Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2671/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] i Skarbu Państwa – Prezydenta [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o reformie rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2021 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpoznaniu wniosków [...] S.A. z siedzibą w [...] oraz Prezydenta [...] o ponowne rozpoznanie sprawy, w pkt 1 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2017 r., nr [...] , w części to jest w zakresie w jakim orzekł o działkach ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , cz. [...] , [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , [...] , [...],[...],[...],[...],[...], [...] , [...] , cz. [...], [...],[...], cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] i cz. [...] oraz w zakresie w jakim orzekł o działkach ewidencyjnych z obrębu [...] nr: cz. [...] i [...], w pkt 2 stwierdził, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r., nr [...] , zostało wydane z naruszeniem prawa, w części dotyczącej aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , cz. [...] , i [...], oznaczonych na mapie stanowiącej załączniki do decyzji, wchodzących w skład dawnego majątku " [...] ", będącego własnością [...] - lecz nie stwierdził nieważności tego orzeczenia z powodu wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych oraz w pkt 3 stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r., nr [...] , w części dotyczącej aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , [...] , [...], [...],[...], [...], [...] , [...] , [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...],[...], cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] i cz. [...] oraz w części dotyczącej aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: cz. [...] i [...], oznaczonych na mapie stanowiącej załączniki do decyzji, wchodzących w skład dawnego majątku " [...] ", będącego własnością [...] J.W..

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Orzeczeniem z [...] sierpnia 1945 r., nr [...], Wojewódzki Urząd [...] w [...], na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej uznał, że działy ziemi: 1) oznaczone na planie gruntów majątku " [...] ", sporządzonym w 1937 r. przez mierniczego przysięgłego L.B. numerami [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiące własność [...], 2) oznaczony na wyżej opisanym planie numerem [...] o powierzchni [...] ha, stanowiący własność J. i P. W. - nie podlegają przejęciu na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z dekretem z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu ww. orzeczenia wskazano, że z aktu notarialnego z [...] listopada 1937 r. (oznaczonego błędnie jako akt notarialny z [...] lipca 1937 r.) wynika, że z nieruchomości ziemskiej "[...] " powiatu [...] wydzielono na imię J. i P. małż. W. dział gruntu o powierzchni [...] ha, wskutek czego powstały dwa samodzielne gospodarstwa, z których żadne nie przekracza norm obszarowych wskazanych w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.

Orzeczeniem z [...] czerwca 1949 r., nr [...] , Minister Rolnictwa i Reform Rolnych, na podstawie art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w pkt 1 uchylił z urzędu orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu [...] w [...] z [...] sierpnia 1945 r. oraz w pkt 2 uznał, że nieruchomość ziemska " [...] ", położona w gminie [...] powiatu [...], o obszarze [...] ha, w tym ponad [...] ha użytków rolnych, własność J. i P. małż. W., przeszła w dniu [...] września 1944 r. na własność Skarbu Państwa, na cele reformy rolnej, zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Zdaniem organu, umowa z [...] listopada 1937 r. (błędnie przywołana jako umowa z [...] lipca 1937 r.) nie przeniosła skutecznie prawa własności, ponieważ nie uzyskano uprzedniego zezwolenia władzy państwowej zgodnie z art. 1 rozporządzenia tymczasowego Rady Ministrów z 1 września 1919 r. normującego przenoszenie własności nieruchomości ziemskich. W konsekwencji nieruchomość o powierzchni [...] ha stanowiła całość, a orzeczenie z [...] sierpnia 1945 r. wydano wbrew przepisom dekretu z 6 września 1944 r., a więc bez podstawy prawnej.

Wnioskiem z [...] sierpnia 2001 r. [...] S.A. w [...] wystąpiły o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r. w całości.

Decyzją z [...] lutego 2002 r., nr [...] , Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowanie w tej sprawie, a następnie decyzją z [...] maja 2002 r., nr [...], umorzył postępowanie prowadzone z tego wniosku z uwagi na niewykazanie interesu prawnego przez wnioskodawcę.

Wyrokiem z 10 lutego 2004 r., sygn. akt: IV SA 2541/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja oraz [...] lutego 2002 r.

Decyzją z [...] marca 2005 r., nr [...] , Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r.,

Decyzją z [...] czerwca 2005 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał powyższą decyzję w mocy.

Wyrokiem z 8 grudnia 2005 r., sygn. akt: IV SA/Wa 1694/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na powyższą decyzję.

Wyrokiem z 26 stycznia 2007 r., sygn. akt: I OSK 387/06, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok z 8 grudnia 2005 r. i przekazał sądowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z 30 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 505/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] marca 2005 r.

Decyzją z [...] grudnia 2012 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pkt 1 stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r. w części dotyczącej nieruchomości o powierzchni [...] ha pochodzącej z majątku " [...] ", stanowiącej własność [...] SA, oznaczonej jako dział [...] i [...] na planie sporządzonym w 1937 r. przez mierniczego przysięgłego L.B., oraz w pkt 2 umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] czerwca 1949 r. w części dotyczącej nieruchomości o powierzchni [...] ha, pochodzącej z majątku " [...] ", stanowiącej własność P. i J. W., oznaczonej jako dział [...] na planie sporządzonym w 1937 r. przez mierniczego przysięgłego L.B..

Decyzją z [...] maja 2013 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pkt 1 utrzymał w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2012 r. oraz w pkt 2 umorzył postępowanie odwoławcze z wniosku [...].

Wyrokiem z 12 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił pkt 1 decyzji z [...] maja 2013 r. oraz uchylił decyzję z [...] grudnia 2012 r. w zakresie punktu 1.

Wyrokiem z 13 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1859/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku z 12 marca 2014 r.

Decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...] , Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pkt 1 stwierdził nieważność orzeczenia z [...] czerwca 1949 r. w części dotyczącej nieruchomości o pow. [...] ha, pochodzącej z majątku " [...] ", stanowiącej własność [...] J.W., oznaczonej jako dział [...] i [...] na planie sporządzonym w 1937 r. przez mierniczego przysięgłego L.B. w zakresie aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...],[...],[...], [...], cz. [...], cz. [...] , cz. [...], cz. [...] [...] , cz. [...]; z obrębu [...] nr: cz. [...]; z obrębu [...]: [...] , cz. [...] , [...],[...], [...], [...] , [...] , [...],[...], cz. [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...], w pkt 2 stwierdził, że orzeczenie z [...] czerwca 1949 r. w części dotyczącej nieruchomości o pow. [...] ha pochodzącej z majątku " [...] " stanowiącej własność [...] J.W., oznaczonej jako dział [...] i [...] na planie sporządzonym w 1937 r. przez mierniczego przysięgłego L.B., zostało wydane z naruszeniem prawa w zakresie aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: cz. [...] , cz. [...], cz. [...], cz. [...],[...], [...] , cz. [...] , [...],[...], cz. [...], cz. [...], [...], [...], cz. [...], [...], cz. [...], cz. [...],[...],[...],[...], cz. [...]; z obrębu [...] nr: cz. [...], cz. [...], cz. [...],[...],[...]; z obrębu [...] nr: [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , [...] , [...],[...], cz. [...], cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...]; z obrębu [...] nr: cz. [...] , [...], z powodu wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych.

Decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pkt 1 uchylił decyzję z [...] maja 2017 r. w zakresie w jakim orzekł o aktualnych działkach ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , cz. [...] , [...], [...] , [...] cz. [...] i [...]; z obrębu [...] nr: cz. [...], [...] , [...] , [...] , cz. [...] , [...], [...], cz. [...] , cz. [...], cz. [...] , cz. [...],[...], w pkt 2 stwierdził nieważność orzeczenia z [...] czerwca 1949 r. w części dotyczącej nieruchomości o pow. [...] ha, pochodzących z majątku " [...] ", będącego własnością [...] J.W., w zakresie działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...], cz. [...] , cz. [...] , oznaczonych na mapie stanowiącej załącznik nr [...] do decyzji, w pkt 3 stwierdził, że orzeczenie z [...] czerwca 1949 r. w części dotyczącej nieruchomości o pow. [...] ha, pochodzących z majątku " [...] ", będącego własnością [...] J.W., zostało wydane z naruszeniem prawa w zakresie działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , cz. [...] , [...] , [...] ; z obrębu [...] nr: cz. [...], [...] , [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...], cz. [...] , cz. [...], cz. [...] , cz. [...], oznaczonych na mapach, stanowiących załączniki nr [...] i nr [...] do decyzji - lecz nie stwierdził nieważności tego orzeczenia z powodu wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych oraz w pkt 4 utrzymał w mocy w pozostałym zakresie decyzję za [...] maja 2017 r.

Wyrokiem z [...] października 2018 r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił w całości decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] listopada 2017 r. wskazując, że organ nie uwzględnił oceny prawnej i wskazań wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1859/14.

Wyrokiem z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK [...], Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 października 2018 r.

Decyzją z [...] września 2021 r., po ponownym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w pkt 1 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2017 r. w części to jest w zakresie w jakim orzekł o działkach ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , cz. [...] , [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , [...] , [...], [...] , [...],[...],[...], [...] , [...] , cz. [...],[...],[...], cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] i cz. [...] oraz w zakresie w jakim orzekł o działkach ewidencyjnych z obrębu [...] nr: cz. [...] i [...], w pkt 2 stwierdził, że orzeczenie z [...] czerwca 1949 r. zostało wydane z naruszeniem prawa, w części dotyczącej aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , cz. [...] , i [...] , oznaczonych na mapie stanowiącej załączniki do decyzji, wchodzących w skład dawnego majątku " [...] ", będącego własnością [...] - lecz nie stwierdził nieważności tego orzeczenia z powodu wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych oraz w pkt 3 stwierdził nieważność orzeczenia z [...] czerwca 1949 r. w części dotyczącej aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , [...] , [...],[...],[...],[...], [...] , [...] , [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...], [...], cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] i cz. [...] oraz w części dotyczącej aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: cz. [...] i [...], oznaczonych na mapie stanowiącej załączniki do decyzji, wchodzących w skład dawnego majątku " [...] ", będącego własnością [...] J.W..

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, że postępowanie odwoławcze dotyczy nieruchomości, znajdujących się w granicach Działu [...] dawnej nieruchomości " [...] ". Minister podniósł, że wprawdzie wniosek inicjujący postępowanie dotyczył także Działu [...] tej nieruchomości, to jednak zgodnie z art. 104 § 2 k.p.a. rozpatrzenie wniosku może polegać na wydaniu decyzji rozstrzygającej sprawę co do jego istoty w całości lub w części. Powołując się na orzecznictwo s sądów administracyjnych organ wskazał, że wydanie decyzji częściowej jest dopuszczalne, gdy przedmiot postępowania może być podzielny w tym znaczeniu, że możliwe jest rozstrzygnięcie kolejno co do istoty o kilku elementach, składających się na cale uprawnienie lub obowiązek. W badanej sprawie przedmiotem postępowania są nieruchomości stanowiące konkretne działki ewidencyjne, co do których organ administracji zobowiązany jest ustalić stan faktyczny analizując osobno każdą z nich. Zdaniem Ministra, nie budzi zatem wątpliwości, że przedmiot postępowania jest podzielny, a więc w sprawie możliwe jest również wydanie decyzji częściowej.

Minister podniósł, że na zasadzie art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest obowiązany podporządkować się w pełnym zakresie ocenie prawnej wyrażonej w wydanych w sprawie wyrokach. W niniejszej sprawie zapadły zaś wyroki, w których wyrażono ocenę prawną w przedmiocie toczącego się postępowania administracyjnego. Powołując się na tę ocenę organ nadzoru uznał, że wydając orzeczenie z [...] czerwca 1949 r. Minister Rolnictwa i Reform Rolnych nie miał podstaw, aby uchylać w trybie nadzoru jako nieważne orzeczenie z [...] sierpnia 1945 r. wydane na podstawie przepisu budzącego wątpliwości interpretacyjne, to jest art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. Oznacza to, że orzeczenie z [...] czerwca 1949 r. w pkt 1 rażąco naruszyło art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym. Ponadto, za kwalifikowane naruszenie prawa uznał Minister połączenie w jednej decyzji (orzeczeniu z [...] czerwca 1949 r.) rozstrzygnięcia dotyczącego uchylenia orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu [...] w [...] z [...] sierpnia 1945 r. jak też rozstrzygnięcia co do istoty sprawy o przejęciu gruntów na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto, orzeczenie z [...] czerwca 1949 r. rażąco narusza prawo poprzez wkroczenie w ocenę skutków prawnych czynności cywilnoprawnej, jakim było zakwestionowanie skuteczności aktu notarialnego z [...] listopada 1937 r. w zakresie przeniesienia majątku [...], pod nazwą "[...] " o obszarze [...] ha [...] m2, na imię J. i P. małżonków W..

Organ podniósł następnie, że mając na wskazówki wyrażone w zapadłych w sprawie wyrokach dotyczące ustalenia ewentualnych nieodwracalnych skutków prawnych należało zbadać, czy w odniesieniu do konkretnych działek będących przedmiotem postępowania zaszły nieodwracalne skutki prawne.

Po analizie elektronicznych ksiąg wieczystych, informacji z ewidencji gruntów i budynków, dokumentów dotyczących podstawy prawnej prawa własności działek, będących przedmiotem postępowania, sporządzonego przez geodetę uprawnionego zestawienia synchronizacyjnego pierwotnych odpisów Działu [...][...] "[...] " Dział [...] z aktualnymi danymi ewidencyjnymi oraz odpisów dokumentów znajdujących się w aktach ksiąg wieczystych, organ nadzoru uznał, że w stosunku do nieruchomości znajdujących się w Dziale [...] dawnej nieruchomości " [...] ", nieodwracalne skutki prawne zachodzą jedynie wobec działek z obrębu [...] nr nr: [...] , cz. [...] , i [...] w granicach oznaczonych na mapie "[...] "[...] " Dział [...] skala 1:1500", stanowiącej załączniki do decyzji. W ocenie Ministra, takie skutki nie zachodzą natomiast w stosunku do pozostałych działek, w granicach oznaczonych na wspomnianej mapie, tj. z obrębu [...] nr nr: [...] . [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] . [...] . [...] . [...],[...] . [...] . [...] . [...] , [...] , [...] . [...] . cz. [...] . cz. [...] , cz. [...] . [...] . cz. [...] . cz. [...] . cz. [...] . cz. [...] . cz. [...] . cz. [...] . [...] . cz. [...] , cz. [...] i cz. [...] oraz z obrębu [...] nr nr: cz. [...] i [...].

Za niezasadny Minister uznał zarzut Prezydenta [...], że ewentualne ustalenie, że na podstawie umowy z [...] listopada 1937 r. nie doszło do przeniesienia na rzecz P. i J. W. prawa własności części nieruchomości "[...] " stanowi zagadnienie wstępne umożliwiające zawieszenie z urzędu toczącego się przed organem w trybie nadzorczym postępowania w sprawie oceny legalności orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1949 r.

Organ nie podzielił również zarzutu niewłaściwego oznaczenia nieruchomości. W ocenie Ministra, z treści sentencji i uzasadnienia decyzji nadzorczej jednoznacznie bowiem wynika, jakiego majątku dotyczy sprawa, którego konkretnie jego działu oraz którym orzeczeniem majątek został znacjonalizowany. Ponadto wskazano dokładnie powierzchnię nieruchomości, której dotyczy postępowanie oraz działki, przez podanie ich aktualnego oznaczenia geodezyjnego w ewidencji gruntów (numeru oraz obrębu z którego pochodzą).

Za chybiony Minister uznał także zarzut nieuznania przez organ skutków prawnych czynności dokonanych aktem notarialnym Rep. Nr [...] z [...] lipca 1944 r., na mocy którego A.W. i T.C. nabyły na własność część spornej nieruchomości. W przeciwieństwie bowiem do aktu notarialnego z [...] listopada 1937 r. akt notarialny z [...] lipca 1944 r. został sporządzony po dacie [...] września 1939 r., a więc dacie granicznej, po której wszelkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich były nieważne, na co wprost wskazuje art. 2 ust. 2 dekretu z 6 września 1944 r. Tym samym, w ocenie Ministra, A.W. i T.C. (i ich ewentualni następcy prawni) nie mają interesu prawnego i statusu strony postępowania, który wynikałby z ich prawa własności do spornej nieruchomości na dzień [...] września 1944 r. Przy tym, zdaniem organu, nabycia przez A.W. od Spółki w 1944 r. prawa do części spornej nieruchomości nie dowodzi powołana przez Prezydenta [...] decyzja Naczelnika Dzielnicy [...]z [...]marca 1983 r. Decyzja ta natomiast dowodzi, że do dnia jej wydania A.W. nie była właścicielką wspomnianej nieruchomości, a stała się nią dopiero na mocy tej decyzji, o czym jednoznacznie świadczy stanowiący podstawę jej wydania art. 6 dekretu o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym z 18 kwietnia 1955 r. Z powołanej regulacji wynika bowiem, że A.W. była jedynie posiadaczką, a nie właścicielką spornej nieruchomości, która wówczas miała status "nieruchomości państwowej".

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyli Miasto [...] i Skarb Państwa – Prezydent [...] zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 123 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się przed Sądem Okręgowym w [...] postępowanie z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta [...] o ustalenie ważności protokołu walnego zgromadzenia akcjonariuszy Spółki "[...] J.W. Spółka Akcyjna" z [...] listopada 1937 r. (a przez to przesądzenie czy na podstawie tej czynności doszło do skutecznego przeniesienia na rzecz P. i J. W. prawa własności części nieruchomości "[...] "),

2) art. 7, 77 § 1 i 104 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie rozstrzygnięcia odnoszącego się do części sprawy i uchylenie własnej decyzji z [...] maja 2017 r. tylko w części, mimo że organ zgromadził materiał dowodowy dający podstawę do wydania decyzji rozstrzygającej całość sprawy,

3) art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego obejmującego m. in. akt notarialny z [...] lipca 1944 r. zawierający protokół walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki "[...] J.W. Spółka Akcyjna" oraz decyzję Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] marca 1983 r., w wyniku której organ błędnie uznał, że na dzień wejścia w życie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej część gruntów opisanych w pkt 3 zaskarżonej decyzji, które nabyła na mocy ww. aktu notarialnego A.W., stanowiły nadal własność "[...] J.W. Spółka Akcyjna",

4) art. 7, 77 i 80 w związku z art. 28 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przez organ orzekający wyczerpującego zbadania materiału dowodowego, w tym aktu notarialnego z [...] lipca 1944 r. i decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z z [...] marca 1983 r., co doprowadziło do błędnego uznania, że A.W. i T.C. lub ich ewentualni następcy prawni nie mają interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu, a w konsekwencji nie przysługuje im status stron postępowania,

5) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 oraz art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 i 158 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP poprzez brak wyczerpującego rozważenia zagadnienia praworządności i zasady zaufania obywateli do działania organów administracji w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia podjętego w minionym ustroju politycznym, na podstawie nieobowiązujących już przepisów, gdy podstawą orzekania są przepisy uchwalane i interpretowane w dużo późniejszym okresie,

6) uznanie, że dokumentacja geodezyjna powołana w osnowie orzeczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wymagała przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a opracowanie geodezyjne stanowiące załącznik do decyzji nie podlega weryfikacji przez odpowiedni organ i przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, czym naruszono postanowienia art. 12a i 12b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Wobec powyższego, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do łącznego rozpoznania wraz z częścią obejmującą Dział [...] przedmiotowej nieruchomości oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów.

W piśmie procesowym z [...] kwietnia 2022 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania " [...] S.A." wniósł o oddalenie skargi jednocześnie przedstawiając stanowisko uczestniczki wobec zarzutów podniesionych w skardze. W powołanym piśmie wniesiono również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych do tego pisma dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą organ odwoławczy w pkt 1 uchylił decyzję tego samego organu z [...] maja 2017 r., nr [...] , w części, to jest w zakresie w jakim orzekł o działkach ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , cz. [...] , [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , [...] , [...], [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , cz. [...] , [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] i cz. [...] oraz w zakresie w jakim orzekł o działkach ewidencyjnych z obrębu [...] nr: cz. [...] i [...], w pkt 2 stwierdził, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r., nr [...] , zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , cz. [...] , i [...] , oznaczonych na mapie stanowiącej załączniki do decyzji, wchodzących w skład dawnego majątku " [...] ", będącego własnością [...] - lecz nie stwierdził nieważności tego orzeczenia z powodu wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych oraz w pkt 3 stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r., nr [...] , w części dotyczącej aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] , [...] , cz. [...] , cz. [...] i cz. [...] oraz w części dotyczącej aktualnych działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: cz. [...] i [...], oznaczonych na mapie stanowiącej załączniki do decyzji, wchodzących w skład dawnego majątku " [...] ", będącego własnością [...] J.W..

Z zaskarżonej decyzji wynika, że wydając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy miał na uwadze wytyczne zapadłe w wydanych dotychczas w niniejszej sprawie wyrokach sądów administracyjnych (tj. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 387/06, wydanego w jego konsekwencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 505/07, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 182 [...] 3, wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1859/14, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa [...] oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK [...]). Wytyczne te dotyczyły zarówno kwestii zgodności z prawem kontrolowanego w trybie nadzorczym orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r., jak również oceny występowania w niniejszej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych.

Zdaniem Sądu, zawarta w zaskarżonej decyzji ocena organu odwoławczego, że orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r. zostało (w badanej części) wydane z rażącym naruszeniem prawa uwzględnia w całości wytyczne zawarte w powyższych wyrokach sądów administracyjnych zgodnie z wymogami art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako "p.p.s.a."). Nie ulega bowiem wątpliwości, że kwestia wydania orzeczenia z [...] czerwca 1949 r. z rażącym naruszeniem prawa, to jest z rażącym naruszeniem art. 101 ust. 1 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym oraz art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, została już przesądzona w wyrokach sądów dotychczas wydanych w niniejszej sprawie.

Po analizie akt sprawy Sąd uznał również za prawidłową ocenę organu nadzoru dotyczącą nieodwracalnych skutków prawnych orzeczenia z [...] czerwca 1949 r. (w badanej części). Analiza znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji dotyczącej poszczególnych działek ewidencyjnych stanowiących przedmiot rozstrzygnięcia potwierdza bowiem ocenę organu, że w stosunku do nieruchomości znajdujących się w Dziale [...] dawnej nieruchomości " [...] ", nieodwracalne skutki prawne zaszły jedynie wobec działek z obrębu [...] nr nr: [...] , cz. [...] , i [...] w granicach oznaczonych na mapie " [...] "[...] " Dział [...] skala [...] ", stanowiącej załączniki do decyzji. Takie skutki nie zaszły natomiast w stosunku do pozostałych działek, w granicach oznaczonych na wspomnianej mapie, tj. z obrębu [...] nr nr: [...] . [...] , cz. [...] , cz. [...] , cz. [...] . [...] . [...] . [...],[...],[...],[...], [...] , [...] , [...] . [...] . cz. [...] . cz. [...] , cz. [...]. [...]. cz. [...] . cz. [...] . cz. [...] . cz. [...] . cz. [...] . cz. [...] . [...] . cz. [...] , cz. [...] i cz. [...] oraz z obrębu [...] nr nr: cz. [...] i [...]. Przy tym, w ocenie Sądu, dokonując powyższej oceny organ nadzoru w całości uwzględnił wytyczne zawarte w zapadłych w sprawie wyrokach sądów zgodnie z wymogami art. 153 p.p.s.a.

Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia o stwierdzeniu, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważności orzeczenia z [...] czerwca 1949 r. w części dotyczącej opisanych w pkt 3 sentencji decyzji działek ewidencyjnych nie zdołał podważyć zarzut nieuwzględnienia przez organ nadzoru skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z [...] maja 2015 r. sygn. akt [...]. Orzeczenie to jest bowiem wyrokiem zakresowym orzekającym o pominięciu prawodawczym, czyli takim, w którym Trybunał uznaje za stan niekonstytucyjny brak określonej treści normatywnej w przepisie prawa. Wyroki o pominięciu prawodawczym Trybunał kieruje przede wszystkim do ustawodawcy. Jak jednak zasadnie podnosi się w piśmiennictwie, stwierdzenie niekonstytucyjności pominięcia ustawodawczego oznacza dla organów stosujących prawo konieczność poszukiwania możliwości rekonstrukcji brakującej normy prawnej z przepisów konstytucyjnych (M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006 r., s. 152 i n.). Nie kwestionując, co do zasady, poglądu że stwierdzenie niekonstytucyjności pominięcia ustawodawczego oznacza dla organów stosujących prawo konieczność poszukiwania możliwości rekonstrukcji brakującej normy prawnej z wartości konstytucyjnych, Sąd zauważa, że brakującej części normy w art. 156 § 2 k.p.a. nie można zrekonstruować w taki sposób, który umożliwiałby jej uniwersalne zastosowanie w okolicznościach każdej sprawy. Innymi słowy, nie może uczynić tego za ustawodawcę sąd ani organ, gdyż mogłoby to prowadzić do zbyt dużej dowolności w stosowaniu prawa i zagrażać innym wartościom konstytucyjnym, w tym np. zasadzie równości czy sprawiedliwości społecznej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł w konkretnych okolicznościach, gdzie chodziło o ochronę praw (ekspektatywy) nabytych przez byłych właścicieli gruntów (a nie gminę lub Skarb Państwa), na skutek przywrócenia im w drodze aktu administracyjnego terminu do złożenia wniosku o uzyskanie ekwiwalentu za utraconą własność (dzięki czemu ów ekwiwalent uzyskali), w sytuacji gdy ten akt administracyjny był wadliwy, ale funkcjonował w obrocie prawnym wiele lat i, korzystając z domniemania zgodności z prawem, pozwolił na uzyskanie prawa podmiotowego przez byłych właścicieli. Zdaniem sądu w składzie orzekającym, nie można tego porównać do sytuacji występującej w przedmiotowej sprawie, gdzie kwestionowane w trybie nadzoru orzeczenie dotyczyło przejęcia nieruchomości od podmiotu prawa prywatnego na własność Państwa.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również podniesiona w skardze okoliczność, że w celu dostosowania systemu prawa do powyższego wyroku ustawodawca zdecydował się dokonać nowelizacji k.p.a. poprzez zmianę treści art. 156 § 2 k.p.a. (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.1491), dalej jako "ustawa z 11 sierpnia 2021 r.") oraz dodanie w art. 158 k.p.a. § 3 (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r.). Wejście w życie wspomnianej nowelizacji nastąpiło bowiem w dniu 16 września 2021 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Oczekiwanego przez skarżących skutku nie mógł również wywrzeć zarzut niewyjaśnienia przez organ nadzoru, która norma prawna uprawnia organy do oceny skutków prawnych decyzji administracyjnych wydanych w trybie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem według kryteriów obecnie obowiązującej ustawy regulującej postępowanie administracyjne, która weszła w życie 1 stycznia 1961 r., jak również niewskazania, która norma prawna uprawnia organ administracji do oceny ważności decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1949 r. na podstawie przesłanek zawartych w obecnie obowiązującym k.p.a. w sytuacji, gdy art. 100 rozporządzenia z 1928 r. nie identyfikował zawarcia w jednym orzeczeniu przepisów uchylających i rozstrzygających sprawę jako przesłanki nieważności decyzji. Jak już bowiem wyjaśniono wyżej w wydanych w sprawie wyrokach, których oceną rozpoznający ponownie sprawę organ, a także sąd administracyjny, jest związany, przesądzono kwestię wydania orzeczenia z [...] czerwca 1949 r. z rażącym naruszeniem prawa.

Wobec powyższego, zarzut naruszenia art. 188 pkt 1 w związku z art. 2 Konstytucji uznać trzeba za chybiony.

Sąd nie podzielił również zarzutu wadliwego wydania przez organ odwoławczy decyzji odnoszącej się jedynie do części nieruchomości objętej wnioskiem inicjującym przedmiotowe postępowanie, to jest Działu [...] dawnej nieruchomości "[...]", choć zebrany materiał dowodowy pozwalał na wydanie decyzji rozstrzygającej całość sprawy.

Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Jednocześnie decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 k.p.a.). Powyższe oznacza, że sprawa administracyjna zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji może zostać zakończona poprzez wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej tę sprawę co do jej istoty zarówno w całości jak i w części (decyzja częściowa). Ponadto, decyzja częściowa, o ile nie kończy postępowania administracyjnego jako takiego w ogóle, to kończy je w zakresie (w części) wyznaczonym daną decyzją administracyjną. Koresponduje to z treścią art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ orzekający w drugiej instancji uprawniony jest aby wydać decyzję, w której uchyli zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie orzeknie co do istoty sprawy.

Nie budzi wątpliwości, że na organie odwoławczym ciąży obowiązek rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Nie wyklucza to jednak, zdaniem Sądu, możliwości wydania więcej niż jednej decyzji administracyjnej, rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w części. W takim jednak wypadku obowiązkiem organu wydającego decyzję częściową jest zaznaczenie tego faktu w treści decyzji administracyjnej. Sąd podziela pogląd orzecznictwa, że organ odwoławczy nie jest obowiązany, a jedynie uprawniony, do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Jeżeli zatem organ odwoławczy nie skorzysta z tego uprawnienia, to sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy (por. m.in. wyrok NSA z 25 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 399/13; wyrok NSA z 2 września 2015 r., sygn. akt I OSK 187/14; wyrok NSA z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK [...]). Takie odczytanie dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest możliwe, gdyż osnowa decyzji, wydana na tej podstawie prawnej, składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia - w całości lub w części, zaś w drugiej organ odwoławczy w tym samym zakresie rozstrzyga sprawę co do istoty albo umarza postępowanie pierwszej instancji.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że wydanie decyzji częściowej jest dopuszczalne, jeżeli sprawa jest podzielna i można z niej wyodrębnić części nadające się do względnie samodzielnego rozstrzygnięcia. Sąd podzielił ocenę Ministra, że taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Kwestionowane orzeczenie z [...] czerwca 1949 r. wywołało skutki prawnorzeczowe w odniesieniu do gruntów wchodzących w skład nieruchomości hipotecznej "[...] ", bowiem właśnie na jego podstawie prawo własności tej nieruchomości zostało wpisane na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie akta sprawy potwierdzają, że grunty te wchodzą obecnie w skład konkretnych działek ewidencyjnych stanowiących samodzielne lub wchodzących w skład odrębnych nieruchomości. Zgodnie z wytycznymi zawartymi w wydanych w sprawie wyrokach obecnie organ obowiązany był ocenić stan faktyczny oraz prawny gruntów pochodzących z nieruchomości hipotecznej "[...] " wchodzących w skład tych konkretnych działek. Wskutek tak dokonanej analizy odnoszącej się do każdej z aktualnych nieruchomości (obejmujących grunt pochodzący z przedmiotowej nieruchomości hipotecznej oraz wchodzący w skład konkretnych działek) organ nadzoru miał ustalić, czy możliwe jest stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] czerwca 1949 r., czy też z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, możliwe jest jedynie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa. Z uwagi na tak zakreślony przedmiot postępowania nadzorczego Sąd podzielił ocenę organu nadzoru, że niniejsza sprawa posiada podzielny charakter, a w konsekwencji możliwe było wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę w części. Wobec powyższego, za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 104 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania nadzorczego pomimo wystąpienia w sprawie zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak trafnie podnosi się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych zawieszając postępowanie na podstawie powołanego przepisu organ nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa rozpoznanie sprawy jest w ogóle możliwe. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie pozytywnej lub negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Tym samym organ musi ustalić bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2108/11, Lex nr 1336372). O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej, przy czym zależność ta musi być bezpośrednia. Samo twierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli możliwe jest rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji.

W ocenie Sądu, prawidłowo przyjął organ, że w niniejszej sprawie wskazana zależność nie występuje. Ewentualne bowiem ustalenie, że na podstawie umowy z [...] listopada 1937 r. nie doszło do przeniesienia na rzecz P. i J. W. prawa własności części nieruchomości "[...] " nie stanowi zagadnienia wstępnego warunkującego zawieszenie z urzędu toczącego się w trybie nadzorczym postępowania dotyczącego oceny prawidłowości orzeczenia z [...] czerwca 1949 r. Sama hipotetyczna możliwość ustalenia, że na podstawie umowy z [...] listopada 1937 r. nie doszło do przeniesienia na rzecz P. i J. W. własności części nieruchomości o powierzchni [...] ha, nie może stanowić przesłanki zawieszenia postępowania, gdyż obecnie akt notarialny z [...] listopada 1937 r. pozostaje w obrocie prawnym. Ewentualna zaś możliwość obalenia wspomnianego aktu w postępowaniu przed sądem cywilnym nie zwalnia organu z obowiązku respektowania skutków prawnych z niego wynikających dopóki funkcjonuje on w obrocie prawnym. W tej sytuacji podzielić trzeba ocenę Ministra, że w sprawie nie zachodzi sytuacja, w której brak rozstrzygnięcia sądu powszechnego uniemożliwiałby wydanie decyzji.

Sąd nie podzielił również zarzutów błędnej oceny zebranego materiału dowodowego obejmującego m. in. akt notarialny z [...] lipca 1944 r. zawierający protokół walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki [...] J.W S.A. oraz decyzję Naczelnika Dzielnicy [...]z [...]marca 1983 r., a w konsekwencji błędne przyjęcie, że A.W. i T.C. (lub ich następcy prawni) nie posiadają interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu.

Odnosząc się do powyższego wskazać trzeba, że pojęcie strony postępowania administracyjnego zostało zdefiniowane w art. 28 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny ma charakter materialnoprawny, oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu.

Wobec powyższego prawidłowo uznał organ nadzoru, że ustalając krąg stron przedmiotowego postępowania w rozumieniu powołanej normy nie mógł pominąć, że [...] J.W. S.A. zostały wpisane do księgi wieczystej "[...]" w dziale [...] wykazu hipotecznego dawnej księgi hipotecznej jako właściciel nieruchomości [...] maja 1935 r., a następnym ujawnionym właścicielem stał się Skarb Państwa na podstawie wpisu z [...] maja 1983 r. Ponadto, jak wynika z treści orzeczeń Wojewódzkiego Urzędu [...] z [...] sierpnia 1945 r. oraz Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] czerwca 1949 r. [...] J.W. S.A. pozostawały stroną postępowań zakończonych wydaniem tych orzeczeń. Wątpliwości co do przysługiwania [...] J.W. S.A. interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu nie miały również orzekające w sprawie sądy administracyjne. Prawidłowo również wskazał organ nadzoru, że akt notarialny z [...] lipca 1944 r. został sporządzony po dniu [...] września 1939 r. Nastąpiło to zatem po dacie granicznej, po której wszelkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich były nieważne, na co wprost wskazano w art. 2 ust. 2 dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wobec powyższego trafnie przyjął Minister, że [...] J.W. S.A. posiadają legitymację do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] czerwca 1949 r., a interesu prawnego i statusu strony postępowania, który wynikałby z ich prawa własności do spornej nieruchomości na dzień [...] września 1944 r nie posiadają A.W. i T.C. (i ich ewentualni następcy prawni).

Trafnie przy tym organ nie podzielił twierdzenia skarżących, że okoliczności nabycia na mocy wspomnianego aktu z 1944 r. prawa do części spornej nieruchomości przez A.W. dowodzi decyzja Naczelnika Dzielnicy [...]z [...] marca 1983 r. Treść tej decyzji potwierdza bowiem ocenę organu nadzoru, że A.W. nie była właścicielką wspomnianej nieruchomości, a stała się nią dopiero na mocy tego orzeczenia. Świadczy o tym stanowiący jej podstawę materialnoprawną art. 6 dekretu o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym z dnia 18 kwietnia 1955 r. (t. j. z 30 stycznia 1959 r., Dz.U. Nr 14, poz. 78). Powołany przepis stanowił, że rolników gospodarujących na nieruchomościach państwowych uznaje się za właścicieli tych nieruchomości, jeżeli oni lub ich poprzednicy prawni uzyskali posiadanie tych nieruchomości m.in. na podstawie umowy zawartej przed dniem 13 września 1944 r., z zamiarem nabycia na własność (art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 4). A.W. była zatem jedynie posiadaczką, a nie właścicielką spornej nieruchomości, która wówczas miała status "nieruchomości państwowej". Dopiero na podstawie decyzji z [...]marca 1983 r. stała się właścicielką części spornej nieruchomości, która następnie została odłączona do odrębnej księgi wieczystej (zaświadczenie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lutego 2005 r., [...]).

Wobec powyższego, zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 28 § 2 k.p.a. nie mogły zostać uwzględnione.

Nietrafny okazał się również zarzut braku weryfikacji stanowiącego załącznik do zaskarżonej decyzji opracowania geodezyjnego przez odpowiedni organ i nieprzyjęcia tego opracowania do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Jak już wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK [...] "przedmiotem decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kontrolowanej przez Sąd I instancji jest ocena skutków prawnych orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] czerwca 1949 r. w stosunku do poszczególnych działek ewidencyjnych wyodrębnionych na przestrzeni wielu lat z nieruchomości przekazanej na cele reformy rolnej. Postępowanie to nie zmierza bezpośrednio do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Dopiero uzyskany, końcowy wynik prowadzonego postępowania prowadzić będzie do działań uregulowanych rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków wydanym na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520, ze zm.)." Stanowisko to w rozpatrywanej sprawie sąd w składzie orzekającym w całości podziela. Wyjaśnić trzeba, że przygotowane przez uprawnionego geodetę opracowanie geodezyjne nie stanowiło opracowania dokumentacji geodezyjnej niezbędnej do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków, a więc zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym czy stanem prawnym, ewentualnie ujawnienia nowych danych ewidencyjnych czy wyeliminowania danych błędnych. Celem przedmiotowego opracowania było wyłącznie przedstawienie aktualnego oznaczenia ewidencyjnego poszczególnych działek, jakie zostały utworzone w toku przekształceń prawnych nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa, a więc takiego oznaczenia, które na dzień sporządzania tej opinii wynikało z ewidencji gruntów i budynków. To zaś powoduje, co znalazło potwierdzenie w wydanych w sprawie wyrokach, że nie istniała potrzeba aby przyjmować opracowanie geodezyjne sporządzone przez geodetę uprawnionego S.S. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, skoro wskazane prace geodezyjne nie stanowiły podstawy do wprowadzenia zmian w bazie danych. Tym samym w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, a fakt niezgłoszenia wyników prac geodezyjnych organowi służby geodezyjnej i kartograficznej celem ich weryfikacji pozostaje bez wpływu na jej wynik.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), orzekł jak w sentencji.