Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1455/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 8, 77, 84  par. 1 w zw. z  art. 24 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 130 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej G. G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania G. G. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] ustalającej odszkodowanie z tytułu przejścia na własność Gminy Miejskiej [...] w drodze decyzji administracyjnej, nieruchomości położonej w obrębie G. m. C., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości, zatwierdzeniu projektu budowlanego i zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej p.n. Wewnętrzna pętla miejska w C. – droga gminna łącząca drogi krajowe nr [...] i [...], drogi wojewódzkie nr [...] i [...] oraz siedem dróg powiatowych", nieruchomość oznaczona numerami działek [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...]m2, [...] o pow. [...] m2 położona w obrębie [...], m. [...] przeszła na własność Gminy Miejskiej [...].

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Starosta [...] ustalił wysokość odszkodowania z tytułu przejścia ww. nieruchomości na własność Gminy Miejskiej [...] na kwotę [...]zł.

Od decyzji powyższej odwołanie złożyła G. G. wnosząc o jej uchylenie oraz o odrzucenie operatu szacunkowego S. P. i przyjęcie operatu sporządzonego przez G. D. ewentualnie powołanie rzeczoznawcy spoza powiatu [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania w tym: art. 7, 8, 9, 24, 77, 90 § 2 pkt 2, 107 § 1 i § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 12 ust. 4b, art. 12 ust. 5 i art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 7, w związku z art. 174 i 175, art. 130 ust. 2 w związku z art. 174 i 175, art. 130 ust. 2 oraz art. 174 i 175 w związku z art. 90 §2 pkt 2 Kpa, art. 134 ust.l i 2, art. 151, art. 152 ust. 1 i 2, art. 153, art. 154 ust. 1, art. 156 i art. 174 ust 7 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.

Po rozpatrzeniu odwołania i analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy uznając, że decyzja ta wydana została zgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami.

Wojewoda wskazał, że podstawą materialną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 193, poz. 1194 ze zm.).

Stosownie do art. 12 ust. 4 pkt. 2 ww. ustawy nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, o których mowa w ust. 2 (linie podziału nieruchomości), stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizacje inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 1 ww. ustawy wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania przez organ I instancji decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Stosownie do ust. 3 omawianego przepisu odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W myśl art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości.

Powołując się na treść art. 154 ust. 1 uogn. Wojewoda [...] wskazał, że wyboru podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.

Wskazał, że przepis § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.) obliguje rzeczoznawcę przy szacowaniu wartości nieruchomości do brania w pierwszej kolejności pod uwagę cen transakcyjnych uzyskanych ze sprzedaży gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne, jeżeli tego rodzaju rynek na danym lub podobnym obszarze został wykreowany. Natomiast jeżeli analiza badanego rynku wykaże brak transakcji nieruchomościami nabywanych w celu realizacji inwestycji drogowych, istnieje możliwość zastosowania przez rzeczoznawcę majątkowego § 36 ust. 2 pkt 1 przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów. Wymaga to jednak zamieszczenia we wstępnych warunkach wyceny informacji o braku na badanym rynku transakcji nieruchomościami podobnymi nabywanymi pod budowę dróg publicznych.

Organ II instancji uzasadnił, że rzeczoznawca majątkowy S. P. w operacie szacunkowym, wykorzystanym do ustalenia wysokości odszkodowania za grunt skarżącej, ustalił w wyniku analizy rynku nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne na terenie miasta [...], iż zaistniałe transakcje nie odpowiadają cechom wartości rynkowej, wymienionym w art. 151 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Taki stan rynku lokalnego uznał jako niewystarczający, co spowodowało konieczność rezygnacji z reguły określania wartości według §36 ust.1 rozporządzenia. Wobec tego rzeczoznawca uznał, że określenie wartości gruntu zajętego pod drogę możliwe jest na podstawie art. 134 ust. 1-4 ugn, zaś przepisem wykonawczym jest §36 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia.

Ze względu na wejście w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 165, poz. 985) oraz faktu że przedmiotowy operat wyceny sporządzony był [...] 04.2011 r. tj. w dacie obowiązywania rozporządzenia przed zmianą, rzeczoznawca majątkowy S.P. przedłożył opinię dotyczącą zgodności operatów wyceny działek [...],[...] i [...] z uwarunkowaniami prawnymi, w którym stwierdził, iż wykonane przez niego operaty pozostają zgodne z ww. przepisami rozporządzenia i mogą służyć jako dowód w sprawie.

Wojewoda [...] ocenił, że Starosta w zaskarżonej decyzji odniósł się do ww kwestii co zarzut skarżącej w tym zakresie czyni niezasadnym a tym samym nie znajduje także potwierdzenia zarzut skarżącej, iż przedmiotowy operat jest sporządzony niezgodnie z prawem.

Organ wskazał ponadto, że na stronie 1 w wierszu 10 zaskarżonej decyzji mylnie wpisano kwotę ustalonego odszkodowania oraz trzykrotnie użyto w różnych formach pisownię nazwiska G. G.

Wojewoda [...] podkreślił, że w zaskarżonej decyzji Starosta odniósł się także do szeregu uwag wniesionych przez skarżącą w toku postępowania w tym m.in. dot. sporządzenia operatu bez należytej staranności, tj. przyjęcia określonych nieruchomości do porównania, "pomieszanie" nieruchomości miejskich i wiejskich. Uznając otrzymane od rzeczoznawcy wyjaśnienia za wystarczające Starosta zamieścił je w zaskarżonej decyzji, co tym samym, zdaniem Wojewody, czyni zarzut skarżącej w odwołaniu w tym zakresie także niezasadnym.

Organ II instancji wskazał, że podane w odwołaniu skarżącej powody wyłączenie biegłego S. P. także nie znalazły uzasadnienia w świetle przedstawionych przez nią faktów. Skarżąca zrezygnowała bowiem z zakupu okien drewnianych w firmie X, której Prezesem Zarządu był S. P., wobec czego brak jest przesłanek wyłączenia rzeczoznawcy zawartych w art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wojewoda wskazał ponadto, że przeprowadzenie w dniu [...].10.2011 r. rozprawy administracyjnej w sprawie ustalenia wysokości należnego odszkodowania nie było obligatoryjne, a odbyło się z inicjatywy Starosty na podstawie art. 90 §2 i kpa.

Sam fakt nie uczestnictwa rzeczoznawcy majątkowego S. P. w rozprawie administracyjnej nie mógł być w ocenie Wojewody, powodem odrzucenia sporządzonego przez niego operatu szacunkowego jako dowodu w sprawie.

Organ podkreślił, że operat szacunkowy, przyjęty przez Starostę jako dowód w sprawie, opracowany został i podpisany przez S. P., posiadającego wymagane uprawnienia do szacowania nieruchomości. Wykazanie, jeszcze dwóch innych osób (nie posiadających uprawnień) jako uczestniczących przy opracowaniu operatu wyceny nie dyskwalifikuje tego operatu jako sporządzonego w sposób nieprawidłowy.

Ostatecznie Wojewoda zauważył, że operat szacunkowy wykorzystany przez Starostę jako dowód do ustalenia wysokości odszkodowania sporządzony został przez osobę posiadająca w tym zakresie odpowiednie uprawnienia. Posiadanie przez S. P. uprawnień z zakresu szacowania nieruchomości nie jest ani nie było w czasie postępowania prowadzonego przez Starostę podważane.

Przepisy art. 174 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomości określają formy w jakich może odbywać się działalność zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Postępowanie Starosty oraz postępowanie odwoławcze dotyczy ustalenia wysokości odszkodowania, w tym wykorzystania dowodu w sprawie tj. prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego a tym samym nie dotyczy oceny prawidłowości formy prowadzenia tej działalności przez rzeczoznawcę który sporządził ten operat, co czyni zarzut skarżącej jako nie związany z przedmiotem niniejszego postępowania. Wskazał, że wnioski skarżącej w tym zakresie mogą być bezpośrednio składane ale wyłącznie do odpowiednich organów rejestrowych z zakresu prowadzenia działalności gospodarczej lub Ministra właściwego do spraw nadawania uprawnień zawodowych. Ewentualne nieprawidłowości przy prowadzeniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwo, w żaden sposób nie mogły wpłynąć na prawidłowość sporządzenia operatu szacunkowego przez osobę posiadającą do tego stosowne uprawnienia.

Zawarte w odwołaniu wnioski skarżącej o odrzucenie operatu z powodu:

- zaniżenia wartości nieruchomości poprzez przyjęcie błędnej metody i nieprawidłowego ustalenia cech nieruchomości wywłaszczonej, przy przyjęciu do wyliczenia działek nieadekwatnych do wycenianych nieruchomości;

- nie wykazania, na mapie, budynków znajdujących się m.in. na działce nr [...],[...] i [...],

też nie znalazły zdaniem, organu odwoławczego, uzasadnienia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego.

Wojewoda wskazał, że rzeczoznawca majątkowy w wyniku badania rynku nieruchomości w przedziale ostatnich dwóch lat, dla potrzeb szacowania wyselekcjonował 29 nieruchomości reprezentatywnych (przy wycenie działki [...]) oraz 35 nieruchomości reprezentatywnych (przy wycenie działek [...] i [...]). Wartość przedmiotowych nieruchomości oszacował przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metoda korygowania ceny średniej.

Faktycznie na mapie załączonej do operatu nie wykazano konturów budynków na działkach o numerach [...],[...],[...],[...] i [...]. Działki te nie są natomiast działkami sąsiednimi dla działki wywłaszczonej nr [...] czy też działek [...] i [...] ani też działkami wykazanymi w wycenie jako reprezentatywne. Ze względu, że załączona mapa posłużyła do przedstawienia położenia, zagospodarowania i granic działek wycenianych i dane te przedstawia prawidłowo, to brak określonych informacji dla działek położonych w pewnym oddaleniu od działki wycenianej jest bez znaczenia dla wyceny i nie może stanowić podstawy do odrzucenia operatu wyceny. Często dla zwiększenia czytelności map dokonuje się ich redakcji np. poprzez wyłączenie pewnych warstw informacyjnych, co miało miejsce w tym przypadku.

Wojewoda [...] stwierdził poza tym, że zgodnie z art. 157 ust. 1 ugn oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. Skarżąca w trakcie postępowania I instancyjnego przed Starostą ani odwoławczego nie przedłożyła stosownej opinii oceniającej ww. operat, a tym samym nie można uznać oceny operatu sporządzonej przez skarżącą za wywołującą skutki prawne takie jak ocena organizacji zawodowej rzeczoznawców.

W trakcie postępowania przed organem I instancji skarżąca jako dowód w sprawie złożyła w dniu 12.09.2011 r. operat szacunkowy ,datowany na czerwiec 2011 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego G. D., wnosząc jednocześnie o ustalenie kwoty należnego odszkodowania wg. tego operatu. Jednocześnie podała, że wartość wywłaszczonej nieruchomości wg. rzeczoznawcy majątkowego G. D. odzwierciedla faktyczną wartość, natomiast wycena dokonana przez rzeczoznawcę majątkowego S.P. jest bardzo zaniżona.

Organ odwoławczy uzasadnił swoje stanowisko wskazując na treść art. 157 ust. 2 ugn, który przesądza, że sporządzenie przez innego rzeczoznawcę majątkowego wyceny tej samej nieruchomości w formie operatu szacunkowego nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości sporządzenia innego operatu szacunkowego. Wskazał także , że celem wyceny sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego G. D. (operat szacunkowy złożony przez skarżącą) było "Ustalenie wartości rynkowej optymalnego sposobu użytkowania nieruchomości dla celów sprzedaży". Przedmiotowe postępowanie zaś , na mocy art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, dotyczyło ustalenia odszkodowania za nieruchomość, odpowiadającego wartości działek o numerach [...], [...] i [...] a tym samym cel wyceny był inny niż cel określony w wycenie złożonej przez skarżącą. Ponadto na str. 10 operatu złożonego przez skarżąca, rzeczoznawca majątkowy zawarł klauzule i zastrzeżenia m. in. o treści "(...) Niniejszy operat szacunkowy, może być wykorzystany jedynie w zakresie i celu określonym w opracowaniu (...) ". Wobec powyższego organ uznał , że złożony przez skarżącą operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego G. D. nie może być uznany jako dowód do ustalenia kwoty odszkodowania w niniejszym postępowaniu.

Organ odwoławczy pismem z dnia [...].03.2012 r. wystąpił do stron postępowania oraz Starosty o przekazanie informacji i dokumentów potwierdzających ewentualne wydanie przedmiotowej nieruchomości.

Starosta pismem [...] z [...].03.2012 r. poinformował, że nie posiada wiedzy o terminie wydania nieruchomości przez dotychczasowego właściciela na rzecz Gminy Miejskiej [...] a tym samym o istnieniu przesłanek wynikających z art. 18 ust 1 lit e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

Prezydent miasta [...] pismem [...] z [...].04.2012 r. poinformował m. in., że przedmiotowa nieruchomość została przekazana wykonawcy robót (w dniu 21.03.2012 r.), oraz że nie był sporządzony protokół przejęcia nieruchomości od byłej właścicielki.

Wojewoda wskazał, że wobec braku informacji i dowodów świadczących o ewentualnym wydaniu nieruchomości w terminie określony w ww ustawie, nie można zastosować przepisów zawartych w art. 18 ust.1 lit e ww ustawy, tj. powiększyć odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości. Wyjaśnił ponadto, że po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu [...].04.2012 r. (w trybie art. 10 kpa) 2 maja 2012 r. pełnomocnik skarżącej złożył pismo zawierające informację, że akta postępowania są niekompletne i wniósł o dołączenie do akt odpisu protokołu z dnia [...].10.2011 r. dotyczącego działki nr [...] oraz ponowne zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się z aktami.

Organ wskazał, że do akt postępowania dołączony został protokół z dnia [...].10.2011 r. dotyczący działki [...]. Ocenił, że treść tego protokółu nie wnosi żadnych nowych okoliczności w sprawie, gdyż zawiera uwagi do operatu wyceny sporządzonego przez S. P., zgłaszane już wcześniej, m.in. po zapoznaniu się z treścią tego operatu. Treść tego protokółu znana była stronom i organowi I instancji, a jego oryginał dołączony był do odrębnej sprawy, przekazanej też w trybie odwoławczym Wojewodzie. Zawiadomienie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań (na podstawie art. 10 Kpa), zostało doręczne stronie w dniu [...].04.2012 r. Korzystając z ww trybu w dniu [...] kwietnia 2012 r. strona zapoznała się z całością materiału dowodowego, oraz zgłosiła swoje uwagi i żądania w piśmie z dnia [...].05.2012 r. Uwagi i żądania zostały rozpatrzone w niniejszej decyzji, a tym samym żądanie ponownego zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym organ uznał za nieuzasadnione.

Wojewoda [...] wskazał, że w dniu [...] maja 2012 r. strona złożyła kolejne "Pismo w toku postępowania", które to pismo zawierało wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty dotyczące przetargu na wyłonienie rzeczoznawcy majątkowego oraz o umowę z firmą X. Wobec faktu, że niniejszej postępowanie dotyczy ustalenia odszkodowania za nieruchomości, a nie oceny prawidłowości wyboru rzeczoznawcy majątkowego, organ odwoławczy nie uznał za konieczne posiadanie przy tej sprawie wnioskowanych przez stronę dokumentów.

Organ odwoławczy swoje rozstrzygnięcie wydał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, z którym strona skarżąca się zapoznała w dniu 20 kwietnia 2012 r. oraz pism i wyjaśnień złożonych przez skarżącą a więc też jej znanych

Wojewoda [...] ocenił, że analiza operatów szacunkowych z dnia [...].04.2011 r. dla działki nr [...] i odrębnego też z dnia [...].04.2011 r. dla działek o numerach [...] i [...] wskazuje, iż zawierają one wszystkie elementy prawem wymagane. Autor operatu wyczerpująco wyjaśnił przyjęty wybór metody szacowania nieruchomości oraz szczegółowo scharakteryzował przyjęty rynek transakcyjny. Opinia biegłego spełnia wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. oraz w jego nowelizacji, i opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, właściwym doborze nieruchomości podobnych oraz właściwym ustaleniu współczynników korygujących.

Wskazał, że właściwym do wypłaty ustalonej kwoty odszkodowania na rzecz dotychczasowego właściciela gruntów jest Gmina Miejska [...], która jest zobowiązana ustawowo do zachowania 14 dniowego terminu wypłaty, liczonego od dnia w którym decyzja odszkodowawcza stała się ostateczna, a tym samym złożone do organu odwoławczego nr kont bankowych zostaną przekazane wg. właściwości Gminie Miejskiej [...].

Skargę na powyższą decyzję wniosła do tutejszego Sądu G. G. zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 84 § 2 w zw. z art. 24 § 3 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez rozpoznania wniosku o wyłączenie rzeczoznawcy

2. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., art. 130 u.g.n. oraz § 56 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez zaniechanie przez organ wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i jej załatwienia, co skutkowało bezpodstawnym wydaniem decyzji ustalającej odszkodowanie za przejętą nieruchomość w oparciu o operat szacunkowy niespełniający niezbędnych wymogów metodologicznych umożliwiających ustalenie odszkodowania, co miało istotny wpływ na wynik spraw)', skutkiem zaś zaaprobowania wadliwego dowodu Wojewoda naruszył również przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy;

3. - art. 9 K.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, tj. o możliwości wykazania przez stronę inicjatywy i skorzystania z oceny operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych;

4. - art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez niepoddanie przez organ pomimo zgłaszanych przez stronę zarzutów weryfikacji sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych;

5. - art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ustalone w decyzji Starosty odszkodowanie stanowi "słuszne odszkodowanie", podczas gdy wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość w zaskarżonej decyzji została zaniżona w stosunku do rynkowej wartości nieruchomości.

W obszernym uzasadnieniu wskazała argumenty na poparcie wymienionych zarzutów , ostatecznie wniosła o:

- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji,

- zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270)

W ocenie Sądu skarga jest zasadna.

Organ administracji wydając decyzję o odszkodowaniu za nieruchomość zajętą pod drogę w trybie przepisów ustawy z dnia 10.04.2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2008r. , nr 193, poz. 1194 ze zm.) zobowiązany jest ustalić jego wysokość w oparciu o opinię niezależnego rzeczoznawcy majątkowego (art.130 ust.2 ustawy z dnia 29.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami).

Rzeczoznawca jest osobą posiadającą wiedzę specjalistyczną potrzebną organom administracji do podjęcia prawidłowej decyzji i w tym zakresie wypowiadającą się w sprawie. Spełnia więc w postępowaniu administracyjnym funkcję biegłego. Powinno zatem stosować się do rzeczoznawców odpowiednio przepisy art. 84 k.p.a. i 24 § 1 k.p.a. Przepisy te stanowią, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1), i dalej – biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art. 24 k.p.a. (art. 84 § 2 zd. pierwsze). Natomiast przepis art. 24 § 1 stosowany odpowiednio brzmi, że biegły podlega wyłączeniu w sprawie w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki.

Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Z akt sprawy bezspornie wynika, że operat szacunkowy wyceny nieruchomości odjętej skarżącej sporządził rzeczoznawca majątkowy S. P. posiadający uprawnienia nr [...]. Jednocześnie prowadzi on działalność handlowo – usługową w ramach X spółki z o.o. , której jest prezesem zarządu . Z wymienioną spółką G. G. nawiązała relacje handlowe jako reprezentantem firmy A w zakresie zakupu stolarki w trakcie trwania postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Powyższe oznacza, że S. P. przygotowując operat szacunkowy wyceny nieruchomości skarżącej dla potrzeb ustalenia na jej rzecz odszkodowania świadomie pozostawał z nią jednocześnie w relacji partnera handlowego .

Niezależnie od wyniku pertraktacji zakupu stolarki prowadzonych przez G. G. i S. P. prowadzącego działalność gospodarczą w ramach spółki prawa handlowego , sytuacja w której rzeczoznawca pełniący rolę biegłego, sporządza kluczowy dla sprawy dokument – operat wyceny nieruchomości – będąc jednocześnie kontrahentem gospodarczym zainteresowanego, nie jest dopuszczalna w państwie prawa, gdyż podważa zaufanie obywateli do organów państwa i nie pogłębia świadomości i kultury prawnej obywateli. Tym samym narusza ogólna zasadę k.p.a. zawartą w art. 8. Biegły z istoty swej winien być bezstronny, tymczasem w niniejszej sprawie pomimo licznych pism i sugestii skarżącej organy nie podjęły elementarnych starań aby wątpliwości, co do jego bezstronności zostały wyjaśnione. S. P. nie zaprzeczył, że pozostawał ze skarżącą w stosunkach handlowych ani nie odniósł się do stawianych przez nią zarzutów. Pomimo szczególnej , podwójnej relacji (biegłego i partnera umowy), która pomiędzy nimi zaistniała nie stawił się na rozprawie administracyjnej w celu złożenia wyjaśnień.

Podkreślić należy, że skoro wnioski operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego S. P., który powinien podlegać wyłączeniu w sprawie niniejszej, jednoznacznie wpłynęły na wynik sprawy, to nie można uznać ,że sporządzona przez niego wycena stanowi dowód w sprawie. Wada taka skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Ponadto postępowanie administracyjne powinno być prowadzone w sposób, który pozwoli uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obliguje do tego art. 7 k.p.a. Postępowanie prowadzone w sprawie nie spełnia tego warunku. Jak wskazano wyżej, skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosiła omawiane okoliczności jednak organ odwoławczy w swojej decyzji gołosłownie pominął je milczeniem ograniczając się do stwierdzenia, że wobec wycofania się jej z umowy ze spółką X przyczyna wyłączenia biegłego nie istnieje. Naruszył zatem ww. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a.

W przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności biegłego organy administracji powinny zwrócić się o przedstawienie opinii innego rzeczoznawcy, który spełniałby ten warunek.

Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego wiąże się z zasadą swobodnej oceny dowodów. Istotne jest by w trakcie postępowania zasadna swobodnej oceny nie przekształciła się w ocenę dowolną. Dlatego też dokonując oceny zebranego materiału dowodowego w sprawie, należy mieć na uwadze znaczenie i wartość poszczególnych dowodów dla potrzeb rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie z zastosowaniem reguł logicznego rozumowania i biorąc pod uwagę reguły doświadczenia życiowego. Zasada ta nie została zachowana w sprawie – uwzględnienie opinii rzeczoznawcy będącego stroną w sprawie jest właśnie dowolną oceną dowodów.

Z tych względów Sąd uznał, że postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób wadliwy z naruszeniem przepisów art. 7, art. 8, art. 77, art. 84 § 1w zw. z art. 24 § 3k.p.a.

Na marginesie wskazać należy, że Sąd nie przeprowadził dowodu uzupełniającego ze złożonego przy piśmie strony z dnia 11 stycznia 2012 r., "oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego" gdyż przedmiotem jego oceny jest operat szacunkowy dotyczący działki nr [...], która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję poprzedzającą, ponadto na podstawie art. 152 ww. ustawy orzeczono jak w pkt. 2 wyroku, o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy