Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1565/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 9xust 1`pkt 3, art 9zb ust 1
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją nr [...], z dnia [...] czerwca 2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9x ust. 1 pkt 3, art. 9zb ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1399, ze zm.), dalej jako u.cz.p., po rozpatrzeniu odwołania B. Spółki z o.o. z siedzibą w M. od decyzji Wójta Gminy W., z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], orzekającej o nałożeniu na skarżącą Spółkę kary pieniężnej, w wysokości 500 zł za nieprzekazywanie odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy W. zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. ustaliło następujący stan faktyczny w sprawie.

Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nałożył na B. Spółki z o.o. z siedzibą w M. karę pieniężną w wysokości 500 zł za pierwszy ujawniony przypadek nieprzekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości, w okresie od stycznia 2013 r. do czerwca 2013 r., zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych na terenie Regionu [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z wyników kontroli przeprowadzonej w Spółce przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w W. Delegatura w O. wynikało, że odpady z terenu gminy W. były przekazywane do instalacji znajdującej się poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, wskazanej w uchwale nr [...] w sprawie uchwalenia Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami [...] na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosło B. Spółki z o.o.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że z załącznika Nr 1 do uchwały Sejmiku Województwa [...] z [...] października 2012 r. w sprawie wykonania Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami [...] na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023 (Dz. Urz. Województwa [...] z 2012 r., poz. [...]), dalej "uchwała", wynika, że Gmina W. wchodzi w skład regionu [...] gospodarki odpadami komunalnymi. Załącznik Nr 2 do uchwały określa, że regionalną instalacją dla przetwarzania odpadów komunalnych dla regionu [...] gospodarki odpadami komunalnymi jest instalacja do biologiczno-mechanicznego przetwarzania odpadów w miejscowości K., gm. W., zarządzana przez Zakład U. Sp. z o.o. w M. Zatem przedsiębiorcy zajmujący się odbiorem odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z regionu [...] zobowiązani są przekazywać zmieszane odpady komunalne do tej regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.

Kolegium wskazało, że poza sporem pozostaje okoliczność, że B. Spółki z o.o. nie przekazywała w okresie od stycznia 2013 r. do czerwca 2013 r. zmieszanych odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy W. do Zakładu U. Sp. z o.o. w M. Wyniki kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w W. Delegatura w O. w dniach 17 grudnia 2013 r. i 15 stycznia 2014 r. wskazują, że Spółka przekazywała od stycznia 2013 r. odebrane od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy W. zmieszane odpady komunalne do własnej instalacji – sortowni zmieszanych odpadów komunalnych i selektywnie zebranych w M., która ma status instalacji zastępczej w stosunku do regionalnych instalacji przetwarzania odpadów komunalnych. Okoliczność ta wynika, również ze sprawozdań przedłożonych przez Spółkę za I i II kwartał 2013 r.

Kolegium wskazało, że mimo obowiązku przekazywania odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, Spółka uchybiła temu obowiązkowi, nie wskazując okoliczności uzasadniających to odstępstwo. Zaistniały zatem określone w art. 9x ust. 1 pkt 3 u.cz.p. przesłanki wymierzenia skarżącej kary pieniężnej.

Kolegium nie podzieliło natomiast stanowiska organu I instancji, iż przekazując odebrane od właścicieli nieruchomości zmieszane odpady komunalne do prowadzonej przez siebie instalacji, Spółka naruszyła zakaz wynikający z art. 20 ust. 7 ustawy o odpadach, dalej "u.o.". Przepis ten wprowadza zakaz przetwarzania: zmieszanych odpadów komunalnych, pozostałości z sortowania odpadów komunalnych oraz pozostałości z procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych, o ile są przeznaczone do składowania oraz odpadów zielonych poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym zostały wytworzone. Tymczasem miejsce wytworzenia odpadów (W.), jak i miejsce ich przetworzenia (miasto M.), znajdują się w tym samym regionie gospodarki odpadami komunalnymi.

Kolegium wskazało również, że wprawdzie w załączniku nr 2 do uchwały, prowadzona przez skarżącą instalacja do przetwarzania odpadów w M., wymieniona jest jako instalacja zastępcza do czasu uruchomienia regionalnej instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych w regionie [...] gospodarki odpadami komunalnymi, jednakże z ustaleń Kolegium wynika, że instalacja do biologiczno-mechanicznego przetwarzania odpadów w miejscowości K., gm. W., zarządzana przez Zakład U. Sp. z o.o. w M., wskazana w uchwale, jako regionalna instalacja dla przetwarzania odpadów komunalnych dla regionu [...] gospodarki odpadami komunalnymi, prowadzi działalność od 6 listopada 2012 r. Zatem po jej uruchomieniu, podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości w regionie [...] nie mógł przekazywać tych odpadów do instalacji posiadającej status instalacji zastępczej do czasu uruchomienia regionalnej instalacji.

Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2014 r. wniosła B. Sp. z o.o. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozważenie przez organ statusu instalacji, do której były przekazywane odpady - instalacji znajdującej się w M., która według Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami [...] na lata 2012- 2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023, posiada status "instalacji zastępczej do czasu wybudowania instalacji regionalnej";

- naruszenie art. 9e ust. 1 pkt 2 u.cz.p. w powiązaniu z art. 38 ust. 2 pkt 2 u.o., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że odpady należy w każdym przypadku przekazywać do instalacji regionalnej (RIPOK);

- naruszenie art. 9x ust. 1 pkt 3 u.cz.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że karę należy nałożyć w każdym wypadku nieprzekazania odpadów do instalacji regionalnej.

W konsekwencji skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy W. oraz zasadzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.

W przedmiotowej sprawie nie jest sporne, że skarżąca nie przekazywała zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Okoliczność ta wynika z przedłożonych przez skarżącą sprawozdań za I i II kwartał 2013 r. Treść tych dokumentów potwierdza, że wszystkie odebrane od właścicieli nieruchomości, w okresie od stycznia 2013 r. do czerwca 2013 r., zmieszane odpady komunalne zostały przekazane do własnej instalacji w M. mającej status instalacji zastępczej w stosunku do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych. W ocenie Sądu, przekazując zmieszane odpady komunalne, odebrane od właścicieli nieruchomości z terenu gminy W., do instalacji w M., która nie jest instalacją regionalną do przetwarzania odpadów komunalnych w regionie [...] skarżąca Spółka postąpiła wbrew nakazowi ustawowemu. Treść art. 9e ust. 1 pkt 2 u.cz.p. przewiduje obowiązek skierowany do podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.

Przepisy u.cz.p. szczegółowo określają pozycję prawną podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości w systemie prawa gospodarki odpadami wyznaczając obowiązki i uprawnienia. Obowiązek prawny podmiotu odbierającego odpady komunalne sprowadza się zatem do tego, że przepis prawa ustanawia dla tego podmiotu nakaz lub zakaz określonego zachowania się (działania lub zaniechania). Niezastosowanie się do nakazu lub zakazu wytwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez prawo. Zachowanie będące przedmiotem obowiązku wynikające z określonej normy prawnej może być nakazane lub zakazane. Obowiązek prawny nie musi się sprowadzać do prostych nakazów lub zakazów.

Z sytuacjami, w których niewypełnienie obowiązku przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości powinno pociągać za sobą ujemne skutki, mamy do czynienia wtedy, gdy dany przepis prawa nakazuje wiązanie ujemnych skutków prawnych z każdym przypadkiem niewypełnienia danego obowiązku. Zachowanie takie może ujemne skutki wywołać, gdy określony przepis prawa od decyzji wskazanego podmiotu uzależnia to, czy ten, kto nie zastosował się do odpowiedniego nakazu lub zakazu, ma ponieść owe ujemne skutki prawne, czy też nie ma ich ponosić.

W niniejszej sprawie należy podkreślić, że prowadzona przez skarżącą instalacja do przetwarzania odpadów w M., wymieniona jest jako instalacja zastępcza do czasu uruchomienia regionalnej instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych w regionie [...] gospodarki odpadami komunalnymi. Z ustaleń organu II instancji wynika, że instalacja do biologiczno-mechanicznego przetwarzania odpadów w miejscowości K., gm. W., zarządzana przez Zakład U. Sp. z o.o. w M., wskazana w uchwale, jako regionalna instalacja dla przetwarzania odpadów komunalnych dla regionu [...] gospodarki odpadami komunalnymi, prowadzi działalność od 6 listopada 2012 r. Oznacza to, że po jej uruchomieniu, Spółka odbierająca odpady komunalne od właścicieli nieruchomości w regionie [...] nie mogła przekazywać tych odpadów do instalacji posiadającej status instalacji zastępczej do czasu uruchomienia regionalnej instalacji.

Zgodnie z art. art. 9x ust. 1 pkt 3 u.cz.p., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania, do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2.000 zł za pierwszy ujawniony przypadek.

Decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej jest decyzją związaną. W każdym przypadku stwierdzenia wyczerpania znamion deliktu administracyjnego, jakim jest nieprzekazywanie przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, odebranych zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania, do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, właściwy miejscowo wójt, burmistrz lub prezydent miasta zobowiązany jest nałożyć na takiego przedsiębiorcę karę pieniężną. Ustalenie wysokości kary podlega uznaniu organu administracji publicznej. Prawodawca określił dolną i górną granicę wysokości kary. Spółce wymierzono karę w najniższej, przewidzianej w art. 9x ust. 1 pkt 3 u.cz.p. wysokości, tj. 500 zł. Stosownie do art. 9 zc u.cz.p., przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 9x ust. 1 pkt 2-4, art. 9y ust. 1 pkt 2-4 i art. 9z ust. 4, właściwy organ bierze pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, spełnione zostały przesłanki z art. 9x ust. 1 pkt 3 u.cz.p.

Skarżąca podniosła, że nie w każdym przypadku należy przekazywać odpady do instalacji regionalnej. Faktem jest, że obowiązek wynikający z art. 9e ust. 1 pkt 2 u.cz.p. nie ma charakteru bezwzględnego, bowiem art. 9I ust. 2 tej ustawy przewiduje, że w przypadku wystąpienia awarii regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, uniemożliwiającej odbieranie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania od podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości odpady te przekazuje się do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tego regionu, wskazanych w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Prowadzący instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, która została wskazana jako instalacja zastępcza, jest obowiązany przyjąć przekazywane do tej instalacji odpady. Ponadto zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 2 u.o., uchwała w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami określa regionalne instalacje do przetwarzania odpadów w poszczególnych regionach gospodarki odpadami komunalnymi oraz instalacje przewidziane do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn oraz do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.

Z kolei obowiązkiem prowadzącego regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, wynikającym z przepisów u.cz.p. oraz z u.o., jest przyjmowanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania, zebranych z danego regionu gospodarki odpadami komunalnymi.

Istnieje zatem obowiązek oddawania odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, a nie do instalacji mającej status instalacji zastępczej, o ile podmiot prowadzący instalację wskazaną nie odmówi ich przyjęcia (z powodu awarii lub z innych przyczyn). Podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości nie jest uprawniony do samodzielnego decydowania, czy kierować przedmiotowe odpady do instalacji regionalnej, czy zastępczej, w wyniku jedynie własnej oceny, czy są ku temu spełnione przesłanki.

Skarżący w toku postępowania nie wykazał, że w okresie od stycznia 2013 r. do czerwca 2013 r. zaistniały okoliczności wynikające z ww. przepisów, uzasadniające odstępstwo od reguły z art. 9e ust. 1 pkt 2 u.cz.p. przekazywania zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Nie wskazano na okoliczność odmowy ze strony prowadzącego instalację do biologiczno-mechanicznego przetwarzania odpadów w miejscowości K., gm. W., przyjęcia odpadów ani na informację, że regionalna instalacja uległa awarii lub że zachodzą inne przyczyny, z powodu których ww. regionalna instalacja nie przyjmie odpadów. Okolicznością uzasadniającą działanie skarżącej nie może być ocena, że obiekt w M. może ubiegać się o status RIPOK.

Skoro ustawodawca zdecydował, że zasadą jest kierowanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, a wyjątki od tej zasady wynikają z wyraźnych regulacji ustawowych, to ocena, czy zachodzą te wyjątki nie może być dowolna i dokonywana przez podmioty zobowiązane do kierowania wspomnianych odpadów do regionalnej instalacji do ich przetwarzania.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, Kolegium rozważyło status prowadzonej przez skarżącą instalacji w M., do której były przekazywane odpady. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że wprawdzie w załączniku nr 2 do uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z [...] października 2012 r. w sprawie wykonania Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami [...] na lata [...] z uwzględnieniem lat 2018-2023, prowadzona przez skarżącą instalacja do przetwarzania odpadów w M., wymieniona jest jako instalacja zastępcza do czasu uruchomienia regionalnej instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych w regionie [...] gospodarki odpadami komunalnymi, jednakże z ustaleń Kolegium wynika, że instalacja do przetwarzania odpadów w miejscowości K., gm. W., zarządzana przez Zakład U. Sp. z o.o. w M., wskazana w uchwale, jako regionalna instalacja dla przetwarzania odpadów komunalnych dla regionu [...] gospodarki odpadami komunalnymi, działa od 6 listopada 2012 r. Zatem po jej uruchomieniu, podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości w regionie [...] nie mógł przekazywać tych odpadów do instalacji posiadającej status instalacji zastępczej do czasu uruchomienia regionalnej instalacji.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.