Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 958/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. O. kwotę 457 zł ( czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem postępowania jest skarga A. O. (dalej: Skarżący, Wnioskodawca) z dnia [...] marca 2014 r. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

Zaskarżone decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] kwietnia 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynął wniosek A. O. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. We wniosku Skarżący zadeklarował do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 11,30 ha, oznaczone literami: A (2,00 ha), B (0,50 ha), C (1,00 ha), D (1,15 ha) i E (6,65 ha), położone odpowiednio na działkach ewidencyjnych o nr:

• [...],[...],[...] w obrębie ewidencyjnym H., w gminie U., w powiecie [...], w województwie [...];

• [...] w obrębie ewidencyjnym U., w gminie U., w powiecie [...], w województwie [...];

• [...] w obrębie ewidencyjnym W., w gminie U., w powiecie [...], w województwie [...].

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał w dniu [...] stycznia 2008 r. decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w łącznej wysokości 3407,40 zł, w tym z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej w wysokości 3407,40 zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie postępowania za potwierdzeniem odbioru w dniu 15 stycznia 2008 r., od decyzji tej A. O. nie wniósł odwołania.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. o przyznaniu płatności do gruntów rolnych na rok 2007, a następnie w dniu [...] lipca 2009 r. wydał decyzję Nr [...], w której uchylił dotychczasową decyzję Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. o przyznaniu płatności do gruntów rolnych na rok 2007 oraz przyznał A. O. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w pomniejszonej wysokości w łącznej wysokości 2864,63 zł, w tym: z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej w wysokości 2864,63 zł. Decyzja została doręczona stronie postępowania, od decyzji tej A. O. nie wniósł odwołania.

W dniu [...] maja 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wszczął z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] lipca 2009 r., a następnie w dniu [...] czerwca 2013 r. wydał decyzję Nr [...] o stwierdzeniu nieważności w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na rok 2007. Decyzja została doręczona stronie postępowania, od decyzji tej A. O. nie wniósł odwołania.

Kolejnym zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. poinformował Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania A. O. płatności do gruntów rolnych na rok 2007, zakończone wydaną w dniu [...] sierpnia 2013 r. decyzją Nr [...] o stwierdzeniu nieważności w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania A. O. płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

Od decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. A. O. wniósł odwołanie do Prezesa ARiMR, który decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. A. O. nie skorzystał z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W dniu [...] listopada 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. decyzją Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania A. O. płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

Od przedmiotowej decyzji A. O. wniósł odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji w G. z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (w brzmieniu obowiązującym dla spraw z roku 2007) rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia nr 1973/2004, czyli nie mniejszej niż 1 ha; utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami (minimalne wymagania utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm - Dz. U. Nr 46, poz. 306); został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ponadto w myśl art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie, oraz, jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez to nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak jak zostały ustalone przez Komisję (EUROSTAT) dla jej celów statystycznych.

Zdaniem organu wskazane regulacje oznaczają, że do przyznania płatności do gruntów rolnych na podstawie wniosku złożonego w 2007 r. kwalifikują się grunty rolne (w skład, których wchodzą: grunty orne, pastwiska, łąki, sady i plantacje wieloletnie oraz ogródki przydomowe) utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Stwierdzenie faktu, że określone grunty rolne nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na ten dzień, skutkuje trwałym wykluczeniem powierzchni, na której grunty takie są położone z przyznawania płatności do gruntów rolnych.

Ustalenie, czy dane grunty kwalifikują się do objęcia systemem jednolitej płatności obszarowej zgodnie z art. 143b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, następuje w wyniku przeprowadzonej zgodnie z treścią art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 kontroli na miejscu bądź kontroli administracyjnej na podstawie analizy i pomiaru powierzchni uprawnionej do płatności i wynikającej z zaimplementowanych do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli ortofotomap, które zawierają między innymi zwektoryzowane granice poszczególnych działek ewidencyjnych oraz wyznaczoną na tej podstawie maksymalną powierzchnię kwalifikowaną do płatności. Z uwagi na treść art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 wskazać należy, iż kontrole administracyjne opisane w art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 pozwalają na wykrycie nieprawidłowości, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomącą narzędzi informatycznych, między innymi dzięki kontrolom krzyżowym. Kontrole te dotyczą zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi w jednym wniosku a działkami odniesienia w systemie identyfikacji działek rolnych, oraz weryfikują kwalifikacje do pomocy określonych terenów jako takich.

Przenosząc rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy Prezes ARiMR zauważył, że decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. stwierdził z urzędu nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania Panu A. O. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli ze względu na wydanie tej decyzji organu I instancji z rażącym naruszeniem prawa.

Podkreślono przy tym, że w uzasadnieniu tej decyzji Dyrektor [...] OR ARiMR wskazał odnośnie działania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G., że "Treść analizowanej decyzji wskazuje na to, że organ nie zweryfikował w żaden sposób sytuacji na działce ewid. Nr [...] w H. (dz. rolna A) w związku z brzmieniem w/w przepisów. Akta sprawy pozwalają stwierdzić, że organ w ogóle nie wyjaśniał tej kwestii, mimo iż powinien to uczynić z uwagi na brzmienie przepisów dot. postępowania w sprawie płatności i warunków jej przyznania. Stało się tak mimo dysponowania zdjęciami lotniczymi obszaru tej działki (w postaci załączników graficznych będących częścią wniosku strony) wskazującymi na to, że znaczna część w/w działki ewid. (na pewno większa niż niezadeklarowana przez stronę) nie była użytkowana rolniczo w 2003 r. (...)". Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. rozstrzygając sprawę przyznania A. O. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 rażąco naruszył art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach, art.7 Kpa oraz art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, gdyż we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 A.O. zadeklarował na działce ewidencyjnej Nr [...] powierzchnię 2,00 ha, podczas gdy na dzień 30 czerwca 2003 r. część działki ewidencyjnej Nr [...] była zalesiona, co potwierdza ortofotomapa wygenerowana na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w dniu w dniu 27 września 2003 r. Tym samym stan faktyczny na tej działce był niezgodny z przywołanymi przepisami wspólnotowymi, co ponadto potwierdza ortofotomapa z dnia 27 września 2003 r., z której jednoznacznie wynika, że część działki nie kwalifikowała się do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (na zdjęciu widać, że część działki ewidencyjnej Nr [...] porośnięta jest lasem). Organ wskazał również, że powierzchnia użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r. na działce ewidencyjnej Nr [...]wynosi 1,33 ha.

Tym samym należało stwierdzić, iż - w ocenie Prezesa ARiMR - decyzja Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. rażąco narusza przepis art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, bowiem przyznając Panu A. O. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przyznał przedmiotowe płatności także do gruntów, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., co potwierdza ortofotomapa z dnia 27 września 2003 r., z której jednoznacznie wynika, że część działki nie kwalifikowała się do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (na zdjęciu widać, że część działki ewidencyjnej Nr [...] porośnięta jest lasem). Stan faktyczny na tej działce był zatem niezgodny z przywołanymi powyżej przepisami wspólnotowymi, zatem Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. zasadnie stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednocześnie Prezes Agencji zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K. z dnia [...] listopada 2013 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania A. O. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007, organ nieprawidłowo wskazał przepisy, które naruszył Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydając decyzję Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. , jednakże organ II instancji stwierdzając wadliwość uzasadnienia decyzji I instancji, mając na uwadze stanowisko, jakie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 października 1999 r. (sygn. akt I SA/Ka 136/98), dokonał swoją decyzją uzupełnienia w tym zakresie uzasadnienia decyzji I instancji.

Decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. została zaskarżona przez A. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości. Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2013 r. oraz o umorzenie postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności obszarowych na rok 2007, a także orzeczenie o kosztach postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1/ naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, że przy wydawaniu przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007 doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez przyznanie płatności do gruntu który zdaniem organu administracji się do tego nie kwalifikował, w sytuacji gdy rażące naruszenie prawa nie miało miejsca, gdyż w postępowaniu dowodowym poprzedzającym wydanie decyzji o przyznaniu płatności do gruntów rolnych za 2007 r. organ administracji dysponował dowodem z ortofotomapy, i dokonując oceny tego dowodu ustalił, że cały zgłoszony przez Skarżącego obszar kwalifikuje się do dopłaty,

2/ naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy właściwie oceniony stan faktyczny sprawy nie dawał podstaw do jego zastosowania oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy prawidłowo oceniony stan faktyczny sprawy i odwołanie dawały podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału ARiMR i umorzenia postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 z p. zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zaznaczyć, że kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

Zgodnie z doktryną i orzecznictwem stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją umożliwiającą wycofanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych i postanowień dotkniętych najcięższymi wadami materialnoprawnymi. Instytucja ta stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty (jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym), lecz działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258).

Nie ulega też wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie jest "kolejną instancją" rozpoznania sprawy. Tego rodzaju postępowanie, określane mianem postępowania nadzorczego, jest odrębnym, nadzwyczajnym postępowaniem, które ogranicza się wyłącznie do badania czy decyzja wydana w postępowaniu zwykłym obarczona jest wadą kwalifikowaną. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wprawdzie zabiegiem dozwolonym przez ustawodawcę, ale o charakterze wyjątkowym, co nakazuje ścisłe pojmowanie przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. i wyklucza ich wykładnię rozszerzającą.

Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (patrz: wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23). Przyjmuje się, że przesłanka zawarta w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, procesowych, jak i ustrojowych (patrz: wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 1986 r., sygn. akt SA/Wr 370/86, niepubl.). Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (materialnego, procesowego czy ustrojowego) jest zatem wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące, pamiętając przy tym, iż nie każde, nawet bezsporne, naruszenie prawa skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji.

Zgodzić należy się też ze stanowiskiem, że skoro z treści art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wynika aby rażące naruszenie prawa miało dotyczyć tylko podstawy materialnoprawnej decyzji, to tego typu kwalifikowana wadliwość może dotyczyć tak przepisów ustrojowych, jak i przepisów prawa procesowego.

W sprawie niniejszej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. decyzją z [...] listopada 2013 r. Dyrektor [...] OR ARiMR stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z [...] stycznia 2008 r. przyznającej skarżącemu płatności do gruntów rolnych na 2007 r.

W jej uzasadnieniu stwierdzono, że decyzja z [...] stycznia 2008 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. rażąco naruszył przepisy prawa tj. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 z p. zm., dalej jako ustawa o płatnościach) oraz art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. (Dz. Urz. WE L 270 z 21.10.2003 r., str. 1 z p. zm.) w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach, bowiem przyznając Skarżącemu płatności bezpośrednie na rok 2007 do powierzchni wskazanych we wniosku o płatność Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. przyznał przedmiotowe płatności nie ustalając powierzchni kwalifikowanej do płatności na poszczególnych działkach ewidencyjnych zgodnie z treścią art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003. Wskazano, że we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 A. O. zadeklarował na działce ewidencyjnej Nr [...] powierzchnię 2,00 ha, podczas gdy na dzień 30 czerwca 2003 r. część działki ewidencyjnej Nr [...] była zalesiona, co potwierdza ortofotomapa wygenerowana na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w dniu w dniu 27 września 2003 r.

Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał zaś, że Dyrektor [...] OR ARiMR błędnie oparł się na naruszeniu przepisów art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, gdy powinien wskazać jako podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji jedynie przepis art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z 29 września 2003 r.

Sąd – dokonując oceny zaskarżonych decyzji - uznał, że tego rodzaju okoliczności jak wskazane powyżej nie mogły stanowić w niniejszej sprawie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2008 r., bowiem zarówno treść tej decyzji nie stoi w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa, jak też rozstrzygnięcie to nie zawiera wady tkwiącej w samej decyzji.

Jak już wyżej podniesiono, rażące naruszenie prawa może polegać na naruszeniu przepisów proceduralnych. Istotna jest jednak gradacja uchybień, konieczne jest odróżnienie wadliwości decyzji, powodujących jej wzruszalność w trybie zwykłym od uchybień rażących.

Skład orzekający prezentuje pogląd, że rażące naruszenie przepisów postępowania, regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy, można by rozważać w sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń, gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy ocenić zaś należy jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalność, ale w trybie zwykłym. Dodać należy, że niejednokrotnie prawidłowość ustaleń faktycznych pozostaje w ścisłym związku z prawidłowością wykładni przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie i wskazujących, jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia. W takiej sytuacji jednak ocena, czy naruszenie prawa miało charakter rażący w istocie koncentruje się na ocenie uchybienia przepisom prawa materialnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraził kilkakrotnie pogląd, że regulacje art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 1782/2003 w sprawie wspólnych zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanowienie określonych systemów wsparcia dla rolników odnoszą się i są adresowane do Państwa Członkowskiego - w tym również Polski - a nie do producenta rolnego, jako indywidualnego beneficjenta pomocy (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1403/11, LEX nr 1233986).

Sąd orzekający w sprawie podziela w pełni ten pogląd, wskazując za NSA, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003 jeżeli: posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla RP; utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; został mu nadany nr identyfikacyjny.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odnośnie do prawnych konsekwencji obowiązywania art. 143b rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, zwłaszcza zaś odnośnie do adresata rekonstruowanej na jego podstawie normy, prezentowany jest jednolity i ugruntowany już pogląd (aktualny także w odniesieniu do art. 124 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, stanowiącego dosłowny odpowiednik pierwotnie obowiązującej regulacji), który podziela również Sąd w składzie orzekającym w sprawie (patrz: np. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 228/09; wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 199/10; wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1324/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle stanowiska judykatury, tytuł IV rozporządzenia nr 1782/2003 reguluje między innymi wprowadzenie systemów wsparcia dla nowych Państw Członkowskich zgodnie z określonym harmonogramem - art. 143a rozporządzenia - oraz system jednolitej płatności obszarowej - art. 143b rozporządzenia - dla tych Państw. Przepis art. 143b ust. 2 stanowi, że jednolita płatność obszarowa jest wypłacana raz w roku, a obliczana jest poprzez podzielenie rocznej koperty finansowej ustalonej zgodnie z ust. 3 przez obszar użytków rolnych każdego z Państw Członkowskich ustalony zgodnie z ust. 4 Natomiast z art. 143b ust. 3 rozporządzenia wynikają zasady ustalania "rocznej koperty finansowej" dla każdego z nowych Państw Członkowskich, jako sumy funduszy dostępnych na dany rok kalendarzowy, na który przyznaje się płatności bezpośrednie w danym Państwie Członkowskim. "Roczną kopertę" dzieli się następnie przez obszar użytków rolnych każdego z nowych państw ustalony zgodnie z ust. 4, czyli obszar użytków utrzymywanych w dobrej kulturze na dzień 30 czerwca 2003 r. Chodzi więc o obszar użytków rolnych Państwa Członkowskiego objętych systemem jednolitej płatności obszarowej.

Z powyższego wynika więc, że regulacje art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia odnoszą się i są adresowane do Państwa Członkowskiego, a nie do producenta rolnego, jako indywidualnego beneficjenta pomocy. Przepis ten reguluje między innymi zasadę przekazywania nowym Państwom Członkowskim funduszy do celów przyznawania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej, zasady stosowania systemu jednolitej płatności czy też roli Komisji w tym zakresie. Z przywołanego rozporządzenia wynika bowiem, że "nowe Państwa Członkowskie informują szczegółowo Komisję o środkach podjętych w celu wykonania niniejszego artykułu".

Regulacja art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003) nie mogła więc stanowić w rozpoznawanej sprawie podstawy do przyjęcia, że warunkiem przyznania płatności obszarowych w 2007 r. było wykazanie dobrej kultury rolnej deklarowanych do płatności działek na dzień 30 czerwca 2003 r. W postępowaniu o przyznanie płatności obszarowych istotne znaczenie ma bowiem rzeczywisty areał gruntów rolnych objętych wnioskiem i okoliczność utrzymywania ich w stanie zgodnym z normami w roku kalendarzowym, w którym beneficjent ubiega się o ich przyznanie.

Z obowiązujących w analizowanym zakresie regulacji unijnych oraz krajowych wynika, że stanowiąc o warunkach przyznawania płatności obszarowych wymagają one, aby beneficjent pomocy wykazał dobry stan upraw rolnych w roku, w którym ubiega się o przyznanie płatności. Powoływanie się więc na argument, że warunkiem przyznania płatności jest utrzymanie dobrej kultury rolnej wnioskowanych gruntów na dzień 30 czerwca 2003 r. nie znajduje oparcia w przepisach unijnych, jak również pozostaje w sprzeczności z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach. Z wymagań jakie muszą spełniać grunty objęte wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych wynika bowiem jednoznacznie, że grunty muszą być w dobrej kulturze rolnej w roku kalendarzowym, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności (patrz: cyt. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1403/11, LEX nr 1233986).

Konkludując należy więc wskazać, że przywołane przez Prezesa ARiMR przepisy nie mogą stanowić w przypadku ich naruszenia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu ich "rażącego naruszenia". Nie można bowiem przyjąć, wbrew twierdzeniom organu, iż treść decyzji, jaką podjął Kierownik Biura ARiMR o przyznaniu Skarżącemu płatności do gruntów rolnych stoi w oczywistej, jaskrawej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa bądź rozstrzygnięcie organu o przyznaniu rolnikowi płatności zawiera wadę tkwiącą w samej decyzji, a tylko w takiej sytuacji zaistniałyby przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W świetle wskazanych wyżej argumentów, w ocenie Sądu brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu wnioskodawcy płatności, w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust.1 litera c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.