Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SO/Gl 5/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 par.  3  i 5
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , , po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.S.A. w K. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 października 2022 r. nr 2401-IOV1.4103.76.2022.IK UNP: 2401-22-196353 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 listopada 2022 r. Z. S.A. w K., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 października 2022 r. nr 2401-IOV1.4103.76.2022.IK UNP: 2401-22-196353 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2013 r. do grudnia 2014 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Ponieważ wniosek ten złożono do Sądu przed wpływem skargi, został on zarejestrowany pod sygn. akt I SO/Gl 5/22 i skierowany do nadania mu biegu.

Uzasadniając wniosek pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że w oparciu

o zaskarżoną decyzję określono Spółce zaległości podatkowe w kwocie prawie 100 mln złotych, zwiększonych o odsetki (razem ponad 160 mln złotych). Nieuchronność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza zagrożenie ponownego zajęcia rachunków bankowych uniemożliwi prowadzenie działalności gospodarczej i wykonywanie zaciągniętych przez nią zobowiązań.

Dalej wskazał na konsekwencje egzekucji wszczętej w związku ze sprawą dotyczącą podatku od towarów i usług za 2012 r., która zachwiała płynnością finansową Spółki i podważyła jej wieloletnią renomę. W ocenie pełnomocnika Spółki nasilenie czynności egzekucyjnych zupełnie zrujnuje chwiejną równowagę w finansach Spółki

i pozbawi ją możliwości kontynuowania procesów produkcyjnych i generowania przychodów.

Następnie pełnomocnik strony skarżącej powołał się na postanowienie wydane przez tut. Sąd w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za 2012 r. (sygn. akt

I SA/Gl 791/21), którym wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji. Powyższe jego zdaniem oznacza, że zachodzą podstawy do bezzwłocznego wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zaznaczył, że powyższe stanowisko podzielił tut. Sąd w postanowieniu

z dnia 31 stycznia 2022 r., którym wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za 2013 i 2014 r. (sygn. akt I SO/Gl 1/22).

Zdaniem skarżącej, spełnione są obie przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przywołano sformułowaną w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego definicję przesłanki wyrządzenia znacznej szkody. Wskazano, że za jej spełnieniem przemawia nie tylko obiektywna wysokość spornej zaległości, ale także zestawienie tej wartości

z całokształtem majątku strony skarżącej. Majątek ten jest bowiem niezbędny do podtrzymania cyklu produkcyjnego, a spieniężenie nawet jego części skutkowałoby nieuchronnym zaprzestaniem działalności. Skierowanie egzekucji wobec składników majątku Spółki spowodowałoby zatem paraliż bieżącej działalności operacyjnej oraz

utratę źródła dochodu, którego odtworzenie nie będzie możliwe w przyszłości.

W ocenie skarżącej, w przypadku pozytywnego dla niej zakończenia sporu, zwrot wyegzekwowanych środków, nawet powiększonych o odsetki, nie doprowadzi do odzyskania środków produkcji, kontraktów i możliwości kontynuowania modelu biznesowego.

Następnie pełnomocnik przedstawił definicję przesłanki trudnych do odwrócenia skutków. Wskazał, że trudne, a wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki wystąpią już

w przypadku samego wszczęcia egzekucji i skierowania jej wobec rachunków bankowych i wierzytelności. Działanie takie musi nieuchronnie doprowadzić do upadłości skarżącej,

a zatem do definitywnej likwidacji jej bytu prawnego. Skutków tych nie będzie zaś można odwrócić w przyszłości. Ponadto paraliż działalności, a następnie upadłość Spółki, oznaczać będzie przeszkodę w kontynuowaniu sporu prawnego, co uniemożliwi poddanie zaskarżonej decyzji pełnej kontroli sądowoadministracyjnej. Pełnomocnik podniósł również, iż trudne do odwrócenia skutki wystąpią także w obszarze niemajątkowym,

a mianowicie w renomie skarżącej i wiarygodności biznesowej. Skutki te będą odczuwalne również dla licznych kooperantów skarżącej oraz rzeszy pracowników i ich rodzin, którzy w czasie pandemii, kryzysu gospodarczego, inflacji i konfliktu zbrojnego w Ukrainie pozbawieni zostaną zatrudnienia i przychodów. Pełnomocnik wskazał, że wystąpienie analizowanych przesłanek nie pozostaje jedynie w sferze hipotez, czy przewidywań, ale jest już możliwe do uchwycenia i przybiera wymiar realnych zdarzeń i konsekwencji, które ujawniły się w związku z wszczęciem egzekucji dotyczącej zaległości w podatku od towarów i usług za 2012 r. Pełnomocnik podniósł, że przez kilka dni trwania postępowania egzekucyjnego ujawniły się liczne skutki, które stanowiły poważne i realne zagrożenie dla możliwości kontynuowania działalności i dalszego bytu Spółki. W dalszej części przedstawiono sposób funkcjonowania strony skarżącej, jej model biznesowy oraz uwarunkowania rynkowe branży, w której działa. W szczególności pełnomocnik wskazał, iż w przeważającej mierze sprzedaż produktów Spółki opiera się

o stałe kontrakty długoterminowe, uszczegółowione harmonogramami dostaw, co wymaga zabezpieczenia produkcji i stałych, przewidywalnych dostaw surowców. Dostawy te realizowane są przede wszystkich w oparciu o przedpłaty, co uzależnia płynny przebieg całego procesu logistyczno-produkcyjnego od odpowiedniego przepływu i dostępności środków pieniężnych, a każde zaburzenie w tym zakresie, a tym bardziej egzekucja

160 mln zł, oznacza paraliż produkcji. Wskazał, że próby podjęcia czynności egzekucyjnych z maja 2021 r. doprowadziły do tego, iż Spółka nie podpisała w styczniu 2022 r. kontraktów rocznych z największymi klientami i zmuszona została do obniżenia marży, aby utrzymać klienta.

Pełnomocnik podniósł, że na skutek dokonanych zajęć Spółka w sposób nagły i natychmiastowy utraciła dostęp do wszystkich źródeł finansowania bieżącej działalności, bowiem odcięło to skarżącą od posiadanych środków, a nadto uniemożliwiło korzystanie

z różnych form finansowania, opartych o produkty bankowe (np. linie kredytowe, factoring). Brak możliwości wykorzystania zajętych rachunków uniemożliwia przede wszystkim generowanie dalszych przychodów, które posłużyć mogą do zaspokojenia egzekwowanych zaległości podatkowych. Możliwość dysponowania rachunkami bankowymi, szczególnie walutowymi jest niezbędna, z uwagi na konieczność zapewnienia nieprzerwanego zaopatrzenia w surowiec, co odbywa się jedynie na zasadach przedpłat, oraz z powodu konieczności zabezpieczania transakcji surowcowych na Giełdzie Metali

w L.. Zakłócenie realizacji dostaw może doprowadzić do bezpowrotnej utraty dużej części obsługiwanego rynku. Blokada kont powoduje również ryzyko, że firmy transportowe, wobec których Spółka przestanie regulować zobowiązania, odmówią realizacji transportów wyrobów gotowych, które zostały już wyprodukowane i są gotowe do upłynnienia. Następnie pełnomocnik skarżącej wskazał, że w przypadku kluczowych klientów z branży Automotive w momencie niedostarczenia surowca i doprowadzenia do przerwania/wstrzymania procesu produkcyjnego rozpoczyna się szacowanie powstałych strat. Jednodniowy koszt postoju sięga 1 mln EURO, która to kwota po zwielokrotnieniu przez liczbę odbiorców i dni postoju może przybrać wręcz astronomiczny wymiar. Niedostarczenie ilości wynikających z podpisanych kontraktów może także spowodować wykorzystanie przez klientów mechanizmu tzw. "Meet-or-Release", polegającego na dokonaniu zakupu interwencyjnego oraz obciążeniu różnicą cenową, często sięgającą horrendalnych kwot. Zaznaczył, że pozbawienie dostępu do źródeł finansowania działalności doprowadziło do utraty znaczącej ilości sprzedaży, której nie można było zrealizować z racji braku możliwości pokrycia wydatków związanych z zakupem surowca. Podkreślono, że strona skarżąca jest jedynym w kraju producentem [...] oraz [...] i [...], jak również [...] i [...]. Ewentualna upadłość Spółki lub utrata kontraktów będą skutkowały zastąpieniem jej wyrobów wyrobami konkurencji (zawsze zagranicznej), co skutkować będzie tym, że krajowi odbiorcy zaczną kupować u firm zagranicznych, generując utrzymanie miejsc pracy za granicą oraz napędzając gospodarki krajów Europy Zachodniej, a także pogarszając bilans wymiany handlowej Polski. Wskazano, iż realizacja dalszej sprzedaży jest możliwa wyłącznie w sytuacji, kiedy firma ma ugruntowaną pozycję na rynku i nie pojawia się żadne zagrożenie odnośnie jej dalszego funkcjonowania, zwłaszcza że udzielana przez Spółkę gwarancja wynosi nawet 25 lat. W dalszej części wskazano, że specyfika i warunki procesów technologicznych produkcji wymuszają utrzymywanie określonego poziomu zapasów i podtrzymywanie produkcji, zaś podjęte dotychczas czynności egzekucyjne spowodowały dramatyczne obniżenie zapasów surowca i wyrobów gotowych. Ograniczona dostępność surowców wymusza konieczność zastosowania przerw w prowadzonych procesach produkcyjnych, co wpływa na trwałość i kondycję środków trwałych Spółki oraz zakłóca optymalizację procesów związanych z racjonalnym wykorzystaniem nośników energii. Pełnomocnik zwrócił uwagę, iż niepewność co do sytuacji finansowej Spółki powoduje brak realizacji założonego w budżecie planu inwestycyjnego oraz remontowego, co skutkować może pogorszeniem stanu technicznego infrastruktury produkcyjnej i pomocniczej oraz brakiem rozwoju produktowego i jakościowego. Następnie pełnomocnik przedstawił linie finansowania dostępne dla Spółki przed wszczęciem pierwszego postępowania egzekucyjnego oraz wskazał, że Spółka posiadała limity na dokonywanie transakcji skarbowych na instrumentach finansowych, celem których było zabezpieczenie ryzyka zmian notowań LME (Londyńska Giełda Metali; London Metal Exchange) oraz kursów waluty. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego skutkowało wypowiedzeniem umów oraz zablokowaniem limitów na dokonywanie transakcji zabezpieczających. Wygenerowało to ryzyko związane ze zmiennością notowań LME oraz zmiennością kursów walutowych.

W dalszej kolejności zaprezentowano strukturę zatrudnienia w Spółce. Jednocześnie zauważono, iż podjęte czynności egzekucyjne i prowadzone postępowania podatkowe powodują coraz większe obawy pracowników o ich byt i przyszłość ich rodzin. Wskazano, że zachwianie wiarygodnością Spółki powoduje problemy z utrzymaniem obsad pracowniczych. Dochodzi do przypadków tzw. porzucenia pracy przez pracowników oraz wypowiedzenia umów o pracę. Ucierpiał również proces rekrutacji nowych pracowników. Na zakończenie wskazano, że nawet w przypadku tak dużego podmiotu, jak skarżąca, wyegzekwowanie ponad 160 mln zł oznacza wyrządzenie znacznej szkody, której skutki nie będą możliwe do odwrócenia poprzez ewentualny zwrot nadpłaty

w przyszłości. Pobieżna analiza sum bilansowych Spółki prowadzi do wniosku, że wyegzekwowanie kwoty 160 mln zł musi oznaczać upadłość Spółki. Na kwotę aktywów trwałych w dużej części składają się wartości niematerialne, zaś zajęcie i spieniężenie rzeczowych aktywów trwałych byłoby równoznaczne z pozbawieniem Spółki maszyn

i urządzeń, które stanowią trzon działalności produkcyjnej, co skutkowałoby brakiem faktycznej możliwości kontynuowania działalności gospodarczej. Ponadto z uwagi na wysokospecjalistyczny charakter maszyn i urządzeń, z których korzysta Spółka, znalezienie na nie nabywcy byłoby bardzo problematyczne, tak jak problematyczne byłoby odtworzenie parku maszynowego w przyszłości. Z kolei aktywa obrotowe oraz należności, w tym z tytułu dostaw i usług, są bezwzględnie potrzebne do utrzymania ciągłości skomplikowanych procesów technologicznych. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji załączono szereg dokumentów obrazujących sytuację Spółki. Przedłożono wydruki korespondencji elektronicznej, oświadczenie gwarancyjne Spółki, zarządzenie prezesa zarządu w sprawie ustalenia wielkości zapasów w oddziałach Spółki, wypowiedzenie umowy faktoringowej, monity i wezwania do zapłaty, jak również sprawozdanie z sytuacji finansowej (bilans).

Następnie Przewodniczący Rady Krajowej Sekcji [...] NSZZ "Solidarność", Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" Z..S.A. w K., Burmistrz Miasta O., Starostwo Powiatowe w O. oraz Prezydent Miasta K. wnieśli o pilne rozpatrzenie wniosku Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że aktualnie Spółka mierzy się z szeregiem problemów związanych z zapewnieniem ciągłości produkcji i utrzymania miejsc pracy będących konsekwencją działań urzędów skarbowych i zdarzeń biznesowych.

Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w Katowicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W dniu 29 grudnia 2022 r. do Sądu wpłynęła skarga na decyzję, której wstrzymania wykonania pełnomocnik Spółki uprzednio zażądał wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Gl 1697/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że Sąd w całości podziela i przyjmuje jako własne stanowisko przedstawione w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gliwicach z dnia 26 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 791/21 oraz w postanowieniu z dnia 31 stycznia 2022 r., sygn. akt I SO/Gl 1/22, co w konsekwencji prowadzi do uznania,

że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "ppsa"), w razie wniesienia skargi organ, który wydał zaskarżoną decyzję lub postanowienie, może z urzędu lub na wniosek skarżącego wstrzymać ich wykonanie

w całości lub w części. Stosownie jednak do art. 61 § 3 ppsa odmowa wstrzymania wykonania aktu przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu, który po przekazaniu doń skargi może wydać postanowienie uwzględniające taki wniosek.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w myśl art. 61 § 1 ppsa wniesienie skargi do sądu co do zasady nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.

Tym samym postanowienie o wstrzymaniu wykonania przełamuje tę zasadę i może być wydane jedynie w okolicznościach faktycznych o charakterze wyjątkowym, które w świetle treści art. 61 § 3 ppsa, polegają na niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Oznacza to, że o wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy

zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.

Podkreślić także należy, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Złożenie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej.

Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Wnioskujący musi dokładnie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie Sądu (postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2005 r., II OZ 201/2005, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analizując przedstawione we wniosku pełnomocnika strony skarżącej argumenty, Sąd doszedł do przekonania, że spełnione zostały ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W sposób wystarczający uprawdopodobniono zarówno możliwość wyrządzenia znacznej szkody, jak i możliwość wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków.

Wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować bowiem zagrożenie zaprzestania prowadzenia działalności Spółki z powodu utraty płynności finansowej. Strona skarżąca podniosła szereg okoliczności, które wskazują, iż zagrożenie to jest nie tylko hipotetyczne, lecz przejawia się w działaniach podejmowanych przez podmioty,

z którymi współpracuje Spółka. W szczególności wskazać należy na ograniczenie

źródeł finansowania skarżącej, zmniejszenie ilości kontraktowych produktów oraz wstrzymywanie się od dalszej współpracy ze Spółką do momentu uregulowania zadłużenia.

Pełnomocnik Spółki uprawdopodobnił, iż prowadzenie postępowania egzekucyjnego może skutkować brakiem możliwości prowadzenia działalności przez skarżącą, czy to z uwagi na skierowanie egzekucji do składników majątku niezbędnych

do jej normalnego funkcjonowania, czy też poprzez pozbawienie środków koniecznych do zakupu surowców i regulowania zobowiązań m.in. wobec firm transportowych. Nie ulega wątpliwości, że charakter prowadzonej przez Spółkę działalności wymaga utrzymywania określonego poziomu zapasów i podtrzymywania produkcji. To zaś nie jest możliwe

w przypadku prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego i pozbawienia jej źródeł finansowania.

Zważyć należy również, że w przypadku nawet tymczasowego zaprzestania działalności, czy też ograniczenia jej zakresu, skarżąca narażona będzie na znaczną odpowiedzialność odszkodowawczą. Spółka współpracuje bowiem z dużymi odbiorcami zagranicznymi. Bez wątpienia istniejący stan niepewności co do dalszej działalności skarżącej spowodować może znaczne ryzyko kontraktowe. Sąd podziela pogląd, że

w przypadku korzystnego rozstrzygnięcia dla Spółki toczącej się sprawy, nie będzie możliwe przywrócenie stanu sprzed dnia ewentualnej egzekucji zobowiązań z majątku skarżącej.

Nie mogło również ujść uwadze Sądu, iż zakres i charakter prowadzonej przez skarżącą działalności ma istotny wpływ na byt zatrudnionych pracowników oraz ich rodzin, a nawet na lokalny rynek pracy. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje także sporna kwota wynosząca w niniejszej sprawie niemalże 160 mln zł, a więc kwota bardzo wysoka nawet dla dużego podmiotu gospodarczego.

Mając na uwadze wszystkie podniesione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że strona skarżąca uprawdopodobniła, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ppsa, Sąd orzekł jak

w sentencji postanowienia.