Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 582/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 13 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 września 2005 roku sprawy ze skargi S. J. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. J. kwotę 100 zł. (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 31 stycznia 2005 roku S. J. zwrócił się do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu wysiedlenia do pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy. Do wniosku strona dołączyła m.in. oświadczenia świadków potwierdzające wysiedlenie rodziny J. w okresie od końca września 1941 roku do lutego 1945 roku z miejscowości S., Gm. J., do miejscowości B., gmina W. Z oświadczenia wnioskodawcy zawartego w życiorysie wynika, że w okresie wysiedlenia S. J. wraz z siostrą pomagał matce przy niektórych lżejszych pracach świadczonych na rzecz Niemców w miejscowości N.

Decyzją z dnia "[...]" 2005 roku, Nr "[...]", Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania S. J. uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskowana przez stronę okoliczność nie stanowi podstawy przyznania uprawnień kombatanckich.

Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, S. J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym opisał przebieg oraz warunki wysiedlenia. Podał, że po opuszczeniu domu rodzinnego został przewieziony wraz z matką i siostrą do punktu zbornego w D., gdzie przebywał dwie doby, następnie zaś trzeciego dnia docelowo do miejsca wysiedlenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia "[...]" maja 2005 roku, Nr "[...]", Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]"kwietnia 2005 roku w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wywodził, że żaden z przedstawionych przez stronę świadków nie wskazał aby strona została wysiedlona do obozu hitlerowskiego w D., stąd też wobec braku jakichkolwiek dowodów, uznał oświadczenie strony odnośnie pobytu w obozie w D. za niewiarygodne.

W dniu 27 czerwca 2005 roku (data nadania przesyłki pocztowej) S. J. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, do której załączył oświadczenie świadka H. J. z dnia 21 czerwca 2005 roku, potwierdzające pobyt skarżącego w obozie w D. podczas wysiedlenia do miejscowości B. Wskazał ponadto, że oświadczenia świadków złożone wraz z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich miały charakter ogólny z uwagi na fakt, iż osoby zeznające nie miały wiedzy o przebiegu wysiedlenia i przejściowym osadzeniu rodziny J. w obozie w D. Z wyjaśnień skarżącego wynika ponadto, że nie był świadomy znaczenia okoliczności osadzenia w obozie w D., zarzucił przy tym Kierownikowi Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych brak informacji i pouczenia, jakie dokumenty należy złożyć na okoliczność doznanej represji.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi oraz na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wskazując ponadto, że strona powołując we wniosku jakiekolwiek zdarzenia mogące stanowić podstawę do nabycia uprawnień kombatanckich, powinna przedstawić dokumenty potwierdzające te okoliczności, gdyż same oświadczenia strony są dowodem niewystarczającym. W ocenie organu, dołączone do skargi oświadczenie świadka H. J. nie powinno mieć wpływu na rozstrzygnięcie Sądu, gdyż nie było znane organowi w dniu wydania decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Niniejsza sprawa, zgodnie z wnioskiem Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych podlega rozpoznaniu w trybie uproszczonym, wobec braku żądania skarżącego przeprowadzenia rozprawy (art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako kpa), postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Wskazana regulacja nakłada na organy administracji publicznej obowiązek dwukrotnego rozpoznania sprawy administracyjnej, przy czym do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone.

Uwzględniając zatem cel postępowania administracyjnego, którym jest skonkretyzowanie względem indywidualnie oznaczonego podmiotu uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego, stosownie do art. 136 kpa, organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w zakresie uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.

W niniejszej sprawie Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych - działając na podstawie art. 127 § 3 kpa - jako organ odwoławczy, mimo sygnalizowania przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nowych okoliczności uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich, tj. pobytu w obozie hitlerowskim w D., nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego potwierdzającego bądź wykluczającego wskazane zdarzenie. Zaniechanie czynności dowodowych przez organ odwoławczy stanowi, w świetle art. 7 w zw. z art. 77 i art. 140 kpa, naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, tak by prawidłowo mogły być zastosowane przepisy prawa materialnego.

Wobec zgłoszenia przez stronę w toku instancji nowych okoliczności sprawy, organ odwoławczy zobowiązany jest do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, bez względu na aktywność strony w tym zakresie. Nieuprawnione jest odmawianie wiarygodności zgłoszonemu zdarzeniu tylko na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, w którym faktycznie okoliczność ta nie była brana pod uwagę.

Oparcie ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wyłącznie o materiał dowodowy potwierdzający okoliczność wysiedlenia i pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy, mimo podnoszenia przez stronę faktu przejściowego osadzenia w obozie hitlerowskim w D., jest tym bardziej błędne, iż zgodnie z art. 4 ust. l pkt l lit "b" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. 2002, Nr 42, póz. 371 ze zm.) w związku z § 5 pkt l lit "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 roku w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzane osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, póz. 1154) - osobom, które z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych przebywały w przejściowym obozie policji bezpieczeństwa (obozie internowania) w D. przysługują uprawnienia kombatanckie. W świetle powyższej regulacji, ewentualne potwierdzenie w postępowaniu dowodowym sygnalizowanej przez stronę okoliczności osadzenia w przedmiotowym obozie, stanowiłoby podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich.

W niniejszej sprawie na uwzględnienie zasługuje także zarzut skarżącego odnośnie braku informacji i pouczenia ze strony Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, jakie dokumenty należy przedłożyć na okoliczność doznanej represji. Stosownie bowiem do art. 9 kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przedmiotowa regulacja nieuprawnionym czyni pogląd Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, wyrażony w odpowiedzi na skargę, że strona wskazując we wniosku na jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę do nabycia uprawnień musiała wiedzieć, że należy również przedstawić dowody potwierdzające te okoliczności, gdyż same oświadczenia strony są dowodem niewystarczającym.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, oprócz wszechstronnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności potwierdzających lub wykluczających pobyt skarżącego w obozie policji bezpieczeństwa (obozie internowania) w D., winien wziąć pod uwagę także obowiązek realizacji zasady udzielania pomocy prawnej stronom w postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 200 wskazanej ustawy.