Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 103/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 188, art. 223 par. 2 pkt 1, art. 162 par. 1, 2, art. 150, art. 148 par. 1,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151, art. 3 par. 1, art. 133 par. 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 1 par. 2,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec,, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 marca 2012r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

1.1 Postanowieniem z dnia [...]. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił K. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

1.2 W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. Ś. decyzją z dnia [...]. nr [...]ustalił K. G. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. Przesyłkę listową zawierającą decyzję poczta awizowała w dniach 29 września 2011r. i 7 października 2011r. Podatnik nie odebrał przesyłki, w związku z czym organ, na podstawie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) uznał, że w dniu 13 października 2011r. miało miejsce doręczenie zastępcze. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 27 października 2011r.

1.3 W dniu 14 listopada 2011r. K. G. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wraz z odwołaniem. Wyjaśnił, że uchybienie terminowi spowodowane było pobytem w K., gdzie realizował umowę o dzieło. Do odbioru korespondencji podatnika zobowiązała się jego siostra K. P., która zapomniała poinformować go o awizach dotyczących przesyłki zawierającej decyzję organu podatkowego.

1.4 Organ wskazał, że przytoczona przez podatnika argumentacja nie uprawdopodabnia, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez winy strony. Podatnik posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu podatkowym oraz o tym, że zmierza ono do zakończenia poprzez wydanie decyzji. Miał również świadomość konieczności wyjazdu poza miejsce zamieszkania w związku z obowiązkami zawodowymi. Skoro tak, winien zadbać o odbiór kierowanej do niego korespondencji. Powoływanie się na zaniedbanie siostry, która zapomniała przekazać awizo, również nie daje podstaw do uznania braku winy w uchybieniu terminu.

Organ podniósł, że nie zachodziła potrzeba przesłuchania siostry i ojca podatnika w charakterze świadków.

2.1 Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. K. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucił naruszenie:

- art. 162 § 1 w zw. z art. 150 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzywrócenie terminu do złożenia odwołania na wniosek skarżącego, mimo uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy oraz błędne uznanie, iż w niniejszej sprawie miało miejsce prawidłowe zastępcze doręczenie decyzji,

- art. 120, art. 121 § 1 i art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie przez organy podatkowe zasad prowadzenia postępowania podatkowego, które winno być prowadzone na podstawie przepisów prawa oraz w sposób budzący zaufanie do tych organów, a także w sposób zapewniający stronie czynny udział w postępowaniu na każdym jego etapie,

- art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i 188 Ordynacji podatkowej poprzez ich nieprawidłową wykładnię i zastosowanie oraz przyjęcie, że organ rozpatrujący wniosek o przywrócenie terminu zwolniony jest z obowiązku wyjaśnienia powziętych wątpliwości w przedmiocie zawinienia w uchybieniu terminu, i nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania świadków, w sytuacji, w której po stronie organu administracji publicznej winny zaistnieć wątpliwości co do okoliczności faktycznych będących przedmiotem prowadzonego postępowania.

Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów dołączonych do skargi.

2.2 Skarżący podniósł, że nie przebywał w miejscu swojego zamieszkania w taki sposób, aby miał możliwość osobiście nadzorować kwestię odbioru listów do niego adresowanych. W okresie prób doręczania decyzji przebywał w K., gdzie realizował umowy o dzieło, których okresy trwały od 16 do 26 września 2011r., od 16 września 2011r. do 3 października 2011r., od 12 do 18 października 2011r., od 25 października do 1 listopada 2011r. Odbioru przesyłek podjęła się siostra skarżącego K. P.. Nie poinformowała ona skarżącego o pozostawionych awizach, lecz wśród tych awiz nie było żadnego, które dotyczyłoby decyzji z dnia 27 września 2011r. Skarżący zarzucił, że organy zaniechały przesłuchania K. P., mogącej potwierdzić, że wśród odebranych przez awiz nie było mających za przedmiot decyzję organu. Nie przesłuchały również jego ojca A. G..

Skarżący wskazał, że we wrześniu i październiku 2011r. miejsce jego zamieszkania obsługiwał inny listonosz i w związku z tym miały miejsce przypadki błędnego doręczania poczty.

W związku z tym skarżący podniósł, że powołane przez niego okoliczności obalają domniemanie, że decyzja została mu doręczona. Skarżący nie otrzymał żadnego z awiz, nie powziął informacji o wydaniu przez organ decyzji i w konsekwencji bez swojej przyczyny i bez winy siostry nie zaskarżył decyzji w terminie.

Dalej skarżący zakwestionował twierdzenia organu, że powinien mieć świadomość, że zostanie wydana decyzja. Wbrew temu co organ podniósł w decyzji, podatnik nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wykazał się natomiast starannością powierzając siostrze czynności związane z odbiorem korespondencji.

3.1 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazał ponadto, że zawarta w skardze argumentacja o braku awiza z Urzędu Skarbowego pozostaje w sprzeczności w wyjaśnieniami zawartymi w odwołaniu, że K. P. zapomniała powiadomić podatnika o odebranych awizach przesłanych z tego organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

4.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz.270), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

4.2 Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

4.3 Kwestią sporną była ocena, czy prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił K. G. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. z dnia [...]. nr [...]ustalającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r.

4.4 Zgodnie z treścią art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji stronie. W razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym, w tym także terminu do wniesienia odwołania, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej).

Z powyższego wynika, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności przez stronę w postępowaniu podatkowym jest spełnienie jednocześnie trzech warunków, tj.: złożenie w odpowiednim czasie wniosku przez zainteresowanego, dokonanie równocześnie spóźnionej czynności oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Przy czym dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych.

4.5 Złożenie w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wymagało od organu w pierwszej kolejności ustalenia, czy procedura zastępczego doręczenia decyzji, od której skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, nastąpiła w zgodzie z wymogami zawartymi w art. 150 Ordynacji podatkowej. Od ustalenia tego zależy bowiem ocena, czy skarżący zachował się w sposób wskazujący na brak z jego strony winy w uchybieniu tego terminu.

4.6 Z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy doręcza osobom fizycznym pisma w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W razie niemożności doręczenia pisma w tenże sposób, art. 150 Ordynacji podatkowej przewiduje, że poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej ( § 1 ), przy czym adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w tej placówce. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni ( § 1 a ). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem czternastodniowego okresu, o którym mowa wyżej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( § 2 ).

Z powyższych uregulowań wynika, że warunkiem przyjęcia w postępowaniu podatkowym tzw. fikcji doręczenia pisma przez pocztę jest uprzednie niewątpliwe ustalenie, że o przechowywaniu pisma w placówce pocztowej adresat został zawiadomiony w sposób określony w przepisie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Od spełnienia tego warunku zależy przyjęcie, iż adresat miał realną możliwość powzięcia wiadomości o nadejściu przesyłki i jej przechowywaniu w placówce pocztowej oraz, że swoim zaniechaniem w takiej sytuacji uchybił obowiązkowi dochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.

4.7 W ocenie Sądu, procedura zastępczego doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. nastąpiła w zgodzie z wymogami zawartymi w art. 150 Ordynacji podatkowej. Z treści potwierdzenia odbioru ww. decyzji wynika przyczyna, z powodu której nie doręczono przesyłki adresatowi osobiście, wynika z niej też, że adresat został dwukrotnie zawiadomiony o pozostawieniu przesyłki do jego dyspozycji w konkretnej placówce pocztowej. K. G. został zatem powiadomiony o nadejściu przesyłki, o miejscu w którym mógł ją odebrać oraz o czasie w którym mógł to uczynić. W związku z faktem bezskutecznego przechowywania przesyłki w placówce pocztowej przez okres czternastu dni, przesyłkę tą uznano za skutecznie doręczoną w dniu 13 października 2011r.

Wskazany wyżej art. 150 Ordynacji podatkowej umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. W celu uchylenia się od negatywnych następstw przyjętej przez ustawodawcę fikcji prawnej strona musi uprawdopodobnić, że nie otrzymała zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym (tzw. awiza) i nie wiedziała o złożeniu pisma.

4.8 W ustalonym przez organ stanie faktycznym sprawy (przyjętym przez Sąd za własny), prawidłowo zatem przyjęto, że decyzja została skutecznie doręczona K. G. a twierdzenie to należy uznać za w pełni uprawnione w świetle art. 150 Ordynacji podatkowej. Podatnik otrzymał awizo pod adresem swojego zamieszkania. Okoliczności tych podatnik nie kwestionował, stwierdzając we wniosku o przywrócenie terminu, że awiza z Urzędu Skarbowego zostały odebrane przez siostrę K. P., ale że zapomniała go ona powiadomić o tym fakcie. Chcąc uwolnić się od negatywnych skutków uchybienia terminu winien był jednak wykazać, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. W ocenie Sądu, skarżący tego nie uczynił. Przyjmuje się bowiem, że wina w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez podatnika do dokonania określonych czynności. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że osoba którą się posłużył do odbioru korespondencji zapomniała mu ją przekazać. Oznacza to zawiniony brak staranności po stronie tej osoby , które to skutki obciążają skarżącego jako tzw. winę w wyborze. Sąd podziela stanowisko organu, że podatnik, skoro posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu podatkowym, to spodziewał się korespondencji od organu. Świadczy o tym właśnie fakt zobowiązania siostry do odbioru przesyłek. Mając zatem świadomość swojej nieobecności w miejscu zamieszkania, powinien był zadbać o dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw. Twierdzenie podatnika, że siostra zapomniała przekazać mu awizo, dowodzi temu, że podatnik nie zadbał należycie o swoje interesy. To z kolei stanowi o tym, że uchybienie terminowi jak wskazano wyżej było przez niego zawinione.

4.9 Ze względu na podniesione w skardze nowe okoliczności faktyczne, według których wśród awiz, które odebrała siostra skarżącego K. P., żadne nie dotyczyło przesyłki z Urzędu Skarbowego w O. Ś., należy wyjaśnić, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia organ dysponował materiałem dowodowym, który pozwolił ustalić stan faktyczny jak wyżej opisany. Organ nie miał wiedzy o okolicznościach zawartych w skardze i takowych nie rozważał albowiem orzeka on na podstawie stanu faktycznego istniejącego dacie wydania zaskarżonego aktu. Sądy administracyjne zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Przyjęty przez ustawodawcę model kontroli powoduje, że sąd samodzielnie nie ustala okoliczności sprawy a jedynie bada czy dokonane przez organ w zaskarżonym akcie ustalenia faktyczne są poprawne w zgromadzonym na tą datę materiale dowodowym. Kryteria tej kontroli jak wskazano w pkt 4.1 określa art.1 § 2 p.u.s.a. Kontrola ta ocenia zatem czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem materialnym, dochowano w nim wymogów procedury oraz respektowano reguły kompetencji. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że podstawą orzekania sądu był materiał zgromadzony przez organ podatkowy w toku postępowania przez nim się toczącego. Nadto zgodnie z treścią art. 133 § 1 ustawy P.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Ze powyższych względów, Sąd nie może oceniać podniesionych w skardze nowych okoliczności faktycznych. Tezy o braku awiz podniesione dopiero w skardze nie były co oczywiste znane organowi w dniu wydania zaskarżonego postanowienia.

4.10 Sąd nie podziela zarzutów skarżącego co do naruszenia przepisów postępowania – art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie przesłuchania świadków. W ocenie Sądu, w sprawie nie było konieczności przesłuchania ani K. P., ani ojca skarżącego – A. G.. Skoro Dyrektor Izby Skarbowej w K. w całości uwzględnił zawarte w odwołaniu twierdzenia podatnika, że K. P. odebrała awiza, to nie istniała potrzeba potwierdzenia tej okoliczności przez siostrę podatnika w drodze złożonych przez nią zeznań. Organ nie kwestionował także okoliczności, o której miałby zeznać A.G., czyli faktu przebywania za granicami kraju

4.11 Skoro zatem Dyrektor Izby Skarbowej w K. prawidłowo ustalił, że decyzja w sposób zastępczy została doręczona prawidłowo, a skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności skutkujących przywróceniem terminu do wniesienia odwołania, to w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.