Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 358/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 18
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Protokolant specjalista– Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2015 roku sprawy ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) w związku z art. 29 ust. 1-4 oraz ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz.1438), art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 341), art. 47 ust. 1, 53 § 1, art. 54, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z pózn. zm.), art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 z późn. zm.), § 2, § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013 r., poz. 361), art. 5, art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE L z dnia 28 stycznia 2011 r. - Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 65/2011), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 359.865,12 zł i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, w łącznej wysokości 359.865,12 zł otrzymaną na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o przyznaniu płatności rolno środowiskowej na 2011 rok nr [...], z dnia [...], przekazaną na rachunek bankowy w dniu 20 marca 2012 r. w kwocie 179.883,12 zł, decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok nr [...], z dnia [...], przekazaną na rachunek bankowy w dniu 27 lutego 2013 r. w kwocie 179.982,00 zł.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 15 maja 2013 roku M. F. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.

Wnioskodawca zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej działki rolne o powierzchni 99,99 ha, jako uprawy sadownicze w pakiecie 2 wariancie 10 (uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania).

W dniach 29 lipca - 7 sierpnia 2013 roku w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola w zakresie programu rolnośrodowiskowego, metodą inspekcji terenowej. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości na działkach rolnych:

1. Działka A - zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchni zadeklarowana 23,57 ha, stwierdzona 20,30 ha, Kod DR22: Działka rolna jest niespójna (błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych, niesąsiadujących ze sobą, na których prowadzona jest jedna uprawa, jako jedną działkę rolną);

Działka B - zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchni zadeklarowana 15,80 ha, stwierdzona 13,09 ha,

Działka C - zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchni zadeklarowana 7,00ha, stwierdzona 4,94 ha,

Działka D - zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchni zadeklarowana 2,73 ha, stwierdzona 1,41 ha,

Działka E - zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchni zadeklarowana 8,56 ha, stwierdzona 7,02 ha,

Działka F - zastosowano kod DR 18, oznaczający że na działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej,

Działka G - zastosowano kod DR 13- oznaczający, że dla zadeklarowanej działki rolnej zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej, powierzchni zadeklarowana 4,00 ha, stwierdzona - 4,89 ha, DR51 Stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności,

Działka H - zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchni zadeklarowana 24,40 ha, stwierdzona 18,61 ha,

Działka J - zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchni zadeklarowana 3,02 ha, stwierdzona 1,92 ha,

Działka K - zastosowano kod DR 13+, oznaczający zawyżenie powierzchni, powierzchni zadeklarowana 1,31 ha, stwierdzona 1,05 ha.

W zakresie wszystkich powyższych działek rolnych stwierdzono, że materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań; zastosowano kod E2.

W zakresie działek rolnych A, B, C, E, F, G, H, I, J stwierdzono, że prowadzenie produkcji rolnej niezgodne z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, zastosowano kod E6.

W zakresie wszystkich powyższych działek rolnych stwierdzono nieutrzymanie minimalnej osady drzew i krzewów, zastosowano kod E7.

W zakresie wszystkich działek rolnych zastosowano kod DR 52: Na działce rolnej stwierdzono zmniejszenie powierzchni PEG.

Nieprawidłowości opisano w raporcie z czynności kontrolnych nr 214/OR05/0000219/13.

W dniu 4 lutego 2014 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję Nr [...] odmawiającą przyznania płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli.

W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura powiatowego ARiMR w P. z dnia 4 lutego 2014 roku o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.

Wobec powyższego w dniu 21 października 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych M. F. na mocy decyzji z dnia 29 lutego 2012 r. i z dnia 6 grudnia 2012 r. Zawiadomienie doręczono w dniu 22 października 2014 r.

W dniu 29 października 2014 r. do Biura wpłynęło pismo strony, w którym strona podniosła, że nie zanotowała próby doręczenia decyzji organu II instancji wydanej na skutek odwołania z dnia 2 maja 2014 r. wniesionego od decyzji o odmowie przyznania decyzji rolnośrodowiskowej. W piśmie strona wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

W dniu [...] organ I instancji wydał postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] roku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił kwotę 359.865,12 zł nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

Na powyższą decyzję M. F. wniósł odwołanie zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, 8, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że M. F. zobowiązany jest do zwrotu płatności rolnośrodowiskowych za 2011 i 2012 r. podczas gdy prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego wykluczają obciążenie strony obowiązkiem zwrotu. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci obmiarów geodezyjnych załączone do akt sprawy [...] (wniesione przez M. F. wraz z odwołaniem od decyzji na okoliczność rzeczywistej powierzchni gospodarstwa strony wykorzystywanej pod uprawy zgodnie z wnioskiem o płatność rolnośrodowiskową oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 3 lutego 2015 r. organ wskazał, że jej uchylenie wynika z faktu, że w treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji nie wskazano decyzji, na podstawie których przyznano płatność ustaloną później jako nienależną.

Organ powołał brzmienie przepisu § 50 ust. 1, ust. 3 oraz § 58 Rozporządzenia z 2013 roku, który odsyła do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku.

Ponownie opisał przebieg sprawy. Wskazał, że odmowa przyznania skarżącemu płatności rolno środowiskowej na 2013 rok nastąpiła z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli, tj. z uwagi na zawyżenie powierzchni powyżej 20 % (sankcja z art. 16 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia nr 65/2011) oraz z uwagi na stwierdzone naruszenie wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia PRŚ z 2009 r. w ramach deklarowanego pakietu 2 wariant 10 (uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania). Decyzja ta stała się ostateczna.

Organ powołał § 2 ust. 1, § 3 Rozporządzenia PRŚ oraz przepis § 4 ust. 3 Rozporządzenia z 2009 r.

Organ wskazał, że na podstawie § 27 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie programu rolnośrodowiskowego, jeśli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych - w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia z 2009 r., wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu (§ 27 ust. 2).

Wobec powyższego organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji uprawniony był do zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którym pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono określonych w tym przepisie obowiązków i kryteriów. W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Organ podkreślił, iż zgodnie z brzmieniem art. 35 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w przypadku zobowiązań wieloletnich obowiązek zwrotu pomocy dotyczy kwot uzyskanych nie wcześniej niż od 2011 r., a więc przepis ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Zastosowanie przepisu oznacza, że w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi % wartość, o taką wartość ustala się zmniejszenie płatności.

Organ wskazał, że art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 będzie miał zastosowanie w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu następujących nieprawidłowości :

nieprzestrzeganie wymogów danego pakiet/wariantu określonych w załączniku 3 do rozporządzenia,

niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnych i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody (kod nieprawidłowości O6),

nieprowadzenie na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności

rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin (kod nieprawidłowości O2 i O3).

Powołał zapisy załącznika nr 7 do Rozporządzenia z 2009 r.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach 29 lipca 2013 roku do dnia 9 sierpnia 2013 roku, ustalił kwotę 359 865,12 zł nienależnie pobranych płatności rolno środowiskowej, pobranych na mocy decyzji organu I instancji nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2011 rok (kwota 179 883,12 zł) i na mocy decyzji organu I instancji nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2012 rok (kwota 179 982,00 zł).

Wskazał, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy do ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), z wyłączeniem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich:

Pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba, że przepisy, o których mowa w art. l pkt l, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.

Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Natomiast na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Zasady i tryb dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności reguluje art. 29 ustawy o ARiMR, zgodnie z którym ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1.

Na podstawie art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, organem właściwym do rozstrzygania w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jest Kierownik Biura Powiatowego, a organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawie ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych jest organ wyższego stopnia tj. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Zdaniem organu odwoławczego istotne było wykazanie przez organ I instancji, że płatność była nienależna, zatem musi zostać zwrócona, ponieważ warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane.

W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011.

Organ wskazał, iż odrębną kwestię stanowią przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, określone w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Jednak w niniejszej sprawie, płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 179883,12 zł, przekazana na rachunek bankowy M. F. w dniu 20 marca 2012 r. oraz płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 179982,00 zł, przekazana na rachunek bankowy M. F. w dniu 27 lutego 2013 r. nie wynikała z pomyłki ARiMR. Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za 2011 r. i 2012 r. w łącznej wysokości 359865,12 zł wynika z faktu niespełnienia wymogów określonych w Rozporządzeniu z 2009 r.

Powołano brzmienie art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. oraz art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej.

Wskazano, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez producenta rolnego nienależnie pobranych płatności, określone w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 zdanie 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 zwrotowi podlega 100% płatności przyznanej za lata poprzednie. Ponieważ za 2013 rok, beneficjent nie otrzymał płatności na skutek decyzji odmownej, zwrotowi podlega płatność przyznana na mocy decyzji za rok 2011 i 2012, w pełnej wysokości 359.865,12 zł.

W związku z argumentem skarżącego dotyczącym uszkodzenia drzew przez dziką zwierzynę, organ odwoławczy wskazał, że samo zaistnienie "siły wyższej" w postaci zaprzestania produkcji rolnej, z powodów, o których mowa w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. może mieć znaczenie z punktu widzenia wyłączenia obowiązku zwrotu płatności. Niezbędne jest wtedy zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej.

Do kwestii tej organ odwoławczy odniósł się w sprawie o przyznanie płatności rolno środowiskowej za 2013 rok, w roku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli. W aktach sprawy, zakończonej decyzją ostateczną brak stosownego oświadczenia. Dopiero w piśmie z dnia 7 października 2013 r. do Dyrektora Ł. Oddziału Regionalnego ARiMR, zawierającym zastrzeżenia do raportu z kontroli przeprowadzonej w dniach 29 lipca - 7 sierpnia 2013 strona oświadczyła, że drzewka uszkadzane są przez dziką zwierzynę.

W analizowanym stanie faktycznym strona nie złożyła stosownego oświadczenia wraz z dokumentacją w terminie 10 dni, o którym mowa w przepisie art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, jak również w ocenie organu II instancji nie ma zastosowania art.73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, zgodnie z którym obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w sytuacji, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości.

W związku z powyższym organ odwoławczy nie znalazł w zgromadzonym materiale dowodowym podstaw do zwolnienia producenta rolnego z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych należnie pobranych płatności zgodnie z brzmieniem § 45 Rozporządzenia PRS z 2013 r. w związku z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006.

Organ zwrócił uwagę, że przepisy sektorowe odnoszące się do płatności na rok 2010 i następne, tj. art. 5 rozporządzenia nr 65/2011, nie zawierają regulacji odnoszących się do terminu przedawnienia na ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

W odniesieniu do płatności za 2011 r. i następne, badając okres przedawnienia należy mieć na względzie art. 3 ust l i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995.

Ponieważ środki za rok 2011 i 2012 były wypłacane w ramach programu 2007-2013, stwierdzić należy, że nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności, gdyż data zamknięcia programu PROW 2007-2013 jest nie wcześniejsza niż 31 grudnia 2015 r.

W konkluzji organ stwierdził, że kwota płatności 359865,12 jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 i wynika ze stwierdzenia przez ARiMR w 2013 r. niespełnienia wymogów przez stronę, skutkującego 100% pomniejszeniem płatności w roku, w którym stwierdzono nieprawidłowość, czyli w 2013 (odmowa płatności) i podlega zgodnie z wcześniej przytoczonymi przepisami prawa, zwrotowi w całości od 2011 roku począwszy. W przedmiotowej sprawie zwrot dotyczy 100 % płatności za 2011 i 2012 rok.

Jednocześnie organ wskazał, że stosowanie ulg w spłacie należności, w tym ich umarzanie, odraczanie lub rozkładanie na raty, uregulowane jest - od dnia 1 stycznia 2011 r. - przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, póz. 1747). Powyższe wymaga jednak złożenia odrębnego wniosku do Prezesa ARiMR, a postępowanie w sprawie umorzenia, odroczenia bądź rozłożenia na raty nienależnych płatności jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Na powyższą decyzje M. F. wniósł skargę do WSA w Łodzi zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a to art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. - poprzez oparcie się na materiale dowodowym wadliwie zgromadzonym oraz zasad realizacji kontroli na miejscu w gospodarstwie skarżącego, polegające na tym, iż dowody w sprawie zebrane zostały przez osoby nieuprawnione, nie widniejące w dokumentacji jako biorące udział w kontroli; art. 80 k.p.a. - poprzez oparcie decyzji na wadliwe przeprowadzonych pomiarach w celu określenia kwalifikowalności powierzchni gospodarstwa rolnego skarżącego, a w konsekwencji poprzez oparcie rozstrzygnięcia o stan faktyczny sprawy nieznajdujący potwierdzenia w rzeczywistości; art. 78 § 2 k.p.a. - poprzez pominięcie przez organ II instancji dowodu o przeprowadzenie którego strona wnioskowała w odwołaniu, a mianowicie dowodu z dokumentów w postaci obmiarów geodezyjnych, załączonych do akt sprawy [...] (wniesione przez M. F. wraz z odwołaniem od decyzji) na okoliczność rzeczywistej powierzchni gospodarstwa Strony wykorzystywanej pod uprawy zgodnie z wnioskiem o płatność środowiskową, pomimo że dowód ten zmierzał do wykazania okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy i wykazania, że protokół kontrolny, na podstawie którego organ II instancji stwierdził uchybienia po stronie skarżącego, zawierał ustalenia niezgodne ze stanem rzeczywistym;

art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji konkretnych uchybień w sposobie prowadzenia gospodarstwa i ograniczenie się do przytoczenia przepisów prawa, podczas gdy uchybienia wskazane w treści raportu nie mogą być przyjęte za prawidłowo stwierdzone z uwagi na sporządzenie raportu w sposób niezgodny z prawem.

Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1,2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich; art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011; § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy"; art. 49 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001; art. 71 ust, 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004; art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006; art. 73 ust. 1 i 3 w zw. z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004; art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie i przyjęcie, że M. F. zobowiązany jest do zwrotu płatności środowiskowych za 2011 i 2012 rok, podczas gdy właściwie zastosowane przepisy prawa materialnego wykluczają obciążenie Strony obowiązkiem zwrotu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

Wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2015 r. WSA wstrzymał skarżącemu wykonanie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j.dalej p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz.1438),

1. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

– następuje w drodze decyzji administracyjnej.

1a.8) Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1.

2. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

3. O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

4. Jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się.

5. Przepisów ust. 1–3 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, z późn. zm.9)) oraz art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Fun-duszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173).

6. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, odwołanie od decyzji nie wstrzymuje jej wykonania.

7.10) Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.11)), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni.

8. Uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie, o której mowa w ust. 7, przysługują organowi, o którym mowa w ust. 2.

9. Załatwienie sprawy, o której mowa w ust. 1, powinno nastąpić w terminie 3 miesięcy.

10. Do egzekucji należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z brzmieniem art. 35 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w przypadku zobowiązań wieloletnich obowiązek zwrotu pomocy dotyczy kwot uzyskanych nie wcześniej niż od 2011 r., a więc przepis ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Zastosowanie przepisu oznacza, że w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi % wartość, o taką wartość ustala się zmniejszenie płatności.

Art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 będzie miał zastosowanie w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu następujących nieprawidłowości :

nieprzestrzeganie wymogów danego pakiet/wariantu określonych w załączniku 3 do rozporządzenia,

niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnych i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody (kod nieprawidłowości O6),

nieprowadzenie na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności

rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin (kod nieprawidłowości O2 i O3).

Zgodnie z art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich:

Pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba, że przepisy, o których mowa w art. l pkt l, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.

Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W przedmiotowej sprawie ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej kwocie 359.865,12 zł. Podstawą takiego wymiaru były 2 decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej:

1. na 2011 r. – z 29 lutego 2012 r. w kwocie 179.883,12 zł

2. na 2012 rok – z dnia 6 grudnia 2012 r. w kwocie 179.982,00 zł.

Te dwie decyzje były następstwem złożenia przez skarżącego pierwszego wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w 2011 r.

Przyczyną stwierdzenia, że skarżący pobrał ww. płatności rolnośrodowiskowe nienależnie było stwierdzenie nieprawidłowości na zadeklarowanych przez niego działkach o powierzchni 99,99 ha (uprawy sadownicze w pakiecie 2 wariancie 10 (uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania).

Kluczową zatem kwestią jest sprawdzenie, czy kontrola przeprowadzona w dniach 29 lipca – 7 sierpnia została przeprowadzona prawidłowo.

Skarżący nie otrzymał już płatności za 2013 r. z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości (decyzja z dnia [...] r.). Płatności odmówiono ze względu na nieutrzymanie minimalnej obsady drzew w sadzie ekologicznym, spełniających wymogi co do wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. Decyzja ta stała się ostateczna.

Organ I instancji wykazał, że płatność była nienależna, zatem musi zostać zwrócona, bowiem nie zostały zachowane warunki do jej uzyskania – w zakresie wszystkich zadeklarowanych działek rolnych materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań, w zakresie działek rolnych A, B, C, E, F, G, H, I, J stwierdzono prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą, kulturą rolną, niezachowanie nienależytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, wszystkie działki miały nieutrzymaną minimalną osadę drzew i krzewów.

M. F. nie zrealizował 5 letniego zobowiązania wynikającego z programu rolnośrodowiskowego a składając wniosek o przyznanie płatności znał zasady przyznawania pomocy i skutków niewykonania zobowiązań – pouczenie znajdowało się na ostatniej stronie wniosku.

Kwota płatności 359865,12 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 i wynika ze stwierdzenia przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w 2013 r. niespełnienia wymogów przez stronę, skutkującego 100% pomniejszeniem płatności w roku, w którym stwierdzono nieprawidłowość, czyli w 2013 (odmowa płatności) i podlega zgodnie z przytoczonymi w decyzjach obydwu instancji przepisami prawa, zwrotowi w całości od 2011 roku począwszy. W przedmiotowej sprawie zwrot dotyczy 100 % płatności za 2011 i 2012 rok.

Skarżący podnosi w skardze jak i w odwołaniu od I głównie zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Odnośnie zarzutu zebrania dowodów w sprawie przez osoby nieuprawnione nie widniejące w dokumentacji jako biorące udział w kontroli – na str. 4 protokołu kontroli znajdują się imiona i nazwiska inspektorów terenowych, którzy uczestniczyli w kontroli oraz numery i daty ich upoważnień.

Odnośnie wadliwie przeprowadzonych pomiarów – nie ma podstaw, do twierdzenia, że organ dokonał złych ustaleń w aktach są zdjęcia, płyta CD i szkice, szczegółowy opis kontroli zawierają załączniki do protokołu. W uwagach – uprawy sadownicze są w złej kondycji, duży odsetek drzewek jest wyschniętych, połamanych, uszkodzonych przez dziką zwierzynę. Sady nie rokują w najbliższym czasie owocowania. Sady są zachwaszczone. Wszystkie działki beneficjenta nie owocują. Beneficjent nie wykonał systemu melioracji. To samo – oświadczenie pełnomocnika – T. P. z dnia 8 sierpnia 2013 r. Należało rozważyć z doradcą rolno środowiskowym zasadność zakładania sadu na takim terenie (jak wskazał organ w informacji o nieuwzględnieniu zastrzeżeń do raportu kontroli).

Odnośnie pominięcia wniosku dowodowego, który strona wskazała w odwołaniu (obmiary geodezyjne) – wszelkie zastrzeżenia i uwagi skarżący mógł wnosić w trakcie trwania postępowania dotyczącego przyznania płatności za 2013 r., które jest już zakończone prawomocną decyzją.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego są czystą z nimi polemiką i nie są uzasadnione wobec czego Sąd się do nich nie ustosunkował.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

kk