Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 694/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2016 poz 1512
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Piotr Popek /spr./ Protokolant ref. Katarzyna Kubik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2017r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2010 - 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. B. (dalej skarżący/rolnik) jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Agencji) z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] którą utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oraz umorzeniu postępowania w części.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie sprawy.

Wskutek wniosku rolnika Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzją z [...] grudnia 2010 roku, zmienioną decyzją z dnia [...] października 2011 r. przyznał pierwszą płatność rolnośrodowiskową na rok 2010 w łącznej wysokości 101 635,39 zł, w tym do:

- Pakietu 1 - Zrównoważony sposób gospodarowania - wariant 1.1 - Uprawy rolnicze do powierzchni 391,86 ha w wysokości 60 538,45 zł,

- Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód - wariant 8.2 - Międzyplon ozimy do powierzchni 31,53 ha w wysokości 13 242,60 zł oraz wariant 8.3 - Międzyplon ścierniskowy do powierzchni 73,57 ha w wysokości 27 854,34 zł.

W wyniku złożonego wniosku kontynuacyjnego na 2011 r. organ I instancji decyzją z dnia[...]grudnia 2011 r. przyznał płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości 105 141,23 zł, w tym do:

- Pakietu 1 - Zrównoważony sposób gospodarowania - wariant 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania do powierzchni 391,23 ha w wysokości 60 810,23 zł,

- Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód - wariantu 8.2.1 - Międzyplon ozimy do powierzchni 111,10 ha w wysokości 44 331 zł.

Wskutek wniosku kontynuacyjnego na 2012 rok Kierownik Biura Powiatowego Agencji po uwzględnieniu wyników pokontrolnych z przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnika wydał w dniu [...] maja 2013 roku decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości łącznie 86 484,62 zł, w tym do:

- Pakietu 1 - Zrównoważony sposób gospodarowania - wariant 1.1- Uprawy rolnicze do powierzchni 388,87 ha w wysokości 60 726,02 zł,

- Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód - wariant 8.2.1 - Międzyplon ozimy do powierzchni 61,33 ha w wysokości 25 758,60 zł.,

oraz - w związku z wycofaniem części wniosku skarżącego - umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w pakiecie 8 - Ochrona gleb i wód w części dotyczącej działki rolnej AH o powierzchni 31,53 ha.

Kontynuując program rolnośrodowiskowy rolnik złożył kolejny wniosek i Kierownik Biura Powiatowego Agencji decyzją z dnia [...] listopada 2013r. przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w łącznej wysokości 109 842,72 zł, w tym do:

- Pakietu 1 - Zrównoważony sposób gospodarowania - wariant 1.1 - Uprawy rolnicze

do powierzchni 388,87 ha w wysokości 60 799,32 zł,

- Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód - wariantu 8.2.1 - Międzyplon ozimy do powierzchni

133,54 ha w wysokości 49 043,40 zł.

Następnie decyzją z dnia [...] marca 2015 roku [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji , po weryfikacji wniosku kontynuacyjnego na 2014 r. przyznał rolnikowi płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości - łącznie 86 646,38 zł, w tym do:

- Pakietu 1- Zrównoważony sposób gospodarowania - wariant 1.1- Uprawy rolnicze do powierzchni 387,81 ha w wysokości 56 964,98 zł,

- Pakietu 8 - Ochrona gleb i wód - wariantu 8.2.1 - Międzyplon ozimy do powierzchni 70,67 ha w wysokości 29 681,40 zł,

oraz - w związku z wycofaniem części wniosku umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 dla wariantu 8.2.1 - Międzyplon ozimy w części dotyczącej działek rolnych W, X, Z, AA i WW.

Powyższa decyzja została skutecznie doręczona w dniu [...] marca 2015 r., a Skarżący nie wniósł odwołania. Przyznane środki finansowe z tej, jak i z poprzednich decyzji, zostały przekazane na rachunek bankowy Skarżącego.

W dniu [...] lutego 2016 r. organ I instancji wystosował do Skarżącego zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, przyznanych z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego na lata 2010 - 2014 r. z pouczeniem o prawach przysługujących stronie.

Po przeprowadzeniu stosownego postępowania administracyjnego, ostatecznie decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji, ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2011-2013 w wysokości 11 729,13 zł, oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego przyznanych na 2010 r. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. zmienionej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2011 r.

Rozpatrując odwołanie Skarżącego Dyrektor Agencji opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Organ odwoławczy podkreślił na wstępie, że zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm., dalej: ustawa o Agencji) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych

1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2. krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Wskazał następnie, że wypłacone Skarżącemu środki finansowe z tytułu realizacji płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010, 2011, 2012 i 2013 pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 i 2 pkt a ustawy o Agencji. Podkreślił dalej organ odwoławczy, że skarżący składając w dniu [...] maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji tj. od dnia [...] marca 2010 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej (na rok 2010), zgodnie z którą jako terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] marca 2010 r., co równocześnie wynikało z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 33, poz. 262, ze zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r.) obowiązującego w dniu podjęcia przedmiotowego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Określona pierwszą decyzją powierzchnia zobowiązania w wariancie 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania obejmowała 391,86 ha.

Organ zauważył, że w wyniku przeprowadzenia postępowania dotyczącego przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011, ustalono że Skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 0,63 ha, jednak zgodnie z § 39 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.), płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi mimo zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie, jeżeli zmniejszenie to nie przekracza 3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem i 2 ha oraz zostało dokonane przed dniem 15 marca 2012 r. Jak zaś wynikało z obliczeń, przedmiotowe zmniejszenie powierzchni zobowiązania stanowiło 0,16 % całkowitej powierzchni obszaru objętego zobowiązaniem, dlatego zastosowanie znalazł przywołany wyżej przepis. W związku z powyższym, powierzchnia zobowiązania w wariancie 1.1 uległa zmianie i od roku 2011 wynosiła 391,23 ha.

Organ wywiódł dalej, że w roku 2012, Skarżący ponownie zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na obszarze objętym zobowiązaniem w wariancie 1.1 na powierzchni równej 2,36 ha. Jak wynikało jednak z ustalonych kwot nienależnie pobranych płatności za rok 2010 ( 364,60 zł) oraz za rok 2011 (366,82 zł), nie przekraczały one równowartości kwoty 100 euro, dlatego też odstąpiono od egzekwowania przedmiotowych kwot na podstawie art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1387 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). W związku z tym, ponownie, zmianie uległa powierzchnia zobowiązania w wariancie 1.1 i od roku 2012 wynosiła 388,87 ha.

Jak podkreślił dalej organ, w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku Skarżącego na rok 2014, stwierdzono w odniesieniu do wariantu 1.1 zmniejszenie obszaru na którym powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Różnica między powierzchnią wynikającą ze zobowiązania (388,87 ha) a powierzchnią stwierdzoną w przedmiotowym wariancie płatności (tj. 387,81 ha) wyniosła 1,06 ha. Ponadto stwierdzone zostały uchybienia w przestrzeganiu przez Skarżącego wymogów określonych w załączniku nr 3 części I pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., tj. iż na działkach rolnych oznaczonych identyfikatorami AA, AJ, AK, AO, AP, AT, S, F (łączna powierzchnia 30,10 ha) nie spełniono warunku prawidłowego doboru i następstwa roślin w plonie głównym.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z § 58 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., traci moc rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r. W myśl zaś § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady ("WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. l ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów lich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. Zgodnie z art. 88 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. U. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., str. 487), rozporządzenie (WE) nr 1698/2005 straciło moc w dniu 1 stycznia 2014 r., jednak stosuje się je nadal do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 r. Zatem w myśl art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 płatności rolnośrodowiskowe udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązanie rolnośrodowiskowe na okres co najmniej 5 lat i zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 roku nie może ulec ono zmianie w trakcie jego realizacji, z wyjątkiem przypadków określonych w § 6 ust. 1, które to, jak zauważył organ, nie zachodzą w niniejszej sprawie.

Tym samym organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że Skarżący w roku 2014 zmienił podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe poprzez zmniejszenie powierzchni na której powinno być ono realizowane w odniesieniu do wariantu 1.1 o 1,06 ha ( różnica powierzchni w wariancie 1.1 stwierdzonej w roku 2013 i stwierdzonej w roku 2014). Dlatego powierzchnia 1,06 ha jest zdaniem organu odwoławczego obszarem, co do którego nie zostało dochowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Zgodnie zaś z § 39 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zobowiązaniem. W związku z tym dokonano prawidłowego ustalenia nienależnie pobranych płatności za poszczególne lata: 2010, 2011, 2012 oraz 2013, i zgodnie z obliczeniami kwota zwrotu tytułu niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego wynosi łącznie 659,78 zł, stanowiąc sumę płatności do zwrotu za rok 2010 w wysokości 163,76 zł, za rok 2011 w wysokości 164,76 zł, za rok 2012 w wysokości 165,53 zł oraz za rok 2013 w wysokości 165,73 zł.

Ponadto, jak podkreślił organ odwoławczy, w trakcie kontroli administracyjnej poprzedzającej wydanie decyzji organu I instancji dotyczącej przyznania płatności na 2014 r. w pomniejszonej wysokości nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., stwierdzono naruszenie wymogu w wariancie 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania, dotyczącego wymogu prawidłowego doboru i następstwa roślin, stwierdzone na działkach rolnych oznaczonych identyfikatorami: AA, AJ, AK, AO, AP, AT, F oraz S. Zgodnie zaś z § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Jak zaznaczył organ odwoławczy, wymogi pakietowe do realizowanego przez Skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania zostały określone w załączniku nr 3 część I pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., zgodnie z którym w pakiecie 1. Rolnictwo zrównoważone, wymogiem dodatkowym jest przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich; wymóg ten stosuje się wyłącznie do działek rolnych, które były objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie tego pakietu w pierwszym roku jego realizacji.

Tymczasem, jak podkreślił organ odwoławczy, jak wynika z określonego stanu faktycznego we wskazanej wyżej prawomocnej decyzji w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, na działkach rolnych AA, AJ, AK, AO, AP, AT, F oraz S, na których obowiązywało zobowiązanie rolnośrodowiskowe Skarżący naruszył wymóg wynikający z cytowanego wyżej przepisu załącznika nr 3 część I pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., którym był brak prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin. Powyższe naruszenie dowodzi, iż Skarżący nie realizował założeń programu rolnośrodowiskowego podjętego w dniu [...] marca 2010 r., a w związku z powyższym zastosowanie znajduje przepis art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 z zm. ,dalej: rozporządzenie Komisji Nr 65/2011). Wskazany przepis stanowi, że pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono m.in. kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczba zwierząt zadeklarowanych, a w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Zaznaczył przy tym organ odwoławczy, że zgodnie z art. 35 rozporządzenia Komisji Nr 65/2011, przepisy w nim zawarte należy stosować począwszy od dnia [...] stycznia 2011 r., a więc przytoczony powyżej przepis art. 18 tego rozporządzenia, będzie odnosił się do płatności rolnośrodowiskowej przyznanej na lata 2011, 2012 i 2013.

Dyrektor Oddziału Agencji podkreślił, że regulacja art. 18 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 jest jasna i jednoznacznie wynika z niej, że sankcje wobec beneficjentów muszą być stosowane w przypadku zobowiązań wieloletnich także w stosunku do lat ubiegłych w których wypłacono pomoc. Co więcej, zdaniem organu, z przepisu tego nie wynika, aby państwa członkowskie mogły podjąć decyzję o niestosowaniu tych regulacji, a zatem przepis ten musi być przestrzegany. Dodatkowo w myśl art. 18 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Zdaniem organu odwoławczego, odczytując łącznie dwa pierwsze ustępy art. 18 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 należy dojść do wniosku, że państwa członkowskie mają możliwość odzyskania udzielonego rolnikowi wsparcia pobranych nienależnie płatności i uprawnione są niewątpliwie do stanowienia przepisów krajowych regulujących szczegółowo tę kwestię. Wyrazem implementacji m. in. tego przepisu aktu unijnego stały się właśnie przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Podkreślił dalej organ, że w w/w rozporządzeniu odrębnie uregulowano konsekwencje zmniejszenia przez rolnika powierzchni obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe (§ 39 ust. 2) a odrębnie sankcje za niespełnienie warunków uczestnictwa w programie oraz wymogów w podjętym zobowiązaniu (§ 39 ust. 1). Skonstatował zatem, że jeżeli rolnik naruszył § 4 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., w tym tzw. wymóg pakietowy, co do zasady ma obowiązek zwrócić przyznaną mu z tego tytułu płatność rolnośrodowiskowa także za lata wcześniejsze.

Według organu odwoławczego, nieprawidłowość pakietowa, zaistniała na działkach rolnych AA, AJ, AK, AO, AP, AT, F oraz S zgodnie z przepisem § 38 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. co skutkuje zmniejszeniem płatności o 6,19%, ( co określono szczegółowo w decyzji nr 0170-2015-000728 z dnia 23 marca 2015 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014). Dokonując stosownych obliczeń organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że kwota do zwrotu na rok 2014, wynikająca z naruszenia wymogu pakietowego zawartego w załączniku nr 3 część I pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w związku z art. 18 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji Nr 65/2011 wynosi łącznie 11 233,11 zł, stanowiąc sumę ustalonej kwoty za rok 2011 w wysokości 3 731,17 zł, za rok 2012 w wysokości 3 748,69 zł oraz za rok 2013 w wysokości 3 753,25 zł.

Ponadto organ odwoławczy powołała się na treść art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich , zgodnie z którą w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie

finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, ze zm.) organ Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według odpowiednio ustalonego kursu euro. Jak skonstatował organ odwoławczy, w rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składała się m.in. kwota w wysokości 163,76 zł przyznana na rok 2010, która jednak nie przekracza kwoty stanowiącej równowartości 100 euro, stąd w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego wypłaconych Skarżącemu za rok 2010 zostało, według organu II instancji, prawidłowo umorzone przez organ I instancji.

Odnosząc się do odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mogących mieć wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Jego zdaniem organ I instancji nie naruszył zasad postępowania w szczególności art. 6 k.p.a. ani też nie naruszył przepisów prawa materialnego przy wydawaniu skarżonej decyzji. Podkreślił nadto organ, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

Skargę do tut. Sądu na opisaną na wstępie decyzję Dyrektora Oddziału Agencji z dnia [...] sierpnia 2017 r. wniósł Skarżący.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania a to art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, dowolną ocenę materiału dowodowego w szczególności nie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków oraz pominięcia wyjaśnień skarżącego w zakresie uprawianych przez niego roślin na działce oznaczonej literą AA skutkującym błędnym uznaniem, iż nie zostały spełnione warunki w realizacji programu rolnośrodowiskowego wynikające z wymogu pakietowego zawartego w załączniku nr 3 części I pkt. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w zw. z art. 18 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011.

II. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym przyjęciu, że na działce rolnej oznaczonej literą AA brak było prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, podczas gdy w rzeczywistości w okresie realizacji programu rolnośrodowiskowego podjętego w dniu [...] marca 2010 r. spełniono wszystkie warunki poprzez uprawę co najmniej trzech gatunków roślin zgodnie z założeniami programu.

Wywodząc powyższe Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu administracji I i II instancji w części obejmującej stwierdzenie naruszenia w stosunku do działki rolnej oznaczonej jako AA w okresie 2010-2014 wymogu pakietowego zawartego w załączniku nr 3 części I pkt. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. w zw. z art. 18 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że w złożonym wniosku o uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej z dnia [...] maja 2010 r, wskazał dla działki oznaczonej jako AA uprawę roślin w 2010 r. - pszenicę jarą, w 2011 r. - pszenicę oz, w 2012 r. - rzepak jary, w 2013 r. - pszenicę oz a w 2014 r. - rzepak jary. W tej sytuacji we wniosku rzeczywiście wskazano jedynie dwie a nie trzy grupy upraw tj. zboża i rośliny oleiste. Jednocześnie wskazał, że w 2014 r. faktycznie na działce rolnej oznaczonej jako

AA uprawiana była przez niego kukurydza, a nie rzepak jary, jak wskazano we wniosku o uzyskanie płatności. Zatem według Skarżącego wskazanie we wniosku na 2014 r. rzepaku jarego w miejsce kukurydzy, która była rzeczywiście uprawiana, wynikało z omyłki pisarskiej, a nie zamierzonej i realizowanej przez skarżącego uprawy. Podkreślił Skarżący, że pomimo błędnego wskazania we wniosku uprawy rzepaku jarego faktycznie spełnił wymagania programu rolnośrodowiskowego poprzez uprawę kukurydzy tj. łącznie z pszenicą i rzepakiem uprawianych w poprzednich latach trzech gatunków roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.

Skarżący zaznaczył, że wielokrotnie składał w niniejszej spawie wyjaśnienia w trakcie prowadzonego postępowania wskazując, iż faktycznie nastąpiła pomyłka we wniosku podnosząc jednocześnie ,iż faktycznie uprawiana była kukurydza co spełniało wymagania uprawy dla poszczególnych pakietów dla uzyskania pomocy finansowej, jednakże na żadnym etapie prowadzanego postępowania wyjaśnienia skarżącego nie zostały przez organ uwzględnione. Co więcej, jego zdaniem, organ I instancji prowadzący postępowanie dowodowe jak również organ II instancji, nie przeprowadziły jakichkolwiek czynności celem weryfikacji podanych przez skarżącego informacji w sprawie faktycznie prowadzonej uprawy roślin a tym samym nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Według Skarżącego możliwe było w niniejszej sprawie przesłuchanie świadków tj. na przykład pracowników zatrudnionych u Skarżącego wykonujących zasiewy i prace polowe w okresie 2014 r. na okoliczność czy faktycznie wpisane we wniosku uprawy miały miejsce oraz czy Skarżący faktycznie nie spełnił kryteriów dla uzyskania pomocy finansowej w związku z realizacją programu rolnośrodowiskowego. Jego zdaniem jedyne ustalenia stanu faktycznego jakie zostały dokonane w sprawie przez organ I instancji polegały na wychwyceniu błędu we wniosku skarżącego o uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej tj. wpisania uprawy rzepaku, który to błąd miał istotnie miejsce, jednakże organ nie podjął dalszych ustaleń z urzędu czy faktycznie takie nadużycie ze strony skarżącego miało miejsce faktycznie czy też stan faktyczny odbiega od deklarowanego we wniosku, tym bardziej ,że skarżący sygnalizował organowi ,iż na działce AA uprawiana w rzeczywistości była kukurydza a nie rzepak.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor oddziału Agencji wniósł o jej nie uwzględnienie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

W uzasadnieniu organ dodatkowo podniósł, że zarzut skarżącego tyczący prawidłowości ustaleń w zakresie rodzaju uprawy na działce rolnej AA w roku 2014 nie dotyczy niniejszego postępowania, a odnosi się do zakończonego prawomocną i ostateczną decyzją nr [...]z dnia [...] marca 2015 r. postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Jednakże, niezależnie od powyższego, wyjaśnił, że stan faktyczny, określony na rok gospodarczy 2014 na działce rolnej AA wskazywał, iż uprawą na przedmiotowej działce był rzepak jary. Co do sygnalizowania przez Skarżącego organowi jaki rodzaj rośliny był uprawiany na działce AA wskazał organ, że wbrew temu co twierdzi Skarżący, składał on owszem wyjaśnienia - datowane na dzień 8 października 2014 r. załączone do formularza wycofania części wniosku na rok 2014, w których oświadczał: "zwracam się z prośbą o przyjęcie i uwzględnienie wycofania części wniosku rolnośrodowiskowego dotyczącego wycofania poplonów z działki rolnej AA ze względu na brak wschodów oraz działek rolnych W, X, Z, WW ze względu na błędną deklarację we wniosku, którą wykryłem po przeanalizowaniu wniosku z deklaracją w planie rolno środowiskowym ". Tak więc w formularzu wycofania części wniosku, Skarżący wycofał poplon m. in. na działce rolnej AA (dz. ewidencyjna nr [...]) o powierzchni 24,00 ha, a w kolumnie "roślina uprawna w plonie głównym" umieścił "rzepak jary" - co stanowiło dodatkowo potwierdzenie deklaracji tej uprawy z [...] maja 2014 roku. Wskazał dalej organ, że rolnik wprawdzie korygował w dniu [...] października 2014 r. wniosek, lecz przedmiotowa korekta nie dotyczyła działki rolnej AA. Nadto zauważył, że przed wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. organ I umożliwił Skarżącemu, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. zapoznanie z aktami i wypowiedzenie się co do okoliczności sprawy, lecz Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa. W tych okolicznościach organ I instancji wydał wzmiankowana decyzję, w której stwierdził iż m.in. na działce rolnej AA został naruszony wymóg programu rolnośrodowiskowego, którego stwierdzenie obligowało wyciągnięcia konsekwencji od beneficjenta z uwagi na niezrealizowanie założeń realizowanego zobowiązania w części dotyczącej stwierdzonych naruszeń, od której to decyzji, co podkreślił organ odwoławczy, Skarżący nie złożył odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kompetencją sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2017.1369.; dalej: p.p.s.a.), której art. 134 § 1 wskazuje, że sąd, orzekając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną.

W perspektywie tak zakreślonych granic kontroli sądu, stwierdzić przychodzi, że skarga jest nieuzasadniona bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego.

Dokonując kontroli tej decyzji we wskazanych wyżej granicach Sąd nie znalazł podstaw do jej uchylenia, zaskarżona decyzja odpowiada bowiem zarówno przepisom prawa materialnego jak też została wydana z zachowaniem przepisów prawa procesowego.

W pierwszej kolejności słusznie wskazuje organ odwoławczy na okoliczność, że skarżący składając w dniu [...] maja 2010 r. r. roku w Biurze Powiatowym Agencji wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 (później korygowany) zobowiązał się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego ostatecznie w pakiecie nr 1 – zrównoważony sposób gospodarowania – wariant 1.1 – uprawy rolnicze do powierzchni 391,86 ha oraz w pakiecie nr 8 – ochrona gleb i wód – wariant 8.2 – międzyplon ozimy do powierzchni 31.53 ha i wariant 8.3 – międzyplon ścierniskowy do powierzchni 73,57 ha. Potwierdzeniem powstania zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez Skarżącego, zarazem zakreślając jego granice, jest decyzja nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Decyzja ta stała się ostateczna wobec nie wniesienia od niej odwołania, a środki z niej wynikające zostały przelane na rachunek bankowy Skarżącego.

Warunkiem otrzymywania płatności przez okres realizacji programu jest m.in. zachowanie powierzchni oraz dochowywanie warunków pakietowych przez cały okres zobowiązania. W myśl bowiem § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. Zgodnie zaś z art. 39 ust. 2 przywołanego rozporządzenia Rady nr 1698/2005, płatności rolnośrodowiskowe udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązanie rolnośrodowiskowe na okres co najmniej 5 lat. Zobowiązanie rolnośrodowiskowe co do zasady, z wyjątkami nie występującymi w niniejszej sprawie nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, co wynika wprost z treści § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

Zobowiązania tego Skarżąca jednak, jak słusznie ustaliły organy Agencji nie wykonał, czego jednoznacznym dowodem są zapadłe wskutek wniosków kontynuacyjnych ostateczne decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji w tym przede wszystkim decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. przyznającej płatność rolnośrodowiskową na 2014 r. w pomniejszonej wysokości oraz - co istotne z punktu widzenia podniesionych w skardze zarzutów – umarzającej postępowanie administracyjne w części dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na ten rok dla wariantu 8.2.1. – międzyplon ozimy do działek rolnych W, X, Z, AA, WW w następstwie wycofania wniosku przez Skarżącego w tej części. W uzasadnieniu cofnięcia wniosku w tej części, Skarżący w piśmie z dnia [...] października 2014 r. w odniesieniu do działki AA wskazał brak poplonów.

Przywołana decyzja z dnia [...] marca 2015 r. uzyskała przymiot ostateczności wobec nie wniesienia przez skarżącego środka odwoławczego. W decyzji tej, stwierdzono zaś niedotrzymanie przez skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego, tak co do powierzchni gruntów na których winien być program realizowany w pakiecie nr 1 – zrównoważony sposób gospodarowania – wariant 1.1 – uprawy rolnicze o 1,06 ha w stosunku do roku poprzedniego oraz nieprzestrzeganie na działkach rolnych AA, AJ, AK, AO, AP, AT, F oraz S, wymogu wynikającego z załącznika nr 3 część I pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. to jest brak prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. W odniesieniu do działki AA, co do której Skarżący kładzie główny nacisk w skardze, ustalono, że w okresie realizacji programu w latach 2010 – 2014 r. nie spełniono tego wymogu, bowiem uprawiał rośliny (pszenica i rzepak) należące do dwóch grup upraw – zboża i rośliny oleiste. Nie stwierdzono, aby Skarżący w 2014 r. na tej działce uprawiał jak twierdzi w skardze kukurydzę, takich twierdzeń wbrew temu co wywodzi nie składał w ramach toczącego się postępowania przed organami a ustaleń stanowiących podstawę faktyczną wzmiankowanej decyzji dotyczącej 2014 r., jak się rzekło, nie kwestionował. Odnośnie rzekomej omyłki co do wskazania rodzaju rośliny uprawianej na działce AA w 2014 r. wskazać należy, co trafnie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, że w formularzu wycofania części wniosku, Skarżący wycofał poplon m. in. na działce rolnej AA (dz. ewidencyjna nr [...]) o powierzchni 24,00 ha, a w kolumnie "roślina uprawna w plonie głównym" umieścił "rzepak jary" - co stanowiło dodatkowo potwierdzenie deklaracji tej uprawy z [...] maja 2014 roku. Co więcej tych okoliczności, na które powołuje się w skardze, nie podnosił Skarżący nawet w odwołaniu od decyzji organu I instancji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Powtórzyć wypada za organami, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji w drodze decyzji administracyjnej następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Ustalenie, czy przyznane uprzednio płatności były przyznane nienależnie w danej sprawie może wynikać z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach mających za przedmiot przyznanie płatności na dany rok objęty Programem Rolnośrodowiskowym na podstawie wniosków kontynuacyjnych. W niniejszej sprawie stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego zostało ustalone ostateczną decyzją dotyczącą płatności (przyznanej w pomniejszonej wysokości), a skarżący miał możliwość jej zaskarżenia, czego jednak nie uczynił.

Należy przypomnieć, że skarżący zobowiązał się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Stwierdzenie nieprawidłowości w postępowaniu dotyczącym wniosku kontynuacyjnego na 2014 r. oznacza, że nie wywiązał się w pełni z tego zobowiązania.

Słuszne jest stanowisko organów Agencji, że podstawą dokonanych ustaleń faktycznych nie jest kontrola na miejscu, jak zdaje się utrzymywać skarżący, biorąc pod uwagę charakter stawianych zarzutów, ale kontrola administracyjna, sprowadzająca się do uwzględnienia treści ostatecznych decyzji przyznających płatności rolnośrodowiskowe za poszczególne lata objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Natomiast zarzuty dotyczące wyników kontroli stanowiących podstawę wydania ostatecznej decyzji w przedmiocie płatności w poszczególnych latach, w tym dotyczących 2014 r., nie mogą być skutecznie podnoszone w postępowaniu mającym za przedmiot zwrot nienależnie pobranych świadczeń, o ile nie pojawią się nowe dowody, a na takie Skarżący w toku postepowania przed organami nie wskazywał. Ostateczna decyzja wiąże organ jak również strony co do prawa jak i stwierdzonych w niej faktów.

Zatem w postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie pobranych płatności organ nie rozpatruje ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przedmiotowe płatności za poszczególne lata. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji danej płatności przez rolnika może być zawarte w decyzji dotyczącej przyznania tej płatności lub odmowy jej przyznania za dany rok. W niniejszej sprawie nastąpiło to w decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji z dnia [...] marca 2015 r. dotyczącej przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014 w pomniejszonej wysokości. W ww. decyzji przedstawiono wyniki kontroli administracyjnej , dokonano oceny zebranego materiału dowodowego i stwierdzono nieprawidłowości, które miały wpływ na przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ostatnim roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego - na rok 2014. Skarżący od tej decyzji nie wnosił odwołania, akceptując tym samym jej podstawę faktyczna i prawną.

Godzi się przy tym zauważyć, że skarżący przystępując do programu rolnośrodowiskowego podpisując stosowny wniosek potwierdził m.in. że jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także zobowiązał się do realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, którego ramy zostały określone decyzją przyznającą płatności za 1-szy rok okresu zobowiązaniowego to jest 2010 r.

Tymczasem Skarżący nie dochował warunków przyjętego na siebie zobowiązania rolnośrodowiskowego tak co do zachowania powierzchni, na której miało ono być zrealizowane oraz spełnienia wymogów pakietowych. Wymogi pakietowe do realizowanego przez Skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego w wariancie 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania zostały określone w załączniku nr 3 część I pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., zgodnie z którym w pakiecie 1. Rolnictwo zrównoważone, wymogiem dodatkowym jest przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.

Dalej wskazać należy, że w sprawie zastosowanie miały prawidłowo powołane przez organy przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Sytuacje, kiedy płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, określone zostały w § 39 tego rozporządzenia. Zgodnie z treścią § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z nieprzestrzeganiem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolno środowiskowej określonych w rozporządzeniu (§ 39 ust 1). Płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem (§ 39 ust. 2 pkt 2 ).

W świetle powyższego organ I instancji dokonał prawidłowej oceny ujawnionych okoliczności sprawy, a organ odwoławczy słusznie zaakceptował istnienie nieprawidłowości w realizacji przez skarżącego w jego gospodarstwie rolnym zobowiązania rolnośrodowiskowego za lata 2010-2014 r., co skutkowało skrupulatnym naliczeniem niesłusznie pobranych kwot za poszczególne lata z uwzględnieniem braku możliwości egzekwowania obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot za 2010 r.. Wskazane w uzasadnieniu skarżonych decyzji kwoty płatności podlegające zwrotowi zostały wyliczone w sposób prawidłowy, jasny i zrozumiały z przywołaniem adekwatnych regulacji i nie ma potrzeby aby w tym miejscu przytaczać pełną argumentację oraz wyliczenia organów, tym bardziej, że Skarżący prawidłowości wyliczeń kwot płatności do zwrotu nie kwestionuje, negując li tylko ich zasadność.

Prawidłowo także powołały się organy na przepisy art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 obowiązującego w czasie realizacji przez skarżącego przedmiotowego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Otóż z tych regulacji prawodawcy europejskiego wynika, że w przypadku płatności rolnośrodowiskowych, przewidzianych w art. 36 lit. a) ppkt VI rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005 oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi. Jednocześnie akapit drugi ustępu pierwszego art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 stanowi, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Przepis ten jest przepisem szczególnym, odnoszącym się jedynie do zobowiązań wieloletnich, z którego wynika wyraźnie, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, a takim jest zobowiązanie rolnośrodowiskowe, zwrot płatności dotyczy całego wsparcia udzielonego z tego tytułu, czyli odzyskiwaniu podlegają także kwoty wypłacone dotychczas rolnikowi.

Powyższe wskazuje, że sytuacja w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a rolnik m.in. nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego poprzez zmniejszenie obszaru, na którym winien realizować to zobowiązanie lub nie przestrzega wymogów pakietowych i wariantowych, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Zastosowanie sankcji określonych w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego możliwe jest jedynie w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietu co następuje w postępowaniu, o przyznanie płatności. Gdy tylko organ zastosuje sankcję w postaci pomniejszenia lub odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej zobowiązany jest wszcząć postępowanie o zwrot przyznanych rolnikowi płatność rolnośrodowiskowych.

Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych na realizację programu rolnośrodowiskowego (także w przypadku innych płatności), mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, tj. aktualizuje obowiązek zwrotu pobranych płatności także za lata wcześniejsze, i to bez wykazywania, że w tamtym okresie nieprawidłowość istniała, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być bowiem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (zob. np. wyroki NSA: z 27 września 2017 r. sygn. akt II GSK 3718/15, z 11 maja 2017 r. sygn. akt II GSK 5397/16, z dnia 21 października 2016 r., II GSK 2115/16, z dnia 24 listopada 2016 r., II GSK 3683/16, czy z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2710/14).

Tym samym jako całkowicie bezpodstawny uznać należy zarzut skarżącego, że organy Agencji nie ustaliły w sposób prawidłowy stanu faktycznego. Z prawidłowych ustaleń organu wynika natomiast, że nieprawidłowością skutkującą brakiem pełnej realizacji programu rolnośrodowiskowego w okresie 2010-2014 r. jest zmniejszenie powierzchni jego realizacji w kolejnych latach oraz niespełnienie wymogu pakietowego nr 1 zrównoważony sposób gospodarowania w danym wariancie 1.1 do wskazanych działek rolnych, w tym przywołanej w skardze działki rolnej AA. Oznacza powyższe, że organy Agencji na mocy wskazanych w podstawie prawnej skarżonej decyzji przepisów prawa krajowego i prawa unijnego (§ 39 ust 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. i art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011) były uprawnione do orzekania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Podkreślenia wymaga, że postępowanie dotyczące przyznania płatności, w tym wypadku rolnośrodowiskowej, czy zwrotu nienależnie pobranych płatności, charakteryzuje się odrębnością w odniesieniu do zasad ogólnych obowiązujących w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie więc z art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. we wskazanych postępowaniach ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. Stosownie do art. 77 k.p.a. to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, tutaj jednak obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności, czy braku obowiązku zwrotu takiej płatności. Z powyższego wynika, że wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W tym postępowaniu, to nie organ, ale rolnik powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Nie można więc w tej perspektywie uznać za uzasadnione zarzuty natury proceduralnej podniesione w skardze, a to obrazy art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., bowiem tego rodzaju mankamentów postepowania organom Agencji nie sposób przypisać w niniejszej sprawie.

Na koniec stwierdzić jeszcze należy, że Sąd podziela należycie uzasadnione stanowisko organu, zresztą w skardze nie kwestionowane, że nie zachodzą przesłanki odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w szczególności dlatego, że płatności rolnośrodowiskowe za lata 2011-2013 zostały prawidłowo wypłacone na wniosek Skarżącego, nie wynikały z błędu organu, a każda kwota pobranych płatności, do których oczywiście odnosi się zaskarżona decyzja (z pominięciem płatności udzielonych za 2010 r.) przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro.

Reasumując zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Agencji odpowiada prawu, co mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.