Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 356/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30
journal: Dz.U. 2007 nr 192 poz 1378
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant: Anna Kaczmarek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2011 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 listopada 2009 r. T. S. zwrócił się do Prezydenta Miasta I. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na dzieci J., I. i D. S. oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na czas toczącego się postępowania w sprawie. Uzasadniając złożony wniosek, w/w wskazał, iż od ponad roku płaci byłej żonie na rzecz dzieci bieżące alimenty w kwocie wynikającej z wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 18 października 2001 r. o sygn. akt II C 395/01 tj. 810 zł, że wpłaca również 50 zł miesięcznie na rzecz Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego (prezesa ZUS-u) z tytułu zobowiązań alimentacyjnych wobec dotychczasowego Funduszu Alimentacyjnego, że aktualnie zarabia 1296 zł brutto, niemniej jednak wynagrodzenie jego zostało zajęte przez komornika w związku z długiem wynikającym z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, a także że od dnia [...] został orzeczony względem niego lekki stopień niepełnosprawności. W świetle przytoczonych okoliczności, zdaniem wnioskodawcy, zasadne jest uwzględnienie przedmiotowego wniosku, albowiem umożliwi mu to regularne płacenie bieżących alimentów, natomiast ewentualna odmowa spowoduje konieczność zaprzestania ich płacenia i w konsekwencji wystąpienie jego byłej żony do organu o pomoc finansową. Kwota bowiem płaconych przez niego na rzecz dzieci bieżących alimentów (810 zł) oraz kwota uiszczana co miesiąc z tytułu zobowiązań względem dotychczasowego Funduszu Alimentacyjnego (50 zł), wraz z jednoczesnym potrąceniem komorniczym, przewyższa jego wynagrodzenie, stanowiąc 160 % jego wysokości. W piśmie z dnia 8 sierpnia 2010 r. wnioskodawca wyjaśnił, że zwracał się do organu o rozłożenie na raty obciążających go należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, a także z propozycją dobrowolnej ich spłaty, jednakże bezskutecznie.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy zainicjowanej w/w wnioskiem, Prezydent Miasta I. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 12 ust. 1 i art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w zw. z art. 30 ust. 1, 2 i 3, art. 41 i art. 43 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), orzekł o odmowie umorzenia w/w wnioskowanych należności, wynoszących w dniu wydania decyzji 28 213,50 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż przedmiotowa zaliczka alimentacyjna została przyznana na rzecz dzieci wnioskodawcy na wniosek jego byłej żony I. S. w związku z bezskutecznością egzekucji komorniczej zasądzonych alimentów, że zaliczka alimentacyjna była wypłacana na osoby uprawnione w okresie od 1 września 2005 r. do 31 lipca 2008 r., że z przeprowadzonego w dniu [...] u I. S. wywiadu środowiskowego wynika, iż T. S. nie mieszka - z uwagi na brak wody i ogrzewania - w lokalu przy ul. [...], w którym to pomimo wyroku sądowego o eksmisję jest nadal zameldowany na pobyt stały, niemniej jednak nadal ponosi koszty związane z opłatą za czynsz, że jest zatrudniony w Przedsiębiorstwie "P." P. W. w B. w charakterze kierowcy na podstawie umowy na czas nieokreślony i jego wynagrodzenie z trzech ostatnich miesięcy wyniosło 1333,46 zł netto, niemniej jednak podlega ono zajęciu komorniczemu, w związku z czym po potrąceniach komorniczych wynosi 591,09 zł, a ponadto że wnioskodawca legitymuje się wydanym na czas określony tj. do dnia 31 [..] orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności datowanym od dnia [...], a także że od 1990 r. leczy się z powodu nawracających dolegliwości kręgosłupa, pozostając pod opieką poradni neurologicznej, ortopedycznej i rehabilitacyjnej oraz, że od 2009 r. pozostaje pod kontrolą poradni kardiologicznej, a od urodzenia pod kontrolą poradni okulistycznej.

W świetle przytoczonych okoliczności organ zaznaczył, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej powiększonej o 5% oraz, że przesłanki umorzenia należności wypłaconych na podstawie wskazanej ustawy reguluje art. 30 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, z którego wynika, iż koniecznym warunkiem umorzenia choćby części należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. W niniejszej sprawie natomiast, jak wskazał organ, skuteczna egzekucja należności alimentacyjnych w pełnej miesięcznej wysokości (810 zł) miała miejsce od sierpnia 2008 r., a zatem w dacie wydania przez organ pierwszej decyzji w sprawie (uchylona przez organ odwoławczy decyzja z dnia [...]) trwała 16 miesięcy.

Organ powołał się ponadto na przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazując iż zgodnie z jego treścią, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin ich płatności albo rozłożyć je na raty, jeżeli uzasadnia to sytuacja dochodowa i rodzinna wnioskodawcy. Podkreślając, że przepis ten oparty jej na uznaniu administracyjnym, i że w związku z tym może on być uwzględniony jedynie w szczególnie uzasadnionych okolicznościach, zaznaczył że oceniając czy w przedmiotowej sprawie zaistniały te szczególne okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, posiłkował się wskazaniami zawartymi w ustawie o pomocy społecznej, która to ustawa kierowana jest do osób najbardziej wymagających wsparcia. Zatem przesłankami umożliwiającymi pozytywne rozpatrzenie wniosku w zakresie umorzenia wypłaconych świadczeń alimentacyjnych są: brak jakichkolwiek dochodów i utrzymywanie się wyłącznie ze środków pomocy społecznej przy jednoczesnym występowaniu niepełnosprawności lub ciężkiej, przewlekłej choroby. Odnosząc te przesłanki do wnioskodawcy podkreślił, że nie korzysta on ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej oraz, że nie udokumentował on dodatkowych czynników obiektywnych (jak przewlekła choroba) wymagających ponoszenia kosztów w takiej wysokości, która zagraża egzystencji dłużnika. Z przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika bowiem, jak wskazał organ, że wnioskodawca ponosi jedynie koszty związane z wydatkami na leki w wysokości 50 zł oraz z utrzymaniem lokalu w wysokości 190 zł, a więc łącznie koszty wynoszące 240 zł miesięcznie. Nie są to zdaniem organu tak wysokie koszty, które zagrażałyby egzystencji dłużnika, i tym samym które uzasadniłaby uwzględnienie jego wniosku. Organ podkreślił również, że wnioskodawca akcentując swoją trudną sytuację materialną, nie podjął kroków zmierzających do zmniejszenia wysokości zasądzonych alimentów, poprzez wystąpienie do sądu powszechnego ze stosownym wnioskiem w tym przedmiocie .

Dodatkowo organ poinformował wnioskodawcę, że zgodnie z art. 43 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, może wystąpić do komornika sądowego z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na okres 1 roku, z możliwością przedłużania tego okresu na następne lata, aż do uzyskania pełnoletniości przez najmłodsze z dzieci dłużnika tj. do miesiąca maja 2016 r. lub do ukończenia przez nie 25 roku życia - w przypadku kontynuowania nauki tj. do 2023 roku; wskazując jednocześnie, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego umożliwi dłużnikowi płacenie bieżących alimentów oraz, że od 2023 r. nie będzie już obciążony obowiązkiem alimentacyjnym, co umożliwi mu spłacenie zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w latach 2005-2008.

W odwołaniu od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., T. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie przedmiotowych należności. Odwołujący zarzucił organowi:

1. naruszenie art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez brak pełnego i wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz nie wskazanie racji i powodów na których ją oparto;

2. rażące naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie dowodów i okoliczności mających istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczących sytuacji rodzinnej i dochodowej strony,

3. błędną interpretację art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Podtrzymując argumenty wskazane we wniosku o umorzenie przedmiotowych należności, odwołujący podkreślił w uzasadnieniu pisma, że niska pensja oraz stopień niepełnosprawności uzasadniają złożenie wniosku oraz, że umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych umożliwi mu regularne płacenie bieżących alimentów, natomiast w przeciwnym razie była żona będzie zmuszona korzystać z pomocy finansowej miasta. Zaznaczył również, że nie uwzględnienie wniosku spowoduje, że nie będzie on w stanie zaspokoić własnych potrzeb.

Po rozpatrzeniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w oparciu o który organ I instancji dokonał analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, ma charakter uznaniowy, co oznacza że organ może lecz nie musi dokonać umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nawet w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 powołanej ustawy. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji miał podstawy do uznania, że w przedmiotowej sytuacji niecelowe jest zastosowanie fakultatywnego umorzenia spornych należności.

Z akt sprawy wynika bowiem, że odwołujący otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1336,46 zł netto. Wprawdzie po potrąceniach komorniczych pozostaje mu kwota 591,09 zł., niemniej jednak, jak podkreślił organ, egzekwowane kwoty dotyczą zobowiązań alimentacyjnych wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu zaopatrzonego w klauzulę prawomocności. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że niewywiązywanie się przez dłużnika alimentacyjnego z najbardziej podstawowego zobowiązania, jakim jest obowiązek alimentacyjny wobec dzieci, wiąże się z koniecznością zwrócenia należnych świadczeń Skarbowi Państwa, który czasowo przejął ten obowiązek. Organ podkreślił także, że analiza sytuacji T. S. nie wykazała, aby że w sprawie zaistniały nadzwyczajne czy losowe przypadki uzasadniające umorzenie ciążących na nim obowiązków oraz, że sam fakt zmniejszenia dochodów odwołującego na skutek egzekucji należności alimentacyjnych nie uzasadnia umorzenia tych należności.

Ponadto organ odwoławczy wskazał na prawidłowość ustaleń organu I instancji co do braku możliwości umorzenia przedmiotowych należności także na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, oraz zaznaczył, że odwołujący ustaleń tych nie kwestionował. Wskazał również na możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzuciła organowi:

1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mającym istotny wypływ na wynik sprawy, poprzez brak pełnego i wyczerpującego uzasadnienia podjętych w sprawie rozstrzygnięć, w szczególności w zakresie rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i wyjaśnienia przesłanek podjętej decyzji; a także poprzez brak uwzględnienia okoliczności mających istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. sytuacji rodzinnej i majątkowej strony;

2. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w stopniu mającym bezpośredni wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, iż brak jest podstaw do umorzenia lub rozłożenia na raty zadłużenia alimentacyjnego.

W uzasadnieniu skargi, odnośnie zarzutu naruszenia w/w przepisów postępowania, skarżący wskazał na selektywne ustalenia i dobór faktów przez orzekające organy, na nieustalenie zależności pomiędzy określonymi obowiązkami alimentacyjnymi a możliwością przeżycia na godnym poziomie, na niekompletność i niepełne rozpatrzenie materiału dowodowego (w szczególności nie rozważenie faktu niepełnosprawności skarżącego, jego stanu zdrowia i trudnej sytuacji mieszkaniowej) oraz na niewyjaśnienie należycie przez organ II instancji przyczyn utrzymania w mocy decyzji organu I instancji i nieuwzględnienia zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji tego organu.

W przedmiocie zaś zarzutu naruszenia art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, skarżący akcentując, że uznanie administracyjne nie oznacza dowolności w wydaniu decyzji, podkreślił że orzekające w sprawie organy podjęły rozstrzygnięcia bez starannego i wyczerpującego rozważenia sytuacji skarżącego oraz, że niezgodnie z prawem ograniczyły one okoliczności przemawiające za umorzeniem długu do sytuacji losowej i nadzwyczajnej, podczas gdy zdaniem skarżącego wskazany przepis nie zawiera tego ograniczenia, lecz pozwala na uwzględnienie każdej sytuacji strony, która mogłaby przemawiać, ze względu na słuszny interes obywatela lub interes publiczny, za uwzględnieniem wniosku strony. Zaznaczył, iż z punktu widzenia interesu społecznego i publicznego jego wniosek jej uzasadniony, albowiem w przypadku braku możliwości zaspokajania przez skarżącego bieżących alimentów, jego żona będzie musiała korzystać ze świadczeń rodzinnych i społecznych. Podkreślił także, że celem alimentacji jest bieżące przekazywanie osobie uprawnionej stałych środków utrzymania, w związku z czym alimenty bieżące pozostają pod szczególną ochroną prawną i ze względu na ich doniosłość wyprzedzają one interes organów administracyjnych w egzekucji zaległych świadczeń alimentacyjnych. Zdaniem skarżącego skoro na bieżąco realizuje on obowiązek alimentacyjny i nie powiększa własnym działaniem zadłużenia z tytułu zaliczki alimentacyjnej, to w interesie publicznym jest stworzenie skarżącemu możliwości utrzymania płynności finansowej poprzez uwzględnienie jego wniosku na podstawie art. 30 ust. 2 w/w ustawy. Skarżący wskazał również, że w sprawie zasadnym było także rozważenie czy rygorystyczna postawa organów wobec niego nie doprowadzi go do stanu życia poniżej progu minimalnego, a w efekcie do możliwości pojawienia się dalszych, negatywnych zjawisk społecznych. A ponadto zarzucił organom, iż nie uwzględniły one okoliczności, że skoro wystąpił on z wnioskiem o umorzenie należności, a więc z wnioskiem o skutku dalej idącym niż wniosek o rozłożenie na raty, to tym samym wniosek ten powinien był być rozpatrzony także w kontekście zasadności rozłożenia na raty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd stwierdził, iż jest ona zgodna z prawem, choć nie podzielił w pełnym zakresie jej uzasadnienia.

Wydane w sprawie decyzje organu I i II instancji dotyczyły odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym (dzieciom skarżącego) w okresie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 lipca 2008 r. Podstawę materialnoprawną tych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). W myśl przywołanego art. 30 ust.1 w/w ustawy organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy (a więc i należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych – art. 28 ust. 1 pkt 2) w łącznej wysokości: 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; oraz 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z kolei stosownie do treści art. 30 ust. 2 w/w ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Dokonując analizy wskazanych przepisów oraz oceniając możliwość ich zastosowania w przedmiotowej sprawie należy wyjaśnić, że problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji bezskuteczności egzekucji zobowiązań alimentacyjnych, była na przestrzeni ostatnich lat regulowana różnymi ustawami. I tak np. w okresie od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 30 września 2008 r. regulowała ją ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, natomiast od dnia 1 października 2008 r. problematykę tę określa już ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Badając więc możliwość umorzenia zadłużenia, powstałego z tytułu wypłaconych przez Państwo w zastępstwie osoby zobowiązanej świadczeń alimentacyjnych, należy w pierwszej kolejności określić z jakimi należnościami mamy w danym przypadku do czynienia, innymi słowy na podstawie jakiej ustawy wypłaconymi osobie uprawnionej w zastępstwie dłużnika alimentacyjnego. Okoliczność ta ma o tyle istotne znaczenie w sprawie, albowiem ustawodawca zróżnicował w przepisach art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przesłanki i warunki umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego w zależności od ich rodzaju. I tak przepis art. 30 ust.1 wskazanej ustawy, dający organowi możliwość umorzenia zadłużenia, dotyczy z wyraźnej woli prawodawcy, należności określonych w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, a więc zarówno należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (art. 28 ust. 1 pkt 1), jak i należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (art. 28 ust. 1 pkt 2) oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym (art. 28 ust. 1 pkt 3, z tym że ten ostatni przypadek, z uwagi na przedmiot sprawy, nie ma znaczenia w sprawie). Natomiast przepis art. 30 ust. 2 omawianej ustawy, dający organowi możliwość umorzenia zadłużenia na "wniosek" dłużnika, dotyczy już tylko należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a więc wypłaconych na podstawie obowiązującej ustawy. Nie dotyczy on natomiast, jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2010 r. o sygn. akt I OSK 980/10, należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Konstatacja ta wynika nie tylko z okoliczności wyraźnego określenia przez ustawodawcę w art. 28 ust. 1 pkt 1, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego (a o takich mówi się tylko w art. 30 ust. 2) to świadczenia wypłacone na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz jednoznacznego rozróżnienia w art. 28 ust. 1 pkt 1 i 2 należności wypłaconych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 28 ust. 1 pkt 1) i należności wypłaconych z tytułu zaliczek alimentacyjnych (art. 28 ust. 1 pkt 1), ale również z analizy przepisów przejściowych zawartych w rozdziale 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w tym w szczególności przepisów art. 41 i art. 43, które to przepisy odsyłają do przepisów dotychczasowych (a więc do ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej) "jedynie" w sprawach o zaliczki alimentacyjne, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (art. 41) oraz w kwestii egzekucji należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. A zatem, ze wskazanych przepisów przejściowych wynika, iż przepisy ustawy o postępowaniu wbiec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej należy stosować jedynie w kwestii prawa do zaliczek alimentacyjnych oraz egzekucji tych zaliczek, natomiast nie ma już do tego podstaw w pozostałym zakresie wynikającym z treści tej nieobowiązującej już ustawy, w tym w szczególności z jej art. 16 normującego problematykę umarzania należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r. o sygn. akt I OSK 980/10 i z dnia 4 listopada 2009 r. o sygn. akt I OW 89/09). W świetle przytoczonych argumentów należy stwierdzić, iż umorzenie należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych nie jest w ogóle możliwe na podstawie dotychczas obowiązującej ustawy o postępowaniu wbiec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, natomiast na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów możliwość tak istnieje jedynie w oparciu o art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2. Podstawy tej zatem nie może stanowić, dotyczący świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przepis art. 30 ust 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Odnosząc poczynione uwagi do przedmiotu sprawy, oraz biorąc pod uwagę okoliczność, że przytoczony wyżej art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzależnia możliwość umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych od stopnia skuteczności egzekucji tych należności, należy wskazać, że rozstrzygnięcia organów obu instancji o braku podstaw do umorzenia wnioskowanych należności na podstawie wskazanego przepisu są prawidłowe. Koniecznym bowiem i jedynym warunkiem możliwości umorzenia należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych na postawie art. 30 ust. 1 omawianej ustawy, jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. Z akt przedmiotowej spawy wynika natomiast, że skuteczna egzekucja należności alimentacyjnych w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów (810 zł) nie miała miejsca przynajmniej do dnia 1 marca 2008 r. (patrz: informacja Komornika Sądowego Rewiru I przy Sądzie Rejonowym w I. o stanie egzekucji i przyczynach bezskuteczności k. 3 akt organu I instancji, zaświadczenie w/w Komornika Sądowego k. 5 akt organu I instancji, zaświadczenia w/w Komornika Sądowego o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego z dnia [...] k. 8, z dnia [...] k. 9, z dnia [...] k. 11, z dnia [...] k. 24, z [...] k. 16, z dnia [...] k. 19 akt organu I instancji, postanowienie w/w Komornika Sądowego na wniosek wierzyciela o umorzeniu postępowania – do alimentów bieżących k. 20 akt organu I instancji, decyzja Prezydenta Miasta I. z dnia [...] uchylająca decyzję ustalającą prawo do zaliczki alimentacyjnej z dnia [...] k. 23 akt organu I instancji). A zatem oczywistym jest, że w dniu wydania zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (odpowiednio w dniu [...] i w dniu [...]) nie minął wymagany ustawowo termin skutecznego prowadzenia egzekucji należności przez minimum 3 lata. Jednocześnie podkreślić należy, że kategoryczne i wyczerpujące sformułowanie w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przesłanki możliwości umorzenia należności alimentacyjnych, nie pozostawia wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia na podstawie art. 30 ust. 1 w/w ustawy, należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II SA/Bk 289/10). Stąd też, niezależnie od przywoływanych w przedmiotowym wniosku okoliczności dotyczących ciężkiej sytuacji życiowej (zdrowotnej i finansowej) dłużnika alimentacyjnego, orzekające w sprawie organy zasadnie zdaniem Sądu rozpatrzyły wniosek strony w trybie art. 30 ust. 1 w/w ustawy, jedynie z punktu widzenia przesłanki okresu skuteczności egzekucji, prawidłowo stwierdzając w tym zakresie brak możliwości umorzenia spornych należności z uwagi na bezskuteczność egzekucji należności alimentacyjnych minimum przez okres 3 lat. Tej ostatniej okoliczności zresztą strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego i sądowoadminsitracyjnego ani razu nie zakwestionowała. W tym stanie rzeczy więc, nie było podstaw do umorzenia wnioskowanych należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W ocenie Sądu nieprawidłowe było natomiast, biorąc pod uwagę wcześniejsze wywody Sądu, rozpatrzenie przez organu obu instancji wniosku strony na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jako że przepis ten odnosi się, jak już wskazano wyżej, wyłącznie do należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z akt niniejszej sprawy wynika, że przedmiotem wniosku skarżącego była prośba o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na dzieci J., I. i D. S. Zaliczki alimentacyjne natomiast zostały przyznane osobom uprawnionym (dzieciom skarżącego) na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 lipca 2008 r. (decyzja Prezydenta Miasta I. w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej z dnia [...] k. 2 akt organu I instancji, z dnia [...] k. 7 akt organu I instancji, z dnia [...] k. 14, z dnia [...] k. 23 i z dnia [...] k. 23 akt organu I instancji) na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Ustawa ta, z wyjątkiem art. 17 ust. 5, przestała obwiązywać z dniem 1 października 2008 r. (patrz art. 47 i art. 48 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). A zatem w świetle aktualnie obowiązującej ustawy nie można było objąć tych należności, jako nie stanowiących świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przepisem art. 30 ust. 2 i rozważać możliwości ich umorzenia z punktu widzenia wyrażonej w tym przepisie przesłanki sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Nie było można także rozważać możliwości ich umorzenia na podstawie dotychczasowej ustawy, jako że nie ma ona, z uwagi na treść przepisów przejściowych, zastosowania w obecnym stanie prawnym w sprawach o umorzenie zaliczek alimentacyjnych. W tym stanie rzeczy rozpatrywanie wniosku strony zarówno w oparciu o art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jak i art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a więc z punktu widzenia określonej w tych przepisach przesłanki sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego było niecelowe i niepotrzebne, albowiem przepisy te i tak nie mogłyby stanowić podstawy prawnej umorzenia wnioskowanych należności. Z uwagi jednak na okoliczność, że uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy (skuteczną i zarazem jedyną możliwą przesłanką nieuwzględnienia wniosku strony stanowił art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), nie mogło ono stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się natomiast do zarzutów strony zawartych w skardze oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji, stwierdzić należy, że w świetle poczynionych uwag Sądu, są one bezprzedmiotowe, albowiem dotyczą one określonej w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przesłanki uwzględnienia, przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności alimentacyjnych, sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy, a tymczasem przepis ten nie mógł mieć w ogóle zastosowania w sprawie, zaś jednoznaczne i kategoryczne sformułowanie w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przesłanki skuteczności egzekucji przez minimum 3 lata, nie pozwala przyjąć, jak już wskazano wyżej, iż nawet bardzo trudna sytuacja materialna czy rodzinna wnioskodawcy, może stanowić zastępczą – w stosunku do tej wyrażonej w art. 30 ust. 1 w/w ustawy - przesłankę umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych.

Dodatkowo nadmienić należy również, że skoro przepis art. 30 ust. 2 w/w ustawy nie mógł stanowić podstawy prawnej umorzenia na wniosek dłużnika należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, to tak samo nie mógł on być podstawą rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności takich należności. Odnoszący się zaś do zaliczek alimentacyjnych przepis art. 30 ust. 1 ustawy pomocy osobom uprawnionym do alimentów stwarza wyłącznie możliwość umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, nie dając podstaw do rozłożenia na raty lub odroczenia terminu ich płatności.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej argumenty Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnia skargi strony, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł o jej oddaleniu.