Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 535/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 2; art. 17 ust. 5 pkt 4 i art. 3 pkt 16
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) sędzia NSA Anna Lech Protokolant sekretarz sądowy Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 697/10 w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] września 2010 r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 697/10 uwzględnił skargę A. P. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności:

Prezydent Miasta Kielce decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmówił A. P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem H. P.. W odniesieniu do H. P. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzekł w dniu [...] lutego 2008 r. znaczny stopień niepełnosprawności i stwierdził, że zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W odwołaniu od tej decyzji A. P. podała, iż jest jedyną osobą, która może objąć opieką ojca, bowiem matka jest również osobą niepełnosprawną.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania A. P.. Powołując się na treść art. 17 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) podało, że decyzją z dnia [...] maja 2010 r. SKO w Kielcach przyznało siostrze Skarżącej T. P.-B. uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. P.. Kolegium wskazało, że sprawa ta ma charakter szczególny, bowiem zachodzi konieczność zapewnienia H. P. opieki ze względu na jego niepełnosprawność, zaś jego żona W. P. nie może zapewnić tej opieki, gdyż sama jest osobą niepełnosprawną.

Organ odniósł się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, w którym przesądzono o niezgodności art. 17 ust 1 ustawy z Konstytucją w zakresie, w jakim nie przyznaje prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, nie zatrudnionej ze wzglądu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. W pkt 4 uzasadnienia wyroku Trybunał zwrócił uwagę, że orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust.1 ustawy, natomiast do organów stosujących przepisy o świadczeniach pielęgnacyjnych należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do tego świadczenia.

Zdaniem Kolegium, interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy, w nawiązaniu do treści art. 17 ust. 1 oraz w kontekście wywodów Trybunału Konstytucyjnego zawartych w ww. wyroku, pozwala przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane na kolejną, wymagającą opieki osobę w rodzinie, w sytuacji, gdy takie świadczenie już zostało przyznane na inną osobę, również wymagającą opieki. Organ uznał, że skoro świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane T. P.-B. w związku ze sprawowaniem opieki nad matką W. P., to przyznanie kolejnego świadczenia pielęgnacyjnego na ojca H. P., córce A. P. stanowiłoby naruszenie przepisu art. 17 ust 5 pkt 4 ustawy.

Na powyższe rozstrzygnięcie A. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o "uczciwe rozpatrzenie i przyznanie dodatku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną".

Uwzględniając skargę Sąd stwierdził, że organy dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 223, poz. 1456), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07) orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślić należy, że wyrok ten odnosi się do treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed nowelizacji tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008 r. Argumentacja zawarta w orzeczeniu pozwoliła na przeprowadzenie właściwej interpretacji zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w przedmiocie nabywania uprawnień do świadczeń pielęgnacyjnych. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (sprzed nowelizacji) ustawodawca – w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP – zawęził krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osobę rezygnującą z zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego osoba taka jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym. Wskazując na znaczenie usankcjonowanego prawnie obowiązku alimentacyjnego Trybunał stanął na stanowisku, że skoro członek rodziny wywiązuje się ze swoich obowiązków, zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta powinna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału, wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Nadto nawiązując do wcześniejszego wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. (sygn. akt P 23/05) Trybunał stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji (materialnej i faktycznej), ale także zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych i zinstytucjonalizowanych.

Uwzględniając stanowisko Trybunału zawarte w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r., ustawodawca w nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, poszerzył krąg osób, uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wobec konieczności sprawowania opieki nad innymi osobami poza dziećmi, w stosunku do których, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Nowela ta nie zmieniła jednak przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a omawianej ustawy przewidującego, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Pozwoliła jedynie na dokonanie właściwej wykładni przedstawionego przepisu. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 26 marca 2010 r. (sygn. akt I OSK 1699/09), na skutek niepełnych zmian legislacyjnych "powstał swego rodzaju rebus prawny" polegający na tym, że interpretując przepisy art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ww. ustawy, albo przeprowadzając czysto gramatyczną ich wykładnię – niezgodną z zasadą równości, określoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie będzie mógł być nigdy podstawą do przyznania świadczeń pielęgnacyjnych na rzecz współmałżonka. Można też zastosować wykładnię systemową i celowościową (ale wówczas sprzeczną z przepisami ustawy), zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego. W myśl takiej wykładni, świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznawane na rzecz współmałżonka, jeśli zostaną spełnione pozostałe przesłanki, warunkujące – co do zasady – możliwość ubiegania się o ten rodzaj świadczenia.

Sąd zwrócił przy tym uwagę, że w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt S 1/10 Trybunał Konstytucyjny przedstawiając Sejmowi Rzeczpospolitej Polskiej uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazał, że "należy (...) rozważyć, czy nie należy wprost wprowadzić do tej ustawy zasady (...), że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie stanowi negatywnej przesłanki dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy małżonek tej osoby również jest osobą niepełnosprawną, a opiekunami obojga jest ich dziecko." Trybunał podkreślił także, iż rygoryzm traktowania tego przepisu przez organy administracji zmusza osoby wymagające opieki do rezygnacji z pozostawania w związku małżeńskim, tylko bowiem w takim wypadku ich opiekunowie mieliby niekwestionowane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyżej wskazane argumenty, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organu odwoławczego, że brak było podstaw do odmowy przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tej przyczyny, że osoba wymagająca opieki – H. P. pozostaje w związku małżeńskim, skoro jego małżonka również jest osobą niepełnosprawną.

Ostatecznie jednak, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odmawiającą skarżącej uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy, zgodnie z którym świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub inne dziecko w rodzinie.

Takiej interpretacji przepisów prawa materialnego w ustalonym stanie faktycznym sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił.

Wbrew twierdzeniom organu, brak jest podstaw do przyjęcia rozszerzającej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy w nawiązaniu do treści art. 17 ust 1, prowadzącej do powiększenia katalogu przypadków, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Po pierwsze, świadczenie pielęgnacyjne przyznane siostrze skarżącej nie dotyczy dziecka, lecz dorosłej osoby niepełnosprawnej; a po drugie, T. P.-B., otrzymująca świadczenie pielęgnacyjne na matkę, nie jest osobą w rodzinie, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 4 w zw. z art. 3 pkt 16 ustawy. Jej uprawnienie do tego świadczenia nie ma więc w stanie faktycznym sprawy znaczenia prawnego.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że stanowisko Kolegium, wedle którego wnioskodawczyni nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawnego ojca H. P. z tego powodu, że jej siostra T. P.-B. pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad chorą matką, narusza art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy w sposób, który ma wpływ na wynik sprawy. Z tego względu uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, prawidłowo reprezentowane i zaskarżając wyrok w całości zarzuciło naruszenie prawa materialnego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 4 i art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że A. P. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawnego ojca H. P., pomimo że jej siostra T. P.-B. pobiera świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad chorą matką W. P. – żoną H. P..

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ew. uchylenia wyroku, oddalenia skargi i zasądzenia kosztów postępowania.

Podzielając stanowisko Sądu w kwestii stosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 Kolegium przyznaje, iż po wyroku Trybunału orzecznictwo sądów administracyjnych ukształtowało się w kierunku uznania, że również małżonek należy do kręgu osób, obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego Trybunał Konstytucyjny łączy prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem obowiązek opieki nad członkiem rodziny, jakim jest małżonek, znajduje swoje umocowanie w systemie nie tylko norm moralnych, ale i prawnych.

Powyższe stanowisko znalazło odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1699/09.

Przedmiotowa sprawa ma charakter szczególny, bowiem jej istotą jest konieczność zapewnienia opieki ojcu, pozostającemu w związku małżeńskim, gdzie współmałżonka z uwagi na stan zdrowia, nie jest w stanie zapewnić opieki niepełnosprawnemu mężowi.

W aktualnym stanie prawnym powstałym na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. o sygn. akt P 27/07 stwierdzającego niezgodność art. 17 ust. 1 ustawy z Konstytucją – okoliczność, że odwołująca sprawuje opiekę nad żonatym ojcem, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Natomiast dokonana przez Sąd wykładnia literalna nie może być uznana za prawidłową, bowiem koniecznym jest sięgnięcie do wykładni systemowej i celowościowej. Skoro ustawodawca zdecydował w art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy, że w przypadku gdy osoba w rodzinie ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub inne dziecko w rodzinie, to nie może go uzyskać na drugie dziecko, to tym samym traktując wszystkich równo wobec prawa, prawidłowa interpretacja art. 17 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, winna zmierzać do konstatacji, że w sytuacji gdy córka opiekująca się jednym z rodziców otrzymała już świadczenie pielęgnacyjne, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki, nad jednym z rodziców to inna z córek nie powinna otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego na drugiego z rodziców.

Skoro bowiem ustawodawca uznał, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji sprawowanie opieki przez jednego z rodziców jest wystarczające do jej zapewnienia wszystkim dzieciom legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, w rodzinach wielodzietnych to tym samych uzyskanie przez jedną z sióstr świadczenia pielęgnacyjnego z związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem winno stanowić przeszkodę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na drugiego z rodziców przez inną z sióstr.

W świetle uregulowań art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w obecnym brzmieniu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje nie tylko matce lub ojcu, czy opiekunowi faktycznemu dziecka, ale także innym osobom, na których w myśl przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Świadczenie to przysługuje także w związku z koniecznością opieki nad innymi niż dzieci zstępnymi oraz wstępnymi.

Z treści zaś przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane jeżeli inna niż ubiegająca się osoba w rodzinie ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko, którego dotyczy wniosek, bądź na inne dziecko w tej rodzinie.

Z kolei stosownie do brzmienia art. 3 pkt 16 ustawy przez rodzinę należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności [...].

Zdaniem skarżącego kasacyjnie czytając łącznie zarówno przepis art. 17 ust. 1 pkt 2 i art. 17 ust. 5 pkt 4 w związku z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście wywodów Trybunału Konstytucyjnego zawartych w powołanym wyżej wyroku należy stwierdzić, iż świadczenia o których mowa dotyczą nie tylko dzieci, ale również innych członków rodziny. W tym kontekście, skoro ustawodawca rozszerzył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego o osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy), to prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 16 winna być dokonana z uwzględnieniem tej zmiany, co oznacza, że przez rodzinę winno rozumieć się również osoby zobowiązane do alimentacji.

Zatem prawidłowa interpretacja przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 4 i art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić do wniosku, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane na kolejną wymagającą opieki osobę w rodzinie (rozumianej jako osoby zobowiązane do alimentacji), w sytuacji, w której takie świadczenie już zostało przyznane na inną osobę w rodzinie, również wymagającą opieki.

Z uwagi na to, iż w rodzinie P. świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane córce – T. P.-B. w związku ze sprawowaniem opieki nad matką W. P., to przyznanie kolejnego świadczenia pielęgnacyjnego na ojca – H. P., córce A. P. stanowiłoby naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec tego, iż w sprawie tej nie wystąpiła żadna z przesłanek, o której stanowi przepis art. 183 § 2 P.p.s.a. Sąd odwoławczy ograniczył się do zbadania zasadności zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego i odmówił mu trafności.

Na tym etapie podnieść należy, co uwzględnił także Wojewódzki Sąd Administracyjny, że podstawę orzekania w tej sprawie stanowił m.in. przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Zasadnym jest twierdzenie, iż zmiany tego przepisu nastąpiły wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07.

Należy jednakże zauważyć, iż przepis ten oprócz nowelizacji ustawą z dnia 17 października 2008 r., o której mowa w uzasadnieniu wyroku, podlegał zmianie ustawą z dnia 19 listopada 2009 r. Po nowelizacji w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis ten miał następujące brzmienie: "Art. 17 ust. 1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się (...) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności."

Nie podlegał natomiast zmianie przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy, wyłączający świadczenie pielęgnacyjne gdy osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo świadczenia pielęgnacyjnego na to lub inne dziecko w rodzinie.

Skoro w przepisie zawierającym negatywną przesłankę do uzyskania świadczeń pielęgnacyjnych ustawodawca posłużył się pojęciem "osoba w rodzinie" to zasadnie Sąd pierwszej instancji odwołał się do przepisu art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie wyjaśniając jednak bliżej konsekwencji wynikających z tego przepisu.

Przepis art. 3 pkt 16 ustawy zawiera definicję legalną rodziny. W dacie podjęcia zaskarżonej decyzji pojęcie to oznaczało odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z ta niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W rozumieniu ustawy do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Pełnoletniej siostry skarżącej T. P.-B., której wcześniej przyznano świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką W. P., nie można zaliczyć do żadnej z wymienionych wyżej kategorii osób stanowiących rodzinę w rozumieniu ustawy. Nie można także wykluczyć, iż z uwagi na sytuację osobistą i rodzinną T. P.-B. mieści się w kręgu osób, których w myśl art. 3 pkt 16 in fine ustawy nie można zaliczyć do członków rodziny. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przyjął, iż interpretacja przepisów prawa materialnego dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest błędna, zwłaszcza że w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy jest mowa tylko o ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie, nie zaś o świadczeniu pielęgnacyjnym na pełnoletnia osobę niepełnosprawną. Nieuprawnione jest zatem w drodze wykładni rozszerzenie kręgu osób poza określonych ustawą.

Uchylenie zaskarżonej decyzji należy zatem uznać za zgodne z prawem Uzupełniająco dodać należy, iż w toku postępowania organ winien ustalić, czy w tej sprawie spełnione zostały warunki określone w art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uprawniające skarżącą do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z powyższych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.