Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 640/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 58 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Maciej Dybowski Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Pracy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1580/11 w sprawie ze skargi M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Pracy z dnia 31 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia negatywnej opinii w sprawie zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie sztucznego w pomieszczeniach stałej pracy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1580/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] Biuro Architektoniczne - Realizacje z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Pracy z dnia 31 maja 2011 r. nr [...]w przedmiocie wyrażenia negatywnej opinii w sprawie zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie sztucznego w pomieszczeniach stałej pracy, w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu nr [...] z dnia 22 marca 2011 r.; w pkt 2. stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości oraz w pkt 3. zasądził od Głównego Inspektora Pracy na rzecz skarżącego M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]Biuro Architektoniczne - Realizacje z siedzibą w [...]kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania,

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Główny Inspektor Pracy postanowieniem nr [...]z dnia 31 maja 2011 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]Biuro Architektoniczne - Realizacje, utrzymał w mocy postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu z dnia 22 marca 2011 r. nr rej. [...], wyrażające negatywną opinię w sprawie wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie sztucznego w pomieszczeniach działu rozbioru mięsa, zlokalizowanych w pawilonie handlowym "[...]" w Legnicy przy ul. [...], jako pomieszczeniach stałej pracy.

Do wydania powyższych postanowień doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu pismem z marca 2011 r., przekazał do Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu wniosek M.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]Biuro Architektoniczne - Realizacje w sprawie wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i dopuszczenie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym pomieszczeń

Sygn. akt I OSK 640/12

przeznaczonych na pobyt ludzi w dziale rozbioru mięsa w pawilonie handlowym branży ogólnospożywczej "[...]" w Legnicy położonym przy ul. [...], nr ewid. dz, [...]i [...], w pomieszczeniach:

-1.32 - pomieszczenie rozbioru drobiu,

-1.35 - pomieszczenie produkcji,

-1.36 - pomieszczenie pakowania,

-1.37 - pomieszczenie rozbioru mięsa,

-1.38 - pomieszczenie peklowania,

celem zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie.

Okręgowy Inspektor Pracy we Wrocławiu postanowieniem z dnia 22 marca 2011 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 184 § 1 Kodeksu pracy, art. 106 § 5 k.p.a. w związku z § 58 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.), wyraził negatywną opinię o wniosku dotyczącym zastosowania oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach działu rozbioru mięsa, zlokalizowanych w pawilonie handlowym "[...]" w Legnicy przy ul. [...], nr działki [...]i [...].

W uzasadnieniu postanowienia, powołując się na przepisy § 57 i § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepis § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.), organ stwierdził, iż w pomieszczeniach, których dotyczy wniosek nie występują przesłanki wynikające z technologii produkcji, mogące uzasadniać konieczność stosowania oświetlenia wyłącznie sztucznego. Również obowiązujące aktualnie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie niektórych wymagań weterynaryjnych, jakie powinny być spełnione przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego w określonych zakładach o małej zdolności produkcyjnej (Dz. U. Nr 98, poz. 629) i przywołane w nim przepisy UE nie stanowią o występowaniu przeciwwskazań technologicznych do posiadania światła dziennego w tych pomieszczeniach produkcyjnych. Mając zatem na uwadze zdrowie przebywających tam pracowników oraz komfort warunków pracy,

Sygn. akt I OSK 640/12

Okręgowy Inspektor Pracy nie znajduje podstaw do wyrażenia zgody na przedmiotowe odstępstwo.

W zażaleniu na powyższe postanowienie M.S. podniósł, iż niezrozumiałym dla niego jest fakt wyrażenia przez Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu opinii negatywnej skoro w znanych skarżącemu obiektach "[...]" związanych z Regionem Zachód Grupy [...], co do których zwracano się o odstępstwo od obowiązujących przepisów związanych z dopływem światła dziennego do pomieszczeń rozbioru mięsa Państwowa Inspekcja Pracy wyrażała opinię pozytywną w oparciu o te same przepisy. Ponadto podkreślił, że standardowe projekty opracowane przez Grupę [...]wskazują na konieczność dokonania odstępstwa, projekty technologiczne są konsultowane za każdym razem z Wojewódzkim Lekarzem Weterynarii. Również i w tym przypadku projekt technologiczny uzyskał pozytywną decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii.

Główny Inspektor Pracy, w wyniku rozpatrzenia powyższego zażalenia, postanowieniem nr [...]z dnia 31 maja 2011 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu z dnia 22 marca 2011 r.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył treść przepisu § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Podkreślił jednocześnie, że kwestie wymagań jakim powinny odpowiadać pod względem technicznym pomieszczenia stałej pracy uregulowane są w przepisach prawa pracy. Z § 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wynika natomiast ogólna zasada, zgodnie z którą pomieszczenia pracy i ich wyposażenie powinny zapewniać pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W szczególności w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie naturalne i sztuczne, odpowiednią temperaturę, wymianę powietrza oraz zabezpieczenie przed wilgocią, niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nasłonecznieniem, drganiami oraz innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia i uciążliwościami.

Jak stanowi natomiast § 25 ww. rozporządzenia, w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia

Sygn. akt I OSK 640/12

wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy. Z treści ww. przepisu wynika zatem, że możliwość wydania przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach stałej pracy istnieje w sytuacji, gdy zastosowana technologia produkcji uzasadnia wydanie takiej zgody.

Zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu wnioskodawca nie przedstawił jednak uzasadnionych argumentów odnoszących się do technologii produkcji we wskazanych pomieszczeniach. Jak słusznie wskazał natomiast Okręgowy Inspektor Pracy we Wrocławiu, żadne przepisy (zarówno obowiązujące, jak i uchylone) nie narzucały konieczności wyeliminowania światła dziennego w tych pomieszczeniach.

Obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie niektórych wymagań weterynaryjnych, jakie powinny być spełnione przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego w określonych zakładach o małej zdolności produkcyjnej nie wskazuje przeciwwskazań technologicznych do stosowania światła dziennego w pomieszczeniach produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego.

Także rozporządzenie (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych nie zawiera przepisów wyłączających stosowanie oświetlenia naturalnego przy produkcji zwierzęcej, zawiera natomiast przepis, że pomieszczenia żywnościowe muszą posiadać odpowiednie naturalne i/lub sztuczne oświetlenie.

Organ zaznaczył jednocześnie, że poza przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy Państwowej Inspekcji Pracy jest kwestia przepisów określających wymagania dla żywności. Kontrola wymogów dotyczących przechowywania żywności należy bowiem do zadań Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Negatywny wpływ oświetlenia sztucznego na bezpieczeństwo i higienę pracy ludzi jest natomiast niezaprzeczalny i niekwestionowany. Mając zatem na uwadze fakt, że zgodnie z przepisami prawa pracy, w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, a względy technologii produkcji w przedmiotowej sprawie nie zostały wykazane, Główny Inspektor Pracy stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia zażalenia.

Sygn. akt I OSK 640/12

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik M.S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Pracy oraz postanowienia Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu z dnia 22 marca 2011 r. w całości jako wydanych z naruszeniem prawa, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, iż z treści uzasadnienia postanowienia Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu wynika jednoznacznie, że jako podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia organ zastosował § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym zakres kompetencji organów Państwowej Inspekcji Pracy sprowadza się do nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zatem powoływanie się przez Okręgowego Inspektora Pracy na § 57 rozporządzenia wykonawczego do ustawy - Prawo budowlane oraz wskazywanie konieczności zapewnienia w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi wymogu związanego z oświetleniem naturalnym, gdzie stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, stanowi naruszenie art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.

Istotnym w niniejszej sprawie jest również to, że oba organy pominęły w swych uzasadnieniach wskazane przez skarżącego względy technologiczne dotyczące rozbioru mięsa. Okręgowy Inspektor Pracy zaznaczył jedynie, że nie występują przesłanki wynikające z technologii produkcji, natomiast Główny Inspektor Pracy stwierdził, że skarżący zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie przedstawił uzasadnionych argumentów, co jednak nie znajduje potwierdzenia. Stanowi to naruszenie zasady wynikającej z art. 8 k.p.a., pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Główny Inspektor Pracy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ podkreślił, iż podstawowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma fakt, że prawo pracy statuuje jako ogólną zasadę konieczność zapewnienia oświetlenia dziennego (naturalnego) w pomieszczeniach stałej pracy, a takim

Sygn. akt I OSK 640/12

pomieszczeniem jest pomieszczenie działu rozbioru mięsa, którego dotyczył wniosek. Nie ma jednocześnie żadnych podstaw do stwierdzenia, że oświetlenie dzienne jest w przedmiotowym pomieszczeniu niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji. Wnioskujący o odstępstwo nie wykazał w żadnej mierze, że technologia rozbioru mięsa wyklucza stosowanie oświetlenia dziennego stałych stanowisk pracy.

Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dź. U. Nr 89, poz. 589), Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Sąd I instancji wskazał, że przepisy powołanego w postanowieniach organów obu instancji rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690), które wydane zostało w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, nie zawierają natomiast przepisów z zakresu prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, ustala ono warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, ich usytuowanie na działce budowlanej oraz zagospodarowanie działek przeznaczonych pod zabudowę, zapewniające spełnienie wymagań art. 5 i 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

Zdaniem Sądu, rozporządzenie to w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zawiera przepisy, które zastosowane do obiektów zawierających pomieszczenia pracy mają znaczenie dla zachowania bezpieczeństwa i higieny pracy, jednakże nie można ich uznać za przepisy z zakresu prawa pracy. Wyłącznym celem tych przepisów nie jest bowiem regulowanie praw i obowiązków pracowników i pracodawców. Przepisy te regulują warunki techniczne wszystkich obiektów budowlanych, bez względu na to, czy w obiekcie znajdować się będą pomieszczenia pracy.

Sąd wojewódzki zaznaczył, iż przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy zawarte są natomiast przede wszystkim w Dziale dziesiątym Kodeksu pracy oraz w przepisach wydanych na podstawie delegacji zawartej w art. 237 ze znakiem

Sygn. akt I OSK 640/12

15 Kodeksu pracy, w tym w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z poźn. zm.), które określa ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące m.in. obiektów budowlanych. Przepisy te regulują prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, związane z zachowaniem bezpieczeństwa i higieny pracy. Organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą zatem procedować w kwestiach dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy tylko w oparciu o powyższe przepisy.

W ocenie Sądu I instancji, organy Państwowej Inspekcji Pracy opiniując wniosek skarżącego o wydanie zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym w pomieszczeniach stałej pracy przeznaczonych na pobyt ludzi w dziale rozbioru mięsa w pawilonie handlowym branży ogólnospożywczej "[...]" w Legnicy nie powinny zatem opierać się na przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, lecz podstawę wydania opinii w niniejszej sprawie powinien stanowić przepis § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, który stanowi, że w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

Z przytoczonego przepisu wynika, że zastosowanie w zakładzie pracy wyłącznie oświetlenia elektrycznego jest dopuszczalne, jeżeli łącznie zachodzą dwa warunki:

1) zapewnienie światła dziennego jest niemożliwe lub niewskazane,

2) przyczyna dowolnej z przeszkód określonych powyżej związana jest z

technologią produkcji.

Organy Państwowej Inspekcji Pracy opiniując negatywnie wniosek skarżącego, podniosły, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest przepisów jednoznacznie zakazujących stosowania oświetlenia naturalnego w procesie przerobu mięsa. Zasadą jest natomiast, że pracodawca mą obowiązek zapewnienia pracownikom w pomieszczeniach stałej pracy światła dziennego, a negatywny wpływ

Sygn. akt I OSK 640/12

oświetlenia sztucznego na bezpieczeństwo i higienę pracy ludzi jest niezaprzeczalny i niekwestionowany.

Sąd I instancji podkreślił, że organy Państwowej Inspekcji Pracy wydając opinię negatywną, pominęły jednak istotną okoliczność, że przepis § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dopuszcza możliwość wyrażenia zgody na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach stałej pracy nie tylko w sytuacji, gdy przepisy jednoznacznie zakazują stosowania oświetlenia naturalnego, ale także wtedy, gdy stosowanie tego oświetlenia jest z jakichś względów niewskazane ze względu na technologię produkcji. Organy w procesie opiniowania wniosku skarżącego zobowiązane były zatem rozważyć, nie tylko, czy stosowanie oświetlenia naturalnego w pomieszczeniach działu rozbioru mięsa jest niemożliwe, lecz także, czy istnieją przeciwwskazania do stosowania oświetlenia naturalnego w tych pomieszczeniach ze względu na technologię produkcji, mając przy tym na względzie wymogi w zakresie przerobu mięsa wynikające z obowiązujących przepisów prawa. Organy powinny tym samym ocenić zasadność wniosku skarżącego w kontekście wymogów dla zakładów rozbioru mięsa, jakie wynikają nie tylko z przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie niektórych wymagań weterynaryjnych, jakie powinny być spełnione przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego w określonych zakładach o małej zdolności produkcyjnej (Dz. U. Nr 98, poz. 629), ale także z powołanego w tym rozporządzeniu załącznika III do rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, iż opiniując ponownie wniosek skarżącego, w oparciu o przepis § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, Okręgowy Inspektor Pracy we Wrocławiu będzie zatem zobowiązany rozważyć, czy stosowanie oświetlenia naturalnego w pomieszczeniach działu rozbioru mięsa, zlokalizowanych w pawilonie handlowym "[...]" w Legnicy, jest niemożliwe lub niewskazane ze względów technologicznych wynikających z obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa i w tym kontekście ocenić ponownie zasadność tego wniosku.

Sygn. akt I OSK 640/12

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Pracy, zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie zasady określonej

w art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego a tym samym niewłaściwe

zakwalifikowanie, iż zaskarżone postanowienia Głównego Inspektora Pracy i

Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu naruszają przepisy postępowania w

stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 106 § 5 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne

stwierdzenie, że postanowienie wydane w trybie art. 106 § 5 narusza prawo.

Ponadto skarżący kasacyjnie organ zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) błędną wykładnię przepisu § 58 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z

dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać

budynki i ich usytuowanie, polegającą na nieuwzględnieniu, że jest to przepis

określający kompetencje do działania organów PIP w sprawie wniosków o

odstępstwa oraz nieuwzględnienie, że organy PIP opiniując wniosek o

odstępstwo działają jedynie jako organy zajmujące stanowisko w zakresie

warunków pracy pracowników określonych w przepisach prawa pracy i bhp, w

postępowaniu dotyczącym wniosku o odstępstwo prowadzonym przez organy

Inspekcji Sanitarnej, które wydają decyzje w tej sprawie (PWIS);

2) § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.

1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez

błędne przyjęcie, że:

opiniując wniosek organy pominęły w postanowieniach przepis §

25 rozporządzenia MP i PS w sprawie ogólnych przepisów bhp,

organy PIP opiniując wniosek na podstawie przepisów prawa pracy - tj.

warunków bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników, powinny ocenić "czy

istnieją przeciwwskazania do stosowania oświetlenia naturalnego w tych

pomieszczeniach ze względu na technologię produkcji, mając przy tym na

względzie wymogi w zakresie przerobu mięsa wynikające z obowiązujących

przepisów prawa,

10

Sygn. akt I OSK 640/12

c) na organach PIP spoczywa obowiązek wykazania, że zaistniały przesłanki do wyrażenia zgody na odstępstwo, w sytuacji, gdy przepisy prawa nie nakazują wyeliminowania oświetlenia naturalnego w pomieszczeniach działu rozbioru mięsa, zaś strona nie wykazała przesłanek, które w ocenie organu uzasadniałyby wydanie opinii pozytywnej;

3) błędne przyjęcie, że przepisy prawa pracy - w szczególności § 25

rozporządzenia MP i PS w sprawie ogólnych przepisów bhp nie były podstawą

rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie oraz błędne stwierdzenie, że organy PIP -

jako podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia przyjęły przepisy rozporządzenia

Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych

jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tj. niewłaściwe stwierdzenie

przez Sąd I instancji, że organy PIP wydając opinię w sprawie odstępstwa

"opierały" się na przepisach tego rozporządzenia jako przepisach prawa

materialnego;

4) błędną wykładnię art. 1, art. 10 ust 1 pkt 1 i art. 16 ustawy z dnia

13.04.2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez przyjęcie, że organy PIP

opiniując wniosek powinny ocenić jego zasadność w kontekście wymogów dla

zakładów rozbioru mięsa, jakie wynikają nie tylko z przepisów rozporządzenia

Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19.05.2010 r. w sprawie

niektórych wymagań weterynaryjnych, jakie powinny być spełnione przy

produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego w określonych zakładach o

małej zdolności produkcyjnej oraz załącznika III do rozporządzenia (WE) nr 853/2004

Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.04.2004 r. ustanawiającego szczególne

przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego,

pomimo, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do

sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności

przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, co Sąd odnotował w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku;

5) niewłaściwe zastosowanie tj. przyjęcie przez Sąd i wskazanie organowi jako

właściwej podstawy prawnej do wydania rozstrzygnięcia (postanowienia) przepisów

rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19.05.2010 r. w

sprawie niektórych wymagań weterynaryjnych, jakie powinny być spełnione

przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego w określonych zakładach

o małej zdolności produkcyjnej oraz załącznika III do rozporządzenia (WE) nr

853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29.04.2004 r. ustanawiającego

11

Sygn. akt I OSK 640/12

szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego czyli określenie konieczności zastosowania przez organy PIP przepisów prawa nie będących prawem pracy.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, której granicami stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny jest związany, nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do przedstawionych w niej zarzutów procesowych trzeba stwierdzić, że są one postawione nieprawidłowo. Wymieniony jako naruszony przez Sąd I instancji przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c Ppsa nie znajdował zastosowania w sprawie, ponieważ zaskarżony wyrok został wydany na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a Ppsa. Jest oczywiste, że naruszony może zostać wyłącznie przepis, który był stosowany przez Sąd, w tym wypadku art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a Ppsa, lub przepis który pomimo iż winien być zastosowany, wskutek błędu Sądu został pominięty. Żadna z tych okoliczności nie ma miejsca w niniejszej sprawie, albowiem skarga kasacyjna nie została oparta na zarzucie naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a Ppsa, ani też na zarzucie naruszenia art. 151 Ppsa, poprzez jego niezastosowanie jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 106 § 5 Kpa poprzez błędne stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie narusza prawo.

Zgodnie z wymienionym przepisem zajęcie stanowiska przez organ następuje w drodze postanowienia, na które stronie przysługuje zażalenie.

Przepis art. 106 § 5 Kpa jak wynika z jego treści określa procesową formę w jakiej organ zajmuje stanowisko oraz przysługujący stronie środek zaskarżenia. Z żadnego fragmentu uzasadnienia zaskazzonego wyroku nie wynika aby Sąd I instancji stwierdził, że zastosowana przez organy PIP forma rozstrzygnięcia wniosku narusza art. 106 § 5 Kpa. Zaskarżone postanowienie i utrzymane w nim w mocy

12

Sygn. akt I OSK 640/12

postanowienie organu I instancji nie zostały uchylone przez Sąd z uwagi na naruszenie art. 106 § 5 Kpa, lecz z uwagi na naruszenie przy ich wydaniu przepisów prawa materialnego, co powoduje że tak określona podstawa kasacyjna nie mogła być skuteczna.

Nieuzasadnione są także stawiane wobec zaskarżonego wyroku zarzuty naruszenia prawa materialnego, chociaż należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie że zaskarżone postanowienie odwołuje się także do § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP.

Generalnie należy podzielić pogląd Sądu I instancji, że podstawą w oparciu o którą powinny orzekać organy PIP w rozpoznawanej sprawie powinien być przede wszystkim § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy ( Dz. U. z 2003r, Nr.169, poz. 1650 ze zm.).

Przepis § 58 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dna 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr. 75, poz. 690 ze zm. ) odsyła jedynie do przepisów rozporządzenia z dnia 26 września 1997r.

Zgodnie z przepisem § 58 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. dopuszcza się oświetlenie pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi wyłącznie światłem sztucznym, jeżeli:

1) oświetlenie dzienne nie jest konieczne lub nie jest wskazane ze względów

technologicznych,

2) jest uzasadnione celowością funkcjonalną zlokalizowania tego

pomieszczenia w obiekcie podziemnym lub w części budynku pozbawionej

oświetlenia dziennego ( ust. 1 ).

W przypadku gdy pomieszczenie, o którym mowa w ust. 1, jest pomieszczeniem stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, dla zastosowania wyłącznie oświetlenia światłem sztucznym, w tym elektrycznym, jest wymagane uzyskanie zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy.

Z treści § 58 ust. 2 rozporządzenia wynika, że obowiązek uzyskania zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie światłem sztucznym istnieje wyłącznie w odniesieniu do pomieszczeń stałej pracy w rozumieniu ogólnych przepisów BHP.

13

Sygn. akt I OSK 640/12

Przepisy te zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

W myśl § 2 pkt. 4 w/wym. rozporządzenia przez pomieszczenie" stałej pracy" -rozumie się pomieszczenie pracy, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny.

Kwestie związane z oświetleniem takich pomieszczeń zostały uregulowane w § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Stanowi on, że w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

Ma zatem rację Sąd I instancji stwierdzające, że wniosek o wyrażenie zgody przez PIP na zastosowanie oświetlenia światłem sztucznym powinien zostać rozpoznany na podstawie § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP.

Wprawdzie w/wym przepis został powołany w uzasadnieniu postanowienia Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 22 marca 2011 r. dla poparcia stanowiska, że w sprawie nie występują przesłanki wynikające z technologii produkcji, mogące uzasadniać zastosowanie oświetlenia wyłącznie sztucznego, jednak w żaden sposób nie zostało wykazane na jakiej podstawie organ doszedł do takiego wniosku.

Natomiast z uzasadnienia postanowienia Głównego Inspektora Pracy wynika, że strona nie przedstawiła dowodów na okoliczność, że technologia produkcji wymaga zastosowania oświetlenia sztucznego.

Samo odwołanie się przez organy PIP do § 25 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów BHP bez rozważenia na tle rozpoznawanej sprawy, wszystkich przesłanek z niego wynikających doprowadziło do sytuacji, w której przepis ten nie został w sposób prawidłowy zastosowany.

We wniosku z dnia 9 lutego 2011r. strona podniosła, że pomieszczenia w których ma zostać zastosowane oświetlenie sztuczne są pomieszczeniami chłodniczymi i dla utrzymania w nich właściwej temperatury nie jest wskazane zlokalizowanie okna. Stwierdziła też, że ekspozycja mięsa na światło naturalne może spowodować zmianę koloru mięsa. Zaskarżone postanowienie w ogóle nie odnosi się do uzasadnienia wniosku, które przecież wskazuje na technologię produkcji, jako

14

Sygn. akt I OSK 640/12

uzasadniającą zastosowanie sztucznego oświetlenia i z tych względów powinno zostać poddane szczegółowej analizie przez organy PIP.

Gdy chodzi zaś o zarzuty skargi kasacyjnej opisane w jej pkt. 4 i pkt. 5 to sposób ich sformułowania uniemożliwia kontrolę zaskarżonego wyroku we wskazanym zakresie.

Sąd I instancji nie dokonywał wykładni art. 1, art. 10 ust. 1 pkt. 1 i art. 18 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007r. o Państwowej Inspekcji Pracy. Nie można tym samym postawić mu zarzutu błędnej wykładni w/wym. przepisów. Nie można też, jak czyni to skarga kasacyjna poprzez zarzut błędnej wykładni przepisów prawa materialnego kwestionować zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku. Tego rodzaju zarzut dla swojej skuteczności wymaga powołania przepisów Ppsa, a w szczególności art. 141 § 4 Ppsa.

Z uwagi na to, że zarzut przedstawiony w pkt. 6 skargi kasacyjnej nie wymienia żadnego przepisu, który zdaniem skarżącego został naruszony przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny pozbawiony został możliwości jego weryfikacji.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.

15