Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 557/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 6
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze – po rozpatrzeniu odwołania T. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], orzekającej o odmowie zmiany decyzji z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] o uznaniu odwołującego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych

- na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") oraz art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2016 r. 169 ze zm. – dalej jako "u.p.o.u.a."), uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekło o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], uznającej dłużnika alimentacyjnego T. M. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L., T. M. został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postępowanie zakończone tą decyzją zostało wszczęte w związku z zaistnieniem przesłanki z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., a sama decyzja opierała się na treści zaświadczenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w L. prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Z zaświadczenia tego wynikało, że w ciągu ostatnich 6 miesięcy (od [...] lipca 2012 r. do [...] grudnia 2012 r.) dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, gdyż w tym okresie nie dokonał żadnej wpłaty z tego tytułu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania T. M. od powyższej decyzji organu pierwszej instancji, utrzymało ją w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia [...] czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Lu [...] oddalił natomiast skargę T. M. w ww. decyzję ostateczną.

Wobec uprawomocnienia się ww. decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. (dalej także jako MOPR w L.) - stosownie do art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a. - skierował do Prezydenta Miasta L. wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, a także złożył do Prokuratury Rejonowej w Ł. wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § k.k.

T. M. we wniosku z dnia [...] marca 2015 r. zwrócił się do organu pierwszej instancji o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2013 r. z uwagi na słuszny interes strony. Wnioskodawca wskazał, że od stycznia 2014 r. podjął pracę jako kierowca i część jego wynagrodzenia jest potrącana na rzecz alimentów. Dodatkowo podkreślił, że również dobrowolnie wpłaca "w miarę możliwości" określone kwoty tytułem alimentów.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. organ pierwszej instancji orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2013 r.

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku T. M. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L. Z. D. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. decyzją z dnia [...] października 2015 r., na podstawie art. 155 i art. 104 k.p.a. w związku z art. 25 u.p.o.u.a., odmówił zmiany własnej decyzji z dnia [...] marca 2015 r.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że przepisy u.p.o.u.a. nie przewidują procedury uchylenia przez organ właściwy dłużnika ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i odstępowania od wniosku o zatrzymanie prawa jazdy oraz wniosku o ściganie za przestępstwo niealimentacji. Jeśli zaś w następstwie takiej decyzji zostanie wydana decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, to procedura zwrotu prawa jazdy określona jest w art. 5 ust. 6 cyt. ustawy.

Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy o dokonywaniu stosownych wpłat tytułem alimentów organ pierwszej instancji wskazał, że z otrzymanego od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L.-Z. w L. zaświadczenia z dnia [...] marca 2015 r. wynika, że dłużnik alimentacyjny w okresie trwania egzekucji dokonał jednej wpłaty w dniu [...] października 2014 r. w wysokości 1.000 zł. Organ uznał zatem, że przesłanki, na podstawie których wszczęto postępowanie w sprawie uznania T. M. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nadal nie ustały.

Odnosząc się z kolei do powołanych przez dłużnika alimentacyjnego we wniosku z dnia [...] marca 205 r. wyroków Trybunału Konstytucyjnego (z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt P 46/07 i z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt K 23/10) organ pierwszej instancji stwierdził, że w świetle tych orzeczeń przepisy, na podstawie których organ właściwy dłużnika kieruje do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, nadal obowiązują i powinny być respektowane przez organy administracji publicznej stosujące prawo.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 a u.p.o.u.a., decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W przypadku T. M., zarówno w dacie wydawania kwestionowanej decyzji z dnia18 marca 2013 r., jak i aktualnie, powyższa przesłanka nie została spełniona. Jak bowiem wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym L.-Z. w L. z dnia [...] października 2015 r., przez okres 6 miesięcy poprzedzających wydanie przez organ pierwszej instancji przytaczanej decyzji, T. M. nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 % bieżąco ustalonych alimentów. W okresie od dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] września 2015 r. dokonał z tego tytułu następujących wpłat:

1. w dniu [...] kwietnia 2015 r. - [...] zł,

2. w dniu [...] kwietnia 2015 r.- [...] zł,

3. w dniu [...] maja 2015 r.- [...] zł,

4. w dniu [...] lipca 2015 r. - [...] zł,

5. w dniu [...] lipca 2015 r. - [...] zł,

6. w dniu [...] sierpnia 2015 r. - [...] zł,

7. w dniu [...] września 2015 r. - [...] zł.

Skoro zatem w przypadku wnioskodawcy komornik wciąż prowadzi postępowanie egzekucyjne w zakresie zaległości w spłacie alimentów na rzecz wierzyciela, a nie Skarbu Państwa, to egzekucja jest bezskuteczna w świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 2 u.p.o.u.a., zaś zobowiązany do alimentacji – zgodnie z pkt 3 tego artykułu – nadal posiada status dłużnika alimentacyjnego. W przedmiotowej sprawie – zdaniem organu – nie zaistniała więc również przesłanka z art. 5 ust. 6 pkt 2 u.p.o.u.a.

Organ pierwszej instancji stwierdził również, że w sprawie niniejszej nie zostały spełnione także przesłanki, o których mowa w art. 155 k.p.a. W trybie tego przepisu nie można wydać rozstrzygnięcia, które pozostawałoby w sprzeczności z przepisem nakazującym organowi w danych okolicznościach faktycznych wydanie orzeczenia o ściśle określonej treści, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Przepis art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. warunkuje bowiem uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych od niewywiązywania się od tych zobowiązań przez okres co najmniej 6 miesięcy. Ustawodawca w przepisie tym nie przewidział żadnego "luzu decyzyjnego", a tylko taki dawałby możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. Zdaniem organu powyższe okoliczności oraz fakt, że wypłata środków z funduszu alimentacyjnego następuje ze środków publicznych i ma na celu zapobieganie skutkom niewypełniania obowiązku alimentacyjnego oraz zapaści finansowej rodziny, przemawiają za uznaniem, że uchylenie lub zmiana spornej decyzji z dnia [...] marca 2013 r. nie leży w interesie społecznym, zaś powodowałaby w istocie jedynie skutek w postaci zniesienia sankcji wobec dłużnika alimentacyjnego, co jest nie do zaakceptowania.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, wniesionego w imieniu T. M. przez jego pełnomocnika adwokat L. N.-G., Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołaną na wstępie decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2016 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości (jednakże nie z powodów podniesionych w odwołaniu) i orzekło co do istoty sprawy odmawiając uchylenia spornej decyzji z dnia [...] marca 2013 r. o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Kolegium na wstępie podkreśliło, że z uwagi na charakter decyzji uznającej dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie ma uzasadnienia procedowanie nad możliwością zmiany przedmiotowej decyzji w trybie art. 155 k.p.a., natomiast zasadne jest wyłącznie rozważenie możliwości jej uchylenia. Wynika to z faktu, że w określonych warunkach organ albo wydaje decyzję uznającą dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, albo takowej decyzji nie wydaje. Zmiana takiej decyzji mogłaby więc polegać jedynie na stwierdzeniu, że dłużnik alimentacyjny nie jest osobą uchylającą się od zobowiązań alimentacyjnych. Takie rozstrzygnięcie nie ma natomiast uzasadnienia w przepisach u.p.o.u.a., więc jedynym potencjalnym rozstrzygnięciem uwzględniającym wniosek dłużnika alimentacyjnego w przedmiocie zmiany jego statusu mogłoby być rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji.

W ocenie organu odwoławczego, biorąc pod uwagę, że w trybie art. 155 k.p.a., zarówno w postępowaniu o zmianę decyzji ostatecznej jak i o jej uchylenie analizowane są te same przesłanki, możliwe jest w postępowaniu odwoławczym uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie przez Kolegium decyzji w przedmiocie wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2013 r.

W wyniku analizy stanu prawnego i faktycznego Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do uchylenia owej decyzji.

Organ drugiej instancji podkreślił, że w postępowaniu w trybie art. 155 k.p.a. nie jest dopuszczalna merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia. W postępowaniu takim nie można zatem upatrywać środka do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Weryfikacja decyzji w tym trybie jest możliwa, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i następuje tylko z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Tak więc w pierwszej kolejności należy ustalić, czy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu decyzji ostatecznej.

Zdaniem Kolegium przepisy u.p.o.u.a. nie przewidują uchylenia ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ustawa ta w art. 5 ust. 6 w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości określa natomiast przesłanki uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Wzajemna zależność decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy powoduje zaś ten skutek, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie może mieć bytu prawnego bez decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a potencjalnie rozważana w niniejszej sprawie możliwość uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych powodowałaby konieczność uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy z powodów innych niż wskazane w ustawie szczególnej, a więc hipotetyczna możliwość uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych powodowałaby ominięcie prawa, tj. art. 5 ust. 6 u.p.o.u.a.

Organ drugiej instancji uznał zatem, że uchylenie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalne, ponieważ nie można wydać rozstrzygnięcia, które pozostawałoby w sprzeczności z przepisem art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., nakazującym organowi w danych okolicznościach faktycznych wydanie orzeczenia o ściśle określonej treści, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. W trybie art. 155 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie i ta okoliczność powinna być brana pod uwagę w pierwszej kolejności. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w powołanym przepisie, może przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, tylko w przypadku decyzji uznaniowych, kiedy przy ich wydaniu organ nie jest ściśle związany przepisami prawa.

Końcowo Kolegium podkreśliło, że sytuacja odwołującego nie jest nieodwracalna, jednakże powinien on podjąć działania w celu spełnienia przesłanek, o których jest mowa w powołanym wyżej art. 5 ust. 6 u.p.o.u.a. W sytuacji zajścia stosownych okoliczności organ właściwy dłużnika będzie zobligowany do wystąpienia do właściwego starosty o uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jeżeli więc dłużnik alimentacyjny uważa, że spełnia przesłanki uchylenia tej decyzji, a organ nie wystąpił jeszcze do starosty ze stosownym wnioskiem, to powinien - przedstawiając udokumentowaną argumentację - zwrócić się do organu o skorzystanie przez niego z uprawnień wynikających z art. 5 ust. 6 u.p.o.u.a. Dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji uchylającej decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy będzie możliwe usunięcie z obrotu prawnego, we właściwym trybie, ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję ostateczną wniósł T. M. reprezentowany przez adwokata L. N.-G.. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, autor skargi sformułował wobec tego rozstrzygnięcia następujące zarzuty:

I. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj.:

1. art. 155 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie mogą być zmieniane lub uchylane decyzje wyłączenie w przypadku, gdy ich wzruszanie podyktowane jest względami interesu społecznego z jednoczesnym uznaniem przez organ, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 155 k.p.a., bowiem za zmianą lub uchyleniem decyzji nie przemawia interes społeczny, podczas gdy organ dokonując wykładni ww.przepisu zdaje się zapominać, iż podstawą do uchylenia decyzji jest alternatywnie "słuszny interes strony", który bez wątpienia w przedmiotowej sprawie występuje, a ponadto organ dokonując jedynie wykładni gramatycznej treści art. 155 k.p.a. błędnie stosuje powyższy przepis w stanie faktycznym niniejszej sprawy;

2. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie w sposób ewidentnie powierzchowny, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bez należytego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, z jednoczesnym przyjęciem już na wstępie postępowania wydania decyzji negatywnej dla T. M.;

3. art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sposób budzący uzasadnione wątpliwości co do zgodności z prawem działań organów administracji oraz naruszający zaufanie obywatela do władzy publicznej, bez wyjaśnienia stronie postępowania przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy;

4. art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i bezpodstawne prowadzenie ustaleń faktycznych jedynie na podstawie okoliczności niekorzystnych dla skarżącego, z jednoczesnym pominięciem dowodów korzystnych dla skarżącego, w tym w szczególności pominięcie okoliczności, iż T. M. wykonywał pracę kierowcy zawodowego i z dochodów uzyskiwanych z powyższego stosunku pracy w każdym miesiącu uiszcza należności alimentacyjne w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a zatem brak jest podstaw do dalszego utrzymywania w obrocie prawnym decyzji o uznaniu T. M. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co skutkuje bezzasadnym zatrzymaniem T. M. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, a w konsekwencji utratą zatrudnienia oraz niemożliwością wykonywania obowiązków alimentacyjnych;

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 5 ust. 3. i 3a u.p.o.u.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała przesłanka uzasadniająca uchylenie decyzji na podstawie której T. M. został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od wykonywania zobowiązań alimentacyjnych, podczas gdy z przedłożonego przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym L.-Z. w L. zaświadczenia wynika, że T. M. w okresie od [...] kwietnia 2015 r. do [...] września 2015 r. wpłacił tytułem alimentów na rzecz małoletnich dzieci J. M. i M. M. kwotę [...]zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc daje średnio kwotę [...]zł, podczas gdy miesięczna łączna kwota zobowiązania alimentacyjnego T. M. na rzecz małoletnich dzieci wynosi [...] zł (czyli [...] zł na każde dziecko), co daje wyraz temu że T. M. nie tylko w każdym z ostatnich 6 miesięcy przed wydaniem decyzji zapłacił na rzecz małoletnich dzieci 50 % bieżącego zobowiązania alimentacyjnego, lecz nawet ponad 100 % tego zobowiązania, a w dniu [...] października 2014 r. T. M. złożył oświadczenie majątkowe jako dłużnik alimentacyjny oraz został z nim przeprowadzony wywiad alimentacyjny.

W obszernym uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął argumentację na poparcie powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada bowiem prawu.

Podstawę prawną kontrolowanej decyzji stanowi art. 155 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Zarówno w literaturze prawniczej, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że przedmiotem tego postępowania nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej, przy uwzględnieniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jego istota sprowadza się zatem do zbadania, czy w ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych dotychczasowej decyzji, zostały spełnione szczególne przesłanki wymienione w tym przepisie – tzn. czy interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za zmianą lub uchyleniem decyzji.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie jest przy tym jednolicie rozstrzygana kwestia, czy zastosowanie trybu z art. 155 k.p.a. jest możliwe – jak to uznał organ odwoławczy w niniejszej sprawie – wyłącznie w stosunku do decyzji uznaniowych, czy też również wobec decyzji związanych.

W wyroku NSA z dnia 12 lutego 2014 r. (sygn. akt II OSK 1932/13 – dostępny w CBOSA) stwierdzono, że zasadność poglądu o niestosowaniu nadzwyczajnych trybów z art. 154 i art. 155 k.p.a. w stosunku do decyzji związanych ma miejsce wówczas, gdy decyzja o charakterze związanym wydana w postępowaniu zwykłym podjęta została zgodnie z obowiązującym prawem. Wówczas zmiana lub uchylenie takiej decyzji w trybie art. 154 i 155 kpa mogłoby prowadzić do naruszenia prawa. Stąd też poprawność tego ustalenia zależy od konkretnego przypadku, w ramach którego rozważenia wymaga, czy decyzja związana wydana została zgodnie z prawem, a tym samym, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym (por. także wyrok NSA z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1153/11 - dostępny w CBOSA oraz artykuł Piotra Gołaszewskiego – Dopuszczalność zmiany/uchylenia decyzji związanej w postępowaniu administracyjnym – uwagi krytyczne na tle orzecznictwa sądów administracyjnych - Monitor Prawniczy 10/2012).

Dominuje jednak pogląd wykluczający możliwość zmiany lub uchylenia w trybie art. 155 k.p.a. decyzji ostatecznej związanej (por. Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz pod redakcją Hanny Knysiak – Molczyk, Warszawa 2015, str. 1031 i nast. wraz z powołanym tam orzecznictwem i literaturą; Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz pod redakcją Marka Wierzbowskiego i Aleksandry Wiktorowskiej, Wydanie 2, C.H.BECK 2013, str. 906).

W niniejszej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2013 r. uznająca T. M. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, której uchylenia domagał się skarżący, ma charakter decyzji związanej. Przepis art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. ściśle bowiem określa przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ustęp 3a tego artykułu jednoznacznie natomiast wskazuje, od spełnienia jakich warunków uzależnione jest odstąpienie od wydania decyzji uznającej dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Unormowanie to stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Zatem zarówno w kwestii wszczęcia postępowania w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jak i w zakresie oceny zasadności wydania decyzji w takim przedmiocie, brak jest miejsca na jakąkolwiek uznaniowość w działaniu organu administracji.

Związany charakter kwestionowanej przez skarżącego decyzji z dnia [...] marca 2003 r. – w świetle stanowiska dominującego w doktrynie i judykaturze – stanowił samoistnie przeszkodę w uchyleniu tej decyzji na zasadzie art. 155 k.p.a. Należy jednak zauważyć, że nawet gdyby za prawidłowy uznać pierwszy z przytoczonych wyżej poglądów orzeczniczych, dopuszczający możliwość uchylenia lub zmiany decyzji związanej w tym trybie pod warunkiem, że nie będzie to prowadzić do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym, w przypadku przedmiotowej decyzji z dnia [...] marca 2003 r. warunek ten nie byłby zachowany, a tym samym jej uchylenie na zasadzie art. 155 k.p.a. i tak należałoby uznać za niedopuszczalne. Analiza przekazanych Sądowi akt sprawy nie pozostawia bowiem wątpliwości, że w przypadku T. M. zachodziła przesłanka do wszczęcia postępowania w sprawie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a jednocześnie nie zostały spełnione warunki odstąpienia od wydania takiej decyzji. Skarżący, pomimo zobowiązania go przez organ pierwszej instancji do zarejestrowania się w Miejskim Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna i doręczenia do MOPR w L. zaświadczenia potwierdzającego ową rejestrację, nie wykonał nałożonego obowiązku w zakreślonym terminie, co uzasadniało uznanie, że w istocie odmówił on zarejestrowania się jako bezrobotny w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 3 u.p.o.u.a. Jednocześnie bezsporne pozostaje, że w analizowanym wówczas przez organ pod kątem wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego 6-miesięcznym okresie przypadającym od [...] lipca 2012 r. do [...] grudnia 2012 r., skarżący w ogóle nie wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych. Prawidłowo ustalony wówczas przez organ pierwszej instancji stan faktyczny determinował zatem – zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. – konieczność uznania skarżącego w drodze decyzji za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnychgdzyż nie zachodziły przesłanki z ust. 3a cyt. przepisu do odstąpienia od wydania takiej decyzji. Uchylenie prawidłowo wydanej wówczas decyzji z dnia [...] marca 2013 r. – jak słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze – byłoby więc działaniem sprzecznym z porządkiem prawnym. Ponadto trafnie zauważyło Kolegium, że działanie takie prowadziłoby w konsekwencji do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2015 r. o zatrzymaniu T. M. prawa jazdy (jako dotkniętej wadą z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., uzasadniającą wznowienie postępowania), co w istocie stanowiłoby obejście dyspozycji art. 5 ust. 6 u.p.o.u.a., który to przepis enumeratywnie wymienia warunki uchylenia takiej decyzji. W przypadku skarżącego nie można natomiast któregokolwiek z tych warunków uznać za spełniony. Bezspornym jest bowiem, że skarżący dotychczas nie utracił statusu dłużnika alimentacyjnego. Ponadto, wbrew jego argumentom, analizując okres 6 miesięcy poprzedzający wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji w sprawie jego wniosku o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2013 r., również nie można przyjąć, że skarżący w każdym miesiącu przypadającym na ten okres wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Łączna kwota zobowiązania alimentacyjnego T. M. wynosi bowiem [...] zł. Tymczasem w lipcu i w sierpniu 2015 r. wpłaty dokonane przez skarżącego tytułem alimentów wyniosły mniej niż połowę tej kwoty, tj. odpowiednio [...] zł i [...] zł.

Bezzasadne jest podnoszone w tym kontekście przez stronę skarżącą twierdzenie, jakoby o spełnieniu powyższego warunku winien świadczyć fakt, iż średnia wpłat dokonywanych przez skarżącego w analizowanym okresie od kwietnia do września 2015 r. przekracza 50% wartości zasądzonych alimentów. Przepis art. 5 ust. 6 u.p.o.u.a. (analogicznie jak ustęp 3a tego artykułu, warunkujący odstąpienie od wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimenatacyjnych) jednoznacznie bowiem wskazuje na konieczność wywiązywania się przez okres 6 miesięcy ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów – w każdym miesiącu. Już zatem niewywiązanie się choćby w jednym z sześciu analizowanych miesięcy ze zobowiązań alimentacyjnych w wysokości co najmniej połowy wysokości takiego zobowiązania - nawet gdyby dłużnik alimentacyjny w pozostałych z miesiącach uiszczał kwoty znacznie przekraczające 50 % zasądzonych alimentów – stanowi przesłankę negatywną uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy (odpowiednio przesłankę negatywną odstąpienia od wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych). Dopuszczenie możliwości obliczenia średniej miesięcznej wysokości wpłat tytułem alimentów dokonanych w analizowanym, 6-miesięcznym okresie, kolidowałoby z samym charakterem obowiązku alimentacyjnego, tj. obowiązku dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (art. 128 k.r.o.). Celem świadczeń alimentacyjnych jest bowiem zaspokajanie potrzeb bieżących osoby, wobec której ciąży obowiązek alimentacyjny (por. uchwała SN z dnia 5 lipca 1995 r., sygn. akt III CZP 86/95, publ. OSNC 1995, nr 11, poz. 161). Świadczenia te ze swej istoty powinny być zatem wypłacane w ustalonej wysokości regularnie.

Z powyższych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że uchylenie spornej decyzji z dnia [...] marca 2013 r. na podstawie art. 155 k.p.a. byłoby niedopuszczalne, co uzasadniało orzeczenie o odmowie uchylenia tej decyzji bez konieczności badania wystąpienia przesłanki interesu publicznego lub przesłanki słusznego interesu strony, o których mowa w ww. przepisie.

Jednocześnie podkreślić trzeba, że Kolegium zasadnie podjęło w niniejszej sprawie decyzję reformatoryjną na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., dokonując w ten sposób korekty rozstrzygnięcia zawartego w decyzji pierwszoinstancyjnej. Rozstrzygnięcie to, orzekając o odmowie zmiany spornej decyzji – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – było nieadekwatne zarówno względem charakteru decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, która ze swej istoty nie może zostać zmieniona, a jedynie ewentualnie uchylona, jak i względem treści żądania skarżącego wyrażonego we wniosku z dnia [...] marca 2015 r.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.