Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1022/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 1982 nr 40 poz 268
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
article: art. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 7 poz 24
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego dotyczącego zaliczenia wysługi lat na dzień przyjęcia do służby w Policji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2010 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. Komendanta [...] Policji, wydanym na podstawie art. 101 ust. 1 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 58, poz. 758 ze zm.) i § 3, § 4 ust. 1 oraz § 5 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), zaliczono D. S. na dzień 21 sierpnia 1995 r. wysługę lat na dzień przyjęcia do służby w Policji w następującym wymiarze: w Policji - 1 dzień, w Wojsku Polskim - 3 miesiące i 1 dzień, okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych - 1 rok, 6 miesięcy i 27 dni, okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym - 4 lata, 3 miesiące i 12 dni, co stanowiło łącznie 6 lat, 2 miesiące i 1 dzień. Procentową wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień 5 lipca 2001 r. ustalono na poziomie 12 %. Organ podał, że powyższe rozstrzygnięcie uzasadniono m. in. prośbą zainteresowanego o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Następnie postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., wydanym na podstawie art. 113 § 1 kpa, sprostowano z urzędu łączną wysługę lat na okres 6 lat, 1 miesiąc i 11 dni.

Organ podał, że D. S. w swoim wniosku z dnia 5 lipca 2004 r. wskazał, że pracował w indywidualnym gospodarstwie rolnym w okresie od [...] czerwca 1989 r. do [...] lipca 1995 r., zaś w okresie od dnia [...] września 1993 r. do dnia [...] kwietnia 1994 r. oraz od dnia [...] sierpnia 1994 r. do dnia [...] lipca 1995 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, a także, że w okresie od dnia [...] kwietnia 1994 r. do dnia [...] lipca 1994 r. pełnił służbę wojskową. Z tego powodu z wnioskowanego przez zainteresowanego okresu od dnia [...] czerwca 1989 r. do dnia [...] lipca 1995 r. organ zaliczył D. S. do wysługi lat 4 lata, 3 miesiące i 12 dni, co spowodowało, że okresem uznanym za okres pracy w gospodarstwie rolnym był przedział czasu od dnia [...] czerwca 1989 r. do dnia [...] września 1993 r.

W wyniku analizy akt osobowych D. S., związanej z terminem wypłaty nagrody jubileuszowej, organ stwierdził błędne zaliczenie wysługi lat, dokonane rozkazem personalnym nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca 2004 r. Pismem Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca 2009 r. poinformowano D. S. o powyższym fakcie oraz o konieczności dostarczenia do Wydziału Kadr Komendy [...] Policji, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, dokumentu potwierdzającego odprowadzanie za niego - jako domownika, składek na ubezpieczenie społeczne za okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazano, że nieprzedłożenie tego dokumentu spowoduje skierowanie wniosku do Komendanta Głównego Policji o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

W odpowiedzi D. S. poinformował Naczelnika Wydziału Kadr [...] , że nie widzi potrzeby przedkładania dokumentu dowodzącego odprowadzania za niego składek na ubezpieczenie społeczne, uznając że decyzja jest zgodna z prawem.

Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kpa, Komendant Główny Policji stwierdził nieważność rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na naruszenie przy jej wydawaniu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), zgodnie z którym ilekroć przepisy prawa (...) przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

D. S. odwołał się od tej decyzji do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zarzucając m. in. nierzetelne i pozbawione obiektywizmu ustalenia stanu faktycznego oraz błędną interpretację przepisów prawa odnoszących się do możliwości zaliczenia tego okresu do wysługi lat.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy powołał się na treść § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego i wskazał, że odrębnym przepisem w rozumieniu powołanego wyżej rozporządzenia uważa się ustawę z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Wskazał, że zgodnie z jej art. 1 ust. 1 pkt 3 ilekroć przepisy prawa (...) przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1983 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Powołując się zaś na art. 3 ust. 1 powołanej ustawy organ wskazał, że na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Powołał się również na art. 3 ust. 2 powołanej ustawy i wskazał, że jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1 nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. W takiej sytuacji, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej 2 świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, w którym jest położone gospodarstwo rolne. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu rolników indywidualnych i członków ich rodzin, ubezpieczenie obejmuje również domowników pracujących w gospodarstwie rolnym, jednakże w art. 43 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazano, że składkę na ubezpieczenie społeczne ustala się od każdego ubezpieczonego z wyjątkiem rolnika uprawnionego do okresowej renty inwalidzkiej. Za ubezpieczonego zaś rozumie się rolnika oraz domowników (art. 2 pkt 3). Zdaniem organu ratio legis definicji domownika, zawartej w art. 2 pkt 2 pow. ustawy jest takie, że domownikiem jest osoba podlegająca ubezpieczeniu na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Organ podał, że weryfikując akta sprawy ustalił, że zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Gminy w [...] D. S. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców S. i C. S. we wsi [...] w okresie od dnia [...] czerwca 1989 r. do dnia [...] lipca 1995 r., co zostało potwierdzone na podstawie zeznań dwóch świadków: C. S. i Z. U.

Organ podał też, że z przedstawionego przez zainteresowanego zaświadczenia wynika, że zgodnie z prowadzoną przez Urząd do III kwartału kartą ewidencyjną wymiaru i poboru składki na FUSR wymieniony nie był ubezpieczony w gospodarstwie rodziców jako domownik. Powołując się na ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U z 1998 r., Nr 7, poz. 25), podał, że domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 tej ustawy, ubezpieczenie społeczne rolników, zwane dalej "ubezpieczeniem", obejmuje mających obywatelstwo polskie rolników i pracujących z nimi domowników, na zasadach określonych w ustawie. Następnie organ podał, że zgodnie z art. 6 ust. 14 tej ustawy, przez okresy podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu rozumie się tylko takie okresy, za które opłacano przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba, że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek. Organ podał, że z zaświadczenia urzędu Gminy w [...] z dnia [...] maja 2004 r. wynika, że rodzice zainteresowanego byli właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 12,42 ha, a skoro składki za D. S. nie były odprowadzane to, zdaniem organu, nie pracował on w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika.

Ponadto organ stwierdził, że D. S. nie spełniał również przesłanki pozwalającej uznać go za osobę pracującą w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, tj. wymogu, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło jego utrzymania, bowiem po ukończeniu szkoły podstawowej kontynuował naukę w Technikum [...] w [...] , które ukończył w 1993 r. Powołując się na § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wskazał, że praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Poddał też, że wymóg, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania wynika z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, obowiązującej do dnia 31 grudnia 1990 r., a zatem w momencie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców przez D. S. Organ ponadto zanegował jako dowód zaświadczenie z Urzędu Gminy [...] .

Reasumując, organ uznał, że D. S. w okresie od dnia [...] czerwca 1989 r. do dnia [...] lipca 1995 r. nie spełniał wszystkich warunków zawartych w definicji domownika, co w konsekwencji uniemożliwiło wliczenie do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Tak więc organ uznał, że rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] został wydany z rażącym naruszeniem prawa i zasadnym było stwierdzenie jego nieważności przez Komendanta Głównego Policji.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi D. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosząc o jej uchylenie zarzucił decyzji naruszenie art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi przypomniał stan faktyczny sprawy i wskazał, że bezspornym jest, że pracował w gospodarstwie rolnym rodziców we wsi [...] , w okresie od dnia [...] czerwca 1989 r. do dnia [...] lipca 1995 r. Wskazał, że zostało to ustalone na podstawie zeznań 2 świadków: C. S. i Z. U. Wskazał też, że skoro ustalono to na podstawie zeznań świadków, to należy wyciągnąć wniosek, że Urząd Gminy w [...] nie prowadził ewidencji pracowników w gospodarstwie rolnym we wsi [...] w latach 1989 - 1995 r. Skarżący zarzucił organowi, że nie ustalił na jakiej podstawie prowadzone były karty ewidencyjne przez urząd gminy. Wskazał też, że jego zdaniem rodzice zgłaszali go do ubezpieczenia. Brak takiego ustalenia narusza, zdaniem skarżącego art. 7 i 77 § 1 kpa. Zarzucił ponadto organowi, że ten nie ustalił, czy jego praca w gospodarstwie rolnym rodziców stanowiła jego źródło utrzymania.

W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 kpa. Wskazać należy, że przepis art. 16 kpa ustanawia ogólną zasadę trwałości decyzji ostatecznych, co oznacza, że decyzje te mogą być wzruszone tylko na zasadach i w trybie określonym w kpa. Jednym z przypadków, kiedy decyzja ostateczna może być wzruszona jest stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 156 § 1 kpa. Brzmienie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wskazuje, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić należy, iż elementy tego przepisu są wobec siebie alternatywne, oddzielne.

O rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Powyższe oznacza, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Podkreślić należy, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Istnienie przesłanek z art. 156 § 1 kpa musi być oczywiste, a nie być kwestią przypuszczeń czy dociekań. Wynikiem rażącego naruszenia prawa jest zaś powstanie skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też niemożność akceptacji zaskarżonego orzeczenia, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

Przypomnieć należy, że organ stwierdzając nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] wskazał, że błędnie zaliczono skarżącemu do wysługi lat okres jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, uznając, że nie spełnił on ustawowych warunków do zaliczenia do stażu pracy okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Dla rozpoznania niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", od czego ustawodawca uzależnił możliwość zaliczenia pracy w takim właśnie charakterze do ogólnego stażu pracy.

Wskazać należy również, że pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w omawianej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, lecz ustawodawca odesłał w ustalaniu jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Skoro więc skarżący wniósł o zaliczenie jego pracy wykonywanej w takim charakterze w okresie od dnia [...] czerwca 1989 r. do dnia [...] lipca 1995 r. i organ kwestionowaną decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. zaliczył mu okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia [...] czerwca 1989 r. do dnia [...] września 1993 r. , to normatywnej treści pojęcia "domownika" należy poszukiwać w obowiązującej w tym okresie ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268, ze zm.), a następnie w obowiązującej od dnia 1 stycznia 1991 r. ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24, ze zm.).

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, przez użyte w ustawie określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Zgodnie zaś z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

W obu przytoczonych definicjach ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie. Analiza obu aktów prawnych wskazuje natomiast, iż to właśnie podleganie ubezpieczeniu społecznemu i w jego konsekwencji opłacanie składek odniesione zostało m.in. do domowników gospodarstwa rolnego, pracujących w tym gospodarstwie (por. art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). A zatem, to dla podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu i opłacania z tego tytułu składek w ramach powołanych ustaw, należało najpierw spełniać ustawowe kryterium bycia domownikiem wykonującym pracę w gospodarstwie rolnym. Opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne było więc konsekwencją uprzedniego spełnienia ustawowych warunków bycia domownikiem wykonującym pracę w gospodarstwie rolnym. To zatem pojęcie "domownika" zostało w powołanych ustawach zdefiniowane na potrzeby ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Pojęcie to nie obejmowało zatem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, i do takiego właśnie rozumienia tego pojęcia ustawodawca odesłał w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Wskazać należy, że pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 2010 r. o sygnaturze akt I OSK 650/10, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.

W rozpoznawanej sprawie Komendant Główny Policji, a następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jako organ odwoławczy stwierdzając nieważność decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. błędnie przyjęli, iż ustawowa definicja pojęcia "domownika" obejmowała w powołanych ustawach również kryterium opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Sięgnięcie przez Sąd do systemowej wykładni tego pojęcia zniweczyło jego istotę, skoro ustawodawca w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych rozróżnił pojęcie "domownika" i warunki podlegania ubezpieczeniu społecznemu.

Błędna wykładnia powołanego pojęcia doprowadziła do nieprawidłowej oceny i zakwestionowania decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. poprzez stwierdzenie jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa.

Wskazać należy, że organ również błędnie przyjął, iż skarżący nie może być uznany za domownika wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców ze względu na naukę w Technikum [...] w [...] , jako szkole ponadpodstawowej. W ocenie organu, nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza bowiem uznanie, iż praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców stanowiła główne źródło jego utrzymania, co miałoby wynikać z wykładni art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, określającego domownika, jako osobę, dla której praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Nie można bowiem – zdaniem organu – uznać pomocy rodzicom przez ucznia lub studenta za okresy faktycznej pracy w gospodarstwie rolnym. Organy administracji wskazały dodatkowo na wynikanie takiej tezy z § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, według którego praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej.

Wskazać należy, że cytowana jednostka redakcyjna przepisu zamieszczona została w § 2 powołanego rozporządzenia określającego warunki konieczne do spełnienia przy ustalaniu obowiązku ubezpieczenia domowników. Również więc w tym zakresie organ błędnie przyjął, iż nauka skarżącego w Technikum [...] w [...] pozbawia go jednej z cech ustawowej definicji domownika w gospodarstwie rolnym. Nauka w szkole ponadpodstawowej wyklucza uznanie danej osoby za domownika, ale tylko dla potrzeb ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Powołany przez organ przepis § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. służył zatem w istocie zwolnieniu z ustawowego obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu osób kształcących się w szkołach ponadpodstawowych i wyższych. Nie sposób bowiem przyjąć jako zasady – jak uczynił to organ – iż samo kształcenie się w szkole ponadpodstawowej oznacza, iż praca w gospodarstwie rolnym nie jest głównym źródłem utrzymania.

Reasumując stwierdzić należy, że organ badając ponownie decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] dokonał błędnej wykładni pojęcia domownik i nieprawidłowo uznał, że decyzja Komendanta [...] Policji zaliczająca okres pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego rażąco narusza prawo. Należy podkreślić, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane w sposób rozszerzający. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Nie chodzi tu bowiem o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (vide: wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt V SA 2998/99, Lex nr 51249).

W rozpoznawanej sprawie, organy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji nie wykazały, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, tj. 101 ust. 1 i art. 107 ust. 1 ustawy o Policji i § 3, 4 ust. 1 oraz § 5 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, na podstawie których doszło do wydania rozkazu personalnego, którego nieważność stwierdzono. Organy odwołują się do innych przepisów bez wykazania, iż zachodzi pomiędzy nimi relacja, która uzasadnia stwierdzenie nieważności rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca 2004 r.

Organy rozpoznając ponownie sprawę (o ile będą chciały utrzymać swoje stanowisko), powinny w sposób bezsporny wykazać, iż faktycznie przy wydaniu rozkazu o zaliczeniu skarżącemu do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego doszło do rażącego naruszenia prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 1992 r. (V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993, nr 1, poz. 23) stwierdził, że: "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa oraz, że obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące".

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.