Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1251/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Leszek Włoskiewicz, Protokolant Katarzyna Baran, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2005 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Heleny N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2004r., sygn. akt II SA/Kr 1495/02 w sprawie ze skargi Heleny N. na decyzję Wojewody M. z dnia 15 maja 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 marca 2004 r., II SA/Kr 1495/02 oddalił skargę Heleny N. na decyzję Wojewody M. z 15 maja 2002 r., (...) w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd stwierdził, że zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 ze zm./ jest możliwy i dopuszczalny w wypadku, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W art. 137 ust. 1 powołanej ustawy zostały określone przesłanki zbędności nieruchomości. I tak, zgodnie z brzmieniem tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2. utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

W toku postępowania administracyjnego przyjęto w oparciu o zarządzenie Naczelnika Dzielnicy K.-P. (...) z dnia 10 grudnia 1975 r. w sprawie ustalenia terenów budownictwa jednorodzinnego osiedla "P." i jego podziału na działki budowlane, wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 27 poz. 192/, że celem wywłaszczenia spornej części parceli I. kat. 607/2 było włączenie jej do terenu budowlanego przeznaczonego pod drogę wewnątrzosiedlową.

W toku postępowania ustalono również, że na terenie objętym powołanym Zarządzeniem Naczelnika Dzielnicy K.-P. rzeczywiście powstały działki budowlane wraz z drogami dojazdowymi do poszczególnych budynków mieszkalnych. Nadto także ustalono, że na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości droga dojazdowa nie została ostatecznie zrealizowana z uwagi na fakt, iż do dnia dzisiejszego na działce tej stoi betonowy mur oporowy samowolnie wzniesiony, a obowiązek rozbiórki tego obiektu, mimo ostatecznych nakazów, nie został przez zobowiązanego wykonany.

W świetle powyższych stwierdzeń i ustaleń nie można uznać za wadliwe bądź nieuzasadnione stanowiska zaskarżonej decyzji, iż sporna nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na cel, dla którego została przejęta na rzecz Skarbu Państwa. Skoro bowiem celem przejęcia części parceli I. kat. 607/2 było dokonanie jej podziału i włączenie w teren osiedla "P." a osiedle to zostało utworzone i zabudowane domami mieszkalnymi, zbędność w powyższym znaczeniu nie zachodzi. W skład osiedli mieszkaniowych wchodzą bowiem także i drogi dojazdowe do domów mieszkalnych. Przed upływem zaś siedmiu lat od wydania wspomnianego Zarządzenia (...) Naczelnika Dzielnicy K.-P. z 19.12.1975 r., którym przejęto sporną obecnie nieruchomość, podjęto czynności związane z realizacją celu przejęcia. Wszczęte zostało w szczególności postępowanie w przedmiocie rozbiórki samowolnie wzniesionego tam ogrodzenia /decyzja Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 31.12.1980 r./. Okoliczności powyższe mogły stanowić podstawę do uznania przez organy administracji, że brak jest przesłanek niezbędnych do orzeczenia zwrotu spornej działki. Z tych względów uznano skargę za nieuzasadnioną i oddalono ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./.

Skargą kasacyjną z dnia 14 lipca 2004 r. zaskarżono powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:

1. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a to art. art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez ich niezastosowanie oraz art. 3 i art. 7 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości;

2. Naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7 i art. 8 Kpa poprzez pominięcie okoliczności, że w czasie wydania zarządzenia Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia 10 grudnia 1975 r. w sprawie ustalenia terenów budownictwa jednorodzinnego osiedla "P." i jego podziału na działki budowlane wydanego na podstawie przepisów ustawy z dni 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach /Dz.U. nr 27 poz. 192/, jak również w czasie wydawania przez Urząd Dzielnicowy K.-P. decyzji o rozbiórce datowanej 31 grudnia 1980 r. w sprawie (...) o nakazie rozbiórki ogrodzenia, ogrodzenie oraz budynek gospodarczy już istniało od lat, w związku z tym wszelkie decyzje powinny uwzględniać stan istniejący w terenie, a co związane z tym jest winno gwarantować się ochronę interesów dotychczasowych właścicieli.

Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia wniesiono o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji organu II i I instancji.

W uzasadnieniu podniesiono, że błędnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyjął, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki opisane v przepisie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. dopuszczalny jest i możliwy zwrot nieruchomości przedmiotowej, ponieważ stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Oczywiście niesłusznie Sąd przyjął, że okoliczność, że przed upływem siedmiu lat od wydania Zarządzenia Naczelnika Dzielnicy K.-P. z dnia 19 grudnia 1975 r. wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, podjęto czynności związane z realizacją celu przejęcia, tj. zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie rozbiórki samowolnie wzniesionego tam ogrodzenia - decyzja Urzędu Dzielnicowego K.-P. z dnia 31 grudnia 1980 r. (...) o nakazie rozbiórki ogrodzenia, jest spełnieniem przesłanek opisanych w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. jest tożsame z rozpoczęciem prac związanych z realizacją celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Nadto skarżącej Helenie N. nie zagwarantowano ochrony jako dotychczasowemu właścicielowi zgodnie z ustawą z dnia 6 lipca 1972 r. o zmianie ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz ustawy o wyłączeniu spod publicznej gospodarki lokalami domów jednorodzinnych oraz lokali w domach spółdzielni mieszkaniowych /Dz.U. nr 27 poz. 193/ oraz ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, przez pominięcie okoliczności, że zarówno mur oporowy, jak i ogrodzenie oraz budynek gospodarczy zostały wybudowane na przedmiotowej działce przed wydaniem przez Naczelnika Dzielnicy K.-P. Zarządzenia z dnia 19 grudnia 1975 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 par. 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim /art. 175 par. 1-3 p.p.s.a/. Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.

Sąd uznał, że złożona w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna, choć sformułowana nieporadnie, jeśli chodzi o naruszenie przepisów postępowania, to należało uznać, że odpowiada przedstawionym wymogom w zakresie naruszenia prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzono, że "celem wywłaszczenia spornej części parceli I. kat. 607/2 było włączenie jej do terenu budowlanego przeznaczonego pod drogę wewnątrzosiedlową". Jednocześnie z akt administracyjnych sprawy wynika, że na przedmiotowej działce, jeszcze przed jej wydzieleniem został postawiony mur oporowy, który warunkuje istnienie działki sąsiedniej, na której jest posadowiony dom skarżącej. W świetle tych okoliczności przyjętą przez Sąd I instancji wykładnię art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami należało uznać za błędną, ponieważ jest przedwczesna.

Natomiast zarzuty naruszenia przez Sąd przepisów Kpa są całkowicie nietrafne, ponieważ przepisy te nie regulują postępowania sądowoadministracyjnego.

Z tych względów, działając na podstawie art. 185 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.