Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1898/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 73
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Monika Sawa WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2020 r. ze skargi J. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. H. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [....][...] od decyzji Prezydenta m. [...] nr [....] z dnia [...] kwietnia 2018 r., odmawiającej uwzględnienia wniosku strony w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w [...] w Dzielnicy [...] przy ulicy [...], stanowiący działki ewidencyjne: nr [..] z obrębu [...] o pow. [...] m2 i nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, uregulowane w księdze hipotecznej "Kolonia [...]" - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Zaskarżona decyzja Wojewody [...] została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

W dniu [....] grudnia 2005 r. [...] wystąpiła do Urzędu m. [...] o przyznanie odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną część działki położonej w [...] przy ulicy [...], wskazując, że dla ww. działki ustanowiona jest księga wieczysta KW Nr [...]. W dniu [...] grudnia 2005 r. [...][...] wystąpiła do Urzędu m. [...] o przyznanie odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną część działki położonej w [...] przy ulicy [...], wskazując, że dla ww. działki ustanowiona jest księga wieczysta KW Nr [...]. W piśmie z dnia [....] listopada 2011 r. pełnomocnik [...][...] oświadczył, że przystępuje ona do postępowania o ustalenie odszkodowania toczącego się przed Prezydentem m. [...], sygn. akt [....] oraz popiera złożony wniosek w przedmiotowej sprawie, a także inne później dokonane czynności. Po czym pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. sprecyzował powyższe oświadczenie wskazując, że przedmiotowe postępowanie dotyczy nieruchomości, których stan prawny uregulowany jest w księdze hipotecznej "Kolonia [....]'’, a same działki oznaczone są jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 oraz działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2.

Decyzją nr [....] z dnia [....] kwietnia 2012 r. Prezydent m. [...], uznając oświadczenie [...][...] z dnia [....] listopada 2011 r. jako nowy wniosek o ustalenie odszkodowania odmówił uwzględnienia wniosku strony w sprawie przyznania odszkodowania za grunt położony w [...] przy ulicy [...], stanowiący działki ewidencyjne: nr [...] i nr [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego od tej decyzji, Wojewoda [....]., decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 marca 2013r., sygn. akt I SA/Wa 1980/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m. [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., wskazując, że w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organy nie odniosły się do wniosku skarżącej o przyznanie odszkodowania z dnia [...] grudnia 2005 r., czyli wniosku złożonego w terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz że organ nie wyjaśnił dlaczego wniosek skarżącej o przystąpienie do jednej toczącej się sprawy uznał za wniosek wszczynający postępowanie w innej sprawie - ale wniosek złożony po terminie. Ponadto Sąd stwierdził, że organ I instancji błędnie potraktował oświadczenie skarżącej o przystąpieniu do toczącego się przed [...] w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w [...] przy ul. [...], jako nowy wniosek o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ustaw z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, i nie wyjaśnił tej zasadniczej w sprawie okoliczności podnoszonej przez skarżącą - wniosku o przyznanie odszkodowania z [...] grudnia 2005r. prowadzonego przed Prezydentem m. [...].

Wyrokiem z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2554/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Miasta [...] o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1980/12, uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż Miasto [...], powinno - jako uczestnik postępowania - wziąć udział również w postępowaniu sądowym (art. 33 § 1 p.p.s.a.), bowiem jego interesu prawnego dotyczy to postępowanie. W tym stanie rzeczy Sąd wznowił powyższe postępowanie, uchylił wydany w jego trakcie wyrok z 28 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1980/12 oraz ponownie rozpoznał sprawę ze skargi [...][...]. W wyniku rozpoznania sprawy Sąd stwierdził, iż organy zupełnie pominęły kwestię wniosku z [...] grudnia 2005r. złożonego przez [....][...]. Ponadto Sąd przyjął wbrew stanowisku organów orzekających w niniejszej sprawie, że z pisma z [...] listopada 2011 r. nie wynika, że jest to nowy wniosek o odszkodowanie i zobowiązał do wyjaśnienia w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w szczególności dotyczące terminowości złożonego przez [...][...] wniosku o odszkodowanie za działki nr [...] i nr [...]. Wyrokiem z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1337/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, z uwagi na brak legitymacji skargowej skarżącego kasacyjnie Miasta [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Prezydent m. [...] odmówił uwzględnienia wniosku strony w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w [...] w dzielnicy [....] przy ulicy [...], stanowiący działki ewidencyjne; nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2, uregulowane w księdze hipotecznej "Kolonia [...]". W uzasadnieniu wskazał, iż zarówno [...][...] jak i [...][...] złożyły w dniu [...] grudnia 2005 r. dwa niezależne wnioski o wypłatę odszkodowania. Wniosek [...][...] z dnia [...] grudnia 2005 r. dotyczył nieruchomości pochodzącej z księgi wieczystej KW [...]. Wniosek [...][...] z dnia [...] grudnia 2005 r. dotyczył nieruchomości pochodzącej z księgi wieczystej KW [...]. Z treści obydwu wniosków jednoznacznie wynika, że wnioskujące działają w imieniu własnym i wnioski dotyczą nieruchomości uregulowanych w różnych księgach wieczystych. Nie przedłożono również żadnych stosownych pełnomocnictw na występowanie w ich imieniu. Na skutek złożenia tych wniosków toczą się dwa odrębne postępowania administracyjne dotyczące różnych nieruchomości. Wniosek z dnia [...] grudnia 2005 r. jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości, że [...][...] występuje wyłącznie w imieniu własnym o odszkodowanie za nieruchomość uregulowaną w KW nr [...]. [....][...] nie może zatem "przystąpić" po dniu 31 grudnia 2005 r. do prowadzonego postępowania wszczętego wnioskiem [...][...]. Ponadto organ wskazał, że wniosek [...][....] z dnia [...] grudnia 2005 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość pochodzącą z KW [...], został rozpatrzony decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., która została zaskarżona do Wojewody [....]. Wniosek [...][...] z dnia [...] grudnia 2005 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość pochodzącą z KW [...] jest przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Organ zaznaczył, iż wniosek [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. dotyczył nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. Wniosek [...][...]dotyczył nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. Natomiast przedmiotowe postępowanie dotyczy wniosku [....][...] z dnia [...] listopada 2011 r. i obejmuje nieruchomość uregulowaną w księdze hipotecznej pod nazwą "Kolonia [....]", stanowiącą działki ew. nr [...] i [...] , które nigdy nie pochodziły z księgi wieczystej KW Nr [...] oraz KW Nr [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła [...][...].

Wojewoda [...] rozpoznając złożone odwołanie przypomniał ustalenia faktyczne poczynione w powyższej sprawie przez organ I instancji, w szczególności podkreśl, że w dniu [...] grudnia 2005 r. [....][...] złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania, za zajętą pod drogę publiczną część działki położonej w [...] przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW [...], zaś [...][...] w tym samym dniu wystąpiła o przyznanie odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną część działki położonej w [...] przy ulicy [...], wskazując, że dla ww. działki ustanowiona jest księga wieczysta KW Nr [....]. Przypomniał również treść wniosków z dnia [....] listopada 2011 r. oraz z dnia [...] grudnia 2011 r. pełnomocnika skarżącej [...][...]. Biorąc pod uwagę poczynione ustalenia faktyczne zauważył, że roszczenie o odszkodowanie jest niewątpliwie prawem podzielnym, przysługującym każdemu współwłaścicielowi w części odpowiadającej jego udziałowi. Sprawa każdego ze współwłaścicieli ma charakter odrębny, a współwłaściciel nie jest stroną postępowania z wniosku innego współwłaściciela nieruchomości. Zatem wniosek [...][...] złożony w 2005 r. spowodował wszczęcie postępowania tylko w stosunku do wnioskodawczyni, gdyż z treści tego wniosku nie wynika, iż jest to wniosek pochodzący także od innego współwłaściciela nieruchomości. Ponadto w dniu [...] grudnia 2011 r. pełnomocnik [...][....] sprecyzował wniosek z dnia [...] listopada 2011 r., wskazując iż dotyczy on odszkodowania za nieruchomości, których stan prawny uregulowany jest w księdze hipotecznej "Kolonia [...]", a same działki oznaczone są jako działka ewidencyjna nr [...] i nr [...]. Zdaniem organu, z powyższego wynika, że wniosek, który został złożony przez [...][...] w dniu [...] grudnia 2005 r. (zgodnie z terminem ustawowym) nie dotyczy tej samej nieruchomości, co wniosek z dnia [...] listopada 2011 r. (sprecyzowany w dniu [...] grudnia 2011 r.). Mając zatem na uwadze, że wnioski pochodzące od [...][...] z 2005 r. i 2011 r. dotyczą odrębnych nieruchomości należało rozpatrzeć te wnioski jako odrębne sprawy. Jednocześnie w przypadku wniosku złożonego w 2011 r. o przyłączenie się do toczącego się postępowania, roszczenie wnioskodawczyni wygasło w terminie przewidzianym w ustawie, gdyż wnioskodawczyni w zakresie tej konkretnej nieruchomości nie złożyła wniosku w terminie. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, Prezydent m. [...] prawidłowo przyjął pismo [...][...] z dnia [...] listopada 2011 r. (sprecyzowane w dniu [...] grudnia 2011 r.) jako nowy wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oznaczoną jako działki ew. nr [...] oraz [...] i odmówił jego uwzględnienia z uwagi na upływ ustawowo wyznaczonego terminu do jego wniesienia.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...][...].

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r.. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), poprzez uznanie, że skarżąca nie złożyła w wyznaczonym terminie pomiędzy 1 stycznia 2001 roku, a 31 grudnia 2005 roku wniosku o wypłatę odszkodowania, podczas gdy taki wniosek został przez skarżącą złożony w ustawowo przewidzianym terminie, tj. [...] grudnia 2005 r.

2. Naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

a. art. 62 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że skarżąca wnosiła o przyłączenie się do niniejszego postępowania, podczas gdy intencją skarżącej było łączne prowadzenie postępowań;

b. art. 7 i art. 77 §1 i §3 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a i art. 78 §1 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie przez organy administracyjne obydwu instancji wątpliwości, zarzutów zgłoszonych przez stronę w toku postępowania, które mają bezpośredni wpływ na uznanie skarżącej za stronę w przedmiotowym postępowaniu;

c. art. 140 w zw. z art. 107 §1 i § 3 k.p.a., poprzez pominięcie w decyzji Wojewody [...] omówienia i rozstrzygnięcia co do zarzutów stron, podniesionych w odwołaniu, tj. co do wskazania złożenia przez skarżącą w ustawowym terminie (tj. dnia [...] grudnia 2005 r.) wniosku o odszkodowanie wraz ze wskazaniem numeru postępowania, w którym oryginał ww. wniosku się znajduje, co doprowadziło do niekompletnego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji w zakresie rozpoznania zarzutów zgłoszonych przez stronę do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji - brak rozpoznania zarzutów odwołania w całości, oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ II instancji;

d. art. 15 k.p.a., poprzez nie dokonanie przez Wojewodę [...] samodzielnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a w rezultacie naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (w tym oceny dowodów);

e. w konsekwencji powyższych uchybień - naruszenie art. 138 §1 pkt. 1 i § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie przez Organ II instancji w mocy wadliwej i istotnie naruszającej przepisy postępowania decyzji organu I instancji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] jak też poprzedzająca ją decyzja Prezydenta m. [...] naruszają przepisy prawa.

Wzmiankowane decyzje wydane zostały na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm. – dalej jako ustawa). Zgodnie z art. 73 ust. 1 tej ustawy, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie zaś z art. 73 ust. 4, wyżej przywołanej ustawy, odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego w rozpatrywanej sprawie, wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż wnioskami z dnia [...] grudnia 2005 r. o odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] w [...], w trybie wyżej przywołanego art. 73, wystąpiły [...][...] i [...][...]. Jest to okoliczność bezsporna. Należy zauważyć, że w treści rzeczonych wniosków w sposób niezbity wynika, że obie wnioskodawczynie zwracały się o przyznanie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną – ulicę [...].

W przypadku, gdy nieruchomość stanowi współwłasność kilku podmiotów, ustawodawca w art. 73 ust. 4 wyżej przywołanej ustawy nie wprowadza wymogu, by z wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną w warunkach określonych w art. 73 ust. 1 ustawy, wystąpili wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Każdy ze współwłaścicieli domagać się może odszkodowania jemu należnego, w wysokości odpowiadającemu swemu udziałowi w prawie własności przedmiotowej nieruchomości. Ustawodawca precyzyjnie określił okres dla skutecznego złożenia wniosku przez właściciela (współwłaściciela) o odszkodowanie. Określił również, że w przypadku nie złożenia wniosku w okresie od 1 stycznia 2001 r do 31 grudnia 2005r., po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Takie stanowisko nie jest sporne i znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2535/14 CBOSA).

Nie ulega zatem wątpliwości, że każdy ze współwłaścicieli - by uzyskać odszkodowanie za przysługujące mu prawo własności - winien wystąpić z osobnym wnioskiem. Odszkodowanie związane jest z wartością nieruchomości, jak też wartością udziału we współwłasności nieruchomości każdego z właścicieli. Oznacza to, że w sprawie wszczynanej na wniosek, każdy ze współwłaścicieli występuje samodzielnie o wypłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi w prawie własności nieruchomości, zajętej pod drogi publiczne, spełniającej przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy. Prawidłowa wykładnia art. 73 ust. 4 ustawy winna być taka, że wniosek każdego ze współwłaścicieli wszczyna odrębną sprawę o odszkodowanie. Oczywiście wnioski takie mogą być rozpoznane łącznie na mocy art. 62 kpa, jednakże każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem. Nie ma też przeszkód procesowych do wspólnego inicjowania przez współwłaścicieli jednego postępowania w przedmiocie wypłaty odszkodowania każdemu z uprawnionych, proporcjonalnie do posiadanego udziału. Reasumując, złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, jak też nie tamuje postępowania w sprawie odszkodowania fakt złożenia wniosku tylko przez jednego ze współwłaścicieli zajętej nieruchomości.

Tym samym należy uznać, że woIą ustawodawcy było to, by roszczenie o odszkodowanie dla właściciela wygasło, jeśli złożył wniosek po upływie tego okresu. Wolą ustawodawcy było również to, by roszczenie współwłaścicieli wygasło, jeśli ów współwłaściciel złożył wniosek po upływie tego okresu, bez względu na to czy inny współwłaściciel złożył wniosek w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Nie było intencją ustawodawcy, by sytuacja prawna współwłaściciela, który był pasywny w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., była korzystniejsza od sytuacji właściciela nieruchomości. Pasywny współwłaściciel nie może być bowiem premiowany na skutek tego, że inny współwłaściciel wystąpił z wnioskiem o odszkodowanie na swą rzecz w okresie, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Przechodząc z tych ogólnych rozważań na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy zaakcentować, że stan faktyczny niniejszej sprawy jest bardzo skomplikowany, ponieważ z dwóch wniosków z [...] grudnia 2005 r, ( złożonych przez [....][...] i [...][...]) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ul. [....] oraz pism pełnomocnika stron z [...] lipca 2010 r., z [...] listopada 2011 r. i z [....] grudnia 2011 r. organ "wygenerował" cztery postępowania administracyjne, z których (co wynika z oświadczenia pełnomocnika strony oraz z okoliczności znanych sądowi z urzędu) trzy zakończyły się już wydaniem decyzji (są to postępowania: zainicjowane wnioskiem [...][...] z dnia [...] grudnia 2005 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość pochodzącą z KW [...], wszczęte na wniosek pełnomocnika [...][....] z [...] listopada 2011 r. i z [...] grudnia 2011 r, wszczęte przez organ na skutek "wniosku" z [....] lipca 2010 r. [...][...], [...][...], [...][....]i [...][...]). Jedynie wniosek [...][...] z dnia [...] grudnia 2005 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość pochodzącą z KW [...] jest jeszcze przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego. Ponadto w wyniku wydawania przez organy wcześniejszych decyzji dotyczących przyznania odszkodowania i składania na nie skarg do sądu w sprawie zapadło już siedem wyroków sądowych na przestrzeni lat 2013 – 2016, a jedyne wiążące ustalenia wynikające z tych wyroków dotyczą braku legitymacji procesowej Miasta [...] do wniesienia skargi na decyzję wydaną przez organ II instancji w przedmiocie odszkodowania. Biorąc zatem pod uwagę powyższe skomplikowanie niniejszej sprawy, wynikające zarówno z ilości prowadzonych postępowań przez organ, ich wzajemnej zależności jak również z długotrwałości prowadzonego postępowania w niniejszej sprawie oraz jego wielowątkowości - przesądzenia wymaga zasadnicza kwestia, która niejako porządkuje prawidłowy sposób procedowania organu w zakresie wszystkich wniosków dotyczących odszkodowania za grunty znajdujące się pod ulicą [...], a poprzednio stanowiących współwłasność [...][...], [...][...], [....][....] i [....][...], tj. kwestia zachowania terminu do ich złożenia.

Termin zakreślony do składania wniosków o odszkodowanie obejmował okres od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Oznaczało to, że tylko w tych granicach czasowych możliwe było skuteczne złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Powyższy termin jest terminem zawitym prawa materialnego, nie może on być zatem przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa, niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała tego terminu. W tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych jest jednolite i ugruntowane (zob. wyrok WSA w .L. z dnia [..] października 2008 r., sygn. akt II [...] LEX nr [..]; wyrok WSA w K. z dnia[..] lutego 2014 r., sygn. akt II [...], LEX nr [...] wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1037/14, LEX nr 2032666).

Należy również podkreślić, że kwestia zgodności z prawem omawianej regulacji była też kilkukrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. W wyrokach z 14 marca 2000 r., sygn. akt P 5/99 (OTK 2000/2/60), z 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02 (OTK-A 2004/7/66) oraz z 15 września 2009 r., sygn. akt P 33/07 (OTK-A 2009/8/123) Trybunał potwierdził zgodność art. 73 ust. 4 ustawy Prawo przepisy wprowadzające z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że zawarty w art. 73 ustawy mechanizm potwierdzenia wywłaszczenia i uzyskania odszkodowania jest poprawny systemowo i nie ogranicza ochrony praw należnych byłym właścicielom. Wyrokiem z 19 maja 2011 r. w sprawie K 20/09 (OTK-A 2011/4/350) Trybunał Konstytucyjny po raz kolejny orzekł, że art. 73 ust. 4 ustawy jest zgodny z Konstytucją RP, a konkretnie jej art. 21 ust. 2 w związku art. 31 ust. 3 oraz art. 2 i wywodzoną z niego zasadą poprawnej legislacji. Trybunał stwierdził, że art. 73 ust. 4 jest na tyle precyzyjny i na tyle komunikatywny, że językowe reguły wykładni pozwalają wyinterpretować z niego normę zgodną z Konstytucją. Jest zatem zgodny z zasadą dopuszczalnych proporcjonalnych ograniczeń konstytucyjnego prawa do słusznego odszkodowania z tytuły wywłaszczenia.

Zatem w świetle treści art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające i przytoczonych orzeczeń nie budzi wątpliwości, że współwłaściciele nieruchomości zajętej pod drogę publiczną ul. [...] w [...] mogli złożyć skutecznie wnioski o ustalenie i wpłatę odszkodowanie tylko w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że [...] i [...] w pismach z [...] grudnia 2005 r., a więc w terminie zakreślonym przez art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające, złożyły wnioski zawierające żądanie w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ulicę [...] - drogę publiczną. Z akt administracyjnych nie wynika natomiast (wbrew twierdzeniom pełnomocnika stron), by w terminie zakreślonym przez ww. ustawę taki wniosek złożyły [...][...] oraz [...][...] ( zmarła matka stron). Zatem w ocenie Sądu złożenie wniosków przez [...][...] i [...][...] w 2005 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie wynikającym z art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające, nie skutkuje tym, iż termin ten należy uznać za zachowany w stosunku do pozostałych współwłaścicieli, którzy w ww. terminie wniosku tego nie złożyli. Tym samym wniosek pozostałych współwłaścicielek nieruchomości o wskazanie swoich uprawnień i przyłączenie się do wszczętego już postępowania o ustalenie odszkodowania za niniejszą nieruchomość nie może być traktowany jako wniosek uzupełniający w stosunku do wniosków z dnia [...] grudnia 2005 r., złożonych w terminie przez [...][....] i [...][...]. Sąd w niniejszym składzie podziela w całości argumentację zaprezentowaną już we wcześniej wydanych wyrokach tutejszego sądu, w których wskazano, że współwłasność nieruchomości i prawo do odszkodowania za nią, to dwa różne prawa majątkowe. Prawem wspólnym jest własność nieruchomości przejętej na rzecz Gminy [...], natomiast roszczenie o odszkodowanie jest prawem podzielnym, przysługującym każdemu współwłaścicielowi w części odpowiadającej jego udziałowi we współwłasności. Oznacza to, że sprawa każdego współwłaściciela jest odrębną i tylko mogącą być połączoną do wspólnego rozpoznania, na mocy art. 62 k.p.a., o ile wnioski o ustalenie odszkodowania zostały złożone w ustawowym terminie. Podsumowując stanowisko sądu w tym zakresie stwierdzić należy, że stosownie do art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...), roszczenie współwłaściciela nieruchomości o wypłatę odszkodowania wygasa, gdy nie złożył on (lub w jego imieniu pełnomocnik) stosownego wniosku do końca 2005 r., nawet gdy wniosek taki złożyli inni współwłaściciele nieruchomości.

Dalej należy wskazać, że materiał dowodowy znajdujący się w przesłanych aktach administracyjnych wskazuje, że dwie z czterech współwłaścicielek złożyły w terminie określonym przepisami ustawy Przepisy wprowadzające wnioski dotyczące przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną ul. [...]. Zdaniem sądu, przepisy art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. nie wymieniają niezbędnych elementów takiego wniosku, ani co powinien on zawierać. Nie zawarto w ww. przepisie obowiązku podania numeru geodezyjnego, powierzchni jak też numeru księgi wieczystej działki zajętej pod drogę. Dla uznania, że został złożony w terminie wystarczy jedynie wskazanie, że wskazana osoba domaga się przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod określoną drogę publiczną. Zatem nawet podanie we wnioskach z [....] grudnia 2005 r. przez [...][...] i [...][...] nieprawidłowych numerów ksiąg wieczystych jest obojętne z punktu widzenia terminowości jego złożenia. Najważniejszą kwestią jest bowiem wyrażenie woli uzyskania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, a nie szczegółowe opisanie zajętej nieruchomości. Takie stanowisko należy uznać za prawidłowe tym bardziej, że w terminie otwartym do ich składania ( tj. 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.) w bardzo wielu przypadkach (także w niniejszej sprawie) nie były jeszcze wydane decyzje stwierdzające przejście nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz określonego podmiotu. Zatem dopiero decyzja stwierdzająca nabycie prawa własności nieruchomości przez określony podmiot z dniem 1 stycznia 1999 r. podawała szczegółowe dane geodezyjne oraz ewentualnie numer księgi wieczystej przejmowanej nieruchomości. Przed wydaniem takiej decyzji poprzedni właściciel (współwłaściciel) nie miał często wiedzy jaka część jego nieruchomości( określona geodezyjnie oraz ze wskazaniem powierzchni) z powodu zajęcia pod drogę publiczną została przejęta na rzecz określonego podmiotu. Powyższe implikuje zdaniem sądu uznanie, że wnioski o odszkodowanie musiały spełniać minimum warunków, a zatem wystarczyło samo wskazanie nazwy drogi, pod którą znajdują się przejmowane nieruchomości. Dopiero na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie złożonego wniosku o przyznanie odszkodowania, do obowiązków organu będzie należało zbadanie spełnienie koniecznych przesłanek do jego przyznania tj. czy pod określoną drogą publiczną znajdują się nieruchomości, które poprzednio stanowiły własność osoby fizycznej (jej poprzednika prawnego) występującej o przyznanie odszkodowania.

Z tych powyższych względów sąd uznał, że zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należy uchylić, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania, ponieważ zostały wydane z naruszeniem art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające, a także z naruszeniem art. 61 kpa. Nie przesądzając końcowego rozstrzygnięcia, w ponownie prowadzonym postępowaniu organy jeszcze raz dokonają oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższych wskazań i dokonanej oceny prawnej. Jeszcze raz sąd chciałyby podkreślić, że zostały złożone w terminie dwa wnioski ([...][...] i [...][...]) o przyznanie odszkodowania za wszystkie działki stanowiące ich współwłasność, zajęte pod ulicę [...]. W ramach tych wniosków powinny być prowadzone dwa postępowania, które będą dotyczyły wszystkich nieruchomości zajętych pod drogę publiczną ul [...], a mających poprzednio stanowić współwłasność [...][...] oraz [...][...]. Wnioski o przyłączenie się do tych postępowań innych współwłaścicieli organ winien rozpoznać w ramach już zainicjowanych postępowań, mając na względzie stanowisko sądu co do konieczności zachowania terminu przez poszczególnych współwłaścicieli. Zatem w zależności od tego jakie będą rozstrzygnięcia organu odwoławczego lub ewentualnie sądu w pozostałych sprawach rozpoznanych już przez organ, w ponownie prowadzonym postępowaniu podejmie on w pierwszej kolejności odpowiednie decyzje proceduralne, w tym rozważy ewentualnie ich połączenie w trybie art. 62 kpa, a następnie przystąpi do ich merytorycznego rozpoznania.

W tej sytuacji, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. - orzekł jak w pkt 1 wyroku, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.