Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1625/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z (...). lipca 2018 r. nr (...). po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku W. K. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. (dalej: ZUS, organ) utrzymał w mocy decyzję własną z (...). czerwca 2018 r. nr (...). w przedmiocie umorzenia składek.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. decyzją z (...). czerwca 2018 r. odmówił W. K. umorzenia składek z tytułu ubezpieczenia społecznego w łącznej kwocie 4243,55 zł, w tym na ubezpieczenie społeczne za okres maj-sierpień 2009 r. w wysokości 1575 zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres marzec - grudzień 2007 r., maj-sierpień 2009 r. w kwocie 2623,22 zł, na Fundusz Pracy za maj 2009 r w kwocie 45,26 zł.

ZUS wskazał, że wnioskiem z (...). kwietnia 2018 r. wnioskodawca wystąpił o umorzenie zaległych składek związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

We wniosku wskazał, że ubiega się o umorzenie zaległych składek za okres kwiecień-sierpień 2009r. w kwocie 2.034,78 zł, 4.897 zł, w kwocie 190,33 zł oraz za okres kwiecień 2006- grudzień 2007, motywując prośbę trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Podniósł, że brak środków finansowych uniemożliwia mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych oraz odpowiedniego leczenia, zaś pogarszający się stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy zarobkowej.

ZUS wskazał w związku z tym, że juz (...). listopada 2014 r. wnioskodawca zwrócił się z wnioskiem o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie przepisów ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551). Organ przypomniał w związku z tym, że(...). listopada 2014 r. wydana została decyzja nr (...). określająca warunki umorzenia należności z tytułu składek na FUS za okres styczeń 2008- luty 2009r. w łącznej wysokości 8.505,49 zł, na FUZ za ten sam okres w łącznej kwocie 5.072,47 zł oraz na Fundusz Pracy za okres maj 2008- luty 2009 w wysokości 727,zł. Od decyzji tej wnioskodawca wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P.

Wyrokiem z 9 stycznia 2018 r. sygn. akt. VI U 21/15 Sąd Okręgowy w P. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie, zaś wyrok uprawomocnił się (...). stycznia 2018.

Pismem z (...). marca 2018 r. Oddział ZUS w P. poinformował wnioskodawcę, że (...). stycznia 2019 r. mija termin na zapłatę należności niepodlegających abolicji w łącznej wysokości 14.305,47 zł oraz należnych kosztów egzekucyjnych.

ZUS dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji rodzinnej, życiowej i materialnej wnioskodawcy, przeanalizował obowiązujące przepisy prawa i odmówił umorzenia istniejących zaległości z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na koncie wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku tj. (...). kwietnia 2018 r., istnieje zadłużenie z tytułu zaległych składek w wysokości i za okresy wskazane w decyzji oraz należnych od tych kwot odsetek, wskazał również wysokość kosztów prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Organ stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017r. poz.1778, z późn. zm.) należności z tytułu nieopłaconych składek mogą być umarzane w całości lub w części jeśli uzna się, że są one całkowicie nieściągalne (art. 28 ust. 1 i 2 usus). Warunki całkowitej nieściągalności określa art. 28 ust. 3 powołanej ustawy, które nie zaistniały w przypadku wnioskodawcy, co powoduje brak możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie ww. przepisu.

Ponadto należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a usus w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczeń społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 dalej- rozporządzenie z 31 lipca 2003r. ), przy czym ZUS wskazał, że jakkolwiek w jego ocenie sytuacja strony, ustalona na podstawie omówionych w decyzji dokumentów i wyjaśnień strony, jest bardzo trudna, to jednak w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia należności.

Od przedmiotowej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Decyzją z (...). lipca 2018 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z (...). czerwca 2018 r.

W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, ZUS ponownie dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonał analizy przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie.

ZUS podkreślił, że stosownie do zapisów art. 24 ust. 2 usus należnościami z tytułu składek są składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na podstawie art.32 w/w ustawy do składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w zakresie ich poboru, egzekucji, wymierzenia odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na nieruchomościach, ruchomościach, prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

ZUS wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 2 usus Zakład może umorzyć należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, zgodnie z art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy, gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz w art. 361 pkt 1 ustawy 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233),

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201) ,

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu ,

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu

4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Odnosząc się kolejno do przytoczonych przesłanek organ stwierdził, że żadna z nich nie wystąpiła w sprawie, co powoduje brak możliwości umorzenia przedmiotowych należności na podstawie ww. przepisu. Podkreślił w szczególności, że wobec strony prowadzona jest egzekucja ze świadczenia rentowego i dotąd nie stwierdzono jej bezskuteczności z uwagi na brak majątku.

Ponadto organ stwierdził, że niezależnie od powyższego, należności Zakładu z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a usus w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

ZUS wskazał, że na podstawie złożonej dokumentacji ustalił, że wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności gospodarczej (...) sierpnia 2009r. Pobiera rentę w wysokości 772,35 zł brutto wypłacaną przez ZUS Oddział w P. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia na rzecz zaległych składek po 90,57 zł miesięcznie. Po uwzględnieniu obowiązkowych obciążeń tj. zaliczki na podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz potrąceń na rzecz należności dochodzonych w drodze egzekucji, wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 579,27 zł. Świadczenie przysługuje do 31 marca 2019r. Od 8 maja 2018r., wnioskodawca jest zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik w M. Sp. z o.o., w którym nie podjął zatrudnienia ze względów zdrowotnych ( co wynika z informacji podanych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy). Z danych zapisanych w bazie ZUS wynika, że wnioskodawca nadal widnieje w Centralnej Ewidencji Ubezpieczonych jako pracownik, w miesiącu maju 2018r. został za niego złożony, imienny raport miesięczny o należnych składkach /ZUS RCA/ z podstawą wymiaru składki 0zł,za czerwiec 2018r. z podstawą 210 zł. Ponadto złożone zostały imienne raporty miesięczne o przerwach w opłacaniu składek /ZUS RSA/ z kodem przerwy 151- tj. za okres usprawiedliwionej nieobecności w pracy bez prawa do wynagrodzenia lub zasiłku. Organ ustalił, że wnioskodawca jest osobą rozwiedzioną, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Stałe wydatki związane z utrzymaniem zostały określone przez niego na kwotę: opłaty eksploatacyjne 420 zł, leczenie 110 zł, podatek 42 zł- inne zobowiązania pieniężne nie zostały wykazane. Strona nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, boryka się z poważnymi problemami zdrowotnymi co wynika choćby z załączonej do wniosku o umorzenie karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z (...). grudnia 2017r.

ZUS wskazał ponadto, że strona jest właścicielem nieruchomości- działki nr (...). /tereny mieszkaniowe/ o pow. 0,0789 ha położonej w P. przy ul. (...)., zapisanej w księdze wieczystej nr (...). prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P.. Powyższa nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym o pow. 66 m kw i nie jest obciążona.

Strona posiadała również lokal mieszkalny nr (...). o pow.25 m kw. w P. przy ul. (...). /nr (...)./, który w wyniku umowy darowizny z listopada 2014 r. stał się własnością E. B.

W Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wg stanu na 19 lipca 2018r. strona figuruje jako właściciel samochodu osobowego B. z 1990r., O. z 2000r., samochodu ciężarowego I. z 1998r. i przyczepy lekkiej S. z 2010r.

W ocenie organu brak możliwości uzyskiwania dodatkowego źródła dochodu przez stronę, nie ma charakteru trwałego i nieodwracalnego, bowiem nadal pozostaje ona w stosunku pracy. Zatem nie jest wykluczone, że jej sytuacja finansowa nie ulegnie poprawie. Organ wskazał, że w odniesieniu do strony nie można mówić o nadzwyczajnej sytuacji wynikającej ze zdarzenia zewnętrznego, która przemawiałaby za umorzeniem składek. W związku z powyższym organ uznał, że nie zachodzą w sprawie przesłanki z § 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r.

Jeśli chodzi o przesłankę z § 3 pkt 3 rozporządzenia to ZUS wskazał, że strona boryka się z przewlekłymi problemami zdrowotnymi, co powoduje, że z uwagi na schorzenia ma ograniczone możliwości podjęcia zatrudnienia. Ze względu na stan zdrowia jest ona uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy do 31 marca 2019lr. jednak ta okoliczność nie może przemawiać za umorzeniem należności. W niniejszej sprawie nie występuje pozbawienie możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, bowiem strona pobiera świadczenie rentowe, które może być przedmiotem egzekucji w granicach przewidzianych przepisami prawa. Ponadto nadal pozostaje w stosunku pracy pomimo, że obecnie nie świadczy pracy.

Mając na względzie powyższe okoliczności organ uznał, że umorzenie należności z tytułu składek w obecnej chwili byłoby przedwczesne.

ZUS odniósł się także do zarzutu strony o kilkukrotnym uzyskaniu przez nią zaświadczeń o niezaleganiu w opłacaniu składek, i podkreślił, iż zaświadczenia te potwierdzały jedynie pewien stan faktyczny wynikający z dokumentacji lub danych, jakimi dysponował w danym momencie organ wydający zaświadczenie. Jeżeli zatem osoba zobowiązana nie zadeklarowała danej składki mimo obowiązku ustawowego, organ mógł w wydawanym na dany dzień zaświadczeniu potwierdzić brak zaległości, co nie oznaczało, że na niej nie będą ciążyć jakiekolwiek inne należności. Stan rozliczeń księgowych jest z zasady zmienny i zostaje modyfikowany pod wpływem wielu czynników, choćby korekt rozliczeń.

Od przedmiotowej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podkreślił, że zaległości, których dotyczy decyzja powstały w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną bez jego wiedzy przez inne osoby na jego szkodę. Wskazał, że ma 64 lata, jest chory, nie jest w stanie w sposób faktyczny wykonywać pracy ponieważ nie uzyskał pozytywnego zaświadczenia lekarskiego o zdolności do jej wykonywania. Jest jedynie zarejestrowany jako pracownik bez prawa do świadczeń. Utrzymuje się z renty, która jest dwukrotnie niższa niż minimum socjalne przewidziane dla jednej osoby. Brak środków uniemożliwia mu podjęcie właściwego leczenia jak również odżywiania się.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie.

Pismem z (...). lipca 2019 r. pełnomocnik wyznaczony dla skarżącego z urzędu uzupełnił skargę i wniósł o przyjęcie w poczet materiału dowodowego dołączonych doń dokumentów dotyczących skarżącego w postaci 2 kart informacyjnych leczenia szpitalnego, skierowania do szpitala z (...). czerwca 2019 r. oraz umowy o pracę na czas określony z (...). czerwca 2018 r. zawartej z M. sp. z o.o.

W uzupełnieniu skargi pełnomocnik zarzucił:

naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:

1. art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 p. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez odmowę umorzenia w całości należności z tytułu składek, w sytuacji gdy Skarżący wykazał, że nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociąga to do niego zbyt ciężkie skutki w postaci braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz jego stan zdrowia - przewlekłe choroby, pozbawiają go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

art. 7, 77 § 1 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:

sprzeczny z zasadą prawdy obiektywnej, brak wyczerpującego zbadania przez organ wszystkich okoliczności faktycznych związanych z rozpoznawaną sprawą, w szczególności sytuacji zdrowotnej i majątkowej skarżącego oraz okresu prowadzenia działalności gospodarczej,

nieprzeprowadzenie przez organ wnikliwej analizy sytuacji skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek warunkujących możliwość umorzenia należności z tytułu składek, przyjmując przy tym całkowicie bierną postawę w postępowaniu dowodowym, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty" stanowiące podstawy umorzenia,

całkowite pominięcie przez organ przy wydawaniu decyzji słusznego interesu obywatela i kierowanie się jedynie interesem społecznym, czyli dbałością o finanse ubezpieczeń społecznych, w sytuacji gdy interes ten jest sprzeczny z interesem obywatela i prowadzi do sytuacji, w której skarżący zmuszony jest żyć poniżej niezbędnego minimum socjalnego,

nieprzeprowadzenie przez organ pełnego, wszechstronnego postępowania dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji, opartej na uznaniu administracyjnym, noszącej znamiona dowolności,

2. art. 7, art. 9, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na przedmiot postępowania, w szczególności nie poinformowanie skarżącego o konieczności przedłożenia dokumentów potwierdzających jego stan zdrowia i sytuację majątkową, zwłaszcza wobec błędnego pouczenia w piśmie z dnia 13 kwietnia 2018 r., że art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie ma zastosowania do sprawy skarżącego,

3. art. 7 oraz 77 § 1 i § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nic uwzględnienie przez organ, jako faktu powszechnie znanego, iż w skład kosztów zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wchodzą przede wszystkim koszty wyżywienia, odzieży oraz podstawowych środków czystości i kosmetyków,

4. art. 7, art.8, art. 9, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozpoznanie przez organ sprawy w jej całokształcie i ograniczenie zakresu rozstrzygnięcia jedynie do należności z tytułu składek, z pominięciem odsetek i kosztów egzekucyjnych, bez wyjaśnienia w uzasadnieniu przyczyny takiego działania organu,

5. art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie przez organ decyzji, która nie zawiera rozstrzygnięcia o całości wniosku strony, który był podstawą wszczęcia postępowania, a brak jest podstaw do stwierdzenia, że jest to decyzja częściowa,

6. art. 138 § 1 p. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji wydanej w I instancji.

W uzasadnieniu złożonego uzupełnienia skargi pełnomocnik przedstawił argumenty przemawiające w jego ocenie za trafnością postawionych zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

skargę należało uwzględnić. Dokonując oceny prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia należy wskazać, że organ w sposób prawidłowy dokonał oceny dotyczącej braku istnienia przesłanek dotyczących całkowitej nieściągalności o jakich jest mowa w art. 28 ust.3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W sposób niewłaściwy natomiast, jak trafnie zarzucił pełnomocnik skarżącego, dokonał oceny przesłanek o jakich jest mowa w treści § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. W zakresie stanowiska organu w tym przedmiocie należy podzielić pogląd pełnomocnika skarżącego, że organ dopuścił się naruszenia treści art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.

Należy wskazać bowiem, że powinnością organu jest podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7 kpa), jego wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa) oraz dokonanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Należy podkreślić przy tym, że ocena materiału dowodowego jakkolwiek swobodna nie może być dowolna, co jest szczególnie ważne przy podejmowaniu decyzji uznaniowej. W przedmiotowej sprawie organ mając do dyspozycji zgromadzony materiał dowodowy wysnuł z niego wnioski, które budzą poważne zastrzeżenia co do ich prawidłowości, co miało znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia.

Przede wszystkim należy wskazać, że w zakresie ustalenia okoliczności dotyczących sytuacji życiowej strony, organ istotnie, co zarzuca pełnomocnik strony, nie przejawił inicjatywy w zakresie wyjaśnienia jakie są jej wydatki związane z innymi potrzebami życiowymi, niż stałe, miesięczne obciążenia. Trudno uznać za prawidłowe przyjęcie przez organ, że wydatki skarżącego zamykają się w ramach wydatków eksploatacyjnych, na leczenie i podatku – łącznie 572 zł, w sytuacji gdy do niezbędnych wydatków konieczne jest doliczenie wydatków związanych z wyżywieniem, ubraniem, środkami higieny osobistej i środkami czystości, abonamentu telefonicznego (przynajmniej minimalnego, czy telewizyjnego, który jeśli skarżący posiada telewizor jest obowiązkowy). Organ ustalił, że skarżący pobiera rentę w wysokości 772,35 zł brutto (netto 579,27zł), z której prowadzona jest na jego rzecz egzekucja kwoty 90,57 zł miesięcznie. W decyzji pierwszo-instancyjnej organ wskazał, że minimum socjalne związane z prowadzeniem 1-osobowego gospodarstwa przez emeryta wynosi 1132,21 zł, nadto, że organ ma świadomość tego tak jak i organ, który wydał zaskarżoną decyzję, że skarżący w rzeczywistości mimo, że był zarejestrowany jako pracownik, nie osiągał z tego tytułu dochodów. Mimo tego organ nie wyjaśnił przyczyn tej sytuacji i nie zażądał stosownych wyjaśnień od skarżącego w tym zakresie. Wiedza o tym, że skarżący nie uzyskał zaświadczenia lekarskiego zezwalającego na wykonywanie pracy, pozwoliłaby ZUS na uniknięcie bezzasadnych przypuszczeń co do tego, że sytuacja skarżącego pozwoli na wykonywanie pracy w przyszłości. Zaznaczyć także należy, że organ miał wiedzę co do przewlekłej choroby skarżącego (...) i jego złego stanu zdrowia, ponieważ wskazuje na tę okoliczność w decyzjach. Wiedział zatem, że ze złożonej przez skarżącego karty leczenia szpitalnego wynika konieczność zachowania diety cukrzycowej, która wiąże się z koniecznością spożywania ściśle określonych produktów, co wiąże się ze zwiększonymi kosztami związanymi z wyżywieniem. Mimo tej wiedzy niezależnie od braków w materiale dowodowym dotyczącym całości ponoszonych przez skarżącego kosztów i prognoz w zakresie faktycznej możliwości świadczenia pracy organ uznał, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki określone w § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Tymczasem na tle choćby tak ukształtowanego jak w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego w ocenie Sądu widać, że skarżący nie jest w stanie opłacić zaległych należności bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego, a stan jego zdrowia może uniemożliwiać mu pozyskanie dodatkowych środków na utrzymanie, które pozwalałyby na wywiązanie się z obowiązków wobec ZUS. W związku z powyższymi ustaleniami należy stwierdzić, że zdaniem Sądu sytuacja życiowa i materialna skarżącego, jest skrajnie trudna.

Nadto podkreślenia wymaga, że wniosek skarżącego dotyczył prośby o umorzenie kwot, które są zdecydowanie wyższe niż kwoty, których dotyczyła zaskarżona decyzja, zaś organ wskazując kwoty, które na dzień złożenia wniosku podlegały umorzeniu, nie wyjaśnił zaistniałej rozbieżności, nie wskazał okoliczności, z których wynika, że to właśnie kwoty o jakich mowa w decyzji, mogą wyłącznie podlegać umorzeniu, jak również nie rozstrzygnął w zakresie kwoty, stanowiącej różnicę pomiędzy żądaniem strony, a kwotą faktycznie podlegającą (zdaniem organu) umorzeniu. Ponadto organ wskazując na treść art. 24 ust.2 usus i dysponując niejasnym stanowiskiem strony w zakresie odsetek, nie wyjaśnił również tej kwestii – mimo, że z treści pisma skarżącego można było wnioskować, że jego intencją jest umorzenie, co do zasady istniejącego zadłużenia wobec ZUS. Trafny jest zatem również zarzut naruszenia treści art. 104 kpa. W tym stanie rzeczy w odniesieniu do wniosku strony organ powinien w sposób jednoznaczny zażądać od niej określenia jaki jest rzeczywisty zakres jej żądania i czy odnosi się ono również do pozostałych należności składkowych poza samymi składkami.

Organ odmawiając umorzenia składek uzasadnia to również okolicznością, że ich spłata może przybrać formę rat. Stanowisko to co do zasady jest słuszne, tym niemniej musi ono znajdować podstawy w realnych możliwościach ich spłaty, co choćby w bardzo ogólnym przybliżeniu organ powinien wskazać. Samo stwierdzenie, że jest taka możliwość bez porównania prawidłowo ustalonej wysokości zaległości, która mogłaby podlegać umorzeniu na datę złożenia wniosku i dochodów skarżącego, a tym samym istnienia rezerw na spłatę zadłużenia, nie jest wystarczające dla uznania zasadności stanowiska organu.

Zdaniem Sądu organ w przedstawionym stanie sprawy, mimo wskazywanych wyżej braków w materiale dowodowym, ocenił sytuację skarżącego w sposób dowolny i nieprawidłowo w tej sytuacji zastosował treść art. 138 § 1 pkt 1 ppsa, co nakazuje uchylenie zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uzupełni materiał dowodowy w szczególności w zakresie obecnego stanu zdrowia skarżącego (z dokumentów złożonych do Sądu wynika, że skarżący został skierowany na operację nowotworu), możliwości zatrudnienia i wykonywania pracy, jego rzeczywistych wydatków na utrzymanie, kwestii posiadanych pojazdów, ich wartości i rzeczywistej możliwości ich zbycia oraz wszechstronnie wyjaśni jakie jest faktyczne (na dzień złożenia wniosku o umorzenie), całościowe zadłużenie skarżącego wobec ZUS. Organ powinien mieć przy tym na uwadze, że jego decyzja nie może w sposób faktyczny dodatkowo pogłębić trudnej sytuacji skarżącego. W szczególności organ powinien mieć na względzie, że posiadana przez skarżącego nieruchomość, jest niewielka, służy zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych skarżącego, który jest osobą samotną i chorą, a ewentualna egzekucja z tego składnika majątkowego, prowadziłaby do uczynienia z niego beneficjenta systemu opieki społecznej, co nie powinno mieć miejsca.

Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa uchylił zaskarżoną decyzję.