Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 309/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1, art. 93, art. 95 ust.1 pkt. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.
article: art. 75 par. 1, art. 79a par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par. 56
journal: Dz.U. 2016 poz 283
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2022 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Komisja Stypendialna Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie decyzją z (...) odmówiła R.B. (dalej: Skarżący, Student) przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości na rok akademicki 2021/2022.

Organ I instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że w myśl art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 478 z późn. zm.) (dalej: Ustawa) student może ubiegać się o stypendium socjalne, natomiast art. 87 ust. 1 Ustawy oraz § 6 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora UWM z dnia 28 września 2020 r. Nr 80/2020 (dalej: Regulamin), stanowią, że stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Jak wywiódł dalej Organ na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 1-2 oraz § 6 ust. 2 Regulaminu, Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne. W roku akademickim 2021/2022 ustalono wysokość tej kwoty na 1050,00 zł. Natomiast § 6 ust. 3-4 Regulaminu wskazuje sposób ustalenia kwoty stypendium. Ponadto przepisy § 8 ust. 8 i ust. 22-23 Regulaminu określają dokumenty jakie zobowiązany jest przedstawić wnioskodawca w celu ustalenia wysokości dochodu netto przypadającego na jednego członka rodziny.

Organ wskazał następnie, że 11 października 2021 r. do Komisji Stypendialnej wpłynął wniosek Skarżącego o stypendium socjalne w zwiększonej wysokości. W związku z tym, że do wniosku nie dołączono wymaganych dokumentów Komisja Stypendialna na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. 2021 r., poz. 735 późno zm.) (dalej k.p.a.), wezwała Skarżącego do dostarczenia w ciągu 7 dni od dnia odbioru wezwania, postanowienia sądu o nadaniu klauzuli wykonalności ugodzie alimentacyjnej zawartej pomiędzy Skarżącym a jego matką. W wyznaczonym terminie student nie dostarczył wskazanego w wezwaniu dokumentu. W związku z powyższym zespół orzekający Komisji Stypendialnej uznał, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych dochodów rodziny Skarżącego i tym samym ustalenia czy znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej i kwalifikuje się do przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Mając na uwadze powyższe, zespół orzekający Komisji Stypendialnej, postanowił odmówić Skarżącemu przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2021/2022.

Od powyższego rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł odwołanie. W treści pisma wskazał, że w dniu złożenia wniosku Organ wezwał go do przedłożenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności ugodzie alimentacyjnej. Termin 7 dni był zbyt krótki by sprostać wezwaniu.

Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego w Olsztynie decyzją z (...) utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej .

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ odwoławczy powtórzył co do zasady argumentację sformułowana w decyzji Organu I instancji. Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna w całości przytoczyła brzmienie art. 87 ust. 1 i 3 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Następnie Komisja wskazała, że przyznanie stypendium socjalnego przez właściwy organ uczelni jest uzależnione od spełnienia podstawowego warunku, określonego w art. 87 ust. 1 Ustawy tj. "trudnej sytuacji materialnej". Jak wywiodła w dalszej części argumentacji, co do zasady, sytuację materialną studenta określa się na podstawie dochodów członków rodziny wskazanych w art. 88 ust. 1 Ustawy oraz § 8 ust. 1 Regulaminu potwierdzonych niezbędnymi dokumentami wskazanymi w § 8 ust. 8 i ust. 22-23 Regulaminu. Zgodnie z § 8 ust. 8 pkt 6 lit. f Regulaminu dokumentem niezbędny do ustalenia prawa do stypendium jest [...] odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, zobowiązujących do alimentów na rzecz studenta [...]. Skarżący do wniosku o stypendium dołączył jedynie kopię odpisu ugody alimentacyjnej zawartej 1 września 2016 r., w której K. S. wyraziła zgodę na przelewanie kwoty alimentów w wysokości 500 zł na rzecz syna R. Organ zaznaczył następnie, że Regulamin świadczeń dla studentów UWM w Olsztynie wprowadzono Zarządzeniem nr 80 Rektora UWM z dnia 28 września 2020 r. - od tego czasu dostępny jest na stronie internetowej Uczelni. Student mógł zatem, zapoznać się z wykazem dokumentów niezbędnych w przypadku ubiegania się o stypendium socjalne w zwiększonej wysokości w roku akademickim 2021/2022.

R.B., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł do tut. Sądu skargę na powyższe rozstrzygniecie, zarzucając Organowi:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 §1 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącemu wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów, w szczególności niezawiadomienie Skarżącego o możliwości wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie prawa czynnego udziału strony w postępowaniu;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a, poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu faktycznym decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności poprzez niewyjaśnienia przyczyn nieuwzględnienia przy wydawaniu decyzji ugody alimentacyjnej z 1 września 2016 r. z podpisami notarialnie poświadczonymi, oświadczenia Skarżącego o realizacji ww. ugody alimentacyjnej oraz potwierdzeń przelewów, wykazujących realizację ugody, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż na skutek braku prawidłowego uzasadnienia decyzji, strona została pozbawiona możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz kontroli sposobu rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a, poprzez brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego oraz w konsekwencji błędną ocenę materiału dowodowego - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych dochodów rodziny Studenta;

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 k.p.a, poprzez żądanie wyłącznie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, zobowiązującego do alimentów na rzecz studenta, podczas gdy dowodem w postępowaniu administracyjnym mogą być w szczególności wszystkie dokumenty, które przyczynią się do wyjaśnienia sprawy, a nie są sprzeczne z prawem - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie zasady otwartego systemu dowodów i nie uwzględnienie w toku postępowania dowodowego ugody alimentacyjnej z dnia 1 września 2016 r. z podpisami notarialnie poświadczonymi, oświadczenia Skarżącego o realizacji ww. ugody alimentacyjnej oraz potwierdzeń przelewów, wykazujących realizację ugody, które to dokumenty pozwalały na ustalenie rzeczywistych dochodów rodziny studenta oraz pozostawanie przez niego w trudnej sytuacji materialnej.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że organ zaniechał umożliwienia mu wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, w konsekwencji czego nie miał możliwości wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej.

Skarżący, w dalszej części argumentacji, zwrócił uwagę że organy obu instancji nie wypowiedziały się co do przyczyn, dla których uznały, że nie jest możliwe ustalenie dochodu studenta na podstawie innych dokumentów, dołączonych do wniosku (jak np. oświadczenie o realizacji ugody alimentacyjnej, potwierdzeń przelewów), żaden z organów nie wskazał także, którym dowodom dał wiarę, a którym tej wiary odmówił.

Skarżący wskazał również, że organy obu instancji przyjęły, że wobec niedostarczenia dokumentu w postaci odpisu notarialnej ugody alimentacyjnej opatrzonej klauzulą wykonalności, nie jest możliwe ustalenie rzeczywistych dochodów rodziny studenta. W ocenie skarżącego, taki wniosek był nieuprawniony, gdyż Skarżący przedłożył wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 2 września 2009 r. rozwiązujący małżeństwo rodziców Skarżącego, powierzający obu stronom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem i określający miejsce pobytu małoletniego. Dołączono także umowę alimentacyjną z dnia 1 września 2016 r. z podpisami notarialnie poświadczonymi, na podstawie której skarżącemu przysługują od matki alimenty w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Ponadto, Skarżący przedłożył oświadczenie o realizacji ugody oraz potwierdzenie przelewów dokumentujących realizację ugody alimentacyjnej. Podkreślono również, że od dnia 1 września 2016 r. umowa jest realizowana przez matkę skarżącego, wobec czego nie było potrzeby zaostrzania sytuacji i kierowania sprawy o alimenty na drogę postępowania sądowego.

Pełnomocnik zwrócił równocześnie uwagę, że ustalenie alimentów w drodze umowy jest dopuszczalne w świetle przepisów prawa i tym samym - wymaganie przez Uniwersytet ugody alimentacyjnej opatrzonej przez Sąd klauzulą wykonalności, jest zbyt daleko idące. Podkreślono, że istotą nadania klauzuli wykonalności jest umożliwienie realizacji tytułu egzekucyjnego, a to w niniejszej sprawie z uwagi na realizację umowy, nie było konieczne. Pełnomocnik zaznaczył również, że Skarżący chcąc spełnić wezwanie organu, wystąpił do Sądu z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności zawartej ugodzie alimentacyjnej – termin 7 dni nie był jednak wystarczający na realizację wezwania organu. Skarżący wraz z matką w dniu 9 lutego 2022 r. zawarł jeszcze jedną ugodę alimentacyjną, tym razem w formie aktu notarialnego i ponownie wniósł o nadanie jej klauzuli wykonalności.

Pełnomocnik zwrócił również uwagę na niekonsekwencję po stronie organu – wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 15 Regulaminu, wyznaczony pracownik dziekanatu sprawdza kompletność dokumentacji wniosku o stypendium socjalne oraz poprawność jego wypełnienia. W przypadku złożenia niekompletnego wniosku pracownik wzywa studenta do dostarczenia brakujących dokumentów w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Nieuzupełnienie wniosku skutkuje pozostawieniem go bez rozpoznania. W przedmiotowej sprawie organ jednak wydał decyzję, co powinno prowadzić do wniosku, że ugoda alimentacyjna opatrzona klauzulą wykonalności nie była niezbędna w prowadzonym postępowaniu. Pełnomocnik wskazał również, że na podstawie § 8 ust. 8 Regulaminu, miesięczny dochód przypadający na osobę w rodzinie studenta ustala się na podstawie wygenerowanego w systemie USOSweb oświadczenia studenta, zawierającego informacje o liczbie członków rodziny i dochodach przez nic osiąganych, w oparciu o dokumenty wskazane od pkt 1 do pkt 5 oraz jak wynika z pkt 6 - inne dokumenty niezbędne do ustalenia prawa do stypendium. Tym samym, nie sposób dojść do przekonania, że katalog dokumentów wymienionych w § 8 ust. 8 pkt 6 jest katalogiem zamkniętym, a dochody nie mogą zostać udowodnione przy pomocy innych dowodów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu stanowiska Organ wskazał ponadto, że zasady przyznawania stypendium socjalnego regulują przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, przy czym stosownie do art. 95 ust. 1 pkt 3 ustawy szczegółowe kryteria i tryb przyznawania tego stypendium oraz sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta określa regulamin świadczeń dla studentów. Zgodnie z powyższym, Zarządzeniem Nr 80/2020 Rektora UWM z dnia 28 września 2020 roku Rektor Uniwersytetu w porozumieniu z Radą Uczelnianą Samorządu Studenckiego ustalił Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu. W myśl § 8 ust. 8 pkt 6 lit. f) Regulaminu, miesięczny dochód przypadający na osobę w rodzinie studenta ustala się na podstawie wygenerowanego w systemie USOSweb oświadczenia studenta, stanowiącego wraz z załącznikami, integralną część wniosku, zawierającego informacje o liczbie członków rodziny i dochodach przez nich osiąganych, w oparciu o odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, zobowiązujących do alimentów na rzecz studenta.

Mając na uwadze powyższe organ wywiódł, że w świetle obowiązujących przepisów, dokumentem niezbędnym wskazanym dokładnie w § 8 ust. 8 pkt 6 lit. f) Regulaminu, który Komisja Stypendialna mogłaby uwzględnić celem ustalenia dochodu przypadającego na osobę w rodzinie studenta byłoby postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności ugodzie alimentacyjnej z dnia 1 września 2016 r., do dostarczenia którego Komisja Stypendialna 11 października 2021 r. wezwała Skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329) dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga nadto, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zaznaczenia wymaga, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony w treści skargi, a organ temu wnioskowi nie oponował.

Rozpoznając wniesioną w rzeczonej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Niesporne w sprawę jest, że Skarżący powyższe warunki formalne spełniał.

W myśl art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy student może ubiegać się o stypendium socjalne. Zgodnie z art. 87 ust.1 ustawy stypendium socjalne może otrzymywać student, który znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a na podstawie ust. 3 w szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości.

Zgodnie z art. 86 ust. 2 ustawy przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 (w tym stypendium socjalnego), oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. W myśl ust. 3 zdanie pierwsze na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4 (w tym stypendium socjalne), są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji. Stosownie do art. 95 ust. 1 pkt 3 ustawy szczegółowe kryteria i tryb przyznawania stypendium oraz sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta określa regulamin świadczeń dla studentów, ustalany przez rektora w porozumieniu z samorządem studenckim. Rektor Uniwersytetu zarządzeniem Nr 80/2020 z dnia 28 września 2020 roku w porozumieniu z Radą Uczelnianą Samorządu Studenckiego ustalił Regulamin świadczeń dla studentów Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy przede wszystkim wykładni § 8 ust. 8 pkt 6 lit. f) Regulaminu zgodnie z którym: Miesięczny dochód przypadający na osobę w rodzinie studenta ustala się na podstawie wygenerowanego w systemie USOSweb oświadczenia studenta, stanowiącego wraz z załącznikami, integralną część wniosku, zawierającego informacje o liczbie członków rodziny i dochodach przez nich osiąganych, w oparciu o:

6) inne dokumenty niezbędne do ustalenia prawa do stypendium, w tym:

f) odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, odpisu zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem lub innego tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, zobowiązujących do alimentów na rzecz studenta lub osób w rodzinie, lub poza rodziną (w przypadku przedłożenia dokumentów wydanych wcześniej niż przed trzema laty, student składa pisemne oświadczenie, że został uprzedzony o odpowiedzialności karnej za popełniane przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.).

Słusznie Skarżący zakwestionował działania organów uczelni polegające na nieuwzględnienia przy wydawaniu decyzji ugody alimentacyjnej z 1 września 2016 r. z podpisami notarialnie poświadczonymi, oświadczenia Skarżącego o realizacji ww. ugody alimentacyjnej oraz potwierdzeń przelewów, wykazujących realizację ugody. Treść postanowień regulaminu – wbrew stanowisku organów - nie wyklucza bowiem tych źródeł dowodowych. Reguły wykładni językowej, stanowiącej zawsze punkt wyjścia w interpretacji treści aktu prawnego, wskazują, że żadne z użytych w akcie normatywnym słów nie może być uznane za zbędne. Wyliczenia stosowane przez prawodawcę podzielić możemy zaś na enumeratywne (wyczerpujące) oraz otwarte (przykładowe). Brzmienie § 8 ust. 8 pkt 6 Regulaminu z uwagi na zastosowanie zwrotu "w tym;" wyraźnie wskazuje na otwarty charakter zawartego w nim wyliczenia poszczególnych kategorii dokumentów służących wykazaniu miesięcznego dochodu przypadającego na osobę w rodzinie studenta. Kolejne podpunkty (od "a" do "p") omawianej jednostki redakcyjnej stanowią jedynie katalog przykładowych, najbardziej typowych źródeł dowodowych (dokumentów). Zastosowanie na końcu poprzedzającego wyliczenie zdania zwrotu "w tym:" nakazuje przyjąć, że wymieniony katalog dokumentów nie ma charakteru zamkniętego. Dodatkowym argumentem jest tu brzmienie całego zdania "inne dokumenty niezbędne do ustalenia prawa do stypendium, w tym:". Skoro mowa jest o niesprecyzowanych innych dokumentach, to wyliczenie następujące po zwrocie "w tym:" traktować należy jako formę doprecyzowania zwrotu niedookreślonego "inne dokumenty" przez podanie najbardziej typowych przykładów takich źródeł.

P. Bielski w komentarzu do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" wyraźnie wskazał, że: "Należy przyjąć jako regułę, że wyliczenie ma charakter niewyczerpujący, gdy użyto zwrotu "między innymi", "w szczególności" lub innego o podobnym charakterze (...)". (P. Bielski [w:] T. Bąkowski, K. Kaszubowski, M. Kokoszczyński, J. Stelina, J. K. Warylewski, G. Wierczyński, P. Bielski, Zasady techniki prawodawczej. Komentarz, Warszawa 2003, Załącznik § 56.). G. Wierczyński wskazał zaś "Jeśli wyliczenie nie ma charakteru wyczerpującego, lecz przykładowy, należy to wyraźnie określić we wprowadzeniu (ewentualnie w części wspólnej) przez użycie zwrotu "w szczególności" lub podobnego." (G. Wierczyński [w:] Komentarz do rozporządzenia w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" [w:] Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2016, Załącznik § 56.). Uzasadnione jest przyjęcie że zastosowane w § 8 ust. 8 pkt 6 regulaminu sformułowanie "w tym:" traktować należy w sposób tożsamy ze zwrotem "w szczególności".

Za przyjętą interpretacją przemawiają również reguły wykładni systemowej. Przepisy regulaminu winny być bowiem interpretowane w sposób spójny z aktami wyższego rzędu. Jeśli zatem art. 75 k.p.a. tworzy otwarty katalog źródeł dowodowych, to wykładnia postanowień regulaminu winna ten fakt uwzględniać.

Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że przedłożone przez Skarżącego dowody w postaci ugody alimentacyjnej z 1 września 2016 r. z podpisami notarialnie poświadczonymi, oświadczenie Skarżącego o realizacji ugody alimentacyjnej oraz potwierdzenia przelewów, winny być potraktowane przez Organy uczelni jako inne dokumenty o których mowa w § 8 ust. 8 pkt 6 regulaminu i ocenione pod kątem ich wiarygodności, treści i znaczenia dla sprawy. Nie przesadzając wniosków jakie organ może wyciągnąć z analizy wskazanych wyżej źródeł dowodowych, stwierdzić należy, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia winien się on do tych źródeł odnieść i dokonać ich oceny.

Tylko na marginesie wskazać należy, że wystosowane przez Organ I instancji wezwanie z 11 października 2021 r. do dostarczenia w ciągu 7 dni od dnia jego odbioru, postanowienia sądu o nadaniu klauzuli wykonalności ugodzie alimentacyjnej zawartej pomiędzy Skarżącym a jego matką, obciążone jest wadą formalną. Organ jako podstawę prawną ww. czynności procesowej wskazał art. 50 § 1 k.p.a. Zwrócić należy uwagę, że właściwą podstawą prawną dla wezwań kierowanych do strony inicjującej wszczęcie postępowania jest art. 79a § 1 k.p.a. Sygnalizowana wyżej pomyłka nie ma znaczenia li tylko technicznego. Porównanie brzmienia obu przepisów wskazuje na ich inną funkcję procesową, oraz inny zestaw gwarancji procesowych jakie zapewnią, a także potencjalnie inny zakres podmiotowy obu regulacji. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 k.p.a. "Organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych." Art. 79a § 1 k.p.a. dotyczy zaś bezpośrednio strony inicjującej postępowanie. Zgodnie z jego treścią "W postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się." Wartość normatywna obu przepisów jest co oczywiste odmienna. W informacji, o której mowa w przepisie art. 79a § 1 k.p.a. , organ administracji publicznej:

1) zawiadamia stronę o prawie (możliwości) wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

2) wskazuje przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony;

3) wyznacza termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;

4) informuje stronę o treści § 2, tj. że w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań strona może przedłożyć dodatkowe dowody w celu wykazania spełnienia przesłanek, które na dzień wysyłania informacji nie zostały przez spełnione lub wykazane.

W informacji, o której mowa wyżej, organ administracji powinien zatem wskazać, która z wymaganych prawem przesłanek nie została spełniona w stanie faktycznym i prawnym obowiązującym w dniu "wysłania" informacji lub nie została wykazana dowodami przedłożonymi przez stronę. Organ powinien także pouczyć stronę, że niespełnienie lub niewykazanie ściśle określonych przesłanek może uzasadniać wydanie decyzji niezgodnej z żądaniem strony, w tym decyzji odmawiającej przyznania lub uznania prawa (uprawnienia). Choć samo wystosowane przez organ wezwanie zawierało pouczenie (nie wymagane przez art. 50 §1 k.p.a.) zgodnie z którym niedostarczenie żądanych dokumentów będzie skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, to nie ulega wątpliwości, że tryb dokonania wezwania był wadliwy.

Uzupełniająco wskazać należy, że dokonana przez organ ocena materiału dowodowego narusza wyrażoną w art. 80 k.p.a., zasadę swobodnej oceny dowodów, przyjmując postać oceny o charakterze dowolnym.

Jeśli bowiem organ zanegował źródła dowodowe w postaci ugody alimentacyjnej z 1 września 2016 r. z podpisami notarialnie poświadczonymi, oświadczenia Skarżącego o realizacji ww. ugody alimentacyjnej oraz potwierdzeń przelewów mające de facto wykazać poziom dochodów studenta, to konsekwencją braku akceptacji tych dowodów nie może być przyjęcie, jak uczynił to organ I instancji, że niemożliwe jest ustalenie dochodów studenta i tego czy znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej. Organ wykluczył bowiem źródła dowodowe dotyczące przysporzenia, nie formułując równocześnie stanowiska które wskazywało by, że Skarżący faktycznie otrzymuje tytułem alimentów kwotę wyższą od wynikającej z ugody lub po prostu inną.

Organ zanegował zatem jedynie możliwość wzięcia pod uwagę dowodów dotyczących przysporzenia po stronie Studenta w wysokości określonej ugodą alimentacyjną. W konsekwencji organ wyeliminował źródło dowodowe wykazujące potencjalne podwyższenie dochodów studenta. Następstwem tego stanu rzeczy winna być zatem ocena sytuacji finansowej Skarżącego, z wyłączeniem danych dotyczących zakwestionowanych alimentów i obliczenie miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta bez uwzględnienia zakwestionowanych danych. Organ zakwestionował bowiem tylko dokumenty dotyczące alimentów jakie otrzymywał Skarżący, w żaden sposób nie wskazując, że otrzymuje on faktycznie środki w większej lub innej wysokości. Tym samym jeżeli deklarowany przez studenta dochód w postaci alimentów organ uznał za nie udokumentowany, to konkluzja ta prowadzić powinna do uznania ze faktyczna sytuacja majątkowa Skarżącego jest gorsza niż deklarowana. Ta niekonsekwencja w ocenie materiału dowodowego pozwala, uznać, ze organ dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Powyższe uwagi dotyczące niespójności w analizie materiału dowodowego przez organy obu instancji mają jednak charakter tylko uzupełniający i niejako wtórny wobec bezpodstawnego przyjęcia przez organ, że dowody w postaci ugody alimentacyjnej z 1 września 2016 r. z podpisami notarialnie poświadczonymi, oświadczenie Skarżącego o realizacji ww. ugody alimentacyjnej oraz potwierdzenia przelewów nie mogły być wzięte pod uwagę w toku postępowania i nie mogły służyć ocenie wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.