Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 853/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.3, art. 21 ust.2 pkt 3, art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska SO del. Piotr Popek / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu realizacji programów rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu realizacji programów rolnośrodowiskowych.

W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał art. 61 a § 1, art. 141 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej: k.p.a.) art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 9 czerwca 2008 r. nr 98 poz. 634 ze zm.), art. 25 ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, ze zm.) w związku z § 22 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) oraz § 58 i § 46 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361).

Z akt sprawy wynika, że w dniu 14 maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek J. B. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. W dniu 21 listopada 2012 r. do Biura wpłynął odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika że J. B. zmarł w dniu 6 października 2012 r. czyli przed dniem wydania decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

W dniu 23 stycznia 2013 r. Z. B. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa . wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wyniku śmierci rolnika. Do wniosku zostały dołączone wymagane załączniki, w tym kserokopia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

W dniu 8 maja 2013 r. Z. B. dostarczyła do Biura Powiatowego ARiMR . prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego o nabyciu spadku wraz z oświadczeniami współspadkobierców o wyrażeniu zgody na wstąpienie strony na miejsce wnioskodawcy i przyznanie jej płatności.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR . na podstawie powyższych dokumentów wydał w dniu [...] maja 2013 r. postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu realizacji programów rolnośrodowiskowych na rok 2012 ze względu na złożenie wniosku po wyznaczonym terminie 3 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego, w wyniku którego zaistniało następstwo prawne.

Z. B. wniosła zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu realizacji programów rolnośrodowiskowych.

W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca oświadczyła, iż jej maż zmarł 6 października 2012 r. a wszystkie wymogi zawarte w planie rolnośrodowiskowym zostały zrealizowane przed jego śmiercią. Z. B. wyjaśniła również, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR . poinformował jej syna o konieczności zgłoszenia się do Biura Powiatowego w celu uzyskania informacji o warunkach przejęcia płatności po zmarłym mężu. W zażaleniu skarżąca zarzuciła, iż w czasie wizyty w Biurze Powiatowym została wprowadzona w błąd co do terminu złożenia wniosku transferowego. Na dowód załączyła odręczną notatkę, na której widnieją zapisy: "odpis skrócony aktu zgonu, 7 miesięcy – wniosek transferowy, postanowienie z Sądu lub akt poświadczenia o dziedziczeniu od notariusza".

Ponadto Z. B. poinformowała, że na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu jej męża, który Biuro Powiatowe ARiMR . uzyskało na swój wniosek, wstrzymano wypłatę płatności i wszczęło postępowanie z urzędu, nie informując o tym następców prawnych.

Dyrektor Oddziału Regionalnego . Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa opisanym na wstępie postanowieniem

z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie § 46 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 do postępowań wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją stosuje się przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.). Zgodnie zaś z § 22 ust. 2 tego rozporządzenia, wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w przypadku śmierci rolnika składa się w terminie 3 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego w wyniku którego zaistniało następstwo prawne.

Termin 7 miesięcy na który powoływała się Z. B. dotyczy płatności

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (art. 22 ust 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) oraz płatności ONW (§ 7 ust 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013).

Organ odwoławczy uznał, że z dołączonej do zażalenia notatki zawierającej spis dokumentów potrzebnych do złożenia wniosku o przyznanie płatności w przypadku śmierci wnioskodawcy nie wynika, jakiej sprawy dotyczy, gdyż wraz

z wnioskiem o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, Z. B. złożyła również wniosek o przyznanie płatności OB i ONW w przypadku śmierci wnioskodawcy. Wniosek ten został złożony w wymaganym terminie 7 miesięcy.

W przedmiotowej sprawie termin 3 miesięcy na złożenie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej upłynął w dniu 6 stycznia 2013 roku. Jest to termin prawa materialnego, który wiąże zarówno organ jak i stronę postępowania i nie podlega przywróceniu. Uchybienie terminowi materialnoprawnemu powoduje, że wygasają roszczenia spadkobiercy do płatności, o które ubiegał się spadkodawca.

Organ odwoławczy w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. stwierdził, że upływ terminu do złożenia wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania stanowi inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania.

Z. B. zaskarżyła powyższe postanowienie do sądu administracyjnego wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 6 i art. 9 k.p.a. w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 14 maja 2012 r. J. B. złożył wniosek

o przyznanie płatności rolno środowiskowej na rok 2012 r. Następnie w dniu 12 listopada 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR . wpłynęła informacja o jego śmierci. Skarżąca chcąc wstąpić w prawa zmarłego udała się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, który poinformował ją, iż w terminie 7 miesięcy ma przedłożyć odpowiednie dokumenty. Ponieważ w tym czasie skarżąca pozostawała pod silnym działaniem leków uspokajających, poprosiła o zapisanie powyższych informacji. Notatka w tym przedmiocie znajduje się w aktach sprawy. Skarżąca w dobrej wierze w oparciu o uzyskane od urzędnika informacje dokonała czynności zgodnie z przedstawionymi jej wymogami prawa.

Z. B. podniosła, że organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Ponadto organy powinny czuwać, by strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Skarżąca podkreśliła, że niedopełnienie wymogów ustawowych nie wynikało z jej niedopatrzenia lecz było następstwem błędnego pouczenia, jakie otrzymała od Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Za niedopuszczalne uznała więc postępowanie organu polegające na zignorowaniu informacji, jakie otrzymała na piśmie. W ocenie skarżącej nie spełnia wymogów wyznaczonych zasadami k.p.a. postępowanie organu, polegające na wprowadzeniu w błąd, który w konsekwencji uniemożliwił wstąpienie przez skarżącą w prawa zmarłego męża. Ponadto organ w żaden sposób nie informował rodziny zmarłego o prowadzonym postępowaniu. Skarżąca błędnie poinformowana przez organ została pozbawiona możliwości działania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego

. ARiMR wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 28 października 2013 r. sygn. akt I SA/Rz 735/13, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]

Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę po raz pierwszy termin określony w § 22 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. ma charakter procesowy. Jednoznacznie ustanawia on bowiem okres przewidziany dla następcy prawnego do wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, na miejsce wnioskodawcy.

WSA wyjaśnił, że organ odwoławczy zaliczył termin określony w § 22 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. do terminów prawa materialnego, bez podania jakichkolwiek argumentów dla uzasadnienia swojego stanowiska, zwracając uwagę na to, że przepisy nie określają skutków prawnych niedotrzymania terminu z § 22 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. Wykładnia powołanego przepisu dokonana przez organy odnośnie do charakteru określonego w nim terminu nie znajduje oparcia w jego literalnej wykładni, jak i w wykładni celowościowej oraz jest wykładnią wybitnie na niekorzyść beneficjenta. Z punktu widzenia wykładni celowościowej dopłaty są przewidziane do gospodarstwa rolnego, po to aby mogło ono produkować i rozwijać się gospodarczo. Sąd zauważył, że po śmierci wnioskodawcy, gospodarstwo to dalej istnieje, będzie dalej prowadzone, ale tylko przez żonę wnioskodawcy. Logiczne jest, że wskutek śmierci wnioskodawcy, sytuacja rodzinno-finansowa samej skarżącej, jak gospodarcza gospodarstwa rolnego stała się bardzo trudna i pozbawianie w tej sytuacji gospodarstwa dopłat jest niecelowe, a nawet szkodliwe.

Sąd odnosząc się do okoliczności, że po ustaleniu, iż określony w § 22 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. termin ma charakter terminu prawa materialnego, organy nie prowadziły już postępowania dowodowego w kierunku ustalenia, czy skarżąca – zgłaszająca się w połowie października 2012 r. do Kierownika Biura ARiMR – została błędnie poinformowana odnośnie terminu, w jakim ma wstąpić do toczącego się postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę, że w piśmie z 4 czerwca 2013 r. organ przyznał, że skarżąca zgłosiła się do niego w połowie października 2012 r. W tym piśmie zawarto stwierdzenie, że "Planowane były zmiany rozporządzenia PRŚ w zakresie terminu zgłoszenia wniosku po śmierci wnioskodawcy, więc złożenie takiego wniosku wydawało się zasadne".

Z tych powodów WSA uznał, że organy naruszyły zasady procesowe określone w art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, zalecając, by przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy dokładnie ustaliły, czy zaistniały okoliczności świadczące o błędnym pouczeniu skarżącej o terminie wstąpienia do toczącego się postępowania, a w wypadku ich zaistnienia rozważyły możliwość pouczenia skarżącej o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Dyrektor Oddziału ARiMR zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego zmianę w całości przez oddalenie skargi Z.B., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Wnoszący skargę kasacyjną organ zarzucił wyrokowi:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 22 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., polegające na błędnym przyjęciu, w oparciu o wykładnię celowościową, że termin regulowany przez ten przepis należy do terminów prawa procesowego, a nie terminów prawa materialnego, oraz

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 k.p.c., polegające na całkowicie dowolnej ocenie dowodów i na przyjęciu za dowód notatki nie będącej notatką urzędową, nie zawierającej podpisu ani daty sporządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę wyrokiem z dnia 14 maja 2015 r. sygn. II GSK349/14 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Sąd II instancji zaakcentował, że istota problemu występującego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, jaki charakter prawny ma termin do złożenia wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, ustanowiony w § 22 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r., oraz określenia skutków naruszenia tego terminu, przeprowadzając wywód odnośnie kryteriów podziału terminów na materialne i procesowe. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego), w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu). Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Upływ terminu materialnego skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uznać, że wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy jest wnioskiem następcy prawnego o udzielenie pomocy w takim zakresie, w jakim ubiegał się o pomoc zmarły rolnik, zaś wstąpienie do postępowania jest realizacją tej woli otrzymania pomocy (płatności). Działanie następcy prawnego zmarłego rolnika nie stanowi więc tylko czynności procesowej polegającej na wstąpieniu do toczącego się postępowania administracyjnego, ale przede wszystkim jest czynnością prawa materialnego polegającą na złożeniu wniosku o udzielenie pomocy w danym roku. Termin do dokonania tej czynności jest więc terminem prawa materialnego.

Zatem wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych należało składać w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. od 15 marca do 15 maja (§ 17 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. w związku art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego [Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm.; dalej: ustawa o płatnościach]), i co istotne i co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny – termin ich składania nie podlega przywróceniu (§ 17 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r. w związku art. 18 ust. 3 ustawy o płatnościach).

Na podjęcie tej czynności, w stanie prawnym obowiązującym w rozpoznawanej sprawie, następca prawny (skarżąca Z. B.) miał 3 miesiące od dnia śmierci rolnika (męża). Po upływie terminu uprawnienie następcy prawnego do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w danym roku wygasło, a czynność dokonana po upływie terminu jest bezskuteczna.

Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wyartykułował w uzasadnieniu, że wstąpienie następcy prawnego zmarłego rolnika do postępowania wszczętego na skutek wniosku spadkodawcy nie jest czynnością procesową w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a. bowiem ekspektatywa uzyskania płatności rolnośrodowiskowej nie jest dziedziczna. Działanie następcy prawnego stanowi jednocześnie czynność prawa materialnego (wyrażenie woli uzyskania płatności rolnośrodowiskowej w danym roku przez złożenie wniosku) i czynność procesową (wstąpienie do postępowania administracyjnego, celem jego kontynuacji), zaś termin do podjęcia tego działania ma charakter terminu prawa materialnego, w konkluzji stwierdzając, że upływ terminu prawa materialnego uniemożliwia skuteczne złożenie wniosku, wstąpienie do postępowania i uzyskanie płatności rolno środowiskowej, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę Z. B. doszedł do nietrafnych wniosków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR odpowiada prawu.

Pierwszą kwestią do której należy odnieść się jest charakter terminu przewidzianego w § 22 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 . Przypomnieć należy, że stanowi ów przepis, że wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w przypadku śmierci rolnika składa się w terminie 3 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego w wyniku którego zaistniało następstwo prawne. W niniejszym postępowaniu wskutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2015 r. sygn. II GSK349/14 kwestia ta jest przesądzona. W ślad za sądem naczelnym przyjąć należy, zgodnie ze stanowiskiem organów reprezentowanym w niniejszej sprawie, że jest to termin prawa materialnego.

Ustawodawca zakreślił sztywny, stanowczy okres przewidziany dla następcy prawnego rolnika do wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, w miejsce tegoż rolnika - wnioskodawcy.

Specyfika postepowań administracyjnych toczących się przed organami ARiMR w zakresie przyznania określonego wsparcia finansowego wymaga od stron tego postępowania i innych osób w nim uczestniczących, większej dbałości w prowadzeniu swoich spraw indywidualnych. Większa staranność stron determinowana jest także określeniem wielu terminów do podjęcia określonych czynności prawnych przewidzianych w przepisach prawnych regulujących przedmiotowe postępowania jako terminów prawa materialnego. Także wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej przez następcę prawnego powinien być złożony w ściśle określonym terminie, w tym wypadku 3 miesięcy od dnia wystąpienia zdarzenia prawnego w wyniku którego zaistniało następstwo prawne (otwarcie spadku). Wskutek złożenia wniosku następca prawny – spadkobierca wyraża wolę otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w danym roku i tym samym wolę kontynuacji postępowania wszczętego przez zmarłego rolnika. Po upływie terminu 3 miesięcy od śmierci rolnika uprawnienie jego następcy prawnego do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej w danym roku wygasło, a czynność dokonana po upływie terminu jest bezskuteczna.

W przedmiotowej sprawie termin 3 miesięcy na złożenie wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej liczony od daty śmierci rolnika po złożeniu wniosku o przyznanie tej płatności a więc od daty 6 października 2012 r. upłynął w dniu 6 stycznia 2013 roku. Skarżąca wniosek transferowy złożyła w dniu 23 stycznia 2013 r..

Celem ustanowienia takiego charakteru terminu do złożenia przedmiotowego wniosku jest zapewnienie stabilizacji stosunku prawnego, poprzez ostateczne i pewne ukształtowanie praw i obowiązków podmiotów tego stosunku w ściśle określonym czasie. Tak oznaczony termin wyznacza cezurę, po upływie której następuje wygaśnięcie praw lub obowiązków albo uzyskanie takich praw lub nałożenie obowiązków staje się niemożliwe.

Nie można się zgodzić ze stanowiskiem skarżącej, że organy w niniejszej sprawie naruszyły przepisy prawa procesowego a to art. 6 k.p.a. i art. 9 k.p.a. statuujące zasady legalności działania oraz informowania stron i pozostałych uczestników postepowania.

Postępowania administracyjne toczące się przed ARiMR w zakresie instrumentów finansowych jak płatności bezpośrednie, rolnośrodowiskowe czy pomoce finansowe przyznawane w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich charakteryzują się dużym stopniem formalizmu oraz pewną specyfiką uregulowań, które mają to postepowanie przyśpieszyć, nakładając więcej obowiązków na osoby, które się o takie wsparcie ubiegają. Obsługa wniosków rozpatrywanych przez ARiMR dotyczących płatności rolnośrodowiskowych odbywa się w trybie przepisów art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 21 ustawy dnia 7 marca 2007 r o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich . Art. 21 ust. 2 pkt 3 cytowanej ustawy dnia 7 marca 2007 r. nakłada na organy Agencji obowiązek udzielenia stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, ale na żądanie stron, z kolei art. 21 ust 3 nakłada na strony ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi określone skutki prawne.

Jak wynika z lektury akt postępowania przed organami ARiMR oraz z twierdzeń samej Skarżącej, takie pouczenie co do sposobu zachowania się po śmierci swojego męża, który za życia złożył wniosek o przyznanie stosownych płatności, Skarżąca otrzymała. Brak zrozumienia, czy nawet błędne zrozumienie otrzymanych pouczeń nie może wpływać na bieg terminu do złożenia przedmiotowego wniosku następcy prawnego. Takich pouczeń udziela się w niezbędnym zakresie i na żądanie strony, co jest redukcją obowiązków organu w stosunku do zasad obowiązujących w k.p.a. Pracownik organu nie miał obowiązku upewniać się, czy pouczenie to zostało należycie zrozumiane. Na dowód błędnego pouczenia, wprowadzenia w błąd przez organ jak tego chce skarżąca, przedstawiła niepodpisaną notatkę, która, i tu trzeba zgodzić się z organem odwoławczym, nie stanowi dowodu twierdzeń Skarżącej. Z treści owej notatki nie wynika jasno jakiej sprawy dotyczy, gdyż wraz z wnioskiem o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, Skarżąca złożyła również wnioski o przyznanie płatności bezpośredniej i ONW w przypadku śmierci swojego męża - wnioskodawcy, a termin do złożenia wniosków transferowych w przypadku tych płatności wynosi rzeczywiście 7 miesięcy. Jeśli skarżąca wysłuchująca owych pouczeń udzielonych jej przez pracownika Agencji znajdowała się, jak twierdzi, pod wpływem działania środków psychotropowych, powinna jeszcze raz upewnić się czy należycie zrozumiała wszystkie pouczenia w czasie gdy działanie takich środków ustało, ergo posłużyć się w tym celu inną osobą.

Z tych wszystkich względów, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz.270 z późń. zm.), skargę oddalił.