Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1082/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 154 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 26 ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. B. oraz małoletniej L. B. reprezentowanej przez ojca M. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżących M. B. oraz małoletniej L. B. reprezentowanej przez ojca M. B. solidarnie kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2016 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 oraz art. 26 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 581 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" i § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz. U. Nr 249, poz. 1867 z późn. zm.) zwanym dalej "rozporządzeniem w sprawie wniosku" - w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1491), a także art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) zwanej dalej "k.p.a." oraz w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1327/13, odmówił skierowania wnioskodawcy M. B. (PESEL [...]) na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju w U., Republika Federalna Niemiec.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 18 lutego 2013 r. do Kancelarii Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia wpłynęło pismo [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 13 lutego 2013 r., przy którym przesłany został wniosek M. B. do Prezesa NFZ o przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju - zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie wniosku o leczenie lub badania diagnostyczne poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu (Dz. U. Nr 249 poz. 1867 z późn. zm.).

Przedmiotem wniosku o numerze identyfikacyjnym [...], wskazanym przez wnioskodawcę – M. B. w części I wniosku w pkt 2.1. było przeprowadzenie poza granicami kraju leczenia lub badań diagnostycznych, których nie przeprowadza się w Polsce. Wniosek dotyczył leczenia ciężkimi jonami węgla na obszar guza kości krzyżowej (osteosarkoma), w ośrodku zagranicznym wskazanym we wniosku: U., Republika Federalna Niemiec.

Z uwagi na fakt, iż w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych widniała informacja o zgonie Pani M. B. w dniu [...] grudnia 2012 r., Prezes NFZ decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. umorzył postępowanie.

Od tej decyzji mąż Pani M. B. – Pan M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 16 stycznia 2014 r. sygn. akt VISA/Wa 1327/13 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując w uzasadnieniu, iż: "W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, iż w razie śmierci strony w toku postępowania administracyjnego organ prowadzący postępowanie powinien rozważyć, czy uprawnienie lub obowiązki, których dotyczy postępowanie, mają charakter osobisty, czy rzeczowy lub majątkowy. W zależności od tej oceny organ administracyjny wyda decyzję o umorzeniu postępowania w przypadku uprawnień lub obowiązków osobistych, bądź też w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych do zajęcia miejsca dotychczasowej strony wezwie jej następców prawnych (art. 30 § 4 k.p.a.). W przypadku zaś, gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą wskazane w art. 30 § 5 k.p.a. okoliczności, a postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, to należy zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a.".

W ocenie sądu organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, bowiem po powzięciu informacji o śmierci wnioskodawcy, kierując się błędną wykładnią przepisu art. 26 ustawy o świadczeniach, nie podjął prawem przewidzianych czynności zmierzających do prawidłowego ustalenia stron postępowania i w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne.

W dalszej części wyroku, WSA zobowiązał Prezesa NFZ, iż w toku ponownego rozpoznania sprawy, organ:

• prawidłowo ustali aktualny krąg stron postępowania, którym zapewni udział w postępowaniu i do których skieruje podjęte w sprawie rozstrzygnięcie,

• po dokonaniu wszechstronnej oceny całości zgromadzonego dotychczas w sprawie materiału dowodowego organ przedstawi merytoryczną ocenę wniosku Pani M. B..

Wyrok ten został zaskarżony skargą kasacyjną przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 989/14) oddalił skargę kasacyjną.

Wobec powyższego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ponownie rozpoznał wniosek M. B. o przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju.

W oparciu o nadesłany odpis Aktu Poświadczenia Dziedziczenia organ ustalił, że spadek po Pani M. B. zmarłej [...] grudnia 2012 r. w K. nabyli w częściach równych mąż M. B. oraz córka L. B.. Organ wskazał, że oznacza to, iż stronami przedmiotowego postępowania są ww. osoby, tj. Pan M. B. oraz córka L. B.. Przy czym, jak wynika z ww. Aktu Poświadczenia Dziedziczenia Panu M. B. przysługuje pełnia władzy rodzicielskiej nad małoletnią córka L. B., a jego uprawnienia do działania w imieniu małoletniej córki L. B. - z tego tytułu wynikające - w żaden sposób nie zostały ograniczone.

Rozpoznając merytorycznie wniosek o przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju organ wskazał, że u Pani M. B. rozpoznano kostnikomięsak (osteosarcoma) kości krzyżowej w stadium nieresekcyjnym. Powyższe rozpoznanie postawiono po przeprowadzeniu w dniu 8 sierpnia 2011 r. nieradykalnego zabiegu hemilaminektomii S2/S3 po stronie prawej z usunięciem trzonu kręgu S2/S3 po stronie prawej. W dniu 23 września 2011 r. pacjentka rozpoczęła chemioterapię Adriamycyną i Cisplatyną. W dniu 17 lutego 2012 r. pacjentka rozpoczęła leczenie drugiego rzutu z powodu progresji choroby.

Mając na uwadze powyższe, lekarze specjaliści jako proponowany zakres leczenia wskazali - w przypadku Pani M. B. - przeprowadzenie terapii na obszar guza ciężkimi jonami węgla, podkreślając jednocześnie, iż terapia ta nie jest dostępna w Polsce, a zgodnie z piśmiennictwem jest leczeniem o wyższej skuteczności niż standardowa teleradioterapia.

Brak możliwości przeprowadzenia leczenia z użyciem jonów węgla w Polsce potwierdził ponownie dr hab. n. med. prof. nadz. P. R., który wypełnił część III przedmiotowego wniosku.

Organ wskazywał też, iż konsultant wojewódzki w dziedzinie radioterapii onkologicznej dla województwa mazowieckiego zaznaczył, iż w przypadku Pani M. B. nie ma wartościowej alternatywy terapeutycznej od wskazanej przez lekarza wnioskującego.

Organ wystąpił też o zajęcie stanowiska do konsultanta krajowego w dziedzinie radioterapii onkologicznej prof. dr hab. R. D., który wskazał, iż "Po zapoznaniu się z przesłaną dokumentacją i korespondencją dotycząca terapii ciężkimi jonami węgla z powodu kostniakomięsaka kości krzyżowej (osteosarcoma), uważam powyższe leczenie za uzasadnione". W dalszej części wniosku ww. specjalista poinformował, że kostniakomięsak jest promienioopornym nowotworem, w przypadku którego radioterapia hadronowa jonami węgla stwarza większe szanse kontroli miejscowej nowotworu i wyleczenia, oraz że świadczenie to znajduje się w katalogu świadczeń gwarantowanych - nr [...] i nie jest możliwe do realizacji w Polsce. Reasumując prof. dr hab. R. D. podkreślił, iż ze względu na brak odpowiedniej aparatury świadczenie to było procedurą ratującą życie Pani M. B. w chwili złożenia wniosku o przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju.

Odwołując się do dyspozycji art. 26 ust. 1 a także art. 15 ust. 1 i 2 Prezes NFZ stanął na stanowisku, iż zakres wnioskowanego leczenia jest świadczeniem gwarantowanym wskazanym w wykazie świadczeń gwarantowanych stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 1520 z poźn. zm.) w części I tego załącznika, tj. "Świadczenia scharakteryzowane procedurami medycznymi" jako procedura wg klasyfikacji ICD-9: 92.288 Teleradioterapia hadronowa wiązką protonów, a także w części II ww. załącznika, tj. "Świadczenia scharakteryzowane rozpoznaniami" w klasyfikacji ICD-10: C41.4: Nowotwór złośliwy (kości miednicy, kość krzyżowa i guziczna).

Organ ustalił też brak możliwości przeprowadzenia wnioskowanego leczenia w ośrodkach krajowych w dacie złożenia wniosku oraz wskazał, iż wnioskowane leczenie było w chwili złożenia wniosku procedurą ratującą życie Pani M. B..

Organ wskazał także, że z dokumentacji medycznej sporządzonej przez prof. dr J. D. oraz dr med. J. T. - lekarzy specjalistów z niemieckiego ośrodka U. z dnia 15 maja 2012 r. wynika, że pacjentka poddana została radioterapii guza jonami C12 w okresie od 13 kwietnia 2012 r. do 16 maja 2012 r. W dniu 19 grudnia 2012 r. Pani M. B. zmarła.

Reasumując Prezes NFZ wskazał, iż wniosek Pani M. B. o przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju - gdyby wnioskodawca żył - spełniałby przesłanki wynikające z art. 26 ustawy o świadczeniach pozwalające Prezesowi NFZ skierować wnioskodawcę do przeprowadzenia poza granicami kraju wnioskowanego leczenia.

Organ stanął jednak na stanowisku, że zgon wnioskodawcy stanowi przeszkodę do wydania przez Prezesa NFZ decyzji pozwalającej skierować wnioskodawcę na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju. Zdaniem organu, decyzja taka wydana z obecną datą w stosunku do osoby zmarłej, byłaby niewykonalna w dniu jej wydania, ponieważ niewykonalne jest skierowanie osoby zmarłej na leczenie, a niewykonalność ta ma w tym przypadku charakter trwały, ponieważ osoba kierowana nie żyje. Z chwilą śmierci osoba fizyczna traci przymiot strony postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie może być podmiotem praw i obowiązków administracyjnoprawnych w zakresie leczenia, albowiem leczyć można wyłącznie osobę żyjącą.

Prezes NFZ wywodził, że śmierć strony postępowania powoduje określone konsekwencje dla ważności decyzji rozstrzygającej o sytuacji prawnej tej strony. Wydanie decyzji o skierowaniu na leczenie za granicą w stosunku do osoby zmarłej oznaczałoby, że decyzja ta byłaby trwale niewykonalna od dnia wydania, a takie rozstrzygnięcie nie mieściłoby się w dozwolonych prawem ramach art. 26 ustawy o świadczeniach.

Powołując art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Prezes NFZ wskazał, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.

Skargę na tę decyzję wniósł M. B. działając imieniem własnym i jako przedstawiciel ustawowy swojej małoletniej córki L. B..

Zarzuty skargi obejmowały:

- art. 26 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 1867 z późn. zm.), w związku z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014, poz. 1491), poprzez wydanie decyzji sprzecznej z poczynionymi przez organ ustaleniami, gdyż pomimo spełniania przez M. B. wszystkich przesłanek koniecznych do wydania decyzji uwzględniającej wniosek M. B. na podstawie ww. artykułu - organ wydał decyzję odmawiającą jej skierowania (sfinansowania kosztów leczenia) na przeprowadzenie leczenia poza granicami kraju, pomimo, iż w sposób jednoznaczny stwierdził, iż wniosek M. B. spełniał wszystkie przesłanki uzasadniające wydanie zgody na leczenie a także na sfinansowania przez organ kosztów tego leczenia. Merytoryczna ocena zasadności przeprowadzonego leczenia M. B. poza granicami kraju, a co się z tym wiąże - sfinansowania poniesionych przez nią kosztów leczenia ze środków publicznych daje podstawę do dochodzenia przez spadkobierców wnioskodawczyni swych praw majątkowych, a bezpodstawna odmowa - wbrew ustaleniom poczynionym podczas postępowania administracyjnego, drogę dochodzenia zwrotu poniesionych kosztów zamyka,

- art. 26 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w związku z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 października 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach, w związku z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym, podczas gdy brak było podstaw do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja będzie niewykonalna w chwili jej wydania. Wydawana w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 26 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych decyzja jest decyzją merytoryczną - oceniającą spełnienie przesłanek przez Wnioskodawczynię w chwili złożenia przez nią kompletnego wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji, na mocy której Wnioskodawczyni (a w przypadku jej śmierci - jej następcy prawni) mogą dochodzić zwrotu kosztów leczenia, któremu poddała się wnioskodawczyni poza granicami kraju. Mając na uwadze powyższe, w związku z faktem, iż spadkobiercy M. B. mogą również dochodzić zwrotu kosztów jej leczenia, spełnienie wszystkich przesłanek do wydania pozytywnej decyzji o skierowaniu M. B. na leczenie poza granicami kraju (któremu to leczeniu została poddana i poniosła wszystkie koszty z nim związane) powoduje, iż przedmiotowa decyzja w chwili jej wydania nie jest decyzją niewykonalną - o której mowa w art. 156 pkt 5 k.p.a. Wykonalność przedmiotowej decyzji polega na tym, iż w związku z wydaniem decyzji o skierowaniu wnioskodawczyni M. B. na leczenie poza granicami kraju, jej spadkobiercy będą mogli skutecznie dochodzić zwrotu kosztów jej leczenia, któremu poddała się poza granicami kraju,

- art. 26 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w związku z art. 9 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach, w związku z art. 68 Konstytucji poprzez wydanie decyzji naruszającej konstytucyjne prawo M. B. do ochrony zdrowia, w sytuacji w której organ stwierdził, iż zaistniały wszystkie przesłanki uzasadniające wydanie zgody na leczenie M. B. (sfinansowanie kosztów leczenia), a pomimo to odmówił zgody na sfinansowanie kosztów tego leczenia,

- naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, poprzez wydanie decyzji odmawiającej zgody na leczenie przy jednoczesnym stwierdzeniu spełnienie wszystkich przesłanek merytorycznych uzasadniających wydanie takiej zgody a więc wbrew zaleceniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1327/13.

W oparciu o te zarzuty skarżący żądał uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016.1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. 2016.718 j.t.).

W przedmiotowej sprawie wskazana ocena dokonywana była przy uwzględnieniu dyspozycji art. 153 p.p.s.a.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W wyroku z dnia 7 lutego 2013 r. (sygn. akt II OSK 1865/11; LEX nr 1293568) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania".

W wyroku z dnia 6 lutego 2013 r. (sygn. akt II GSK 2101/11) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że:

"1. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

2. Sformułowanie "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy" (LEX nr 1277944).

Z kolei w wyroku z dnia 21 sierpnia 2012 r. (sygn. akt II FSK 5/11) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "naruszenie art. 153 p.p.s.a. może polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające bądź niewykonaniu wytycznych, co do dalszego postępowania" (LEX nr 1244358).

W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez niepełne uwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2014 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1327/13) oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 989/14).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku wskazał, że "w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa, niemniej jednak mogą wystąpić takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. Powyższe ma miejsce w niniejszej sprawie."

Sąd I instancji wskazywał też, że: "Mając na względzie realia polskiej służby zdrowia, jak również wysokie koszty usług medycznych (w szczególności usług wysokospecjalistycznych) decyzja Prezesa NFZ kierująca na leczenie poza granicami kraju jest decyzją wyrażającą zgodę na sfinansowanie leczenia ze środków publicznych, a zatem ma niebagatelny wpływ na sferę praw majątkowych wnioskodawcy. Dlatego też w stanie faktycznym niniejszej sprawy, uwadze Sądu nie może ujść fakt, że ewentualna zgoda Prezesa NFZ na sfinansowanie leczenia ze środków publicznych, przy wcześniejszym pokryciu z majątku prywatnego wnioskodawcy kosztów leczenia objętych wnioskiem, może otworzyć spadkobiercom M. B. drogę do dochodzenia zwrotu kosztów, których obowiązek uiszczenia, w oparciu o prawomocną decyzję organu administracji publicznej obciążałby Skarb Państwa".

W związku z powyższym w toku ponownego rozpoznania sprawy, Prezes NFZ miał prawidłowo ustalić aktualny krąg stron postępowania, którym zapewni udział w postępowaniu i do których skieruje podjęte w sprawie rozstrzygnięcie, a także przedstawić merytoryczną ocenę wniosku M. B.. Stanowisko organu winno odzwierciedlać racje decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego z uwzględnieniem rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie".

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 10 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 989/14) oddalając skargę kasacyjną Prezesa NFZ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw, aby przyjąć, że wraz ze śmiercią strony postępowania, przestała istnieć sprawa administracyjna, która mogła i powinna była być załatwiona decyzją administracyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny wywodził, że niesporne okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, których organ nie uwzględnił, a których istotny element stanowił fakt poniesienia przez wnioskodawczynię wydatku związanego z jej leczeniem poza granicami kraju, nie uzasadniały wydania decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie, jako bezprzedmiotowego, bo ściśle związanego ze sferą praw osobistych strony tego postępowania. W tej mierze NSA podkreślił, że koszt leczenia poniesiony przez pacjenta, na skutek zapłaty rachunku za udzielone świadczenie, wyszedł z jego majątku, a tym samym uszczuplił majątek, który po jego śmierci stanowi masę spadkową dziedziczoną przez jego spadkobierców. Tym samym [...] brak jest podstaw, aby przyjąć, że ustawodawca wyłączył prawo do żądania zwrotu poniesionych już kosztów leczenia, stwierdzić należy, że w skład masy spadkowej wchodzi prawo żądania zwrotu tych wydatków, jako prawo o charakterze majątkowym, bo związane z uprawnieniem majątkowym pacjenta, a skoro jest ono dziedziczone, to uzasadnia to prowadzenie postępowania z udziałem następców prawnych zmarłego świadczeniobiorcy - wnioskodawcy w rozpatrywanej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że "w tym kontekście, gdy chodzi o realizację konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia, niezależnie od dotychczas przedstawionych już argumentów, nie można tracić z pola widzenia i tego, który wiąże się z treścią art. 26 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z przepisu tego wynika, że koszty leczenia, badań diagnostycznych lub transportu wynikające z ust. 1 i ust. 2, są finansowane z budżetu państwa. W sytuacji, gdy wymieniony przepis wyraźnie i jednoznacznie odsyła do poprzedzających go przepisów (jednostek redakcyjnych), których treść normatywna, gdy chodzi o jej rozumienie, nie może nie uwzględniać konsekwencji wypływających z przedstawionej powyżej istoty konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia, zwłaszcza zaś jego realizacji, co prowadzi do wniosku, że przepis ten nie funkcjonuje w próżni prawnej, to za oczywiste uznać należy, że pomoc państwa w zakresie odnoszącym się do ochrony zdrowia jest również realizowana poprzez finansowanie kosztów leczenia, badań diagnostycznych lub transportu wynikających z ust. 1 i ust. 2 art. 26 przywołanej ustawy i w określonym nią zakresie, czemu nie sprzeciwia się - jak była o tym już mowa powyżej - brak uprzedniej zgody (uprzedniego skierowania) na leczenie poza granicami kraju. W świetle wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów przyjąć należy bowiem, że przedmiotem postępowania w sprawie o udzielenie zgody na leczenie poza granicami kraju, poza wyrażeniem zgody na leczenie, jest również zgoda na finansowanie leczenia ze środków publicznych".

Biorąc pod uwagę ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w cytowanych wyżej wyrokach, Sąd doszedł do przekonania, że Prezes NFZ wydając decyzję będącą przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie dopuścił się zasadniczej obrazy normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 153 p.p.s.a.

Wnioskowanie organu wskazujące na niewykonalność decyzji kierującej na leczenie wobec śmierci osoby, której wniosek dotyczy nie tylko nie uwzględnia przedstawionej wyżej oceny prawnej i wskazań Sądów obydwu instancji, ale obarczone jest też błędem logicznym. Organ zapomina bowiem o własnych ustaleniach wskazujących, iż wnioskowane leczenie zostało już przeprowadzone w Klinice w Heidelbergu, zatem nawet gdyby Pani M. B. żyła, idąc tropem wnioskowania organu, wydana w późniejszym okresie decyzja kierująca na leczenie byłaby niewykonalna.

Natomiast ponownie podkreślić należy, na co wyraźnie wskazał w cytowanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, że przedmiotem postępowania w sprawie o udzielenie zgody na leczenie poza granicami kraju, poza wyrażeniem zgody na leczenie, jest również zgoda na finansowanie leczenia ze środków publicznych.

Zatem naruszenie przez organ art. 153 p.p.s.a., w ocenie Sądu, miało istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji.

Rzeczą Prezesa NFZ będzie zatem ponowne rozpatrzenie sprawy i pełne uwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2014 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1327/13) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 989/14).

Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a.