Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2527/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art 8 a ust. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art 7, art 77 par 1, art 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Protokolant specjalista Ewa Kielak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego D. M. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ"), na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r., poz. 288 ze zm.; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym"), po rozpatrzeniu wniosku [...] (dalej: "skarżący"), odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z [...] listopada 2017 r. skarżący wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że powierzone mu obowiązki wypełniał zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi. Służył wyłącznie własnej ojczyźnie, nikogo nie prześladował, nie był karany sądownie, administracyjnie lub dyscyplinarnie. Nadto nie dopuścił się sprzeniewierzenia swoich powinności jako funkcjonariusz i obywatel oraz nie był weryfikowany w 1990 r. z uwagi na krótkotrwałą służbę.

W toku postępowania organ ustalił, że skarżący został zwolniony ze służby w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej: "ABW") w dniu [...] maja 2011 r. Posiada ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN") z [...] maja 2017 r., stanowiącego informację o przebiegu służby nr [...] , wynika, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa od [...] lipca 1989 r. do [...] lipca 1990 r., czyli 1 rok i 29 dni. Natomiast całkowity okres jego służby wynosi 21 lat, 10 miesięcy i 26 dni - od [...] lipca 1989 r. do [...] maja 2011 r. Do wysługi emerytalnej doliczono mu okres zasadniczej służby wojskowej obejmujący 1 rok, 11 miesięcy i 15 dni (od [...] kwietnia 1985 r. do [...] kwietnia 1987 r.).

Z kopii akt osobowych o sygn. [...] , przekazanych przez IPN przy piśmie z [...] maja 2018 r., nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r.

Natomiast w piśmie z [...] stycznia 2019 r. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej: "Szef ABW") przekazał informacje dotyczące przebiegu służby skarżącego. W kwestii sposobu wykonywania zadań służbowych przez skarżącego w

Urzędzie Ochrony Państwa (dalej: "UOP") i ABW podano, że w posiadaniu ABW znajdują się materiały mogące mieć wpływ na ocenę rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych przez skarżącego, przy czym nie skutkowały one wymierzeniem kary dyscyplinarnej. Ponadto w stosunku do skarżącego prowadzone było postępowanie dyscyplinarne, zakończone wymierzeniem kary dyscyplinarnej w 1995 r. oraz w 2008 r. Podczas służby w UOP i ABW skarżący miał podwyższane uposażenie zasadnicze oraz dodatek służbowy, był awansowany w stopniu służbowym i pozytywnie go opiniowano. W aktach osobowych skarżącego znajduje się również zaświadczenie potwierdzające wykonywanie przez niego czynności służbowych w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, tj. czynności, o których mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734 ze zm.; dalej: "rozporządzenie"), co uzasadniało podwyższenie emerytury skarżącemu o 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Dokumentacja przedstawiona przez Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazuje, że skarżącemu podwyższono wymiar emerytury o 0,5% za okresy: od [...] marca 1991 r. do [...] grudnia 2007 r. oraz od [...] lutego 2010 r. do [...]maja 2011 r.

Pismem z [...] maja 2019 r. Komendant Główny Policji poinformował, iż skarżący został zwolniony ze służby w resorcie spraw wewnętrznych z dniem [...] lipca 1990 r. i wobec tego Komenda Główna Policji nie posiada dokumentacji pozwalającej na sporządzenie oceny rzetelności służby pełnionej przez skarżącego po dniu [...] września 1989 r.

W dalszej części zaskarżonej decyzji Minister zaznaczył, że przesłanki wskazane w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym muszą być spełnione łącznie.

W kontekście przesłanki krótkotrwałej służby przed [...] lipca 1990 r., organ wskazał, iż winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny, czy dany okres może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby. Krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową, Minister stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Przytoczył także synonimy powyższego słowa z Wielkiego słownika wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.): "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny".

Analizując drugą z przesłanek, tj. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, organ wyjaśnił, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych.

Według Ministra, zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy traktować jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Jednakże warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wskazał, iż jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego można uznać za spełnione ww. przesłanki, a także ustalenie, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Zwrócił uwagę, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelność służby po [...] września 1989 r., pełnionej nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zasadne jest zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, bowiem obok dwóch ww. przesłanek znalazł się "szczególnie uzasadniony przypadek". Wedle organu, spełnienie tego warunku trzeba postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, Minister uznał za krótkotrwałą służbę skarżącego pełnioną na rzecz totalitarnego państwa przez rok i 29 dni. Zatem w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Odnosząc się do drugiej przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, organ wskazał, iż wątpliwym jest uznanie służby skarżącego za rzetelną w kontekście wskazanych przez Szefa ABW dwóch kar dyscyplinarnych oraz posiadania przez ww. instytucję materiałów mogących, jak stwierdzono, mieć wpływ na ocenę rzetelności wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącego.

Minister zaznaczył, że sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych ABW (wcześniej UOP) oraz potwierdzenie wykonywania zadań i obowiązków z narażeniem zdrowia i życia, nie mają wpływu na to, iż wskazane przez Szefa ABW dwie kary dyscyplinarne oraz informacja o innych okolicznościach przesądzających o nierzetelnej służbie, uniemożliwiają uznanie służby skarżącego za spełniającą kryterium określone w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Posiadane informacje wskazują na powtarzalność nieprawidłowych zachowań strony w służbie, skutkujących w szczególności wymierzeniem sankcji dyscyplinarnych.

Powyższe okoliczności przesądzają o niespełnianiu przez skarżącego przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Ponadto z informacji dotyczącej przebiegu służby, przekazanej przez Szefa ABW z 29 stycznia 2019 r., wynika, iż skarżący nie był wyróżniany, jak również nie zostały mu nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe. Powyższe - w ocenie organu - w sposób niebudzący wątpliwości świadczy, że służba skarżącego nie charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. W konsekwencji przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień skutkujących wyłączeniem stosowania ogólnie obowiązujących przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Powyższa decyzja Ministra stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie. Skarżący zwrócił się również do Sądu o zbadanie, czy w zaskarżonej decyzji administracyjnej Minister nie przekroczył granic tzw. "uznania administracyjnego"; czy dokładnie wyjaśniono stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, a także, czy była respektowana konstytucyjna zasada równości wobec prawa. W przekonaniu skarżącego rozstrzygnięcie Ministra nie uwzględnia ww. kryteriów.

Skarżący podkreślił, iż jego służba przed [...] lipca 1990 r. była krótkotrwała, ponieważ trwała 1 rok i 29 dni, co stanowi zaledwie 4,99 % łącznego okresu jego służby pełnionej także po [...] lipca 1990 r. dla wolnej i demokratycznej Polski. Nadto po [...] września 1989 r. skarżący rzetelnie wykonywał powierzone mu zadania i obowiązki, o czym świadczą dokumenty z przebiegu jego służby zgromadzone w aktach osobowych, a zwłaszcza awanse i wyróżnienia w trakcie służby w UOP i w ABW.

W skardze został też zawarty wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") dowodów uzupełniających z dokumentów "w celu udowodnienia okoliczności pominiętych w prowadzonym postępowaniu".

Do skargi załączono postanowienie Dyrektora Departamentu (...) ABW z [...] stycznia 2008 r. o wszczęciu wobec skarżącego postępowania dyscyplinarnego oraz postanowienie p.o. Dyrektora Departamentu (...) ABW z [...] marca 2008 r. o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego wszczętego w stosunku do skarżącego.

W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącego w piśmie z [...] lutego 2020 r. sformułował następujące zarzuty:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "k.p.a.") polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym:

a) poprzez niezwrócenie się z wnioskiem do Archiwum ABW celem przedstawienia kopii akt osobowych skarżącego,

b) poprzez wydanie decyzji w oparciu o informację zawartą w piśmie Szefa ABW z (...) stycznia 2019 r. dotyczącą posiadania przez ABW materiałów mogących mieć wpływ na ocenę rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych przez skarżącego bez zweryfikowania przedmiotowej informacji i dokonania przez organ samodzielnej oceny przedmiotowych okoliczności,

c) poprzez pominięcie przy wydawaniu decyzji okoliczności wielokrotnego nagradzania skarżącego nagrodami pieniężnymi, pochwałą w rozkazie oraz faktu podejmowania przez skarżącego czynności służbowych w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia,

2. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a jedynie zawarcie lakonicznych i zbyt ogólnych twierdzeń i wyjaśnień oraz niezawarcie wskazanych w tym przepisie obligatoryjnych elementów, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

II. naruszenie prawa materialnego, tj.

a) art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jednym z kryteriów wymaganych przez ustawodawcę do zastosowania przez organ art. 8a tej ustawy jest "szczególne uzasadniony przypadek", podczas gdy kryteriami wymaganymi przez ustawodawcę do wyłączenia względem niego art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek, tj. krótkotrwałej służby przed [...] lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia,

b) art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "szczególne uzasadniony przypadek" zachodzi wyłącznie wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie,

c) art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia oznacza wykonywanie ich w sposób wzorowy, ponad przeciętny, związany z wykazywaniem inicjatywy w realizowaniu obowiązków, podczas gdy prawidłowa wykładania systemowa definiuje pojęcie rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, jako wykonywanie ich w sposób odpowiadający wymaganiom, sumiennie, zaś określenie "w szczególności" oznacza najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów, które nie determinuje, a jedynie może wpływać na wypełnienie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski zawarte w skardze oraz wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] lutego 2020 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował, że skarżący wnosi o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczność tego, iż skarżący nie był karany dyscyplinarnie w okresie pełnienia służby, a organ poczynił błędne ustalenia.

Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił dowód z wnioskowanych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24.

Podkreślenia wymaga, że decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

Ma rację organ wskazując, że przesłanki wymienione w wyż. cyt. art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym muszą być spełnione łącznie, bowiem ustawodawca w drodze koniunkcji (przez użycie spójnika "oraz") połączył ze sobą wymogi dla skutecznego ubiegania się o wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b tej ustawy. Zamierzeniem ustawodawcy było bowiem zdyskredytowanie służby pełnionej w różnych, wymienionych w ustawie, cywilnych i wojskowych jednostkach i formacjach, składających się na aparat represji PRL-u. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w sprawozdaniu z przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (nr (...)) i Komisji [...] (nr (...)) z (...) grudnia 2016 r. w sprawie rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w którym jednoznacznie stwierdzono, że obie określone w art. 8a ust. 1 przesłanki wyłączenia niekorzystnych zasad ustalenia prawa do świadczenia zaopatrzeniowego muszą być spełnione łącznie.

W niniejszej sprawie Minister uznał, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, trwająca rok i 29 dni, była krótkotrwała w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Stanowisko to Sąd uznaje za prawidłowe.

Natomiast organ uchylił się od jednoznacznej oceny rzetelności służby skarżącego po [...] września 1989 r., ograniczając się w tym zakresie do lakonicznych twierdzeń Szefa ABW zawartych w piśmie z (...) stycznia 2019 r. Wskazując, iż "wątpliwym jest uznanie służby ww. za rzetelną w kontekście wskazanych przez Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego dwóch kar dyscyplinarnych oraz posiadania przez ww. instytucję materiałów mogących (...) mieć wpływ na ocenę rzetelności wykonywania zadań i obowiązków przez ww.", Minister nie dostrzegł potrzeby wyjaśnienia, ile w rzeczywistości wszczęto wobec skarżącego postępowań dyscyplinarnych, jakiego rodzaju przewinień one dotyczyły oraz w jaki sposób i kiedy zakończono te postępowania. W materiałach przekazanych przez IPN odnotowano wymierzenie skarżącemu kary dyscyplinarnej upomnienia w dniu [...] lutego w 1990 r. W piśmie z (...) stycznia 2019 r. Szef ABW wzmiankował o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej (a nie kar dyscyplinarnych) "w 1995 r. oraz 2008 r." Z kolei skarżący we wniosku oraz w skardze oświadczył, że nie był karany dyscyplinarnie. Do skargi załączył rozstrzygnięcia, z których wynika, iż postępowanie dyscyplinarne, wszczęte wobec niego w 2008 r., zostało umorzone.

Skoro Minister stwierdził, że okoliczności związane z karalnością dyscyplinarną skarżącego przesądziły o niespełnieniu przez niego przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (vide zdanie pierwsze na stronie nr 6 zaskarżonej decyzji), to dokładne zbadanie tej kwestii, którego w niniejszej sprawie zabrakło, jest niezbędne dla oceny rzetelności skarżącego.

Zaakcentować należy, iż przepis art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym formułuje warunek rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po [...] września 1989 r., podnosząc, że ma ono miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia. Ustawodawca nie wymaga, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po [...] września 1989 r. należy rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było, ustawodawca wprost wskazałby to w ww. przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r.", zwrotu "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Tym samym brzmienie omawianego przepisu nie zawęża rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia.

Natomiast wyrażając opinię, że niniejsza sprawa nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", Minister podniósł, iż skarżący nie był wyróżniany, a także nie otrzymał odznaczeń państwowych. Tymczasem w piśmie Szefa ABW z (...) stycznia 2019 r. (na stronie nr 3) zostały wymienione wyróżnienia przyznane skarżącemu w postaci nagród pieniężnych oraz pochwały w rozkazie. Nadto organ nie uwzględnił istotnej okoliczności pełnienia przez skarżącego służby w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu. W piśmie z (...) stycznia 2019 r. Szef ABW wspomina o znajdującym się w archiwalnych aktach osobowych skarżącego zaświadczeniu z (...) czerwca 2011 r. potwierdzającym podejmowanie czynności w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia, uzasadniającym podwyższenie emerytury funkcjonariusza wedle rozporządzenia. Przedmiotowego dokumentu nie ma w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy. Zatem nie wiadomo nawet jakiego okresu dotyczy pełnienie służby w ww. warunkach. Dostrzec przy tym wypada, iż zestawienie wysługi sporządzone na dzień [...] października 2017 r. przez Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazuje dwa okresy, za które zwiększono o 0,5% w skali roku świadczenie: od [...] marca 1991 r. do [...] grudnia 2007 r oraz od [...] lutego 2010 r. do [...] maja 2011 r.

Powyższe uchybienia organu w zakresie oceny przesłanek rzetelności i "szczególnie uzasadnionego przypadku" świadczą o naruszeniu przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Pomimo powoływania się w toku postępowania administracyjnego na konieczność wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy, Minister bezpodstawnie przyjął, że skarżącemu wymierzono dwie kary dyscyplinarne. Nadto niepełna, a tym samym nieprawidłowa, jest jego ocena w aspekcie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Ponownie rozpoznając sprawę, organ szczegółowo zweryfikuje kwestię karalności dyscyplinarnej skarżącego, uwzględni przyznane mu wyróżnienia oraz oceny służbowe wystawione za okres służby po [...] września 1989 r., a także fakt i okresy pełnienia przez skarżącego służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. W tym celu nieodzowne będzie wystąpienie Ministra do Szefa ABW o udostępnienie odpowiednich materiałów archiwalnych, które – jak wynika z pisma z (...) stycznia 2019 r. - znajdują się w posiadaniu Szefa ABW. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny tych okoliczności, organ podejmie stosowną decyzję.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.