Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 41/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2007 r. sprawy ze skargi C. SA z siedzibą w G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy "HARTWIG" oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2006 r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy swoją własną decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego na słowny znak towarowy "HARTWIG". Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia 21 grudnia 1999 r. C. S.A. z siedzibą w G. złożyła do Urzędu Patentowego RP wniosek o rejestrację słownego znaku towarowego "HARTWIG" dla następujących usług:

1/ prowadzenie działalności transportowej (w tym towarowy transport drogowy) w kraju i zagranicą, organizacja i wykonywanie morskich przewozów ładunków na warunkach liniowych i czarterowych, przewozów lądowych (samochodowych i kolejowych), śródlądowych i lotniczych (w tym zawieranie związanych z tą działalnością umów przewozowych), organizację i wykonywanie przewozów kombinowanych ładunków na trasach krajowych i zagranicznych (w tym na podstawie własnych dokumentów), składowanie, kompletowanie, konfekcjonowanie, pakowanie, znakowanie oraz przeładunek towarów i przesyłek w magazynach własnych i obcych /klasa 39/

2/ wykonywanie czynności w zakresie obrotu kontenerowego (składowania, manipulacji, formowania i rozformowania kontenerów), wykonywanie spedycji na rzecz zleceniodawców krajowych i zagranicznych, włącznie z działalnością agenta ubezpieczeniowego /klasa 42/

3/ prowadzenie składu celnego i agencji celnej (w zakresie pośrednictwa finansowego) /klasa 36/,

oraz prowadzenie działalności usługowej w obrocie międzynarodowym i krajowym w zakresie przedmiotu przedsiębiorstwa /klasa 36, 39 i 42/.

Pismem z dnia 17 stycznia 2006 r. Urząd Patentowy RP poinformował wnioskodawcę, iż oznaczenie słowne "HARTWIG" jest podobne w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 z późn. zm., dalej zwana uzt) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 z późn. zmianami, dalej zwana pwp), do zarejestrowanego pod numerem R – 153281 na rzecz P. z W. znaku słowno – graficznego "C. HARTWIG WARSZAWA" z pierwszeństwem od dnia 27 września 1993 r., przeznaczonego do oznaczenia usług agencji celnych, usług spedycyjno – transportowych oraz magazynowania, oraz do zarejestrowanego na rzecz P. z K. pod numerem R – 153750 znaku towarowego słowno – graficznego "C. HARTWIG KATOWICE S.A." z pierwszeństwem od dnia 12 maja 2000 r. przeznaczonego do oznaczania towarów usług agencji celnych, usług spedycyjnych, przewozu samochodami, przewożenia, dystrybucji i dostarczania przesyłek, informacji o transporcie, magazynowania i usług magazynowania. W związku z powyższym Urząd Patentowy RP wezwał spółkę do zajęcia stanowiska w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi wnioskodawczyni podniosła, iż wskazane przez organ znaki nie są podobne w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt. 1 uzt, do oznaczenia słownego "HARTWIG". W ocenie strony wynika to z różnicy kategorii, do której znaki te należą. Znak zgłoszony za numerem Z-211468 jest wyłącznie oznaczeniem słownym, zaś znaki wymienione w piśmie organu są znakami słowno - graficznymi, a oznaczenie słowne "HARTWIG" jest tylko jednym z ich elementów. Oczywistym jest, że samodzielny znak słowny, stanowiący wyłącznie element innych znaków słowno - graficznych, ze swej istoty, nie może być uznany za podobny, co w postępowaniu o jego zarejestrowanie wyłącza zastosowanie przepisów art. 9 ust. 1 uzt. W tej sytuacji bowiem nie zachodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia usług.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt. 1 uzt w związku z art. 315 ust. 3 oraz art. 145 ust. 1 pwp odmówił C. S.A. w G udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "HARTWIG". W uzasadnieniu organ po przedstawieniu stanu rzeczy, podniósł, iż zasadniczym, a zarazem identycznym elementem znaków zarejestrowanych i zgłoszonego oznaczenia jest słowo "HARTWIG" stanowiące o ich treści. Jednocześnie słowo "HARTWIG", jako główny element przedmiotowych znaków, przy ocenie podobieństwa ma kluczowe znaczenie. Ponadto wszystkie zarejestrowane wcześniej znaki towarowe słowno - graficzne zawierają w sobie zgłoszone słowo "HARTWIG". Oceny podobieństwa należy dokonać w kontekście ogólnego wrażenia, jakie te oznaczenia wywierają na przeciętnym odbiorcy, który z reguły postrzega i zachowuje w pamięci jedynie ogólny zarys poszukiwanego oznaczenia, kierując się przy wyborze jedynie przewodnimi elementami oznaczenia, w tym przypadku słowem "HARTWIG", z pominięciem innych różnic.

W płaszczyźnie wizualnej wymienione znaki różnią się grafiką oraz nazwami miast w przypadku znaków zarejestrowanych. Są to więc "wyróżniki", które mogą stanowić znamiona będące podstawą do odróżniania znaków zarejestrowanych, natomiast w przypadku zgłoszonego tylko słownego oznaczenia przedmiotowego nie ma żadnego wyróżnika, zaś funkcjonowanie na rynku tych znaków mogłoby skutkować konfliktem interesów oraz budzić niepotrzebne wątpliwości wśród potencjalnych nabywców, którzy mogliby uważać, że zgłoszone oznaczenie jest słowną odmianą znaków zarejestrowanych lub wskazywać na powiązania wszystkich firm, a takich zgłaszający nie wykazał. Okoliczność posiadania (przez zgłaszającego) zarejestrowanego znaku towarowego, również słowno - graficznego zawierającego słowo "HARTWIG" potwierdza regułę, iż wyróżnikiem we wszystkich tych znakach jest wymieniona siedziba uprawnionego (Katowice, Warszawa, Gdynia) wkomponowana w całość grafiki.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za możliwością wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia usług jest fakt, że znaki te przeznaczone są do oznaczania usług tego samego rodzaju. Istnieje zatem poważne niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia tych usług, które jest rezultatem ich podobieństwa i podobieństwa oznaczeń.

Pismem z dnia 28 czerwca 2006 r. C. S.A. w G. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu w pełni podtrzymała stanowisko zaprezentowane w piśmie z dnia 20 lutego 2006 r. Ponadto wskazała, że gdyby nawet uznać, że znaki słowne, mimo odmienności kategorii, mogą być porównywane ze znakami słowno - graficznymi, to o podobieństwie znaku, w żadnym razie, nie może decydować, jak stwierdzono w wydanej decyzji, wyłącznie jeden z jego elementów. O podobieństwie decyduje bowiem ogólna jego postać oraz elementy wyróżniające go od innych znaków, a także ogólne wrażenie wywarte na odbiorcy. W ocenie strony podobieństwo znaku słownego "HARTWIG" do zarejestrowanych już znaków graficznych nie jest w przedmiotowym przypadku tak znaczne, by mogło wprowadzać w błąd potencjalnych nabywców usług co do ich pochodzenia.

Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 245 ust. 1 ustawy prawo własności przemysłowej, w całości utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że Urząd dokonał trafnej oceny podobieństwa przedmiotowych znaków tak w płaszczyźnie wizualnej jak fonetycznej i znaczeniowej. Wskazał, iż przedmiotowe oznaczenie jest znakiem słownym. Znaki słowne ze swej istoty uzyskują najszerszą ochronę, gdyż nieograniczoną do żadnej graficznej wersji przedstawieniowej. Tak więc, jako że jednak muszą być w jakiś sposób zaprezentowane konsumentowi, mogą one występować w różnych wersjach graficznych, z niezliczoną ilością różnych kombinacji kolorystycznych, figur geometrycznych. Słowo "HARTWIG" występuje we wszystkich trzech porównywanych znakach towarowych. Przynależy ono do tak zwanych MOCNYCH znaków towarowych. Grafika przeciwstawianych oznaczeń, której istotną rolę w postrzeganiu znaków przypisuje strona skarżąca, w zderzeniu z zastrzeżonymi usługami jest elementem o słabej dystynktywności. Dlatego słusznie Urząd przyjął, iż najbardziej charakterystycznym, a zarazem zbieżnym elementem wszystkich oznaczeń jest słowo HARTWIG. Również w odniesieniu do jednorodzajowości zakresów ochrony wszystkich oznaczeń ustalenia Urzędu były prawidłowe, występuje bowiem bardzo wysokie podobieństwo.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła na powyższą decyzję C.S.A. w G. W uzasadnieniu skarżąca w pełni podtrzymała stanowisko zaprezentowane w trakcie postępowania administracyjnego. Ponadto podniosła, że z uwagi na różnice kategorii znaków i ich odmienność, nie można im przypisać przymiotu podobieństwa skutkującego wystąpieniem wśród odbiorców błędu polegającego, w szczególności, na błędzie co do pochodzenia usług. O podobieństwie decyduje bowiem ogólna jego postać oraz elementy wyróżniające go od innych znaków, a także ogólne wrażenie wywarte na odbiorcy.

Znak towarowy złożony z kilku członów powinien być oceniany jako całość, a podobieństwo, czy nawet identyczność jednego z członów, do znaku wcześniej zarejestrowanego nie powinna przesądzać o braku jego zdolności rejestracyjnej. Gdyby tak uznać, to po zarejestrowaniu pierwszego znaku słowno-graficznego "C. HARTWIG WARSZAWA", wniosek o zarejestrowanie znaku słowno - graficznego "C. HARTWIG KATOWICE", zawierającego nie tylko ten sam element słowny, ale i graficzny (dwa okręgi okalające globus), nie powinien zostać uwzględniony z powodów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (zbieżne elementy obu oznaczeń).

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. W pełni podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się zaś do zarzutów podniesionych w skardze wskazał, iż oceny wysokości ryzyka konfuzji dokonuje się przy uwzględnieniu dwóch zmiennych: podobieństwa oznaczeń i jednorodzajowości towarów lub usług. Jednorodzajowość usług nie jest przez skarżącego kwestionowana w niniejszej sprawie. Kluczową zaś rolę przy ocenie podobieństwa oznaczeń odgrywają ich główne, dystynktywne elementy. Organ wskazał, iż będący przedmiotem zaskarżonej decyzji znak towarowy zawiera tylko jeden, słowny element "HARTWIG". Oznaczenie to przynależy do kategorii oznaczeń mocnych. Oznacza to, że jest zupełnie fantazyjne i nie nasuwa na myśl żadnych skojarzeń.

Najbardziej dystynktywnym elementem znaków przeciwstawianych jest również słowo "HARTWIG". Oprócz tego znaki posiadają mało dystynktywną w zderzeniu z usługami, do których oznaczenia służą, grafikę. Jest to glob pokryty siatką południków i równoleżników, otoczony dwoma przecinającymi się orbitami. W zderzeniu z usługami spedycji, grafika znaków jest wysoce sugestywna i w związku z tym posiada niewielką zdolność odróżniającą. Dodatkowo, w każdym ze znaków wskazana jest nazwa miasta, w których znajdują się siedziby przedsiębiorstw. Dzięki temu wyróżnikowi, zdaniem Urzędu, konsument nie powinien mieć problemu z rozróżnieniem poszczególnych znaków. Organ zwrócił ponadto uwagę, iż wszystkie trzy przedsiębiorstwa będące właścicielami porównywanych znaków powstały z przekształceń tej samej firmy – C. HARTWIG i dokonały w Urzędzie Patentowym RP zgłoszeń znaków towarowych zawierających pełną nazwę swoich przedsiębiorstw wraz z oznaczeniami graficznymi. Skarżący, będąc uprawniony do jednego z tych znaków, zdecydował się zastrzec na swoją rzecz także oznaczenie słowne, zawierające główny, dystynktywny człon wszystkich oznaczeń. Takie zachowanie w ocenie organu narusza prawa wyłączne pozostałych przedsiębiorców i mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której konsument nie miałby dostatecznego rozeznania, z którym przedsiębiorców ma do czynienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1270/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie narusza ona prawa, zatem skarga podlega oddaleniu.

Na wstępie wskazać należy, że w sprawie niniejszej, z uwagi na datę złożenia wniosku /21 grudnia 1999 r./, zgodnie z treścią art. 315 pwp do oceny ustawowych warunków do uzyskania prawa ochronnego znajdują zastosowanie przepisy ustawy obowiązującej w dniu dokonania zgłoszenia spornego znaku tj. przepisy ustawy o znakach towarowych z dnia 31 stycznia 1985 r.- /uzt/, zatem zasadnie Urząd ocenił ustawowe warunki do uzyskania prawa ochronnego w świetle przepisów tej ustawy. Wskazać też należy, że prowadząc postępowanie po wejściu w życie ustawy pwp Urząd działa według procedur przewidzianych przez ustawę pwp i stosuje przepisy procesowe przewidziane ustawą pwp.

Kwestią wstępną przy ocenie podobieństwa znaków jest ocena podobieństwa towarów, a w sprawie niniejszej usług, dla których znak został zgłoszony i usług, dla których zgłoszone zostały zarejestrowane znaki przeciwstawione. W tym zakresie należy przyjąć prawidłowość ustaleń organu, że zgłoszony słowny znak towarowy "HARTWIG" i przeciwstawione mu zarejestrowane znaki słowno - graficzne "C. HARTWIG WARSZAWA" i "C. HARTWIG KATOWICE S.A." przeznaczone są do oznaczenia usług tego samego rodzaju /agencji celnych, usług spedycyjno–transportowych, magazynowania, usług spedycyjnych, przewozu samochodami, przewożenia, dystrybucji i dostarczania przesyłek, informacji o transporcie/, przy czym okoliczność, że wnioskodawca zgłosił do oznaczania znakiem "HARTWIG" inne jeszcze usługi nie zmienia faktu, że wszystkie zgłoszone usługi są szeroko rozumianymi usługami transportowymi i spedycyjnymi, a więc usługami tego samego rodzaju, w których podobieństwo znaków może skutkować pomyłką odbiorców, co do pochodzenia usług. Podobieństwa usług zgłoszonych do opatrywania spornym znakiem wnioskodawca nie kwestionował.

Po ustaleniu podobieństwa usług badać należy podobieństwo zgłoszonego znaku do znaków przeciwstawionych oraz okoliczność, czy w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego może ono wprowadzić klientów w błąd, co do pochodzenia usług. Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił, że w sprawie niniejszej istnieje mylące podobieństwo znaków.

Skarżąca prezentuje pogląd, że właściwie nie można porównywać znaków słownych i znaków słowno - graficznych, bowiem ich jakość jest odmienna, a ta odmienność wyklucza niebezpieczeństwo pomyłki. Samo istnienie grafiki w znakach przeciwstawionych wyklucza, zdaniem skarżącej, podobieństwo porównywanych znaków ze zgłoszonym przez nią znakiem słownym i uniemożliwia pomyłkę nabywców. W ocenie skarżącej wspólny element - słowo "HARTWIG"- czyni znak "HARTWIG" znakiem pochodnym, ale nie tożsamym.

W ocenie Sądu stanowisko skarżącej, co do niemożności porównywania znaków różnej kategorii, jest błędne. Ustawa nie rozróżnia znaków słownych i słowno - graficznych ani nie wyklucza możliwości ich mylącego podobieństwa. Oceniając podobieństwo należy mieć na uwadze nie tylko możliwość uznania znaków za identyczne, ale również możliwość wywołania błędnej sugestii o związkach między odrębnymi przedsiębiorstwami używającymi porównywanych znaków i idącą za tym dezorientację klientów. Sama, przyznana przez skarżącą, możliwość uznania przez klientów zgłoszonego znaku za znak pochodny w stosunku do znaków przeciwstawionych przeszkadza rejestracji. W doktrynie oraz orzecznictwie Urzędu Patentowego przyjmuje się, że jest możliwe porównywanie oznaczeń kombinowanych i konieczne jest wówczas rozważanie podobieństwa wszystkich ich elementów /por. por. Ryszard Skubisz "Prawo znaków towarowych. Komentarz" Wyd. Pr. Warszawa 1997, s. 93, 94 i cytowane tam orzecznictwo/. Oznaczenia należy porównywać w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, przy czym dla przyjęcia podobieństwa oznaczeń wystarcza zbieżność na jednej z tych płaszczyzn. W doktrynie przyjmuje się, że w znakach kombinowanych element słowny ma znaczenie decydujące.

Zbieżność na jednej płaszczyźnie może być pogłębiona poprzez zbieżność innych płaszczyzn, albo przeciwnie, może być poprzez te płaszczyzny zneutralizowana /por. M. Kępiński "Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towarów w prawie znaków towarowych" ZNUJ 28/1982/. Przy porównywaniu znaków kombinowanych ze znakami jednorodzajowymi sposób porównywania jest taki sam jak znaków jednorodzajowych. Porównać należy znaki pod względem fonetycznym, wizualnym i znaczeniowym.

Porównując znaki słowno - graficzne "C. HARTWIG Warszawa" i "C. HARTWIG Katowice" ze znakiem słownym "HARTWIG" Urząd Patentowy prawidłowo ustalił, że są one podobne. Zasadne jest stanowisko organu, że grafika znaków przeciwstawionych stanowi element o słabej dystyngtywności, elementem dominującym we wszystkich porównywanych tych znakach jest identyczne, fantazyjne słowo "HARTWIG", zaś istotnym wyróżnikiem w znakach zarejestrowanych jest dodana do słowa "HARTWIG" nazwa miasta.

Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej, decydujące przy ocenie znaków na płaszczyźnie wizualnej, elementy graficzne znaków słowno – graficznych przeciwstawionych znakowi słownemu, są na tyle słabe, że nie neutralizują podobieństwa /identyczności/ elementu słownego "HARTWIG" występującego we wszystkich znakach. To podobieństwo elementu słownego, nie zneutralizowane innymi elementami zgłoszonego znaku, wyklucza możliwość udzielenia słownemu znakowi "HARTWIG" praw ochronnych. Zważyć należy, że w sytuacji, gdy funkcjonuje na rynku wiele przedsiębiorstw transportowo-spedycyjnych używających znaków towarowych zawierających słowo "HARTWIG", z dodaną do tego słabą grafiką i wyróżnikiem w postaci nazwy miasta /siedziby przedsiębiorstwa/, udzielenie praw ochronnych znakowi słownemu składającemu się z jednego tylko słowa "HARTWIG", bez grafiki i jakiegokolwiek wyróżnika słownego, naruszałoby art. 9 ust. 1 p. 1 uzt, bowiem stwarzałoby niebezpieczeństwo pomyłki wśród klientów i ich dezorientacji co do tego, z którego przedsiębiorstwa pochodzą usługi.

Przypomnieć należy, że istota i sens istnienia znaku towarowego polega na tym, iż służy on do odróżniania towarów i usług pochodzących z jednego przedsiębiorstwa od takich samych towarów i usług pochodzących z innego przedsiębiorstwa /art. 4 ust. 1 uzt/. Ten cel musi być brany pod uwagę przy interpretacji wszystkich przepisów prawa regulujących kwestie związane ze znakami towarowymi i wszystkich sytuacji faktycznych podlegających ocenie. Z takiego określenia celu, jakiemu służy nałożenie na towar znaku towarowego, wynika zasadnicza przesłanka negatywna udzielenia znakowi ochrony. Tą przesłanką negatywną jest podobieństwo znaku towarowego zgłoszonego do ochrony dla danej grupy towarów do innego znaku, już korzystającego z ochrony, w tej samej grupie towarów. Nie chodzi jednak o jakiekolwiek podobieństwo znaków, a jedynie o takie podobieństwo, które mogłoby wprowadzić w błąd przeciętnego odbiorcę w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, co do pochodzenia towarów /art. 9 ust. 1 p. 1 uzt/. Chodzi więc o podobieństwo, które może skutkować pomyłką odbiorcy. W sprawie niniejszej, jak wykazano wyżej, taka pomyłka i dezorientacja klientów byłaby możliwa, bowiem w zgłoszonym znaku brak elementów, które by jej zapobiegały, zaś element dominujący "HARTWIG" był we wszystkich znakach identyczny.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja o odmowie udzielenia praw ochronnych na słowny znak "HARTWIG" nie narusza prawa, a jej mało wnikliwe uzasadnienie nie narusza prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy i uzasadniałby uchylenie decyzji.

Zważywszy powyższe działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.