Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 215/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1,2,3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Borońska asesor WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca) Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W., na podstawie art. 83 ust 1 pkt 3 i art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 3a w związku z art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 963, określanej dalej jako: u.s.u.s.) odmówił umorzenia zadłużenia I. H.(dalej powoływanej także jako: wnioskodawczyni lub skarżąca) z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenie własne płatnika w łącznej kwocie [...] zł.

Podejmując takie rozstrzygnięcie organ ustalił, że I.H. występując z wnioskiem o umorzenie zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek, wskazała na trudną sytuację materialną oraz bardzo ograniczone możliwości płatnicze. Wyjaśniła, że zadłużenie powstało w związku ze zlikwidowaną w [...] r. działalnością gospodarczą. Obecnie uzyskuje ona z tytułu wynagrodzenia za pracę kwotę [...] zł. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką. Poza wskazanym wynagrodzeniem na budżet domowy składa się świadczenie emerytalne matki w kwocie około [...] zł. Podała, że stałe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około [...] zł, natomiast koszty leczenia mamy [...]zł miesięcznie. Organ ZUS ustalił, że wnioskodawczyni nie jest właścicielem nieruchomości, ani wartościowego majątku ruchomego. Badając przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia i w tym zakresie ustalając, że nie jest prowadzone wobec wnioskodawczyni postępowanie egzekucyjne, organ ZUS stwierdził brak możliwości wykazania na obecnym etapie znamion nieskuteczności egzekucji. Z kolei wskazując na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., nr 141, poz.1365 – określanego dalej jako: rozporządzenie MGPiPS) organ podał, że wnioskodawczynię obciąża obowiązek wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest ona w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej i jej rodzinny. Według organu, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można stwierdzić, że obecnie trudna sytuacja materialna wnioskodawczyni ma charakter trwały. Wskazano na brak obciążeń natury zdrowotnej, które ograniczałyby możliwość zarobkowania. W ocenie organu, w przyszłości istnieje możliwość poprawy sytuacji ekonomicznej, umożliwiającej spłatę zadłużenia w dogodnych dla płatniczki ratach. Nadmieniono również, że za umorzeniem przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania płatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które płatnik nie mógł mieć wpływu. Wobec tego wyjaśniono, że działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko i nie jest istotne z punktu widzenia ZUS, że zaległość składkowa nie powstała wskutek winy umyślnej płatnika, czy też powstała wskutek nieznajomości przepisów. Zwrócono również uwagę na charakter składek ubezpieczeniowych, które stanowią podstawowe źródło zasilania funduszu, z którego są wypłacane świadczenia i pośrednio wpływają na sytuację życiową innych ubezpieczonych. W takim przypadku, w przekonaniu organu będzie naruszeniem interesu pozostałych ubezpieczonych, akceptowanie postawy, w której dług generowany przez okres prowadzenia działalności, ostatecznie jest umarzany.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy I. H. wskazała, że nie posiada majątku, jej miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł. Podała również, że otrzymała informację w ZUS, że jej dług może być rozłożony maksymalnie na 96 miesięcy, co w jej ocenie, przy kwocie zadłużenia powoduje, że miesięczna rata wynosiłaby około [...] zł. Wskazała, że do tej kwoty należy doliczyć jeszcze opłatę promulgacyjną. Według odwołującej, w takiej sytuacji, pomimo szczerych chęci nie jest ona w stanie płacić takich wysokich rat. Odnosząc się do argumentu użytego w zaskarżonej decyzji, że organ ZUS zobowiązany jest bronić interesów obecnych emerytów, wnosząca odwołanie wskazał, że dla niej wystarczającą karą z punktu widzenia przyszłej emerytury jest to, że [...]lat nieopłacania składek będzie traktowanych jako okres nieskładkowy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – określanej dalej jako: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję z [...]r. Organ odwoławczy opisał przebieg postępowania. Powołując się na treść art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wskazał, że zadłużenie wnioskodawczyni nie było dotąd przedmiotem postępowania egzekucyjnego, natomiast fakt posiadania przez dłużniczkę stałego źródła dochodu wyklucza możliwość stwierdzenia przez organ egzekucyjny stanu całkowitej nieściągalności. Wobec powyższego organ stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki prawne wskazujące na całkowitą nieściągalność dłużnika. Analizując natomiast sytuację wnioskodawczyni na gruncie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. organ ZUS wskazał, że ważny interes osoby zobowiązanej to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, płatnik nie jest w stanie uregulować zaległości. Według organu ZUS, rozpoznając wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, brać należy pod uwagę sytuację dłużnika z chwili podejmowania w sprawie decyzji. Wobec tego, przy rozpoznaniu ponownie sprawy organ uwzględnił fakt, że wnioskodawczyni jest w wieku aktywności zawodowej, nie wskazała również okoliczności natury zdrowotnej, które uniemożliwiałyby jej pracę zarobkową i pozyskanie dodatkowego źródła dochodu na spłatę zobowiązania w dogodnych ratach. Podtrzymano również dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym osoba decydująca się na podjęcie działalności gospodarczej przyjmuje na siebie ryzyko jej prowadzenia i ponoszenia związanych z nią wydatków. Gromadzenie środków na pokrycie kosztów uzyskania przychodów, jak i obowiązek regulowania składek ciążących na przedsiębiorcy jest więc immanentną cechą planowania tej działalności i nie można uznać za usprawiedliwione domaganie się umorzenia zaległości powstałej wskutek błędnej gospodarki finansowej. Nadto umorzenie składek jest odstępstwem od zasady powszechności ich opłacania i powinno mieć charakter wyjątkowy. Podsumowując organ wyraził podgląd, że na podstawie zebranych w toku postępowania dokumentów brak jest spełnienia przesłanek warunkujących umorzenie zadłużenia zarówno ze względu na nieściągalność, jak i ważny interes osoby zobowiązanej.

Wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższe rozstrzygnięcie, I.H. odnosząc się do argumentu, że prowadziła działalność gospodarczą na własne ryzyko, podkreśliła, że dla niej najgorszą sankcją jest fakt, że lata od [...] do [...] r. są latami nieskładkowymi i nie będą wliczane do jej emerytury. Wskazała, że spłata tak dużego zadłużenia przy posiadanych dochodach jest dla niej pomimo szczerych chęci niewykonalna. Spłacenie należności w kwocie ponad [...] zł pozbawiłoby skarżącą oraz jej matkę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ w odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. w sprawie odmowy umorzenia skarżącej I.H. zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek wraz z odsetkami. W ramach podjętego rozstrzygnięcia ZUS dokonał analizy sprawy pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. i w ocenie Sądu prawidłowo ustalił, że w przypadku skarżącej nie zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalności, która pozwalałaby rozważać możliwość umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Zważyć bowiem należy, że skarżąca jest osobą zatrudnioną (w aktach znajduje się umowa o pracę na okres próbny od [...]r. do [...] r.), nie toczyło się wobec niej postępowanie egzekucyjne w ramach, którego doszło do stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie można zatem w sposób stanowczy i oczywisty stwierdzić, że nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z taką pozytywną oceną Sądu nie spotkała się jednak zaskarżona decyzja w zakresie, w którym organ stwierdził brak możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przewidziana w tym przepisie dodatkowa możliwość umorzenia należności dotyczy tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach mimo braku całkowitej nieściągalności. Z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów publicznych.

Wskazane reguły, wynikające z art. 28 ust. 3a u.s.u.s i rozporządzenia MGPiPS dotyczą skarżącej jako osoby zobowiązanej z racji prowadzenia działalności gospodarczej do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na fundusz pracy. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS istnieje możliwość umorzenia należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Prawodawca wymienia przy tym przykładowo sytuacje, które mogą uzasadniać umorzenie należności tej grupy płatników. Wśród nich jest :

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Analizując powołane wyżej przesłanki umorzenia w niniejszej sprawie, niewątpliwie nie została spełniona przesłanka określona w pkt 2, sama bowiem skarżąca nie powoływała się na żadną z okoliczności opisanych w tym przepisie.

Zdaniem Sądu, organ ZUS w sposób niedostateczny rozważył natomiast pozostałe przesłanki umorzenia postępowania. W niniejszej sprawie uzasadnienie decyzji nie zawiera przede wszystkim pogłębionej analizy zdolności wnioskodawczyni do ponoszenia obciążenia z tytułu składek, przy jednoczesnej możliwości zaspokajania jej podstawowych potrzeb życiowych. Zabrakło bowiem w uzasadnieniu kompleksowego i przekonującego wartościowania wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową skarżącej i jej rodziny. W szczególności organ w sposób nader powierzchowny, potraktował kluczowy dla przyjętego rozstrzygnięcia wątek związany z możliwością rozłożenia należności - jak określono w decyzji - na "dogodne raty". Wskazać należy, że przy ustalonych i niespornych w sprawie dochodach skarżącej organ ZUS de facto sam przyznał, że możliwość spłaty w "dogodnych ratach" istniejącego zadłużenia uzależniona jest do podjęcia przez skarżącą dodatkowego zatrudnienia. ZUS wskazując na możliwość rozłożenia na raty należności zamiast ich umorzenia nie wskazał jednak co rozumie pod określeniem "dogodne raty". Organ nie powiązał również wysokości sugerowanych rat z poziomem dochodu uzyskiwanego przez skarżącą, który gwarantowałby realną możliwość ich spłaty. Ze stanowiska organu wynika jedna tylko konkluzja, że takie raty mogą być "dogodne" pod jednym warunkiem – podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Zauważyć jednak pozostaje, że obecnie skarżąca pracuje już na pełnym etacie i z tego tytułu uzyskuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł. Zakładając, że "dogodne raty", zgodnie z informacją uzyskaną przez skarżącą w ZUS, oznaczałyby konieczność wydatkowania przez skarżącą przez 96 miesięcy kwoty [...] zł, to przy budżecie domowym w wysokości około [...] zł, skarżąca praktycznie powinna zatrudnić się jeszcze na drugi pełen etat. W demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady współżycia społecznego oczekiwanie od skarżącej takiego zachowania i to przez okres ośmiu lat jest zwyczajnie niedopuszczalne (zgodnie z art. 129 § 1 Kodeksu Pracy, dobowa norma czasu pracy nie może przekraczać 8 godzin, natomiast przeciętna liczba godzin pracy nie może przekraczać 40 godzin tygodniowo). Organ ZUS zupełnie przy tym nie zauważył, że skarżąca jest osobą zatrudnioną na pełen etat przy pracach wymagających niewątpliwie wysiłku fizycznego.

W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien zatem porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanej z wysokością zaległej należności i wskazać jej dochody, które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (por. m.in. wyrok NSA z 10.10.2007 r., sygn. akt II GSK 176/07). Należało ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego podstawowego utrzymania (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 23.11.2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2247/07). Takiej oceny w niniejszej sprawie niewątpliwie zabrakło. Nie wystarczy również, dla celów wykazania możliwości spłaty zadłużenia, stwierdzenie - jak uczynił to organ - o jej potencjalnych możliwości zarobkowych - ze względu na fakt, iż jest ona w wieku aktywności zawodowej. Nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, skarżąca uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia (por. wyroki: WSA w Łodzi z dnia 1.10. 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 708/14, WSA w Gorzowie Wlkp z 8.03.2017 r., sygn. akt II SA/Go 68/17). W ocenie Sądu, opieranie przez organ rozstrzygnięcia na niczym niepopartym, hipotetycznym twierdzeniu o tym, że obecna trudna sytuacja finansowa skarżącej – w kontekście istniejącego zadłużenia - nie wskazuje na to, by miała ona charakter trwały i może polepszyć się w przyszłości, sprzeczne jest z logiką i zasadami doświadczenia życiowego, zwłaszcza w kontekście wykształcenia i doświadczenia zawodowego skarżącej, która jak wynika z umowy o pracę z [...] r. zatrudniona jest na stanowisku pomocnika operatora montażu, a wcześniej (umowa z [...] r.) na stanowisku przebierania odpadów PCV na taśmie podawczej. Skarżąca wykonuje zatem stosunkowo niskopłatne zajęcia. Trudno oczekiwać, w dającej się przewidzieć perspektywie, aby wynagrodzenie uzyskiwane za tego rodzaju pracę uległo radykalnemu wzrostowi (dwukrotnemu). Ponadto jak sam przyznał organ ZUS, niemożność uiszczenia zaległych składek, a w szczególności trudna sytuacja materialna podmiotu ubiegającego się o ich umorzenie, winna być oceniana na dzień wydania przez zakład ostatecznej w tym przedmiocie decyzji. Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić podstawy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ, ale tylko w sytuacji ich uprawdopodobnienia zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego, czego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło (por. wyrok WSA w Warszawie z 10.03.2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2966/09). Nie stanowi również podstawy do odmowy umorzenia składek w świetle przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS zawinione nieopłacenie składek. W postępowaniu w sprawie umorzenia należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawczyni w kontekście przesłanek umorzenia.

Zdaniem Sądu, organ nie może nadto pominąć w sprawie o umorzenie składek oceny, czy ewentualna egzekucja tych należności z majątku zobowiązanej może pozbawić ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a w konsekwencji zmusi ją do korzystania z pomocy społecznej. Pozbawione racjonalności byłoby więc takie działanie organów państwa, które egzekwując powstałe zadłużenie z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego doprowadzi do konieczności korzystania z pomocy społecznej przez dłużnika czy też zmusi do korzystania z tej pomocy w szerszym zakresie (por. wyroki WSA w Poznaniu z 27.02.2013 r., sygn. akt III SA/Po 1128/12, z 27.05.2014 r., sygn. akt III SA/Po 1766/13).

W kontekście powyższego należy również podkreślić, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek jest decyzją uznaniową, co oznacza, że także w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia organ może, lecz nie musi umorzyć zaległości. W takiej jednak sytuacji odmowa umorzenia należności musi być należycie uzasadniona. Nie wystarczy zatem powołanie się na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia i ogólnie pojęty interes społeczny wszystkich ubezpieczonych oraz obowiązek egzekwowania przez ZUS należności publicznoprawnych. W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym przypadku interesu publicznego nad indywidualnym podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., III ARN 49/93, OSNCP 1994, nr 9, poz. 181). W razie więc wykazania przez wnioskodawczynię podstaw umorzenia należności składkowych, stosownie do § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS, uznaniowy charakter decyzji w tym przedmiocie może przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez ZUS istnienia ważnego interesu publicznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony. Stąd też konieczne jest zestawienie indywidualnego interesu ubezpieczonego domagającego się umorzenia należności oraz interesu publicznego i wykazania w konkretnej sytuacji zaistniałej w rozpoznawanej sprawie prymatu tego drugiego interesu w stopniu uzasadniającym odstąpienie od zastosowania ulgi wobec osoby spełniającej przesłanki umorzenia, a więc znajdującej się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Zarówno poczynione przez organ ustalenia faktyczne, jak i ich ocena z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak również motywy rozstrzygnięcia co do zastosowania bądź odmowy zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności winny przy tym znaleźć pełny wyraz z uzasadnieniu decyzji. Powyższych standardów nie zachowuje zaskarżona decyzja, ma ona charakter dowolny i została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że odmowa umorzenia wnioskowanych należności była co najmniej przedwczesna.

Rozpatrując ponownie sprawę organ ZUS winien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości, w szczególności powinien uwzględnić, że każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (por. wyrok WSA w Gorzowie z 2.08.2012 r., sygn. akt II SA/Go 393/12). Organ działając w ramach uznania winien również baczyć, że wprawdzie instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się tylko na określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej sprawie. W ponownym postępowaniu, odnosząc się rzetelnie do przesłanek umorzenia należności opisanych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS, ZUS rozważy realne szanse zobowiązanej na spłacenie blisko [...] zł należności, w tym odsetek w kwocie około [...] zł. Dopiero po przeprowadzeniu takiej analizy będzie możliwe zajęcie stanowiska co do umorzenia zaległości - choćby w części, np. co do odsetek, tak aby afirmowany przez ZUS ewentualny układ ratalny przybrał realną postać. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym wskazać na brak podjęcia przez ZUS odpowiednich działań, które zmierzałyby do wcześniejszego ściągnięcia należności, co ograniczyłoby wysokość odsetek. Fakt, że organ ZUS zwlekał przez blisko dziesięć lat ze wszczęciem postępowania egzekucyjnego, obciąża tylko ten organ i nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony.

Na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), Sąd uchylił także decyzję wydaną przez ZUS w I instancji, ponieważ obarczona jest takimi samymi błędami, jak decyzja wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Poza tym jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy, gdyż wymaga tego poszanowanie zasady dwuinstancyjności postępowania.

Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy.