Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 545/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31 zq ust.3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 marca 2022 r. nr 100000/71/447799/2020/RDZ-ODW/2 w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z 16 marca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.) oraz art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję z 26 sierpnia 2020 r., znak: 100000/71/374283/2020/ZPWWO odmawiającą D. B. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 r..

W uzasadnieniu przypomniano, że na mocy z art. 31zq ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję.

Wskazano, że w dniu 8 kwietnia 2020 r. strona złożyła wniosek o z zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r..

W dniu 26 sierpnia 2020 r. decyzją o sygnaturze 100000/71/374283/2020/ZPWWO Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r.. Organ administracyjny stwierdził w decyzji, że strona nie złożyła wymaganej dokumentacji rozliczeniowej do dnia 30 czerwca 2020 r..

W dniu 4 września 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy. Po ponownej analizie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 3 grudnia 2020 r., o sygnaturze 100000/71/447799/2020/RDZ-ODW utrzymał w mocy decyzję z dnia 26 sierpnia 2020 r. o sygnaturze 100000/71/374283/2020/ZPWWO podtrzymując stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W dniu 23 grudnia 2020 r. strona złożyła skargę na decyzję z dnia 3 grudnia 2020 r., o sygnaturze 100000/71/447799/2020/RDZ-ODW do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W dniu 17 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygnaturze I SA/Gd 301/21, w którym uchylił decyzję z dnia 3 grudnia 2020 r..

Organ ponownie rozpatrując sprawę pismem z dnia 17 listopada 2021 r. poinformował skarżącą o toczącym się postępowaniu w sprawie wniosku złożonego w dniu 7 sierpnia 2020 r. o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek oraz o prawach przysługujących stronie zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735.).

W dniu 8 lutego 2022 r. zostało do strony skierowane zawiadomienie o zakończeniu postępowania w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie o zwolnienie z opłacania składek za miesiąc maj 2020 r.. Wypełniając zapisy art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego w zawiadomieniu o zakończeniu postępowania zawarta została informacja o możliwości wypowiedzenia się, w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie co do o możliwości złożenia wyjaśnień, przeglądania dokumentacji oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, stanowiących podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. W dniu 14 lutego 2022 r. przedmiotowe zawiadomienie zostało odebrane przez dorosłego domownika przebywającego pod adresem, na który skierowana została korespondencja. Strona nie skorzystała z przysługującego prawa.

Oceniając zebrany materiał dowodowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z 26 sierpnia 2020 r., znak: 100000/71/374283/2020/ZPWWO odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 r..

Wskazano, że zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później, niż do dnia 30 czerwca 2020 r.. Dzień 30 czerwca 2020 r. był ostatnim dniem, w którym skarżąca mogła złożyć brakującą dokumentację i uzyskać zwolnienie z opłacania składek za wskazany miesiąc.

Ustawodawca nie przewidział w przepisach prawa wydłużenia tego terminu. Nie wykonała zatem strona tego obowiązku w wymaganym terminie, a nie była z niego zwolniona. Dokumenty zostały złożone 4 września 2020 r., czyli po wyznaczonym przez ustawodawcę terminie.

Stwierdzono, że wskazana w ustawie data 30 czerwca 2020 r. jest terminem zawitym. Termin ten charakteryzuje się dużym rygorem prawnym, przejawiającym się w tym, że niepodjęcie określonej czynności przez uprawniony podmiot w okresie zakreślonym tym terminem, powoduje definitywne wygaśnięcie przysługującego podmiotowi prawa do tej czynności. W tym przypadku czynność ta polegała na konieczności złożenia deklaracji rozliczeniowych strony za wskazany miesiąc 2020 r..

Wobec niewykonania tego obowiązku Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł zwolnić skarżącej z opłacania składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wnosząc o uchylenie wydanej decyzji strona przypomniała, że ZUS naruszył art. 9 k.p.a., nie udzielając informacji o konieczności złożenia dokumentów rozliczeniowych za miesiące: marzec, kwiecień i maj 2020 r.. W owym czasie nie wpuszczano interesantów. Informację, że powinna złożyć dokumenty rozliczeniowe DRA za w/w miesiące powzięła z pisma ZUS w dniu 26 sierpnia 2020r. i niezwłocznie to uczyniła.

Wskazała, że czuje się pokrzywdzona wydanym rozstrzygnięciem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, gdyż organ uwzględnił w niniejszej sprawie jedynie wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wytyczne co do naruszeń proceduralnych, a nie dostrzegł, że w sprawie naruszono przepis art. 15 zzr ust. 1 ustawy COVID-19.

Organ słusznie wskazał, że w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. - do dnia 31 października 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Obowiązek przesłania wymienionych dokumentów do dnia 30 czerwca 2020 r., stanowi jeden z warunków zwolnienia, oprócz innych warunków podmiotowo-przedmiotowych. Wskazany termin jest zatem terminem materialnoprawnym.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy płatnik składek tego obowiązku nie dopełnił. Dokumenty rozliczeniowe za marzec-maj 2020 r. zostały złożone bowiem po upływie ustawowego terminu.

Odnosząc się do tego, wskazać należy na treść art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID-19, z którego to przepisu wynika, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), przedawnienia (pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w późnienie (pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (pkt 6) - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Natomiast z art. 15zrr ust. 5 ustawy COVID-19 czynności dokonane w celu wykonania uprawnienia lub obowiązku w okresie wstrzymania rozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminów, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

Analiza treści art. 15zzr ust. 1 ustawy COVID, a w szczególności wszystkich przypadków zawieszenia biegu terminów, wskazanych w pkt 1-2 i pkt 4-6, prowadzi do wniosku, że zawieszenia te zostały wprowadzone z myślą o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść. Zatem celem tych regulacji jest ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem ze względu na epidemię ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego, w tym terminów do składania dokumentów rozliczających należności z tytułu składek.

Stanowisko powyższe jest akceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. w wyrokach w sprawach I GSK 627/21, I GSK 495/21, I GSK 500/21 i inne), a Sąd obecnie rozpoznający skargę pogląd ten podziela.

Mając na uwadze, że w sprawie naruszono wskazany wyżej przepis Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.