Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 859/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1  ust. 1,  art. 2  ust. 1,  art. 3  ust. 2,  art. 4  pkt 3
journal: Dz.U. 1948 nr 20 poz 138
law: Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r.
article: art. 22, 10, 11, 14  par. 2, 21  par. 1, 13-15, 56
journal: Dz.U. 1934 nr 86 poz 776
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem.
article: art. 1, 4  pkt  3
journal: Dz.U. 1950 nr 6 poz 46
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym.
article: art. 7, 77, 107  par. 3, 80, 156  par. 1, 158   par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Elżbieta Lenart Protokolant Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi H.M., L.M. i R.B. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących H.M., L.M., R.B. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpoznaniu wniosku H.M., L.M. i R.B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1950 r., nr [...], sprostowanego postanowieniem z dnia [...] listopada 1964 r., nr [...], o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Orzeczeniem z dnia [...] listopada 1950 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa – [...] – na cele wojskowe, nieruchomość położoną w G. przy ul. [...], oznaczoną na mapie nr [...] jako parcele nr [...], nr [...] i nr [...], o ogólnej pow. [...] m², zapisaną w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...], jako własność W. i R. małż. B. W podstawie prawnej orzeczenia z dnia [...] listopada 1950 r. wskazano dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. R.P. Nr 20, poz. 138 ze zm.) oraz art. 22 i następne ropzporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem (Dz. U. R.P. Nr 86, poz. 776).

Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 1964 r., nr [...], wydanym na wniosek Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G., Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] sprostowało ww. orzeczenie wywłaszczeniowe w ten sposób, że za oznaczeniem parceli nr [...] dodano "zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. wykaz [...]", zaś za oznaczeniem parceli nr [...] dodano "zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. wykaz [...]".

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wystąpili H.M., L.M. i R.B. (następcy prawni byłych współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości). W uzasadnieniu wniosku skarżący podnieśli, iż zaskarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., art. 13-15 rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r., a także z naruszeniem art. 113 ówcześnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. Prawo o postępowaniu administracyjnem.

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1950 r.

Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. H.M., L.M. i R.B. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że postępowanie niniejsze prowadzone jest w trybie nadzwyczajnym, na podstawie i w granicach art. 156 § 1 Kpa i nast. Tym samym niezbędnym jest ustalenie czy decyzja, która podlega analizie dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. W sytuacji ich wystąpienia konieczne jest stwierdzenie jej nieważności, zaś w sytuacji ustalenia wystąpienia przesłanek z art. 156 § 2 Kpa stwierdzenie naruszenia prawa. Jak wyjaśnił organ, z przepisu art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. wynika, że wywłaszczenie przewidziane w tym przepisie było dopuszczalne tylko wówczas, gdy spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) nieruchomość podlegająca wywłaszczeniu została zajęta w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1 dekretu, a zatem: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej; 2) nieruchomość jest nadal użytkowana na cele wymienione w pkt 1 lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów jest przewidziana na cele wymienione w pkt 1 i została częściowo lub całkowicie zagospodarowana z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie jej jest przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu; 3) w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Tym samym, Minister wskazał, iż stwierdzenie - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa - nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego wydanego na podstawie przepisów powyższego dekretu wymaga bezspornego ustalenia, że w dniu wydania takiej decyzji nie była spełniona przynajmniej jedna z wyżej wymienionych przesłanek wywłaszczenia.

W zaskarżonej decyzji Minister stwierdził, że pomimo wydania przez Sąd Grodzki postanowienia z dnia [...] lipca 1945 r., sygn. akt [...] - na podstawie art. 1, 19, 27 i 31 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach opuszczonych i porzuconych (Dz. U. z 1945 r. Nr 17, poz. 97) - zarządzającego wprowadzenie w posiadanie nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] wykaz liczba [...] jej dotychczasowych właścicieli, tj. W. i R. B., byli właściciele wywłaszczonej nieruchomości nie objęli jej w posiadanie. Z akt archiwalnych m.in. wniosku Dowództwa [...] z dnia 15 lipca 1950 r., nr [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1956 r., nr [...] oraz protokołu z rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] listopada 1950 r. wynika, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Dowództwa [...] w okresie od dnia 1 kwietnia 1945 r. do 1955 r. Zatem Minister przyjął, iż przesłanki dotyczące terminów władania nieruchomością przez Skarb Państwa - Dowództwo [...] zostały spełnione, gdyż wywłaszczona nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa zarówno w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r., jak i w dniu wejścia w życie dekretu., tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., a także w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego. Jednocześnie organ podkreślił, iż wprawdzie we wniosku wywłaszczeniowym z dnia 15 lipca 1950 r. wskazano, że nieruchomość została zajęta na cel użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945, to jednak jak wynika z treści art. 4 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., wnioski wywłaszczeniowe są wiążące dla wojewody, o ile dotyczą potrzeby, przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia. Zatem uznał, że z wykładni literalnej ww. przepisu wynika, że organ wywłaszczający posiadał możliwość zmiany celu, na który nieruchomość została zajęta przez Skarb Państwa i który stanowił podstawę wywłaszczenia nieruchomości określoną w art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Minister podkreślił, iż w trakcie postępowania wywłaszczeniowego, na rozprawie wywłaszczeniowej, przeprowadzonej [...] listopada 1950 r., ustalono, iż nieruchomość - budynek posadowiony na nieruchomości, użytkowany był na cele wojskowe. W związku z powyższym, mając na uwadze ww. wykładnię literalną art. 4 pkt 3 ww. dekretu uznał, iż wskazanie innego celu wywłaszczenia we wniosku z dnia 15 lipca 1950 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, nie stanowiło naruszenia przepisów dekretu wywłaszczeniowego.

Następnie organ II instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 3 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. ubiegający się o wywłaszczenie zobowiązany był zgłosić wniosek do właściwego wojewody do dnia 31 grudnia 1950 r. Wnioski urzędów, instytucji i przedsiębiorstw państwowych powinny być zatwierdzone przez właściwego ministra. W niniejszej sprawie wniosek wywłaszczeniowy [...] Dowództwa [...] w G. z dnia 15 lipca 1950 r. został zatwierdzony przez Wiceministra Obrony Narodowej gen. brygady – [...] (opatrzony okrągłą pieczęcią Ministerstwa Obrony Narodowej), co wypełnia – zdaniem Ministra, a wbrew twierdzeniom skarżących – dyspozycję ww. art. 3 ust. 2 dekretu. Zatwierdzony wniosek [...] Dowództwa [...] w G. przesłany został następnie do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] przy piśmie Dowództwa [...] z dnia 30 sierpnia 1950 r., nr [...] (data wpływu: 1 września 1950 r.), a zatem z zachowaniem terminu określonego w art. 3 ust. 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r.

Następnie Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. dekretu do wywłaszczenia na podstawie jego przepisów stosowano odpowiednio przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. - prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym w brzmieniu ustawy z dnia 30 marca 1939 r. ze zmianami zawartymi w dekrecie. W związku z powyższym zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia zastępowano przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego ( art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu), zaś ustalenie odszkodowania dokonywane było na wniosek właściciela (art. 4 pkt 6 ust. 1 dekretu). Zgodnie zaś z treścią art. 10 § 4 ww. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r., jeżeli wywłaszczenie było zamierzone na cele obrony Państwa, ubiegający się o wywłaszczenie mógł wymienić i opisać rodzaj i cel zamierzonych robót w sposób ogólny oraz pominąć dane dotyczące oznaczenia terminu rozpoczęcia zamierzonych robót. Skoro więc przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana była przez Dowództwo [...], a zatem przez organ wojskowy, to ograniczenie się przez wnioskodawcę do wskazania we wniosku z dnia 15 lipca 1950 r., iż "Dowództwo [...] jest w posiadaniu ww. nieruchomości od dnia 01.04.1945r." odpowiadało wymogom dotyczącym treści wniosku wywłaszczeniowego, a tym samym nie stanowiło naruszenia prawa. Również pozostałe elementy wniosku Dowództwa [...] w G. wskazują – zdaniem organu II instancji – iż odpowiadał on wymaganiom formalnym określonym w art. 10 i 11 rozporządzenia, gdyż zawierał oznaczenie wywłaszczanej nieruchomości, jej opis, załączono do niego plan sytuacyjny, wyciągi z księgi parcel i spisu artykułów, odpisy wyciągów z ksiąg wieczystych oraz adresy współwłaścicieli. Ponadto, zgodnie z obowiązującym wówczas art. 13 rozporządzenia, Wojewoda przesyłał powiatowej władzy administracji ogólnej wniosek wywłaszczeniowy wraz z załącznikami w celu obwieszczenia o wywłaszczeniu w gminach, w których obrębie znajdowała się wywłaszczana nieruchomość. Obwieszczenie o postępowaniu wywłaszczeniowym polegało na podaniu do publicznej wiadomości, w sposób przyjęty w danej miejscowości informacji, na czyją rzecz i na jaki cel wywłaszczenie zostało wszczęte, na czym miało polegać według zamierzeń wnioskodawcy, o przybliżonej ogólnej powierzchni gruntów i miejscu ich położenia oraz o właścicielach gruntów. Stosownie do art. 14 § 2 ww. rozporządzenia w obwieszczeniu należało nadto podać do wiadomości, że plan sytuacyjny i inne załączniki zostały wyłożone w lokalu zarządu gminy do przejrzenia w okresie dni czternastu oraz ogłosić, że w tym terminie wolno każdej osobie interesowanej zgłaszać wnioski lub sprzeciwy, które należy wnosić na ręce przełożonego gminy. Następnie organ wskazał, iż Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G., w oparciu o art. 13 i 14 rozporządzenia Prezydenta, poinformowało strony, iż na wniosek Dowództwa [...] w G. zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe w stosunku do nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], a także o wyłożeniu na okres 14 dni do przeglądania w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. planu sytuacyjnego wraz z załącznikami wniosku, oraz o tym, iż wywłaszczenie polegać będzie na odjęciu prawa własności dotychczasowym właścicielom z dniem 9 maja 1945 r. Z akt archiwalnych sprawy wynika, że obwieszczenie o wszczęciu postępowania zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Miejskiej Rady Narodowej w G. w dniach 25 września 1950 r. – 8 października 1950 r. W protokole rozprawy wskazano, iż powyższe zawiadomienie zostało również ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]. Podkreślono przy tym, że art. 14 rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r. nie przesądzał o konieczności wywieszenia obwieszczenia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na okres 14 dni, bowiem wskazywał on tylko, iż obwieszczenie polegało na podaniu do publicznej wiadomości w sposób, przyjęty w danej miejscowości, natomiast przez okres 14 dni miały być dostępne dla stron postępowania do wglądu plan sytuacyjny oraz pozostałe załączniki wniosku. Akta sprawy wywłaszczeniowej zostały zwrócone przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] dopiero przy piśmie z dnia 13 października 1950 r., nr [...], co nie wyklucza dostępności powyższych akt dla stron postępowania przez wymagany 14-dniowy okres. Organ stwierdził, że spełnione zostały ponadto wymogi określone w art. 15 i 16 prawa o postępowaniu wywłaszczeniowem, bowiem przy ww. piśmie z dnia 13 października 1950 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. zwróciło akta wraz z własną opinią i zastrzeżeniem dotyczącym zniszczenia zabudowań gospodarczych i garaży, dopuszczono zaś możliwość zabudowy, co uwidoczniono na planie sytuacyjnym. Jednocześnie Minister uznał, że nie znajduje uzasadnienia podniesiony zarzut dotyczący wydania obwieszczenia nr [...] przez organ niewłaściwy.

Jak wskazał następnie organ odwoławczy, materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza również zarzutów skarżących, jakoby w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów dotyczących zawiadomienia o terminie i miejscu rozprawy wywłaszczeniowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 § 1 rozporządzenia, wyznaczając rozprawę co do wywłaszczenia, zawiadamiano o jej miejscu i terminie co najmniej na 14 dni naprzód wywłaszczającego, właściciela, osoby, które zgłosiły wnioski lub sprzeciwy, oraz osoby trzecie, których te wnioski, sprzeciwy lub odpowiedzi na nie bezpośrednio dotyczyły. Z kolei stosownie do treści art. 56 ust. 1 rozporządzenia z dnia 24 września 1934 r. prawo o postępowaniu wywłaszczeniowem do wywłaszczeń na cele obrony Państwa stosowano przepisy prawa o postępowaniu wywłaszczeniowem, z tym jednak, iż terminy czternastodniowe, przewidziane w rozporządzeniu, ulegały skróceniu do 7 dni. Niewątpliwie – zdaniem Ministra – wywłaszczenie na cel Dowództwa [...] w G. wypełniało przesłankę wywłaszczenia ze względu na interes obrony Państwa, gdyż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. z 1950 r. Nr 6, poz. 46) Siły Zbrojne stały na straży największego dobra Narodu Polskiego: niepodległości Rzeczypospolitej, w skład zaś Sił Zbrojnych wchodziła m. in. marynarka wojenna (art. 4 pkt 3 powołanej ustawy). W protokole rozprawy z dnia [...] listopada 1950 r. wskazano, iż powyższe obwieszczenie o terminie rozprawy zostało ogłoszone w przepisanym trybie, zaś właściciele wywłaszczonej nieruchomości – W. i R. małż. B. nie stawili się na termin rozprawy, mimo prawidłowego zawiadomienia.

Odnosząc się do rozprawy wywłaszczeniowej przeprowadzonej w dniu [...] listopada 1950 r. w siedzibie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Minister wyjaśnił, że ze sporządzonego protokołu wynika, iż rozprawę przeprowadził przedstawiciel Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] – J.K. Ponadto na rozprawie był obecny przedstawiciel Wydziału [...] (umocowany na podstawie upoważnienia Szefa Wydziału [...] z dnia 6 listopada 1950 r.). Wbrew zarzutom skarżących rozprawa wywłaszczeniowa nie ograniczyła się wyłącznie do protokolarnego opisu nieruchomości, bowiem przedmiotem rozprawy była również kwestia posiadania przedmiotowej nieruchomości przez Dowództwo [...] i poczynione przez nią na nieruchomość nakłady. W toku rozprawy wskazano także, iż znajdujący się na nieruchomości budynek przeznaczony został na cele wojskowe. W tym miejscu organ stwierdził, że nie zgadza się są zarzutem skarżących, dotyczącym braku właściwego umocowania przedstawiciela Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] – J.K., ponieważ takowe nie zachowało się w aktach sprawy. Jedną bowiem z podstawowych cech organów administracji publicznej jest możliwość upoważnienia osób związanych m.in. stosunkiem pracy z urzędem (stanowiącym jednostkę pomocniczą organu administracji publicznej, na którego czele stoi piastun organu jednoosobowego lub kolegialnego, jakim były prezydia rad narodowych) przez piastuna organu do działania w jego imieniu. Należy zatem domniemywać, iż skoro rozprawie wywłaszczeniowej przewodniczyła J.K. - jako przedstawiciel Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], to została ona stosownie umocowana do działania w imieniu organu administracji publicznej, który reprezentowała. Dodatkowo Minister wskazał, iż umocowania do działania nie były dołączane do akt sprawy, lecz przechowywane w aktach osobowych.

W dalszej części zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że orzeczenie z dnia [...] listopada 1950 r. zostało skierowane do byłych właścicieli nieruchomości, ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1950 r., Nr [...], poz. [...], a następnie przesłane do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. celem wywieszenia na tablicy ogłoszeń na okres 14 dni. Zdaniem Ministra nie stanowi rażącego naruszenia przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., brak wskazania w orzeczeniu wywłaszczeniowym właściwego wydziału Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], którego kierownik złożył podpis na tym rozstrzygnięciu.

Minister stwierdził ponadto, że postanowienie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r., nr [...] o sprostowaniu ww. orzeczenia wywłaszczeniowego, nie zawiera wad, które miałyby charakter rażący, i które uzasadniałyby wyeliminowanie tego postanowienia z obrotu prawnego, gdyż sprostowanie oczywistej omyłki organu wywłaszczeniowego poprzez doprecyzowanie miejsca ujawnienia wywłaszczonych parcel nr [...] i nr [...] w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w G. - KW [...], w ocenie Ministra, nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Powyższa omyłka nie zmieniała przedmiotu wywłaszczenia, gdyż pomimo nieprecyzyjnego podania tomu i wykazu księgi wieczystej, oznaczenie nieruchomości w orzeczeniu wywłaszczeniowym nie pozostawiało wątpliwości co do przedmiotu wywłaszczenia. Chodziło bowiem o trzy parcele położone w G. przy ul. [...], ujawnione na mapie nr [...] pod nr [...], [...] i [...], które stanowiły własność W. i R. małż. B. Wszystkie te dane znalazły się w opisie przedmiotu wywłaszczenia kwestionowanego orzeczenia, zaś powyższe materiały z akt postępowania wywłaszczeniowego (mapa nr [...], plan sytuacyjny, jak również wyciąg z księgi parcel oraz wyciągi z ksiąg wieczystych) zostały powołane w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - wnieśli H.M., L.M. i R.B., reprezentowani przez adw. J.B., zarzucając:

1) naruszenie uzasadnionego interesu prawnego skarżących;

2) naruszenie prawa materialnego i proceduralnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a zwłaszcza art. 156 § 1 pkt 2 i 7, ewentualnie § 2 Kpa oraz art. 158 § 2 Kpa, stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonych wnioskiem decyzji wywłaszczeniowych z przyczyn określonych w art. 156 Kpa, ewentualnie stwierdzenie naruszenia prawa, a nadto naruszenie przepisu dekretu wywłaszczeniowego oraz przepisów postępowania wywłaszczeniowego wymienionych w uzasadnieniu skargi;

3) wadliwe i (lub) niepełne zebranie materiału dowodowego w zakresie wykorzystania nieruchomości w latach 1939 - 1955, niewłaściwą ocenę zebranego materiału w zakresie ustaleń co do oceny istnienia przesłanek zastosowania dekretu wywłaszczeniowego, sprzeczność tych ustaleń z zebranym materiałem oraz art. 6, 7, 8, 11, 12 i 107 § 3 Kpa.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że z akt archiwalnych wcale jednoznacznie nie wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Dowództwa [...] w okresie od dnia 1 kwietnia 1945 r. do 1955 r. Okoliczność ta jest niepewna, a ciężar wykazania zaistnienia przesłanek zastosowania wywłaszczenia spoczywa na organie podejmującym czynności. Zatem, wbrew stanowisku zawartemu w zaskarżonej decyzji, brak jest podstaw do jednoznacznego przyjęcia, iż przesłanki dotyczące terminów władania nieruchomością przez Skarb Państwa – Dowództwo [...] zostały spełnione.

Skarżący nie zgodzili się również ze stwierdzeniem Ministra, że organ wywłaszczający posiadał możliwość zmiany celu, na który nieruchomość została zajęta przez Skarb Państwa i który stanowił podstawę wywłaszczenia nieruchomości określoną w art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. twierdząc, że faktyczna grabież okupanta polegająca na bezprawnym – w świetle ówczesnego prawa polskiego – zabraniu mienia obywateli RP i wyzucie ich z posiadania faktycznego jest uznawane przez Ministra za władanie przez Skarbu Państwa w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. W tym czasie mogła być mowa co najwyżej o władaniu Rzeszy Niemieckiej, a nie Skarbu Państwa. Ponadto – wbrew ustaleniom decyzji – brak jest dowodu zajęcia obiektu przed datą 9 maja 1945 r., a jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że wyzwolenie G. nastąpiło kilka tygodni wcześniej, tj. 28 marca 1945 r., to zdaniem skarżących jest mało prawdopodobne, by przejęcie nastąpiło na jeden z celów wskazanych w dekrecie, co było konieczną przesłanką jego stosowania. Odnosząc się do stwierdzenia Ministra, że w trakcie oględzin objętej wnioskiem wywłaszczeniowym nieruchomości ustalono, iż nieruchomość - budynek posadowiony na nieruchomości, użytkowany był na cele wojskowe, pełnomocnik skarżących podniósł, że protokół oględzin dotyczył stanu z roku 1950. W tym czasie w obiekcie znajdowało się więzienie i "katowania" prawdopodobnie tzw. Informacji Wojskowej Trudno zatem przyjąć, by wiezienie było uznane za tożsame z użytkowaniem na cele wojskowe. Według strony skarżacej, powołanie się na protokół oględzin rozprawy również jest nietrafne, gdyż jak wynika z zachowanego protokołu rozprawy wywłaszczeniowej, na parterze znajdowały się sklepy, a poza stwierdzeniem istnienia garaży milczy się na temat sposobu wykorzystania budynku oraz całej nieruchomości. Tak więc ustalenia Ministerstwa w tej części są dowolne i niezgodne z zebranym materiałem dowodowym.

Za nietrafnie uznano również stanowisko organu odwoławczego, że w związku ustaleniem wojskowego charakteru użytkowania, mając na uwadze wykładnię literalną art. 4 pkt 3 dekretu wywłaszczeniowego, organ stwierdził, iż wskazanie innego celu wywłaszczenia we wniosku z dnia 15 lipca 1950 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego oraz w orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia [...] listopada 1950 r., nie stanowiło naruszenia przepisów dekretu wywłaszczeniowego.

Decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. zarzucono również, iż nie odpowiada ona na zarzut skarżących, że w samym wniosku z dnia 15 lipca 1950 r. Dowództwo [...] wnosi o wywłaszczenie "na cele użyteczności publicznej" nie wskazując w ogóle i nie twierdząc nawet, że wywłaszczenie wymagane jest z uwagi na "interes obrony Państwa". Tym samym – zdaniem skarżących – Minister w sposób nieuprawniony dokonał utożsamienia desygnatu pojęcia "użyteczności publicznej" oraz innego pojęcia jakim jest "interes obrony Państwa". Skarżący zaznaczyli, że dekret przewidywał jako podstawę wywłaszczenia cele wojskowe, a nie zostały one wskazane we wniosku. Ponadto nie każde wywłaszczenie na rzecz podmiotu wojskowego jest podyktowane "interesem obrony Państwa", a tylko w takim wypadku możliwe było stosowanie procedur wywłaszczeniowych. Zważywszy na fakt wykorzystywania i przeznaczenia obiektu na cele więzienia tzw. Informacji Wojskowej, trudno uznać, że chodziło o to, że wywłaszczenie wymagane było interesem obrony Państwa. Również sam wniosek Dowództwa [...] z 1950 r. nie zawierał twierdzenia, by Rzesza Niemiecka zajęła nieruchomość na jeden ze wskazanych w art. 2.2 dekretu celów albo by w okresie objętym dekretem obiekt był objęty na cele obronne wymienione w tymże dekrecie lub na cele użyteczności publicznej. Kwestia ta winna być udokumentowana w aktach wywłaszczeniowych.

Następnie skarżący stwierdzili, że Minister w ogóle nie odniósł się do zarzutu bezprawnego wykorzystywania obiektu na cele publiczne lub wojskowe przez okupanta – jako przesłanki stosowania powojennego prawa. Zdaniem skarżących trudno uznać, że zagrabienie polskim obywatelom nieruchomości wykorzystywanych przez okupanta na jego cele związane z eksterminacją Narodu Polskiego mogło być uznane za równoznaczne z zajęciem na cele publiczne lub wojskowe w rozumieniu polskiego porządku prawnego.

Co do orzeczenia wywłaszczeniowego skarżący stwierdzili, że nie podano konkretnego celu wywłaszczenia, co jest istotną wadą prawną, nieocenioną przez organy nadzoru. Rażące naruszenie prawa polega również na braku uzasadnienia przyjęcia wniosku o wywłaszczenie w zakresie zaistnienia przesłanek tegoż wywłaszczenia. W uzasadnieniu pisemnym orzeczenia wskazano jedynie, że nieruchomość była "zajęta w okresie wojny 1939-1945", bez sprecyzowania przez kogo i na jaki cel. Ponadto wniosek z dnia 15 lipca 1950 r. zatwierdzony został nie przez ministra, lecz przez Głównego Kwatermistrza [...] - wiceministra [...], bez wskazania, że wiceminister działał z upoważnienia ministra, co jest istotną wadą formalną, niewłaściwie ocenioną w zaskarżonej decyzji. Podtrzymując zarzut, że Dowództwo [...] nie było podmiotem upoważnionym do samodzielnego występowania o wywłaszczenie H.M., L.M. i R.B. stwierdzili, że wniosek został podpisany przez osoby nieupoważnione i nie zawierał niezbędnej treści.

W skardze zaznaczono również, że organ nadzoru nie wziął pod uwagę, że w ogłoszeniu o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wskazano, że wywłaszczenie ma być dokonane nie na cele wojskowe - lecz na cele użyteczności publicznej w sytuacji, gdy w decyzji wywłaszczeniowej podano, że wywłaszcza się nieruchomość na cele wojskowe. Rozbieżność pomiędzy ogłoszeniem a decyzją stanowi rażące naruszenie prawa polegające na niedopuszczalnej zamianie celu wywłaszczenia, bez powiadomienia zainteresowanych. Ponadto podtrzymano zarzut co do nieprawidłowości ogłoszenia przez obwieszczenie wywieszone w dniu 25 września 1950 r. na tablicy ogłoszeń, a zdjęte 8 października 1950 r. Ogłoszenie nie wywieszono na 14, lecz na 13 dni. Jak wyjaśnili skarżący, kwestie obwieszczeń regulowały wówczas przepisy art. 13-15 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Dekret nie wyłączał stosowania tych przepisów, a wręcz do nich odsyłał. Tym samym istniała konieczność wywieszenia obwieszczenia na okres 14 dni. Okres ten mógł być skrócony, zgodnie art. 56 ust 1 ww. rozporządzenia, ale jedynie w sytuacji wywłaszczeń, gdy wymagał tego interes obrony Państwa. Po pierwsze, zdaniem skarżących, z treści obwieszczenia wynikało, że wywłaszcza się nieruchomość na cele użyteczności publicznej, a nie z uwagi na interes obrony Państwa, po drugie tryb 14-dniowego ogłoszenia (a nie 7-dniowego) przyjęło Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, co wynikało z pisma z dnia [...] listopada 1959 r.(zarządzenie o ogłoszeniu). Powyższe oznacza, że tryb określony w art. 56 ust. 1 nie został uznany i zastosowany. Natomiast zastosowany tryb 14-dniowego ogłoszenia został naruszony i nie można go obecnie sanować. Po trzecie, nawet gdyby ówcześnie zastosowano tryb nieprawidłowy (zbyt długi okres ogłoszenia), to i tak wobec wydania jasnego zarządzenia co do czasu ogłoszenia, a następnie jego niedochowania, mielibyśmy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, tj. zasady zaufania do decyzji władz administracyjnych.

Skarżący nie zgodzili się również z oceną Ministra, że zawiadamianie przez ogłoszenia było niewadliwe nawet w świetle wówczas obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 dekretu zawiadomienie i doręczenie do rąk właściciela lub posiadacza nieruchomości w toku czynności wstępnych postępowania przygotowawczego i wywłaszczenia (art. 6-25) zastępuje się przez ogłoszenie w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym i przez wywieszenie odpisu tych ogłoszeń w siedzibie właściwego zarządu gminnego lub miejskiego. Przepis ten mówi o czynnościach w postępowaniu wstępnym i samym wywłaszczeniu (art. 6-25 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym, w brzmieniu ustawy z dnia 30 marca 1939 r. (Dz. U. R. P. Nr 31, poz. 205)). Tym samym powstał problem, do którego nie odniesiono się należycie w skarżonej decyzji, a mianowicie, czy ogłoszenie, o którym mowa w dekrecie, miało być jednorazowe, czy też do każdej czynności wymienionej w art. 6-25 rozporządzenia. Zdaniem skarżących, z przyczyn podanych we wniosku, nawet w świetle dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., należało dokonywać wszystkich zawiadomień i doręczeń przewidzianych procedurą przewidzianą w rozporządzeniu z dnia 24 września 1934 r. oraz obowiązującą wówczas procedurą administracyjną zawartą w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, nie osobiście właścicielom, ale przez ogłoszenia. W przedmiotowej sprawie nie było tych ogłoszeń, m.in. brakuje ogłoszenia o terminie rozprawy administracyjnej, która miała miejsce w dniu [...] listopada 1950 r.

Skarżący podtrzymali zarzut nielegalnego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej (przeprowadzonej bez zawiadomień) w oględziny. Za aktualny uznali również zarzut przeprowadzenia rozprawy/oględzin przez pracownika PMRN bez upoważnienia, który ponadto wadliwie podpisał samo obwieszczenie wywieszone 25 września 1950 r. Za nielegalne skarżący uznali przeprowadzenie rozprawy w gmachu Miejskiej Rady Narodowej w G. jedynie w obecności przewodniczącego - przedstawiciela PWRN – J.K. W aktach nie było bowiem upoważnienia lub choćby powołania się na takie upoważnienie Prezydium WRN dla tej osoby. Nie podano również, czy i jaką funkcję w Prezydium ta osoba pełniła. Skarżący podtrzymali ponadto swoje stanowisko odnośnie podpisania decyzji przez Kierownika Wydziału - J. C. bez powołania się na upoważnienie Przewodniczącego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, kwestionując tym samym uprawnienie do wydania orzeczenia. Niepodanie imienia osoby, ani nazwy wydziału, którego miał być kierownikiem, jest naruszeniem reguł postępowania administracyjnego.

Co do kwestii postanowienia z dnia [...] listopada 1964 r. H.M., L.M. i R.B. nie zgodzili się, że było to orzeczenie o sprostowaniu błędów pisarskich w trybie wówczas obowiązującego art. 105 § 1 Kpa, lecz nowe orzeczenie dotyczące innych ksiąg wieczystych, a więc dotyczące merytorycznego rozstrzygnięcia, a nie omyłki, wydane po nowych ustaleniach faktycznych.

Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i ewentualnie decyzji poprzedzających oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W ocenie sądu skarga ma usprawiedliwione podstawy.

Orzeczenie o wywłaszczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1950 r., będące przedmiotem postępowania nadzorczego - jak wynika z jego treści - zostało wydane w oparciu o dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1935-1945 r. (Dz.U. Nr 20, poz. 138 ze zm. - dalej: dekret), bez sprecyzowania, które konkretnie jego przepisy stanowiły podstawę prawną wydanego orzeczenia. W sentencji orzeczenia wywłaszczeniowego wskazano, iż nieruchomość położoną w G. przy ul. [...], zapisaną w księdze wieczystej [...], tom [...] wykazu [...], jako własność B. W. i jego żony R., zajętą na cele wojskowe, wywłaszcza się na cele wojskowe.

Zgodnie z art. 1 ust.1 dekretu dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1) i znajdujących się w dniu wejścia w życie dekretu we władaniu Skarbu Państwa, związku samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu dopuszczalne było także wywłaszczenie nieruchomości zajętych w okresie od 1 września 1939 do 9 maja 1945 r. na cele wymienione w art. 2 pkt 1) i przewidziane w dniu wejścia w życie niniejszego dekretu na budowę, rozbudowę i przebudowę przedsiębiorstw państwowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi albo przejętych na własność Państwa.

Natomiast z art. 2 dekretu wynika, że wywłaszczenie dotyczyć może tylko tych nieruchomości, które zostały zajęte na wymienione, pod literami "a – f" cele, czyli: a) na cele budowy, rozwoju i utrzymania urządzeń komunikacji publicznej, b) na cele przedsiębiorstw podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, będących przedsiębiorstwami państwowymi lub przejętych na własność Państwa, c) na cele wojskowe, d) pod ulice i place publiczne, skwery, zieleńce, parki, place sportowe i cmentarze, e) pod zalesienia lub na melioracje, f) na cele użyteczności publicznej, oraz są nadal użytkowane na cele wymienione w pkt 1) lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów są przewidziane na cele wymienione w pkt 1) i zostały częściowo lub całkowicie zagospodarowane z funduszów publicznych bądź też zagospodarowanie ich jest przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż wywłaszczenie w trybie dekretu mogło nastąpić tylko przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: 1) wywłaszczana nieruchomość winna być w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r. zajęta na cele określone szczegółowo w art. 2 pkt 1 dekretu (art. 1 ust. 1 dekretu); 2) wywłaszczana nieruchomość winna być w dniu wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., we władaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych (art. 1 ust. 1 dekretu), 3) wywłaszczana nieruchomość winna być "nadal", (tj. w dniu wydania ostatecznej decyzji o wywłaszczeniu) użytkowana na cele określone szczegółowo w art. 2 pkt 1 dekretu, lub w planach zagospodarowania przestrzennego bądź w wytycznych do tych planów winna być przewidziana na cele określone szczegółowo w art. 2 pkt 1 dekretu (art. 2 pkt 2 dekretu); 4) wywłaszczana nieruchomość winna zostać częściowo lub całkowicie zagospodarowana z funduszy publicznych, względnie też jej zagospodarowanie winno być przewidziane do realizacji w pierwszej kolejności planu (art. 2 pkt 2 dekretu).

W niniejszej sprawie wywłaszczenie nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] nastąpiło na wniosek Głównego Kwatermistrzostwa Dowództwa [...] w G. z dnia 15 lipca 1950 r. We wniosku tym nie sprecyzowano na jaki cel nieruchomość ma być wywłaszczona wskazano zaś, iż składa się ona z 3 parcel budowlanych: budynek mieszkalny 4-piętrowy, budynek gospodarczy i garaż oraz, że "Dowództwo [...] jest w posiadaniu w/w nieruchomości od dnia 1 kwietnia 1945 r.". Z kolei w obwieszczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, wywieszonym w dniu 25 września 1950 r. zaznaczono, iż wszczyna się postępowanie wywłaszczeniowe na rzecz Skarbu Państwa – Dowództwa [...] na cele użyteczności publicznej. Dopiero w orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia [...] listopada 1950 r. jednoznacznie stwierdzono, iż nieruchomość wywłaszcza się na cel wojskowy.

W trakcie postępowania administracyjnego, jak i w zarzutach skargi, strona skarżąca podnosiła, iż rozbieżność pomiędzy ogłoszeniem a decyzją stanowi rażące naruszenie prawa polegające na niedopuszczalnej zamianie celu wywłaszczenia, bez powiadomienia zainteresowanych. Zdaniem jednak Ministra, powołującego się na treść przepisu art. 4 pkt 3 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., wnioski wywłaszczeniowe są wiążące dla wojewody, o ile dotyczą potrzeby, przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia. Organ uznał więc, że z wykładni literalnej tego przepisu wynika, że organ wywłaszczający posiadał możliwość zmiany celu, na który nieruchomość została zajęta przez Skarb Państwa, i który stanowił podstawę wywłaszczenia nieruchomości określoną w art. 2 pkt 1 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. Skoro więc wniosek z Głównego Kwatermistrzostwa Dowództwa [...] w G. z dnia 15 lipca 1950 r. nie zawierał wszystkich 3 elementów, będących wyznacznikiem jego mocy wiążącej dla wojewody, tj. nie precyzował potrzeby (celu) wywłaszczenia, stanowisko organu należy uznać za trafne. Co istotne także w sprawie, wniosek wywłaszczeniowy został zatwierdzony w takiej formie przez Wiceministra Obrony Narodowej gen. brygady – [...] (opatrzony okrągłą pieczęcią Ministerstwa Obrony Narodowej). W tym zakresie Sąd podziela też także argumentację organu, iż została spełniona przesłanka wynikająca z art. 3 ust. 2 dekretu, tj. zatwierdzenie wniosku przez właściwego ministra. Skoro więc, o tym na jaki konkretnie cel została wywłaszczona nieruchomość przy ul. [...] przesądziło orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia [...] listopada 1950 r., rolą organu nadzorczego była ocena czy materiał dokumentacyjny sprawy stanowił podstawę do stwierdzenia, iż w sprawie doszło do kumulatywnego spełnienia przesłanek wynikających z art. 1 i 2 dekretu.

Minister ustalił, że przedmiotowa nieruchomość była we władaniu Dowództwa [...] w okresie od dnia 1 kwietnia 1945 r. do 1955 r. Dokumentami potwierdzającymi tą okoliczność, według organu, są pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1956 r., nr [...] oraz protokół z rozprawy przeprowadzonej dnia [...] listopada 1950 r., podczas której ustalono także, iż nieruchomość - budynek posadowiony na nieruchomości, użytkowany był na cele wojskowe. W oparciu o taki stan faktyczny sprawy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wydało orzeczenie o wywłaszczeniu z dnia [...] listopada 1950 r. wskazujące, iż nieruchomość wywłaszcza się na cel wojskowy.

Jednakże, co istotne w sprawie, w ww. piśmie z dnia [...] listopada 1956 r. Prezydium stwierdziło: "nieruchomość przy ul. [...] w latach 1939-1945 była zajęta przez okupanta na cele wojskowe, czy faktycznie cała nieruchomość była zajęta Wydział Społ. Administr. nie jest w stanie dokładnie stwierdzić. Natomiast od 1945 r. do 1950 r. omawiana nieruchomość była użytkowana przez [...] Komendę [...], a od 1950 r. do 1955 r. Dowództwo [...] zajęło tą nieruchomość dla Urzędu [...].". Pomimo takiej treści pisma, Minister uznał, iż po pierwsze cała nieruchomość była zajęta na cel wojskowy, po drugie przyjął, iż przesłanki dotyczące terminów władania nieruchomością przez Skarb Państwa - Dowództwo [...] zostały spełnione, gdyż wywłaszczona nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa zarówno w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 9 maja 1945 r., jak i w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. tj. w dniu 16 kwietnia 1948 r., a także w dacie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego ([...] listopada 1950 r.). Tymczasem od 1955 r. nieruchomość była wykorzystywana przez P. [...] na cele zastępstwa procesowego.

W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie nie jest bezsporne czy cele wojskowe realizowała [...] Komenda [...] korzystając z całej nieruchomości, czy też z jej części, oraz w terminach wymaganych dekretem. W tym zakresie brak jakichkolwiek wyjaśnień organu poza ogólnym stwierdzeniem, iż nieruchomość zajęta była na cele wojskowe i odwołaniem się do jednego pisma z dnia 1 listopada 1956 r., z którego i tak należy wywieść odmienne wnioski, niż te które wywiódł organ.

Słusznie podniesiono w skardze, iż organ nie ustosunkował się także, czy ogłoszenie, o którym mowa w dekrecie (art. 4 ust. 1 pkt 4) miało być jednorazowe, czy też do każdej czynności wymienionej w art. 6-25 rozporządzenia. Ma to kluczowe znaczenie, gdyż w sprawie brakuje ogłoszenia o terminie rozprawy administracyjnej, która miała miejsce w dniu [...] listopada 1950 r. W materiale dokumentacyjnym znajduje się jedynie pismo Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] października 1950 r., skierowanie do Dowództwa [...] w G. o terminie rozprawy w przedmiocie wywłaszczenia z wniosku z dnia 15 lipca 1950 r. W aktach sprawy brak jest zawiadomień kierowanych do właścicieli nieruchomości, pomimo iż w protokole rozprawy z dnia [...] listopada 1950 r. wskazano, iż obwieszczenie o terminie rozprawy zostało ogłoszone w przepisanym trybie, zaś właściciele wywłaszczonej nieruchomości – W. i R. małż. B. nie stawili się na termin rozprawy, mimo prawidłowego zawiadomienia.

W konsekwencji, powyższe wskazuje na naruszenie art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. W omawianym zakresie organ nie wyjaśnił w dostateczny sposób aspektów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a ocena organu co do wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w art. 2 pkt 1) dekretu w dniu wydania orzeczenia o wywłaszczeniu ("nadal") narusza art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ niewłaściwie ocenił, bo praktycznie bez żadnej analizy, dlaczego uznał wykorzystanie przedmiotowej nieruchomości w dniu wydania orzeczenia za zgodne z celami wymienionymi w art. 2 pkt 1) dekretu i na jakiej podstawie oparł taką ocenę.

Jednocześnie, ponownie rozpoznając sprawę, organ wyjaśni na czym polegało "ugodowe załatwienie sprawy w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]", co wynika z pisma skarżących – cofnięcie pozwu - z dnia 5 grudnia 1991 r., kierowanego do Sądu Wojewódzkiego I Wydział Cywilny w [...].

W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.

-----------------------

16