Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 489/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 216
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur-Selwa Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi J. K. i M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 489/18

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi M. K. i J. K. jest decyzja Wojewody z [...] lutego 2018 r. nr [...] dotycząca odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy, M. K. wnioskiem z [...] lutego 2012 r., zaś R. G. jako opiekun prawny J. K. wnioskiem z [...] kwietnia 2012 r. zwrócili się do Starosty [...] o zwrot działki oznaczonej nr 2344, odpowiadającej obecnie częściom działek ewidencyjnych nr 32/25 oraz nr 32/23, położonych w N., gm. [...].

Po rozpatrzeniu tych wniosków Starosta decyzją z [...] marca 2013 r.

nr [...] odmówił zwrotu tych nieruchomości. Wskutek złożonych odwołań Wojewoda decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] ponownie orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości. Na skutek odwołania J. K. i M. K., Wojewoda decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na skutek skargi J. K. w sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z 8 października 2014 r. II SA/Rz 244/14 uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W wyroku tym Sąd nakazał organom podjęcie działań ukierunkowanych na ustalenie celu wywłaszczenia sprzed daty sprzedaży nieruchomości oraz uzupełnienie materiału dowodowego poprzez włączenie do niego aktualnego wypisu i wyrysu z mapy ewidencji gruntów i budynków oraz wyrysowanie na nim granic nieruchomości objętej wnioskiem zwrotowym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, jednakże decyzja ta w administracyjnym toku instancji wskutek odwołania M. K. została uchylona mocą decyzji Wojewody z [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. (jako zasadniczy powód wskazano brak wykonania zaleceń zawartych w w/w wyroku WSA w Rzeszowie w zakresie ustalenia celu wywłaszczenia).

Kolejną decyzją z [...] grudnia 2015 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, wskazując, że na ww. działkach został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Wojewoda podzielając ustalenia dokonane przez organ I instancji, decyzją

z [...] stycznia 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty.

Wskutek złożonej skargi w sprawie ponownie orzekał WSA w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 15 listopada 2016 r. II SA/Rz 249/16 uchylił decyzję Wojewody z [...] stycznia 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z [...] grudnia 2015 r. Sąd uznał, że organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego oraz nie wykonały w pełni wcześniejszych wytycznych. Wskazał, że teza Wojewody, iż celem wywłaszczenia przedmiotowej działki była budowa sztucznego zbiornika wodnego, którego jedną z funkcji stanowiło wykorzystanie w celach sportowo – rekreacyjnych, jest zbyt ogólnikowa. Podkreślił, że zmiana planu zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza dokonana uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1968 r. dotycząca terenu pod ośrodek sportów wodnych jest istotna dla ustalenia celu wywłaszczenia. Sąd zaznaczył, że organy wbrew wytycznym nie wykreśliły terenu przeznaczonego pod budowę zbiornika wodnego i budowę ośrodka sportowo – rekreacyjnego w granicach wynikających

z archiwalnej dokumentacji na aktualnej mapie ewidencyjnej.

Po ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] - wydaną na podstawie art. 136, art. 137, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147, dalej: u.g.n.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: K.p.a.) - orzekł o odmowie zwrotu na rzecz M. K. oraz J. K. nieruchomości położonej w N., stanowiącej własność Gminy [...], oznaczonej jako dawna działka nr 2344 o pow. 0,3539 ha, odpowiadającej obecnym działkom ewidencyjnych nr 32/25 i nr 32/23.

W uzasadnieniu - przedstawiając szczegółowo przebieg postępowania i dokonane ustalenia - wskazał na wykonanie wytycznych Sądu zawartych w wydanych

w sprawie wyrokach. Odnosząc się do meritum sprawy wyjaśnił, że na podstawie dokumentów otrzymanych z Archiwum Państwowego Oddział w [...] bezspornie należy uznać, że przed dniem [...] lutego 1969 r. (data sporządzenia aktu notarialnego wykupu działki nr 2344) celem wywłaszczenia była budowa ośrodka sportów wodnych ze sztucznym zbiornikiem wodnym (aktualnie nazwany jako teren rekreacyjno-wypoczynkowy). Na podstawie zeznań świadków, wizji lokalnej, decyzji komunalizacyjnej z [...] lutego 1993 r. i protokołu przejęcia przedmiotowej nieruchomości na własność przez Gminę [...] od Zakładów [...] z [...] grudnia 1992 r., stwierdzono, że cel ten został zrealizowany a działka nie może podlegać zwrotowi.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. K. i J. K. zarzucając naruszenie art. 136 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 137 u.g.n. poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie sprowadzające się do uznania, iż doszło do realizacji celu wywłaszczenia na objętej wnioskiem zwrotowym nieruchomości.

Zdaniem odwołujących organ nietrafnie twierdzi, że celem wywłaszczenia była budowa ośrodka sportowego (rekreacyjno-wypoczynkowego), podczas gdy

z postanowienia Prezydium PRN - Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury

w [...] z [...] kwietnia 1967 r. ([...]) wynika, że przedmiotem inwestycji jest sztuczny zbiornik na terenie [...], bez podania na jakich działkach ma być zlokalizowany. Akt notarialny z [...] lutego 1969 r. nie zawiera informacji, że celem wywłaszczenia działki nr 2344 jest budowa ośrodka wypoczynkowego.

Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11,

art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 K.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie z góry założonej tezy o braku podstaw do zwrotu nieruchomości. Wobec powyższego zawnioskowano o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, ewentualnie

o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przy wyłączeniu od jej rozpoznania Starosty [...].

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. - wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) - Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że cel wywłaszczenia jakim była budowa Ośrodka Rekreacyjno-Sportowego w [...] został zrealizowany, a zatem wywłaszczona nieruchomość nie podlega zwrotowi.

Wskazał, że w treści aktu notarialnego którym były właściciel P. K. zbył

w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości położoną

w N. działkę nr 2344 na rzecz Skarbu Państwa, nie wskazano celu jej nabycia.

Wnioskodawczynie są następcami prawnymi P. K., przy czym zgodnie

z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] marca 2000 r. [...], R. G. został ustanowiony opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej J. K., a na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] [...] z [...] marca 2017 r. uzyskał zezwolenie na wystąpienie w jej imieniu z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

Organ odwoławczy uznał słuszność stanowiska Starosty o zrealizowaniu celu wywłaszczenia, a tym samym braku podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Cel wywłaszczenia został ustalony na podstawie wydanego

[...] kwietnia 1967 r. przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium PRN w [...] postanowienia nr [...] o wyrażeniu zgody na propozycję lokalizacyjną (do którego to odniesienie zawarte zostało

w podpisanym przez P. K. akcie notarialnym) oraz załącznika graficznego

w postaci wyrysu z mapy katastralnej gm. kat. D. W wymienionym postanowieniu ustalono lokalizację szczegółową dla sztucznego zbiornika wodnego. Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z [...] października 1968 r. wyrażono zgodę na odstępstwo od ogólnego planu perspektywicznego miasta [...] i teren o sygn. A76US przeznaczono pod teren ośrodka sportów wodnych ze zbiornikiem umożliwiającym przeprowadzanie prób silników Zakładów [...], urządzony tak, aby po okresie perspektywy bez dodatkowych inwestycji można było zlikwidować przeprowadzanie prób silników do łodzi.

Wojewoda wskazał także, że dokumentacją która wskazuje szczegółowy cel wywłaszczenia są m.in.:

- pisma Spółdzielni "[...]" z lat 1969 - 1972, gdzie inwestycje wokół sztucznego zbiornika w N. określono jako "ośrodek wypoczynkowy", "ośrodek sportowo - turystyczno - wypoczynkowy", "ośrodek rekreacyjno-wypoczynkowy";

- "Plan Zagospodarowania Ośrodka Rekreacyjno - Sportowego w N."

z którego wynika, iż na wywłaszczonej działce planowano utworzenie campingu, plaży oraz komunikacji, co w pełni odpowiada zagospodarowaniu nieruchomości widocznym na zdjęciach lotniczych z lat 1978 oraz 1987 udostępnionych przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...];

- dokument pod nazwą "Granice Ośrodka Sportowo - Rekreacyjnego w N. przy ul. [...]" z [...] listopada 1972 r. z którego wynika, iż wnioskowana do zwrotu nieruchomość znajduje się w granicach ośrodka.

Wojewoda zauważył ponadto, że przeprowadzone dowody z przesłuchania świadków pozwoliły na wywiedzenie wniosku, że celem wywłaszczenia była budowa Ośrodka Rekreacyjno - Sportowego w N., co nie stoi w sprzeczności

z zapisami postanowienia z [...] kwietnia 1967 r. (powołanego w akcie notarialnym), gdyż zasadnym jest uznanie, że właściwe funkcjonowanie sztucznego zbiornika wodnego wymaga również dokonania koniecznych inwestycji w jego otoczeniu.

Wojewoda podał także, że przedmiotowa nieruchomość była jedną z trzech wywłaszczonych (nabytych) na podstawie aktu notarialnego z [...] lutego 1969 r.

Z powołanego w nim postanowienia lokalizacyjnego z [...] kwietnia 1967 r. wraz

z załącznikiem graficznym wynika, że niewątpliwie teren ówczesnej działki nr 2344 znajdował się poza granicami opracowania. W ocenie Wojewody okoliczność ta nie może być wystarczająca do uznania nieruchomości za zbędną i orzeczenia o jej zwrocie. Stosownie bowiem do art. 137 ust. 1 i art. 216 u.g.n., kryterium według którego oceniana jest zbędność nieruchomości to cel określony w decyzji (akcie notarialnym) o wywłaszczeniu. Gdyby uznać, że o celu wywłaszczenia przesądza tylko treść postanowienia lokalizacyjnego, to konsekwentnie stwierdzić by należało, że skoro nieruchomość nie była objęta postanowieniem realizacyjnym, to została nabyta bez żadnego celu, a więc nie miałyby w tym przypadku zastosowania ww. przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości. Na podstawie dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie można wywnioskować, iż nabycie nieruchomości nastąpiło bez związku z celem uzasadniającym wywłaszczenie, brak jest np. potwierdzenia, iż to właściciele dążyli do sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Skoro bowiem zgodnie z obowiązującym w dacie zawarcia umowy kupna - sprzedaży prawem, uzyskanie przeznaczonej na cel publiczny nieruchomości mogło nastąpić zarówno w drodze umowy cywilnoprawnej jak i decyzji administracyjnej, to fakt wskazania w akcie notarialnym ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach

i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz ustalenia organu I instancji dotyczące celu przesądzają o przymusowym trybie nabycia przez Skarb Państwa tej nieruchomości.

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie cel uzasadniający wywłaszczenie należało określić pośrednio na podstawie postanowienia lokalizacyjnego wymienionego w akcie notarialnym oraz bezpośrednio na podstawie zgromadzonej dokumentacji w postaci wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej, map planistycznych oraz korespondencji prowadzonej przez Z[...] dot. przedmiotowej inwestycji.

Wojewoda zaznaczył także, że o fakcie, iż projektowany sztuczny zbiornik wodny miał być przeznaczony również na cele sportowo - rekreacyjne świadczy treść zalegającego w aktach sprawy pisma Zakładów [...] nr [...] z [...] kwietnia 1967 r. skierowanego do PPRN w [...], a będącego wnioskiem o wydanie decyzji o lokalizacji szczegółowej inwestycji. Nie budzi wątpliwości także fakt, że inwestycja została wykonana. Z dokumentacji fotograficznej przekazanej przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej wynika, że nie nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia. Wywłaszczona działka została przeznaczona w części pod plażę, ścieżki i pole kempingowe.

Wywłaszczenie miało miejsce [...] lutego 1969 r., a realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła w terminach wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. Świadczą o tym dokumenty, np. pismo z [...] kwietnia 1973 r. nr [...] skierowane przez Zjednoczenie Przemysłu Precyzyjnego do Ministerstwa Przemysłu Maszynowego dotyczące wyrażenia zgody na wywłaszczenie gruntów pod dalszą rozbudowę istniejącego Ośrodka Rekreacyjno - Wypoczynkowego w N., publikacje prasowe, zeznania świadków oraz zdjęcie lotnicze z [...] października 1978 r. Z zeznań świadka A. S. wynika, iż inwestycja została zakończona co najmniej w roku 1977, zaś z zeznań świadka C. K. wynika, iż w 1976 r. ośrodek był już częściowo zrealizowany, a sama realizacja inwestycji rozpoczęła się przed rokiem 1970.

Reasumując Wojewoda podał, że ocena zebranego materiału dowodowego potwierdziła słuszność rozstrzygnięcia organu I instancji. Zarzuty odwołań są niezasadne, a materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne ustalenie, że celem wywłaszczenia była budowa sztucznego zbiornika wodnego, którego jedną z funkcji stanowiło wykorzystanie w celach sportowo – rekreacyjnych.

Skargę na decyzję Wojewody z [...] lutego 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie - za pośrednictwem pełnomocnika (adwokata) - złożyła M. K. oraz J. K., zarzucając:

1) naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 136 ust. 1, 3 i 4, art. 137

ust. 1 u.g.n. przez ich błędną wykładnię i zastosowanie sprowadzające się do utrzymania w mocy decyzji Starosty i uznanie, że zalegające w aktach dowody wskazują na to, że nieruchomość została wywłaszczona w celu wybudowania Ośrodka Rekreacyjno - Wypoczynkowego w [...] jak również, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w ustawowych terminach uzasadniających odmowę zwrotu, podczas, gdy:

- brak jest jednoznacznych dowodów, że nieruchomość skarżących należała do ewentualnie projektowanego ośrodka wypoczynkowego, gdyż z postanowienia

z [...] kwietnia 1967 r. oraz z załącznika graficznego - mapy wraz z zaznaczonym terenem inwestycji wynika, że działka nr 2344 nie była nim objęta i nie dotyczyła jej inwestycja w postaci zbiornika wodnego. Wprawdzie z pisma Z[...]

z [...] kwietnia 1967 r. wynika, iż planowany zbiornik wodny znajduje się na terenach przewidzianych pod urządzenia rekreacyjno - wypoczynkowe, to jednak w dalszej części tego pisma wskazano, że dotyczy to terenu o pow. ok 6 ha i planowane jest tam w pierwszej kolejności utworzenie toru prób silników wodnych produkowanych przez Z[...], a dopiero w dalszej kolejności ośrodka sportów wodnych, co nie obejmowało swoim zasięgiem działki nr 2344. Fakt, że wybudowano w okolicy działki ośrodek wypoczynkowy nie oznacza, że taki był również cel wywłaszczenia przedmiotowej działki, tym bardziej że cel ten został zrealizowany,

- świadek C. K. wskazuje, że zbiornik wodny był w pierwszej kolejności przeznaczony na teren Zakładów [...], gdzie później prowadzono testy napędów łodzi (ok. lat 70-tych),

- zakres inwestycji nie dotyczył nieruchomości objętej wnioskiem, gdyż wszelkie decyzje, mapy, jak również zeznania świadków dotyczą ośrodka wypoczynkowego, który usytuowany był na działce sąsiedniej. C. K., który przejął obowiązki Zastępcy Dyrektora w 1976 r. zeznał, że wtedy ośrodek był tylko częściowo zabudowany, a teren ośrodka nie był ogrodzony gdyż "nie było potrzeby ogrodzenia, bo teren miał być dostępny dla wszystkich", budynki w dacie objęcia przez tegoż świadka stanowiska były w stanie surowym, dalsze prace prowadzone były do 1982 r. Gdyby nawet więc przyjąć że celem wywłaszczenia było wybudowanie ośrodka, to cel ten nie został zrealizowany w okresie 10 lat od daty kiedy decyzja z dnia [...] kwietnia 1967 r. mogła stać się ostateczna,

- z dokumentacji zdjęciowej wynika, że na nieruchomości objętej wnioskiem nie zostały wykonane i posadowione żadne urządzenia, nieruchomość zarośnięta jest drzewami (samonasadzenia) i do 2013 r. nie była zagospodarowana,

- dowody zgromadzone w sprawie wskazują że przedmiotowa nieruchomość nie była w żaden sposób wykorzystana do 2013 r., kiedy to w trakcie niniejszego postępowania o zwrot nieruchomości Gmina [...], działając metodą faktów dokonanych oraz próbując "tworzyć" dowody na potrzeby niniejszego postępowania (protokół wizji lokalnej z [...] lutego 2013 r. gdzie organ prowadzący postępowanie ujawnia na nieruchomości objętej wnioskiem alejki spacerowe, których w tym okresie tam nie było, a których budowa zaczęła się dopiero w sierpniu - wrześniu 2013 r.) rozpoczęła na przedmiotowej nieruchomości inwestycję - budowę alejek;

2) naruszenie art. 11 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji i wyjaśnienia zasadności przesłanek jakimi kierował się organ, brak odniesienia się do zarzutów odwołania;

3) naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wytycznych zawartych w wyroku WSA z 15 listopada 2016 r., ogólnikowe odniesienie się do treści postanowienia z 26 kwietnia 1967 r. oraz załączników graficznych, brak odniesienia się do dokumentów świadczących o przewidywanej zmianie basenu do prób silnikowych na basen kąpielowy.

W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących zawnioskował o uchylenie decyzji Wojewody z [...] lutego 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji Starosty

z [...] sierpnia 2017 r. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu wywiedziono, że na powierzchni przedmiotowej nieruchomości nie istnieją żadne elementy architektury wskazujące, by była ona wykorzystana zgodnie z celem dla którego została wywłaszczona. Do 2013 r. nie było tam alejek spacerowych ani pasów zieleni. Działka była całkowicie opuszczona i zaniedbana, porastając drzewami samosiejkami różnej wielkości i wieku, wyrosłymi w sposób świadczący, że nie były one posadzone według jakiegoś planu. Widok nieruchomości świadczy o tym, że od czasu gdy została wywłaszczona, nie została w żaden sposób zagospodarowana. Ponadto inwestycja nie została rozpoczęta przed upływem 7 lat

i nie została zrealizowana przed upływem lat 10 od uprawomocnienia się decyzji wywłaszczeniowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). W myśl art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Przedmiot kontroli Sądu stanowiła decyzja Wojewody z [...] lutego 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z [...] sierpnia 2017 r. o odmowie zwrotu na rzecz M. K. i J. K. nieruchomości położonej w obr. N., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr 2344, odpowiadającej obecnie części działek nr 32/25 i 32/23.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że działania organów podejmowane w niniejszej sprawie były już dwukrotnie przedmiotem oceny sądowej; w wydanych wyrokach WSA w Rzeszowie wskazywał na konieczność wnikliwego ustalenia celu wywłaszczenia, jako warunkującego uznanie jego realizacji bądź zbędności nieruchomości uzasadniającej jej zwrot.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami co do dalszego postępowania determinuje działania dalsze działania organu podejmowane w kierunku rozstrzygnięcia sprawy. W tym zakresie w szczególności istotne pozostają wskazania zawarte w ostatnim z wydanych w sprawie wyroków

o sygn. II SA/Rz 249/16, w którym Sąd stwierdzając brak wykonania w pełni swych wcześniejszych wytycznych wskazał m.in. na konieczność ustalenia przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego przed zawarciem

[...] lutego 1969 r. aktu notarialnego jej sprzedaży oraz wpływu na ostateczny charakter planowanej inwestycji zmiany tego planu.

W kontekście powyższego Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno decyzja Wojewody jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji w wyniku realizacji powyższych wytycznych wydane zostały

w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny, a zawarte w nich rozstrzygnięcia odpowiadają zastosowanym przepisom prawa materialnego (z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, za oczywistą omyłkę uznano powołanie w jej podstawie prawnej art. 138 § 2 K.p.a. dotyczący uchylenia w całości przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów administracji stanowiły przepisy u.g.n. Stosownie do art. 136 ust. 3 tej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 u.g.n).

Zgodnie z jej art. 216, przepisy rozdziału 6 działu III ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie m. in. art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości; przepis ten wskazany został w akcie notarialnym z [...] lutego 1969 r. jako podstawa zbycia przez P. K. działki nr 2344 Skarbowi Państwa – Zakładom [...].

W kontekście sprawy jest to o tyle istotne, że w akcie notarialnym nie wskazano celu nabycia (wywłaszczenia), powołując się jedynie na lokalizację wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej

w [...] z dnia [...] kwietnia 1967 r. nr [...]. Mimo więc że formalnie do zbycia tej nieruchomości przez byłego właściciela doszło w wyniku umowy sprzedaży, na mocy art. 216 u.g.n. należy temu zbyciu przypisać skutek wywłaszczenia, ustalając jego cel i oceniając jego realizację na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza tego który odnosił się do okoliczności mających miejsce przed datą zbycia.

Punkt wyjścia w tym zakresie niewątpliwie stanowi mająca formę postanowienia w/w lokalizacja z dnia [...] kwietnia 1967 r., akceptująca zgłoszoną propozycję Zakładów [...] z [...] kwietnia 1967 r. dotyczącą budowy sztucznego zbiornika wodnego z przeznaczeniem na: urządzenie toru do prób silników wodnych produkowanych przez ten zakład, ośrodka sportów wodnych, sportu wędkarskiego oraz wypoczynku po pracy (planowana powierzchnia całej inwestycji określanej jako sztuczny zbiornik wodny określona została we wniosku Z[...] na ok. 6 ha, zaś samego zbiornika na ok. 2,07 ha). W postanowieniu tym wskazano, że projektowany zbiornik położony jest na terenie oznaczonym w planie ogólnym symbolem A14RP (teren istniejących upraw rolnych adoptowany, przeznaczony na tereny rozwojowe miasta). Jednocześnie z zawartego w tym postanowieniu zapisu wynika, że lokalizacja całego sztucznego zbiornika oznaczona została na załącznikach graficznych stanowiących odrysy z mapy katastralnej linią czerwoną ciągłą, zaś projektowany zbiornik linią czerwoną przerywaną. Analiza tych załączników wskazuje, że sam projektowany zbiornik znajduje się w centralnej części całego obszaru planowanej inwestycji, która - na co zwrócił uwagę Wojewoda

w zaskarżonej decyzji – nie obejmowała działki nr 2344, aczkolwiek bezpośrednio

z nią sąsiadowała (od strony północnej tej działki).

Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, stojący u podstaw zamierzonej inwestycji i wynikający pośrednio z w/w dokumentów pierwotny wiodący zamiar Z[...] wykorzystania projektowanego zbiornika wodnego do prób silników wodnych nie był przesądzony. Jak wynika bowiem z pisma Prezydium WRN

w [...] z [...] sierpnia 1967 r. (nawiązującego do pisma Z[...] z [...] lipca 1967 r. dotyczącego wniosku lokalizacyjnego budowy basenu wodnego do przeprowadzania prób silników wodnych), lokalizację basenu uznano za słuszną jedynie w przypadku, jeżeli będzie to basen wyłącznie kąpielowy dla ludności (wskazano na ewentualną uciążliwość oraz niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzkiego oraz że basen tego typu i wielkości nie spełni warunków technicznych do wykonywania prób silników wodnych).

Wobec podtrzymywania przez Z[...] zamiaru budowy basenu do opływania produkowanych przez siebie silników przyczepnych do łodzi i argumentowania

o celowości tej inwestycji (pismo do Prezydium WRN w [...] z [...] marca

1968 r.), Prezydium MRN w [...] [...] września 1968 r. uzgodniło pozytywnie odstępstwo od planu ogólnego miasta N. na rzecz lokalizacji ośrodka sportów wodnych wraz z basenem do prób silników Z[...] (wyciąg z protokołu posiedzenia z [...] września 1968 r.); w konsekwencji Prezydium WRN uchwałą z [...] października 1968 r. nr [...] wyraziło zgodę na dokonanie odstępstwa od ogólnego planu perspektywicznego miasta N. zatwierdzonego uchwałą PWRN w [...] nr [...] z dnia [...] września 1965 r., wskazując, że ma ono zastosowanie do części terenu oznaczonego sygnaturą A14RP, któremu nadaje się sygnaturę A76US i przeznacza na teren ośrodka sportów wodnych; wg opisu, symbol ten dotyczył terenu o pow. 6 ha, teren ośrodka sportów wodnych ze zbiornikiem umożliwiającym przeprowadzenie prób silników Z[...], urządzony tak, aby po okresie perspektywy bez dodatkowych inwestycji można było zlikwidować przeprowadzanie prób silników do łodzi

W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy istotne znaczenie należy przypisać dodatkowym wzmiankom zamieszczonym w opisie do przeznaczenia terenu A76US, a mianowicie że jego dokładna wielkość zostanie ustalona po zatwierdzeniu projektu zagospodarowania oraz że ze względu na bliskość istniejącej zabudowy mieszkalnej szczególną uwagę należy zwrócić na czynnik hałasu, ustalając strefę ochrony

i sposób jej zagospodarowania.

Mimo że te aspekty nie zostały wyeksponowane w uzasadnieniach decyzji organu

I i II instancji, nie podważa to prawidłowości dokonanych przez nie ustaleń, że celem wywłaszczenia jaki należało przypisać aktowi notarialnemu z [...] lutego 1969 r. pozostawało urządzenie terenu pod ośrodek sportów wodnych (tereny rekreacyjno – wypoczynkowe), co w pełni koresponduje ze wskazaniem co do przeznaczenia tego terenu w w/w piśmie Z[...] z [...] kwietnia 1967 r. i zapisami powołanego w akcie notarialnym postanowienia lokalizacyjnego z [...] kwietnia 1967 r. W kontekście opisanych wyżej okoliczności związanych ze zmianą po tej dacie – a przed sporządzeniem aktu notarialnego - planu zagospodarowania przestrzennego, bez znaczenia pozostaje więc położenie działki nr 2344 poza pierwotnie planowanym terenem inwestycji, skoro już wcześniej przewidziana została możliwość jego powiększenia w oparciu o projekt zagospodarowania.

Wpisuje się to w pełni w podjęte po [...] lutego 1969 r. działania mające na celu zagospodarowanie terenu działki nr 2344 na cele rekreacyjno – wypoczynkowe, co odzwierciedla m.in. obejmujący ją Plan Zagospodarowania Ośrodka Rekreacyjno – Sportowego w [...] z 1972 r., na którym oprócz zbiornika wodnego z plażą przewidziano dodatkowe obiekty w postaci m.in. basenu kąpielowego, placu zabaw, boiska i kortów tenisowych, kampingów z domkami, muszli koncertowej z trybunami, budynku gastronomicznego, motelu wraz z pozostałymi elementami infrastruktury technicznej oraz terenami zielonymi i ścieżkami (jak ustalono w toku postępowania administracyjnego, Ośrodek w tym kształcie został zgodnie z Planem zrealizowany,

a wywłaszczona działka nr 2344 przeznaczona została w części pod plażę, pole kampingowe i ścieżki).

Jak ustaliły orzekające w sprawie organy administracji w oparciu m.in.

o zeznania świadków C. K. i A. S., publikacje prasowe z 1977 r. oraz dokumentację fotograficzną z lat 70 XX w., realizacja inwestycji rozpoczęła się ok. 1970 r., a w roku 1977 r. Ośrodek mimo trwających jeszcze prac już funkcjonował. W tej sytuacji brak jest podstaw do podważenia prawidłowości tych ustaleń, co przekłada się wprost na stwierdzenie zachowania terminów rozpoczęcia prac i realizacji celu wywłaszczenia o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., a tym samym uzasadnia odmowę zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobierców byłego właściciela.

W ocenie Sądu, za uznaniem braku realizacji celu wywłaszczenia nie może przemawiać podnoszona przez pełnomocnika skarżących okoliczność, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie zostały wykonane i posadowione żadne urządzenia, pozostaje ona zarośnięta drzewami i nie była zagospodarowana do

2013 r. Istota zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia związana z brakiem realizacji jego celu nie polega bowiem na ocenie realizacji celu wywłaszczenia wyłącznie przez pryzmat jej zagospodarowania w dacie złożenia wniosku o zwrot

i rozstrzygania przez organy administracji, a na tym, że cel wywłaszczenia nie jest

(i nie był) zrealizowany w terminie wskazanym w art. 137 ust. 1 u.g.n.

W rozpoznawanej sprawie nie można pominąć, że teren działki nr 2234 znajdował się niejako na obrzeżach zagospodarowywanego obszaru (w jego południowo – zachodniej części). W naturalny sposób przekłada się to na lokalizację kluczowych obiektów związanych z działaniem ośrodka rekreacyjno – wypoczynkowego w jego centralnej części, co nie umniejsza znaczenia pozostałych terenów tworzących z nimi tak jak wywłaszczona działka zorganizowaną całość i pozostających

w funkcjonalnym związku (związane ze specyfiką terenu rekreacyjno – wypoczynkowego ścieżki spacerowe, tereny zielone itp.).

Nie bez znaczenia pozostaje także, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, działalność Ośrodka Rekreacyjno – Wypoczynkowego "[...]" w N. po pewnym czasie (lata 90 XX w.) mocno podupadła, co w oczywisty sposób miało wpływ na stan Ośrodka, skutkując jego znaczącym zaniedbaniem i niszczeniem (a w efekcie przekazaniem jego terenów wraz z obiektami przez Z[...] na rzecz Gminy [...]). W szczególny sposób mogło to wpływać na tereny pozbawione tak jak działka nr 2234 widocznej i trwałej infrastruktury, które wskutek upływu czasu sprawiały wrażenie opuszczonych i niezagospodarowanych, zwłaszcza że prace związane z ponownym zagospodarowaniem terenu wywłaszczonej działki poprzez odtworzenie ścieżek Gmina podjęła dopiero w 2013 r. W żaden sposób nie przekreśla to jednak faktu, że w rozpoznawanej sprawie w obowiązujących prawem terminach prace mające na celu zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości zostały rozpoczęte i ukończone, a sama nieruchomość była wykorzystywana zgodnie z zamierzonym i przypisanym jej celem wywłaszczenia. Ewentualne późniejsze zaniechanie jej wykorzystania zgodnie z tym celem (przy jednoczesnym braku jej przeznaczenia i wykorzystania na inny cel), nie jest tożsame z zaistnieniem ustawowych przesłanek uprawniających do skutecznego ubiegania się o zwrot.

Jak słusznie zauważyły orzekające w sprawie organy, w stosunku do aktualnej działki nr 32/23 możliwość tę wyłącza także fakt, że stanowi ona drogę gminną (zgodnie z ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, własność dróg publicznych – krajowych, wojewódzkich, powiatowych, gminnych – może przysługiwać odpowiednio Skarbowi Państwa lub właściwym jednostkom samorządu terytorialnego).

Reasumując należy stwierdzić, że ustalone w niniejszej sprawie przez organy okoliczności faktyczne nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do tego, że na przedmiotowej nieruchomości doszło do realizacji ustalonego celu wywłaszczenia, co wyłącza możliwość jej zwrotu w trybie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1

w zw. z art. 216 u.g.n.

Okoliczności z tym związane zostały w dostateczny sposób wykazane

zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Wbrew nie znajdującym potwierdzenia zarzutom skargi, przy wydawaniu orzekającej o odmowie zwrotu decyzji

Starosty [...] jak i decyzji Wojewody [...] (utrzymującej ją wmocy) nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Z podanych wyżej względów skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.