Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1430/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 125
journal: Dz.U. 2001 nr 62 poz 627
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2021 r. sprawy ze skargi D. Z. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę


UZASADNIENIE

I.

Postanowieniem z [...] marca 2021 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] na podstawie art. 106 § 5 k.p.a. w związku z art. 53 ust. 5, art. 60 ust. 1 i art. 64 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 293 ze zm. - dalej jako u.p.z.p.) oraz art. 161 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1064 ze zm. - dalej jako p.g.g.) odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pod nazwą "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wbudowanym garażem w C. przy ul. [...] na działce nr [...] i[...], jednostka ewidencyjna[...], obręb [...]karta mapy 8, w ramach postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy[...], na wniosek złożony przez D.Z.

Powodem odmowy uzgodnienia jest położenie planowanej inwestycji w granicach udokumentowanego złoża surowców ilastych ceramiki budowlanej "[...]".

Ochrona środowiska (w tym kopalin należących do zasobów środowiska), polegająca w szczególności na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami, realizowana jest na podstawie ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (art. 3 pkt 13 lit. a POŚ) oraz ustaw szczególnych (art. 81 POŚ), a ustawą szczególną w przypadku zasad gospodarowania złożem jest ustawa Prawo geologiczne i górnicze.

Z art. 125 POŚ wynika, że złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Racjonalność wykorzystania złoża interpretowana jest jako wykorzystanie całości zasobów złoża, które są nieodnawialnym składnikiem środowiska, gdyż ich ilość jest ograniczona. Celem racjonalnej gospodarki złożem jest maksymalne wykorzystanie zasobów, a zasada racjonalnej gospodarki złożami kopalin stanowi jeden z nakazów wymagających uwzględnienia w podejmowaniu rozstrzygnięć przez organy administracji geologicznej.

Z kolei art. 95 p.g.g. nakazuje ujawnienie udokumentowanych złóż kopalin, w celu ich ochrony, w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego gmin oraz miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego województw.

Udokumentowane złoża kopalin objęte są ochroną prawną gwarantowaną przez POŚ oraz p.g.g., a więc organ uzgadniający w ramach przyznanych mu uprawnień, złoża te powinien chronić.

W ramach planów zagospodarowania przestrzennego województwa, zostało wymienione m.in. złoże surowców ilastych ceramiki budowlanej "[...]".

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ wskazał, że w myśl art 125 POŚ, złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Zasada racjonalnej gospodarki złożami kopalin sianowi jeden z głównych nakazów wymagających uwzględnienia w podejmowaniu rozstrzygnięć przez organy administracji geologicznej. Szczegółowe zasady gospodarowania złożami kopalin i związanej z eksploatacją złoża ochrony środowiska określają przepisy ustawy p.g.g. Istotnym kryterium uzgodnienia z organem administracji geologicznej w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin jest kryterium racjonalnej gospodarki złożami kopalin, w tym możliwości eksploatacji tych złóż w przyszłości.

Złoże kopaliny jest elementem środowiska naturalnego i jego udokumentowanie potwierdzone poprzez zatwierdzenie dokumentacji geologicznej przez właściwy organ administracji geologicznej, powoduje obowiązek jego ochrony oraz zapewnienie racjonalnego gospodarowania zasobami kopaliny. Organy administracji geologicznej, w ramach przyznanych im kompetencji, zobowiązane są chronić udokumentowane złoża - będące bazą zasobową surowców - przed działaniem trwale uniemożliwiającym zagospodarowanie kopaliny.

II.

Po rozpatrzeniu zażalenia D.Z., Minister Klimatu i Środowiska postanowieniem z [...] maja 2021 r. znak [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Marszałka Województwa[...].

Wyjaśnił, że zasada racjonalnej gospodarki złożem kopaliny stanowi jeden z głównych nakazów kierowanych do adresatów przepisów dotyczących złóż kopalin. Pojęcie "racjonalności gospodarowania zasobami" nie zostało dotychczas zdefiniowane w przepisach prawa. Normami pomocnymi mogą być jednak normy dotyczące właściwości geologicznych złóż kopalin, związane m.in. z wielkością i konturami granic złoża, jego położeniem względem innych złóż, a także innymi cechami budowy geologicznej złoża, w tym jakością kopaliny, parametrami skał otaczających złoże, warunkami hydrogeologicznymi. Nie mniej istotne są normy odniesienia związane z właściwościami górniczymi (np. technologicznymi) możliwego sposobu udostępnienia i eksploatacji złoża czy też normy ekonomiczne, związane ze sferą ekonomiki gospodarowania złożem - zarówno w czasie teraźniejszym, jak i w przewidywalnej przyszłości. Kształtowanie warunków racjonalnej gospodarki złożami zaczyna się już na etapie prac poszukiwawczych i trwa miejscami aż do likwidacji zakładu górniczego włącznie.

Minister przyjął zatem, że zasadę "racjonalnego gospodarowania zasobami złóż", o której mowa w art. 125 POŚ należy rozumieć szeroko a więc nie tylko jako eksploatację (wydobycie kopaliny ze złoża), lecz także jako np. zachowanie (ochronę) złoża dla potrzeb eksploatacji w przyszłości, co implikuje z kolei zakaz zabudowy.

Z art. 95 ust. 1 p.g.g. wynika, że sam obowiązek ujawnienia udokumentowanych złóż w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi jeden z instrumentów ochrony złóż kopalin, statuowany zwłaszcza w Prawie ochrony środowiska. Przez "ujawnienie złóż" należy rozumieć podanie konkretnej nazwy i numeru oraz oznaczenie konturów ich granic w części graficznej. Skutkiem zaś ujawnienia w planie miejscowym, na obszarze nim objętym, mogą być ograniczenia w zakresie wykorzystywania nieruchomości (np. poprzez zakaz zabudowy).

Zdaniem Ministra przy dokonywaniu wykładni "ochrony złoża" poprzez ujawnienie istnienia udokumentowanego złoża na podstawie art. 95 ust. 1 p.g.g., zwłaszcza w studium i planie miejscowym, konieczne jest zastosowanie wykładni funkcjonalnej i systemowej, uwzględniającej cel, jakiemu ma służyć odwołanie się w tym przepisie do ww. pojęcia.

Przesłanki ochrony złóż nie zostały dotychczas sprecyzowane na gruncie przepisów p.g.g. i POŚ. Przepis art. 125 POŚ zawiera klauzulę ochronną przez ustanowienie dyrektywy, że złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Powołując się na wyrok NSA z 20 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 394/15 organ stwierdził, że w art. 125 POŚ ustawodawca wprowadził ochronę złóż kopalin niezależnie od tego, czy już podlegają eksploatacji, czy będą eksploatowane w przyszłości. Za zasadny uznano zatem wniosek, że na mocy tego przepisu samo stwierdzenie istnienia złoża kopaliny generuje obowiązek ochrony. W przypadku uzgodnienia projektów decyzji o warunkach zabudowy i o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, ochrona złoża przejawia się w ustaleniu przez organ administracji geologicznej, czy w projektach ww. decyzji wydawanych dla konkretnych inwestycji prawidłowo zostało ujawnione udokumentowane złoże kopaliny oraz czy planowana funkcja i sposób zagospodarowania terenu w niej określony nie ograniczy w przyszłości możliwości eksploatacji złoża.

Uzasadnieniem dla wprowadzenia obowiązku ochrony złóż jest konieczność ochrony przed zagospodarowaniem miejsc ich występowania (ich otoczenia) w sposób wykluczający przyszłą eksploatację. Skutkiem ujawnienia w planie miejscowym, na objętym nim obszarze, złóż kopalin oraz wód podziemnych mogą być ograniczenia w zakresie wykorzystywania nieruchomości, których celem powinno być zapewnienie ochrony złóż (wód), zwłaszcza przed zagospodarowaniem w sposób wykluczający podjęcie wydobycia bądź zagrażający czystości wód.

Z powyższego zdaniem Ministra wynika, że kompetencje organów administracji geologicznej w zakresie opiniowania planów miejscowych oraz uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy - w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych, związane są z prawidłowym ujawnianiem udokumentowanych złóż kopalin oraz udokumentowanych wód podziemnych i ochronę terenu ich występowania przed zagospodarowaniem, które może uniemożliwić wykorzystanie złoża i niezbędną do tego działalność górniczą bądź zagrażający czystości wód.

Konsekwencją upoważnienia organu administracji geologicznej do załatwiania spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi złóż kopalin jest zatem właściwość rzeczowa tego organu do uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 5 oraz art. 60 ust. 1 u.p.z.p. a także studium, planów miejscowych oraz planów zagospodarowania przestrzennego województwa, w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych, zgodnie z art. 17 pkt 6 lit. a tiret czwarte u.p.z.p.

Po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego należy stwierdzić, że w granicach działek [...]i [...] w [...] przy ul.[...], znajduje się udokumentowane złoże surowców ilastych ceramiki budowlanej "[...]" IB 2098. W ocenie Ministra planowany sposób zagospodarowania powyższej działki wskazaną zabudową trwałą spowoduje naruszenie zasady ochrony złóż kopalin.

Przywołując wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 2523/19 wskazano, że przeprowadzenie przez organ uzgadniający dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie działek graniczących nie było konieczne. Istotnym dla wydania postanowienia jest fakt, że zabudowa na działkach [...] i [...]uniemożliwi wydobycie złoża surowców ilastych ceramiki budowlanej, co prowadziłoby do naruszenia zasady racjonalnego gospodarowania kopalinami oraz kompleksowego ich wykorzystania określonego art. 125 POŚ. W powyższym wyroku wykazano jednoznacznie, że gdyby ochrona złóż kopalin, w szczególności poprzez racjonalne gospodarowanie tymi kopalinami i kompleksowe ich wykorzystanie nie stanowiła kryterium oceny, to brak byłoby potrzeby uzgadniania inwestycji przez wyspecjalizowany organ administracji geologicznej.

Minister powoła się także na kontrolę Najwyższej Izby Kontroli z 2017 roku dotyczącą gospodarki złożami strategicznych surowców kopalnych ([...] ), której celem było ustalenie, czy gospodarka zasobami kopalin w Polsce jest prowadzona zgodnie ze strategicznymi celami rozwoju kraju. Wśród zaleceń pokontrolnych NIK wskazał na konieczność wytypowania przez Ministra strategicznych złóż kopalin oraz wprowadzenie mechanizmów zabezpieczenia możliwości ich eksploatacji.

Mając na uwadze opisany stan faktyczny Minister uznał, że realizacja inwestycji w postaci trwałej zabudowy terenu budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym wolnostojącym z wbudowanym garażem na działkach nr [...] i [...] skutkowałaby wyłączeniem ewentualnej eksploatacji złoża surowców ilastych ceramiki budowlanej "[...]" IB 2098 w przyszłości.

W przedmiotowej sprawie interes strony stoi w ewidentnej kolizji z interesem społecznym. W doktrynie wyrażany jest jednolity pogląd, w myśl którego organ administracji zobowiązany jest do wyważenia ciężaru relacji pomiędzy interesem obywateli i interesem społecznym. W momencie kolizji pomiędzy nimi ograniczeniu podlegać będzie słuszny interes obywateli, ale tylko w zakresie, w jakim narusza on interes społeczny. Organ musi zatem zachować proporcję pomiędzy celem interesu społecznego i zakresem ograniczenia słusznego interesu obywateli.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że budowa budynku mieszkalnego bez wątpienia stoi na przeszkodzie interesowi społecznemu, jakim jest ochrona złoża surowców ilastych ceramiki budowlanej "[...]IB 2098. Realizacja tej inwestycji spowoduje bowiem wyłączenie możliwości eksploatacji ww. złoża w przyszłości. Tymczasem w wyrażony zarówno w ustawie Prawo geologiczne i górnicze, jak i w ustawie Prawo ochrony środowiska nakaz ochrony złóż kopalin sformułowany jest bezwarunkowo w tym znaczeniu, że organ administracji geologicznej nie jest upoważniony do swobodnego wyboru, którym złożom powinien udzielić ochrony, a którym nie. Tym samym stosownemu ograniczeniu musi podlegać słuszny interes strony, co w niniejszej sprawie wyraża się w odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla wspomnianej inwestycji.

III.

Skargę na powyższe postanowienie wniósł D.Z. kwestionując je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art 7 k.p.a. poprzez działanie bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela,

2. art 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

3. art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, wyrażonego w postępowaniach uzgodnieniowych dotyczących sąsiednich działek ewidencyjnych w których organ uzgodnił realizację przedsięwzięcia, bez podania uzasadnienia odstępstwa, co w rezultacie doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania wobec organu administracji publicznej,

4. art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania,

5. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia bez uzasadnienia faktycznego i bez odniesienia się do wszystkich argumentów Skarżącego podniesionych w zażaleniu z [...] marca 2021 r.,

6. art. 95 ust. 1 i 2 p.g.g. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten zobowiązuje w każdym przypadku na ograniczenie praw właścicielskich obywatela w przypadku wystąpienia interesu państwowego, podczas gdy wypracowana linia orzecznicza w tym zakresie wskazuje na to, że przepis nie oznacza obowiązku ukształtowania planu miejscowego w sposób umożliwiający eksploatację złoża kopaliny oraz nakazuje wyważyć zarówno interes publiczny, jak i interes właściciela nieruchomości, w tym także właściciela złoża kopaliny, czego organ nie uczynił;

7. art. 60 w zw. z art. 53 ust. 4 u.p.z.p. przez nieuzasadnioną odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wbudowanym garażem na działce nr [...] i [...] z uwagi na brak przepisu zakazującego zabudowy terenu objętego decyzją, na którym występują złoża kopalin,

8. art. 64 ust. 3 w zw. z art. 21 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione ograniczenie przysługującego prawa własności przez działania organów administracji publicznej, którym obywatel musi się podporządkować.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że Skarżący jest właścicielem działek o nr ewid. [...] i[...]. Nabył nieruchomość dla której w 2017 roku wydano decyzję o warunkach zabudowy. W lutym 2021 r. Starosta [...] wydał postanowienie uzgadniające w zakresie ochrony gruntów rolnych projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji jaką planował Skarżący. Marszałek Województwa [...] odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na położenie planowanej inwestycji w granicach udokumentowanego złoża surowców ilastych ceramiku budowlanej "[...]".

W zażaleniu Skarżący wskazał, że wszystkie pobliskie/otaczające działki skarżącego nieruchomości gruntowe otrzymały decyzje o warunkach zabudowy, wokół trwają budowy budynków mieszkalnych, znajduje się tam oczyszczalnia ścieków a w styczniu 2021 roku dla działki nr [...] została wydana pozytywna decyzja na inwestycję budowy budynku mieszkalnego. Dodatkowo przedsiębiorstwa przesyłowe (prąd, gaz, woda) otrzymali pozytywne decyzje na przeprowadzenie na spornym terenie prac podłączeniowych działek znajdujących się przy ul.[...].

Do argumentów podniesionych przez Skarżącego organ II instancji nie odniósł się w ogóle. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane. W treści zaskarżonego postanowienia opisanych wyżej elementów zabrakło. Zdaniem Skarżącego organ nie odnosząc się do argumentacji prezentowanej w zażaleniu całkowicie ją zignorował, co uniemożliwia de facto ocenę prawidłowości i legalności jego działań.

W celu rozstrzygnięcia sprawy stan faktyczny musi zostać ustalony w oparciu m.in. o dokumenty, dopiero w kolejnym etapie możliwa jest subsumpcja stanu faktycznego pod mające mieć zastosowanie w sprawie przepis prawa materialnego. Ustalenie stanu faktycznego musi nastąpić w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, nie jest to rolą sądu administracyjnego.

Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a. w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ nie poczynił jakichkolwiek ustaleń w kwestii tego jaką część działki ma zajmować złoże, czy możliwe jest jej zabudowanie budynkiem w sposób niekolidujący z ewentualną eksploatacją złoża. Organ nie ustalił z jakich przyczyn na terenach przyległych do działek Skarżącego prace budowalne toczyły i nadal się toczą w oparciu o prawomocne decyzje wydane przez ten sam organ. Wydaje się że organ administracji realizując chociażby zasadę zaufania czy przekonywania winien wskazać stronie dokładnie na jakim obszarze złoże znajduje się tak aby umożliwić wprowadzenie ewentualnych zmian do projektu budowlanego i dalej projektu decyzji o warunkach zabudowy.

Nie ma jednak podstaw do przyjmowania, że niemożliwe jest uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy w innym kształcie jednakże organ winien dokładnie wskazać, gdzie złoże się znajduje. W ocenie Skarżącego Minister wydając zaskarżone postanowienie kierował się tylko i wyłącznie hipotetycznym interesem Państwa, pogwałcając jednocześnie interes jednostki tj. właściciela nieruchomości, naruszając w ten sposób jego konstytucyjne prawa. Art. 95 p.g.g. nie ma na celu paraliżowania przeprowadzania przez właściciela nieruchomości, pod którą znajduje się złoże, jakichkolwiek działań i inwestycji, a jedynie ma na celu zapewnienie, by ewentualna przyszła eksploatacja nie była na danym terenie wykluczona. Biorąc pod uwagę rodzaj planowanej przez właściciela nieruchomości zabudowy nie można przyjmować że zabudowa terenu może uniemożliwić przyszłą eksploatację złoża, a co najmniej znacznie ją utrudnić. Organ nie może bowiem odnosić się w ogóle do zabudowy nieruchomości, ale powinien odnieść wydane postanowienie do konkretnej, ściśle określonej przez właściciela nieruchomości, planowanej zabudowy. Tymczasem w zaskarżonych postanowieniach brak jest oceny, czy konkretny budynek którego budowę planuje Skarżący będzie powodował, że w przyszłości eksploatacja złoża będzie niemożliwa. Nie wystarczy bowiem stwierdzenie, że będzie ona utrudniona. Samo utrudnienie nie może uzasadniać tak daleko idącej ingerencji w prawo własności, które jest jednym z najbardziej podstawowych praw w polskim porządku prawnym. Zgodnie z art. 21 Konstytucji RP Rzeczypospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia. Nie można zgodzić się na ingerencję organu władzy publicznej w prawo własności w przypadku budowy jednego domu na terenie znajdującym się nad złożem. Tym bardziej, że na całym sąsiednim obszarze gdzie także złoża mają występować powstały i nadal powstają budynki a zatem budowa jednego domu nie wpłynie w żaden sposób na możliwość wydobycia złoża, bądź jego znaczne ograniczenie.

IV.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 161 ust. 1 p.g.g. organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest marszałek województwa, z wyjątkiem spraw określonych w ust. 2-4. Przepis ten ustanawia zatem jako zasadę właściwość marszałka województwa jako organu właściwego w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, za wyjątkiem tych zastrzeżonych w ust. 2-4.

W art. 161 ust. 2 p.g.g. uregulowano właściwość starosty, zaś w art. 161 ust. 3 i 4 p.g.g. ustawodawca określił właściwość ministra właściwego do spraw środowiska (aktualnie jest to Minister Klimatu i Środowiska).

W sprawie prawidłowo zatem w pierwszej instancji orzekał Marszałek Województwa[...], gdyż uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy nie jest ani kompetencją starosty ani też Ministra, gdyż nie jest związane z zatwierdzaniem projektu robót geologicznych ani z zatwierdzaniem dokumentacji geologicznej.

Sąd zwraca na to uwagę, bowiem w innych tego rodzaju sprawach to Minister Klimatu i Środowiska orzekał w obu instancjach, czym doprowadzał do nieważności wydawanych postanowień z uwagi na naruszenie właściwości.

Jednocześnie Sąd zauważa, że pomimo dochowania właściwości nastąpiło mimo wszystko naruszenie prawa procesowego, mianowicie Marszałek Województwa wadliwie pouczył Stronę o możliwości wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...], a nie do właściwego ministra. Pomimo jednak tego uchybienia prawidłowo w drugiej instancji orzekał Minister, chociaż i w jego przypadku doszło do naruszenia prawa procesowego gdyż pomimo powołania się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Minister wskazał, że rozpatruje wniosek Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Marszałka Województwa[...], co jest pewną nieścisłością. Powyższe uchybienia nie miały jednak wpływu na wynik postępowania.

VI.

Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy, w tym zarzutów skargi należy wskazać, że w ustalonych okolicznościach faktycznych, w szczególności z uwagi na umiejscowienie działek Skarżącego na terenie złoża surowców ceramiki budowlanej IB 2098 "[...]", które jest możliwe do samodzielnego sprawdzenia w powszechnie dostępnym, urzędowym portalu mapowym na stronie https://mapy.geoportal.gov.pl oraz w portalu http://geoportal.pgi.gov.pl/midas-web/ wynika, że organy mogły orzec o odmowie uzgodnienia planowanej inwestycji, w wyniku której doszłoby do zabudowania terenu złoża.

Po pierwsze, jak wynika z analizy położenia działek Skarżącego o nr ewid. [...] (Identyfikator[...]) i [...] (Identyfikator[...]) umiejscowione są one wprost na złożu IB 2098 "[...]". Po odnalezieniu złoża w portalu [...] przy pomocy kryteriów wyszukiwania np. nazw złoża, jego numer, z załączonej i ogólnodostępnej mapy w sposób jednoznaczny wynika, że rozciąga się ono w [...] (na północy) od wysokości ul. [...] do wysokości ul. [...] (na południu). Działki Skarżącego znajdują się zatem wprost na terenie zarejestrowanego złoża, pomiędzy ww. ulicami.

Po drugie, jak wynika z karty złoża (również powszechnie dostępna), złoże udokumentowano z myślą o budowie nowego zakładu ceramicznego. Co istotne, forma złoża jest pokładowa, zaś jako sposób eksploatacji wskazano odkrywkę systemem ścianowym. Powyższe oznacza więc, że wydobycie zasobów ze złoża odbywać się będzie poprzez zdejmowanie z powierzchni kolejnych warstw ziemnych i wydobywanie surowców ze złoża. W tego rodzaju sposobie wydobycia kluczową rolę odgrywa zatem swobodny dostęp do złoża z powierzchni ziemi, zatem jakakolwiek trwała zabudowa w tym miejscu blokuje możliwość wydobycia.

Po trzecie, porównanie mapy położenia złoża z portalu [...] oraz nałożenie na to ortofotomapy z geoportalu wskazuje, że niemal cały teren złoża "[...]" jest nadal niezabudowany, a okoliczność tę Strona może potwierdzić sama, porównując wskazane mapy dostępne powszechnie i bez ograniczeń. W zasadzie najbardziej ingerująca w złoże zabudowa istnieje jedynie na działkach nr ewid.[...] (Identyfikator[...]),[...] (Identyfikator[...]) i częściowo na działce nr ewid. [...] (Identyfikator[...]). Jak wskazano, z uwagi na powszechnie dostępne narzędzia elektroniczne kwestia ta nie wymaga szerszego doprecyzowywania. W powyższej sytuacji zezwolenie na dalszą zabudowę powierzchni terenu, pod którym istnieje złoże wpływałoby na istotne ograniczenie w możliwości korzystania z jego zasobów, uznanych za strategiczne.

Po czwarte, Strona wskazuje że organ traktuje ją niejednolicie w porównaniu do innych podmiotów, tj. właścicieli nieruchomości nr ewid.[...], którym miała zostać wydana decyzja o warunkach zabudowy w identycznych jak Skarżącego okolicznościach faktycznych. W kontekście powyższych twierdzeń należy jednak wskazać, że w postępowaniu uzgodnieniowym organ administracji geologicznej dokonuje wyłącznie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, w przewidzianym do tego terminie, z zastrzeżeniem że po jego bezskutecznym upływie i milczeniu, uzgodnienie uznaje się za dokonane bez zastrzeżeń, co otwiera drogę do wydania decyzji o warunkach zabudowy. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek danych, które potwierdzałyby to, że twierdzenia Skarżącego o tożsamości spraw i pozytywnym uzgodnieniu dla sąsiada w rzeczywistości nastąpiło (przy czym strona posługuje się twierdzeniem o wydaniu pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy). Jakkolwiek więc należy mieć na uwadze to, że organy nie powinny działać w jednakowych sprawach diametralnie odmiennie i Skarżący ma rację uznając, że tego rodzaju zachowanie byłoby co najmniej wątpliwe prawnie z punktu widzenia równego traktowania podmiotów, to jednak Strona niniejszego postępowania i właściciel działki nr ewid. [...] (Identyfikator[...]), nawet gdyby przyjąć, że ten drugi rzeczywiście otrzymał pozytywne uzgodnienie, nie pozostają w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej. Położenie obu działek Skarżącego wskazuje, że są one umiejscowione bliżej centrum złoża, a więc mniej korzystnie, co oznacza z kolei, że w razie ewentualnej zabudowy jeszcze trudniejsza byłaby odkrywkowa eksploatacja złoża.

Po piąte, jak wynika z portalu [...], czego nie dostrzegają i nie analizują organy, teren nieruchomości Skarżącego znajduje się również na obszarze złoża [...]- łupki ogniotrwałe. Okoliczność ta nie może mieć jednak negatywnego wpływu na prawa strony, skoro nie była analizowana przez organy, a dostrzega ją dopiero Sąd.

W kontekście powyższego należy wskazać, że szczegółowe warunki zagospodarowania konkretnego terenu, powinny uwzględniać istnienie złoża tak, aby możliwa była jego eksploatacja także w przyszłości. Wykładnia i treść art. 125 POŚ wprost podkreśla to, że złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących i nastawiona jest właśnie na efektywne wykorzystywanie tego dobra rzadkiego.

Jakkolwiek organy do pewnego stopnia nieudolnie próbują wykazać doniosłość tejże ochrony poprzez m.in. opisywanie obowiązków gmin związanych z uchwalaniem studium i planów miejscowych, to jednak finalnie słusznie zwracają uwagę, że zagospodarowanie działki Skarżącego w żądany sposób doprowadzi do co najmniej ograniczenia możliwości racjonalnej eksploatacji złoża, co Sąd wyżej omówił.

Skoro gospodarka kopalinami, zgodnie z zasadami ogólnymi prawa ochrony środowiska, powinna być prowadzona w sposób racjonalny i kompleksowy, to Sąd a wcześniej organy uznaje, że dopuszczanie zabudowy mieszkaniowej na udokumentowanym złożu stoi w wyraźnej opozycji do przepisów Prawa ochrony środowiska.

W wyroku NSA z 20 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 394/15 zwrócono uwagę, że złoża kopalin są wartością podlegającą prawnej ochronie, która znajduje swój wyraz zarówno w przepisach Prawa górniczego, jak i przepisach Prawa ochrony środowiska. Przepisy tych ustaw nie pozostają bez wpływu na postępowanie uzgodnieniowe i szerzej na postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Tym samym z art. 125 POŚ wynika zasada ochrony złóż kopalin niezależnie od tego, czy są już eksploatowane, czy dopiero będą eksploatowane w przyszłości. Zasadny jest w związku z powyższym wniosek, że przepis ten uzasadnia, w razie stwierdzenia istnienia złoża kopaliny, powstanie obowiązku jej ochrony.

Organy, jakkolwiek mogły bardziej przekonująco wyjaśnić obywatelowi istotę swojego stanowiska, to jednak prawidłowo zrealizowały obowiązek ochrony złoża poprzez odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.

W sprawie nie ma miejsca naruszenie art. 64 ust. 3 w zw. z art. 21 Konstytucji RP. Niewątpliwie Skarżący doznaje ograniczenia prawa własności ale nie narusza to istoty tego prawa, zaś samo ograniczenie wynika z ustawy (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). W wyroku NSA z 10 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 543/14 wskazano na dopuszczalność ograniczenia prawa własności, która może nastąpić w wyniku działania organów władzy publicznej, podjętego w ustanowionych w ustawach formach prawnych (podobnie wyrok NSA z 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 773/12). Takim sposobem ograniczenia władztwa właścicielskiego jest odmowa uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy z uwagi na ochronę złoża.

W ocenie Sądu nie naruszono również art 7, art 8 § 1 i 2 czy też art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonych postanowień. Sąd podkreślił już wcześniej, że stanowisko organów mogłoby być bardziej empatyczne jeżeli chodzi o wyjaśnienie odmowy uzgodnienia, jednakże ani nie zachodzi odstąpienie od utrwalonego sposobu załatwiania spraw tego samego rodzaju, ani też nie ma miejsca podważenie zaufania do organu, czego nie należy mylić z nieakceptowaniem stanowiska organu. Nadto, ogólnodostępna dokumentacja wprost uzasadnia stanowisko organów o odmowie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy.

Odnośnie do zarzutu braku odniesienia się do zarzutów zażalenia należy wskazać, że środek ten żądał wyjaśnienia dlaczego dwa miesiące wcześniej Marszałek Województwa "wydał pozytywną decyzję w sprawie inwestycji która zostanie zrealizowana na działce obok nr[...]", a nadto dlaczego organ pozytywnie zaopiniował sprawę PSGAZ dotyczą przeprowadzenia prac podłączeniowych do działek przynależących do ul. [...]

Analiza mapy wskazuje, że działki leżące wzdłuż ul. [....]są zabudowane (tj.[...]). Jak wynika z analizy map w portalu [...], na co powoływał się organ, złoże rozpoczyna się nieco poniżej ul.[...]. Wskazywane uzgodnienie PSGAZ, jakkolwiek pozostające poza jakąkolwiek oceną inwestycji planowanej w sprawie niniejszej, zdaje się wiec pozostawać poza obszarem złoża, a nawet jeśli nie pozostaje to nie ingeruje w nie tak jak czyni to zabudowa kubaturowa planowana przez Skarżącego.

Do kwestii zależności pomiędzy działką sąsiada nr ewid. [...] odniesiono się już wyżej. Należy jedynie wskazać, że w kontekście ogólnodostępnych materiałów (portali mapowych), za oczywisty uznać wypada wniosek o niejednakowej sytuacji prawnej i faktycznej Skarżącego i jego sąsiada.

Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 95 ust. 1 i 2 p.g.g. Z ust. 1 art. 95 p.g.g. wynika, że udokumentowane złoża kopalin oraz udokumentowane wody podziemne, w granicach projektowanych stref ochronnych ujęć oraz obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, a także udokumentowane kompleksy podziemnego składowania dwutlenku węgla, w celu ich ochrony ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa. W ustępie 2 wskazano z kolei, że w terminie do 2 lat od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej przez właściwy organ administracji geologicznej obszar udokumentowanego złoża kopaliny oraz obszar udokumentowanego kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla obowiązkowo wprowadza się do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

Po pierwsze, przepis ten adresowany jest do organów planistycznych i ma wprost zastosowanie w ramach procedury uchwalania aktu prawa miejscowego. Po drugie, z ustępu 2 wynika obowiązek uwzględnienia złóż w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Przepis ten podkreśla zatem, tak jak widzą to organy, rangę jaką ustawodawca wiąże z ochroną złoża kopalin.

W sprawie nie miało miejsca naruszenie art. 60 w zw. z art. 53 ust. 4 u.p.z.p. Wbrew twierdzeniom skargi odmowa uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy nie wymaga istnienia przepisu o brzmieniu obejmującym sformułowanie "zakazuje się zabudowy terenu objętego decyzją, na którym występują złoża kopalin". Wystarczający jest w tym przypadku przepis, który nakazuje ochronę złóż w celu ich racjonalnego wykorzystania.

W powyższej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.