Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1569/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 15, 22
journal: Dz.U. 2019 poz 2407
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

SENTENCJA

Dnia 18 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1569/21 U Z A S A D N I E N I E

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchyliło decyzję Burmistrza Miasta M. z [...] grudnia 2020 r. nr [...] uchylającą z dniem [...] października 2020 r. prawo do przyznania świadczeń wychowawczych oraz wypłatę świadczeń przyznanych T. W. na dzieci informacją z [...] lipca 2019 r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

T. W. wnioskiem z [...] lipca 2019 r. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci Z.W., J. W. i H. W. na okres świadczeniowy 2019/2021.

Burmistrz Miasta M. informacją z [...] lipca 2019 r. przyznał wnioskodawcy świadczenia wychowawcze na dzieci w okresie od [...] października 2019 r. do [...] maja 2021 r.

Pismem z [...] sierpnia 2020 r. A. W. – matka dzieci wystąpiła do organu I instancji z prośbą o zaprzestanie wypłacania świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci T. W. (ojcu) i przyznanie świadczenia matce wskazując m.in., że mąż jako pierwszy złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, jednak od 2019 r. środki uzyskane z tego tytułu sporadycznie przeznacza na utrzymanie dzieci. Otrzymywane świadczenie przeznacza on na potrzeby własne lub gromadzi je na koncie. A. W. zaznaczyła, że mąż ma założoną niebieską kartę oraz że w związku z przemocą w rodzinie wniesiony został akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w [...]. Wniesiony ponadto został pozew o rozwód. A. W. podkreśliła, że to ona zajmuje się dziećmi i ponosi koszty ich utrzymania. Do pisma załączone zostało postanowienie Sądu Okręgowego [...] w [...] z [...] maja 2020 r. sygn. akt [...], mocą którego udzielono zabezpieczenia z tytułu kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci stron na czas trwania postępowania rozwodowego i zobowiązano T. W. do płacenia matce dzieci kwoty łącznie [...] zł. W uzasadnieniu postanowienia wskazano m.in., że T. W. jest osobą bezrobotną i utrzymuje się z pobranego świadczenia 500+. Sąd zaznaczył jednocześnie, że nie brał pod uwagę kwestii związanych z tym, które z rodziców

pobiera świadczenie wychowawcze i na jakie cele je przeznacza. Kwot tych nie bierze się pod uwagę przy ustalaniu zakresu, w jakim rodzice mają przyczyniać się do utrzymania dzieci. Spór między rodzicami w tej kwestii powinien zostać rozstrzygnięty w drodze stosownej decyzji organu wypłacającego świadczenie po przedstawieniu mu oświadczeń bądź rozstrzygnięć co do tego, kto sprawuje rzeczywistą opiekę nad dziećmi.

W tej sytuacji [...] września 2020 r. przeprowadzony został rodzinny wywiad środowiskowy z A. W. celem ustalenia kto faktycznie sprawuje opiekę i kto łoży na utrzymanie dzieci. Z wywiadu wynika, że A. W. i T. W. są małżeństwem, jednak z powództwa A. W. przed Sądem Okręgowym [...] w [...] toczy się postępowanie w sprawie o rozwód. Oboje rodzice mają pełnię władzy rodzicielskiej nad dziećmi. Mieszkają w tym samym domu. A.W. jako jedyna z rodziców pracuje i finansuje wszelkie wydatki związane z utrzymaniem i wychowaniem dzieci. T. W. nie był obecny podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. W dniu [...] września 2020 r. A.W. wystąpiła zaś z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres do [...] maja 2020 r.

Burmistrz Miasta M. w związku z niemożnością nawiązania kontaktu z T.W. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, pismem z

[...] października 2020 r. wezwał ww. do złożenia wyjaśnień dotyczących pobierania

przez niego świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci. Organ pouczył jednocześnie, że zgodnie z art. 23 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wypłata świadczenia wychowawczego podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba otrzymująca to świadczenie odmówiła udzielenia lub nie udzieliła wyjaśnień w sprawie.

T. W. w piśmie z [...] października 2020 r., odpowiadając na wezwanie wskazał, że świadczenia wychowawcze przyznane mu na dzieci przeznacza na pokrycie części wydatków wynikających z przyjętego modelu wychowawczego, w celu jak najlepszej opieki nad dziećmi i zaspokojenia ich istotnych potrzeb życiowych. Przykładowe wydatki tego rodzaju to zabawki, zabiegi medyczne i lekarstwa, wycieczki (przejazdy i noclegi), basen, książki, żywność, artykuły piśmienne i artystyczne,

odzież. Do pisma nie zostały załączone dowody potwierdzające wydatki.

W tej sytuacji Burmistrz Miasta M. zawiadomieniem z [...] października 2020 r. poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego, a następnie decyzją z [...] grudnia 2020 r. uchylił z dniem [...] października 2020 r. prawo do przyznania świadczeń wychowawczych oraz wypłatę świadczeń przyznanych na dzieci informacją z [...] lipca 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że świadczenie

wychowawcze przysługuje tylko tym wykonującym władzę rodzicielską rodzicom,

którzy mieszkając wspólnie z dzieckiem, opiekują się nim i zaspokajają jego potrzeby życiowe, pokrywając wydatki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka. Organ zaznaczył, że w toku postępowania ustalono, że to matka ponosi niezbędne koszty utrzymania dzieci. A. W. przedstawiła dowody potwierdzające ponoszenie tych kosztów od stycznia 2020 r. do września 2020 r. T. W. nie przedstawił dowodów w sprawie w wyznaczonym terminie, co oznacza, że nie spełnia on już przesłanek do otrzymania świadczenia wychowawczego i żadnego znaczenia nie ma

to, czy złożył wniosek o przyznanie świadczenia jako pierwszy. Burmistrz Miasta M. podkreślił, że w przypadku, gdy kilka osób wystąpi o świadczenie wychowawcze na to samo dziecko, decyduje okoliczność, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem.

T. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając, że organ

I instancji dokonał wybiórczej i błędnej interpretacji uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego [...] z [...] maja 2020 r. Podniósł również zarzuty dotyczące prawidłowości działań podejmowanych wobec niego przez organ I instancji po złożeniu przez A.W. wniosku o przyznanie jej prawa do świadczenia

wychowawczego na dzieci, w tym przebieg postępowania administracyjnego w

sprawie uchylenia przyznanego prawa do świadczeń wychowawczych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że zaistniały przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji organu I instancji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Organ odwoławczy wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady jego przyznawania i wypłacania określone zostały w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924).

Organ przytoczył treść art. 4, art. 15 i art. 22 ww. ustawy i podkreślił, że świadczenie wychowawcze przysługuje tylko tym wykonującym władzę rodzicielską rodzicom, którzy mieszkając wspólnie z dzieckiem, opiekują się nim i zaspokajają jego potrzeby życiowe, pokrywając wydatki związane z wychowaniem i utrzymaniem

dziecka. Na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie jest wykluczone, że taka faktyczna opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez oboje rodziców, wtedy o uprawnieniu rodzica decyduje data złożenia wniosku.

Natomiast w przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica drugi rodzic złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym

dzieckiem, konieczne jest zbadanie, która z ww. osób faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. SKO zaznaczyło, że należy się przy tym posłużyć kilkoma kryteriami, które pozwolą na jednoznaczne ustalenie, który z rodziców rzeczywiście sprawuje opiekę

nad dzieckiem, takimi jak posiadanie władzy rodzicielskiej, wspólne zamieszkiwanie i przebywanie z dzieckiem, zaspokajanie jego potrzeb bytowych, wychowawczych i emocjonalnych, wychowanie i utrzymanie. Wszystkie te kryteria powinny wystąpić kumulatywnie. Ustalenie powyższych faktów następuje w drodze wywiadu środowiskowego, o jakim mowa w ustawie o pomocy społecznej.

W ocenie Kolegium decyzja uchylająca prawo T.W. do świadczenia wychowawczego na dzieci przyznane informacją z [...] lipca 2019 r. jest przedwczesna, zaś organ I instancji prowadząc postępowanie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez co naruszył art. 7, art. 77 § 1

i art. 107 § 3 kpa, a w szczególności nie wyjaśnił jednoznacznie wątpliwości co do faktu sprawowania opieki nad dziećmi, utrzymywania ich i zaspokajania ich potrzeb przez ojca.

Zdaniem organu odwoławczego w związku z tym, że wywiad środowiskowy z T. W. nie został dotąd skutecznie przeprowadzony, konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego przez organ I instancji przez przeprowadzenie wywiadu (zlecenie jego przeprowadzenia) na okoliczność wspólnego zamieszkiwania przez stronę wraz z dziećmi i sprawowania nad nimi opieki (art. 22 w zw. z art. 4 ust.

2 pkt 1 ww. ustawy) oraz na okoliczność wydatkowania otrzymywanych świadczeń wychowawczych zgodnie z ich celem, tj. na zaspokojenie potrzeb dzieci (art. 15 ust. 1 ustawy). W toku postępowania T.W. złożył wprawdzie wyjaśnienia na piśmie, nie przedstawił jednak żadnych dowodów (np. rachunków, faktur) potwierdzających sposób wydatkowania przyznanych świadczeń.

Kolegium podkreśliło, że dopiero w razie jednoznacznego ustalenia, na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że rodzic, któremu zostało przyznane świadczenie wychowawcze, nie sprawuje opieki nad

dziećmi (gdyż np. nie mieszka z dziećmi), albo nie wydatkuje świadczeń zgodnie z ich celem, powinno dojść do wzruszenia prawa do świadczenia przyznanego osobie, która nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem i przyznania świadczenia temu wnioskodawcy, który tę opiekę sprawuje. Konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wynika wprost z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ocenie organu w toku postępowania wyjaśniającego będzie podlegała także ewentualna odmowa lub uchylanie się od wywiadu na okoliczność sprawowania opieki nad dziećmi.

SKO w [...] wskazało, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji dokona ustaleń we wskazanym wyżej zakresie i dopiero wówczas rozstrzygnie, czy zaistniały podstawy do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego

przyznanego T. W. na podstawie informacji z [...] lipca 2019 r.

T.W. wniósł sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając, że jest ona wadliwa. Zdaniem skarżącego Kolegium dokonało błędnych i niezgodnych z prawdą ustaleń faktycznych. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podkreślił w szczególności, że środki ze

świadczeń wychowawczych przeznacza na dzieci. Zarzucił organom szereg nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu, w tym stronniczość, ignorowanie składanych przez niego pism i wyjaśnień dotyczących spraw rodzinnych, a także nieuwzględnienie wywiadu środowiskowego z [...] marca 2020 r. Zakwestionował

ponadto prawidłowość wywiadu środowiskowego z [...] września 2020 r. oraz zarzucił podejmowanie przez organ działań wykraczających poza ramy prawne, takich jak przeinaczanie informacji, zatajanie przed sądem istotnych faktów, odmowę udzielania informacji, słowne napaści.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na sprzeciw wniosło o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako

P.p.s.a., sprzeciw przysługuje od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa, tj. od

decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu pierwszej instancji

i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Stosownie do

treści art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa.

W myśl art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że kontrola zgodności

z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd

oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się

od załatwienia sprawy co do jej istoty. Sąd nie jest natomiast uprawniony do badania innych ewentualnych naruszeń prawa, jakie mogły mieć miejsce w sprawie, a

zwłaszcza naruszeń prawa materialnego.

Zauważyć należy, że decyzja w trybie art. 138 § 2 kpa może być wydana wyjątkowo i dotyczy co do zasady sytuacji, gdy organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji przeprowadził postępowanie wyjaśniające z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, skutkiem czego nie zostały w nim poczynione ustalenia wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o normy prawa materialnego, a zakres postępowania, jakie winno jeszcze zostać przeprowadzone przekracza granice postępowania uzupełniającego, które może przeprowadzić organ odwoławczy, stosownie do art. 136 kpa.

Zaznaczyć przy tym trzeba, że art. 138 § 2 kpa musi być interpretowany łącznie

z art. 136 kpa zakreślającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Umożliwia on organowi odwoławczemu przeprowadzenie

dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów bądź zlecenia przeprowadzenia takiego postępowania organowi pierwszej instancji. Przepis ten określa zatem granice postępowania wyjaśniającego (dowodowego) przed organem odwoławczym. Wynika z niego, że organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego w jego całokształcie, tzn. nie jest obowiązany do ponownego zgromadzenia wszystkich dowodów celem ustalenia rzeczywistego stanu sprawy administracyjnej. Ocena prawidłowości zaskarżonej

decyzji wymaga jednak od organu odwoławczego ustalenia, czy organ pierwszej

instancji zgromadził całokształt materiału dowodowego i właściwie ocenił zebrane w sprawie dowody. Przepis art. 136 kpa może mieć zatem zastosowanie wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że materiał zebrany przez organ pierwszej instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub część materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem prawa w sposób uniemożliwiający uznanie pewnych faktów za udowodnione, przy czym, w obu tych przypadkach organ odwoławczy powinien ocenić, czy nie ma podstaw do wydania decyzji kasacyjnej.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się ponadto, że wydanie decyzji kasacyjnej, może mieć miejsce także wówczas, gdy wprawdzie postępowanie pierwszoinstancyjne nie było dotknięte istotnymi uchybieniami proceduralnymi, ale już po wydaniu w sprawie rozstrzygnięcia zaistniały zdarzenia skutkujące dezaktualizacją materiału dowodowego, mającego dla jej załatwienia kluczowe znaczenie, a uniemożliwiające jego dalsze wykorzystanie. Wydanie w takich warunkach decyzji przewidzianej w art. 138 § 1 kpa, naruszałoby ustanowioną w art. 15 kpa zasadę gwarantującą stronie prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie, a więc również możliwość dwukrotnej weryfikacji dowodów w niej zgromadzonych.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja z [...] marca

2021 r. nie narusza prawa.

Zdaniem Sądu prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji

Burmistrza Miasta M. z [...] grudnia 2020 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na stwierdzone uchybienia i konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.).

Stosownie do art. 4 ust. 2 pkt 1 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, zgodnie z którym w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

W myśl natomiast art. 22 tej ustawy, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W

przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia

wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o

pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.

Zgodnie zaś z art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w

tym również w przypadku, o którym mowa w art. 5a lub art. 22, wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy

społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19

lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu weryfikacji tych wątpliwości.

Jak wynika z powołanych wyżej przepisów rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawca należy do podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 2 ww. ustawy. Następnie powinien zbadać, czy zachodzi przesłanka wspólnego zamieszkiwania

rodziców i ich dziecka i ustalić, czy wnioskodawca sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, którego dotyczy wniosek. Natomiast w razie zbiegu prawa do świadczeń zastosowanie ma ww. art. 22 ustawy z dnia 16 lutego 2016 r. Przepis ten określa

zasady ustalania prawa do świadczenia wychowawczego i wypłaty świadczenia na rzecz dziecka (dzieci) w przypadku dwóch lub więcej osób wnioskujących o to świadczenie.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stosownie do art.

22 powołanej ustawy uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest ten rodzic, który zamieszkuje wspólnie z dzieckiem, sprawuje nad nim bezpośrednią opiekę, względnie opiekę naprzemienną i który pierwszy wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia, jeśli oboje rodzice odpowiadają dwóm pierwszym warunkom. Innymi słowy, jeżeli faktyczna opieka sprawowana jest przez oboje rodziców i nie ma żadnych wątpliwości w tej kwestii, to o prawie do świadczenia decyduje kolejność złożenia wniosku. Jeżeli natomiast występują jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie, tj. np. w sytuacji, gdy o świadczenie występują osoby, z których każda twierdzi, że sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem z wyłączeniem pozostałych lub gdy rodzic złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia już po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie innemu rodzicowi i pojawi się wątpliwość co do sprawowania opieki nad dzieckiem przez rodzica otrzymującego świadczenie, obowiązkiem organu jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia w jaki sposób faktycznie opieka nad dzieckiem (dziećmi) jest sprawowana.

Jak słusznie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, aby dokonać jednoznacznych ustaleń, który z rodziców rzeczywiście sprawuje opiekę nad dzieckiem, organ powinien posłużyć się takimi kryteriami jak posiadanie władzy rodzicielskiej, wspólne zamieszkiwanie i przebywanie z dzieckiem, zaspokajanie jego potrzeb bytowych, wychowawczych i emocjonalnych, wychowanie i utrzymanie. Ustalenie powyższych faktów może nastąpić zaś w drodze wywiadu środowiskowego,

o jakim mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przy czym zaznaczyć trzeba, że organ może posłużyć się również innymi środkami dowodowymi określonymi w kpa, takimi jak np. dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny, czy też przesłuchanie stron. Nie ulega jednak wątpliwości, że kwestia powyższa powinna zostać jednoznacznie wyjaśniona. W sytuacji natomiast, gdy przeprowadzone przez organ postępowanie dowiedzie, że osoba, która świadczenie otrzymała, nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, powinno dojść do wzruszenia decyzji przyznającej świadczenie osobie, która faktycznej opieki nie sprawuje i przyznania świadczenia temu wnioskodawcy, który tę opiekę sprawuje.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że zebrany w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę, który z rodziców sprawuje faktyczną opiekę na dziećmi i że opieka ta nie jest sprawowana przez oboje rodziców. Jak wynika z analizy akt oboje rodzice – mimo toczącego się postępowania rozwodowego - mieszkają w tym samym domu i mają pełnię władzy rodzicielskiej nad dziećmi, co potwierdziła m.in. A. W. podczas przeprowadzonego [...] września 2020 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego. Stosowny wywiad środowiskowy z T. W. nie został przeprowadzony. Oboje rodzice twierdzą zaś, że każdy z nich z osobna sprawuje faktyczną opiekę nad dziećmi, ponosi koszty ich utrzymania i zaspokaja niezbędne potrzeby.

Nie ulega wątpliwości, że w sprawie konieczne jest zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia przedmiotowej kwestii, w tym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z ojcem dzieci. Stosowny wywiad środowiskowy pozwoli na ustalenie wszystkich opisanych wyżej elementów sprawowania opieki nad dziećmi. Przy czym zaznaczyć trzeba, że – jak wyżej wskazano – prowadząc postępowanie organ może posłużyć się ponadto innymi środkami dowodowymi określonymi w kpa. Oczywiste jednak jest, że kwestia

powyższa powinna zostać jednoznacznie wyjaśniona.

Prawidłowo zatem Kolegium uznało, że organ I instancji nie wyjaśnił należycie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czym naruszył art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i

art. 80 kpa. W sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego

w znacznym zakresie. Tym samym zaistniały przesłanki uzasadniające uchylenie

decyzji Burmistrza Miasta M. z [...] grudnia 2020 r. i przekazania sprawy do

ponownego rozpatrzenia temu organowi.

W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że wniesiony sprzeciw jest

bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Przy czym jeszcze raz podkreślić trzeba, że rozpoznając sprzeciw Sąd ocenia wyłącznie czy w

okolicznościach faktycznych sprawy organ odwoławczy słusznie uznał, że zostały spełnione wymogi do zastosowania art. 138 § 2 kpa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.