatem o wykazanie, że zwrot jest niezasadny ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Chodzi natomiast o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku (wyrok NSA z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 20139/15).

Orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywało na wymóg sporządzenia należytego uzasadnienia postanowienia przedłużającego termin zwrotu. I tak, np. WSA w Białymstoku w wyroku z 16 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 217/14 wyjaśnił, że organ podatkowy powinien wskazać na powód przedłużenia terminu zwrotu i przedstawić stronie istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać jasną informację z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku i potrzeba dodatkowej weryfikacji transakcji.

Sąd orzekający w sprawie w całości akceptuje powyższej powołane orzeczenia sądów i stanowisko doktryny, przyjmując je za własne.

Podkreślić w sprawie należy, że decydując o przedłużeniu terminu zwrotu VAT organ podatkowy każdorazowo ma obowiązek wskazać nie tylko jakie okoliczności za tym przemawiają, lecz także dlaczego uważa, że te okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT. Tak więc, postanowienie przedłużające termin wnioskowanego przez skarżącą zwrotu, powinno wskazywać konkretne przyczyny dokonania dodatkowej weryfikacji zasadności tego zwrotu i je uzasadniać. Powodem niedokonania zwrotu nie może być tylko sam fakt wydania postanowienia i powołanie się na ogólne powody dalszej weryfikacji zwłaszcza, gdy te same ogólnie jedynie nakreślone przyczyny stanowią podstawę kolejnego przedłużenia terminu dokonania zwrotu. Taka sytuacja w ocenie sądu zaistniała w tej sprawie. Takie postępowanie narusza podstawowe zasady procedury podatkowej wyrażone w art. 120, art. 121 i art. 124 Ordynacji podatkowej, czyli odpowiednio zasady: działania organu na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy.

W sprawie należało stwierdzić, że powyższych wymogów zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS, jak i postanowienie organu pierwszej instancji z [...] czerwca 2018 r. nie spełnia.

Z bezspornych w sprawie okoliczności, powołanych przez organy obu instancji wynikało, że Naczelnik US kilkukrotnie już przedłużał termin dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2017 r. wydając kolejno:

1. postanowienie z [...] listopada 2017 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 31 stycznia 2018 r.,

2. postanowienie z [...] listopada 2017 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 30 marca 2018 r.,

3. postanowienie z [...] marca 2018 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 29 czerwca 2018 r.,

4. zaskarżone w tej sprawie postanowienie z [...] czerwca 2018 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 31 grudnia 2018 r.

Podkreślić należy, że powodem niedokonania zwrotu nie mogą być przytaczane w każdym kolejnym postanowieniu o przedłużeniu terminu zwrotu za sierpień 2017 r. te same okoliczności dotyczące konieczność "prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy", bez wskazania o jakie konkretnie okoliczności - i to okoliczności budzące wątpliwości – chodzi. Powodem niedokonania zwrotu nie może być także zdobywana na bieżąco wiedza organu podatkowego o kolejnych podmiotach występujących po stronie dostawców strony, wobec których należy wszcząć weryfikację dokonanych transakcji, czy też "złożony charakter sprawy". Chodzi o to, że organ podatkowy przedłużając termin zwrotu różnicy podatku każdorazowo jest zobowiązany wskazać na powód takiego postanowienia i przedstawić stronie powody przedłużenia terminu, odnosząc się do konkretnych okoliczności stanu faktycznego sprawy. Organ zobowiązany jest każdorazowo przedstawić istniejące wątpliwości powodujące konieczność dalszej weryfikacji rozliczenia za dany okres.

Oceniając uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji, należy stwierdzić, że nie wynika z nich, jakie konkretnie okoliczności uzasadniały kolejne przedłużenie terminu zwrotu za sierpień 2017 r. Postanowienia organów obu instancji nie wskazują na uzasadnione wątpliwości w zakresie transakcji skarżącej, które istniałyby [...] czerwca 2018 r., a zatem w dacie, kiedy organ pierwszej instancji postanowił o kolejnym przedłużeniu terminu zwrotu za sierpień 2017 r. Organy podatkowe nie wyjaśniały dlaczego uznały, że takie wątpliwości wystąpiły. Postanowienie Naczelnika US z [...] czerwca 2018 r. i zaskarżone postanowienie zawiera informacje o tym, że:

– wobec głównego dostawcy towarów prowadzone jest przez Prokuraturę Okręgową w W. śledztwo w zakresie podejrzenia popełnienia przestępstwa;

– wobec głównego dostawcy prowadzona jest kontrola celno – skarbowa;

– w toku kontroli podatkowej wystąpiono z wnioskami do organów podatkowych właściwych dla kontrahentów o wystanie wniosków SCAC oraz przeprowadzenie czynności sprawdzających i przesłuchań świadków, a do dnia wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu organ podatkowy nie otrzymał odpowiedzi na przedmiotowe wnioski;

– w toku kontroli podatkowej prowadzone są przesłuchania świadków.

Problem w tym, że żadna z tych okoliczności nie odnosi się konkretnie do wątpliwości związanych z żądanym przez stronę zwrotem podatku wprost. Co więcej, powyższe ogólnie zakreślone okoliczności zostały powołane jako podstawa przedłużenia terminu zwrotu w poprzednio wydanych przez Naczelnika US postanowieniach za badany okres i za inne miesiące. Innymi słowy, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie odnosi się do przyczyny dalszej weryfikacji. Sąd badający legalność zaskarżonego postanowienia tak jak i strona nie ma wiedzy, w jakim zakresie i dlaczego rozliczenia skarżącej budzą wątpliwości organu.

Podkreślić należy, że żadne z postanowień – tak Naczelnika US z [...] czerwca 2018 r., jak i zaskarżone postanowienie, nie wskazują na jakiekolwiek nieprawidłowości po stronie skarżącej, jak również po stronie jej bezpośrednich kontrahentów, w tym głównego dostawcy, który to podmiot nie został nawet wskazany z nazwy w zaskarżonym postanowieniu. Ogólne wskazanie przez organy podatkowe, że przez Prokuraturę Okręgową w W. prowadzone jest śledztwo w zakresie podejrzenia popełnienia przestępstwa, czy też prowadzenia wobec głównego dostawcy kontroli celno – skarbowej, ani okoliczność, że kwota do zwrotu wynika, mi. in., z kwoty nadwyżki z poprzednich okresów rozliczeniowych, ani wystąpienie z wnioskami do organów podatkowych właściwych dla kontrahentów skarżącej o wysłanie wniosków SCAC, nie odpowiada na pytanie, dlaczego zasadność zwrotu podatku VAT na rzecz skarżącej wymaga dalszego badania. Nie udzielono nawet informacji w związku z podejrzeniem jakiego typu przestępstwa wobec kontrahenta strony prowadzone jest postępowanie prokuratorskie. W skardze zarzucono natomiast, że śledztwo prowadzone względem A. sp. z o. o. dotyczy transakcji z innymi podmiotami, aniżeli skarżąca.

Organy podatkowe nie wskazały, co obecnie składa się na proces "dodatkowego zweryfikowania".

Organ odwoławczy uzasadnia przedłużenie terminu zwrotu podatku nieodebraniem wezwań przez świadków, nie wskazuje natomiast kiedy wezwał świadków, których świadków i na jakie okoliczności związane z transakcjami strony świadkowie ci mieliby zeznawać. Organ ten podaje także jako powód przedłużenia terminu zwrotu wystąpienie do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. o udzielenie informacji o planowanym terminie wszczęcia kontroli podatkowej za kwiecień – wrzesień 2017 r. u A. sp. z o. o. oraz do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. o przeprowadzenie czynności sprawdzających u A. sp. z o. o. w zakresie prawidłowości i rzetelności transakcji dokonanych ze stroną, te jednak okoliczności w żaden sposób nie informują skarżącej co do istniejących wątpliwości w zakresie żądanego zwrotu. Co więcej, uznać należy że tych wątpliwości nie ma też organ podatkowy skoro dopiero mają zostać wdrożone czynności sprawdzające czy kontrolne u kontrahenta strony, a na datę wydawania zaskarżonego postanowienia brak jest nawet odpowiedzi, czy te czynności wszczęto (pismo o przeprowadzenie czynności z 6 i 7 czerwca 2018 r.).

Z przytoczonej przez organy obu instancji argumentacji, zgodnie z którą czynności sprawdzające a obecnie kontrolne Naczelnika US zmierzają do zweryfikowania rozliczeń strony, w żaden sposób nie wynikają przyczyny przedłużenia terminu zwrotu dokonanego na podstawie postanowienia z [...] czerwca 2018 r. Organ pierwszej instancji na dzień wydawania tego postanowienia nie wskazał na charakter wątpliwości dotyczących żądanego zwrotu podatku za sierpień 2018 r. ani nie wskazał na podstawy, w postaci jakiejkolwiek okoliczności faktycznej, uzasadniające przedłużenie terminu zwrotu. Na te wątpliwości nie wskazał także Dyrektor IAS w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje zasadniczo głównie na czynności jakie od daty złożenia deklaracji, tj. 22 września 2017 r. podjął w toku czynności kontrolnych organ podatkowy pierwszej instancji (czynności te wymieniono powyżej jak i na str. 6 – 8 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), tj. wydanie postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu, wystosowanie wezwań do świadków celem ich przesłuchania (przy czym szereg wezwań nie zostało odebranych), wystąpienie z wnioskami do organów podatkowych właściwych dla kontrahentów skarżącej o wysłanie wniosków SCAC.

Powyższe okoliczności, zdaniem sądu orzekającego w sprawie, niewątpliwie wskazują na szeroki zakres czynności podejmowanych w sprawie przez Naczelnika US, w żaden sposób natomiast nie odnoszą się natomiast do podstaw (powodów) uzasadniających dokonanie kolejnego przedłużenia terminu zwrotu, dokonanego na mocy postanowienia z [...] czerwca 2018 r. Podkreślić należy, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie nie jest ani przewlekłość postępowania ani bezczynność Naczelnika US w prowadzonej kontroli podatkowej.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wnioskowała o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za sierpień 2017 r. w terminie 60 dni, deklarację strona złożyła 22 września 2018 r. Przypomnieć należy, że termin zwrotu podatku VAT za powyższy okres był już wcześniej kilkukrotnie przedłużany, co ustalono powyżej.

Zdaniem sądu, zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia co do przyczyn i zasadności przedłużenia postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. terminu zwrotu podatku VAT za sierpień 2017 r.

Reasumując, z postanowienia Naczelnika US z [...] czerwca 2018 r. ani z zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS nie wynika, jakie elementy stanu faktycznego stanowiły konieczność dalszej weryfikacji zwrotu i dlaczego. Tym samym uznać należało, że z tych postanowień nie wynikają wątpliwości organu, co do zasadności zwrotu nadwyżki podatku. Naczelnik US, przedłużając kolejny raz termin zwrotu podatku, przytoczył argumenty wskazując na szeroki zakres prowadzonej kontroli podatkowej, Z postanowień organów podatkowych obu instancji nie wynika jednak jakie wątpliwości związane z dostawami dokonywanymi z udziałem skarżącej uzasadniały kolejne przedłużenie terminu zwrotu. Organy nie wskazały jaki konkretnie materiał, dotyczący których konkretnie transakcji, wymaga dodatkowej analizy i dlaczego. Z uzasadnienia postanowień organów obu instancji nie wynika nawet, które transakcje skarżącej są obecnie poddane analizie i jakiego towaru dotyczyły.

Orzecznictwo sądowoadministacyjne przyjmuje, że nie mogą być uznane za okoliczności nakazujące dodatkowe weryfikowanie zasadności zwrotu podatku VAT: niezakończenie prowadzonej weryfikacji w ramach przewidzianego trybu, w tym w ramach kontroli podatkowej, wystąpienie do kontrahenta o potwierdzenie dokonanych transakcji, ani nawet oczekiwanie przez organ podatkowy na odpowiedź obcych organów administracji podatkowych, czy też na wyniki kontroli podatkowych prowadzonych wobec kontrahentów strony. Czynności te mogą, co prawda, wskazywać na szeroko zakrojone postępowanie wyjaśniające, lecz nie podważają ani nie poddają w wątpliwość zasadności zwrotu VAT, w tym przypadku zwrotu za sierpień 2017 r. Taką okolicznością nie jest również znaczna wysokość wykazanego przez skarżącą zwrotu. Innymi słowy, zasadność przedłużenia zwrotu musi być wskazana na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych danej sprawy, poprzez wskazanie wątpliwości pozostałych do wyjaśnienia każdorazowo przy przedłużaniu terminu zwrotu podatku.

Podkreślić należy, że postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego (wyroki NSA z 21 maja 2015 r., sygn. akt. I GSK 1469/13, z 8 września 2015 r., sygn. akt I FSK 845/14, z 23 października 2015 r., sygn. akt II FSK 1984/13). Wprawdzie można "rozwlekać" toczące się postępowanie na poszukiwanie kolejnych dowodów, lecz nie to jest celem postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym, które powinno cechować się zarówno przestrzeganiem zasady dążenia do pozyskania prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), przy jednoczesnym zachowaniu proporcji przestrzegania zasady szybkości i ekonomiczności tegoż postępowania (art. 125 Ordynacji podatkowej), co powinno polegać, między innymi, na koncentracji materiału dowodowego oraz jego ocenie w kontekście analizy przesłanek norm prawa materialnego, które w sprawie znajdują zastosowanie (wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2890/14, wyrok NSA z 24 maja 2013 r. sygn. akt I FSK 842/12).

Powyżej powołane poglądy sąd orzekający w sprawie przyjmuje za własne.

Brak wskazania na konkretne okoliczności faktyczne i powołanie się na przedłużające się czynności weryfikujące (tu kontrolne) nie spełnia przesłanki z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej. Stanowi to jednocześnie naruszenie powyższych przepisów, jak również podstawowych zasad procedury podatkowej wyrażonych w art. 120, art. 121, art.122, art. 124 i 191, także art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Reasumując, w sprawie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów, art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej. Naruszenia przepisów postępowania dotyczyły podstawowych zasad procedury podatkowej wyrażonych w art. 120, art. 121, art.122, art. 124 i 191, także przepisów art. 217 § 2 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej. Przepisy postępowania naruszono w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego zaskarżone postanowienie podlegało wyeliminowaniu z obiegu prawnego.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej p.p.s.a.).

Organ odwoławczy ponownie rozpatrujący sprawę będzie miał na uwadze powyższe uwagi sądu, w szczególności w zakresie wymogów uzasadnienia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku.

Brak rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania sądowego wynika z niezgłoszenia stosownego wniosku, przy czym strona reprezentowana była przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego.

Sprawa w przedmiocie rozpoznania niniejszej skargi została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.