Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 498/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 21 ust. 1 i ust. 2, § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 170 poz 1393
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury  oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych
article: art. 52 ust. 2, art. 72 ust. 1 pkt 2, pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 978
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Zaskarżenie uzasadnienia decyzji oznacza zaskarżenie decyzji jako pewnej całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane. Elementy te wzajemnie się uzupełniają i powinny być oceniane łącznie. Uzasadnienie decyzji nie jest jej częścią, która mogłaby samodzielnie funkcjonować w obrocie. Dopuszczalność zaskarżenia uzasadnienia wynika tylko z faktu, iż stanowi ono obowiązkowy składnik decyzji, poddanej kontroli sądu stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Treścią skargi mogą być różne zarzuty dotyczące wyłącznie uzasadnienia, bowiem jego kształt, dokonane w nim ustalenia i wyrażone poglądy, przedstawiona wykładnia przepisów prawa materialnego i zastosowanie tych przepisów w konkretnym przypadku mają często dla strony istotne znaczenie, niezależnie od samej osnowy rozstrzygnięcia, które może być, tak jak w rozpoznawanej sprawie, korzystne dla skarżącego.

W przypadku uwzględnienia skargi uchyleniu podlega decyzja, a nie jej uzasadnienie. Sąd administracyjny orzeka bowiem o legalności zaskarżonej decyzji, co oznacza, że w każdym przypadku rozstrzygnięcie sądowe powinno odnosić się do podstawowego, koniecznego elementu decyzji, jakim jest rozstrzygnięcie (osnowa) decyzji. W istocie w takim przypadku chodzi o możność dokonania oceny zgodności z prawem także uzasadnienia decyzji, które pozostaje równouprawnionym z jej osnową elementem decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.).

Uzyskana z należytym wyprzedzeniem wiedza o tym, w jakim kierunku egzaminowany ma przejechać przez skrzyżowanie (§ 27 pkt 3 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami), jest warunkiem koniecznym do prawidłowego wykonania tego manewru.

Egzaminator musi podać egzaminowanemu polecenie dotyczące kierunku jazdy wszędzie tam, gdzie istnieje możliwość zmiany kierunku jazdy. Nie można wymagać od egzaminowego, by odgadywał intencje egzaminatora i domyślał się tego, w jakim kierunku ma jechać albowiem powinności takiej nie uzasadniają ani względy natury racjonalnej, ani normatywnej.

Polecenia egzaminatora muszą być jasne i zrozumiałe dla osoby zdającej. Powinny też być jej przekazane w odpowiednim czasie. Konsekwentnie, brak polecenia przed skrzyżowaniem nie może zostać oceniony jako polecenie wyraźne i jednoznaczne.

TEZY

Zaskarżenie uzasadnienia decyzji oznacza zaskarżenie decyzji jako pewnej całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane. Elementy te wzajemnie się uzupełniają i powinny być oceniane łącznie. Uzasadnienie decyzji nie jest jej częścią, która mogłaby samodzielnie funkcjonować w obrocie. Dopuszczalność zaskarżenia uzasadnienia wynika tylko z faktu, iż stanowi ono obowiązkowy składnik decyzji, poddanej kontroli sądu stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Treścią skargi mogą być różne zarzuty dotyczące wyłącznie uzasadnienia, bowiem jego kształt, dokonane w nim ustalenia i wyrażone poglądy, przedstawiona wykładnia przepisów prawa materialnego i zastosowanie tych przepisów w konkretnym przypadku mają często dla strony istotne znaczenie, niezależnie od samej osnowy rozstrzygnięcia, które może być, tak jak w rozpoznawanej sprawie, korzystne dla skarżącego.

W przypadku uwzględnienia skargi uchyleniu podlega decyzja, a nie jej uzasadnienie. Sąd administracyjny orzeka bowiem o legalności zaskarżonej decyzji, co oznacza, że w każdym przypadku rozstrzygnięcie sądowe powinno odnosić się do podstawowego, koniecznego elementu decyzji, jakim jest rozstrzygnięcie (osnowa) decyzji. W istocie w takim przypadku chodzi o możność dokonania oceny zgodności z prawem także uzasadnienia decyzji, które pozostaje równouprawnionym z jej osnową elementem decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.).

Uzyskana z należytym wyprzedzeniem wiedza o tym, w jakim kierunku egzaminowany ma przejechać przez skrzyżowanie (§ 27 pkt 3 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami), jest warunkiem koniecznym do prawidłowego wykonania tego manewru.

Egzaminator musi podać egzaminowanemu polecenie dotyczące kierunku jazdy wszędzie tam, gdzie istnieje możliwość zmiany kierunku jazdy. Nie można wymagać od egzaminowego, by odgadywał intencje egzaminatora i domyślał się tego, w jakim kierunku ma jechać albowiem powinności takiej nie uzasadniają ani względy natury racjonalnej, ani normatywnej.

Polecenia egzaminatora muszą być jasne i zrozumiałe dla osoby zdającej. Powinny też być jej przekazane w odpowiednim czasie. Konsekwentnie, brak polecenia przed skrzyżowaniem nie może zostać oceniony jako polecenie wyraźne i jednoznaczne.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Referent stażysta Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzja z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania P. B., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa L. z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego w zakresie kategorii A prawa jazdy P. M., który był prowadzony przez egzaminatora P. B. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w L.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

P. M. przystąpił do egzaminu praktycznego na prawo jazdy w zakresie kategorii "A" w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w L. w dniu [...] września 2015 r. Po prawidłowym wykonaniu zadań egzaminacyjnych na placu manewrowym ośrodka egzaminowania, P. M. przystąpił do części egzaminu, która była realizowana w ruchu drogowym. W czasie trwania tej części egzaminu, podczas jazdy ulicą K. w L., egzaminowany otrzymał polecenie przejechania na wprost przez skrzyżowanie z ulicą I. D. Ulica K. na tym skrzyżowaniu jest drogą podporządkowaną, oznakowaną znakiem pionowym B-20 "stop". Przed wjechaniem na skrzyżowanie Pan P. M. zatrzymał pojazd za linią bezwzględnego zatrzymania - stop, a przed linią przerywaną, wyznaczającą krawędź drogi poprzecznej posiadające pierwszeństwo przejazdu. W zaistniałej sytuacji egzaminator, którym był P. B., wydał polecenie zjechania ze skrzyżowania i zatrzymania się za skrzyżowaniem. Następnie poinformował o przerwaniu egzaminu z uwagi na niezastosowanie się do znaku B-20 "stop" polegające na niezatrzymaniu się w wyznaczonym do tego miejscu, tj.: przed znakiem poziomym P-12 - linia bezwzględnego zatrzymania - stop.

Nie zgadzając się z oceną zaistniałej na egzaminie sytuacji, P. M. skorzystał z przysługującego mu prawa i w dniu [...] października 2015 r. złożył w Wojewódzkim Ośrodka Ruchu Drogowego w L. pisemną skargę na przebieg egzaminu. W skardze stwierdził, że linia zatrzymania była niewidoczna oraz przedstawił pogląd, że kierowca nie ma obowiązku stosować się do znaków, których nie jest w stanie zauważyć.

Marszałek Województwa L. wskazał, że zgodnie z zapisem w § 21 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz.U. z 2002 r. Nr 170, poz.1393 ze zm.), znak B-20 "stop" oznaczał zakaz wjazdu na skrzyżowanie bez zatrzymania się przed drogą z pierwszeństwem oraz obowiązek ustąpienia pierwszeństwa kierującym poruszającym się tą drogą. Zatrzymanie powinno nastąpić w wyznaczonym w tym celu miejscu, a w razie jego braku - w takim miejscu, w którym kierujący może upewnić się, że nie utrudni ruchu na drodze z pierwszeństwem. Natomiast w myśl § 89 ust. 1, znak P-12 "linia bezwzględnego zatrzymania - stop" wskazuje miejsce zatrzymania pojazdu w związku ze znakami pionowymi B-20 lub B-32. W związku z tym, że zatrzymanie pojazdu nastąpiło za linią bezwzględnego zatrzymania, a przed krawędzią drogi poprzecznej, należy uznać, że manewr ten został wykonany z naruszeniem powyższych zapisów. Naruszenie to zostało wymienione w pozycji 9.1 tabeli nr 1 pt.: "Zachowania osoby egzaminowanej zagrażające bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego skutkujące przerwaniem egzaminu państwowego" stanowiącej załącznik nr 2 do obowiązującego w dniu egzaminu rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 995 ze zm.). W zaistniałym stanie rzeczy, egzaminator stosując się do zapisu § 16 pkt 1 rozporządzenia miał obowiązek przerwać egzamin z uwagi na to, że zachowanie osoby zdającej zagrażało bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego, tj.: zaistniały przesłanki wymienione w art. 52 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Ocena negatywna została wystawiona zgodnie z § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia.

Jednocześnie organ stwierdził również, że egzamin nie był przeprowadzony przez egzaminatora w sposób zgodny z przepisami ustawy. Z nagrania z egzaminu wynika, że egzaminator nie stosował się w trakcie egzaminu do zapisu § 27 pkt 3 obowiązującego w dniu egzaminu rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, zgodnie z którym podczas części praktycznej egzaminu państwowego egzaminator zobowiązany był do przekazywania osobie egzaminowanej poleceń dotyczących kierunku jazdy lub wykonania określonego zadania egzaminacyjnego, przy czym polecenia te nie mogły być sprzeczne z obowiązującymi na drodze zasadami ruchu drogowego lub stwarzać możliwości zagrożenia jego bezpieczeństwa.

Egzaminator prowadząc egzamin nie wydawał poleceń dotyczących kierunku jazdy przed niektórymi skrzyżowaniami przez które przejeżdżał P. M., gdzie istniała możliwość zmiany kierunku jazdy, a znaki drogowe nie wskazywały jednoznacznie dozwolonego kierunku jazdy na skrzyżowaniu. Egzaminator nie podał egzaminowanemu polecenia dotyczącego kierunku jazdy podczas przejazdu przez skrzyżowania na ulicy G. (na nagraniu godzina: 14:39:03), na ulicy M. (14:40:20 i 14:41:40), na Alei G. W. A. (14:41:51, 14:42:15 oraz 14:43:03). Polecenia, których egzaminator nie podawał, dotyczyły przejazdu na wprost przez skrzyżowania. Wskazać należy, że sposób podawania poleceń przez egzaminatora nie był jednolity podczas całego egzaminu, gdyż dwukrotnie w trakcie egzaminu, podczas jazdy na ulicy G. (14:38:33), na ulicy M. (14:40:18) oraz na ulicy K. (14:46:22), egzaminator wydał polecenia jazdy na wprost. W ocenie organu egzaminator w trakcie egzaminu państwowego powinien był podawać polecenia dotyczące kierunku jazdy przed każdym skrzyżowaniem, na którym istniała możliwość zmiany kierunku, a znaki drogowe nie wskazywały jednoznacznie dozwolonego kierunku jazdy przez skrzyżowanie. Również w przypadku, kiedy przejazd przez skrzyżowanie odbywał się na wprost. P. M. zbliżając się do skrzyżowania powinien być jednoznacznie poinformowany, w jakim kierunku będzie musiał jechać przez skrzyżowanie. Jako osoba egzaminowana powinien być skupiony w trakcie egzaminu na wykonywaniu manewrów, bez konieczności ewentualnego zastanawiania się w jakim kierunku przez skrzyżowanie przejechać.

Organ uznając, że egzamin przeprowadzony w sposób niezgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, stwierdził jednak, że ujawnione nieprawidłowości nie miały wpływu na jego wynik, co zadecydowało o odmowie unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego w zakresie kategorii A prawa jazdy P. M.

Odwołanie od decyzji Marszałka Województwa L. wniósł egzaminator P. B.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podzieliło w całości ustalenia i oceny organu pierwszej instancji.

Organ drugiej instancji wskazał, że z zapisu audiowizualnego przebiegu egzaminu zarejestrowanego kamerą umieszczoną w pojeździe poruszającym się za pojazdem egzaminacyjnym, na którym egzaminowany zdawał egzamin wynika, że egzaminowany podczas jazy ulicą K. w L. otrzymał polecenie przejechania na wprost przez skrzyżowanie z ulicą I. D. Ulica K. jest ulicą podporządkowaną na tym odcinku, oznakowaną znakiem pionowym B-20 "stop". Przed wjechaniem na skrzyżowanie egzaminowany zatrzymał pojazd za linią bezwzględnego zatrzymania - stop, a przed linią przerywaną, wyznaczającą krawędź drogi poprzecznej, posiadającej pierwszeństwo przejazdu. W takiej sytuacji egzaminator przerwał egzamin z uwagi na niezastosowaniu się do znaku B-20.

W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko, z którego wynika, że egzaminator właściwie ocenił zachowanie P. M. w trakcie egzaminu. Zgodnie z przepisem § 21 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2002 r., Nr 170, poz. 1393 ze zm.), znak B-20 "stop" oznacza zakaz wjazdu na skrzyżowanie bez zatrzymania się przed drogą z pierwszeństwem oraz obowiązek ustąpienia pierwszeństwa kierującym poruszającym się tą drogą. Zatrzymanie powinno nastąpić w wyznaczonym do tego celu miejscu, a w razie jego braku w miejscy, w którym kierujący może upewnić się, że nie utrudni ruchu na drodze z pierwszeństwem. Zgodnie z § 89 ust. 1, znak P-12 "linia bezwzględnego zatrzymania - stop" wskazuje miejsce zatrzymania pojazdu w związku ze znakami pionowymi B-20 lub B-32. Wskazane naruszenie zostało wymienione w poz. 9.1. tabeli nr 1, stanowiącej załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, a w świetle § 16 pkt 1 rozporządzenia egzaminator miał obowiązek przerwać egzamin, gdyż zachowanie egzaminowanego zagrażało bezpośrednio życiu i zdrowi innych uczestników ruchu drogowego. Stosownie do § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia została wystawiona ocena negatywna.

Jednocześnie organ podkreślił przy tym, że nie można było jednak pominąć oceny sposobu przeprowadzenia egzaminu przez samego egzaminatora, który - co zasadnie uznał organ I instancji - był przeprowadzony przez egzaminatora P. B. w sposób niezgodny z przepisami ustawy. Niemniej jednak ujawnione nieprawidłowości nie miały wpływu na końcowy wynik egzaminu.

Organ wskazał, że egzaminator nie stosował się do § 27 pkt 3 obowiązującego w dniu egzaminu rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, zgodnie z którym podczas części praktycznej egzaminu państwowego egzaminator zobowiązany był do przekazywania osobie egzaminowanej poleceń dotyczących kierunku jazdy lub wykonania określonego zadania egzaminacyjnego, przy czym polecenia te nie mogły być sprzeczne z obowiązującymi na drodze zasadami ruchu drogowego lub stwarzać możliwości zagrożenia jego bezpieczeństwa. Egzaminator prowadząc egzamin nie wydawał poleceń dotyczących kierunku jazdy przed wszystkimi skrzyżowaniami, przez które następował przejazd egzaminowanego a na których istniała możliwość zmiany kierunku jazdy, przy czym znaki drogowe nie wskazywały jednoznacznie dozwolonego kierunku jazdy na skrzyżowaniu. Egzaminator nie podawał egzaminowanemu polecenia dotyczącego kierunku jazdy podczas przejazdu przez skrzyżowania na ulicy G. (na nagraniu godzina: 14:39:03), na ulicy M. (14:40:20 oraz 14:41:40), na A. G. W. A. (14:41:51, 14:42:15 i 14:43:03).

Decyzja organu drugiej instancji została zaskarżona przez P. B. do sądu administracyjnego. Decyzję zaskarżono w całości, zarzucając jej:

1. naruszenie art. 15 k.p.a. i art. 138 k.p.a. polegające na nieodniesieniu się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów odwołania, a tym samym na naruszeniu przez organ II Instancji zasady dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym.

2. naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. wyrażające się w nieuwzględnieniu przez organ odwoławczy w swym rozstrzygnięciu zarzutów dotyczących uzasadnienia decyzji Marszałka Województwa, oraz dorozumianym uznaniu za dopuszczalne ujęcie wyłącznie w uzasadnieniu decyzji rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia przeprowadzenia egzaminu z naruszeniem przepisów ustawy, przy jednoczesnym braku odzwierciedlenia tego rozstrzygnięcia w treści sentencji skarżonej decyzji;

3. naruszenie art. 68 ust. 1 w zw. z art. 69 ust. 3 pkt 2 i w zw. z art. 72 ust 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami polegające na uznaniu przez Organ II Instancji, że Marszałek Województwa, w toku postępowania wszczętego na skutek skargi złożonej w trybie art. 68 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, w ramach swych uprawnień nadzorczych posiada również kompetencję do orzekania w przedmiocie przeprowadzenia egzaminu z naruszeniem przepisów prawa, jeżeli naruszenie to nie miało wpływu na wynik egzaminu;

4. naruszenie § 27 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach polegające na błędnym przyjęciu, że przepis ten nakłada na egzaminatora obowiązek określenia kierunku jazdy każdorazowo przy zbliżaniu się przez osobę egzaminowaną do skrzyżowania, bez względu na to, czy kierunek jazdy miałby ulec zmianie, czy też nie.

5. naruszenie art. 138 ust. 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu przez Organ II Instancji zaskarżonej decyzji Marszałka Województwa w mocy, pomimo że w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do jej uchylenia.

Wskazując na takie zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Organu II Instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I Instancji i przekazanie sprawy Organowi I Instancji do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem czynności w przedmiocie odmowy unieważnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikację do kierowania pojazdami (egzaminu praktycznego na prawo jazdy).

Organy administracji dokonały także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowały normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W postępowaniu prowadzonym na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc na podstawie przytoczonych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń.

Ustalenia dokonane przez organ wynikają z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów.

Podkreślić należy, że sam skarżący nie wskazuje w skardze dowodów, które mając istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zostałyby pominięte przez organy przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie.

Tytułem wstępu wskazać należy, że skarżący nie kwestionuje samej istoty zaskarżonej decyzji, którą odmówiono unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Nie zgadza się on z jej uzasadnieniem, w którym stwierdzono, że mimo braku podstaw do unieważnienia egzaminu, egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.

Powyższe obligowało Sąd do rozważania w pierwszej kolejności kwestii dopuszczalności tak sformułowanej skargi.

Przedmiotowe zagadnienie nie jest rozstrzygane jednolicie albowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również na brak przesłanek do przyjęcia, że zaskarżeniu do organu drugiej instancji, jak i skardze do sądu administracyjnego może podlegać część uzasadnienia organu administracji, którą kwestionuje strona postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1731/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie rozpoznającym sprawę opowiada się jednakże za poglądem odmiennym, wyrażonym między innymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 892/09 oraz wyroku z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1895/15 (oba orzeczenia publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny uznawał dopuszczalność wniesienie odwołania, w którym strona wskaże, że nie jest zadowolona wyłącznie z uzasadnienia wydanej decyzji, nie kwestionując samego rozstrzygnięcia, jak też argumentował za analogiczną możliwością przeprowadzenia przez sąd administracyjny kontroli decyzji administracyjnej pod względem jej legalności, także w przypadku, gdy w ocenie strony jedynie część tej decyzji (uzasadnienie), a nie jej całość, takie prawo narusza.

Stanowisko takie wyraził również już wcześniej tutejszy Sąd w wyroku z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt II SA/Lu 1488/03 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie podziela zatem pogląd, że zaskarżenie uzasadnienia decyzji oznacza zaskarżenie decyzji jako pewnej całości, której poszczególne elementy są ze sobą nierozerwalnie związane. Elementy te wzajemnie się uzupełniają i powinny być oceniane łącznie. Uzasadnienie decyzji nie jest jej częścią, która mogłaby samodzielnie funkcjonować w obrocie. Dopuszczalność zaskarżenia uzasadnienia wynika tylko z faktu, iż stanowi ono obowiązkowy składnik decyzji, poddanej kontroli sądu stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.

Treścią skargi mogą być różne zarzuty dotyczące wyłącznie uzasadnienia, bowiem jego kształt, dokonane w nim ustalenia i wyrażone poglądy, przedstawiona wykładnia przepisów prawa materialnego i zastosowanie tych przepisów w konkretnym przypadku mają często dla strony istotne znaczenie, niezależnie od samej osnowy rozstrzygnięcia, które może być, tak jak w rozpoznawanej sprawie, korzystne dla skarżącego.

W przypadku uwzględnienia skargi uchyleniu podlega decyzja, a nie jej uzasadnienie. Sąd administracyjny orzeka bowiem o legalności zaskarżonej decyzji, co oznacza, że w każdym przypadku rozstrzygnięcie sądowe powinno odnosić się do podstawowego, koniecznego elementu decyzji, jakim jest rozstrzygnięcie (osnowa) decyzji. W istocie w takim przypadku chodzi o możność dokonania oceny zgodności z prawem także uzasadnienia decyzji, które pozostaje równouprawnionym z jej osnową elementem decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.).

Z tych też względów opowiedzieć należało się za dopuszczalnością wniesionej w sprawie skargi.

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności zaskarżonej decyzji wskazać należy, że trafnie organy obu instancji stwierdziły brak podstaw do unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy.

Jak wynika z ustaleń organów egzaminowany podczas jazdy ulicą K. w L. otrzymał polecenie przejechania na wprost przez skrzyżowanie z ulicą I. D. Ulica K. jest ulicą podporządkowaną na tym odcinku, oznakowaną znakiem pionowym B-20 "stop". Przed wjechaniem na skrzyżowanie egzaminowany zatrzymał pojazd za linią bezwzględnego zatrzymania - stop, a przed linią przerywaną, wyznaczającą krawędź drogi poprzecznej, posiadającej pierwszeństwo przejazdu. W takiej sytuacji egzaminator przerwał egzamin z uwagi na niezastosowaniu się do znaku B-20.

Egzaminator właściwie ocenił to zachowanie w trakcie egzaminu. Zgodnie z przepisem § 21 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. z 2002 r., Nr 170, poz. 1393 ze zm.), znak B-20 "stop" oznacza zakaz wjazdu na skrzyżowanie bez zatrzymania się przed drogą z pierwszeństwem oraz obowiązek ustąpienia pierwszeństwa kierującym poruszającym się tą drogą. Zatrzymanie powinno nastąpić w wyznaczonym do tego celu miejscu, a w razie jego braku w miejscy, w którym kierujący może upewnić się, że nie utrudni ruchu na drodze z pierwszeństwem. Zgodnie z § 89 ust. 1, znak P-12 "linia bezwzględnego zatrzymania - stop" wskazuje miejsce zatrzymania pojazdu w związku ze znakami pionowymi B-20 lub B-32.

Wskazane wyżej naruszenie zostało wymienione w poz. 9.1 tabeli nr 1, stanowiącej załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 995 ze zm. - dalej jako "rozporządzenie w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami") w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, a w świetle § 16 pkt 1 rozporządzenia egzaminator miał obowiązek przerwać egzamin, gdyż zachowanie egzaminowanego zagrażało bezpośrednio życiu i zdrowi innych uczestników ruchu drogowego. Stosownie do § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia została wystawiona ocena negatywna.

Również z art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm. - dalej jako "ustawa o kierujących pojazdami") wynika, że część praktyczna egzaminu może zostać zakończona przed wykonaniem wszystkich określonych zakresem egzaminu zadań jedynie w przypadku, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego.

Kwestię sporną w rozpoznawanej sprawie stanowiło jednak ustalenie czy pomimo braku podstaw do unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy skarżący jako egzaminator przeprowadził egzamin w sposób niezgodny z przepisami ustawy, co stwierdziły organy obu instancji.

Wbrew odmiennym zarzutom i twierdzeniom skargi w kwestii tej podzielić należy ustalenia organów, albowiem uchybienie, którego dopuścił się skarżący przy przeprowadzeniu egzaminu praktycznego na prawo jazdy, ma charakter oczywisty.

Podzielając w tym zakresie obszerne i wyczerpujące wywody organów obu instancji wskazać należy, że zgodnie z § 27 pkt 3 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami egzaminator przekazuje osobie egzaminowanej polecenia dotyczące kierunku jazdy lub wykonania określonego zadania egzaminacyjnego; polecenia te nie mogą być sprzeczne z obowiązującymi na drodze zasadami ruchu drogowego lub stwarzać możliwości zagrożenia jego bezpieczeństwa.

Treść powyższej regulacji jest jasna i jednoznaczna, a wynika z niej bezwzględny nakaz przekazywania przez egzaminatora osobie egzaminowanej poleceń dotyczących kierunku jazdy.

W przedmiotowej sprawie, co trafnie ustaliły organy, przed częścią skrzyżowań, przez które następował przejazd egzaminowanego, egzaminator prowadząc egzamin nie wydawał poleceń dotyczących kierunku jazdy, przy czym nie były to skrzyżowania, na których znaki drogowe wskazywały jednoznacznie dozwolony kierunku jazdy na skrzyżowaniu, tj. były to skrzyżowania, na których istniała możliwość zmiany kierunku jazdy.

Takie zachowanie egzaminatora uznać należy za nieprawidłowe i sprzeczne z dyspozycją § 27 pkt 3 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami.

W przypadku każdego kierowcy podstawowym warunkiem racjonalnego i zgodnego z przepisami prowadzenia pojazdu w ruchu lądowym jest to, ażeby kierujący pojazdem zdawał sobie sprawę z tego, w jakim kierunku ma jechać.

Powyższe tym bardziej odnieść należy do osób poddawanych egzaminowi na prawo jazdy, których umiejętności i doświadczenie nie są z reguły zbyt duże.

Osoba egzaminowana powinna być skupiona w trakcie egzaminu na prawidłowym wykonywaniu zleconych jej manewrów, bez konieczności ewentualnego zastanawiania się nad tym, w jakim kierunku przez skrzyżowanie ma przejechać.

Uzyskana z należytym wyprzedzeniem wiedza o tym, w jakim kierunku egzaminowany ma przejechać przez skrzyżowanie, jest wręcz warunkiem koniecznym do prawidłowego wykonania tego manewru.

Nie można wymagać od egzaminowego, by odgadywał intencje egzaminatora i domyślał się tego, w jakim kierunku ma jechać albowiem powinności takiej nie uzasadniają ani względy natury racjonalnej, ani normatywnej.

Polecenia egzaminatora muszą być jasne i zrozumiałe dla osoby zdającej. Powinny też być jej przekazane w odpowiednim czasie. Konsekwentnie, brak polecenia przed skrzyżowaniem nie może zostać oceniony jako polecenie wyraźne i jednoznaczne.

Takie też jest ratio legis przepisu § 27 pkt 3 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami.

Przestrzeganie przez egzaminatora dyspozycji tego przepisu ma na celu zapewnienie egzaminowanemu wiedzy co do tego, w jakim kierunku powinien jechać.

Egzaminator musi więc podać egzaminowanemu polecenie dotyczące kierunku jazdy wszędzie tam, gdzie istnieje możliwość zmiany kierunku jazdy.

Jeżeli więc na danym skrzyżowaniu nie istniałaby możliwość zmiany kierunku jazdy to wówczas egzaminator nie musiałby podawać egzaminowanemu polecenia dotyczącego kierunku jazdy.

Konstatacja taka pozostaje jednak bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia z tej podstawowej przyczyny, że żadne ze skrzyżowań, w stosunku do których zarzucono egzaminatorowi naruszenie § 27 pkt 3 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, nie było skrzyżowaniem, na którym nie istniała możliwość zmiany kierunku jazdy.

Powyższe oznacza, że trafnie organy przypisały skarżącemu przeprowadzenie egzaminu w sposób niezgodny z przepisami, przy czym w tym konkretnie przypadku nieprawidłowości te nie dotyczyły wykonania manewru, który zadecydował o negatywnej ocenie egzaminu, a więc nie uzasadniały unieważnienia egzaminu (art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami).

Z tych też względów uznać należało, że organ nie naruszył wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

W szczególności organ nie naruszył przepisów art. 15 k.p.a. i art. 138 k.p.a.

Organ drugiej instancji, w kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu, wskazał na ustalenia, które legły u podstaw uznania, że skarżący przeprowadził egzamin na prawo jazdy w sposób niezgodny z przepisami, jak też dokonał obszernej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

W ten sposób organ odniósł się do zarzutów odwołania, co w realiach niniejszej sprawy, uznać należy za wystarczające.

W sprawie nie doszło także do naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. albowiem decyzje organów obu instancji zawierają wszystkie te elementy, które wymienione zostały w art. 107 § 1 k.p.a. W szczególności zaś wskazać należy, że w przypadku decyzji wydawanej w sprawie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy stwierdzenie faktu przeprowadzenia egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy powinno zostać zawarte w uzasadnieniu decyzji, a nie jej osnowie.

Błędnie zarzuca również skarżący organowi naruszenie art. 68 ust. 1 w zw. z art. 69 ust. 3 pkt 2 i w zw. z art. 72 ust 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami polegające na uznaniu przez organ II Instancji, że Marszałek Województwa, w toku postępowania wszczętego na skutek skargi złożonej w trybie art. 68 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, w ramach swych uprawnień nadzorczych posiada również kompetencję do orzekania w przedmiocie przeprowadzenia egzaminu z naruszeniem przepisów prawa, jeżeli naruszenie to nie miało wpływu na wynik egzaminu.

Skarżący myli tu kompetencje do orzekania w przedmiocie przeprowadzenia egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy (czego organ nie czynił) z uprawnieniem do ustalenia, czy egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy i czy nieprawidłowości te miały wpływ na wynik egzaminu.

Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik.

Z przepisu tego wynika zatem konieczność ustalenia czy egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy oraz tego czy ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu.

Właściwa realizacja powyższego unormowania zakłada zatem, że organ w pierwszej kolejności ocenia, czy przy przeprowadzeniu egzaminu praktycznego na prawo jazdy doszło do naruszenia przepisów ustawy. Jeżeli zaś stwierdzi takie naruszenia to w dalszej kolejności musi ocenić, czy zaistniałe nieprawidłowości miały wpływ na wynik egzaminu. Ustalenia te powinny zostać ujawnione w uzasadnieniu decyzji.

Skarżący odmawiając organowi prawa do ustalenia tego, czy egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, jeżeli naruszenie to nie miało wpływu na wynik egzaminu, rozumuje alogicznie albowiem nie da się ocenić, czy dana nieprawidłowość miała wpływ na wynik egzaminu jeżeli wcześniej nie ustali się tego, czy w ogóle doszło do przeprowadzenia egzaminu w sposób niezgodny z przepisami ustawy.

Z przyczyn przedstawionych już powyżej za niezasadne uznać należy także postawione w skardze zarzuty naruszenia § 27 ust. 3 rozporządzenia w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz art. 138 ust. 1 pkt 1 k.p.a.

W zakończeniu wskazać należy, że zgodnie z art. 72 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami marszałek województwa jest upoważniony do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie unieważnia egzaminu państwowego na prawo jazdy. Wszczęcie takiego postępowania obligowało także organ do jego zakończenia w drodze decyzji.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.