Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SO/Sz 2/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Umorzono postępowanie sądowe w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych
Ustanowiono adwokata
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B K o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata p o s t a n a w i a: 1) umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2) ustanowić adwokata.


UZASADNIENIE

B K (ur. [...] r.) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata do sporządzenia i złożenia do WSA skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Wnioskodawczyni dołączyła do wniosku kopię ww. decyzji.

W uzasadnieniu Wnioskodawczyni podniosła, że 15 czerwca 2013 r. w wyniku pożaru spaleniu uległ budynek mieszkalny – komunalny w P, w wyniku czego utraciła cały dobytek, w tym dokumenty.

Jak wynika z dołączonej do wniosku opisanej wyżej decyzji ZUS, z ustaleń tego organu wynika, że Wnioskodawczyni jest osobą rozwiedzioną.

Aktualnie Wnioskodawczyni zajmuje, wraz z [...] córką W K - studentką Uniwersytetu [...], mieszkanie socjalne w miejscowości O, prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni jest w trakcie kupowania niezbędnych artykułów – wyposażenia mieszkania, tj. używanych przedmiotów AGD i podstawowych mebli służących do zabezpieczenia potrzeb bytowych. Oświadczyła, że nie ma żadnego majątku ani oszczędności, z których mogłaby pokryć koszty sądowe i wynająć adwokata z wyboru. Wskazując na ww. decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie potrafi sporządzić skargi na opisaną wyżej decyzję, a ze względu na stan zdrowia (depresja i złamanie nerwowe) nie będzie mogła się sama reprezentować.

W odniesieniu do majątku, Wnioskodawczyni oświadczyła, że zarówno ona, jak i jej córka, nie posiadają, ponad zajmowane dwupokojowe mieszkanie socjalne, żadnych nieruchomości, oszczędności ani wartościowych rzeczy ruchomych.

Wnioskodawczyni oświadczyła, że źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, jednak nie podała wysokości uzyskiwanego dochodu z tego tytułu. Podała, że Jej córka utrzymuje się z alimentów w wysokości [...] zł.

Dalej wskazała na ponoszone wydatki na utrzymanie, w tym spłatę kredytu na zakup rzeczy do funkcjonowania gospodarstwa domowego ([...] zł), czynsz ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł), gaz ([...] zł), wywóz śmieci ([...] zł), wyżywienie ([...] zł ), środki czystości ([...] zł), leki ([...] zł).

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 10 maja 2016 r. Wnioskodawczyni przedłożyła następujące dokumentów:

- faktury za energię elektryczną za marzec br. na kwotę [...] zł,

- decyzję ZUS nr [...] z 21 stycznia 2016 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy,

- zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w P z dnia 13 maja 2015 r. o pomocy społecznej udzielonej Wnioskodawczyni w okresie od 1 listopada 2015 r. do 30 kwietnia 2016 r.,

- wyciągi z rachunku bankowego córki Wnioskodawczyni za okres od 1 kwietnia do 10 maja br.

- wyciąg z rachunku bankowego Wnioskodawczyni (rachunek związany z działalnością gospodarczą: handel i usługi B K) za okres od 1 kwietnia do 10 maja br. wraz informacją pracownika banku o tym, że rachunek został zlikwidowany w dniu 16 maja br.

- wyciąg z rachunku bankowego osobistego Wnioskodawczyni za okres od 1 kwietnia do 10 maja 2016 r.

- zaświadczenie Wyższej Szkoły [...] w S z dnia 16 maja 2016 r. o tym, że W K jest studentką 3 roku Wydziału [...] oraz zaświadczenia ww. uczelni o pobieraniu przez W K w semestrze letnim roku akad. 2015/2016 stypendium socjalnego w wysokości [...] zł miesięcznie,

- raport wspomagający wyliczenie zaliczki miesięcznej na podatek dochodowy za marzec 2016 r. z działalności podatkowej Wnioskodawczyni z wykazanym przychodem w wysokości [...], kosztami uzyskania przychodu [...] zł, dochodem [...] zł,

- podsumowanie księgi przychodów i rozchodów z działalności gospodarczej Skarżącej za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 marca 2016 r. z zaewidencjonowany przychodem [...] zł, kosztami [...] zł, dochodem [...] zł,

- dokumenty związane z prowadzonym wobec Wnioskodawczyni postępowaniem egzekucyjnym, tj. tytuły wykonawcze wystawione przez ZUS oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na łączną kwotę [...] zł (k. 37-67),

- zeznanie podatkowe Wnioskodawczyni – PIT 36 za 2015 r.

z zadeklarowanym przychodem z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, przychodem z działalności wykonywanej osobiście: [...] zł oraz z innych źródeł ([...] zł), w łącznej wysokości [...] zł; łącznym dochodem [...] zł,

- wyciągi bankowe i inne dokumenty (rozliczenie zużycia energii elektrycznej) potwierdzające ponoszone wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i spłatą kredytu w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym czynsz za mieszkanie [...] zł, wywóz śmieci [...] zł, opłata składek na ubezpieczenie społeczne.

- pismo ZUS z dnia 20 maja br. informujące o wysokości zadłużenia Wnioskodawczyni wraz z kosztami upomnienia i kosztami egzekucyjnymi, według stanu na dzień 19 maja br. na łączną kwotę [...]` zł.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

W związku z zamiarem wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, Wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w tym do sporządzenia i wniesienia skargi do Sądu.

Odnosząc się na wstępie do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie, należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 2/15 do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należą sprawy z ubezpieczenia zdrowotnego.

Powyższe, przy uwzględnieniu przedmiotu sprawy, który ma być przedmiotem zaskarżenia oznacza, że Wnioskodawczyni jest w takiej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania.

Mając powyższe na uwadze, uwzględniając występujące ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych, na podstawie art. 249a p.p.s.a. orzeczono jak w pkt. 1 sentencji postanowienia.

Zatem rozpoznaniu podlega wniosek B K o ustanowienie adwokata, tj. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona będąca osobą fizyczną wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

Mając na względzie treść przywołanych wyżej przepisów i odnosząc ją do sytuacji majątkowej i finansowej Wnioskodawczyni, należało uznać, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Informacje przedstawione przez Wnioskodawczynię, potwierdzone przedłożonymi dokumentami w sprawie, wskazują wyraźnie, że aktualna sytuacja nie pozwala na poniesienie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Oceniając sytuację materialną wnioskodawczyni wzięto pod uwagę, że źródłem utrzymania Wnioskodawczyni i Jej córki są dochody z działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] zł brutto (dane za 2015 r.) oraz stypendium socjalne córki Wnioskodawczyni w wysokości [...] zł miesięcznie. Roczne przychody Wnioskodawczyni wyniosły w 2015 r. ok. [...] zł. Z kolei aktualne dane wskazują, że poziom dochodów i przychodów Wnioskodawczyni nie uległ zwiększeniu, od stycznia do marca br. stanowiły one kwoty, odpowiednio: [...] zł i [...] zł. Wnioskodawczyni nie podsiada oszczędności, spłaca kredyt zaciągnięty w związku z koniecznością zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych (wyposażenie zajmowanego lokalu socjalnego). Wnioskodawczyni korzysta z pomocy społecznej m.in. otrzymuje zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby, zasiłek celowy na dofinansowanie czynszu, świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności. Biorąc pod uwagę udokumentowane koszty utrzymania, a także aktualny poziom cen i opłat za dobra i usługi utrzymania koniecznego, należało uznać, że Wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z niniejszym postepowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i córki. W tym stanie rzeczy nieudzielanie Wnioskodawczyni prawa pomocy mogłoby wiązać się z pozbawieniem jej prawa do Sądu.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak

w pkt. 2 sentencji.