Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 521/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4, art. 174 pkt 1-2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędziowie NSA Grzegorz Krzymień, Zygmunt Chorzępa (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Hanny G. i Pawła G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Po 2594/02 w sprawie ze skargi Hanny G. i Pawła G. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 27 września 2002 r., (...) w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz Hanny G. i Pawła G. kwotę 3.800 (trzy tysiące osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II FSK 521/05

U Z A S A D N E N I E

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2005 r. I SA/Po 2594/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Hanny i Pawła G. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 27 września 2002 r. w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że skarżący Hanna i Paweł G. wystąpili z wnioskiem do Urzędu Skarbowego w P.-W. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. z tytułu pobranej przez płatnika, (...) Zakłady Przemysłu Spirytusowego "P." SA zaliczki na podatek dochodowy w kwocie 138.835,60 zł od wypłaconego podatnikom świadczenia w kwocie 377.016 zł. na podstawie umowy zawartej pomiędzy zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi w Spółce a inwestorami: "S." SA. i "P." S.A. z Francji zwanej Pakietem Socjalnym Pracowników (...) Zakładów Przemysłu Spirytusowego "P." S.A.

Przedmiotowy pakiet zapewniał pracownikom Spółki "P." zatrudnienie przez okres 48 miesięcy od dnia wejścia w życie pakietu, a w przypadku niedotrzymania gwarancji zatrudnienia, Spółka wypłacała pracownikowi odszkodowanie, równe iloczynowi kwoty miesięcznego wynagrodzenia pracownika w chwili rozwiązania umowy i liczby pozostałych do upływu okresu gwarancji zatrudnienia.

Sąd uznał, że rozwiązanie umowy o pracę ze skarżącym nastąpiło na zasadzie porozumienia stron oraz że wypłacone świadczenie wynikało z pakietu socjalnego którego wysokość obliczono według określonych w nim zasad.

Organy podatkowe odmówiły skarżącemu stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. stwierdzając że spór dotyczy charakteru wypłaconego skarżącemu świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie przepisu art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ uznał się właściwym do rozpoznania skargi podatników na decyzje organów podatkowych.

Uznając, że wystarczające zanalizowanie przepisów Kodeksu pracy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Sąd pierwszej instancji skonstatował iż należy rozważyć czy wypłacone Antoniemu M, świadczenie, określone jako odszkodowanie należy do przychodu ze stosunku pracy czy też innego stosunku prawnego oraz czy należy ono do katalogu wolnych od podatków odszkodowań na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej.

Podzielając zapatrywanie Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 23 maja 2001 r. III ZP 25/00, że pakiety gwarancji pracowniczych należą do źródeł prawa pracy w rozumieniu przepisu art. 9 par. 1 Kodeksu pracy Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie można przyjąć jak chcą tego skarżący, że pakiet socjalny pracowników Spółki "P." w P. z dnia 16 lipca 2001 r. ma charakter umowy cywilnoprawnej na rzecz osób trzecich stosownie do art. 393 Kodeksu cywilnego. Zdaniem Sądu nie do przyjęcia jest również twierdzenie skarżących, że związki zawodowe, które zawierały pakiet działały z uprawnienia Skarbu Państwa, bądź by pakiet stanowił załącznik do umowy sprzedaży akcji Spółki "P." skoro brak w tym pakiecie odwołań do innych umów czy porozumień poza Zakładowym Układem Zbiorowym Pracy.

W preambule stwierdzono, że Pakiet określa gwarancje zatrudnienia i podstawowe sprawy wynikające ze stosunku pracy udzielone przez Inwestora jako większościowego właściciela akcji, przy jednoznacznym gwarantowaniu, że są to zobowiązania Spółki jako pracodawcy.

Wypłacone zatem na rzecz skarżących kwoty należy uznać za przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisu art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dalej uznając, że wypłacone świadczenie przewidziane w art. 7 ust. 1 Pakietu socjalnego, nie jest odszkodowaniem o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej, Sąd wskazał, że bez względu na to, pomiędzy jakimi podmiotami porozumienie zostało zawarte, to kwoty wypłacone Antoniemu M. stanowiło rekompensatę za zgodne z prawem, lecz przedwczesne w stosunku do gwarantowanego okresu zatrudnienia, rozwiązanie stosunku pracy.

Wypłacone świadczenie zdaniem Sądu nie było odszkodowaniem z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania dla którego podstawę prawną stanowiłby przepis art. 471 Kodeksu cywilnego w związku z przepisem art. 300 Kodeksu pracy, ponieważ brak jest przesłanki znaczenia odszkodowawczego w postaci istnienia szkody.

Dalej Sąd wskazał, że powyższą ocenę potwierdza dokument przedłożony przez skarżącego w postaci porozumienia o rozwiązanie umowy o pracę z dnia 3 października 2001 r. z którego wynika, że stosunek pracy Antoniego M. ustał na podstawie jego oświadczenia woli. Podatnik występował w sprawie jako pracownik a nie wierzyciel czy uprawniony oświadczając, że wypłacona mu kwota 575.661,46 zł wypełnia wobec niego wszelkie zobowiązanie wynikające z umowy o pracę.

Ustosunkowując się do powołanych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, Sąd niedopatrując się naruszenia prawa procesowego i materialnego podatkowego skargę Hanny i Pawła G. oddalił.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Hanny i Pawła G. zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2005 r. naruszenie przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 141 par. 4 cytowanej ustawy przez nienależyte uzasadnienie wyroku, orzekanie w oparciu o stan faktyczny nie dotyczący skarżących, co miało wpływa na treść orzeczenia, art. 106 cytowanej ustawy przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z umowy sprzedaży akcji PZPS "P." w P., mimo, że przeprowadzenie tego dowodu było niezbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, naruszenie art. 145 cytowanej ustawy przez nieuwzględnienie skargi i nie uchylenie skarżonych decyzji wydanych z naruszeniem prawa procesowego i materialnego. Nadto, skarga kasacyjna zarzuciła wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 3, art. 9, art. 10, art. 11, i art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 471, art. 353, 361 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy przez błędne pominięcie, iż źródłem odszkodowania przyznanego skarżącym są przepisy Kodeksu cywilnego.

Wskazując na powyższe zarzuty, autorzy skargi kasacyjnej wnieśli o jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji i obciążenie kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego uczestnika postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżących wskazał, iż Sąd wydał wyrok na podstawie stanu faktycznego dotyczącego innej osoby. Jak wynika z treści uzasadnienia skarżącego wyroku, przedmiotem rozważań Sądu było odszkodowanie wypłacone Antoniemu M. co stanowi podstawowy zarzut w sprawie. Taka wada skarżonego wyroku uzasadnia jego uchylenie albowiem taki wyrok wymyka się kontroli skargi kasacyjnej.

Skarżący wskazali, że mimo tego Sąd dokonał oceny zdarzeń w kontekście stanu odmiennego od sytuacji skarżącego, którego stanowisko pracy zostało zlikwidowane co stanowiło przyczynę rozwiązania umowy o pracę, przedstawili zarzuty merytoryczne dotyczące zaskarżonego wyroku.

Wskazując na fakt, że przyczyną otrzymania przez skarżącego świadczenia było niewykonanie przez Spółkę umowy Pakiet Socjalny, skarżący wywiedli, że podstawy żądania odszkodowania stanowi przepis art. 471 Kodeksu cywilnego i par. 7 wskazanej umowy co przesądza, iż otrzymane odszkodowanie zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej wolne jest od podatku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał co następuje:

Skarga kasacyjna Hanny i Pawła G. zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący podnieśli zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wynik sprawy przez nienależyte uzasadnienie wyroku i orzekanie w oparciu o stan faktyczny nie dotyczący skarżących oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez podatników, dopuszczenia się błędów w ustaleniach faktycznych będących podstawą zaskarżonego wyroku, które stanowią podstawy skargi kasacyjnej wymienione w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W szczególności trafny okazał się zarzut naruszenie przepisu art. 141 par. 4 ustawy dotyczący nienależytego uzasadnienia wyroku.

Oddalając skargę Hanny i Pawła G. na decyzję organów podatkowych odmawiających zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał go na podstawie stanu faktycznego dotyczącego Antoniego M., który prawdopodobnie tak jak skarżący był pracownikiem SA "P." w P. i otrzymał świadczenie na podstawie "pakietu socjalnego" z uwagi na zawarte "porozumienie o rozwiązanie umowy o pracę".

Skarżący podnoszą, iż stanowisko pracy Pawła G. zostało zlikwidowane i to stanowiło przyczynę rozwiązania stosunku pracy.

Oparcie rozstrzygnięcia w sprawie przez Sąd pierwszej instancji na stanie faktycznym dotyczącym innej osoby stanowi wadę uzasadniającą jego uchylenie, albowiem jego uzasadnienie nie spełnia wymogów art. 141 ust. 4 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Jeżeli zatem słuszny zarzut naruszenie wskazanego wyżej przepisu uzasadnia uchylenie wyroku rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy uznać za niecelowe, zwłaszcza że, brak ustalenia przez Sąd stanu faktycznego sprawy uniemożliwia jego kontrolę w kontekście stawianych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Dlatego, mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 cytowanej ustawy.