Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 782/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 75; art. 75a ust. 3; art. 75i
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 8; art. 9;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2009 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego B. D. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

B. D. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r., wydaną w wyniku rozpoznania jego odwołania od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej Komisja Egzaminacyjna), którą to decyzją Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2002 r., Nr 123, poz. 1058, ze zm.), cytowana dalej jako p.a. utrzymał powyższą uchwałę w mocy.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

[...] września 2008 r. skarżący przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną, która to Komisja ww. uchwałą ustaliła, że uzyskał on z testu wyboru 186 punktów, co w konsekwencji, zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 p.a., dawało mu negatywny wynik z egzaminu.

[...] października 2008 r. skarżący złożył odwołanie od ww. uchwały, w którym wnosił o uznanie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu. Podniósł, że osiem pytań, tj. pytania nr 130, 132, 134-135, 179-180 oraz 208-209, wykraczało poza ustawowy zakres egzaminu wskazany w art. 75a ust. 3 p.a. W ocenie skarżącego pytania te nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu maksymalnej liczby punktów, a to jego zdaniem powinno prowadzić do obniżenia limitu punktów wymaganego do zdania egzaminu ze 190 do 182 punktów. Ponadto skarżący podniósł, że test zawierał pytania, w których żadna odpowiedź nie była prawidłowa lub prawidłowych odpowiedzi było więcej niż jedna. Zarzut ten dotyczy pytań 82, 95, 193, 197, 204, 206 i 207 i one również, zdaniem skarżącego, nie powinny być uwzględniane przy ustalaniu maksymalnej liczby punktów. Ponadto w ocenie skarżącego, Komisja Egzaminacyjna uznała, że na pytania nr 166 i 168 udzielił błędnej odpowiedzi, podczas gdy jego zdaniem udzielone odpowiedzi były poprawne.

Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji wskazał, iż rozpoznając odwołanie poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Ustalił, że egzamin przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami prawa o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, z późn. zm.). Wskazał, że ponowna analiza testu wraz z kartą odpowiedzi skarżącego i przeliczenie punktacji wykazała, że wynik przedmiotowego egzaminu konkursowego został ustalony prawidłowo - skarżący uzyskał 186 punktów, a zatem nie uzyskał wymaganych ustawowo 190 punktów, co skutkowało negatywnym jego wynikiem. Organ podkreślił przy tym, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Prawo o adwokaturze w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów. Organ nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że pytania wskazane w odwołaniu wykraczały poza ustawowy zakres egzaminacyjny. Zakres przedmiotowy egzaminu – jak wskazał organ – został określony w art. 75 a ust. 3 p.a. W ocenie organu ustawy Prawo bankowe i Prawo dewizowej - jako ustawy kompleksowe - należą do prawa finansowego, przy czym Prawo dewizowe zawiera również w pewnym zakresie przepisy m. in. postępowania administracyjnego. Ustawa - Prawo ochrony środowiska należy do prawa administracyjnego. Z kolei ustawa o nieuczciwej konkurencji i o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje między innymi kwestie związane z funkcjonowaniem przedsiębiorców i przedsiębiorstw, funkcjonowaniem rynku i ingerowaniu w jego strukturę. Ustawy te zawierają zatem przepisy prawa gospodarczego, czego konsekwencją jest zaliczenie rozwiązań powyższej ustawy do zakresu tego prawa. Również ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji, na treści której oparte jest pytanie nr 132, mieści się w ustawowym zakresie egzaminacyjnym wymienionym w art. 75a ust. 3 p.a. bowiem należy do prawa gospodarczego. Organ podkreślił przy tym, że ustawa Prawo o adwokaturze nie posługuje się pojęciem gałęzi prawa, ale określa, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu prawa, m.in. prawa finansowego i prawa administracyjnego.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżącego wobec zakwestionowanych przez niego pytań uznając, że zostały one sformułowane w sposób prawidłowy. Odnosząc się do pytania nr 82 organ wskazał, że w kontekście propozycji A, B, C jedyną poprawną odpowiedzią jest tylko odpowiedź C co wynika z przepisu art. 660 k.c. Zwrócił przy tym uwagę, że w pytaniu tym nie chodziło o skutki materialnoprawne wywołane brakiem formy pisemnej, lecz o skutki procesowe.

Organ nie zgodził się z zarzutami skarżącego dotyczącymi pytania nr 95, aczkolwiek zauważył, że w kluczu odpowiedzi został przywołany błędny przepis prawny, co jednak pozostaje bez wpływu na poprawność testu. Odpowiedź na powyższe pytanie wynika a contrario z treści art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. Jeżeli bowiem warunkiem przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej jest to, by była ona oczywiście uzasadniona, to a contrario bezsprzecznie Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia do rozpoznania skargi oczywiście bezzasadnej.

Również zarzuty skarżącego pod adresem pytania nr 139 organ uznał za nieuzasadnione, przyjmując, że treść przepisu art. 266 k.s.h. nie pozostawia wątpliwości, że organem uprawnionym do wyłączenia wspólnika ze spółki jest sąd, który rozstrzyga w formie wyroku, skoro w art. 266 § 2 k.s.h. mowa jest o powództwie i pozwanych.

Organ nie zgodził się także z twierdzeniem skarżącego, że pytanie nr 193 zostało sformułowane nieprawidłowo. Podał, że postępowanie kontrolne jest formą kontroli skarbowej, a nie jedną z trzech procedur podatkowych uregulowanych w Ordynacji podatkowej, tj. postępowaniem podatkowym (dział IV), czynnością sprawdzającą (dział V) i kontrolą skarbową (dział VI). Postępowanie kontrolne jest kontrolą skarbową wykonywaną przez organ kontroli skarbowej, zaś postępowanie podatkowe jest jurysdykcyjnym postępowaniem administracyjnym organu podatkowego zmierzającym do stanowczego rozstrzygnięcia o indywidualnych uprawnieniach i obowiązkach podatkowych. Zakres przedmiotowy postępowania kontrolnego nie ogranicza się do spraw podatkowych. Zakres podmiotowy postępowania podatkowego rozciąga się na podmioty podatku, a zakres podmiotowy postępowania kontrolnego jest szerszy. Postępowanie podatkowe jest wszczynane w trybie wnioskowym lub z urzędu, a postępowanie kontrolne jest wszczynane jedynie w trybie działania organu z urzędu. Postępowanie podatkowe zmierza do wydania decyzji, a postępowanie kontrolne może zakończyć się także wynikiem kontroli. Już te przykładowe porównanie obu procedur prowadził – w ocenie organu – do wniosku, iż nie są one tożsame.

Zdaniem organu brak jest również podstaw do podzielenia argumentacji skarżącego podnoszonej pod adresem pytania nr 197, albowiem oparte są one na dodatkowych założeniach, które wynikały z pytania. Organ wskazał, że skoro usługi turystyczne nie wchodzą w zakres znaczeniowy działalności leśnej zdefiniowanej w art. 1 ust. 3 ustawy o podatku leśnym, to lasy zajęte na potrzeby prowadzenia takiej działalności usługowej nie są objęte podatkiem leśnym. Są one objęte podatkiem od nieruchomości zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W ocenie organu również zarzuty skarżącego dotyczące pytania nr 204 nie znajdują żadnego uzasadnienia, gdyż do wskazania prawidłowej odpowiedzi wystarczy znajomość przepisów ustawy o podatku akcyzowym, w tym art. 4 ust. 1 pkt 1. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że sam wyrób akcyzowy zharmonizowany nie jest przedmiotem tego podatku, lecz jego produkcja. Dalszy obrót takimi produktami (towarami) nie powoduje już obowiązku uiszczenia akcyzy, której obowiązek podatkowy ciążył na producencie zharmonizowanych wyrobów akcyzowych. Podatek akcyzowy jest bowiem podatkiem obrotowym jednofazowym (jednokrotnym). Wynika z tego, że przedmiotem tego podatku nie jest wyrób akcyzowy, lecz czynność profesjonalnego obrotu wyrobami akcyzowymi.

Minister Sprawiedliwości nie zgodził się również z zarzutami skarżącego, że pytanie nr 206 zostało błędnie sformułowane. Zauważył, że pojęcie "decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego" jest pojęciem języka prawnego użytym jednoznacznie w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Powołany przepis określa następstwa doręczenia decyzji ustalającej poprzez stwierdzenie, iż z dniem doręczenia takiej decyzji powstaje zobowiązanie podatkowe. Kandydat na aplikanta adwokackiego miał za zadanie ustalenie, czy decyzja ustalająca jest deklaratoryjna, czy konstytutywna. Decyzja konstytutywna tworzy nowy stan prawny. Natomiast decyzja deklaratoryjna nie tworzy stanu prawnego, lecz stwierdza istniejący stan prawny. Skoro Ordynacja podatkowa wiąże z doręczeniem decyzji ustalającej powstanie zobowiązania podatkowego, decyzja taka tworzy nowy stan prawny i ma charakter konstytutywny.

Także zarzuty sformułowane wobec pytania nr 207 nie zostały uznane przez organ. Zgodnie z art. 112 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nabywca przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym jest osobą trzecią opowiadającą solidarnie z podatnikiem za zaległości podatkowe związane z prowadzeniem działalności gospodarczej powstałe przed dniem nabycia takiego majątku podatnika. Natomiast nabywca prywatyzowanego przedsiębiorstwa państwowego jest następcą prawnym podatnika, gdyż stosownie do art. 93 § 1 w zw. z art. 94 Ordynacji podatkowej wstępuje w prawa i obowiązki podatkowe podatnika — prywatyzowanego przedsiębiorstwa państwowego. Skoro następcą prawny jest sukcesorem statusu podatkowego podatnika, odpowiada on za zaległości podatkowe ciążące na podatniku tak jak za własny dług podatkowy - bez ograniczenia odpowiedzialności podatkowej. atomiast osoba trzecia ponosi odpowiedzialność podatkową ograniczoną zarówno kwotowo do wysokości wartości nabywanego majątku podatnika, jak i przedmiotowo do zaległości podatkowych związanych z działalnością gospodarczą podatnika. Wynika z tego, iż zakres odpowiedzialności następcy prawnego jest szerszy niż osoby trzeciej. Nie jest możliwe więc uznanie, że nabywca prywatyzowanego przedsiębiorca jest osobą trzecią (wariant odpowiedzi "A"), ani tym bardziej płatnikiem (wariant "B") jak wskazał skarżący.

Organ nie uznał również zarzutów skarżącego dotyczących pytania nr 166, przyjmując, że pytanie odnosiło się wprost do regulacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie dotyczyło ono roszczeń jakie przysługują małżonkom, między którymi nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, ale tego co jest przesłanką orzeczenia separacji według tego kodeksu.

W ocenie organu także pytanie nr 186 zostało sformułowane w sposób poprawny.

Żaden przepis prawa nie upoważnia do stwierdzenia, że Prezes NBP w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych jest zarazem organem I i II instancji. Co więcej, powszechnie jest akceptowana ścisła wykładnia przepisów o kompetencji organów administracji publicznej w systemie porządku konstytucyjnego opartego o zasadę ustrojową praworządności i demokratycznego państwa prawa. Kompetencje organu II instancji nie mogą być domniemane, lecz muszą być jednoznacznie opisane w unormowaniach prawnych. Organ podkreślił że, ani w doktrynie, ani w orzecznictwie nie ma sporów w kwestii, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją, od której nie służy odwołanie, jest rozpatrywany w postępowaniu jednoinstancyjnym, czy dwuinstancyjnym. W literaturze z zakresu prawa dewizowego jest jednoznacznie formułowany pogląd o jednoinstancyjnym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawach indywidualnych zezwoleń dewizowych.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o zmianę wyniku egzaminu na pozytywny, organ wyjaśnił, że wobec nieuzyskania przez skarżącego 190 punktów, wniosek ten jest bezzasadny. Równie bezzasadny i nieznajdujący żadnego oparcia w obowiązujących przepisach prawa jest – w ocenie organu - wniosek skarżącego o "zmniejszenie poprawnych odpowiedzi niezbędnych do zaliczenia egzaminu".

Wobec powyższego organ stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. oraz art. 75a ust. 3 i art. 75i ust. 3 p.a.

Nie zgodził się z argumentacja zaprezentowaną przez Ministra Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powtarzając jednocześnie dotychczasowe argumenty, prezentowane w odwołaniu, dotyczące wadliwości pytań.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał zawarty w uzasadnieniu odwołania wniosek o uznanie, że wskazane przez niego pytania z zakresu: prawa bankowego, prawa dewizowego, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz ustawy - Prawo o ochronie środowiska wykraczały poza zakres egzaminu, określony w art. 75a ust. 3 p.a.

Ponadto wniósł, podobnie jak w odwołaniu, o uznanie pytań nr 82, 95, 139, 166, 175, 186, 193, 197, 204, 206 i 207 za nieprecyzyjne, w których żadna odpowiedź nie była prawidłowa, albo prawidłowych odpowiedzi było więcej niż jedna, względnie wybór określonej odpowiedzi zależał od przyjętej interpretacji, czym naruszały one wymóg z art. 75i ust. 1 p.a. W zakresie powyższego zarzutu skarżący zakwestionował dodatkowe pytanie o nr 175, nie ujęte uprzednio w odwołaniu.

Skarżący wniósł o obniżenie limitu wymaganych punktów o zakwestionowane przez niego pytania i uznanie, że uzyskał pozytywny wynik egzaminu.

W zakresie pytania nr 82 skarżący podał, że odpowiedź na nie zawiera błąd, gdyż zgodnie z art. 660 k.c. w zw. z art. 74 § 1 in fine k.c. pisemna forma umowy najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok została zastrzeżona pod rygorem ad eventum.

W ocenie skarżącego odpowiedź na zakwestionowane przez niego pytanie nr 95 jest prawidłowa, lecz powołanie się na art. 424 k.p.c. jest błędne, albowiem przepis ten dotyczy skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Uzasadniając zarzuty dotyczące pytania nr 139 skarżący zaznaczył, że Kodeks spółek handlowych nie określa formy orzeczenia, w jakiej następuje wyłączenie wspólnika ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie zawiera określenia typu tego orzeczenia art. 266 k.s.h., ani żaden inny przepis tej ustawy. W związku z tym, tak ujęte polecenie, nie stwarza możliwości do uznania, że którakolwiek z odpowiedzi jest prawidłowa.

Odnosząc się do pytania nr 166 skarżący wskazał, że spełnienie przesłanki zupełności i trwałości rozkładu pożycia nie wyklucza orzeczenia separacji. To strony postępowania określają swoje żądania w pismach procesowych i w ten sposób determinują przedmiot postępowania. Tym samym wydaje się – w ocenie skarżącego – dopuszczalnym orzeczenie separacji w przypadku wykazania trwałości rozkładu pożycia, trudno sobie bowiem wyobrazić trwały rozkład, ale niezupełny. W związku z tym w pytaniu tym prawidłową odpowiedzią była "A" i "B" (w kluczu "A"), co oznacza, że wybrana przez skarżącego odpowiedź "B" również powinna zostać uznana za prawidłową.

Odnośnie pytania nr 175 skarżący zwrócił uwagę, że nawiązuje ono do jakichkolwiek podatków lokalnych i w związku z tym nie można wykluczyć nadzoru wojewodów sprawowanego na zasadach ogólnych zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym.

Uzasadniając zarzuty odnoszące się do pytania nr 186 skarżący podniósł, iż przyjmuje się, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zastępuje możliwość wniesienia odwołania, co do ogółu decyzji przewiduje art. 127 § 1 k.p.a. będący zasadą dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a. W doktrynie prawa administracyjnego głoszone są również poglądy, że umieszczenie środka prawnego w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozdziale kodeksu zatytułowanym "odwołania", jak również fakt, że od odwołania różni się on właściwie brakiem skutku dewolutywnego, pozwala traktować wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy jako odpowiednik odwołania, czy też nawet rodzaj odwołania sensu largo. W związku z tym – w ocenie skarżącego – prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź "B" – przez niego zaznaczona, a nie "A" jak przyjęto w kluczu.

Zdaniem skarżącego również pytanie nr 193 jest sformułowane w sposób nieprawidłowy. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej, do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej i to z zastrzeżeniem art. 54 i art. 146 ust. 1. Takim przepisem jest art. 211 stanowiący, iż decyzję doręcza się stronie na piśmie. Doręczenie to kończy postępowanie podatkowe, w związku z tym art. 24 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kontroli skarbowej stanowiący, iż organ kontroli skarbowej kończy postępowanie kontrolne decyzją, jest tylko mało precyzyjnym skrótem, wskazuje jedynie, że w postępowaniu kontrolnym wydaje się decyzję. Natomiast samo postępowanie kontrolne zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o kontroli skarbowej i art. 211 ustawy - Ordynacja podatkowa kończy się doręczeniem decyzji.

W ocenie skarżącego także pytanie nr 197 zostało sformułowane w sposób nieprawidłowy, gdyż w przepisach znajdających się w jego odpowiedzi nie występuje użyte w tym pytaniu pojęcie "pozarolnicza działalność gospodarcza"", lecz pojęcie "działalność gospodarcza". I tak zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o podatku leśnym z dnia 30 października 2002 r.: "Opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż leśna'". Z kolei według art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych: "Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej".

Uzasadniając zarzuty dotyczące pytania nr 204 skarżący wskazał, że art. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym wynika, iż ustawa ta reguluje między innymi opodatkowanie wyrobów podatkiem akcyzowym, zwanym dalej akcyzą. Z kolei w art. 2 ust. 1 pkt 1 wyroby akcyzowe definiuje się jako wyroby podlegające akcyzie określone w zał. nr 1. W obu przepisach chodzi więc o przedmiot opodatkowania w postaci urzeczowionej. Takie określenie przedmiotu opodatkowania wywodzące się z bardzo dawnej tradycji, jest tylko mało precyzyjnym skrótem - wskazuje jedynie, że sytuacja określonych podmiotów służąca prawodawcy do nałożenia na nie obowiązku podatkowego, pozostaje w jakimś związku z urzeczowionym przedmiotem opodatkowania. Jedna taka sytuacja została określona w art. 4 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, i jest nią produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. W związku z tym między urzeczowionym przedmiotem opodatkowania, a jednym z nie urzeczowionych przedmiotów opodatkowania nie zachodzi stosunek niezależności, lecz stosunek nadrzędności i podrzędności.

Przedstawiając argumentację odnoszącą się do pytania nr 206 skarżący podniósł, że z żadnego przepisu ustawy Ordynacja podatkowa nie wynika, aby decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego była konstruktywną. Odnosząc się do pytania nr 207 skarżący zauważył, że w przepisie art. 94 Ordynacji podatkowej mowa jest z jednej strony o nabywcach przedsiębiorstw państwowych, a z drugiej o spółkach, które na podstawie przepisów o komercjalizacji lub prywatyzacji

przejęły lub nabyły te przedsiębiorstwa. Jednakże w pytaniu była mowa nie o spółkach, które na podstawie przepisów o komercjalizacji lub prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych nabyły lub przejęły te przedsiębiorstwa, lecz o nabywcach przedsiębiorstw państwowych. Ostatni występują również w art. 112 § 1 pkt 1 tej ustawy. W związku z tym mogła pojawić się kwestia, czy w pytaniu nie chodziło o ten ostatni przepis. Znajduje się on w rozdziale XV działu II-go ustawy Ordynacja Podatkowa zatytułowanym "Odpowiedzialność osób trzecich".

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zakwestionowanego w skardze pytania nr 175 organ podał, że odpowiedź na to pytanie wynika wprost z art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych i art. 90 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty w niej podniesione

są trafne.

Zgodnie z art. 75 p.a.:

1. nabór na aplikację adwokacką przeprowadza się w drodze egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, zwanego dalej "egzaminem konkursowym",

2. aplikantem adwokackim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 65 pkt 1-3 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu konkursowego,

3. wpis na listę aplikantów adwokackich następuje po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej właściwej ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia, o którym mowa w art. 75c ust. 2. Uzyskanie przez kandydata pozytywnej oceny z egzaminu konkursowego uprawnia go do złożenia wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich w ciągu 2 lat od dnia ogłoszenia wyników egzaminu konkursowego,

4. nie można odmówić wpisu osobie spełniającej warunki, o których mowa w ust. 2 i 3,

5. do aplikantów adwokackich oraz do postępowania o wpis na listę aplikantów adwokackich przepisy art. 5-8 i art. 68 stosuje się odpowiednio.

Stosownie natomiast do treści art. 75i p.a.:

1. egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt,

2. test sprawdza komisja w składzie, który przeprowadza egzamin konkursowy,

3. pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów,

4. z przebiegu egzaminu konkursowego sporządza się niezwłocznie protokół, który podpisują członkowie komisji uczestniczący w egzaminie konkursowym. Członkowie komisji mogą zgłaszać uwagi do protokołu,

5. Przewodniczący komisji przesyła Ministrowi Sprawiedliwości protokół w terminie 7 dni od dnia sporządzenia.

Przepis ten nie przewiduje sytuacji, aby prawidłowe mogły być dwie odpowiedzi, a tym bardziej, aby mógł być jednocześnie przyznany punkt za wskazanie jednej z dwóch odpowiedzi spośród trzech wymienionych w pytaniu. Nie ulega również wątpliwości, że pytanie egzaminacyjne powinno być zredagowane dostatecznie precyzyjnie, aby uniknąć wątpliwości ze strony osoby egzaminowanej co do zakresu przedmiotowego danego pytania.

Poprawna odpowiedź na testowe pytanie, w zakresie o którym mowa w art. 75i p.a. musi pozostawać w zgodności z kontekstem pytania. Zatem należy odrzucić istnienie innej prawidłowej odpowiedzi poza wskazaną przez zespół konkursowy, jeżeli powodowałoby to potrzebę wyjścia poza granice zakreślone pytaniem. Jeżeli więc odpowiedź jest właściwa wyłącznie dla konkretnej sytuacji nieopisanej w pytaniu z testu wyboru, bądź wychodzi poza jednoznacznie zakreślony kontekst i logikę pytania, to znaczy nie jest to na użytek ww. egzaminu odpowiedź prawidłowa. Odpada też w takiej sytuacji zarzut opracowania testu wyboru z naruszeniem przepisów ustawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia prawa materialnego tj. przepisu art. 75i ust. 1 p.a. w odniesieniu do pytań testu nr 186 i nr 204 z uwagi na fakt, iż pytania te zawierały więcej niż jedną odpowiedź prawidłową, zaś pytanie nr 82 i nr 75 nie posiadały żadnej poprawnej odpowiedzi, przy czym w zakresie pytania nr 75 Sąd działał w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Powyższe naruszenie w rozpoznawanej sprawie miało istotny wpływ na jej wynik, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Pytanie nr 75 brzmiało: "Według Kodeksu cywilnego, małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację i któremu nie służy żadne prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał wspólnie ze swym współmałżonkiem aż do dnia jego śmierci, niebędący spadkobiercą swego małżonka:

A. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku,

B. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu miesiąca od otwarcia spadku,

C. w ogóle nie jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania."

Według klucza poprawna odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C", oparta na treści art. 9351 k.c. w zw. z art. 923 k.c., natomiast skarżący wybrał odpowiedź "A".

W ocenie Sądu kontrowersje budzi już sam fakt powołania przez organ art. 923 i 9351 k.c., kiedy uprawnienie z art. 923 § 1 k.c. przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom bez względu na to, czy dziedziczą one po spadkodawcy, zaś rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne. Poza tym ustawodawca w tym przepisie wymienił dwie grupy podmiotów uprawnionych do korzystania z mieszkania po śmierci spadkodawcy tj. małżonka i "inne osoby bliskie". O ile, mając na względzie art. 614 § 1 kr. i o. małżonek w separacji nie jest tym małżonkiem o którym jest mowa w art. 923 § 1 k.c. o tyle wykluczenie go a priori z kręgu "osób bliskich" może budzić wątpliwości. Stosunek bliskości względem spadkodawcy potwierdzać bowiem mogą nie tylko formalnoprawne więzy rodzinne, ale również więzy faktyczne. A więc, czy małżonek w separacji będzie osobą bliską dla spadkodawcy decydować będą okoliczności faktyczne, a przede wszystkim ocena jego stosunku osobistego ze spadkodawcą. Nie można natomiast pominąć faktu, że na gruncie prawa rodzinnego i opiekuńczego, do którego odwołuje się organ, oraz prawa cywilnego nie jest oczywista utrata atrybutu "osoby bliskiej" przez "małżonka w separacji". Art. 613 § 1 k.r. i o. stanowi, że przy orzekaniu separacji stosuje się przepisy art. 57 i art. 58. Przepis art. 58 § 2 k.r. i o. wyraża zasadę, że jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania. Dlatego nie można wykluczyć, iż między "małżonkami w separacji" - poprzez wspólne zamieszkiwanie istnieje więź "bliskości" w szczególności, gdy zobowiązani są do alimentacji i pomocy. Sytuacja małżonka po rozwodzie i małżonka pozostającego w separacji jest różna. W pierwszym przypadku związek małżeński zostaje definitywnie rozwiązany, zaś w drugim istnieje z pewnymi modyfikacjami. Z pewnością zaś w pierwszym i drugim przypadku można takich małżonków zaliczyć do osób bliskich z art. 923 k.c.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych pytania sformułowanego na tle art. 932 k.c. odpowiedź "A" udzielona przez skarżącego nie może być uznana za nieprawidłową. Tym bardziej, że dopiero orzecznictwo sądów powszechnych i poglądy doktryny w komentarzach do kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dokonały dookreślenia praw "małżonków w separacji".

Tak więc w pytaniu nr 75, bez dodatkowych założeń, możliwe były dwie odpowiedzi prawidłowe "A" i "C", co ewidentnie narusza art. 75i ust. 1 p.a.

Pytanie nr 82, które brzmiało: "Według kodeksu cywilnego, umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia zawarta na czas dłuższy niż na rok:

A. musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności,

B. musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności,

C. powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych"

nie odpowiada kryterium trzech odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Żadnej bowiem z podanych w tym pytaniu odpowiedzi, oznaczonych jako A, B, C, nie można uznać za prawidłową.

W szczególności, oparcie tego pytania na treści art. 660 k.c. skutkowało obowiązkiem wskazania wśród wariantów odpowiedzi zaproponowanych w pytaniu jednej odpowiedzi, która wprost nawiązuje do istoty i merytorycznego sensu tego przepisu - w korespondencji z zasadami ogólnymi kodeksu cywilnego (k.c.) odnoszącymi się do formy czynności prawnych, tj. art. 73 § 1 i 2 oraz art. 74 § 1 k.c.

Art. 660 k.c. stanowiąc, że umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na

czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie, zaś w razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nie oznaczony, przesądza zasadę pisemnej formy umowy, o jakiej mowa w tym przepisie. Jednakże jedynym skutkiem niezachowania tej formy jest to, że umowa ta będzie poczytana za zawartą nie na czas oznaczony, jak chciały strony, lecz na czas nie oznaczony. Jest to zatem forma (rygor) zastrzeżona ad eventum (por. tu art. 73 § 2 k.c. zdanie drugie i art. 74 § 1 k.c. zdanie drugie), czyli dla wywołania określonych skutków prawnych. Rygor ad eventum oznacza, że gdy strony nie zachowają zastrzeżonej formy czynności prawnej, będzie ona ważna, a jedynie nie wywoła tych skutków prawnych, których wywołanie było uzależnione od zachowania tej formy.

Jednocześnie rygor ten nie może być utożsamiany, czy traktowany na równi z za strzeżeniem formy czynności prawnej wyłącznie dla celów dowodowych - ad probationem. Zastrzeżenie tej formy odnosi się bowiem do zwykłej formy pisemnej. W myśl art. 73 § 1 k.c, jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa (wyraźny przepis) przewiduje rygor nieważności. Jeżeli zatem przepis wymagający formy pisemnej nie przewiduje rygoru nieważności (tak jak art. 660 k.c. zdanie pierwsze) uznaje się, że forma ta została zastrzeżona dla celów dowodowych, chyba że z przepisu tego wynika (tak jak z art. 660 zdanie drugie), iż jest ona zastrzeżona dla wywołania określonych skutków prawnych (ad eventum).

Wprawdzie według art. 74 § 1 k.c. zdanie pierwsze zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności (skutek ten wyczerpuje istotę formy czynności prawnej dla celów dowodowych - ad probationem), jednak przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej (por. art. 74 § 1 k.c. zdanie drugie), czyli gdy forma ta stanowi, jak w w/w art. 660 k.c., który należy czytać i interpretować w całości, wymóg ad eventum. Zatem konsekwencje procesowe w zakresie postępowania dowodowego, o których mowa w art. 74 § 1 k.c. (zdanie pierwsze), nie dotyczą sytuacji, gdy formę pisemną czynności prawnej zastrzeżoną bez rygoru nieważności przepis obwarowuje wyłącznie wymogiem ad eventum.

Dlatego brak podstaw, żeby na tle art. 660 k.c. dopatrywać się powinności zawarcia na piśmie przewidzianej w tym przepisie umowy najmu dla celów dowodowych (wariant C odpowiedzi na pytanie nr 82), skoro pisemna forma tej umowy została w nim (zdanie drugie art. 660 k.c.) określona jako wymóg ad eventum, z niedochowaniem którego przepis art. 74 § 1 k.c. nie łączy ograniczeń dowodowych, wynikających ze zdania pierwszego tego przepisu, które są wynikiem niezachowania formy pisemnej czynności zastrzeżonej dla celów dowodowych (ad probationem). Z przepisów art. 73 § 1 i 74 § 1 k.c. wynika reguła interpretacyjna, że formę pisemną uważa się za zastrzeżoną ad probationem tylko wtedy, gdy brak w przepisie innych wskazań. Takie wskazanie na rzecz formy ad eventum zawarto w art. 660 k.c., przez co przepis ten wyłączył dla umowy najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok formę ad probationem - jako zastrzeżoną dla celów dowodowych. W konsekwencji nie można uznać wariantu C odpowiedzi na pytanie nr 82 za odpowiedź prawidłową (jak chce organ odwoławczy), i to w sensie jedynej prawidłowej, skoro nie znajduje ona potwierdzenia w przepisie art. 660 k.c., na podstawie którego sformułowano to pytanie.

Sąd uznał za trafny także zarzut odnośnie pytania nr 186, w którym nie jedną, lecz dwie z przedstawionych propozycji odpowiedzi można uznać za prawidłowe.

Pytanie brzmiało:

"Zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego i ustawą Prawo dewizowe postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego jest:

A. jednoinstancyjne,

B. dwuinstancyjne,

C. trójinstancyjne."

Według organu prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", która oparta jest na art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. Nr 114, poz. 1178 ze zm.) w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Skarżący dowodził natomiast, że prawidłowa na to pytanie jest zakreślona przez niego odpowiedź "B".

W ocenie Sądu zarzutom skarżącego odnośnie pytania nr 186 nie można odmówić racji.

Przepis art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe stanowi, że do decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydanych w sprawach związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych, stosuje się odpowiedni art. 127 § 3 k.p.a.

Zgodnie natomiast z przepisem art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Z treści powyższych przepisów wynika, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w sprawie indywidualnego zezwolenia dewizowego strona może wystąpić do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skoro więc wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje "od decyzji wydanej w pierwszej instancji", a "do wniosku tego stosuje się odpowiedni przepisy dotyczące odwołań" to analiza literalnego brzmienia powyższych przepisów, w powiązaniu z treścią przepisów § 1 oraz § 2 art. 127 k.p.a., może prowadzić do wniosku, że decyzja wydana przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy jest decyzją wydaną w drugiej instancji mimo tożsamości podmiotowej organu pierwszej i drugiej instancji.

Zdaniem Sądu - wbrew twierdzeniom organu - analiza powyższych przepisów nie prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż w pytaniu nr 186 prawidłowa jest tylko odwiedź "A", a nie wskazana przez skarżącego odpowiedź "B". Natomiast faktycznie z przywołanych przez organ poglądów doktryny wynika, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją, od której nie służy odwołanie, jest rozpatrywany w postępowaniu jednoinstancyjnym.

Problem w pytaniu nr 186 sprowadza się więc w rzeczywistości do kwestii, czy o dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym można mówić tylko wtedy, gdy do kolejnego rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest organ wyższego stopnia, czy także wtedy gdy właściwy jest ten sam organ administracji, który rozstrzygnął sprawę w pierwszej instancji.

W doktrynie prezentowane są poglądy, że dwuinstancyjność postępowania może być rozpatrywana w dwóch aspektach - materialnym oraz formalnym. W aspekcie materialnym dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy pod względem merytorycznym. W aspekcie formalnym wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy na organ wyższej instancji.

Według W. Dawidowicza, punkt ciężkości zasady dwuinstancyjności postępowania spoczywa na jej aspekcie materialnym, czyli na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, natomiast rzeczą drugorzędną jest, czy właściwy do ponownego rozstrzygnięcia sprawy jest inny organ (wyższego stopnia) czy też ten sam. Dwuinstancyjność bowiem "jest pojęciem procesowym a nie ustrojowym - z tym, że zamyka się ono w systemie organów administracji państwowej" (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 45).

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/06 wyraził natomiast pogląd, że w sukcesywnie budowanym stanie prawnym, w orzecznictwie i doktrynie istnieją wystarczająco silne przesłanki do przyjęcia, że wniosek strony przewidziany w art. 127 § 3 k.p.a. uruchamia tok instancji w znaczeniu procesowym, który nie musi być zbudowany na hierarchicznej strukturze organów administracji publicznej. W takiej sytuacji sprawa jest drugi raz rozpoznawana z odpowiednim stosowaniem przepisów dotyczących odwołań od decyzji, oczywiście z pominięciem przepisów ściśle powiązanych z procedowaniem w systemie nadrzędności organu wyższego stopnia nad niższym, oraz z wykorzystaniem wprost lub z nieodzowną modyfikacją innych przepisów postępowania odwoławczego (vide: LEX nr 235169).

Przewidziana w art. 127 § 3 k.p.a. instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w świetle rozbieżnych poglądów doktryny oraz orzecznictwa, nie może więc być uznana jednoznacznie za wyjątek od zasady dwuinstancyjności.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bowiem szczególnym środkiem odwoławczym występującym w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym i odpowiada swym charakterem pojęciu środka odwoławczego. Środek ten w istocie ma wszystkie cechy odwołania poza dewolutywnością tj. nie przesuwa sprawy do rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że przepis art. 127 § 3 k.p.a. wprowadzono ustawą z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 4, poz. 8). Przepis ten zastąpił obowiązujący uprzednio art. 110 § 2 k.p.a., który głosił, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez naczelny organ administracji nie przysługuje odwołanie.

Przepis art. 8 ust. 3 ustawy Prawo dewizowe w pierwotnym brzmieniu (obowiązującym do dnia 20 kwietnia 2007 r.) stanowił natomiast, że decyzje Prezesa Narodowego Banku Polskiego wydawane w sprawach związanych z udzielaniem indywidualnych zezwoleń dewizowych, są ostateczne.

W świetle powyższych rozważań budzić może, w ocenie Sądu, uzasadnioną wątpliwość sformułowanie tego rodzaju pytania, jak pytanie nr 186, na egzaminie konkursowym na aplikację, albowiem w teście, w którym sprawdzeniu ma podlegać wiedza przyszłych dopiero aplikantów adwokackich, winno się unikać wprowadzania takich pytań, na które jednoznaczna odpowiedź nie wynika expressis verbis z przepisów prawa, a jedynie z wykładni systemowej dokonywanej przez organ oraz poglądów doktryny.

W ocenie Sądu zastrzeżenia budzi także pytanie nr 204, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym opodatkowaniu akcyzą podlega

A) wyrób akcyzowy

B) produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych

C) dostawa towarów nie będących wyrobami akcyzowymi."

W ocenie Ministra istotą pytania była kwestia dokonywania czynności podlegającej opodatkowaniu, jaką jest produkcja wyrobów akcyzowych, o czym mowa wprost w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym.

Tymczasem w myśl art. 1 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym ustawa określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizacje obrotu wyrobami akcyzowymi a także oznaczanie znakami akcyzy. Ponadto zgodnie z art. 2 ust. 1 użyte w ustawie określenia oznaczają: wyroby akcyzowe - wyroby energetyczne, energię elektryczną, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe określone w załączniku nr 1 do ustawy. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym z dnia 23 stycznia 2004 r. (w brzmieniu na dzień zdawania przedmiotowego egzaminu konkursowego) opodatkowaniu podlega kolejno: produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych; wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego; sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju; eksport i import wyrobów akcyzowych; nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. W ocenie Sądu, z zestawienia powyższych przepisów wynika konieczność drobiazgowego wyjaśnienia na gruncie przywołanej ustawy zakresu pojęcia "wyrób akcyzowy" i wzajemnych relacji pomiędzy przytoczonymi przepisami. Zdaniem Sądu, dopiero zaprzeczenie twierdzeniu "opodatkowaniu akcyzą podlega wyrób akcyzowy" a więc uznanie tego zdania za fałszywe pozwoli na wyeliminowanie jako prawidłowej również odpowiedzi wskazanej pod literą "A". Z uzasadnienia decyzji nie wynika jednak, aby organ skutecznie zaprzeczył prawdziwości powyższego zdania a odwołanie się w tym zakresie do poglądów doktryny m.in. A. Gorgola cyt. "Należy podkreślić, iż przedmiotem akcyzy nie są wyroby akcyzowe. Podatek akcyzowy jest bowiem podatkiem od obrotu profesjonalnego (...)" nie może zostać uznane za wystarczające dla odparcia zarzutu skarżącego skoro przywołany autor dalej stwierdza "Ze względu na jednofazowy charakter opodatkowania przedmiot akcyzy musi być rozpatrywany z punktu widzenia nie tylko statusu towaru - czy jest to wyrób akcyzowy - ale także z punktu widzenia faz obrotu. Zdarzenie prawne związane z wyrobem akcyzowym opodatkowane są jedynie wówczas, gdy występują w określonej fazie krajowego obrotu towarowego lub wymiany w handlu zagranicznym". W ocenie Sądu powyższe rozważania dowodzą że wyjaśnienie wzmiankowanej kwestii nie mogło nastąpić jednoznacznie na testowym egzaminie konkursowym, w którym zasadą jest występowanie jednej poprawnej odpowiedzi, niewątpliwie bowiem odpowiedź wskazana w kluczu jako "B" jest prawidłowa. Pytanie nr 204 nie spełnia w związku z tym wymagań o jakich mowa w art. 75i ust. 1 Prawa adwokaturze.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. II GSK 355/07 wyraźnie wskazał na obowiązek zachowania jak najdalej idącej dbałości przy redagowaniu pytań egzaminacyjnych na aplikacje, w celu eliminowania możliwości udzielenia więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Relacja pomiędzy odpowiedzią a pytaniem musi być zawsze sprawdzalna na podstawie jednoznacznych kryteriów wynikających ze stanu prawnego, do którego nawiązuje pytanie (vide: LEX nr 463863).

Pytania testowe na aplikację adwokacką winny być bowiem testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne. Niedopuszczalne jest, aby w pytaniach pojawiały się zagadnienia prawne, co do których zarówno doktryna, jak i orzecznictwo nie doszły do wspólnych konkluzji, albowiem nie jest właściwe wymaganie od ewentualnych adeptów zawodów prawniczych jednoznacznego rozstrzygania zagadnień prawnych, co do których nie są zgodne również autorytety prawnicze.

W ocenie Sądu - jeśli chodzi natomiast o pozostałe pytania testu zakwestionowane w skardze - uznać należy, iż organ prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Minister w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa strona skarżąca udzieliła niepoprawnych odpowiedzi na te pytania. Sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75i ust. 1 p.a., zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa – wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu, za wyjątkiem pytania nr 95, w którym jednakże wskazanie w kluczu odpowiedzi niewłaściwego przepisu pozostawało bez wpływu na poprawność tego pytania. Pytania te oparte były na przepisach prawa i zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź.

Odnosząc natomiast się do zarzutu naruszenia art. 75a ust. 3 p.a. wskazać należy, iż zgodnie z powołanym przepisem egzamin konkursowy ma za zadanie i polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego, z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

Zgodzić należy się z Ministrem Sprawiedliwości, iż pytania konkursowe zakwestionowane przez skarżącego w uzasadnieniu tego zarzutu oparte były na przepisach prawa wchodzących w zakres egzaminu. Podkreślić przy tym należy, iż nie budzi wątpliwości, że prawo podatkowe jest odrębną gałęzią prawa, zwłaszcza od prawa cywilnego, karnego, czy też administracyjnego. W ogólnym pojęciu prawa finansowego, na które składa się szereg gałęzi prawa, mieszczą się takie dziedziny jak np. prawo dewizowe, prawo budżetowe, prawo bankowe. Wobec powyższego całkowicie prawdziwe jest stwierdzenie, iż prawo podatkowe mieści się w zakresie pojęciowym prawa finansowego, i nie ma w tym przypadku znaczenia, iż traktowane jest jako odrębna gałąź prawa. Zwrócić ponadto należy uwagę, iż treść art. 75a ust. 3 p.a. nie odnosi się do gałęzi prawa, rozumianych jako wyodrębnionych kompleksów norm prawnych, natomiast wskazuje na określone dziedziny prawa, skupiające w sobie, jak np. prawo administracyjne, prawo konstytucyjne, prawo gospodarcze, szereg aktów prawnych, które również można by określić jako autonomiczne gałęzie prawa posiadające własną aparaturę pojęciową i dogmatykę. I tak do prawa administracyjnego bez wątpienia zalicza się ustawa – Prawo ochrony środowiska, natomiast ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawierają przepisy prawa gospodarczego, czego konsekwencją jest zaliczenie tych aktów prawnych do zakresu tego prawa.

W ocenie Sądu wydając w przedmiotowej sprawie decyzję organ nie naruszył zasad wynikających z art. 8 i 9 k.p.a. Ocenie Sądu nie podlega działanie organu poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu, a tego typu zarzuty zostały sformułowane w skardze. Natomiast na etapie postępowania odwoławczego organ działał zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Organ przeprowadził kompleksową analizę zgromadzonej dokumentacji i zarzutów skarżącego. Ponownie przeanalizował prawidłowość pytań i po dokonaniu analizy prawnej mającej na celu weryfikację poprawności przedstawionych argumentów doszedł do przekonania, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu. Organ swoje stanowisko uzasadnił w sposób szczegółowy i zindywidualizowany, wyjaśniając przesłanki którymi kierował się wydając zaskarżone rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu fakt wydania rozstrzygnięcia, które jest poparte analizą prawną, i które jednocześnie jest niekorzystne dla skarżącego, nie może być też utożsamiany z naruszeniem norm procesowych.

Biorąc pod uwagę, że uchwałą Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z [...] września 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2009 r., ustalony został wynik egzaminu konkursowego skarżącego na 186 punktów, a cztery pytania testu zostały zdaniem Sądu sformułowane nieprawidłowo, z naruszeniem art. 75i ust. 1 p.a., zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.