Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1077/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 2b,   art. 15 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant referent - stażysta Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. G. (G.) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Burmistrz Miasta Z. orzekł o wymeldowaniu A. G. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w Z. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej ustawa o ewidencji ludności). Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w wniosku "A" Sp. z o.o. będącego właścicielem przedmiotowego lokalu mieszkalnego. We wniosku "A" poinformowało organ, że A. G. od kilku już lat nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Podało także, że mieszkanie to zostało zwrócone za protokołem zdawczo-odbiorczym przez M. K. matkę konkubiny A. G., będącą zarazem prawnym opiekunem ich syna. W toku postępowania organ ustalił, że A. G. przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności Burmistrz wskazał również, że od [...]r. w przedmiotowym mieszkaniu mieszka już nowy lokator. W dacie zaś zwrotu mieszkania zadłużenie z tytułu nieopłacania czynszu wynosiło [...]zł. A. G. zawiadomiony o prowadzonym postępowaniu podał, że nikogo nie upoważnił do zdawania mieszkania. Podniósł także, że do czasu aresztowania cały czas zajmował przedmiotowe mieszkanie i płacił regularnie wszystkie rachunki. Zażądał wreszcie przydzielenia mu lokalu zastępczego przypadku wymeldowania go z mieszkania przy ul. [...].

Mając na uwadze te ustalenia organ stwierdził, że odbywanie przez stronę wyroku dożywotniego pozbawienia wolności jest tożsame z trwałym opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Nie można bowiem okoliczności faktycznych interpretować w sposób prowadzący do utrzymywania fikcji meldunkowej, bowiem zameldowanie ma odzwierciedlać rzeczywisty pobyt danej osoby w lokalu. W opinii organu I instancji należało także uznać dobrowolny charakter opuszczenia przez A. G. lokalu przy ul. [...], gdyż został on zatrzymany przez organy ścigania na skutek własnych bezprawnych działań. Organ wskazał także, że strona nie podejmowała żadnych prawem dopuszczalnych środków umożliwiających jej prawo do ponownego zamieszkania w tym lokalu. Odnosząc się do wniosku A. G. o przydzielenie lokalu zastępczego Burmistrz stwierdził, że strona winna w tej sprawie zwrócić się do "A" w Z.

W odwołaniu A. G. domagał się uchylenia decyzji organu I instancji zarzucając jej wydanie w oparciu o błędną wykładnię przepisów. Wskazał, że lokalu przy ul. [...] w Z. nie opuścił dobrowolnie. Nie wszczęto bowiem wobec niego procedury eksmisyjnej, do której mógłby się odnieść. Wskazał, że dopiero w związku z prowadzonym postępowaniem dowiedział się o wielu bezprawnych działaniach, w tym o zdaniu jego mieszkania przez osobę, z którą jest skonfliktowany. Odwołujący się opisał następnie szczegółowo okoliczności w jakich zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Podał, że wyprowadzając się z poprzedniego mieszkania wybrał spośród wielu propozycji lokal o niskim czynszu. W mieszkaniu przy ul. [...] zamieszkał wraz z matką i swoim małoletnim synem. A. K. zameldowała się w tym mieszkaniu natomiast dopiero po jego aresztowaniu oraz bez jego wiedzy fałszując podpis na druku meldunkowym. Za ten czyn została ona skazana prawomocnym wyrokiem SR w B. Innym wyrokiem jego konkubinie wymierzono zaś karę za kradzież rzeczy z mieszkania. M. K., która zdała jego mieszkanie nie posiadała żadnego tytułu prawnego do takiego rodzaju działania, nie przekazał jej bowiem nawet kluczy do mieszkania. Jest ona natomiast od [...] r. rodziną zastępczą dla jego syna, jako jego biologiczna babcia. Syna zameldowała w swoim mieszkaniu jednak dopiero w [...] r. W końcowej części odwołania A. G. zakwestionował działania "A", które przejęło jego mieszkanie nie informując go nawet o tym co się stało z pozostawionym w tym mieszkaniu mieniem. W związku z tym, że nikt go nie poinformował co się dzieje z jego mieszkaniem nie mógł także bronić swoich praw do tego mieszkania. Wskazał ponadto, że wystąpił do Sądu Najwyższego o wznowienie postępowania w sprawie karnej zakończonej wyrokiem dożywotniego pozbawienia wolności, a ponadto z uwagi na stan zdrowia ubiega się o udzielenie przerwy w odbywaniu kary. Podniósł wreszcie, że decyzja organu I instancji godzi w jego prawa człowieka chronione m.in. Europejską Konwencją Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu orzeczenia podał, że ustalenia poczynione przez organ I instancji dowodzą w sposób bezsporny, że odwołujący się nie przebywa w spornym lokalu z zamiarem pobytu stałego. W lokalu tym nie koncentrują się od [...] r. sprawy osobiste i życiowe odwołującego się, bowiem odbywa on karę dożywotniego pozbawienia wolności. Organ odwoławczy podzielił tym samym stanowisko Burmistrza Miasta Z. dotyczące trwałości opuszczenia przez A. G. mieszkania przy ul. [...]. Nie zaakceptował jednak poglądu, że opuszczenie miejsca stałego pobytu miało charakter dobrowolny. W przypadku jednak gdy opuszczenie miejsca pobytu spowodowane to zostało aresztowaniem, a nie bezprawnymi działaniami innych osób, aspekt dobrowolności nie ma znaczenia w sprawie. Zameldowanie w lokalu w myśl art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności ma odzwierciedlać rzeczywisty w nim pobyt. Interpretacja okoliczności faktycznych w żadnej zaś mierze nie może prowadzić do utrzymywania fikcji sprzecznej z brzmieniem tego przepisu. Odnosząc się do twierdzeń A. G. dotyczących nabycia przez niego tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu organ wskazał, że są one bez znaczenia w sprawie o wymeldowanie. Podał także, że nie jest uprawniony do oceny prawnej działań M. K. związanych ze zwróceniem przedmiotowego mieszkania "A", gdyż w obu tych sprawach właściwe są sądy powszechne, a nie organ meldunkowy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. G. zakwestionował decyzję Burmistrza Miasta Z. oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody [...]. Uzasadniając skargę powtórzył praktycznie argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności wskazał, że wraz z matką miał prawo do dożywotniego korzystania z mieszkania w budynku przy ul. [...] w Z. Wobec tego, że miasto wykupiło ten dom w związku z budową mostu na rzece S. otrzymał on wraz z matką komunalne mieszkanie przy ul. [...]. Tym samym gdyby nie budowa mostu na S. to miałby gdzie wrócić po odbyciu wyroku, bowiem nie płacił czynszu za mieszkanie przy ul. [...]. Skarżący zakwestionował także prawidłowość zastosowania w sprawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności podnosząc, że "nigdy sam nie opuścił mieszkania", a także pozostawił w nim swoje rzeczy osobiste. Mieszkania tego także nie zdał gdyż czekał na orzeczenie eksmisji, w związku z którą otrzymałby lokal socjalny. W lokalu tym mogłyby zostać złożone jego rzeczy osobiste. Podniósł także bezprawne zdanie mieszkania przez obcą mu osobę, która nie posiadała stosownych pełnomocnictw.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego organ podtrzymał swoje stanowisko dotyczące trwałości opuszczenia przez niego dotychczasowego miejsca stałego pobytu w spornym lokalu, choć przyznał, że nie nastąpiło to dobrowolnie. Ponownie wyjaśnił także, że bez znaczenia w sprawie meldunkowej są okoliczności nabycia przez skarżącego tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Wskazał wreszcie, że nie był właściwy do badania czy M. K. bezprawnie przekazała mieszkanie właścicielowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrolując zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, jak nakazuje, art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ), uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, a także przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewoda [...] poprawnie - zdaniem Sądu - ocenił zebrane dowody, dokonując na ich podstawie trafnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadził prawidłowe rozważania prawne. Wskazać należy, że art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeżeli obowiązek ten nie zostanie dopełniony, ustawa przewiduje tryb administracyjny wymeldowania, który może zostać uruchomiony z urzędu lub na wniosek strony ( m.in. właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu). W kontrolowanej sprawie postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte przez Burmistrza Miasta Z. na wniosek "A" Sp. z o.o. w Z. właściciela mieszkania przy ul. [...] w Z.

Zgodnie z zastosowanym w sprawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności przesłankami orzeczenia wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące jest opuszczenie miejsca tego pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W aktualnym brzmieniu przywołanego przepisu, w odróżnieniu od rozwiązań prawnych obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. nr 93, poz. 887), ustawodawca zrezygnował ze związania kwestii zameldowania na pobyt stały z utratą tytułu prawnego do lokalu. Zmiana ta jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 ( Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 716), stwierdzającego niezgodność ówczesnego art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. W wyroku tym Trybunał stwierdził m.in., że potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym nie służy rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy. Ewidencja ludności jest bowiem rejestracją stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona też formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Na skutek tego wyroku do ustawy o ewidencji ludności wprowadzony został m.in. art. 9 ust. 2 b stanowiący, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktycznego pobytu w tym lokalu. Mając na uwadze powyższe unormowania w pełni zaaprobować należy stanowisko Wojewody [...], że kwestia okoliczności w jakich doszło do wstąpienia skarżącego w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Z. jest bez znaczenia w kontrolowanej sprawie. Bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy zameldowania skarżącego w lokalu przy ul. [...] w Z. jest także kwestia stosunku prawnego łączącego go aktualnie z właścicielem przedmiotowego lokalu jakim jest "A" Sp. z o.o. z siedzibą w Z. Sąd w ramach prowadzonego postępowania nie był wreszcie uprawniony do oceny czy rozwiązanie umowy najmu tego lokalu było zgodne z prawem i czy spowodowały to działania M. K.

Odnosząc się do prawidłowości zastosowania w sprawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności wskazać należy, że ustawa ta dopuszcza jednoczesne zameldowanie się na pobyt stały i pobyt czasowy w różnych lokalach mieszkalnych, nawet w tej samej miejscowości. Ustawodawca przewidział zatem możliwość posiadania przez osobę fizyczną stałego miejsca zameldowania w lokalu, w którym osoba ta faktycznie nie przebywa przez dłuższy okres czasu. Wydając decyzję o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu organ powinien mieć tym samym na uwadze tę okoliczność oraz ustawową definicję pobytu stałego zawartą w art. 6 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tą definicją pobytem stałym jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przywołane unormowania powodują, że przed wydaniem decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organy ewidencji ludności mają obowiązek dokonania ustaleń faktycznych pozwalających na stwierdzenie czy osoba dotychczas zameldowana na pobyt stały pod określonym adresem nie tylko faktycznie opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, ale także czy opuszczenie miejsca tego pobytu ma charakter trwały i dobrowolny. Bezsporne jest w sprawie, że skarżący lokal mieszkalny opuścił już wiele lat temu, miało to bowiem miejsce w dniu [...] roku, kiedy to w związku z popełnionym przestępstwem został zatrzymany przez organy ścigania, potem tymczasowo aresztowany i wreszcie prawomocnie skazany na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Okoliczności te pozwalają na uznanie, że opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu ma charakter trwały. Należy bowiem przyjąć, że opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter trwały w przypadku, gdy osoba, której to dotyczy ześrodkowała swoją aktywność życiową poza swoim dotychczasowym miejscem pobytu i w dającym się przewidzieć okresie czasu sytuacja ta nie ulegnie zmianie.

Zgodzić się należy także z Wojewodą [...], że przywołane wyżej okoliczności faktyczne w jakich doszło do opuszczenia przez skarżącego jego dotychczasowego miejsca stałego pobytu powodują, że nie można przywiązywać znaczenia do kwestii czy miało ono charakter dobrowolny. O braku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu w kontekście przepisów ustawy o ewidencji ludności można mówić bowiem jedynie w przypadkach, gdy doszło do tego na skutek bezprawnych działań innych osób, które doprowadziły do opuszczenia przez osobę zameldowaną miejsca zamieszkania oraz uniemożliwiają jej powrót do niego. Jeżeli natomiast do opuszczenia lokalu mieszkalnego doszło na skutek zatrzymania osoby zameldowanej w tym lokalu, a następnie jej tymczasowego aresztowania i osadzenia w zakładzie karnym kwestia braku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu nie ma znaczenia prawnego. Powołać tutaj należy w pełni aprobowany przez skład orzekający m.in. pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2007, sygn. akt II OSK 1251/06.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy prawidłowo, w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, dokonały wymeldowania skarżącego z miejsca jego dotychczasowego stałego pobytu.

Z powyższych względów zatem na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skarga podlegała oddaleniu.