Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 407/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: 1. Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 przedawnienie zaczyna biec od daty płatności pomocy, stąd w przypadku płatności wieloletnich, przedawnienie rozpoczyna bieg odrębnie poczynając od dat płatności pomocy za każdy rok.

2. Obowiązek zwrotu nienależnej płatności ma zastosowanie, tylko w sytuacji gdy przed upływem okresu przedawnienia, beneficjentowi zostanie skuteczne doręczona informacja, z której jednoznacznie wynika, że dokonano na jego rzecz nienależnej płatności. Przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 nie formułuje wymogu, by powiadomienie to nastąpiło w drodze określonego aktu administracyjnego.

3. Będące przesłanką zastosowania czteroletniego okresu przedawnienia działanie beneficjenta, jakie ma charakteryzować się dobrą wiarą, to działanie związane z wnioskowaniem o przyznanie płatności, którego efektem jest ich wypłata.

TEZY

1. Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 przedawnienie zaczyna biec od daty płatności pomocy, stąd w przypadku płatności wieloletnich, przedawnienie rozpoczyna bieg odrębnie poczynając od dat płatności pomocy za każdy rok.

2. Obowiązek zwrotu nienależnej płatności ma zastosowanie, tylko w sytuacji gdy przed upływem okresu przedawnienia, beneficjentowi zostanie skuteczne doręczona informacja, z której jednoznacznie wynika, że dokonano na jego rzecz nienależnej płatności. Przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 nie formułuje wymogu, by powiadomienie to nastąpiło w drodze określonego aktu administracyjnego.

3. Będące przesłanką zastosowania czteroletniego okresu przedawnienia działanie beneficjenta, jakie ma charakteryzować się dobrą wiarą, to działanie związane z wnioskowaniem o przyznanie płatności, którego efektem jest ich wypłata.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 rok oraz ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Pani H. G. (dalej: Skarżąca) złożyła w dniu [...] maja 2012 r. do Biura Powiatowego w S. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 (ONW).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR S., zawiadomieniem z [...] lutego 2013 r. poinformował Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ONW przyznanych decyzją nr [...] z [...] grudnia 2007 r. w sprawie za rok 2007, decyzją nr [...] z [...] stycznia 2009 r. w sprawie za rok 2008 oraz decyzją nr [...] z [...] grudnia 2009 r. w sprawie za rok 2009.

Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR S. przyznał Skarżącej płatność ONW na rok 2012

w łącznej wysokości 1.013,76 zł oraz ustalił kwotę nienależenie pobranych płatności ONW, w związku z niedotrzymaniem zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych będących w jego posiadaniu położonych na obszarach ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania

w wysokości 1.488,96 zł. Organ podniósł m.in., że w dniu [...] marca 2011 r.

w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu

w zakresie kwalifikowalności powierzchni działek rolnych, zadeklarowanych

do płatności na 2010 r., która stwierdziła nieprawidłowości polegające

na zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych A i E

o powierzchni odpowiednio 0,50 ha oraz 1,38 ha (kod błędu DR 18). Skutkowało to odmową przyznania pomocy ONW na rok 2010 – decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymana następnie mocy decyzją Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...].

W dniu [...] kwietnia 2013 r. Skarżąca skierowała do Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR odwołanie od decyzji nr [...]

w części dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności ONW.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją

z [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że Skarżąca z chwilą otrzymania pierwszej płatności ONW zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania

na powierzchnie 3,89 ha przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy

tj. [...] stycznia 2008 r. W tym zakresie wskazał na regulacje podstawie § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 68, poz. 448, ze zm.). Mając na uwadze wyniki przeprowadzonej w dniu [...] marca 2011 r.

w gospodarstwie Skarżącej kontroli na miejscu stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych A i E o powierzchni odpowiednio 0,50 ha oraz 1,38 ha. W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego

w S. zobowiązany był zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.

o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności. Organ wskazał, że stosownie do § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, ze zm.) Skarżąca jest zobowiązana do zwrotu płatności ONW przyznanej za lata 2007-2009 w kwocie 1.488,96 zł.

Zdaniem organu w sprawie nie występują przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW wskazane w art. 28 ust. 4 ustawy

z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 173) w zw. z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2006.368.15) oraz § 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. Skarżąca nie przedstawiła bowiem w odpowiednim terminie dowodów wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności.

Następnie organ rozważył kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnych płatności w kontekście przesłanek zastosowania czteroletniego okresu przedawnienia określonych w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.). Oceniając, czy Skarżąca działała w dobrej wierze podkreślono, że zobowiązała się ona do prowadzenia działalności rolniczej

na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na powierzchnie 3,89 ha od dnia pierwszej płatności ONW. Zatem nie można uznać, że strona działała w dobrej wierze, ponieważ świadomie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW na gruntach objętych zobowiązaniem na powierzchni 1,88 ha. Podniesiono, że wnioskodawca odpowiada za złożony wniosek. Skarżąca deklarowała posiadanie odpowiedniej wiedzy w zakresie wymagań dotyczących ubiegania się o dopłaty unijne, podpisując w pkt [...] wniosku oświadczenie o znajomości zasad przyznawania płatności.

Z tych względów, zdaniem organu, należało uznać po stronie Skarżącej brak należytej staranności, który wyklucza dobrą wiarę, co uniemożliwia przyjęcie krótszego (czteroletniego) przedawnienia.

Organ wskazał także, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych

w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.) skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW, zachodzące w razie dokonania płatność

na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł

w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Płatności ONW przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącą nie wynikały bowiem z pomyłki ARiMR, lecz zaniedbania jakiego dopuściła się strona zaprzestając prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW na powierzchni 1,88 ha.

W sprawie ustalono, że kwota płatności w wysokości 1.488,96 zł

jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 i jednocześnie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności. Dlatego też, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S.

w prawidłowo ustalił Skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Skarżąca podniosła, że przy ustalaniu płatności za 2010 r. nałożono na nią sankcję

z tytułu zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na części działek, w związku z tym nie powinna być za to ponownie karana. Zarzuciła, że organ nie przesłuchał świadków, którzy potwierdziliby, że sporne działki były "wypasane i wykaszane".

Dodatkowo w piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik Skarżącej zarzucił:

- naruszenie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności o bezpośrednich i zobowiązaniu Skarżącej do zwrotu tych świadczeń,

w sytuacji gdy wobec działania beneficjenta w dobrej wierze, zwrot tej płatności uległ przedawnieniu z racji na i upływ czteroletniego terminu pomiędzy datę płatności

a terminem pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności

- naruszenie § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji

gdy w rzeczywistości skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej

na wskazanych przez organ działkach rolnych

- naruszenie art. 7, art. 77 § 2 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie żądanych przez Skarżącą dowodów, a mianowicie niedopuszczenie dowodu

z przesłuchania świadków na okoliczność, iż na działkach rolnych wskazanych

przez organ Skarżąca prowadzi działalność rolniczą - powyższa okoliczność

ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym i wybiórczym materiale dowodowym.

Pełnomocnik podkreśliła, że organ powinien w sposób szczegółowy rozpatrzyć kwestię dobrej wiary Skarżącej, a tym samym rozważyć możliwość zastosowania czteroletniego okresu przedawnienia. Tymczasem stanowisko organu w tej mierze sprowadza się do wywodów teoretycznych dotyczących pojęcia dobrej wiary oraz stwierdzenia, że brak jest podstaw do uznania, że strona działała w dobrej wierze. Pełnomocnik wskazała, że Skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności działała w dobrej wierze. W chwili składania wniosku na działkach A i E była prowadzona działalność rolnicza - działki te służyły bowiem jako pastwisko, wypasane na nich było bydło, tak jest też obecnie. Wobec tego Skarżąca pozostawała w uzasadnionym przekonaniu, iż do przedmiotowych działek należą się płatności bezpośrednie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie z postawionych w niej zarzutów zasługują na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko organu administracji, iż w sprawie zachodziły przesłanki wskazane w § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r.

do orzeczenia o zwrocie płatności ONW. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, to zwraca: (1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności: (a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW, (b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż 1 ha; (2) część płatności ONW, która została przyznana

do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania,

gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej

1 ha.

Regulacja ta ściśle wiąże się wypełnieniem zobowiązań określonych w § 2

ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia

2007 r. (Skarżąca wnioskowała o płatności ONW począwszy od 2007 r.). Według tego przepisu płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2

lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE)

nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE)

nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001

(Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem",

który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r.

w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391), a zatem podejmuje się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego.

W kontrolowanej sprawie Skarżąca zgodnie z zapisami zawartymi w części [...] wniosku (oświadczenia i zobowiązania) dotyczącymi deklaracji związanej

z ONW, zobowiązała się m.in. (w pkt. 5) do prowadzenia działalności rolniczej

na powierzchni nie niniejszej od tej, za którą otrzymała w pierwszym roku płatność

z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania

na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania), przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy tj. [...] stycznia 2008 r.

Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] marca 2011 r. w gospodarstwie Skarżącej przeprowadzono kontrolę na miejscu, w wyniku której stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych A i E o powierzchni odpowiednio 0,50 ha oraz 1,38 ha (kod błędu DR 18). Stwierdzenie tych uchybień skutkowało odmową przyznania pomocy ONW na rok 2010, o czym orzeczono

w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z [...] kwietnia 2011 r. utrzymanej następnie mocy decyzją Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z [...] sierpnia 2011 r. Rozstrzygnięcia te były przedmiotem kontroli tut. Sądu w sprawie I SA/Bk 371/11. Wyrokiem z 12 stycznia 2012 r. Sąd oddalił skargę strony akceptując ustalenia organów odnośnie zaniechania przez Skarżącą prowadzenia działalności rolniczej na wskazanych działkach. Wyrok ten

jest prawomocny.

Konsekwentnie w niniejszej sprawie organy były związane ustaleniem,

że Skarżąca w 2010 r. zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych A i E o powierzchni odpowiednio 0,50 ha oraz 1,38 ha. Nie ma zatem podstaw do uwzględnienia twierdzeń strony, która ponownie usiłuje podważyć rozstrzygnięcie dotyczące płatności ONW za 2010 r. i uwzględnienia stawianych

w tym zakresie zarzutów. Trzeba zauważyć, że nawet ewentualne "przywrócenie" prowadzenia działalności rolniczej na tychże działkach w kolejnych latach

nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawie. Skarżąca winna bowiem prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Zaprzestanie tej działalności w roku 2010 musi natomiast prowadzić do wniosku,

że zobowiązanie to nie zostało wypełnione.

Reasumując, Skarżąca nie wypełniła zobowiązania do prowadzenia

przez okres pięciu lat od dnia [...] stycznia 2008 r. (tj. od dnia otrzymania pierwszej płatności) działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania na zadeklarowanej powierzchni

3,89 ha. W tej sytuacji stosownie do § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. Skarżąca winna zwrócić część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych

lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechała prowadzenia działalności, za cały okres jej pobierania, bowiem łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal

jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha – w tym przypadku 2,01 ha (wg zaskarżonej decyzji).

Sąd podziela także stanowisko organu, że w sprawie nie zachodziły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW wskazane

w art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w zw. z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1974/2006 oraz § 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. Zostały one szczegółowo przywołane w zaskarżonej decyzji. Skarżąca niewątpliwie

nie przedstawiła w odpowiednim terminie dowodów wystąpienia siły wyższej

lub innych wyjątkowych okoliczności, które "uzasadniałyby" zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach. Dokonane płatności nie były

też wynikiem pomyłki Agencji, co wyklucza stosowanie regulacji zawartej w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Złożona skarga nie zawiera zarzutów w tym zakresie.

Zasadność skargi opiera się na stwierdzeniu przez Sąd, że organy dokonały nieprawidłowej wykładni przepisu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 796/2004, a w konsekwencji niewłaściwej oceny przesłanek zastosowania krótszego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Według tego przepisu zasadniczo obowiązek zwrotu nienależnej płatności

nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał

w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Pierwszą kwestią wymagającą wyjaśnienia, to określenie czynności

(a konkretnie jej daty), od której rozpoczyna bieg okres przedawnienia

oraz czynności, którą organ winien dokonać przed upływem tegoż okresu. Przepis art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 stanowi wprost,

że przedawnienie zaczyna biec od daty płatności pomocy. Stąd jeżeli mamy

do czynienia z płatnościami wieloletnimi, przedawnienie rozpoczyna bieg odrębnie poczynając od dat płatności pomocy za każdy rok. Omawiany przepis stanowi dalej, że obowiązek zwrotu nienależnej płatności ma zastosowanie, tylko w sytuacji

gdy przed upływem okresu przedawnienia właściwe władze dokonają (pierwszego) powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności. Zdaniem Sądu, wymóg ten spełnia skuteczne doręczenie beneficjentowi informacji,

z której jednoznacznie wynika, że dokonano na jego rzecz nienależnej płatności. Przepis nie formułuje bowiem wymogu, by powiadomienie to nastąpiło w drodze określonego aktu administracyjnego.

Kolejnym zagadnieniem, mającym istotne znaczenie dla tej sprawy

jest ustalenie właściwego okresu przedawnienia. Jak wskazano powyżej, zasadniczo wynosi on 10 lat, jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten

jest ograniczony do czterech lat. Stąd dla stwierdzenia, jaki okres przedawnienia

ma zastosowanie w danym przypadku konieczne jest zbadanie, czy "beneficjent działał w dobrej wierze". Niewątpliwie działanie beneficjenta, jakie ma charakteryzować się dobrą wiarą, to działanie związane z wnioskowaniem

o przyznanie płatności, którego efektem jest ich wypłata. Wbrew stanowisku organu, kwestii dobrej wiary nie należy odnosić do późniejszego zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej.

Organ trafnie wskazuje, że kryterium, według którego dokonuje się podziału na dobrą i złą wiarę jest stan psychiczny (nastawienie) osoby odnoszący się

do jej wiedzy o istnieniu jakiegoś stosunku prawnego i/lub wynikającego z niego prawa podmiotowego. W przypadku dobrej wiary mamy do czynienia z błędnym

(ale usprawiedliwionym) przekonaniem jakiejś osoby, że przysługuje jej określone prawo podmiotowe, mimo że rzeczywisty stan prawny obiektywnie oceniany

jest odmienny. W analizowanej sytuacji, należy zatem stwierdzić na podstawie analizy konkretnych okoliczności, czy występując o przyznanie pomocy, a następnie tę płatność odbierając beneficjent działał usprawiedliwionym przekonaniu,

że przysługuje mu to prawo, mimo że w rzeczywistości, jak następnie ustalono, przekonanie to było błędne. Mając na względzie przedstawione powyżej uwagi dotyczące rozumienia art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, ustalenia te należy poczynić odrębnie odnośnie każdej płatności, która została oceniona jako nienależna. Przy czym oczywiście są one zbędne, jeżeli w danym przypadku okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności nie jest dłuższy niż cztery lata.

W kontrolowanej sprawie organy ustaleń takich nie dokonały. Czynią głównie teoretyczne uwagi odnośnie możliwości przypisania Skarżącej działania w dobrej wierze. Organy błędnie odnoszą kwestię dobrej wiary wyłącznie do faktu zaprzestania przez Skarżącą prowadzenia działalności rolniczej na gruntach objętych zobowiązaniem ONW. Czym innym jest jednak ustalenie, czy dokonana płatność

jest nienależna (w tym przypadku – czy Skarżąca nie wypełniła zobowiązania ONW poprzez zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części działek),

a czym innym wskazanie odpowiedniego okresu przedawnienia. W tym drugim przypadku, jak już wskazano powyżej, badanie dobrej wiary winno być odnoszone

do okoliczności przyznania płatności, a nie do zdarzeń, które wystąpiły już po tej dacie. Stąd argumentacja organu nie jest trafna, co musi skutkować dodatkowo stwierdzeniem naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W świetle zebranych dotychczas w aktach sprawy dowodów nie ma podstaw do przyjęcia, że Skarżąca występując o płatności za lata 2007-2009, a następnie

te płatności uzyskując nie działała w dobrej wierze. Skoro dopiero w ramach kontroli przeprowadzonej w 2011 r. ustalono, że Skarżąca na części działek zaniechała prowadzenia działalności rolniczej i jednocześnie ustalenia te nie wskazywały,

że zaniechanie to nastąpiło już przed 2010 r., trudno jest bronić stanowiska,

że Skarżąca ubiegając się o przyznanie płatności na lata 2007-2009 była świadoma (lub powinna przy zachowaniu należytej staranności zakładać), że 2010 r. zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Jeżeli inne dowody nie pozwolą

na podważenie tej tezy, nie ma podstaw by przyjąć, że Skarżąca nie działała

w dobrej wierze. Skoro tak, w sprawie miał zastosowanie czteroletni okres przedawnienia, który należało obliczać począwszy od daty płatności za poszczególne lata.

Mając na uwadze wymienione naruszenia przepisów prawa materialnego

i przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r.

poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. O niewykonalności uchylonego rozstrzygnięcia Sąd orzekł na podstawie art. 152 ww. ustawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu. Ustalenie właściwego okresu przedawnienia

i odniesienie go do płatności za poszczególne lata umożliwi stwierdzenie,

w jakim zakresie Skarżąca jest zobowiązana do zwrotu nienależnych płatności.