Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 945/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Wprawdzie to strona dokonująca obrotu towarowego z zagranicą jest odpowiedzialna za prawidłowe zgłoszenie towaru do odprawy celnej obejmujące również prawidłowe określenie wartości celnej towaru, to jednak w szczególnych przypadkach uzasadnionych okolicznościami sprawy, strona może domagać się ustalenia rzeczywistej wartości celnej towaru, który zgłosiła do odprawy celnej.

Żądanie to nie jest sprzeczne z treścią art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, a przeciwnie odpowiada jego dyspozycji, która wymaga aby cło zostało wymierzone według "stanu towaru i jego wartości celnej" a zatem według stanu rzeczywistego a nie jedynie formalnego.

TEZY

Wprawdzie to strona dokonująca obrotu towarowego z zagranicą jest odpowiedzialna za prawidłowe zgłoszenie towaru do odprawy celnej obejmujące również prawidłowe określenie wartości celnej towaru, to jednak w szczególnych przypadkach uzasadnionych okolicznościami sprawy, strona może domagać się ustalenia rzeczywistej wartości celnej towaru, który zgłosiła do odprawy celnej.

Żądanie to nie jest sprzeczne z treścią art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, a przeciwnie odpowiada jego dyspozycji, która wymaga aby cło zostało wymierzone według "stanu towaru i jego wartości celnej" a zatem według stanu rzeczywistego a nie jedynie formalnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Telefonii P.-Z. Spółka z o.o. w W. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 18 marca 1998 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w R., (...) z dnia 2 grudnia 1997 r.; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w R., zawartą w JDA SAD (...) z dnia 2 grudnia 1997 r. dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z zagranicy przez firmę T. Telefonia Polska Zachód Spółkę z o.o. w W. kabel światłowodowy i akcesoria. Do odprawy celnej strona przedstawiła faktury dostawcy zagranicznego z dnia 28 listopada 1997 r. na łączną kwotę 594.114 DEM wraz z deklaracją wartości celnej. W oparciu o powyższe dokumenty dla ustalenia wartości celnej towaru /stawka celna - "0" procent/ organ celny przyjął wartość kabla określoną w ww. fakturach.

Pismem z dnia 8 grudnia 1997 r. skierowanym do Urzędu Celnego w R. firma T. Polska wniosła o zmianę decyzji zawartej w JDA SAD o numerze jak wyżej w części dotyczącej określenia wartości celnej, ponieważ towar odprawiony na podstawie tego dokumentu stanowił część dostawy, zaś druga partia tego towaru została odprawiona w dniu 4 grudnia 1997 r. według JDA SAD (...). Strona wniosła zatem o obniżenie wartości celnej towaru odprawionego w dniu 2 grudnia 1997 r.

Prezes Głównego urzędu Ceł, decyzją (...) z dnia 18 marca 1998 r. powołując się na przepisy art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz na art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją art. 23 ust. 1 Prawa celnego, cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących na podstawie dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego. Za prawidłowe złożenie wniosku o wszczęcie postępowania celnego odpowiedzialna jest strona, która powinna zgodnie z art. 50 ust. 3 Prawa celnego złożyć odpowiednie dokumenty służące do ustalenia prawidłowej wartości celnej oraz dokumenty przewozowe. Bezspornym jest, że w dokumencie SAD złożonym przez pełnomocnika strony łączną wartość faktur określono na kwotę 594.114 DEM.

Zasada określona w art. 23 ust. 1 Prawa celnego oznacza, że jedyną podstawą ustalenia należności celnych może być wyłącznie rzeczywisty stan towaru i jego wartość oceniona na podstawie dokumentów przedłożonych organowi celnemu w dniu dokonania odprawy celnej. Korekta wartości celnej i należnego cła może nastąpić wyłącznie w przypadku gdy braki ilościowe w towarze zostały stwierdzone w czasie odprawy celnej w obecności funkcjonariusza celnego.

Organ odwoławczy podkreślił również, że w aktach sprawy brak jest dowodu wskazującego, iż strona przed lub w czasie odprawy celnej miała wątpliwości co do ilości dostarczonego jej towaru i nie czyniła starań mających na celu prawidłowe dokonanie odprawy celnej /art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 2 Prawa celnego/.

W przedmiotowej sprawie różnice zostały stwierdzone bez udziału funkcjonariusza celnego, już po odprawie celnej ostatecznej w sytuacji gdy towar nie znajdował się pod dozorem celnym i przestał być towarem celnym w rozumieniu art. 2 pkt 2 Prawa celnego. Zdaniem organu odwoławczego - fakt działania przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą pod wpływem błędu co do rzeczywistego stanu towaru w dniu zgłoszenia celnego nie może skutecznie podważać dokonanego określenia wartości celnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka T. Polska - Zachód wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako wydanej z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka podkreśliła m.in., że wartość całkowita towaru wynosiła 594.114 DEM jednakże dostawca niemiecki załadował towar na dwa samochody a nie jak zapewniał na jeden samochód. W specyfikacji i dokumentów towarzyszących towarowi odprawionemu w dniu 4 grudnia 1997 r., że obejmuje on towar odprawiony wcześniej w dniu 2 grudnia 1997 r. Zdaniem strony skarżącej - nie można zgodzić się z poglądem organów celnych, że w świetle zebranego materiału dowodowego brak jest przesłanek do zmiany uprzednio określonej wartości celnej, stanowisko takie stanowi bowiem rażące naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. W niniejszej sprawie nie ma kwestii dowodowych budzących wątpliwości, ponieważ nie istnieje spór co do stanu faktycznego gdyż wynika on z dokumentów. Przez stan towaru /art. 23 ust. 1 Prawa celnego/ należy rozumieć zarówno jego ilość jak i jego jakość. Poza sporem pozostaje również fakt, że skarżąca spółka w dniu pierwszej odprawy zgłosiła do Urzędu Celnego wartość całej dostawy i opłaciła od tego towaru cały należny podatek VAT w związku z czym nie ma podstaw do ponownego naliczania podatku od tego samego towaru.

Odpowiadając na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 71 poz. 312 ze zm./ - cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zasada określona w tym przepisie oznacza zatem, że stan towaru i jego wartość celna musi odpowiadać rzeczywistej ilości towaru i jego jakości zgłoszonej do odprawy celnej potwierdzonej stosownymi dokumentami wymaganymi do złożenia wniosku o wszczęcie odprawy celnej, tj. deklaracją celną, rachunkami, fakturami itp. /art. 50 Prawa celnego/.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości okoliczność, że do pierwszej odprawy celnej w dniu 2 grudnia 1997 r. zadeklarowano towar określony w fakturach (...) z dnia 28 listopada 1997 r. SAD (...). Nie ulega również wątpliwości, że do odprawy celnej w dniu 4 grudnia 1997 r. (...) do deklaracji wartości celnej towaru powołano ponownie fakturę (...) i (...) z dnia 28 listopada 1997 r. W pierwszej odprawie jej przedmiotem było 12 bębnów a w drugiej odprawie 6 bębnów kabla światłowodowego.

Skarżąca Spółka wniosła o obniżenie wartości celnej towaru i zwrot nadpłaconego podatku VAT pismem z dnia 8 grudnia 1997 r., powołując się na wskazane wyżej okoliczności. Pismo to wpłynęło w terminie odwoławczym i stosownie do treści art. 129 par. 2 Kpa zostało potraktowane jako odwołanie.

Wobec powyższego organ odwoławczy dysponując całością materiału dowodowego w sprawie, który nie może być kwestionowany powinien był ocenić całokształt okoliczności sprawy przy uwzględnieniu wyjaśnień strony skarżącej /art. 77 i art. 80 Kpa/. Dotyczy to zwłaszcza wyjaśnienia kwestii ponownego zgłoszenia towaru objętego fakturami (...) i (...) z dnia 28 listopada 1997 r. Okoliczność ta nie powinna pozostać bez wyjaśnienia, ponieważ wymagało tego prawidłowe rozpatrzenie sprawy. Należy zgodzić się z skarżącą Spółką, że całokształt niespornych okoliczności sprawy wskazuje na pomyłkowe, dwukrotne zgłoszenie w części tego samego towaru. Wprawdzie to strona dokonująca obrotu towarowego z zagranicą jest odpowiedzialna za prawidłowe zgłoszenie towaru do odprawy celnej obejmujące również prawidłowe określenie wartości celnej towaru, to jednak - zdaniem Sądu - w szczególnych przypadkach uzasadnionych okolicznościami sprawy, strona może domagać się ustalenia rzeczywistej wartości celnej towaru, który zgłosiła do odprawy celnej. Żądanie to nie jest sprzeczne z treścią art. 23 ust. 1 Prawa celnego, a przeciwnie odpowiada jego dyspozycji, która wymaga aby cło zostało wymierzone według "stanu towaru i jego wartości celnej" a zatem według stanu rzeczywistego a nie jedynie formalnego. Należy zwrócić uwagę na konieczność ścisłej wykładni art. 23 cyt. ustawy, co wymaga aby nie mogły być akceptowane "korekty" stanu i wartości celnej towaru po dokonaniu odprawy celnej i zmiany statusu prawnego tego towaru jednakże zastrzeżenie to nie może być odnoszone do niniejszej sprawy wobec jej szczególnych okoliczności potwierdzonych materiałami dowodowymi.

Z tych względów organy celne powinny ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające przy uwzględnieniu powyższych uwag i wyjaśnień strony a w razie wątpliwości zobowiązać stronę do przedłożenia dodatkowych dowodów.

Mając powyższe na uwadze w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 i art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.