Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 780/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 780/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Bogusław Wolas, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2012r., sprawy ze skargi Z.B., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23 marca 2012r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 8 lutego 2010r. Z.B. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie w całości wszelkich zaległości i należnych opłat wskazując, że nie jest w stanie zgromadzić tak dużej kwoty pieniędzy na ich pokrycie. W kolejnych punktach wniosku wyliczył przyczyny, które jego zdaniem, uzasadniały umorzenie, a to: brak pracy, zbyt duże obciążenie w przypadku ewentualnego zajęcia komorniczego, o ile uzyskiwałby wynagrodzenie ze stosunku pracy, ograniczone możliwości podjęcia pracy z powodu ubytku słuchu, brak możliwości korzystania ze świadczeń ubezpieczenia społecznego z powodu istniejących zaległości, całkowity brak majątku (środki ze sprzedaży mieszkania pod nadzorem komornika zostały przekazane na spłatę długów),powstanie zaległości w wyniku nadzwyczajnych okoliczności (włamanie do biura, kradzież i dewastacja sprzętu),ograniczone możliwości ściągnięcia należności od niesolidnych klientów, powstanie zaległości z tytułu odsetek na skutek zbyt pochopnej i krzywdzącej decyzji o odmowie restrukturyzacji. Zdaniem Skarżącego brak majątku, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, a także brak rodziny (a więc brak ewentualnego wsparcia) uniemożliwiał realnie spłatę zadłużenia.

W decyzji z 9 lipca 2010r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił (w pkt 1) umorzenia zaległości z tytułu składek (w tym odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia) w łącznej kwocie 113.564,16 zł za osobę prowadzącą działalność gospodarczą i zatrudnianych pracowników w części finansowanej przez płatnika. W drugiej części decyzji (pkt 2) Zakład odmówił umorzenia należności (10.888,00zł) z tytułu odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, a w części trzeciej (pkt 3) umorzył postępowanie w zakresie umorzenia składek pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych kwocie 7.279,17zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ przyznał, że z dniem 2 listopada 2009r. Skarżący został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej, nie posiada majątku, a prowadzona wobec niego egzekucja z tego powodu została umorzona. Organ wskazał też, że Skarżący osiągał w latach 2007-2009 odpowiednio dochody w wysokości: 12.137,38zł, 7.775,74 zł, 4.509,07zł. Nie figurował w ewidencjach ani jako właściciel (posiadacz) nieruchomości, ani jako właściciel samochodów. Przedłożył na okoliczność ponoszonych wydatków rachunki telefoniczne (68,04 zł i 83,96zł) oraz opłacony rachunek za energię elektryczną (110,29zł). Organ wymienił też przedstawione dokumenty potwierdzające bezskuteczne wzywanie o zapłatę kontrahentów Skarżącego oraz dokumenty dotyczące jego stanu zdrowia.

Następnie, powołując się na treść art.28 ust.2 w zw. z art.32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 ze zm. dalej-u.su.s.) wskazał, że umorzenie składek osób prowadzących działalność gospodarczą możliwe jest tylko w przypadku całkowitej nieściągalności składek. Nieściągalność ta, jak zauważał organ, występowała zgodnie z art.28 ust. 3 pkt 3 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w sytuacji gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa.

Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 131 poz.1365) składki mogą być umorzone jeżeli m.in. zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Jednocześnie organ podkreślał, że decyzja w przedmiocie umorzenia należy do tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może, ale nie musi umorzyć zaległości nawet jeśli wystąpią okoliczności uzasadniające takie umorzenie w świetle ww. przepisów.

Uzasadniając kolejne części swojego rozstrzygnięcia, organ przyznał, że (w części dotyczącej pkt 1) Skarżący nie posiada żadnego majątku. Niemniej jednak zaznaczył (również powołując się na orzeczenie WSA w Warszawie), że jeżeli istnieje jeszcze jakakolwiek możliwość wyegzekwowania zaległych składek to odmowa umorzenia nie ma charakteru dowolności. Organ wskazał przy tym, że z gromadzonych dokumentów nie wynika, aby Skarżący nie mógł podejmować aktywności zawodowej, co oznacza, że posiadane zasoby finansowe pozwalają mu na godne życie. Odwołując się natomiast do przyczyn powstania zaległości wskazał również, że prowadząc gospodarczą działalność przedsiębiorca musi liczyć się z obowiązkami w zakresie starannego prowadzenia firmy i ponoszenia kosztów składek na ubezpieczenie społeczne.

Analizując natomiast przesłanki §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne organ wskazał, że wprawdzie Skarżący przedstawił dokumentację, z której wynika, że cierpi na głuchotę ucha, jednak w ocenie organu dolegliwość ta ograniczała zatrudnienie jedynie w specyficznych warunkach. Dotychczasowa aktywność zawodowa, długoletnie prowadzenie działalności gospodarczej, miało natomiast, w opinii organu, świadczyć o potencjalnych możliwościach uzyskiwania dochodów niezbędnych do realizacji ciążących na Skarżącym zobowiązaniach. Organ zaznaczał przy tym, że zadłużenie powstało w stosunkowo długim okresie (1999-2009), co świadczyć miało o niesolidności Skarżącego. Dodawał przy tym, że skoro kontynuowanie działalności generowało zadłużenie to można było takie działanie ocenić jako nieodpowiedzialne.

Odnosząc się natomiast do części decyzji (pkt 2) dotyczącej należności za pracowników finansowanych przez płatnika organ wskazywał, że w tym przypadku należy badać wyłącznie kwestie całkowitej nieściągalności, a i w tym przypadku, chociaż taka całkowita nieściągalność zachodziła, umorzenie byłoby przedwczesne z przyczyn wskazanych w części uzasadnienia dotyczącej pierwszej części decyzji. W ostatniej części uzasadnienia dotyczącej umorzenia postępowania (pkt 3) organ wyjaśniał, że regulacje dotyczące umarzania zaległości (art.28 i 29 u.s.u.s) nie mogą być stosowane do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek na zasadzie art.30 u.s.u.s.

W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 30 lipca 2010r. Skarżący zakwestionował wyłącznie część decyzji w kwocie 113.564,16zł wskazując na dokonanie błędnej wykładni, błędnej oceny dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia. Skarżący podkreślił przy tym, że na powstanie zaległości miały wpływ: kradzież mienia i jego dewastacja, co spowodowało, wobec nie wykrycia sprawców, niemożność dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej. W szczegółowym komentarzu do twierdzeń zawartych w decyzjach Skarżący wykazywał manipulowanie faktami, interpretowanie każdej okoliczności na niekorzyść, ignorowanie przyczyn powstania zaległości, niedostrzeganie wyjątkowości sytuacji obciążonego znacznymi zaległościami skutkującymi koniecznością ich spłacania niemal do końca życia.

Decyzją nr [...] z 28 stycznia 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy utrzymał w mocy poprzednią decyzję, wskazując w uzasadnieniu dowody zgromadzone w sprawie. Uzasadnienie decyzji generalnie powtarzało poprzednią argumentację. Odnosząc się zaś szczegółowo do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ przyznał, że Skarżący nie posiada majątku i nie prowadzi działalności gospodarczej, ale jako zdolny do pracy posiada perspektywę zmiany na lepsze. Organ uzasadniał przy tym w odpowiedzi na argumenty dotyczące braku uwzględnienia trwałego uszkodzenia słuchu, że skoro Skarżący prowadził dotychczas działalność to posiada znacznie większe doświadczenie życiowe w porównaniu do np. absolwentów studiów. Dodatkowo organ podkreślił, że uznaniowość charakteru decyzji w przedmiocie umorzenia pozwala na podjęcie każdego rozstrzygnięcia w tym samym stanie faktycznym. Wskazywał też na publicznoprawny charakter długu i konieczność regulowania zobowiązań publicznoprawnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Skarżący kwestionując brak umorzenia 113.564,16zł i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji ponownie zarzucił naruszenie zasad postępowania regulowanych kodeksem postępowania administracyjnego (art.7, art.77 §1 i art.107§3, art.80 i art.140) poprzez brak rozpatrzenia zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonanie oceny sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym, zastosowanie wadliwych kryteriów oceny, błędne ustalenie faktów istotnych dla sprawy, w sytuacji gdy nie ustalono takich faktów, na podstawie których taki wniosek możnaby wyprowadzić. W uzasadnieniu skargi, jak i późniejszym piśmie z 18 kwietnia 2001r. Skarżący wykazywał rażącą ogólnikowość uzasadnienia zaskarżonej decyzji, co w praktyce miało doprowadzić do braku rzeczywistej analizy sytuacji materialnej Skarżącego i sprzeczności ustaleń z zebranym materiałem dowodowym.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wyrokiem z 12 maja 2011r. wydanym do sygn. akt: I SA/Kr 504/11,Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji określając, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.

W pisemnych motywach wyroku, Sąd podał, że istotą problemu sprawie była prawidłowość prowadzenia postępowania dowodowego, przy czym przedmiotem zarzutów Skarżącego był nie tyle sposób gromadzenia materiału dowodowego, ale prawidłowość oceny przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zebranych dowodów w sprawie. Skarżący nie kwestionował przy tym, co na etapie obu instancji podkreślał organ, że decyzje dotyczące umorzenia mają charakter uznaniowy. Zarzucał jedynie ogólnikowość twierdzeń organu, a nawet sprzeczność ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Sąd podzielił argumenty skargi i podkreślił, że błędny był pogląd organu, iż jakakolwiek decyzja w przedmiocie wniosku o umorzenie zaległości z uwagi na jej uznaniowy charakter, jest legalna. Zgodnie z poglądami Sądu Najwyższego wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku 12 lipca 2006r. sygn. akt: II UK 241/05, który to Sąd nie zgodził się z zarzutem ZUS, że stwierdzenie ustawodawcy dotyczące możliwości umorzenia składek na ubezpieczenie przez Zakład wyłącza sądową kontrolę przesłanek warunkujących wydanie decyzji o ich umorzeniu, sprowadzając tę kontrolę tylko do formy decyzji i zachowania zasad postępowania – nie jest tak, że wystarczającym w sprawie jest zebranie dowodów i omówienie ich przez organ w decyzji. Tak zaś było w tej sprawie i to na etapie postępowań obu instancji, gdzie większość stwierdzeń organu przybierała postać ogólnych tez, opartych wprawdzie na poglądach wyrażonych w wyrokach sądów administracyjnych, ale w żaden sposób nie odniesionych do konkretnej sytuacji Skarżącego.

W szczególności organ nie wyjaśnił dlaczego przyjmuje, że istnieje potencjalna możliwość podjęcia zatrudnienia przez Skarżącego skoro jednocześnie nie zakwestionowano dokumentów świadczących o znacznym ubytku słuchu. Stwierdzenia (s.8 decyzji z 28 stycznia 2011r.), że istnieje przez cały czas potencjalna możliwość wyegzekwowania należnych kwot nie zostały również udowodnione, ani chociaż uprawdopodobnione, w żaden sposób. A ta okoliczność głównie przesądziła o odmowie umorzenia zaległości przy jednoczesnym braku majątku Skarżącego.

W ocenie Sądu, skoro z akt wynika, że dotychczasowa działalność gospodarcza (usługi transmisji danych, dostaw Internetu itp.) wymagała posiadania sprzętu komputerowego, który to sprzęt został skradziony lub zniszczony (co również wynika z akt) i co zapoczątkowało poprzez brak możliwości zarobkowania proces zalegania ze składkami (a nie jak sugeruje organ - zaniechanie Skarżącego) – to rozważania zawarte w decyzji o większym doświadczeniu zawodowym Skarżącego niż absolwenci studiów rozpoczynający swoja karierę, nie mają w ogóle związku z konkretnymi faktami, ustalonymi w postępowaniu. Skoro Skarżący posiada znaczny ubytek słuchu (i to od czasów edukacji szkolnej), w sposób oczywisty nie posiada środków na rozpoczęcie lub kontynuowanie działalności gospodarczej w analogicznym, co dotychczas, zakresie, a na dodatek wielkość zadłużenia przekracza 100.000,00 zł to twierdzenia organu o potencjalnych możliwościach zarobkowych (s.11 decyzji) Skarżącego są gołosłowne.

Powyższe nieprawidłowości stanowiły naruszenie wymienionych przez skarżącego zasad postępowania regulowanego art.7 kpa. (zasada ta zresztą została naruszona na etapie obu instancji z uwagi na powtarzanie w dużej części zasadniczych elementów uzasadnienia). Zdaniem Sądu, stosowanie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art.7 kpa) odnosi się nie tylko do prawa procesowego, gdyż wynikają z niej również zasady interpretacyjne dla prawa materialnego (czyli art.28 ust.2 w zw. z art.32 u.s.u.s i §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne). Za rażąco dowolne Sąd uznał, stwierdzenie (s.10 decyzji z 28 stycznia 201r.), że to w interesie Skarżącego jest brak umorzenia zaległości, z uwagi na przyszłe prawo do emerytury lub renty. Rozmiar zadłużenia w porównaniu do chociażby średniej krajowej wielkości wynagrodzenia miesięcznego świadczy raczej o całkowitym braku możliwości spłaty całości zadłużenia i stałym narastaniu długów. Tak więc brak umorzenia zaległości, w ocenie Sądu, w tym konkretnym przypadku w żaden sposób nie przyczyni się do zapewnienia zabezpieczenia emerytalno-rentowego. Dodatkowo, z niezrozumiałych powodów, organ zanegował decydujący wpływ utraty sprzętu komputerowego i jednoczesnego zalegania przez klientów z płatnościami, na utratę płynności finansowej. Podkreślając długotrwałość okresu braku regulowania należności nie przeanalizowano, dlaczego Skarżący w kolejnych latach nie opłacał składek i czy w tym okresie Skarżący podejmował jakieś działania restrukturyzacyjne i z jakich powodów okazały się one bezskuteczne (a takie okoliczności sprawy zostały wymienione już we wniosku o umorzenie) . Tego typu ustalenia pozwoliłyby na ocenę charakteru działań Skarżącego i skonfrontowanie ustaleń organu z twierdzeniami Skarżącego o niezawinionym przez niego popadnięciu w zadłużenie. Sąd podzielił pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z 24 maja 2007r. sygn. akt: UK 216/06 (OSNP 2008r. nr 13–14, poz. 202), że "Sąd mógł badać czy nieskorzystanie przez wierzyciela z prawa umorzenia należności nie krzywdzi dłużnika". Sąd powtórzył za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z 9 marca 2011r. sygn. akt:II GSK 310/10), że działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ szczególny obowiązek stosowania norm prawa materialnego łącznie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

W ocenie Sądu, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu Skarżącego, dając z nieznanych powodów prymat interesowi społecznemu. Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego. W badanej sprawie taka analiza nie została przeprowadzona w sposób rzetelny. Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca umorzenia w całości lub w części należności z tytułu składek podlega bowiem merytorycznej kontroli sądu, a nie jak w praktyce sugerował organ, jedynie formalnej. Oznacza to, że do kompetencji sądu należy merytoryczna ocena zasadności wydanej i podlegającej zaskarżeniu decyzji, w tym odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek na podstawie przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. posiłkując się w tym zakresie ww. §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W ocenie Sądu, organ, zarówno na etapie pierwszo instancyjnym jak i przy powtórnie przeprowadzonym postępowaniu, nie przeprowadził analizy sytuacji materialnej skarżącego popadając w sprzeczność z istotą ubezpieczenia społecznego. Jest to system ustawowo zagwarantowanych świadczeń związanych z pracą, służących zaspokojeniu potrzeb wywołanych przez zdarzenia losowe i finansowanych przez ubezpieczonych na zasadzie rozłożenia ich ciężaru na osoby do nich następnie uprawnione. Mieszcząca się w tym systemie również funkcja ochronna ubezpieczenia społecznego nie pozwala jednak na egzekwowanie niespłaconych składek w każdej sytuacji, bez względu na konsekwencje dla zobowiązanego i jego rodziny – a tak zdaje się rozumieć tę zasadę organ.

W konsekwencji, z powodu naruszenia ww. art.7 kpa w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. posiłkując się w tym zakresie §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Sąd uchylił na zasadzie art.145 §1 pkt 1 lit.a i c) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) decyzje obu instancji, z uwagi również na fakt, że pomimo, iż Skarżący kwestionował faktycznie jedynie część rozstrzygnięcia, przy ponownym postępowaniu organ formalnie nie rozstrzygał co do części, a co do całości sprawy. Sąd zaznaczył, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższe uwagi co do zasad oceny zebranych w sprawie dowodów.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z 25 stycznia 2012r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie odmówił Z.B. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia w łącznej kwocie 124.463,16 zł, w tym: za osobę prowadzącą działalność gospodarczą wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, za pracowników w części finansowej przez płatnika wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i odsetek za zwłokę od składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, uznając, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oraz umorzono postępowanie w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenia za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Pismem z 16 lutego 2012r. wnioskodawca złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie, zarzucając przyjęcie błędnej wykładni prawnej, literalnej i celowościowej, stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia, norm o charakterze powszechnie obowiązującym, interesu prawnego odwołującego oraz przepisów prawa formalnego w zakresie oceny dowodów w związku z art. 7, art. 77§1, art. 107§3, art. 80 i art. 140 K.p.a. Zarzucił, że uzasadnienie decyzji jest zbyt ogólnikowe, nie zawiera analizy sytuacji materialnej Skarżącego, miesięcznych dochodów i wydatków, oceny rzeczywistych możliwości zarobkowania oraz perspektyw na przyszłość wobec aktualnego budżetu domowego i jego sytuacji zdrowotnej, bytowej, wieku skarżącego i jego wykształcenia. Tymczasem odwołujący jest osobą bezrobotną, a zaniechał rejestracji w Urzędzie Pracy, gdyż nie daje mu to jakichkolwiek korzyści-z doświadczenia wielu osób wynika, iż nie jest to instytucja pomocna w znalezieniu stałego zajęcia, a na zasiłek dla bezrobotnych odwołujący nie może liczyć. Jednocześnie odwołujący aktywnie poszukuje zatrudnienia samodzielnie, w tym m.in. za pośrednictwem internetu. Odwołujący podniósł, że obecnie jego jedynym źródłem dochodu jest dorywcze wykonywanie drobnych usług serwisowych, co stanowiło margines uprzednio prowadzonej działalności gospodarczej, a z powodu przyczyn technicznych i prawnych odwołujący nie jest w stanie zarobkować w zakresie odpowiadającym prowadzonej do 2009r. działalności gospodarczej, a nawet jeśli, to koszty prowadzenia działalności gospodarczej przekraczałyby obecnie uzyskiwane wpływy, jednocześnie pogłębiając zadłużenie względem ZUS. Odwołujący wskazał także, iż nie ma możliwości dokładnego określenia wysokości uzyskiwanych dochodów, gdyż w związku z faktem, iż obecnie nie ma zarejestrowanej działalności gospodarczej, nie prowadzi księgowości, starając się po prostu w miarę możliwości regulować bieżące rachunki. Odwołujący zapewnił, że podjął kroki w celu odzyskania swoich wierzytelności, przekazując sprawę komornikowi oraz korzystając z pomocy poborców i firm windykacyjnych. W dalszej kolejności odwołujący zarzucił, że organ powołuje, iż jego sytuacja nie wyczerpuje znamion ubóstwa bez wskazania definicji ubóstwa. Ponadto powoływana okoliczność nie jest, zdaniem odwołującego, warunkiem koniecznym do umorzenia należności składkowych. Wnioskodawca przedstawił także okoliczności mające świadczyć o tym, że ma trudności z terminowym regulowaniem należności w związku z czym był zmuszony zastawić pamiątkę rodzinną w lombardzie, wezwano go o zapłatę zaległych rachunków za usługi telekomunikacyjne i wypowiedziano mu umowę najmu mieszkania; a fakt ponoszenia wydatków na telefon i internet wytłumaczył jako niezbędne do uzyskiwania zarobków i poszukiwania pracy. Płatnik posiada także zobowiązania wobec innych podmiotów, gdyż 21 października 2011r. zawarł umowę pożyczki kwoty 1.600,00 zł. Po raz kolejny wnioskodawca powołał się na fakt poniesienia ciężkich strat w wyniku włamania do biura, a odnosząc się do swoich problemów ze słuchem stwierdził, że nie jest w stanie wykonywać każdego rodzaju pracy, której może podjąć się człowiek zupełnie zdrowy, a fakt uznania go za niezdolnego do odbywania służby wojskowej jest jego zdaniem najlepszym na to dowodem. Wnioskodawca oświadczył, że częściowa utrata słuchu wyraźnie ogranicza możliwość komunikacji głosowej i wymaga większego wysiłku, a wnioskodawcę nie stać na zakup aparatu słuchowego.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy okazał się bezskuteczny, gdyż decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 23 marca 2012r. [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Dokonując ustaleń faktycznych stwierdzono, że wykonując działalność gospodarczą od 15 grudnia 1993r. do 2 listopada 2009r. wnioskodawca nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych, od których narosły dodatkowo odsetki. Zaległości zostały skierowane na drogę przymusowego dochodzenia, w ramach którego w dniu 5 marca 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie Nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki. Skierowane do komornika zaległości za okres od grudnia 2007r. do sierpnia 2008r. zostały natomiast spłacone. Decyzją z 2 marca 2010r. stwierdzono, że Z.B. jest zobowiązany do zapłaty należnych składek na ubezpieczenia w okresie od września 2008r. do września 2009r.

W ramach przeprowadzonej wizji lokalnej wnioskodawca oświadczył, że jest osobą samotną i bezdzietną. Wynajmuje mieszkanie o powierzchni 40 m2 w Krakowie. Do dyspozycji dłużnika pozostaje część mieszkalna składająca się z kuchni i pokoju z dostępem do węzła sanitarnego. W pomieszczeniach składowane są duże ilości starych komponentów komputerowych i sieciowych, umeblowanie o małej wartości tylko częściowo stanowi własność dłużnika. Wnioskodawca jest z zawodu technikiem elektronikiem, a dochód uzyskiwany z prac dorywczych polegających na naprawach oraz konserwacji sieci komputerowych i komputerów wynosi średnio ok. 1000,00 zł (w przedziale między 800,00 zł a 1.400,00 zł). Jest to jedyny dochód Dłużnika, nie korzysta z pomocy rodziny, nie posiada oszczędności, nie jest również objęty pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Dodatkowo wnioskodawca sporadycznie zaciąga doraźne pożyczki u znajomych. Zgodnie z zaświadczeniem z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wnioskodawca nie figuruje w ewidencji osób korzystających z pomocy społecznej w latach 2006-2011. Według danych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS wnioskodawca nie figuruje też jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń przez pracodawcę lub urząd pracy. Płatnik przedłożył wydruki z prywatnej poczty elektronicznej, z których wynika, że stara się o pracę, gdyż odbył rozmowę kwalifikacyjną, odpowiedział na ogłoszenie o pracę i wygrał konkurs na wykonawstwo projektu. Zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego wnioskodawca nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej, nie posiada zaległości podatkowych, nie jest prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne, a w złożonych zeznaniach podatkowych wykazał z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2005r. wykazał przychód w kwocie 4.059,00 zł (dochód 1 .277,01 zł), za 2006r. - przychód w kwocie 4.861,00 zł (dochód 998,28 zł), za 2007r. - przychód w kwocie 12.221,88 zł (dochód 12.137,38 zł), w tym również dochód z najmu lub dzierżawy za 2008r. - przychód w kwocie 10.193,49 zł (dochód 7.775,74 zł), za 2009r. - przychód w kwocie 5.365,62 zł (dochód 4.509,07 zł). Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, majątku ruchomego ani innych praw majątkowych, a także nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Zobowiązanemu przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w K., które sprzedał w dniu 7 stycznia 2010r., a przedmiotowe prawo do lokalu o wartości rynkowej ok. 238.200,00 zł było przedmiotem egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego. W nocy z 2 na 3 lutego 2000r. do sklepu "I" prowadzonego przez wnioskodawcę dokonano włamania i kradzieży dwóch komputerów wraz z serwerem i routerem o łącznej wartości 20.000,00 zł. Dochodzenie w sprawie w dniu 23 marca 2000r. zostało umorzone. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca podejmował próby odzyskania części swoich wierzytelności wobec kontrahentów, których wysokość według oświadczenia wynosiła ok. 80.000,00 zł, za pośrednictwem komornika sądowego, firm windykacyjnych oraz Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej S.A. Wnioskodawca oświadczył, że ponosi wydatki mieszkaniowe w wysokości ok. 1.320,00 zł, w tym z tytułu: wynajmu - 500,00 zł, opłat za media - 200,00 zł, internet i telefon stacjonarny - 80,00 zł, telefon komórkowy - 50,00 zł raz na 3 miesiące oraz koszty wyżywienia i inne - 500,00 zł, które częściowo udokumentował przedkładając rachunki z tytułu opłat za energię elektryczną oraz umowę najmu mieszkania. Wnioskodawca posiada również zobowiązanie w wysokości 238,40 zł z tytułu zaciągniętych pożyczek, niezapłaconych faktur VAT za usługi telekomunikacyjne (wg stanu na dzień 26 stycznia 2012r. na kwotę 671,25 zł. Wg właścicielki wynajmowanego mieszkania, z dniem 31 stycznia 2012r. wnioskodawcy została wypowiedziana umowę najmu w związku z zaległościami w opłatach za czynsz w okresie od listopada 2011r. do stycznia 2012r. oraz nieregulowaniem w terminie opłat z tytułu mediów. Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że wnioskodawca cierpi na głuchotę całkowitą ucha lewego od urodzenia, a w uchu prawym ma niewielki ubytek słuchu. Poza tym wnioskodawca nie choruje i nie pozostaje w stałym leczeniu.

Na wstępie organ wyjaśnił, że umorzenie należności składkowych jest możliwe w razie całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 1 i 3 u.s.u.s. bądź w sytuacji przewidzianej w §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, poz. 1365), jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Ponadto na podstawie art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2002r. Nr 241, poz. 2074) Zakład może umarzać należności z tytułu składek

1) na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998r.,

2) na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od l stycznia 1999r. do 31 grudnia 2001r.

- pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.

Zaznaczono też, że rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia należności następuje w drodze tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że rozstrzygnięcie w tym zakresie należy każdorazowo do organu rentowego, który podejmując decyzję w oparciu o posiadany materiał dowodowy w indywidualnej sprawie, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Zakład jako dysponent środków publicznoprawnych powinien rozporządzać nimi z należytą ostrożnością, a udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań stanowi odstępstwo od zasady powszechnego obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia, naruszając równość podmiotów wobec prawa.

W zakresie należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą stwierdzono, że w stosunku do wnioskodawcy zachodzą przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Zobowiązany w 2009 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiada wartościowego majątku, a w stosunku do należności skierowanych na drogę postępowania egzekucyjnego w 2005r. i 2008r. w dniu 5 marca 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie stwierdzające, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Fakt ten nie obliguje jednak organu do umorzenia zaległości składkowych. Biorąc zaś pod uwagę okoliczności, w jakich wspomniana całkowita nieściągalność zachodzi, organ korzystając z przysługującej mu możliwości odmowy umorzenia należności, w ramach uznania administracyjnego, pomimo spełnienia ww. przesłanek postanowił nie przychylić się do prośby dłużnika.

Stwierdzono, że fakt stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek nie przesądza definitywnie o braku możliwości ponownego podjęcia czynności egzekucyjnych w przyszłości. Zakres odpowiedzialności płatnika składek określa przepis art. 26 ordynacji podatkowej, do stosowania którego odsyła art. 31 u.s.u.s. Stanowi on, że płatnik odpowiada za zobowiązania składkowe całym swoim majątkiem, nie tylko teraźniejszym, ale również przyszłym, organ jest więc uprawniony, co do zasady, do dochodzenia wierzytelności przez cały, przewidziany przepisami prawa, czyli od dnia, w którym stały się wymagalne, wydłużony także o czas zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z podejmowanymi czynnościami zmierzającymi do wyegzekwowania zadłużenia. W związku z tym, nie można wykluczyć, iż należności figurujące na koncie zobowiązanego nie zostaną ponownie skierowane do przymusowego dochodzenia, tym bardziej, że zadłużenie za okres od września 2008r. do września 2009r. nie było dotychczas objęte egzekucją.

Obecnie płatnik nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne dochodzenie należności, jednakże analizując możliwości zarobkowania wnioskodawcy organ nie wykluczył, iż wkrótce oficjalnie podejmie on pracę. Choć zobowiązany obecnie pracuje jedynie dorywczo i nie wykazuje prawnie dochodu, to sam zaznacza, iż uzyskuje środki na utrzymanie w wysokości ok. 1.000,00 zł miesięcznie, choć wykonuje czynności, które tylko w niewielkim stopniu pokrywają się z przedmiotem dotychczas wykonywanej działalności, a świadczenie usług w szerszym zakresie uniemożliwiają mu przyczyny techniczne i prawne. Niezaprzeczalnie wnioskodawca jest osobą posiadającą kwalifikacje, kompetencje i doświadczenie pozwalające mu na zarobkowanie w wyuczonym i wykonywanym zawodzie, czy to w formie samozatrudnienia lub też pracy na rzecz innych podmiotów. Płatnik udokumentował aktualne próby znalezienia zatrudnienia, z których w żaden sposób nie wynika, by spotykały się z negatywnym odzewem potencjalnych pracodawców. Wręcz przeciwnie, zobowiązany był zapraszany na rozmowy kwalifikacyjne w firmach z branży IT, a składane przez niego oferty były wybierane jako najlepsze spośród nadesłanych. W ocenie organu brak jest więc podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, iż w ramach ewentualnie podejmowanych działań egzekucyjnych nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zaległe składki nie zostaną uregulowane choćby częściowo.

Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy podkreślono, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi oraz do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Jeżeli zatem właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, czy to wprost z majątku dłużnika, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Dłużnik nie może zatem wywodzić swoich praw z tego, że jego zdaniem w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się od niego kwot przekraczających koszty egzekucji. Ocena, czy wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest zasadne, ponoszenie wydatków egzekucyjnych jest zbędne, czy też może przynieść korzyści, należy wyłącznie do wierzyciela.

Analizując możliwość umorzenia przez pryzmat przesłanek cyt. rozporządzenia stwierdzono, że przyczyną wymienioną w §3 ust. 1 pkt 3 jest przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że wnioskodawca cierpi na głuchotę całkowitą lewego ucha, którą to okoliczność organ uznał za udowodnioną. Wnioskodawca nie powoływał się na inne dolegliwości zdrowotne lub konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny. Zdaniem organu, choć problemy ze słuchem utrudniają wnioskodawcy wykonywanie niektórych czynności, to wnioskodawca nie udowodnił, by jego sytuacja zdrowotna uniemożliwiała mu podjęcie pracy i uzyskiwanie dochodów z tego tytułu. Zobowiązany nie legitymuje się orzeczeniem o ustalonym stopniu niepełnosprawności czy niezdolności do pracy, co pozwala uznać, iż jest osobą na tyle zdrową, że posiada możliwości uzyskiwania dochodów własną pracą, co zresztą potwierdza sam wnioskodawca wykonując prace dorywcze.

Odnosząc się natomiast do § 3 ust. 1 pkt 2 powoływanego rozporządzenia, który umożliwia umorzenie należności, jeżeli w wskutek poniesienia strat materialnych w związku z zaistnieniem nadzwyczajnego zdarzenia, opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, w ocenie organu powoływane okoliczności nie znajdują uzasadnienia w powyższej sprawie, gdyż po ich zaistnieniu w 2000 r., wnioskodawca przez kolejne lata w dalszym ciągu prowadził działalność i wykazywał z niej dochód. Organ również nie może zgodzić się z twierdzeniem, jakoby włamanie do sklepu i kradzież sprzętu zapoczątkowała proces zalegania z tytułu składek, gdyż udokumentowane zdarzenia miały miejsce w 2000r., natomiast zaległości zaś sięgają stycznia 1999r., a występowały też wcześniej, będąc przedmiotem skutecznego postępowania egzekucyjnego.

W związku z argumentem wnioskodawcy, że przyczyną powstałego zadłużenia był brak dochodu z prowadzonej działalności oraz niesolidność części kontrahentów, podkreślono, iż przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na własny rachunek i ryzyko, a tym samym będący płatnikami składek zobligowani są z mocy samego prawa do regulowania należności publicznoprawnych, w tym także składkowych. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ nie bada przyczyn, które spowodowały powstanie długu, ale bierze pod uwagę fakt istniejących zaległości, za powstanie których odpowiada przedsiębiorca. Wnioskodawca prowadząc działalność gospodarczą figurował jako płatnik składek, a tym samym miał obowiązek terminowego opłacania należnych prawem składek na ubezpieczenia. Nie istnieją bowiem przepisy, które zwalniałyby płatnika z obowiązku uiszczania składek i spłacania zadłużenia, za którego powstanie odpowiedzialny jest on niezależnie od czynników ekonomicznych wpływających na funkcjonowanie firmy, jak i wysokości osiąganych z niej dochodów. Działalność gospodarcza jest bowiem aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. Na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych opłacanie składek pozostaje zasadą, zaś ich umarzanie ustawodawca zarezerwował dla sytuacji zupełnie wyjątkowych. Nie można doprowadzić również do uprzywilejowania jednego płatnika względem drugiego.

Przepis § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia stanowi, że organ może umorzyć należności w sytuacji, gdy zobowiązany wykaże, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tymczasem wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nikogo na utrzymaniu, a dochód uzyskuje z wykonywanych prac dorywczych, którego wysokość waha się w przedziale 800,00 zł-1.400,00 zł, średnio wynosząc zdaniem zobowiązanego ok. 1.000,00 zł. Kwota ta stanowi wartość przekraczającą ustaloną wysokość minimum socjalnego, którego wysokość dla samodzielnego gospodarstwa pracowniczego według informacji Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych o wysokości minimum socjalnego w 2010r, wynosiła 929,76 zł. Po opłaceniu udokumentowanych wydatków związanych z utrzymaniem (za wynajem mieszkania i energię elektryczną) w kwocie ok. 620,00 zł, wnioskodawcy pozostaje ok. 380,00 zł na inne wydatki, w tym na spłatę zadłużenia. Organ zwrócił też uwagę, że nie wszystkie wykazane przez wnioskodawcę wydatki, jak np. rachunki za telefon komórkowy, mają charakter niezbędnych i świadczą dodatkowo o dobrej sytuacji płatnika, który dobrowolnie decyduje się je ponosić.

Dokonując rozstrzygnięcia uwzględniono okoliczność, że wnioskodawca posiada inne zobowiązania finansowe, które utrudniają mu uregulowanie zaległości składkowych, jednakże okoliczności te nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki uzasadniającej umorzenie należności z tytułu składek. Prowadziłoby to bowiem do nieuzasadnionego uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Za odmową umorzenia zadłużenia przemawia uprzywilejowany charakter składek jako należności publicznoprawnych, które co do zasady winny mieć pierwszeństwo przed innymi wierzytelnościami.

W związku z twierdzeniem wnioskodawcy, że znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, gdyż ma problemy ze znalezieniem pracy, stwierdzono, że zobowiązany nie wykazał, aby w dążeniu do uzyskiwania dochodów podejmował wszelkie możliwe starania o zatrudnienie. Wnioskodawca nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a subiektywna opinię o braku skuteczności tego typu pośrednictwa, w żaden sposób nie uzasadnia powyższego zaniechania. Ponadto stwierdzenie, że oficjalny status bezrobotnego nie przynosi żadnych korzyści, jest błędne. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy z 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415, ze. zm.) powiatowe urzędy pracy w razie braku możliwości zapewnienia odpowiedniej pracy świadczą m.in. usługę poradnictwa zawodowego i informacji zawodowej, usługę pomocy w aktywnym poszukiwaniu pracy, inicjują, organizują i finansują szkolenia, przygotowanie zawodowe dorosłych, inicjują i dofinansowują tworzenie dodatkowych miejsc pracy. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż osoby bezrobotne są zgłaszane do ubezpieczenia zdrowotnego, dzięki czemu zobowiązany uzyskałby prawo do świadczeń medycznych i mógłby starać się o refundację sprzętu ortopedycznego (jakim jest aparat słuchowy), dzięki czemu powoływane problemy ze słuchem, związane z tym ewentualne przeszkody z podjęciem zatrudnienia, zostałyby zniwelowane i wyrównywałyby jego szansę na rynku pracy w tym zakresie.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał w toku postępowania, ażeby jego sytuacja losowa, materialna bądź zdrowotna uniemożliwiała dokonanie spłaty zadłużenia. Płatnik uzyskuje dochody i nie korzysta z pomocy państwa dla osób nie posiadających środków na zaspakajanie uzasadnionych potrzeb. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. Trudna sytuacja finansowa, na którą powoływał się wnioskodawca nie może, co do zasady, stanowić podstawy do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek. Dlatego również późniejsze umorzenie tych należności zarezerwowane jest dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia pracowników w części finansowanej przez płatnika wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz odsetek za zwłokę od składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych (odsetki za zwłokę są w całości finansowane z własnych środków przez płatnika składek- art. 24 ust. 9 u.s.u.s., nie ma zastosowania zastrzeżenie zawarte w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Składki te mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W niniejszej sprawie, choć są podstawy do stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 pkt 1-6, co zostało wykazane powyżej, organ korzystając z przysługującego mu uznania administracyjnego, odmówił umorzenia należności. Co do należności za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, nie podlegają one umorzeniu z mocy samego prawa. Zastosowanie do tych składek ma przepis art. 30 u.s.u.s., zgodnie z którym do składek tych nie stosuje się przepisu art. 28 i 29 ww. ustawy. W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest więc badanie istnienia przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. W związku z tym właściwym rozstrzygnięciem co do składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych jest umorzenie postępowania na podstawie art. 105 K.p.a. Brak jest bowiem przedmiotu postępowania, w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 u.s.u.s.

W kwestii umorzenia nieopłaconych składek na ubezpieczenia na podstawie art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie innych ustaw, wyjaśniono, że składki na ubezpieczenia społeczne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należne za okres do dnia 31 grudnia 1998r., a także składki na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika, składki na ubezpieczenie wypadkowe oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należne za okres od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2001r. mogłyby być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacenia była osoba fizyczna, która nie podlegała przepisom ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, jeżeli przemawiał za tym ważny interes tej osoby. Wnioskodawca w okresie o którym mowa powyżej, posiadał status przedsiębiorcy, więc miał możliwość restrukturyzacji należności, a zatem art. 17 nie będzie miał w tym przypadku zastosowania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył Z. B. wnosząc o jej uchylenie, a ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi niższej instancji, przeprowadzenie dowód wskazanych w treści skargi i powołanych przez Sąd, a pozwalających na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy oraz o przeprowadzenie rozprawy także pod nieobecność skarżącego. Skarżący zarzucił:

- naruszenie art. 7, art. 77§1 i art. 107§3, art. 80 i art. 140 K.p.a., poprzez brak przeprowadzenia należytego postępowania dowodowego, a tym samym niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy oraz brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji; poprzez brak rozpatrzenia zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącego, a przez to brak rozpatrzenia sprawy i brak dokonania oceny całego materiału dowodowego i wydanie decyzji na podstawie fragmentarycznego materiału dowodowego, pomimo że organ miał obowiązek dokonać oceny na podstawie całego materiału dowodowego,

- w zakresie oceny dowodów poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 113.564,16 zł za okresy wymienione w decyzji z 25 stycznia 2012r. i z 9 lipca 2010r.,

- mającą wpływ na wynik sprawy obrazę przepisów postępowania, polegającą na niedokonaniu wszechstronnej oceny dowodów i zastosowaniu wadliwych kryteriów ich oceny poprzez błędne uznanie polegające na tym, że wnioskodawca nie spełnia kryteriów wynikających z u.s.u.s. dających podstawę do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za osobę prowadzącą działalność gospodarczą,

- naruszenie przepisów poprzez błędne uznanie za ustalone faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy nie ustalono faktów, na podstawie których wniosek taki można by wyprowadzić.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że zaskarżona decyzja nie wnosi nic nowego do sprawy, stanowiąc w przeważającej części powtórzenie treści uprzednio już podniesionych. Oznacza to, że wyrok WSA w Krakowie, uchylający zapadłe wcześniej decyzje ZUS pozostał bez wpływu na działanie organów, które nie zastosowały się do wytycznych sądu, odmawiając umorzenia składek bez podniesienia nowej argumentacji. Taki stan rzeczy prowadzi do kuriozum, w którym organy niezależnie od wyroku sądu w nieskończoność wydają decyzje o odmowie umorzenia składek w oparciu o te same argumenty i w ten sposób są jedynym decydentem w sprawie. W pozostałym zakresie podniesiono argumenty przywołane wcześniej w odwołaniu.

Organ wniósł w odpowiedzi o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi w całości jako oczywiście bezzasadnej z zasądzeniem kosztów zastępstwa procesowego, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu §1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016).Art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej-p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133§1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Zgodnie z utrwalonymi poglądami w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treść przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827).

Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane były zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy. W toku bowiem ponownego rozpoznania sprawy organ administracji może uwzględnić nowe fakty i dowody, których strona nie mogła powołać w toku poprzedniego postępowania lub jeśli potrzeba ich powołania wynikła później (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2007r. sygn. akt: II GSK 240/06, publ. zbiór Lex 325365).

Równocześnie w takim samym zakresie "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd". Oznacza to, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Zauważyć ponadto należy, że pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego, co do dalszego postępowania mają wytyczyć kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Reasumując-Sąd kontrolując legalność zaskarżonej decyzji winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku.(wyrok NSA z 20 października 2011r. sygn. akt: II FSK 1057/11).

W ocenie Sądu, organy orzekające w przedmiotowej sprawie uwzględniły ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powołanym wyżej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 12 maja 2011r.

W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 u.s.u.s., jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 143, poz. 1365). Zgodnie zatem z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6.

W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego brzmieniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez Zakład, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei odnoszący się do takich sytuacji przepis §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 143, poz. 1365) stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ustawodawca postanowił zatem, że umorzeniu w oparciu o wskazaną wyżej podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Chodzi wiec tylko o należności przysługujące Zakładowi od płatnika z tytułu jego ubezpieczenia, nie ubezpieczenia pracowników. Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (w tym również odsetek od tych należności) jest jej uznaniowy charakter. Podkreślenia wymaga fakt, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi.

Decyzja o umorzeniu (albo o odmowie umorzenia) należności z tytułu składek ma zatem charakter uznaniowy. Oznacza to, iż do organu orzekającego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Organ ten dysponuje pewnym marginesem swobody w odniesieniu do zaistniałej w danej sprawie sytuacji faktycznej. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia należności dysponuje w tym przypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który może, ale nie musi przychylić się do pozytywnego załatwienia wniosku o umorzenie należności.

Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca.. (zob. wyrok WSA w Warszawie z 22 grudnia 2006r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

W uchwale z 6 maja 2004r. (sygn. akt: II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu administracyjnego opiera się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy, ustalając stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą. Całość tych rozważań została wyczerpująco przedstawiona w obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zatem organ spełnił stawiany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wymóg szczególnej dbałości o prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnej opartej na uznaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 23 października 1998r. sygn. akt: I SA/Ka 225/97; Biuletyn Skarbowy 1999, Nr 1, poz. 20). Wnioski, jakie organ wyprowadził z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie są zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym, nie wykraczają zatem poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 K.p.a.).

Dokonując analizy stanowiska organu dotyczącego odmowy umorzenia wskazanych należności należy podkreślić, że organ podjął wszelkie możliwe kroki w kierunku ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej Skarżącego. Po pierwsze zwrócił się do Skarżącego o przedłożenie wszystkich możliwych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, rodzinną, finansową a po wtóre wystąpił do wielu instytucji z wnioskami o udzielenie stosownych informacji dotyczących m. inn. stanu posiadania skarżącego źródeł i wysokości dochodów itp. I tak zwrócono się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, do Wydziału Ksiąg Wieczystych czy Ministra Spraw Wewnętrznych celem ustalenia czy Skarżący posiada jakieś pojazdy). Organ ponownie rozpoznając sprawę, zwrócił się do Skarżącego (pismem z 26 sierpnia 2011r.) o nadesłanie stosownych dokumentów obrazujących sytuację majątkową, rodzinna i zdrowotną Skarżącego. Wykaz dokumentów został dołączony do pisma.

Skarżący jedynie we znikomym zakresie wywiązał się z tych obowiązków mimo adresowanych do niej stosownych wezwań, pouczeń i informacji oraz zawiadomień podejmowanych w trybie art. 10§1 i §2 K.p.a, informując, że ma wierzytelności na kwotę około 80.000,00 zł. Z przedłożonych akt sprawy nie wynika czy lista jego dłużników jest kompletna i czy udało się odzyskać środki finansowe i w jakiej wysokości. Nie wynika również czy były prowadzone postępowania sądowe względnie czy wdrożono postępowania egzekucyjne przeciwko dłużnikom Skarżącego.

Znamiennym jest też i to, że organ w ramach postępowania wyjaśniającego, przeprowadził wizję lokalną w miejscu zamieszkania Skarżącego i przesłuchał go. Wskazać w tym miejscu należy, że to na Skarżącym jako wnioskodawcy, który ubiega się o przyznanie dobrodziejstwa w postaci umorzenia należności składkowych, spoczywał ciężar i obowiązek wykazania przesłanek ewentualnego umorzenia. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca w §3 ust. 1 rozporządzenia z 2003r. nakłada na wnioskodawcę ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną (wyrok NSA z 15 stycznia 2008r., sygn. akt: II GSK 321/07).

Tymczasem Skarżący wskazał jedynie, że utrzymuje się z prac dorywczych za które otrzymuje jedynie ok. 1.000,00 zł ale nie wiadomo czy są to prace wykonywane legalnie np. umowa zlecenia czy dzieło, czy też wykonuje pracę nielegalnie uzyskując nieujawnione (nieopodatkowane) źródła dochodu. Skarżący na żadnym etapie postępowania nie przedłożył jakiegokolwiek dokumentu który mógłby potwierdzić rzeczywistą wysokość otrzymywanych zarobków, czas trwania umów i podmioty na rzecz których prace te były wykonywane. Powyższy stan rzeczy powoduje, że organ nie można w ogóle ustalić jakie dochody uzyskuje Skarżący a w dalszej konsekwencji powoduje to, że nie sposób analizować możliwości umorzenia zaległych składek bez odniesienia się do kwoty uzyskiwanego dochodu. Skarżący gołosłownie twierdzi, że otrzymuje z prac dorywczych około 1.000,00 zł ale równie dobrze może to być kwota większa.

Istotnym w sprawie jest również i to, że Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej i nie jest zatrudniony jako bezrobotny. Co więcej, sam neguje zasadność zgłoszenia się do Urzędu Pracy twierdząc, że rejestracja nie zmieni jego sytuacji. Pogląd Skarżącego jest błędny. Organ zasadnie wskazał, że fakt rejestracji spowodowałby, że Skarżący byłby objęty ubezpieczeniem zdrowotnym a w konsekwencji mógłby starać się np. o aparat słuchowy. Ponadto, Skarżący mimo zdiagnozowanej i niekwestionowanej głuchoty w lewym uchu, nie podejmował żadnych działań ani starań związanych z możliwością podjęcia rehabilitacji zawodowej jak również nie ma orzeczonej niepełnosprawności. Orzeczenie stopnia niepełnosprawności i rejestracja w Urzędzie Pracy pomogłaby Skarżącemu w uzyskaniu pomocy w Państwowym Funduszu Osób Niepełnosprawnych, jak również ułatwiłaby poszukiwania pracy czy też prowadzenie własnej działalności gospodarczej jako osoba niepełnosprawna. Skarżący nie korzystał z tego rodzaju pomocy. Skarżący nie wykazał też czy udało mu się ostatecznie wykonać prace na które wygrał ofertę. Skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że były to prace ,,za marne grosze" jednakże nie wiadomo jaka była rzeczywista wysokość uzyskanego wynagrodzenia.

W tej sytuacji organ rentowy nie miał możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej Skarżącego a w szczególności czy po uiszczeniu zaległych należności będzie dysponowała środkami finansowymi pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych zważywszy, że korzysta z telefonu komórkowego i internetu. Zasadnie zatem uznano, że Skarżący nie udowodnił, iż znajduje się w szczególnej sytuacji finansowej, zdrowotnej predystynującej ją do uzyskania ulgi.

Odnosząc się natomiast do argumentacji Skarżącego, że w mediach nagłaśniane są przypadki umarzania zaległości różnym podmiotom, to należy wskazać, że sprawa Skarżącego była badana indywidualnie i uwzględniono wszystkie okoliczności sprawy związane konkretnie z osobą Skarżącego.

Nie bez znaczenia jest również i to że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z 28 stycznia 2011r. sygn. akt: II GSK 181/10, LEX nr 952833).

Dodatkowo należy wskazać, że przyczyną uchylenia decyzji uznaniowej nie może być niezadowolenie skarżącego z zawartego w niej rozstrzygnięcia, nawet jeśli w jego odczuciu sytuacja finansowa i życiowa uzasadnia umorzenie przedmiotowej należności.

Sąd nie uwzględnił zgłoszonego wniosku dowodowego albowiem art. 106§3 p.p.s.a. umocowuje jedynie, i to w ograniczonym zakresie, do posłużenia się dowodem uzupełniającym z dokumentu, tzn. dokument, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją. Nie można doszukiwać się w tym unormowaniu źródła dyrektyw wyznaczających sposób prowadzenia postępowania rozpoznawczego przed sądem administracyjnym.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz.270) gdyż zaskarżonym decyzjom nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego a przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze wykazało nieistnienie naruszenia prawa w działalności organu administracji , której skarga dotyczy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.