Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 463/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 8 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Mirella Ławniczak ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi T. M., J. M., K. M., T. M., M. M., P. K., M. M., P. M., M. M., E. R. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2008 rok oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. o nr [...] Prezydent Miasta [...] ustalił A. B., P. K., K. M., M. M., J. M., M. M., P. M., T. M., T. M., M. M., E. R. podatek za rok 2008 od nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] w kwocie 25 279,00 zł .

W odwołaniu od decyzji strona reprezentowana przez pełnomocnika podniosła zarzut przedawnienia oraz szereg naruszeń natury procesowej i materialnej. Przede wszystkim podkreślono, iż odwołujący się adresaci decyzji nie byli w roku 2008 właścicielami w/w nieruchomości , niedopuszczalne było również wpisanie skarżących do ewidencji gruntów i budynków jako właścicieli, skoro dopiero Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 14 lipca 2009 roku o sygnaturze [...] orzekł o uzgodnieniu stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej. Przy czym domniemanie ,że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym i że prawo wykreślone nie istnieje działa dopiero od chwili dokonania wpisu. Tym samym błędnie organ wpisał odwołujących się jako właścicieli spornej nieruchomości już w roku 2004. Podniesiono również w środku odwoławczym, iż brak w aktach sprawy postanowienia o zawieszeniu postępowania z uwagi na śmierć A. M., zarzucono zbyt późne zawieszenie postępowania w związku ze śmiercią J. K. Podniesiono, iż decyzja wymiarowa została wydana dopiero 9 miesięcy od daty wszczęcia postępowania podatkowego.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 roku, o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 14 lipca 2010 roku na nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] ustalono, iż przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie stanowią budynki mieszkalne poniżej 2,20 m wys. o pow. 226,38 m2, budynki mieszkalne powyżej 2,20 m wysokości o pow. 5166, 75 m2, budynki pozostałe poniżej 2,20 m wysokości o pow.16 m2, budynki pozostałe powyżej 2,20 m wysokości o pow. 551,65 m2, budynki pozostałe związane z działalnością gospodarczą powyżej 2,20 m wysokości o pow. 874,21 m2, grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. 17.657,00 m2 oraz pozostałe grunty o pow.3.634,oo m2. Organ podkreślił, iż w decyzji uwzględniono, że J. K. zmarł w dniu 6 sierpnia 2005 roku i spadek po nim objął P. K., i do niego właśnie adresowana była decyzja organu I instancji. Ponadto podkreślono, iż nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania za rok podatkowy objęty niniejszym postępowaniem, bowiem postępowanie zawieszone było z urzędu za lata 2003-2006, a nie za rok 2008.

Skarżący T. M., J. M., K. M., T. M., M. M., P. K., M. M., P. M., M. M., E. R. i A. B. skorzystali z prawa zaskarżenia decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucili organom obrazę art. 2 Konstytucji, błędne ustalenia faktyczne, błędne wskazanie podstawy prawnej. Skarżący uznali, iż w roku 2008 nie byli jeszcze właścicielami nieruchomości, bo dopiero prawomocny w dniu 10 marca 2010 roku wyrok Sądu Rejonowego w [...] spowodował ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej. Skarżący uznali też, iż organy pominęły dowód z postanowień z dnia 24 lipca i 28 lipca 2006 roku o zawieszeniu postępowań, postanowień z dnia 12 listopada 2009 roku o podjęciu zawieszonych postępowań, wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 lipca 2009 roku. Podniesiono, iż decyzja organu podatkowego dotyczy roku 2008 i nie określono w niej daty, do której należy zapłacić poszczególne raty.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 w/w ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W przedmiotowej sprawie kwestią sporną było, czy organy były uprawnione na podstawie wpisu do ewidencji gruntów i budynków uznać Skarżących za podatników podatku od nieruchomości za rok 2008, a w konsekwencji, czy na Skarżących ciążył obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości. Niespornym zaś był fakt, iż decyzją Ministra Gospodarki z dnia 25 stycznia 2002 r. i Ministra Infrastruktury z dnia 21 listopada 2003 roku stwierdzono nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych przyznających prawo własności spornych nieruchomości Skarbowi Państwa. Niespornym też był fakt, iż wyrokiem z dnia 14 lipca 2009 roku, o sygn. [...] Sąd Rejonowy w [...] dokonał uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej [...] (obejmującej sporne nieruchomości) w ten sposób, iż nakazano wykreślenie z działu II księgi wieczystej wpisu prawa własności Skarbu Państwa oraz "A" SA jako wieczystego użytkownika i wpisanie prawa własności powodów tj. Skarżących w niniejszym postępowaniu.

Rację należy przyznać Skarżącym ,iż zgodnie z art.21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2009 r., Nr 240,poz.2027 ze zm.), podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Aktualizacja danych widniejących w ewidencji gruntów i budynków następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych na wniosek lub z urzędu, przy czym z urzędu (jak w przedmiotowej sprawie) wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych - § 45 ust. 1, § 46 ust. 1 i 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r – w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U.2001 Nr 35, poz. 4454). Tym samym wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 lipca 2009 roku stanowił podstawę zmian w ewidencji gruntów i budynków dopiero po jego uprawomocnieniu się. Tak też się stało i z dniem 26 marca 2010 roku na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu Skarżący zostali wpisani jako współwłaściciele nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], a nie jak twierdzą Skarżący w roku 2004. Podkreślić w tym miejscu też należy, iż organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania danych z ewidencji w postępowaniu podatkowym co do osoby dysponującej tytułem do nieruchomości. Jednakże dane z ewidencji mogą być na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej zastąpione danymi wynikającymi z innego dokumentu, który zawiera aktualne informacje dotyczące osoby podatnika. Moc wiążącą bowiem mają tylko dane dotyczące opisu gruntów (ich położenia, granic, rodzaju użytków i ich jakości). Natomiast wpis ewidencyjny co do osoby właściciela danej nieruchomości nie korzysta z domniemania prawdziwości ani też nie mówi o rękojmi wiary publicznej tych wpisów. W praktyce osoba podatnika podatku od nieruchomości jest ustalana przez organ podatkowy na podstawie danych zawartych w deklaracjach, do których zobowiązane są osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej lub na podstawie informacji o nieruchomościach składanych przez osoby fizyczne. Dopiero w sytuacji, gdy nie ma tych dokumentów organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wymierza podatek na podstawie posiadanych i uzyskanych w wyniku postępowania informacji. Strona powołując się w skardze na jednolitą linię orzecznictwa administracyjnego co do wiążącego charakteru danych z ewidencji gruntów i budynków pominęła fakt, iż dane zawarte w tej ewidencji mają charakter wiążący dla wymiaru podatku, czyli inaczej podstawy opodatkowania, do której wprost odnosi się art. 2 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r - O podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r, Nr 95, poz. 613), a nie do jej art. 3. Wymiar podatku nie dotyczy więc osoby właściciela. W tym zakresie ewidencja nie może wiązać organu.

Z widniejącej w aktach sprawy deklaracji podatkowej za lata 2005 – 2009 Skarżący sami wskazali siebie jako współwłaścicieli nieruchomości przy ulicy [...], błędnie jednakże przyjmując, iż wobec braku uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości i tym samym braku podstaw do zmian w ewidencji gruntów i budynków nie są oni zobligowani do uiszczania podatku od spornej nieruchomości za te lata. W aktach sprawy figurują również umowy najmu pomieszczeń magazynowych oraz gruntów zawarte pomiędzy przedsiębiorstwem "B", a wynajmującym tj. A. B. jako osobą dysponującą prawem do nieruchomości. Przede wszystkim zaś Skarżący zdają się pomijać fakt ,iż wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 14 lipca 2009 roku jest następstwem decyzji stwierdzających nieważność orzeczeń nacjonalizacyjnych. Decyzje te mają charakter ex nunc, co oznacza, iż nie wywołały one żadnych skutków prawnych, a zatem nie mogły stanowić podstawy prawnej przeniesienia prawa własności na inny podmiot. Z powyższego wynika, że właścicielami spornej nieruchomości są spadkobiercy ówczesnych właścicieli. Skarżący nie utracili więc prawa własności spornej nieruchomości, a Skarb Państwa nigdy go nie nabył. To oznacza, iż zgodnie z treścią art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy - O podatkach i opłatach lokalnych są podatnikami podatku od nieruchomości. Organy podatkowe bowiem ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2008 zobowiązane były do ustalenia, czy Skarżący byli w roku 2008 właścicielami opisanej nieruchomości. Jak wyżej wskazano – z dowodów zgromadzonych w toku postępowania wynika, iż to Skarżący byli właścicielami spornej nieruchomości, władali nią faktycznie jak właściciele, pobierali z niej pożytki i dysponowali w sposób nieograniczony. Na marginesie wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom Skarżących nie było błędem organu przypisanie właścicielom nieruchomości nie wpisanym do księgi wieczystej podmiotowości w podatku od nieruchomości. To w interesie właściciela jest dokonanie wpisu do księgi wieczystej zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym w celu jego ujawnienia. W przeciwnym razie każdy nabywca nieruchomości miałby interes w niedokonywaniu wpisu, gdyż w ten sposób unikałby płacenia podatku od nieruchomości.

Zarzuty Skarżących odnośnie pominięcia przez organy dowodów w postaci postanowień o zawieszeniu i podjęciu zawieszonych postępowań jest o tyle niezasadny, iż Skarżący nie wykazali, jakie ewentualne skutki procesowe miały by mieć przedmiotowe postanowienia, zwłaszcza, iż dotyczą one zobowiązań podatkowych za lata 2003-2006. Konsekwentnie organ nie miał obowiązku wypowiadania się kwestii zagadnienia wstępnego, bowiem nie zawieszał postępowania dotyczącego roku 2008 z tego powodu. Postępowanie w tej sprawie wszczęto 16 marca 2010r. Błędne uzasadnienie organu II instancji tej kwestii nie ma wpływu na wynik postępowania, ponieważ zobowiązanie podatkowe za rok 2008 zgodnie z art. 68 Ordynacji podatkowej nie uległo przedawnieniu. Przedawnienie prawa do wydania decyzji jest możliwe jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które nie powstają z mocy prawa, lecz do których powstania niezbędne jest doręczenie podatnikowi decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość zobowiązania. Aby zobowiązanie mogło powstać, decyzja powinna być doręczona w ciągu trzech lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W niniejszym postępowaniu decyzja wydana została 2 grudnia 2010 roku, a więc przed upływem w/w terminu i doręczona stronom w grudniu 2010 roku (art.68 § 1 Ordynacji podatkowej). Ponadto, skoro już jako właściciele dysponowali nieruchomością w roku 2007, a nawet już w 2005 to byli zobligowani do złożenia deklaracji podatkowej już w tym roku. Tym samym zastosowanie znajduje przepis artykułu 68 § 2 Ordynacji podatkowej, co w efekcie prowadzi do przyjęcia, iż przedawnienie uległo przedłużeniu o kolejne dwa lata licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje też zarzut Skarżących, iż organy nie rozstrzygnęły, czy wyrok Sądu Rejonowego [...] ma konsekwekcjce ex tunc, czy też ex nunc, bowiem jak wyżej wspomniano wydanie decyzji wymiarowej nie było uzależnione od tego wyroku. Wyrok stanowił jedynie podstawę do dokonania odpowiednich zmian w księgach wieczystych, ale dopiero po jego uprawomocnieniu się. I zmiany te nie miały mocy wstecznej. Ustalenia związane z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] nie mogły mieć wpływu na ocenę zasadności oparcia ustaleń organu co do osoby właściciela. Dlatego też nie ma wpływu na ocenę legalności decyzji przywołany dla poparcia skargi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. I SA/Kr 1190/09. W tym konkretnym przypadku bowiem dane z ewidencji potwierdziły dane zawarte w deklaracji i pozostałych informacjach uzyskanych przez organ podatkowy, co skutkowało ustaleniem rzeczywistego stanu władanych nieruchomości w konkretnym roku podatkowym. Treść wpisu potwierdziła więc wcześniejsze ustalenia organu.

Odnośnie zarzutu nie wskazania terminu rat płatności podatku od nieruchomości za rok 2008 stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 6 ust. 7 u.o.p.o.l podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy płatny jest w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Jeżeli jednak minął termin płatności poszczególnych rat- są one płatne w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Zgodnie bowiem z art. 21 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Poza oceną Sądu pozostały zarzuty skargi dotyczące zobowiązania podatkowego za rok 2010 i lata 2003-2006 jako nie związane bezpośrednio z przedmiotem niniejszego postępowania. Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził również naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Organy podatkowe, w ocenie Sądu - wydając decyzje działały w granicach prawa. Strona natomiast nie wskazała na czym w istocie polegać miało naruszenie przedmiotowego przepisu ustawy zasadniczej.

Podsumowując – w świetle powyższych uwag – Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do uwzględnienia wskazanych w skardze naruszeń prawa procesowego i materialnego. Brak jest zatem ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.