Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1720/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.33 par.1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 października 2017 r., nr SKO [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze – dalej "SKO", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako "kpa"), w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1, art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 – dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia K.Ż. – dalej jako "Skarżący" na postanowienie Prezydenta Miasta (dalej jako "Prezydent") z dnia 28 sierpnia 2017 r. w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu Skarżącego zgłoszonego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 22 czerwca 2017 r. i z dnia 14 kwietnia 2016 r. Prezydent będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym wszczął wobec Skarżącego egzekucję administracyjną obowiązku pieniężnego polegającego na zapłacie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Pismem z dnia 8 sierpnia 2017 r. Skarżący wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017 r. Prezydent uznał zarzut za nieuzasadniony.

Pismem z dnia 12 września 2017 r. Skarżący wniósł zażalenie na wskazane postanowienie, w którym zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokonanie ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Organ nie uwzględnił, że Skarżący nie jest właścicielem wskazanej nieruchomości i nie zamieszkiwał jej w okresie powstania zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ dysponuje deklaracją złożoną przez Skarżącego w sprawie wysokości opłaty, która nie stanowi żadnego dowodu na powstanie zobowiązania po stronie Skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie, że nie jest podmiotem zobowiązanym do wnoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Skarżący wniósł również o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia.

Postanowieniem z dnia 16 października 2017 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 33 § 1, art. 34 u.p.e.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 6h, art. 6m ust. 1 i ust. 1a, art. 6o ust. 1, art. 6qa ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminie (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1289 – dalej jako "u.c.p.g.) i stwierdził, że obowiązek wnoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi związany jest z zamieszkiwaniem na danej nieruchomości niezależnie od tego, czy na nieruchomości powstają odpady, czy też nie.

W ocenie SKO, zarzut błędu co do osoby zobowiązanego uznać należało za nieuzasadniony, bowiem w tytule wykonawczym prawidłowo wskazano zobowiązanego, a egzekucja administracyjna podjęta została wobec właściwego podmiotu.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zobowiązany jest Skarżący, ponieważ zamieszkuje nieruchomość i złożył deklarację o wysokości opłaty w związku z jej zamieszkiwaniem.

Odnosząc się do wniosku Skarżącego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego SKO uznało, że nie jest on zasadny, ponieważ w sprawie niniejszej nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wyjaśnił, że w momencie powstania zaległości nie mieszkał na wskazanej nieruchomości. Mieszkał tam natomiast w chwili składania deklaracji. Skarżący wyjaśnił, że nie jest prawowitym właścicielem nieruchomości, bowiem toczą się postępowania w celu ustalenia treści księgi wieczystej. Skarżący wyjaśnił, że oprócz niego na nieruchomości zamieszkuje kilka osób, a właścicielem nieruchomości jest inna osoba.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie SKO z dnia 16 października 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta z dnia 28 sierpnia 2017 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istota sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zatem dotyczy oceny, czy organ prawidłowo uznał zarzuty podniesione przez Skarżącego na podstawie art. 33 u.p.e.a. za nieuzasadnione.

Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

I tak, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w przypadku tożsamości organu egzekucyjnego i wierzyciela (co ma miejsce w niniejszej sprawie) bezprzedmiotowym jest wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o którym mowa w art. 34 u.p.e.a. W ocenie Sądu rozważania organu w powyższym zakresie są prawidłowe i znajdują uzasadnienie m.in. w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy, bowiem bezspornym jest, że Prezydent jest jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem.

W niniejszej sprawie Skarżący pismem z dnia 8 sierpnia 2017 r. zgłosił zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym oparty o przesłankę wymienioną w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., tj. błąd co do osoby zobowiązanego.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że przez błąd co do osoby zobowiązanego rozumie się sytuację, w której organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznał za zobowiązanego, w związku z czym doręczył jej tytuł wykonawczy oraz pouczył o prawie wniesienia zarzutów. Ponieważ w konsekwencji zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swoich interesów, należy odstąpić od czynności egzekucyjnych wobec osoby błędnie uznanej za zobowiązanego i podjąć je wobec zobowiązanego. Po drugie chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia egzekwowanego obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu, wniesienie tego zarzutu nie może zmierzać do ustalania osoby zobowiązanego, a sprowadzać powinno się do formalnej kontroli tożsamości osoby, wobec której prowadzi się egzekucję w celu stwierdzenia, czy w orzeczeniu nakładającym obowiązek wskazano tę samą osobę.

Podkreślić przy tym należy, nawiązując do zarzutów skargi, iż zakresem kontroli Sądu mogły być objęte jedynie kwestie związane z zasadnością zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, albowiem sporne postanowienie zostało wydane w tym przedmiocie.

Przechodząc do meritum Sąd stwierdził, że zarzut Skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest nieuzasadniony, a rozstrzygnięcie organu w tym zakresie jest prawidłowe.

Wskazać należy, że w świetle przepisów ustawy u.c.p.g., gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.c.p.g.). W związku z powyższym, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.).

W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje dana osoba, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i ust. 1 u.c.p.g.).

Definicję właściciela nieruchomości zawiera art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., zgodnie z którym pojęcie to obejmuje także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, co wynika wprost z art. 6h u.c.p.g. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r., K 17/12), nakładanej w drodze ustawy.

W konsekwencji, każdy kto znajdzie się w sytuacji opisanej w ustawie (zrealizuje daninowy stan faktyczny), zobowiązany jest do zapłaty opłaty na takich samych zasadach. Podmiot objęty tą daniną wstępuje w stosunki prawne "z góry" ustalone przez ustawodawcę. Dlatego nie jest możliwe modyfikowanie treści ustawy w drodze umów, czy porozumień zawieranych przez podmiot obowiązany z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiotem obowiązanym z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami jest właściciel nieruchomości (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 września 2017 r., III SA/Gl 607/17, dostępny podobnie jak pozostałe powołane orzeczenia sądów administracyjnych w CBOSA na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle przepisów powołanej ustawy z dnia 13 września 1996 r. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obciąża właścicieli nieruchomości (współwłaścicieli) a także inne podmioty władające nieruchomością, na których zamieszkują mieszkańcy, z mocy prawa. Ustawodawca przyjął więc założenie, że zamieszkiwanie na nieruchomości jest równoznaczne z wytwarzaniem odpadów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2016 r. II FSK 1768/16). Zatem samo zamieszkiwanie na nieruchomości rodzi obowiązek ponoszenia przedmiotowej opłaty.

W ocenie Sądu organ zasadnie skonstatował, że skoro nieruchomość była zamieszkiwana m. in. przez Skarżącego i złożył on stosowną deklarację, to pozostawał osobą zobowiązaną do uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a skoro obowiązku tego nie zrealizował, to zasadnym było wystawienie wobec niego tytułu wykonawczego i wszczęcie egzekucji.

Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji zawierają prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Organy w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć odniosły się do wszystkich okoliczności istotnych w sprawie oraz wskazały i wyjaśniły regulacje prawne mające zastosowanie w tej sprawie. Prawidłowo również wskazały w tytule wykonawczym Skarżącego, a egzekucja administracyjna podjęta została wobec właściwie określonego podmiotu.

W ocenie Sądu powyższe prowadzi do wniosku, że zarzut Skarżącego w przedmiocie błędu co do osoby zobowiązanego organy prawidłowo uznały za nieuzasadniony, bowiem w tytule wykonawczym zasadnie wskazano zobowiązanego, a egzekucja administracyjna podjęta została wobec właściwego podmiotu.

Z tych też względów, nie znajdując naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.