Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 144/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 kwietnia 2005 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B.N. na : 1 )postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 2 ) decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]- nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. oddala skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] - nr [...]; III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. /-/ M.Dybowski JFS


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 1-4 i art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.- dalej ustawa) odmówił przyznania uprawnień kombatanckich B.N..

Wnioskodawczyni uzasadniła wniosek prześladowaniami wieku dziecięcego spowodowanymi urodzeniem się i przebywaniem wraz z rodziną wysiedloną z rodzinnej miejscowości na terenie Polski. Wskazywane przez Stronę represje nie są represjami w rozumieniu art. 1- 4 ustawy.

B.N., wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy w szczególności podniosła, że urodziła się na wysiedleniu, Jej mama pracowała w niemieckim majątku, a Nią opiekowała się- z braku ojca- babcia. Rodzina żyła w bardzo ciężkich warunkach, w wielkiej biedzie; czternaście osób ( w tym wuj z synami) mieszkało w bardzo małym mieszkaniu, składającym się z pokoju i dwu komórek, z glinianą polepą. Właścicielka majątku bardzo mało płaciła- dostawali pół litra mleka dziennie; brakowało chleba, mąki, cukru- nie było mięsa. Babcia karmiła nas prażuchami z otrąb, lebiodą i pokrzywami, na skutek czego Wnioskodawczyni miała silną krzywicę. Odwołująca się "nie wie jeszcze jakich represji można było jako małe dziecko doznać w ciągu czterech lat".

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.127 § 3 i art.138 §1 pkt 1 kpa, i art. 1- 4 ust.1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 42/02/371 ze zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z [...].

Motywując decyzję Kierownik Ud/sKiOR podniósł, że Strona nie podała nowych faktów, które byłyby nieznane Kierownikowi Urzędu podczas podejmowania decyzji z [...] Ustawodawca w art. 1-4 ustawy szczegółowo określił, jaką działalność można uznać za działalność kombatancką, za równorzędną z działalnością kombatancką i do jakiego rodzaju represji należy stosować ową ustawę. Urodzenie się i pobyt z rodzicami deportowanymi do pracy przymusowej w III Rzeszy nie jest represją w rozumieniu ustawy i nie może być potraktowana jako działalność kombatancka ni równorzędna z kombatancką. Pobyt ciężarnej matki Skarżącej w obozie w Łodzi, nie jest represją w rozumieniu ustawy wobec Strony, będącej wówczas nienarodzonym dzieckiem. Uprawnienia kombatanckie przysługują wyłącznie osobom, które osobiście doświadczyły m. in. represji pobytu w obozie hitlerowskim; uprawnienia te nie mogą być przyznane za represje, którym podlegali rodzice zainteresowanej osoby.

B.N. dnia 15 listopada 2004 r. wniosła do Kierownika Urzędu pismo, w którym odwołując się do swego "odwołania od decyzji Kierownika Urzędu... z 10 lutego 2004 r." wskazała, że "odpowiedź na owe "odwołanie przyszła do M., lecz nikt jej nie odebrał, bowiem Zainteresowana obecnie przebywa u chorującego brata w K. Raz czy dwa razy w miesiącu Zainteresowana przyjeżdża do M.; na początku listopada spóźniła się po odbiór listu; wniosła o ponowne przysłanie "odpowiedzi" na adres w K.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 134 kpa Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu Kierownik Urzędu uznał pismo Zainteresowanej jako drugi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy; na podstawie pierwszego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu wydał decyzję z dnia [...] Rozpatrzenie tego wniosku wyczerpało możliwość dwukrotnego (decyzjami z dnia [...] i [...]) rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2005 r. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, B.N. wniosła "o rozpatrzenie Jej wniosku". Skarżąca ograniczyła uzasadnienie skargi do ponownego wskazania, że urodziła się na wygnaniu, a mama w czasie ciąży z Nią, była w obozie w Łodzi.

Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi na decyzję z dnia [...], podtrzymując swe stanowisko i o uchylenie postanowienia Kierownika Urzędu na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270, zm. 162/04/1692- dalej upsa); o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną w części dotyczącej postanowienia i bezzasadną w części dotyczącej decyzji z dnia [...].

Dnia 14 lutego 2005 r. Sąd doręczył Skarżącej odpis odpowiedzi na skargę ( w której Kierownik Urzędu wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym) i pismo sądowe z dnia 8 lutego 2005 r. z pouczeniem, że jeśli w terminie 14 dni od doręczenia pisma Zainteresowana nie zażąda przeprowadzenia rozprawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym- na posiedzeniu niejawnym (bez rozprawy) w składzie jednoosobowym ( art. 119 pkt 2 upsa; k. 4-5, 9, 10). Ów czternastodniowy termin upłynął dnia 28 lutego 2005 r., przeto Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.

I. Należyta wykładnia oświadczeń woli stron, zawartych w pismach

procesowych, należy do organu procesowego (odpowiednio- uzasadnienie uchwały SN z 11.9.1997- III CZP 39/97- OSNC 12/97/191 z akceptującą glosą A. Szpunara i przywołanymi przez Glosatora orzeczeniami SN i GKA- PS 6/98/100 in.). Nietrafnie Kierownik Urzędu przyjął, że pismo Wnioskodawczyni z dnia 15 listopada 2004 r., mimo że adresowane do Kierownika Urzędu, stanowiło kolejny ( po piśmie z dnia 26 lutego 2004 r., zatytułowanym "Odwołanie"- k. 20 akt administracyjnych) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ( art. 127 § 3 kpa). Przy wykładni pisma strony koniecznym jest sięganie do kryterium racjonalności autora pisma. Wnioskodawczyni nie przytaczała w piśmie z 15 listopada 2004 r. argumentów na poparcie swego żądania (co mogłoby wskazywać- w przypadku nieprawomocności decyzji- że pismo jest skargą do WSA, a w przypadku ostateczności decyzji- że jest wnioskiem w trybie art. 154 kpa). In casu Zainteresowana nie podnosiła w piśmie z 15.11.2004 r. żadnych argumentów merytorycznych, a jedynie wnosiła o dokonanie prawidłowego doręczenia odpisu decyzji z dnia [...], omyłkowo skierowanego na adres Skarżącej w M. Uwagi Kierownika Urzędu uszło, że Wnioskodawczyni już na kopercie z dnia 24 grudnia 2003 r. pierwszego pisma do Kierownika Urzędu wskazała adres dla korespondencji:"[...] K."; adres ów wskazywała następnie w: kwestionariuszu osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich- pkt 9- jako "tymczasowo K. [...]"; wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 26.2.2004 r. i na kopercie tego pisma- jako "adres do korespondencji". Na ów adres dla korespondencji Kierownik Urzędu dokonał dnia 19 lutego 2004 r. pierwszego, skutecznego doręczenia odpisu decyzji z dnia 10.2.2004 r. (k. 1, 15, 17, 18- 20 akt administracyjnych). Tym samym Wnioskodawczyni mogła oczekiwać, że korespondencja będzie Jej doręczana na wskazywany przez siebie adres dla doręczeń, a próby doręczenia odpisu decyzji z [...] (k. 23- 25 akt administracyjnych) na adres w M., uznane zostaną przez Kierownika Urzędu jako bezskuteczne.

Błąd swój uznał Kierownik Urzędu dopiero w odpowiedzi na skargę, przyznając, że odpis decyzji z [...] został Wnioskodawczyni prawidłowo doręczony na adres w K. [...] dopiero 20 grudnia 2004 r. (k. 22, 24 akt administracyjnych), co czyniło niemożliwym potraktowanie pisma Zainteresowanej z dnia 15 listopada 2004 r. (jako skierowanego do organu przed wprowadzeniem tej decyzji do obrotu prawnego) jako drugiego wniosku opartego na art. 127 § 3 kpa.

Wobec powyższego, także i z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 upsa, zaskarżone postanowienie należało uchylić. O niemożności wykonania postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 upsa.

II.W interesie Skarżącej jest rozpoznanie skargi- zawartej immanentnie w piśmie strony z dnia 19 stycznia 2005 r.- na decyzję z dnia [...], przez Sąd; Zainteresowana może bowiem także po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego wystąpić do Kierownika Urzędu z wnioskiem opartym na art. 154 kpa ( wyrok NSA z 30.04.1986 r. - SA/Wr 137/86 z akceptującą glosą J.Borkowskiego - OSP 4/87/82, aprobowany przez B.Adamiak w : "Kpa - komentarz" - CH BECK 2004 s.620 nb 8 ).

Uzasadnienie tej decyzji obarczone jest pewnymi błędami, które jednak nie

miały wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c upsa). W szczególności z naruszeniem art. 107 § 3 kpa Kierownik Urzędu nie wskazuje w uzasadnieniu decyzji, gdzie przebywała na wysiedleniu Skarżąca wraz z rodziną. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie odpisu: zeznania Z.C. z dnia 24 listopada 2003 r.; zeznania F.F. z dnia 24 listopada 2003 r.; s. 2-3 dowodu osobistego B.N. nr [...]; ankiety- wniosku B.N. z 12 lipca 1960 r.; ankiety Z.N. z 3 maja 1952 r.; zaświadczenia Kierownika Stanu Cywilnego w M. z dnia 1 października 1997 r.- Rej.Szk.Woj. [...] ustalił, że B.N. z domu P. urodziła się dnia 2 kwietnia 1941 r. w Szymankowszczyźnie, w powiecie Mińsk Mazowiecki, dokąd w 1940 r. wysiedlono S.P. (dziadka Wnioskodawczyni) wraz z dziesięcioma członkami rodziny- w tym z matką Wnioskodawczyni- Z.N. z domu P. Szymankowszczyzna znajdowała się w okresie II wojny światowej na terenie Generalnego Gubernatorstwa ( art. 106 § 3 i 5 upsa; k. 4, 7-12 akt administracyjnych). Powołane odpisy dokumentów były wiarogodne i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności. Tym samym zbędnie Kierownik Urzędu rozważał przesłankę "urodzenia i pobytu z rodzicami deportowanymi do pracy przymusowej w III Rzeszy" (k. 21 akt administracyjnych), skoro Zainteresowana twierdziła, że ojciec Jej nie był z nimi na wysiedleniu (k. 20 akt administracyjnych), a nadto nigdy nie twierdziła, że Jej rodzina była była deportowana do pracy przymusowej w III Rzeszy.

Decyzja nie narusza prawa materialnego. Ustawodawca w art. 1 ust. 1ustawy zdefiniował pojęcie kombatanta, a nadto w art. 1 ust. 2, art. 2- 4 ustawy wyczerpująco określił, co uznał za działalność kombatancką, działalność równorzędną z kombatancką i co rozumie pod pojęciem represji w rozumieniu ustawy. Pobyt dziecka poczętego w łonie matki, umieszczonej w obozie przesiedleńczym w Łodzi nie stanowi przesłanki nabycia uprawnień kombatanckich dla osoby, która narodziła się już po opuszczeniu obozu przez matkę dziecka (odpowiednio- wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.4.1979- II URN 25/79).

Wobec powyższego należało orzec jak w punkcie II sentencji wyroku (art. 151 upsa).

/-/ M.Dybowski

jfs