Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2675/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-22 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 1 w zw. z art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. w sprawie [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości postanawia : odmówić [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 25 marca 2015 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskująca spółka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] nie zaznaczyła w punkcie 4 , w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy.

Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że spółka zajmuje się nabywaniem i obrotem nieruchomościami, jednak obecnie nie prowadzi żadnej działalności. Spółka podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych jest zerowa, w 2013 r. spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł, zaś stan konta bankowego wynosi [...] zł. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że jest spółką celową i została powołana dla zrealizowania inwestycji po zakończeniu której zostanie zlikwidowana. Oświadczyła, że nie prowadzi żadnej działalności operacyjnej, nie ma również przychodów.

Zarządzeniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. wezwano spółkę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy, gdyż

w nadesłanym formularzu w punkcie 4 nie zakreśliła o co wnosi, czy o zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego lub adwokata.

Ponadto, wezwano Spółkę do przedłożenia następujących dokumentów :

- odpisu lub kserokopii sprawozdania finansowego za 2014 r. oraz złożonego za ten okres zeznania podatkowego,

- ewidencji środków trwałych, a także deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz raportów kasowych z tego okresu,

- rachunku zysków i strat oraz bilansu za rok 2014 r. oraz wstępnej wersji za okres od 1 stycznia do 30 marca 2015 r.

- wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z trzech ostatnich miesięcy.

Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W dniu 14 maja 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia oraz dokumenty.

W niniejszej sprawie zważono, co następuje :

Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie całkowitym (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a) lub częściowym (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.

W nadesłanym do Sądu w dniu 14 maja 2015 r. piśmie stanowiącym uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego w osobie G.K. prowadzącego kancelarie w [...]. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar wykazania braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.

Wskazać należy, że przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób (w tym osób prawnych), które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Oceniając wniosek Spółki z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stwierdzono, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza nadesłanych dokumentów przez stronę wnioskującą oraz uwzględnienie wysokości ciążących na stronie kosztów postępowania sądowego.

Za podjętym w sprawie rozstrzygnięciem przemawia okoliczność, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest obrót i zarządzanie nieruchomościami, w tym : nabywanie i zbywanie nieruchomości, wyceny i szacowanie nieruchomości, budowa budynków i budowli na nabytych przez Spółkę gruntach, wynajem budynków, lokali, garaży , dzierżawa i wynajem gruntów, oraz usługi ogólnobudowlane, przedstawicielskie, konsultingowe, marketingowe, reklamowe, szkoleniowe, jak również szereg innych wskazanych w znajdującym się w aktach sprawy wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego Spółki. W ocenie rozpoznającego wniosek prowadzenie tak szerokiej i zróżnicowanej działalności gospodarczej świadczy o konieczności posiadania środków finansowych na jej realizację. Stwierdzono, że rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej umożliwia pozyskanie przez Spółkę kwoty 100,00 zł na pokrycie kosztów związanych z wpisem sądowym od zażalenia. Zaznaczyć należy, że na obecnym etapie postępowania Spółka jest zobowiązana jedynie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100,00 zł.

Z nadesłanych dokumentów, w tym sprawozdania finansowego za 2014 r. wynika, że Spółka osiągnęła zysk z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Zamknięcie roku 2014 r. zyskiem dla Spółki w wysokości [...] zł potwierdza także nadesłany rachunek zysków i strat za rok 2014 r.

Zawarte ww. sprawozdaniu finansowym podstawowe wskaźniki ilustrujące sytuację finansową i możliwości płatnicze Spółki wskazują na dobrą sytuację finansową firmy. W aktywach trwałych Spółki występują udzielone pożyczki długoterminowe w wysokości [...] tys. zł., a ponadto spółka dysponuje kapitałem własnym na który składają się wkłady wspólników w wysokości [...] zł. Zaznaczyć należy, że wnioskująca pomimo deklarowanego braku przychodów w dalszym ciągu zamierza kontynuować dotychczasową działalność gospodarczą polegającą na rozliczeniu inwestycji na nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...].

Z przedstawionych deklaracji VAT – 7 za okres styczeń – marzec 2015 r. wynika, że Spółka w każdym miesiącu posiada nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynoszące w styczniu [...] zł, w lutym [...] zł, a w marcu [...] zł. Zaznaczyć należy, że Spółka przenosi nadwyżki na kolejny okres rozliczeniowy, podczas gdy istnieje także możliwość zadeklarowania zwrotu nadwyżki na konto bankowe służące firmowym rozliczeniom. Jeżeli bowiem specyfika działalności pokazuje, że często występują nadwyżki VAT, aby nie kumulować kwot do przeniesienia z okresu na okres można zwrócić się do Urzędu Skarbowego o zwrot nadpłaconego VAT.

Z nadesłanego raportu kasowego Spółki za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 marca 2015 r. wynika, że obecny stan kasy Spółki wynosi [...] zł. Poprzedni stan kasy wynosił [...] zł, a jego zmniejszenie nastąpiło na skutek wpłaty do [...] Banku Spółdzielczego w dniu 5 lutego 2015 r. kwoty [...] zł. W świetle powyższych danych nie można zatem stwierdzić, że Spółka nie ma żadnych środków by ponieść koszty sądowe samodzielnie, skoro obecny stan kasy wynosi [...] zł.

Ponadto, dokonana analiza wyciągów z rachunków bankowych za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2015 r. wskazuje także na aktywne prowadzenie działalności gospodarczej przez Spółkę. Zauważyć bowiem należy, że suma obrotów na koncie w miesiącu lutym 2015 r. wyniosła [...] zł, w miesiącu marcu [...] zł, a w miesiącu kwietniu 2015 r. [...] zł. Wprawdzie wysokość salda końcowego na rachunku w każdym miesiącu jest niewielka i w kwietniu 2015 r. wynosiła [...] zł, to jednak sumy obrotów na koncie, zwłaszcza w miesiącu lutym i marcu są znaczne. Ponadto, z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że na konto Spółki dokonywane są przelewy wewnętrzne od [...] Sp. k. czy od [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. tytułem spłaty pożyczek i odsetek. W ocenie orzekającego, wyciągi z rachunku bankowego wskazują na posiadanie płynności finansowej przez Spółkę.

Z nadesłanego bilansu za rok 2014 r. oraz wstępnej wersji za okres od 1 stycznia do 30 marca 2015 r. wynika, że na dzień 31 marca 2015 r. Spółka osiągnęła zysk w wysokości [...] zł, natomiast na dzień 11 maja 2015 r. poniosła stratę w wysokości [...] zł.

Uwzględniwszy powyższe dane, a przede wszystkim wysokość kapitału zakładowego Spółki, który wynosi [...] zł, kapitału własnego Spółki wynoszący [...] zł, stan kasy na dzień 12 maja 2015 r. wynoszący [...] zł, posiadane nadwyżki podatku naliczonego nad należnym stwierdzono, że Spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Zaznaczyć należy, że dotychczas w sprawie Spółka ponosiła koszty sądowe samodzielnie (wpis od skargi, opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis sądowy od skargi kasacyjnej, wpis od zażalenia), a obecny koszt jaki Spółka ma ponieść w wysokości 100,00 zł tytułem uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, nie jest wyższy, niż te dotychczas poniesione przez Spółkę.

Za zasadnością wniosku skarżącej nie przemawia także wykazanie straty na dzień 11 maja 2015 r. w wysokości [...] zł.

Zaznaczyć należy, iż obniżenie dochodu czy poniesienie straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności zwolnienia strony z kosztów sądowych. Wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z 9 września 2013 r., sygn. akt II GZ 489/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (vide: postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, lecz musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (vide: postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem nie mamy do czynienia z takim przypadkiem na gruncie przedmiotowej sprawy. W tej sytuacji, wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należało załatwić odmownie.

Odnosząc się z kolei do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy zwrócić uwagę, że jego ustanowienie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi bowiem na regulacje zawarte w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie mają uzasadnienia obawy, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika strona nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu w toczącym się postępowaniu.

W niniejszej sprawie Spółka wniosła o ustanowienie radcy prawnego w osobie G. K. prowadzącego kancelarię Radcy Prawnego w [...] w sytuacji, gdy udzieliła już pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu - G. K., do reprezentowania w sprawie i pełnomocnik podjął już w imieniu Spółki czynności. Fakt ustanowienia przez Spółkę pełnomocnika z wyboru do reprezentowania jej w sprawie potwierdza, że sytuacja finansowa Spółki nie jest zła. Potwierdzają to także podstawowe wskaźniki ilustrujące sytuację finansową i możliwości płatnicze Spółki zawarte ww. sprawozdaniu finansowym za 2014 r. wskazujące na dobrą sytuację finansową firmy.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.