Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 3527/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący s. WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska (spr.) WSA Dorota Wdowiak Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. i J. A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2002r. nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] września 2002r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] października 1989r. nr [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi P., A., B., K. i Z. w gminie S. w części dotyczącej gruntów położonych we wsi P. i należących do J. i J. małż. A. (działka nr [...] o pow. [...] ha), T. i A. małż. P. (działka nr [...] o pow. [...] ha) oraz Urzędu Gminy S. – drogi powszechnego użytkowania (działka nr [...] o pow. [...] ha). Do jej wydania doszło w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Gminy S. decyzją z dnia [...] października 1989r. działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu gruntów /Dz.U. nr 11 z 1982r. poz.80/ dokonał scalenia gruntów wsi P. i innych wskazanych wyżej wsi, zgodnie z projektem scalenia wykazanym na mapie załączonym do tej decyzji. Scaleniem tym objęto m.in. działkę siedliskową małż. A. o pow. [...] ha oznaczoną dotychczas nr [...] i działkę siedliskową małż. P. o pow. [...] ha, oznaczoną dotychczas nr [...]. W wyniku scalenia pomiędzy tymi dwiema działkami wydzielono pas gruntów o szerokości [...] m z przeznaczeniem na drogę dojazdową do zabudowań, której nadano nr [...]. Działka małż. A. otrzymała nowy nr [...], zaś działka małż. P. otrzymała nowy nr [...]. Decyzja ta uprawomocniła się.

W 1993r. małż. A., grodząc swoją posesję, zagrodzili część drogi nr [...]. Małżonkowie P. zwrócili się o interwencję do Burmistrza Gminy i miasta S. Wówczas małż. A. wnioskiem z dnia [...] września 1993r. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej w części dotyczącej działek nr [...], [...] i [...]. We wniosku podali, że w trakcie scalania gruntów nie składali deklaracji o zgodzie na zmianę granic swego siedliska, wobec tego granice te nie powinny ulec zmianie. W czasie wizji lokalnej w toku postępowania wyjaśniającego małż. A. zgodzili się na pozostawienie części drogi na działce [...], jednak tylko na długości [...] m. A. P. wnosił o pozostawienie drogi na całej jej długości i podnosił, że droga w tym miejscu funkcjonowała od ponad 50 lat i stanowiła dojazd do obu gospodarstw, a w toku prac scaleniowych małż. A. wyrażali zgodę na jej wytyczenie takie jak w decyzji scaleniowej.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1994r. działając na podstawie art. 156 § 1 p.2 KPA stwierdził nieważność decyzji scaleniowej z dnia [...] października 1989r. w części dotyczącej gruntów małż. A., małż. P. i dróg gminnych i lokalnych. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że z akt postępowania scaleniowego wynika, iż małż. A. nie składali deklaracji o zgodzie na regulację ich działki siedliskowej, a wobec tego decyzja w tej części wydana została z rażącym naruszeniem prawa – art. 3 ust.3 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu gruntów, który to przepis stanowi, że grunty zabudowane mogą być scalone tylko na wniosek właściciela i pod warunkiem przeniesienia przez niego zabudowań w określonym terminie. Wobec tego, że pozostawienie drogi tylko na części działki wytyczonej z gruntów małż. P. byłoby nieuzasadnione stwierdził nieważność decyzji scaleniowej także w tej części. Decyzję tę zaskarżyli małż. P.

Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej uznał za słuszną argumentację Wojewody [...] i decyzją z dnia [...] lutego 1996r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na decyzję tę wnieśli skargę do NSA małż. P. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu powołali się na wyrok NSA o sygnaturze II S.A. 2529/92 i wskazali, że nie ma przeszkód prawnych do wydzielenia części gruntów z działek siedliskowych na wytyczenie drogi dojazdowej do siedlisk, która to droga faktycznie istniała w tym miejscu od 50 lat.

NSA wyrokiem z dnia 16 maja 1997r. sygn. akt II SA 1054/96 uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia podał, że w świetle § 8 ust.2 Instrukcji nr 1 Ministra Rolnictwa z dnia 17 marca 1973r./Urg.003-1/73/ w sprawie scalania i wymiany gruntów "za grunty zabudowane uważa się grunty zajęte po budynki i podwórze oraz niezbędny obszar przyległy, umożliwiający właściwe wykorzystanie tych budynków i podwórza". Ponieważ nie poczyniono ustaleń czy wydzielona droga zajmuje grunty zabudowane w rozumieniu ustawy scaleniowej i cytowanej instrukcji decyzje musiały być uchylone. NSA uznał też za niezbędne zrobienie szkicu sytuacyjnego gruntów i wszystkich zabudowań na działkach, których

dotyczą skarżone decyzje.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda [...] przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. W ramach tego postępowania [...] października 1997r. przeprowadzono wizję na gruncie oraz dokonano w dniu [...] października 1997r. pomiaru poprzez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych. Ustalono, że droga nr [...] w czasie scalania została wydzielona z frontowych części działek należących do obu stron tj. z działki o dawnym numerze [...], należącej do małż. P. i działki o dawnym numerze [...], należącej do małż. A. Według stanu posiadania ujawnionego w ewidencji gruntów przed scaleniem między działkami [...] i [...] nie była wykazana droga powszechnego korzystania. W dokumentach własności nie była też ujawniona służebność przejazdu i przechodu. Jednak właściciele obu działek wjeżdżali na swoje podwórka przez pas gruntu składający się z części działki [...] i części działki [...]. Na tym właśnie pasie gruntu została utworzona w czasie scalenia

droga nr [...]. Droga ta przebiegała w pobliżu zewnętrznej krawędzi domów mieszkalnych wybudowanych na każdej z działek należących do stron. Przy takich ustaleniach Wojewoda [...] uznał, że droga wydzielona została z gruntów stanowiących części siedlisk obu gospodarstw. Grunty te stanowią albo bezpośrednie otoczenie budynków istniejących na tych działkach w dacie decyzji scaleniowej, albo stanowią część podwórka niezbędnego do właściwego

korzystania z budynków wchodzących w skład siedlisk. W tym stanie rzeczy

decyzją z dnia [...] marca 1998r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji scaleniowej uznając, że scaleniem objęte zostały grunty zajęte pod budynki oraz niezbędny obszar przyległy tj. grunty zabudowane w rozumieniu ustawy scaleniowej i cytowanej wyżej Instrukcji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.

Od decyzji Wojewody odwołali się małżonkowie P.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2001r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że droga nr [...] została wydzielona na gruntach siedliskowych niezabudowanych i nie spełniających funkcji terenu zabudowanego, a zatem decyzja o jej wydzieleniu nie naruszała art.2 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.

Rozpatrując sprawę po raz trzeci Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2001r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu powtórzył argumentację przyjętą przez Ministra Rolnictwa.

Od decyzji Wojewody [...] odwołali się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi małżonkowie A.

Minister Rolnictwa opisaną na wstępie decyzją z [...] września 2002r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody. W uzasadnieniu podał, że druga brama, znajdująca się na końcu wydzielonej drogi nr [...], służyła małż. P. jako brama wjazdowa na ich podwórze, zaś należąca do małż. A. działka siedliskowa nr [...] od ul. [...] do końca wydzielonej w wyniku scalenia drogi nr [...], na całej długości była niezabudowana i nie spełniała funkcji terenu zabudowanego, zatem geodeta-projektant opracowując projekt scalenia gruntów nie miał żadnych przeszkód prawnych uniemożliwiających wydzielenie kwestionowanej drogi.

Od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnieśli skargę do NSA małż. A. W uzasadnieniu podnieśli, że przed scaleniem istniał wjazd przez ich działkę na działkę małż. P. i oni tego wjazdu nie kwestionowali. Również obecnie gotowi są ustanowić służebność drogi koniecznej na rzecz małżonków P., jednak tylko o długości [...] m. Skarżący nie zgadzają się na utworzenie kosztem ich siedliska drogi powszechnego korzystania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując się na argumenty podane w uzasadnieniu swojej decyzji

Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. 153 p.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie

nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie

sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /dalej zwane p.p.s.a. ,

Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1270/. Zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na

którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którego siedziba znajduje się w Warszawie, sprawa rozpatrywana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym dowody, w tym wizja lokalna i szkice sytuacyjne pozwoliły ustalić, że obie działki siedliskowe, na wiele

lat przed scaleniem były oddzielone od siebie nieformalnie wytyczoną drogą, która stanowiła dojazd do podwórek obu gospodarstw. Ustalenie to nie budzi wątpliwości, gdyż z istniejących na gruncie naniesień i zabudowań wynika, że bez

tej drogi wjazd na podwórka obu stron byłby niemożliwy. Obie działki w części frontowej, od ulicy [...] zabudowane są domami mieszkalnymi, co uniemożliwia dojazd od frontu, obie też w mniej więcej połowie swojej długości zabudowane są zajmującymi całą ich szerokość budynkami gospodarczymi /stodołami/, które uniemożliwiają wjazd na podwórza od strony drogi istniejącej na drugim końcu działek. Wjazd do obu gospodarstw musiał więc istnieć od strony bocznej. Na działce małż. P. - nr [...] od strony granicy z działką małż. A. znajduje się stara studnia. Odległość między domem mieszkalnym a studnią jest zbyt mała aby uznać, że tamtędy wjeżdżano na podwórko, prawidłowo więc organy ustaliły, że wjazd ten prowadził przez drugą bramę, istniejącą w dalszej części drogi, na odcinku między studnią a stojącym przy drodze budynkiem gospodarczym małż. A. Ta część działki małż. P. nie była zabudowana. Wjazd na podwórko małż. A. również odbywał się od strony granicy z gospodarstwem małż. P. i ta część ich siedliska również

nigdy nie była więc zabudowana.

W tym stanie rzeczy prawidłowo organ przeprowadzający postępowanie scaleniowe prawidłowo przyjął, że grunty na granicy obu działek, stanowiące nieformalnie wytyczoną drogę dojazdową do obu gospodarstw są niezabudowane, a zatem mogą podlegać scaleniu. Do wyodrębnienia z dawnych działek [...] i [...] drogi o numerze [...] nie była potrzebna ani rozbiórka żadnych budynków, ani ich przeniesienie przez właścicieli na inne miejsce w oznaczonym terminie, ani też żadna zmiana organizacji wjazdu na podwórza i korzystania z nich. Przeznaczone na drogę grunty nie były więc gruntami zajętymi pod budynki i podwórze ani nie stanowiły niezbędnego obszaru przyległego, umożliwiającego właściwe wykorzystanie budynków i podwórza. W świetle treści art.2 ust. 3 ustawy z 26

marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów oraz § 8 ust. 2 Instrukcji nr 1 Ministra Rolnictwa z 17 marca 1973r. w sprawie scalenia i wymiany gruntów grunty, z których została utworzona droga nr [...] mogły więc zostać objęte scaleniem.

Należy podkreślić, że decyzja scaleniowa wyodrębniła prawnie działkę drogową w miejscu gdzie droga ta faktycznie istniała i funkcjonowała. Decyzja scaleniowa

była więc zgodna z prawem i zasadnie Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia jej nieważności, zasadnie też Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody.

Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać skargę za nieuzasadnioną, a wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł

jak w sentencji.