Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 737/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 190, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity
article: art. 327, art. 315 ust. 3, art. 255 ust. 1 pkt 9 i ust. 4, art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 28, art. 7, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi A.W. i P.W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy RP, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., wydaną po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2016 r. sprawy z wniosku P. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą E. w [...] (dalej "wnioskodawca") o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "Sposób odławiania zwłaszcza płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię i zapora do odławiania zwłaszcza płazów", udzielonego na rzecz A. W. i P. W., na podstawie art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r., Nr 26, poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm., dalej "p.w.p.") oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. - unieważnił patent nr [...] na wynalazek "Sposób odławiania zwłaszcza płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię i zapora do odławiania zwłaszcza płazów" udzielonego na rzecz A. W. i P. W. (dalej "uprawnieni", "skarżący", "strona skarżąca"), jak również orzekł o kosztach postępowania.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 26 września 2011 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek P. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] w P. o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "Sposób odławiania zwłaszcza płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię i zapora do odławiania zwłaszcza płazów", udzielonego na rzecz A. W. i P. W.

Zdaniem wnioskodawcy sporny patent udzielony został z naruszeniem art. 24, art 25 i art. 26 p.w.p., z uwagi na brak nowości i poziomu wynalazczego.

Swój interes prawny wnioskodawca uzasadnił faktem, że uprawnieni w oparciu o sporne prawo wystąpili przeciwko niemu z roszczeniami (pozew o ochronę prawa z patentu i o zwalczanie nieuczciwej konkurencji z 28 stycznia 2011 r. skierowany do Sądu Okręgowego w [...] X Wydział Gospodarczy - akta [...], t. I, k. 87).

W odpowiedzi uprawnieni uznali wniosek o unieważnienie za bezzasadny, podnosząc, że przedłożone w sprawie materiały nie niweczą nowości oraz nieoczywistości spornego wynalazku.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. ([...]) Urząd Patentowy na podstawie art. 24 i 26 p.w.p. unieważnił patent nr [...] na wynalazek "Sposób odławiania zwłaszcza płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię i zapora do odławiania zwłaszcza płazów".

Zdaniem Urzędu wnioskodawca nie przedstawił żadnego dokumentu, który miałby zestaw wszystkich cech technicznych identycznych bądź chociaż tożsamych ze spornymi rozwiązaniami z patentu nr [...], tj. odnośnie sposobu odławiania zwłaszcza płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię, a także zapory do odławiania zwłaszcza płazów. Tym samym nie została podważona nowość wynalazku.

Natomiast w ocenie organu sporny wynalazek nie spełnia wymaganego poziomu wynalazczego. Rozwiązania techniczne przedstawione w spornym wynalazku nie są zaskakujące ani nieoczekiwane. Są jedynie prostym wykorzystaniem znanych już wcześniej z przywołanych przeciwstawień metod i sposobów. Zatem, przeciętny znawca z tej dziedziny techniki, wykorzystując w sposób standardowy dostępną wiedzę, bez dokonań twórczych, a jedynie w oparciu o wskazane wyżej dokumenty i swoją rutynę zawodową, może osiągnąć rezultat taki sam jak w spornym wynalazku, gdyż jest on tylko prostą kompilacją znanych ze stanu techniki i stosowanych, środków technicznych.

Uprawnieni wnieśli skargę na ww. decyzję, którą to skarg Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 12 marca 2013 r., VI SA/WA 2270/12, oddalił.

W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej uprawnionych Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 stycznia 2015 r., II GSK 1809/13, uchylił ww. wyrok z dnia 12 marca 2013 r. oraz decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.

NSA wskazał, że w postępowaniu spornym, miały zastosowanie przepisy ustawy o wynalazczości, nie zaś ustawy Prawo własności przemysłowej.

NSA zarzucił przy tym także brak wykazania zarówno po stronie Urzędu Patentowego, jak i Sądu pierwszej instancji, dlaczego wskazane w zastrzeżeniach omawianego wynalazku środki techniczne dla jego urzeczywistnienia są dla znawcy oczywiste. Sąd stwierdził również, że w ocenie poziomu wynalazczego rozwiązania zgłoszonego do opatentowania należy postępować zgodnie z metodyką a mianowicie:

1) zidentyfikowania "najbliższego stanu techniki",

2) oceny technicznego rezultatu(efektu) osiągnięty przez sporny wynalazek porównywanego z ustalonym "najbliższym stanem techniki",

3) zidentyfikowania technicznego problemu, którego rozwiązanie ma być celem wynalazku,

4) zbadania czy znawca, mając na uwadze stan techniki, był by w stanie sam zasugerować zastrzegane cechy techniczne w celu uzyskania rezultatu osiągniętego za pomocą zastrzeganego wynalazku.

W wyniku uchylenia decyzji z dnia 6 czerwca 2012 r. sprawa trafiła do ponownego rozparzenia przez Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego.

Wnioskodawca pismem z dnia 16 września 2015 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w szczególności wyrażone w piśmie z dnia 28 maja 2012 r. zarzucając spornemu wynalazkowi brak nowości oraz nieoczywistości w rozumieniu. Powołał się w tym zakresie na art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości. Uzasadniając swoje stanowisko wniósł również o przesłuchanie świadków A. K. i M. R. dołączając jednocześnie oświadczenia tych osób na okoliczność jawnego stosowania "Sposobu odławiania" według wynalazku.

Ponadto wnioskodawca powołał się na następujące dowody:

1) publikacja Beihheft Veröffentlichungen Naturschutz Landschaftspflege Baden- Württemberg - (dodatek do publikacji Ochrona przyrody i pielęgnacji krajobrazu Badenii-Wirtembergii) Karlsruche 1987;

2) "Allgemeins Rundschreiben Straßenbau Nr. 2/2000 - Wydany w Bon 31 stycznia 2000 r. przez Federalne Ministerstwo Transporty Budownictwa i Gospodarki Mieszkaniowej Okólnik w sprawie budowy dróg nr 2/2000;

2a) wydany w Bonn 31 stycznia 2000 r. przez Federalne Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Mieszkaniowej Okólnik w sprawie budowy dróg nr 2/2000 w części "Instrukcja ochrony płazów na drogach (MAmS)" (tłumaczenie na język polski);

3) "Baumateriale für den Amphibienschutz an Straßen" Karlsruche 2000, (Materiały budowlane do budowy ogrodzeń ochronnych dla płazów przy drogach, Karlsruche 2000;

4) Amphibienschutz In Österreich - Empfehlungen fur den Straßenbau" Kyek Martin 1985;

4a) Ochrona płazów w Austrii - zalecana dla budowy dróg LOBF Mitteilungen 1: Wydział Ekologii, Kształtowania Gleby Leśnictwa Nadrenii-Wwstfalii (tłumaczenie na język polski);

5) opis niemieckiego wzoru użytkowego [...];

6) Amphibien Und Verkher Koordinationsstelle für Amphibien und Reptilienschutz in der Schweiz (Płazy i komunikacja. Urząd Koordynacji dla ochrony płazów i gadów w Szwajcarii) Kurt Grossenbacher 1985;

7) "Rettet die Frösche. Amphibien in Deutschland, Österraich und der Schweiz"- (Ratujcie żaby. Płazy w Niemczech, Austrii i Szwajcarii) - Thielke Gerhart, Herrn Claus- Peter, Hutter Claus-Peter, Schreiber Rudolf L. - 1983;

8) "Tod auf der Straße, Anmerkungen zum Amphibienschutz an Straßen in Österreich (Śmierć na drodze/uwagi o ochronie płazów na drogach Austrii) - Kyek Martin 1997;

9) "Amphibien - Gefähardung und Schutz. Bemerkungen ZUS aktuellen Verbreitung einigre Arten in Oberösterreich" (Płazy zagrożenia i ochrona. Uwagi na temat występowania niektórych gatunków w Górnej Austrii) - Weißmair Werner - 1996;

10) europejski opis patentowy [...].

Na rozprawie w dniu 28 września 2015 r. wnioskodawca podtrzymał wniosek o unieważnienie w całości spornego patentu. Podniósł, że interes prawny wynika z art. 6 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. W tym zakresie wskazał, że wyrokiem Sądu Okręgowego, [...], zakazano wnioskodawcy stosowanie rozwiązania wg spornego wynalazku. Jednocześnie podtrzymał zarzut braku nowości i oczywistości. Uprawnieni wystąpili o oddalenie wniosku o unieważnienie podnosząc, że oba rozwiązania ujawnione w spornym opisie patentowym posiadały w dacie zgłoszenia zdolność patentową. Wskazali, że załączone do sprawy oświadczenia dwóch osób, nie zabierają żadnego merytorycznego uzasadnienia. Jednocześnie wnieśli o przesłuchanie w charakterze świadka M. O. i A. W. w charakterze strony. Stwierdzili, że w załączniku nr 3 do pisma z dnia 28 maja 2012 r. nie jest widoczna data publikacji. Nie zgodzili się z twierdzeniem strony przeciwnej, że nawracanie to jest to samo co zawracanie. Ukierunkowanie to też nie jest to samo co zawracanie. Wnioskodawca wystąpił o oddalenie wniosku o przesłuchanie w charakterze strony A. W.

Urząd Patentowy na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2015 r. postanowił oddalić wniosek wnioskodawcy o przesłuchanie w charakterze świadka A. K. i M. R., a także oddalić wniosek uprawnionych o przesłuchanie w charakterze świadka M. O. Ponadto Kolegium postanowiło oddalić wniosek o przesłuchanie w charakterze strony A. W.

W piśmie z dnia 19 października 2015 r. uprawnieni wypowiedzieli się w zakresie posiadania przez sporny wynalazek poziomu wynalazczego. Ponadto odnieśli się do twierdzeń wnioskodawcy wyrażonych w dotychczasowych pismach.

W piśmie z dnia 9 listopada 2015 r. wnioskodawca przedstawił swoje stanowisko w sprawie twierdzeń i wniosków uprawnionych zawartych w piśmie z dnia 19 października 2015 r.

Na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2016 r. wnioskodawca podtrzymał wniosek o unieważnienie spornego prawa, z uwagi na brak nowości i poziomu wynalazczego. Oświadczył, że w ostatnim piśmie wykazana została materiałem dowodowym data publikacji broszury "Materiały budowlane służące do ochrony płazów na drogach", gdzie publikacja została oznaczona datą 2000 r. Krajowy Zakład ds. Środowiska, Pomiarów i Ochrony Przyrody potwierdził, że publikacja ta została rozesłana na przełomie 11/13 kwietnia 2000 r. Wskazał również, że zapora zawracająca może być zarówno na jednym końcu jak i drugim, zgodnie z broszurą.

Uprawnieni wnieśli o oddalenie wniosku o unieważnienie spornego patentu. Uczestnicy stwierdzili, iż nie przedstawiono żadnego rozwiązania tożsamego ze spornym wynalazkiem. Złożone dowody nie są dowodem na brak nieoczywistości spornego wynalazku rozpatrywana jako całości, nawet wtedy gdy występuje oczywistość niektórych cech technicznych wynalazku. Rozwiązanie cechuje jeden nieoczywisty element, a jest nim segment zawracający zapory, który służy do zawracania ruchu płazów z powrotem wzdłuż segmentu zatrzymującego. Według uprawnionych sporny wynalazek skuteczny jest przy każdej drodze, natomiast zapory z segmentami kierującymi mogą być skuteczne tylko przy drogach z przepustami dla płazów. W żadnym z przeciwstawionych dokumentów nie ma informacji o segmentach końcowych. Przeciwstawione rozwiązanie w załączniku nr 3 jest zupełnie inne od spornego patentu. Również zakres zastosowania spornego patentu jest szerszy, ponieważ może być on stosowany w dowolnym miejscu. Uprawnieni zakwestionowali również publiczne ujawnienie przeciwstawienia ujętego w załączniku nr 3, przed datą pierwszeństwa spornego wynalazku, bowiem na tę okoliczność nie przedstawiono wystarczających dowodów.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja.

Kolegium Orzekające Urzędu Patentowego RP na wstępie wskazało, że zgodnie z art. 89 ust. p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Natomiast pojęcie interesu prawnego nie zostało zdefiniowane w ustawie p.w.p., jednak przyjmuje się, iż jest ono tożsame z interesem prawnym wskazanym w art. 28 k.p.a. Pojęcie to jest kategorią istniejącą obiektywnie i wynika z prawa materialnego.

Zdaniem Kolegium Orzekającego wnioskodawca wykazał posiadanie interesu prawnego w niniejszej sprawie, bowiem uprawnieni z patentu w oparciu o sporne prawo wystąpili przeciwko niemu z powództwem (pozew o ochronę prawa z patentu i o zwalczanie nieuczciwej konkurencji z 28 stycznia 2011 r. skierowany do Sądu Okręgowego w [...] X Wydział Gospodarczy - akta [...], t. I, k. 87). W związku z tym ma on prawo bronić się przed roszczeniami uprawnionych i żądać ustalenia czy przedmiotowy patent został udzielony z zachowaniem ustawowych warunków udzielenia ochrony. Interes prawny wnioskodawcy nie był kwestionowany w niniejszej sprawie.

Urząd wyjaśnił, że zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p., ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku. Przedmiotowy wynalazek został zgłoszony w dniu 15 grudnia 2000 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 26 poz. 117 ze zm.), zatem przepisy tej ustawy stanowią podstawę prawną zdolności patentowej spornego wynalazku.

Następnie Urząd wyjaśnił, że niniejsza sprawa jest rozpatrywana ponownie z uwagi na uchylenie wcześniejszej decyzji Urzędu z dnia [...] czerwca 2012 r. ([...]) wyrokiem NSA z dnia 8 stycznia 2015 r. (II GSK 1809/13). Wytyczne i ustalenia tego Sądu wiążą organ któremu sprawę zwrócono do ponownego rozpatrzenia sprawy. NSA nakazał organowi dokonanie oceny poziomu wynalazczego spornego rozwiązania zgodnie ze ww. etapami.

Zakres przedmiotowy spornego wynalazku został określony w zastrzeżeniach patentowych następująco:

Zastrzeżenie niezależne (nr 1) - "Sposób odławiania zwłaszcza płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdni polegający na tym, że wzdłuż obszaru odławianego, ustawia się ściśle obok siebie, w pozycji pionowej lub lekko ukośnej do obszaru odławianego, dowolną ilość segmentów zatrzymujących, znamienny tym, że na końcach zapory obejmującej odławiany obszar, ustawia się prostopadle lub ukośnie nie do segmentów zatrzymujących (1), segmenty zawracające (2), a następnie od strony odławianego obszaru, tuż przy pionowym pasie (3) zapory, wyznacza się i kopie dołki (12), w których umieszcza się pułapki (9) na odławiane płazy;

Zastrzeżenie zależne nr 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że segmenty zatrzymujące (1) łączy się ze sobą i z segmentami zawracającymi (2), a następnie kotwi się je i uszczelnia tu przy ziemi;

Zastrzeżenie zależne nr 3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że pułapki (9) zabezpiecza się przelotowymi pokrywami (20);

Zastrzeżenie niezależne nr 4. Zapora do odławiania zwłaszcza płazów, znamienna tym, że składa się z co najmniej jednego segmentu zatrzymującego (1) oraz z segmentów zawracających (2), przy czym segmenty zatrzymujące (1) wyposażone są w co najmniej jedną pułapkę (9);

Zastrzeżenie zależne nr 5. Zapora według zastrz. 4, znamienna tym, że pułapki (9) mają postać pojemników korzystnie stanowiących nierozerwalną część z segmentem zatrzymującym (1) i korzystnie wyposażonych w pokrywy (2.0);

Zastrzeżenie zależne nr 6. Zapora według zastrz. 4 albo 5, znamienna tym, że na bocznej powierzchni pułapek (9) usytuowane s otwory (10);

Zastrzeżenie zależne nr 7. Zapora według zastrz. 4 albo 5, znamienna tym, że pokrywy (20) mają konstrukcję przelotową korzystnie kratową.

Zastrzeżenie zależne nr 8. Zapora według zastrz. 4, znamienna tym, że segmenty zatrzymujące (1) i/lub segmenty zawracające (2) maj konstrukcję pełną , korzystnie giętką.

Zastrzeżenie zależne nr 9. Zapora według zastrz. 4, znamienna tym, że segmenty zatrzymujące (1) i/lub segmenty zawracające (2) mają konstrukcję ażurową , korzystnie giętką;

Zastrzeżenie zależne nr 10. Zapora według zastrz. 4 albo 8, albo 9, znamienna tym, że segment zatrzymujący (1) i/lub segment zawracający (2) składa się z pasa pionowego (3) i pasa poziomego (4) korzystnie połączonych ze sobą nierozłącznie, wzdłuż dłuższych boków;

Zastrzeżenie zależne nr 11. Zapora według zastrz. 10, znamienna tym, że w pasie pionowym (3) segmentu zatrzymującego (1) i/lub segmentu zawracającego (2) usytuowane s otwory (5) do mocowania słupków (6);

Zastrzeżenie zależne nr 12. Zapora według zastrz. 11, znamienna tym, że na obrzeżach krótszych boków pasa pionowego (3) usytuowane są otwory łączeniowe (7);

Zastrzeżenie zależne nr 13. Zapora według zastrz. 10, znamienna tym, że pas pionowy (3) wyposażony jest w kieszeń powrotną (8);

Zastrzeżenie zależne nr 14. Zapora według zastrz. 10, znamienna tym, że w pasie poziomym (4) usytuowane są otwory (5) do nawleczenia na trzpień mocujący (16);

Zastrzeżenie zależne nr 15. Zapora według zastrz. 14, znamienna tym, że trzpień mocujący (16) usytuowany jest na płytce oporowej (15) stopy kotwiczącej (13);

Zastrzeżenie zależne nr 16. Zapora według zastrz. 15, znamienna tym, że po drugiej stronie płytki oporowej (15) stopy kotwiczącej (13) usytuowane są elementy wpinające (14) korzystnie w postaci trójkątnych pazurów.

W niniejszej sprawie wnioskodawca jako podstawę prawną wniosku o unieważnienie powołał przepisy art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości, zarzucając niespełnienie przez sporny wynalazek przesłanki nowości i nieoczywistości.

Odnosząc się do zarzutu braku nowości, Urząd uznał go bezzasadny. Wskazał, iż w publikacji Beihheft Veröffentlichungen Naturschutz Landschaftpflege Baden-Württemberg (dodatek do publikacji Ochrona przyrody i pielęgnacji krajobrazu Badenii-Wirtenbergii), Kirlsruche 1987, a także w Allgemeins Rundschreiben Straßenbau Nr. 2/2000 - wydany w Bonn 31 stycznia 2000 r. przez Federalne Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Mieszkaniowej okólnik w sprawie budowy dróg nr 2/2000 (instrukcja ochrony płazów na drogach (MAmS) oraz w Amphibienschutz In Österreich - Empfehlungen fur den Straßenbau Kyek Martin 1985 (Ochrona płazów w Austrii - zalecana dla budowy dróg LOBF Mitteilungen 1: Wydział Ekologii, Kształtowania Głębi Leśnictwa Nadrenii-Wwstfalii) oraz opis niemieckiego wzoru użytkowego DE 8716307, a także Amphibien und Verkher Koordinationsstelle für Amphibien und Reptilienschutz in der Schweiz (Płazy i komunikacja. Urząd Koordynacji dla ochrony płazów i gadów w Szwajcarii) Kurt Grossenbacher 198S oraz "Tod auf der Straße, Anmerkungen zum Amphibienschutz an Straßen in Österreich (Śmierć na drodze/uwagi o ochronie płazów na drogach Austrii) - Kyek Martin 1997, oraz "Amphibien-Gefähardung und Schutz. Bemerkungen ZUS aktuellen Verbreitung einigre Arten in Oberösterreich" (Płazy zagrożenia i ochrona. Uwagi na temat występowania niektórych gatunków w Górnej Austrii) - Weißmair Werner - 1996 jak również w "Rettet die Frösche. Amphibien in Deutschland, Österraich und der Schweiz"- (Ratujcie żaby. Płazy w Niemczech, Austrii i Szwajcarii) - Thielke Gerhart, Herrn Claus-Peter, Hutter Claus-Peter Schreiber Rudolf L. - 1983 a także w europejskim dokumencie patentowym EP 0273338 ujawniony jest sposób odławiania płazów oraz konstrukcja do odłowu płazów która składa się z folii z tworzywa sztucznego, metalowych prętów i wykopanie dołków pod pojemniki w regularnych odstępach a także po jednym pojemniku na początku i na końcu. W ww. dokumentach nie zostało wskazane, że na końcach konstrukcji z folii znajdują się elementy zawracające.

W dokumencie "Baumateriale für den Amphibienschutz an Straßen" Karlsruche 2000 (Materiały budowlane do budowy ogrodzeń ochronnych dla płazów przy drogach Karlsruche 2000) ujawniony jest sposób odławiania płazów oraz konstrukcja do odłowu płazów w której wznosi się zaporę składającą się z nieprzezroczystej tkaniny lub folii przymocowanej do słupków podtrzymujących, kopie się dołki na pojemniki odławiające a na końcu znajduje się element zawracający, w niniejszym dokumencie nie jest wskazane w których miejscach kopie się dołki a także nie wskazuje, że na obu końcach zapory znajdują się elementy zawracające.

Zdaniem organu żaden z przedstawionych w sprawie dokumentów, nie zawiera zestawu wszystkich cech technicznych bądź chociaż tożsamych ze spornymi rozwiązaniami z patentu nr Pat.197000, tj. odnośnie sposobu odławiania zwłaszcza płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię, a także zapory do odławiania zwłaszcza płazów. A zatem zarzut braku nowości jest bezzasadny.

Uzasadniony jest natomiast zarzut braku nieoczywistości. Dokonując merytorycznej analizy przedstawionych przez wnioskodawcę materiałów oraz mając na względzie wytyczne NSA organ uznał, że skutecznym przeciwstawieniem są cztery dokumenty przedstawione w sprawie:

- załącznik nr 1 pt. "Beihheft Veröffentlichungen Naturschutz Landschaftspflege Baden- Württemberg" (dodatek do publikacji Ochrona przyrody i pielęgnacji krajobrazu Badenii-Wirtembergii), Karlsruhe 1987;

- załącznik nr 2 pt. "Allgemeins Rundschreiben Straßenbau", Nr 2/2000, (Instrukcja ochrony płazów na drogach);

- załącznik nr 3 pt. "Bumaterialen für den Amphibienschutz an Straßen", Karlsruhe 2000 (Materiały budowlane do budowy ogrodzeń ochronnych dla płazów przy drogach);

- załącznik nr 10 europejski dokument patentowy [...].

Celem spornego wynalazku jest wskazanie sposobu odławiania wędrujących płazów i opracowanie konstrukcji przenośnej zapory, pozwalającej na odławianie płazów zwłaszcza w obszarach przydrożnych, w celu ich ochrony przed wyginięciem.

Problem techniczny rozwiązano za pomocą spornego wynalazku odnośnie sposobu w ten sposób, że na końcach zapory obejmującej odławiany obszar, ustawia się prostopadle lub ukośnie do segmentów zatrzymujących (1), segmenty zawracające (2), a następnie od strony odławianego obszaru, tuż przy pionowym pasie (3) zapory, wyznacza się i kopie dołki (12), w których umieszcza się pułapki (9) na odławiane płazy.

Problem techniczny rozwiązano za pomocą spornego wynalazku odnośnie zapory w ten sposób, że składa się z co najmniej jednego segmentu zatrzymującego (1) oraz z segmentów zawracających (2), przy czym segmenty zatrzymujące (1) wyposażone są w co najmniej jedną pułapkę (9).

Istotą rozwiązania ujętego w załączniku nr 1 pt. "Beihheft Veröffentlichungen Naturschutz Landschaftspflege Baden-Württemberg" - (dodatek do publikacji Ochrona przyrody i pielęgnacji krajobrazu Badenii-Wirtembergii) Karlsruhe 1987, jest odławianie płazów w miejscach tras wędrujących płazów przecinających jezdnię. Ujawnia środki techniczne takie jak "W miejscu gdzie ogrodzenie jest przerwane ze względu na odejście drogi bocznej, to segmenty końcowe należy prowadzić wzdłuż drogi polnej, ponadto ujawnia, że kopie się dołki których umieszcza się wiaderka z otworami oraz z pokrywą w której wycina się część środkową w celu uniknięcie powrotu odławianego płaza na powierzchnię ziemi. Pojemniki wkopuje się w regularnych odstępach po jednym pojemniku na początku i na końcu. Przedstawia prostopadłą zaporę z dołkami" (tłumaczenie akta sporne [...] t. II k. 275).

Istotą rozwiązania wskazanego w załączniku nr 2 pt. "Allgemeins Rundschreiben Straßenbau" Nr. 2/2000, (Instrukcja ochrony płazów na drogach) jest odławianie płazów w miejscach tras wędrujących płazów przecinających jezdnię. Niniejszy dokument ujawnia środki takie jak ogrodzenia zaporowe (tłumaczenie akta sporne [...], II k. 260-261), które ustawia się w połączeniu z pojemnikami odławiającymi (rysunek tłumaczenie akta sporne [...], t. II k. 260).

Istotą dokumentu stanowiącego załącznik nr 3 pt. "Bumaterialen für den Amphibienschutz an Straßen", Karlsruhe 2000 (Materiały budowlane do budowy ogrodzeń ochronnych dla płazów przy drogach) są systemy naprowadzania, ogrodzenia ochronne, oraz sposób odławianie płazów w miejscach tras wędrujących płazów przecinających jezdnie. Dokument również przedstawia warunki opracowywania systemów naprowadzających oraz warunki jakie należy uwzględnić przy budowie elementów zawracających (rysunek tłumaczenie akta sporne [...], t. II k. 237) czy też elementów zatrzymujących (tłumaczenie akta sporne [...], t. II k. 243). Przedstawia również sposób odławiania zwłaszcza płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię, poprzez ustawienie w pozycji pionowej lub pod kątem zapory zatrzymującej (rysunek tłumaczenie akta sporne [...], II k. 240) oraz segment zawracający (rysunek tłumaczenie akta sporne [...], t. II k. 236), a także konstrukcję zapory zatrzymującej (rysunek tłumaczenie akta sporne [...], II k. 241) oraz elementu zawracającego (tłumaczenie akta sporne [...], II k. 237).

W europejskim dokumencie patentowym [...] istotą rozwiązania jest system naprowadzania płazów, a co za tym idzie ochrona płazów przez wyginięciem. Niniejsze rozwiązanie przedstawia konstrukcje tego systemu, co sprowadza się do ochrony płazów przed wyginięciem w obszarach przydrożnych. Ujawnia elementy konstrukcji zatrzymującej wykonanej z tworzywa sztucznego, drewna lub betonu polimerowego, pochyłą stroną ku drodze tak wykonane ogrodzenie mocuje się na wsporniku (tłumaczenie akta sporne [...], II k. 170).

Problemem technicznym rozwiązanym przez sporny wynalazek jest sposób odławiania wędrujących płazów i konstrukcja przenośnej zapory, pozwalająca na odławianie płazów zwłaszcza w obszarach przydrożnych w celu ich ochrony przed wyginięciem.

W spornym patencie nr [...] odnośnie "Sposobu odławiania...", zastrzeżenie niezależne zostało przedstawione następująco: "znamienne tym, że na końcach zapory obejmującej odławiany obszar, ustawia się prostopadle lub ukośnie do segmentów zatrzymujących (1), segmenty zawracające (2), a następnie od strony odławianego obszaru, tuż przy pionowym pasie (3) zapory, wyznacza się i kopie dołki (12), w których umieszcza się pułapki (9) na odławiane płazy.

Występujące cechy: "że na końcach zapory obejmującej odławiany obszar, ustawia się prostopadle lub ukośnie do segmentów zatrzymujących (1), segmenty zawracające (2)" ujawnione są w załączniku nr 3 pt. "Bumaterialen für den Amphibienschutz an Straßen", Karlsruhe 2000 (Materiały budowlane do budowy ogrodzeń ochronnych dla płazów przy drogach).

Ponadto cechy "a następnie od strony odławianego obszaru, tuż przy pionowym pasie (3) zapory, wyznacza się i kopie dołki (12), w których umieszcza się pułapki (9) na odławiane płazy" ujawnione są w załączniku nr 1 oraz w załączniku nr 2.

W spornym patencie nr [...] w zastrzeżeniu niezależnym odnośnie do "zapory" wskazano następująco: "znamienna tym, że składa się z co najmniej jednego segmentu zatrzymującego (1) oraz z segmentów zawracających (2), przy czym segmenty zatrzymujące (1) wyposażone są w co najmniej jedną pułapkę (9)". Występująca w spornym wynalazku cecha: "składa się z co najmniej jednego segmentu zatrzymującego (1)" ujawniona została w europejskim dokumencie patentowy [...]. Ponadto cechy: "składa się z co najmniej jednego segmentu zatrzymującego (1) oraz z segmentów zawracających (2)" ujawnione są w załączniku nr 3. Ponadto cechy "przy czym segmenty zatrzymujące (1) wyposażone są w co najmniej jedną pułapkę (9)" ujawnione są w załączniku nr 1, jak również załączniku nr 2.

Urząd podniósł, że w spornym patencie nr [...] przedstawiony jest również system naprowadzania płazów do pułapek celem ich odłowu, a co za tym idzie ich ochrony przed wejściem na jezdnię.

Jednocześnie w stanie techniki ujawnione są również sposoby odławiania płazów. W załączniku nr 1, ujawniony jest sposób ochrony wędrujących płazów kierujących się na jezdnię poprzez stawianie ogrodzenia ochronnego, jak również umieszczanie w dołkach przy ogrodzeniu pojemników do których wpadają płazy (tłumaczenie akta sporne [...], II k. 273 - 276). W dokumencie tym ujawniona jest również zapora składająca się z szerokiej folii z tworzywa sztucznego z kołków, prętów metalowych, wykopanego dołka i umieszczonego w nim pojemnika (tłumaczenie akta sporne [...], II k. 273, rysunek k. 272, 269).

W załączniku nr 2 ujawniony jest sposób ochrony płazów na drogach. W tym celu wykonuje się ogrodzenia zaporowe, ustawia się je w połączeniu z pojemnikami odławiającymi w miejscach, gdzie trasy wędrujących płazów przecinają jezdnię (tłumaczenie akta sporne [...], t. II k. 261). Niniejszy załącznik przedstawia też konstrukcje zapory, która jest nieprzezroczysta stawiana prostopadle do podłoża i mocowana do drążków drewnianych lub stalowych, również ujawnia w jakich miejscach i jakich odległościach powinny znajdować się pojemniki odławiające (tłumaczenie akta sporne [...], t. II k. 260, rysunek k. 260).

W załączniku nr 3 ujawniony jest sposób ochrony płazów poprzez zapewnienie ochrony polegającej na odławianiu płazów, a co za tym idzie skuteczne zatrzymanie migrujących zwierząt, poprzez użycie ruchomych ogrodzeń powiązanych z pojemnikami odławiającymi (tłumaczenie akta sporne [...], t. II k. 242). W tym dokumencie ujawnione są również zapory półkoliste, półokrągłe (tłumaczenie akta sporne [...], II rysunek k. 242), a także zapory z tkanin nieprzezroczystych lub folii ustawione prostopadle do podłoża (tłumaczenie akta sporne [...], II k. 241 objaśnienia rysunków, k. 240). Na końcu systemu naprowadzającego musi być pętla zwrotna (element zawracający), aby wędrujące płazy nie dostały się bezpośrednio na ulicę (tłumaczenie akta sporne [...], II k.236).

W załączniku nr 10 w europejskim dokumencie patentowym [...] istotą rozwiązania jest system naprowadzania płazów a co za tym idzie ochrona płazów przed wyginięciem. Niniejsze rozwiązanie przedstawia konstrukcje tego systemu naprowadzającego płazy do tunelu pod drogą na drugą stronę drogi, a także konstrukcje i wykorzystane materiały do budowy ogrodzenia (tłumaczenie akta sporne [...], t. II k.172).

Przywołane dokumenty z załączników nr 1, 2, 3, 10 ujawniają sposoby a także zapory tworzące też systemy naprowadzające. Wszystkie te środki techniczne ukierunkowane są na ochronę płazów migrujących.

Urząd Patentowy wskazał, iż w świetle ustalonego stanu techniki, cechy spornego wynalazku nie są zaskakujące ani nieoczywiste, bowiem rozwiązywanym w nim problemem jest sposób odławiania płazów oraz zapora do odławiania, natomiast przeciwstawione dokumenty również ujawniają ochronę płazów przez odławianie płazów przy zastosowaniu zapory, ogrodzenia z wykopanymi dołkami w których umieszcza się pojemniki. Osoba mając za zadanie ochronę płazów przed wtargnięciem na jezdnię skorzystałaby ze sposobu ujawnionego w załącznikach 1, 2, 3, 10 natomiast w celu stworzenia zapory skorzystałby z konstrukcji ujawnionych w załączniku nr 1, 3 oraz 10.

Ponadto w załączniku nr 3 ujawniony jest jeden element zawracający (tłumaczenie akta sporne [...], t. II k.236), natomiast w spornym wynalazku ujawnione są elementy zawracające na końcach zapory zatrzymującej, ale w ocenie Kolegium nie czyni to rozwiązania nieoczywistym, bowiem znawca mając za zadanie zatrzymać wędrujące płazy by nie wtargnęły na jezdnię byłby w stanie dostosować konstrukcję zapory wyposażając ją w dodatkowy element zawracający.

W pismach procesowych uprawnieni podnosili, że w przeciwstawionym dokumencie - załączniku nr 3 ujawniony jest system naprowadzania płazów do przepustów pod drogą, który nie dotyczy sposobu odławiania jak to jest przedstawione w spornym wynalazku. Ponadto zwrócili uwagę, że w przeciwstawionym dokumencie wskazany jest jeden element zawracający na końcu segmentu zatrzymującego, a w patencie uprawnionych wskazane są dwa na końcach segmenty zatrzymujące. Odnosząc się do ww. uwag Urząd stwierdził, że sporny wynalazek dotyczący "sposobu odławiania płazów jak i zapory do odławiania płazów" zawiera informacje od systemie naprowadzającym płazy do pułapki, aby można je było odłowić. Przeciwstawiony dokument (załącznik nr 3 do wniosku o unieważnienie spornego patentu) ujawnia system, który też chroni płazy. Sporny patent ujawnia system składający się z zapór z elementem zawracających, który naprowadza płazy do pułapki, natomiast przeciwstawiony dokument ujawnia odławianie płazów w ten sposób, że ruchome ogrodzenie powiązane jest z użyciem pojemników odławiających (tłumaczenie akta sporne [...], t. II k.242) Jednocześnie w innych dokumentach ze stanu techniki - załącznik nr 1, również wskazuje sposób odłowu płazów z wykorzystaniem zapór jak i wykopaniem dołów, w których umieszcza się wiaderka z pokrywami (tłumaczenie akta sporne [...], II k. 273 - 276). W pokrywach tych wycina się środkową część, gdzie przedstawione elementy wskazują na konstrukcje pułapki aby płazy nie mogły wydostać się z wnętrza wiaderka, dlatego w ocenię Kolegium sporne rozwiązanie nie wskazuje cech nieoczywistych dla znawcy zajmującego się ochroną płazów, czy też przy budowaniu konstrukcji zapór do ochrony płazów.

Organ zgodził się z uprawnionymi, że w przeciwstawionym dokumencie - załącznik nr 3, ujawniony jest jeden element zawracający, inaczej niż w patencie uprawnionych gdzie "na końcach zapory obejmującej odławiany obszar, ustawia się prostopadle lub ukoście do segmentów zatrzymujących (1), segmenty zawracające (2)...". W tym zakresie należy jednak podnieść, iż dla znawcy w dziedzinie ochrony płazów nie jest to elementem zaskoczenia, bowiem wykorzystując w sposób standardowy dostępną wiedzę, mając za zadanie zatrzymać wędrujące płazy by nie wtargnęły na jezdnię byłby on w stanie dostosować konstrukcję zapory wyposażając ją w dodatkowy element zawracający. Wskazać należy, że oczywistą cechą rozwiązań mających na celu zapobieganie przedostawaniu się płazów na drogę są zapory zatrzymujące, czy elementy zawracające czy też elementy naprowadzające w celu odłowienia czy też naprowadzające do tunelu.

Techniczny efekt osiągnięty przez sporny wynalazek jest taki sam jak efekt rozwiązań jawnie stosowanych przed datą zgłoszenia.

W ocenie organu znawca z dziedziny techniki, bez dodatkowej inwencji twórczej w oparciu o ww. dokumenty oraz rutynę zawodową, może osiągnąć rezultat taki sam jak w spornym wynalazku, gdyż jest on tylko prostą kompilacją cech znanych ze stanu techniki i stosowanych środków technicznych.

Odnosząc się do zarzutu uprawnionych, że powołany dokument patentowy - załącznik nr 3 nie ma daty pewnej bowiem na publikacji widnieje 2000 r, a co za tym idzie mógł być opublikowany po dacie zgłoszenia spornego wynalazku, Urząd uznał go za bezzasadny. Urząd uznał, że publikacja stanowiąca złącznik 3 do wniosku o unieważnienie spornego patentu została ujawniona przed datą wg której oznacza się pierwszeństwo spornego wynalazku, bowiem wnioskodawca załączył dokument potwierdzony przez Krajowy Zakład ds. Środowiska, Pomiarów i Ochrony Przyrody z którego jednoznacznie wynika, że data publikacji nastąpiła w kwietniu 2000 r., natomiast 30 maja 2000 r. rozesłano dodatkowy komunikat prasowy dotyczący publikacji tego dokumentu. Ujawnienie nastąpiło więc przed datą pierwszeństwa spornego wynalazku (15 grudnia 2000 r.).

Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka A. K. i M. R. organ świadkowie nie mogą przesądzić o nowości lub poziomie wynalazczym, bowiem kwestie te nie są zdarzeniami, z którymi dana osoba się zetknęła i o których może komunikować jako świadek. Przeciwnie, są to ustawowe warunki wymagane do udzielenia ochrony (a zarazem przesłanki unieważnienia prawa wyłącznego), które stwierdza samodzielnie Urząd w oparciu o ustalone okoliczności faktyczne, przepisy prawa interpretowane w duchu obowiązującej linii orzeczniczej. Świadkowie mogą jedynie udzielić informacji o okolicznościach faktycznych istotnych dla sprawy. Takie okoliczności nie zostały wskazane we wnioskach dowodowych.

Odnosząc się natomiast do wniosku uprawnionych o przesłuchanie w charakterze świadka M. O. Urząd wskazał, iż okoliczności na jakie miał zeznawać ww. świadek (sposób stworzenia wynalazku, nakład pracy, rodzaj obserwacji, powodzenie i zbyt zapór wg. Spornego wynalazku) nie mają znaczenia z punktu widzenia rozpatrywanych zarzutów, opierających się zasadniczo na wcześniejszym ujawnieniu rozwiązań identycznych lub zbliżonych do spornego wynalazku. Odnośnie zaś tezy dowodowej, że zaprojektowana przez uprawnionych zapora z segmentami zawracającymi rozwiązywała nierozwiane dotychczas problemy z odławianiem płazów, organ uznał, iż zgłoszony w tym zakresie wniosek zmierzał do przedstawienia przez świadka swojej oceny, gdy tymczasem ze swej istoty zadaniem świadka jest jedynie udzielanie informacji o okolicznościach faktycznych istotnych dla sprawy (które następnie podlegają ocenie organu, w kontekście całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego). Takie okoliczności faktyczne nie zostały wskazane. W istocie M. O., który według oświadczenia uprawnionych od lat zajmuje się kwestią ochrony przyrody, miał w zamyśle strony pełnić rolę quasi biegłego, dokonującego oceny zaistniałych okoliczności a nie być źródłem tych informacji, co kłóci się z istotą instytucji świadka.

Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie w charakterze strony A. W. organ wskazał, iż wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały już wyjaśnione.

Ustosunkowując się do zarzutu uprawnionego, który zakwestionował poprawność tłumaczenia załącznika nr 3 podnosząc, iż funkcja "elementu zawrotu", czy też "elementu nawrotu", jest kompletnie inna niż segmentu zawracającego występująca w wynalazku, Urząd stwierdził, iż doprecyzowania terminologii, kwestionowanych tłumaczeń nie wpływa znacząco na sposób załatwienia sprawy, bowiem w celu ochrony płazów stawiane są zapory aby uniemożliwić wejście płazom na jezdnię, Użyte w tłumaczeniu wnioskodawcy sformułowanie "elementów zawracających" ma zasadniczo ten sam sens jak użyte w tłumaczeniu uprawnionego sformułowanie "elementu odwrotu". Różnice tłumaczeń są - zdaniem organu - tak minimalne, że przeciętnym znawca mający do dyspozycji powyższe tłumaczenia i dołączone rysunki, nie miałby problemu z określeniem funkcji spornego elementu. W tej sytuacji Kolegium uznało za niezasadny wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego tłumacza przysięgłego z języka niemieckiego posiadającego wiedzę z zakresu ochrony środowiska w celu ustalenia prawidłowego brzmienia tekstu znajdującego się w przedłożonych tłumaczeniach. Zdaniem Kolegium rozbieżności w tłumaczeniach nie wpływają na istotę rozpatrywanego dokumentu załącznik 3. Z treści tłumaczenia czy też rysunków poglądowych bezspornie wynika, iż funkcją tego elementu jest zawrócenie czy też odwrócenie płaza w celu ukierunkowania go na przepust. Sporny patent również dotyczy ukierunkowanie płaza aby w tym przypadku wpadł w pułapkę w celu jego odłowu a co za tym idzie dokumenty te ukierunkowane na ochronę płazów, jednocześnie przetłumaczenie czy też sprecyzowanie kwestionowanej terminologii nie wpływają na meritum sprawy.

Powyższa decyzja Urzędu Patentowego RP stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący A. W. i P. W. wnieśli o uchylenie tej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wskazanej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania art. 255 ust. 4 p.w.p. poprzez wyjście poza podstawę prawną unieważnienia patentu wskazaną przez wnioskodawcę we wniosku o unieważnienie (wnioskodawca wskazywał art. 24, 25 i 26 p.w.p.) i ocenę przesłanek zdolności patentowej spornego wynalazku w oparciu o całkowicie inną ustawę, tj. ustawę o wynalazczości (art. 10), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do unieważnienia patentu na podstawie prawnej niewskazanej przez wnioskodawcę, mimo, iż Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w graniach wniosku i jest związany podstawa prawną wskazaną przez wnioskodawcę;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy o wynalazczości, przez uznanie, iż "znawca z dziedziny techniki, bez dodatkowej inwencji twórczej w oparciu o wskazane wyżej dokumenty jak i rutynę zawodową, może osiągnąć rezultat tai sam jak w spornym wynalazku, gdyż jest on tylko "prostą kompilacją cech znanych ze stanu techniki i stosownych środków technicznych", a tym samym sporny wynalazek nie posiada cechy nieoczywistości, będącej ustawowym warunkiem udzielenia patentu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do jego unieważnienia.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca szczegółowo rozwinęła i uzasadniła podniesione zarzuty.

Strona skarżąca wskazała m. in., że organ niezasadnie zrównuje wszystkie znane sposoby ochrony płazów przed wejściem na jezdnie, tymczasem wnioskodawcy bardzo szczegółowo uzasadnili swoje stanowisko w piśmie procesowym z dnia 19 października 2015 r., do którego załączyli także prezentację działania wynalazku na płycie CD (w formie animacji) wskazując, iż problemem technicznym, który tutaj się pojawia jest znalezienie szybkiego, efektywnego i taniego (niewymagającego istotnych nakładów) sposobu odławiania płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię. Uprawnieni nie zaprzeczali temu, iż obszar odławialny, dołki i jak i segmenty zatrzymujące i zawracające, tunele czy przepusty pod autostradami są rozwiązaniami znanymi. Podnosili jednak, iż wszystkie te rozwiązania mają istotną wadę - ich zastosowanie wymagało budowania tunelu czy przepustu pod autostradą, co wymagało zawsze dużych nakładów finansowych, a ponadto nie zawsze było możliwe. Skarżący wskazali natomiast, że dzięki ich wynalazkowi nie trzeba już budować kosztowych tuneli czy przepustów pod drogami. Do odłowienia płazów wystarczy bowiem zapora zbudowana z segmentu zatrzymującego, dwóch segmentów zawracających oraz kilku pracowników, którzy np. na koniec dnia będą zbierali płazy z obszaru odławialnego. Koszt takiego rozwiązania jest nieporównywalnie mniejszy niż budowa tunelu/przepustu, nie mówiąc już o technicznych problemach związanych z budową.

Skarżący podnieśli, że Urząd zignorował ww. argumenty, nie odniósł się również do elementu tropizmu.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 27 września 2017 r. oraz piśmie procesowym z dnia 28 marca 2018 r. stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy, uczestnik postępowania P. S. wniósł o oddalenie skargi w całości jako niezasadnej.

Uczestnik postępowania wskazując na bezzasadność zarzutu naruszenia art. 255 ust. 4 p.w.p. podniósł, iż żaden przepis ani p.w.p. ani k.p.a. nie zakazuje wnioskodawcy dokonywać modyfikacji podstaw prawnych wniosku w trybie postępowania spornego. Wskazał, iż w piśmie z dnia 28 maja 2012 r. wnioskodawca wskazał podstawę żądań, tj. art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości. Wniosek powyższy podtrzymał na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r.

Wskazując natomiast na bezzasadność zarzutu naruszenia art. 10 ustawy o wynalazczości uczestnik postępowania wskazał, iż uprawniony nigdzie nie wyjaśnił na czym polegać miałaby nieprawidłowość, o jakie konkretnie środki techniczne mu chodzi i dlaczego miałoby to być odmienne od celu określonego w opisie patentowym. Wskazał, iż niezrozumiałym jest wywód skarżącej, wskazujący, iż organ wbrew treści opisu patentowego miałby przyjąć inny cel techniczny niż ten wprost wyrażony w opisie.

Nadto uczestnik postępowania wskazał, iż prezentacja uprawnionych zawarta w piśmie z dnia 19 października 2015 r. nie stanowi dowodu, a zawiera jedynie twierdzenia strony, co więcej twierdzenia te pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia spornej sprawy, bowiem ocenie podlega rozwiązanie ujawnione w opisie patentowym [...]. Organ był zobowiązany poddać ocenie na gruncie art. 10 ustawy o wynalazczości konkretne rozwiązanie ujawnione w spornym opisie patentowym [...], co bezspornie uczynił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przed przystąpieniem do rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, o czym była mowa powyżej, że w niniejszej sprawie wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2015 r., II GSK 1809/13, w którym uchylił wyrok tut. Sądu z dnia 12 marca 2013 r., VI SA/Wa 2270/12, oraz decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2012 r.

Rozpoznając zatem tę sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w związku art. z art. 153 p.p.s.a. i art. 190 p.p.s.a., nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, nie może bowiem pominąć wykładni prawa dokonanej w ww. orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wykładnia prawa, o której mowa w omawianym przepisie, obejmuje zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.

Uwzględniając powyższe skargę należało oddalić, a dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu prowadzić w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.

I tak, Sąd orzekający uwzględnił, że NSA przesądził już, że w postępowaniu spornym o unieważnienie omawianego patentu, miały zastosowanie przepisy ustawy o wynalazczości, nie zaś ustawy Prawo własności przemysłowej.

NSA zakreślił także - wiążąco dla Sądu I instancji - problem prawny sprawy wskazując, że sprowadza się on do rozważenia, czy omawiany wynalazek nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości.

NSA zarzucił, że w poprzednio prowadzonym w sprawie postępowaniu zarówno organ, jak i Sąd pierwszej instancji, przywołali ogólne rozumienie tego pojęcia w świetle poglądów piśmiennictwa i orzecznictwa, jednakże uczynili to, co jest istotnym mankamentem postępowania, bez bliższego powiązania z realiami sprawy. W szczególności, analizując kwestię nieoczywistości wynalazku przez pryzmat zbliżonych i znanych wcześniej rozwiązań z omawianej dziedziny, bez bliższego poddania ocenie pod tym kątem wskazanych w zastrzeżeniach patentowych środków technicznych, arbitralnie uznano je za oczywiste w świetle wcześniejszego stanu techniki. Brak jest przede wszystkim uzasadnienia, zarówno Urzędu Patentowego, jak i Sądu pierwszej instancji, dlaczego wskazane w zastrzeżeniach omawianego wynalazku środki techniczne dla jego urzeczywistnienia są dla znawcy oczywiste.

Następnie NSA wskazał na metodykę oceny poziomu wynalazczego rozwiązania zgłoszonego do opatentowania, tj. po pierwsze należało zidentyfikować "najbliższy stan techniki", po drugie dokonać oceny technicznego rezultatu (efektu) osiągniętego przez sporny wynalazek porównanego z ustalonym "najbliższym stanem techniki", po trzecie zidentyfikować techniczny problem, którego rozwiązanie ma być celem wynalazku i po czwarte zbadać czy znawca, mając na uwadze stan techniki, byłby w stanie sam zasugerować zastrzegane cechy techniczne w celu uzyskania rezultatu osiągniętego za pomocą zastrzeganego wynalazku.

Jednocześnie NSA za dopuszczalne uznał stanowisko, zgodnie z którym jeżeli w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP strona powołuje się na fragment dokumentu lub innego materiału obcojęzycznego, tłumacząc tę część na język polski, nie ma wówczas obowiązku egzekwowania od niej przetłumaczenia na język polski całego materiału.

Stosując się do ww. oceny prawnej i wskazań wynikających z wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2015 r. zasadnym jest przybliżenie najpierw ram prawnych rozpoznawanej sprawy.

I tak, jak już była o tym mowa ocena materialnoprawnych przesłanek zdolności patentowej spornego wynalazku podlega przepisom ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, w tym przede wszystkim art. 10.

Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, stosownie do przepisu art. 327 p.w.p., weszła w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, a to miało miejsce w dniu 21 maja 2001 r. Toteż, zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p., zgłoszony do ochrony w Urzędzie Patentowym w dniu 15 grudnia 2000 r. sporny wynalazek podlegał ocenie przepisów ustawy o wynalazczości.

Sprawy o unieważnienie patentu, w myśl art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p., należą do kategorii spraw, które Urząd Patentowy RP rozstrzyga w trybie postępowania spornego (tryb ten w tych sprawach przewidywała też wcześniejsza ustawa o wynalazczości - por. jej art. 114 ust. 1). Sprawy wszczęte w tym trybie pod rządami ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, w aspekcie procesowym, rozpatrywane są według jej przepisów, nawet gdy dotyczą oceny zdolności patentowej wynalazku zgłoszonego w okresie obowiązywania wzmiankowanej ustawy o wynalazczości.

Postępowanie sporne prowadzone jest według przepisów zawartych w Tytule VII od art. 255-258 p.w.p. Tylko w sprawach nieuregulowanych w ustawie - Prawo własności przemysłowej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 256 ust. 1 p.w.p.). Zgodnie z art. 255 ust.4 p.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Stosownie zatem do omawianej regulacji, to strony wyznaczają kierunek toczącego się postępowania, a w szczególności przedstawiają dowody dla ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ten sposób zakres badania kwestionowanego rozwiązania, jak też zakres postępowania dowodowego, zdeterminowany jest treścią zarzutów postawionych przez wnoszącego sprzeciw oraz treścią dowodów zgłoszonych przez strony w toku postępowania.

Stosownie zaś do art. 89 ust. 1 p.w.p. patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Przepis ten określa okoliczności uzasadniające unieważnienie patentu w postaci wykazania braku ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania, które to warunki (jeżeli chodzi o sporny patent) zostały określone w art. 10 ustawy o wynalazczości, stosowanym w sprawie na zasadzie art. 315 ust. 3 p.w.p. Przepis ten stanowi, że wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania (chodzi zatem o nowość, nieoczywistość i stosowalność rozwiązania).

W tym miejscu wskazać należy, że przepisy p.w.p. nie definiują na własny użytek pojęcia interesu prawnego pojęcie, co oznacza, że pojęcie to rozumieć trzeba zgodnie ze znaczeniem nadanym mu przez orzecznictwo i doktrynę prawa na tle interpretacji art. 28 k.p.a. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przyjmując obiektywną i materialnoprawną koncepcję strony uznaje się, że interes taki w unieważnieniu patentu ma w szczególności pozwany o naruszenie patentu, osoba zamierzająca uruchomić produkcję wyrobów lub świadczyć usługi według opatentowanego na cudzą rzecz wynalazku, konkurent przedsiębiorcy uprawnionego z patentu.

W tej sytuacji organ zasadnie ustalił - w powyżej zarysowanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy - istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w dochodzeniu unieważnienia spornego patentu skoro uprawnieni z patentu wytoczyli przeciwko nim powództwo przed Sądem Okręgowym w [...] X Wydział Gospodarczym o ochronę praw z patentu i o zwalczenie nieuczciwej konkurencji.

Kwestia istnienia interesu prawnego wnioskodawcy w kontrolowanym postępowaniu w ocenie Sądu pozostawała bezsporna. Zresztą uprawnieni w skardze nie postawili żadnych zarzutów tej części ustaleń zaskarżonej decyzji i nie kwestionowali istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego.

W sprawie wnioskodawca powołał się na niespełnienie przez rozwiązanie objęte spornym patentem kryterium nowości i nieoczywistości wynikające z art. 10 ustawy o wynalazczości.

Organ za zasadne uznał jedynie odwołanie się w sprawie do kryterium nieoczywistości, wskazując, że braku nowości wynalazku nie wykazano. Zakres oceny organu sprowadzał się więc do weryfikacji przesłanki nieoczywistości rozwiązania.

Wskazać należy, że organ patentowy może uznać wynalazek za oczywisty jeśli może wskazać dowody określające stan techniki w zakresie uzasadniającym stwierdzenie, że realizacja lub stosowanie wynalazku wynika bezpośrednio z tego stanu, przy uwzględnieniu przeciętnej wiedzy właściwej dla znawcy danej dziedziny techniki, tj. jeśli wprawdzie rozwiązanie zgłaszane do ochrony nie jest znane, ale znawca będzie mógł do niego dojść bez wysiłku twórczego wykorzystując jedynie w sposób standardowy posiadane umiejętności i dostępną wiedzę.

Tak więc do spełnienia przesłanki poziomu wynalazczego niezbędny jest element zaskoczenia. Wynalazek ma bowiem charakteryzować się pewnym poziomem myśli twórczej, a nie być wykorzystaniem dostępnej wiedzy i informacji.

Pierwszym krokiem organu w takiej sprawie powinno być ustalenie "najbliższego stanu techniki", na tle którego specjalista z danej dziedziny techniki najłatwiej doszedłby do rozwiązania technicznego stanowiącego wynalazek. Wyjaśnić należy, że "najbliższym stanem techniki" jest zespół informacji będący kombinacją znanych cech, które stanowią najbardziej obiecujący punkt wyjścia prowadzący do dokonania wynalazku. Zwykle jest to dokument, w świetle którego dostosowanie wynikającego z niego poziomu techniki do poziomu, który wyznacza wynalazek, wymagałoby minimum konstrukcyjnych i funkcjonalnych modyfikacji. Dokument ten powinien dotyczyć tego samego bądź podobnego problemu technicznego albo przynajmniej tej samej lub bardzo zbliżonej dziedziny techniki, której dotyczy wynalazek.

Przechodząc do merytorycznych rozważań wskazać należy, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z patentem pt. "Sposób odławiania zwłaszcza płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię i zapora do odławiania zwłaszcza płazów".

Zakres przedmiotowy ww. wynalazku w zastrzeżeniach patentowych został określony w zastrzeżeniach patentowych w sposób, który przytoczono powyżej.

Organ uznał, a Sąd ten pogląd podzielił, że w kontrolowanej sprawie "najbliższy stan techniki" wyznaczają 4 dokumenty (dopuszczalne bowiem jest formułowanie ocen w przedmiotowym zakresie na podstawie stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach), tj.:

1) załącznik nr 1 pt. "Beihheft Veröffentlichungen Naturschutz Landschaftspflege Baden - Württemberg" - (dodatek do publikacji Ochrona przyrody i pielęgnacji krajobrazu Badenii-Wirtembergii), Karlsruhe 1987;

2) załącznik nr 2 pt. "Allgemeins Rundschreiben Straßenbau", Nr. 2/2000, (Instrukcja ochrony płazów na drogach);

3) załącznik nr 3 pt. "Bumaterialen für den Amphibienschutz an Straßen", Karlsruhe 2000 (Materiały budowlane do budowy ogrodzeń ochronnych dla płazów przy drogach);

4) załącznik nr 10, tj. europejski dokument patentowy [...].

Wszystkie te dokumenty przetłumaczone zostały na język polski w części pozwalającej na ich podstawie dokonanie prawnie doniosłych ustaleń w sprawie. Ich ujawnienie nastąpiło zaś przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo spornego wynalazku (tj. 15 grudnia 2000r.). W decyzji wyjaśnione zostały również wątpliwości związane z publikacją wymienioną w pkt 3 powyżej (stanowiącą jednocześnie załącznik 3 do wniosku o unieważnienie spornego patentu). Kolegium Orzekające uznało, że publikacja ta została ujawniona przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo spornego wynalazku, bowiem wnioskodawca załączył dokument potwierdzony przez Krajowy Zakład ds. Środowiska, Pomiarów i Ochrony Przyrody z którego jednoznacznie wynika, że data publikacji nastąpiła w kwietniu 2000 r., natomiast w dniu 30 maja 2000 r. rozesłano dodatkowy komunikat prasowy dotyczący publikacji tego dokumentu. Nie ma zatem wątpliwości, że publikacja została upubliczniona przed datą pierwszeństwa spornego wynalazku.

Urząd opisał stan techniki znany z tych rozwiązań.

Sąd zgadza się także ze sposobem, w jaki organ następnie sformułował cel spornego wynalazku oraz ze sposobem, w jaki organ zidentyfikował problem techniczny, którego rozwiązanie ma być celem wynalazku.

Do poczynienia ww. ustaleń posłużono się opisem patentowym, w którym wprost wskazano, że celem wynalazku jest wskazanie sposobu odławiania wędrujących płazów i opracowanie konstrukcji przenośnej zapory, pozwalającej na odławianie płazów zwłaszcza w obszarach przydrożnych w celu ich ochrony przed wyginięciem.

Prawidłowo także - poprzez odniesienie do zastrzeżeń patentowych popartych opisem patentowym - zrekonstruowano problem techniczny wynalazku objętego ochroną. Dla właściwego zidentyfikowania cech rozwiązania wynalazku przesądzająca zatem była treść zastrzeżeń patentowych, które określają elementy rozwiązania stanowiące nieoczywisty wkład do znanego stanu techniki. O ile bowiem istotę wynalazku ujawnia opis wynalazku, o tyle zastrzeżenia patentowe określają zastrzegany wynalazek i identyfikują jego cechy techniczne. Charakterystyczny jest przy tym sposób formułowania zastrzeżeń patentowych. Zastrzeżenie niezależne powinno zawierać część nieznamienną, rozpoczynającą się od określenia przedmiotu wynalazku oraz podającą zespół cech technicznych niezbędnych do określenia przedmiotu wynalazku, w całości traktowany jako stan techniki oraz część znamienną, poprzedzoną zwrotem "znamienny tym, że", podającą zwięźle te cechy techniczne (cechy znamienne) zastrzeganego wynalazku, które mają go wyróżniać spośród innych rozwiązań technicznych mających zespół cech określonych w części nieznamiennej. Powyższe pozwala organowi (a także Sądowi) na dokładne stwierdzenie co podlega zgłoszeniu i co zgłaszający uważa za wynalezione przez niego. Natomiast zastrzeżenia zależne, zawierając wszystkie cechy zastrzeżenia niezależnego i dodatkowo cechy dodane, jedynie doprecyzowują cechy rozwiązania podstawowego lub służą do chronienia wariantów wynalazku będących dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi.

Uwzględniając powyższe organ prawidłowo uznał, że problem techniczny rozwiązano za pomocą spornego wynalazku odnośnie sposobu w ten sposób, że na końcach zapory obejmującej odławiany obszar, ustawia się prostopadle lub ukośnie do segmentów zatrzymujących (1), segmenty zawracające (2), a następnie od strony odławianego obszaru, tuż przy pionowym pasie (3) zapory, wyznacza się i kopie dołki (12), w których umieszcza się pułapki (9) na odławiane płazy.

Problem techniczny rozwiązano za pomocą spornego wynalazku odnośnie zapory w ten sposób, że składa się z co najmniej jednego segmentu zatrzymującego (1) oraz z segmentów zawracających (2), przy czym segmenty zatrzymujące (1) wyposażone są w co najmniej jedną pułapkę (9).

Skarżący w skardze zakwestionowali ww. stanowisko organu wskazując, że problemem technicznym w tej sprawie jest "znalezienie szybkiego, efektywnego i taniego" sposobu odławiania płazów w celu uniemożliwienia im wejścia na jezdnię.

W związku z takim stanowiskiem skarżących uzasadnione jest zdaniem Sądu przytoczenie poglądu, jaki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawarł w wyroku o sygn. akt II SA 3937/02, wskazując, że wynalazkiem jest rozwiązanie problemu przy posłużeniu się zdatnymi do opanowania siłami przyrody dla osiągnięcia przyczynowo przewidywalnego rezultatu leżącego poza sferą intelektualnego oddziaływania człowieka. Technika jest sferą działalności człowieka, której bazą teoretyczną są stosowane nauki przyrodnicze wymagające weryfikacji eksperymentalnej. Poza sferą techniki pozostają obszary działalności ludzkiej, których bazą teoretyczną są takie nauki jak matematyka, lingwistyka, programowanie wymagające wyłącznie weryfikacji logicznej. Dla oceny rozwiązania należy rozłożyć je na elementy składowe, wśród których są zarówno elementy techniczne, jak i nietechniczne.

Rozwiązanie jest patentowalnym wynalazkiem o ile w obszarze technicznym jest przynajmniej jeden nowy nieoczywisty element. Jeśli wkład wynalazczy leży wyłącznie w obszarze nietechnicznym rozwiązanie należy uznać za niepatentowalne.

Tak więc wynalazek musi mieć techniczny charakter, co oznacza, że musi dotyczyć jakiegoś technicznego problemu i wnosić jakiś wkład techniczny do dziedziny techniki, której dotyczy.

W tym kontekście ma rację Urząd, który w odpowiedzi na skargę wskazał, że przedstawione przez skarżących określenia ("SZYBKIE, EFEKTYWNE, TANIE") nie mieszczą się w pojęciu cech technicznych rozwiązań, tylko określają efekty ekonomiczne, a także cechy korzystne rozwiązania.

Istotę rozwiązań z przeciwstawionych dokumentów organ szczegółowo opisał w decyzji. Zostały one zreferowane w części faktograficznej niniejszego uzasadnienia i nie ma potrzeby ponownie ich tu powtarzać.

Sąd podzielił przy tym wnioski organu, że specjalista znający najbliższy stan techniki i problem techniczny, którego dotyczył wynalazek, miałby możliwość bez dokonań twórczych w sposób zawodowo-rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania.

W zakresie rozważań nad kwestią, dlaczego wskazane w zastrzeżeniach omawianego wynalazku środki techniczne dla jego urzeczywistnienia są dla znawcy oczywiste, zastrzeżenia skarżących budziło to, że organ nie odniósł się do ich argumentacji zawartej w piśmie z dnia 19 października 2015 r., a tam wyjaśniono, że pomysł wynalazku powstał w związku z długoletnią obserwacją zachowań płazów w połączeniu z błyskiem twórczym uprawnionych. Wychwycono bowiem pewne instynktowne zachowanie się płazów (tropizm) polegające na tym, że napotykając przeszkodę na swej drodze do miejsca rozrodu płaz zawsze wybierze ten kierunek, który będzie przybliżał go do miejsca rozrodu. Jak podkreślono zaobserwowano, że płaz poruszając się wzdłuż segmentu zatrzymującego (zapory) cały czas podąża wzdłuż niego, dopiero obecność segmentu zawracającego powoduje u niego zmianę kierunku ruchu. Jeżeli ma więc opcję oddalania się od miejsca rozrodu i zawrócenia, to zawróci. W tym momencie było już dla uprawnionych jasne, że wykorzystując ten instynkt płaza można bez problemu odławiać je w bardzo prosty, tani i ekonomiczny sposób. Wystarczy bowiem wyznaczyć obszar odławiany i ustawić na nim segmenty zatrzymujące (tak by płazy nie wychodziły na jezdnię). Segmenty te tworzyły zaporę. Zaś na końcach tej zapory wystarczyło ustawić segmenty zawracające prostopadłe lub ukośnie do segmentów zatrzymujących, tak by wymusić na płazie zawrócenie. W ten sposób płaz niejako już na zawsze zostawał "uwięziony" w obszarze ograniczonym zaporą oraz segmentami zawracającymi umieszczonymi na jej końcu - mógł do niego wejść, ale nie mógł już wyjść. W ten sposób prędzej, czy później poruszając się cały czas wzdłuż zapory musiał wpaść w pułapkę umieszczoną w dołku. A nawet nie wpadł, to bez problemu był on brany przez odławiającą załogę, nietrudno było bowiem go odnaleźć, skoro cały czas poruszał się wzdłuż zapory.

Faktycznie, organ nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do argumentacji ze ww. pisma. W odpowiedzi na skargę wskazał zaś, że ta argumentacja jest bez znaczenia bowiem nie odnosi się ona do spornego rozwiązania. W opisie wynalazku wspomniane jest jedynie, ze płazy przemieszczają się w celu złożenia jaj, nie zostały natomiast opisane zasady działania czy to sposobu, czy też samej zapory.

Sąd dostrzegając ww. nieprawidłowość organu polegającą na nie odniesieniu się do argumentacji skarżących wskazuje jednocześnie, że nieprawidłowość ta nie ma wpływu na wynik sprawy. Wszystkie bowiem przeciwstawienia ujawniają sposób ochrony wędrujących płazów, czy to poprzez stawianie ogrodzenia ochronnego w miejscach, gdzie trasy wędrujących płazów przecinają jezdnię i umieszczanie w dołkach przy ogrodzeniu pojemników, do których wpadają płazy czy to poprzez naprowadzanie płazów do tunelu pod drogą na drugą stronę drogi, a także ujawniają konstrukcje i wykorzystane materiały do budowy ogrodzenia zatrzymującego wędrujące płazy (np. z szerokiej folii z tworzywa sztucznego z kołków, prętów metalowych, wykopanego dołka i umieszczonego w nim pojemnika).

Wszystkie poddane przez organ przeciwstawione rozwiązania służą celowi ochrony płazów przed wyginięciem na drogach, a techniczny efekt osiągnięty przez sporny wynalazek jest taki sam jak efekt rozwiązań jawnie stosowanych przed datą zgłoszenia.

Faktem jednak jest, że w patencie uprawnionych wskazane są dwa elementy zawracające na końcach zapory zatrzymującej, a w przeciwstawieniu z załącznika nr 3 do wniosku ujawniony jest tylko jeden element zawracający.

Należy jednak zgodzić się z Urzędem Patentowym, że dla znawcy w dziedzinie ochrony płazów nie jest to elementem zaskoczenia, bowiem wykorzystując w sposób standardowy dostępną wiedzę, mając za zadanie zatrzymać wędrujące płazy by nie wtargnęły na jezdnię byłby on w stanie dostosować konstrukcję zapory wyposażając ją (dostawiając) dodatkowy element zawracający na przeciwległym końcu konstrukcji.

Organ rozpoznając sprawę ponownie - na zasadzie art. 153 p.p.s.a. - zastosował się do wskazań wynikających z wiążącego w sprawie wyroku NSA i swoje stanowisko w ww. zakresie odniósł do konkretnych okoliczności (realiów) sprawy. W szczególności, analizując kwestię nieoczywistości wynalazku przez pryzmat zbliżonych i znanych wcześniej rozwiązań z omawianej dziedziny, poddając ocenie zastosowane w nich środki techniczne. Wskazał przecież szczegółowo, że w spornym patencie w zastrzeżeniu niezależnym odnośnie do "zapory" wskazano następująco: "znamienna tym, że składa się z co najmniej jednego segmentu zatrzymującego (1) oraz z segmentów zawracających (2), przy czym segmenty zatrzymujące (1) wyposażone są w co najmniej jedną pułapkę (9)". Występująca w spornym wynalazku cecha: "składa się z co najmniej jednego segmentu zatrzymującego (1)" ujawniona została w europejskim dokumencie patentowy [...]. Ponadto cechy: "składa się z co najmniej jednego segmentu zatrzymującego (1) oraz z segmentów zawracających (2)" ujawnione są w załączniku nr 3. Ponadto cechy "przy czym segmenty zatrzymujące (1) wyposażone są w co najmniej jedną pułapkę (9)" ujawnione są w załączniku nr 1, jak również załączniku nr 2.

W spornym patencie odnośnie "Sposobu odławiania...", zastrzeżenie niezależne zostało przedstawione następująco: "znamienne tym, że na końcach zapory obejmującej odławiany obszar, ustawia się prostopadle lub ukośnie do segmentów zatrzymujących (1), segmenty zawracające (2), a następnie od strony odławianego obszaru, tuż przy pionowym pasie (3) zapory, wyznacza się i kopie dołki (12), w których umieszcza się pułapki (9) na odławiane płazy. Występujące cechy: "że na końcach zapory obejmującej odławiany obszar, ustawia się prostopadle lub ukośnie do segmentów zatrzymujących (1), segmenty zawracające (2)" ujawnione są w załączniku nr 3 pt. "Bumaterialen für den Amphibienschutz an Straßen", Karlsruhe 2000 (Materiały budowlane do budowy ogrodzeń ochronnych dla płazów przy drogach).

Ponadto cechy "a następnie od strony odławianego obszaru, tuż przy pionowym pasie (3) zapory, wyznacza się i kopie dołki (12), w których umieszcza się pułapki (9) na odławiane płazy" ujawnione są w załączniku nr 1 oraz w załączniku nr 2.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo ww. stanowisko uzasadnił odwołując się do obiektywnych okoliczności, tj. konkretnych przeciwstawień, omawiając przewidziane w nich środki techniczne, a następnie poddał ocenie pod kątem środków technicznych wskazanych w zastrzeżeniach patentowych spornego rozwiązania.

Przeprowadził rozważania, czy sporny wynalazek w odniesieniu do przeciwstawionych rozwiązań mógł być oczywisty dla znawcy. Wywód organu w tym zakresie Sąd może bez trudu skontrolować, a uwzględniając zasady logiki i doświadczenia życiowego, także zaakceptować. Tak więc ocena organu nie nosi cechy dowolności i nie ma podstaw aby ją podważać.

Ustalone w sprawie okoliczności prawidłowo zostały ocenione na podstawie przepisów ustawy o wynalazczości, co wprost nakazał NSA w wyroku z dnia 8 stycznia 2015 r. i w związku z tym działaniu organu w tym zakresie nie można stawiać zarzutu naruszenia art. 255 ust. 4 p.w.p. poprzez wyjście poza podstawę prawną unieważnienia patentu wskazaną przez wnioskodawcę we wniosku o unieważnienie. Poza tym z ww. nie wynika, iżby wnioskodawca nie mógł zmienić (modyfikować) swojego wniosku wszczynającego postępowanie sporne, po wszczęciu tego postępowania (taka modyfikacja w niniejszej sprawie miała miejsca, bowiem uczestnik postępowania w dniu 28 maja 2012 r. zmienił podstawę sprzeciwu). Co więcej, ze względu na istotę postępowania spornego, zakładającego niejako większą aktywność stron w tym postępowaniu, w porównaniu ze zwykłym postępowaniem administracyjnym, należałoby takie właśnie działania wnioskodawcy uznać za całkowicie zrozumiałe i dopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r., II GSK 647/10).

Reasumując, rozpatrując sprawę Urząd Patentowy wywiązał się z wynikających z art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. obowiązków, tj. w sposób pełny rozpatrzył i ocenił materiał dowodowy oraz uzasadnił swoją decyzję, i w konsekwencji zasadnie uznał, iż sporne rozwiązanie nie różni się w sposób wystarczający od rozwiązań znanych ze stanu techniki, które zostały powołane w zaskarżonej decyzji.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Sąd uznał także, że zawarte w zaskarżonej decyzji ustalenia i argumentacja wyczerpują obowiązek uwzględnienia przez organ oceny prawnej wynikającej z wyroku NSA.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł w sprawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.