Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 226/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58 par. 1 pkt 5, art. 64 par. 3, art. 124 par. 1 pkt 2, art. 183 par. 2 pkt 2, art. 271 pkt 2, art. 185 par. 1 w zw. z art, 197
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 620/10 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach – na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 w zw. art. 31 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." - zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia.

Uzasadniając powyższe Sąd wskazał, że zgodnie z art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd z urzędu zawiesza postępowanie, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Stosownie natomiast do treści art. 31 § 1 p.p.s.a., jeśli braki w składzie organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin celem ich uzupełnienia. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 9 grudnia 2010 r. Sąd zobowiązał uczestnika postępowania - Stowarzyszenie [...] w K., aby w zakreślonym terminie 30 dni wskazał osobę uprawnioną do podejmowania czynności w imieniu Stowarzyszenia w postępowaniu sądowym. Ponieważ Stowarzyszenie przedmiotowego obowiązku nie wypełniło Sąd zdecydował o zawieszeniu postępowania w sprawie.

Sąd podkreślił, że z przepisu art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie wynika, aby zawieszenie postępowania było możliwe tylko w razie pojawienia się braków w składzie organów w toku postępowania. Zdaniem Sądu treść powołanego przepisu uzasadnia twierdzenie, że zawieszenie postępowania sądowego następuje zarówno w sytuacji, gdy braki w składzie organów wystąpiły przed wniesieniem skargi, jak i w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

Pismem z dnia 11 lutego 2010 r. zażalenie na ww. postanowienie z dnia 28 stycznia 2011 r. wniosła strona skarżąca [...] Sp. z o.o. w L., żądając jego uchylenia w całości.

W uzasadnieniu zażalenia strona skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z póź. zm.), organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji - także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji. Przepis ten stanowi także, że wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia na prawach strony w takim postępowaniu. Konieczne jest przy tym spełnienie przez organizację ekologiczną warunków formalnych i materialnych. Wniesienie odwołanie stanowiącego jednocześnie zgłoszenie udziału jest czynnością formalną. Wymaga więc zachowania wymogów z art. 30 § 3 k.p.a., zgodnie z którym strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli.

Skarżąca podniosła, że Stowarzyszenie [...] wniosło odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Kielce z dnia [...] czerwca 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Budowa centrum kulturalno - rozrywkowo - handlowego Galeria [...] ". Pismo to stanowiło zgłoszenie chęci uczestnictwa w postępowaniu odwoławczym. Odwołanie zostało rozpatrzone przez organ II instancji, co oznacza, że organ uznał zgłoszenie Stowarzyszenia udziału w postępowaniu za wniesione skutecznie. Tymczasem Stowarzyszenie w chwili składania odwołania nie posiadało władz - statutowych przedstawicieli w rozumieniu art. 30 § 3 k.p.a. - a zatem nie mogło zgłosić swojego udziału w sprawie. W konsekwencji powyższego, w ocenie strony skarżącej, Stowarzyszenie nie stało się stroną postępowania administracyjnego, a następnie postępowania sądowoadministracyjnego.

Nadto strona skarżąca zwróciła uwagę, że przepis art. 31 p.p.s.a. dotyczy pierwotnego braku w zakresie zdolności procesowej. Powołując postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt: I OZ 158/08 podniosła, że wyłącznie, gdy braki w zakresie zdolności procesowej wystąpią w toku postępowania sądowego mogą prowadzić do jego zawieszenia. Ponieważ jednak w niniejszej sprawie braki mają charakter pierwotny, a dodatkowo - jak twierdzi strona skarżąca - uniemożliwiają uznanie Stowarzyszenia [...] za stronę na gruncie materialnoprawnym, nie istniała podstawa do zawieszenia postępowania ze względu na ich nie usunięcia przez Stowarzyszenie w zakreślonym przez Sąd terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, w myśl art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. braki w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną postępowania sądowego, które uniemożliwiają podejmowanie przez tę jednostkę jakichkolwiek czynności procesowych, muszą w konsekwencji prowadzić do obligatoryjnego zawieszenia postępowania przez sąd, jeśli nie zostaną uzupełnione w terminie.

Nie sposób natomiast zgodzić się z twierdzeniem WSA w Kielcach, że zawieszenie postępowania jest możliwe także wówczas, gdy braki w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną postępowania sądowego powstały przed wniesieniem skargi.

Zauważyć należy, że w doktrynie przyjmuje się, iż braki w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą, w zależności od momentu ich ujawnienia, powodują odrzucenie skargi lub wniosku - art. 58 § 1 pkt 5, także w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., zawieszanie postępowania - art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nieważność postępowania - art. 183 § 2 pkt 2 lub przesłankę do jego wznowienia - art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Braki istniejące w chwili wnoszenia skargi skutkują odrzuceniem skargi, a nie zawieszeniem postępowania. (por. : T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, str. 200-202 i 450; B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Wydanie 3, Wolters Kluwer, Warszawa 2009, str. 103-105 i 348; B.Dauter - Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2009, str. 281).

Jeśli zatem braki w składzie organów skarżącego o charakterze pierwotnym, czyli powstałe przed wniesieniem skargi do sądu, mają skutek w postaci odrzucenia skargi a nie zawieszenia postępowania, to nie sposób uznać, że braki o tym samym charakterze występujące po stronie uczestnika postępowania prowadzić będą do zawieszenia postępowania. Przeciwnie, czynności dokonane przez uczestnika bez prawidłowej reprezentacji, wobec braków w składzie organu jednostki, powinny być zniesione przez Sąd. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do niezgodnego z konstytucyjną zasadą równości różnicowania stron postępowania sądowoadministracyjnego.

Wskazać również należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd zgodnie, z którym przesłanka zawieszenia postępowania sądowego wskazana w przepisie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zachodzi wyłącznie w sytuacji, gdy braki w składzie organów nie mają pierwotnego charakteru, co oznacza, że muszą powstać w toku prowadzonego przez sąd postępowania (por. postanowienia NSA: z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1555/04 i z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OZ 829/08 – opublikowane: cbois.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji na podstawie dokumentów przedłożonych zarówno przez stronę skarżącą [...] Sp. z o.o. w L. jak i Stowarzyszenia [...] w K. (statutu oraz protokółu z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Członków Stowarzyszenia z dnia 11 maja 2007 r.) ustalił, że kadencja wszystkich władz Stowarzyszenia - w tym i Zarządu - trwa 3 lata (§ 17 Statutu), a zatem kadencja władz wybranych na NWZ Członków Stowarzyszenia w dniu 11 maja 2007 r. upłynęła w maju 2010 r. Powyższe oznacza, że zgodnie z ustaleniami WSA w Kielcach w dacie wszczęcia postępowania sadowego, tj. w dniu wniesienia przez [...] Sp. z o.o. w L. skargi, co miało miejsce 5 października 2010 r. Stowarzyszenie [...] w K. nie posiadało organów, które mogłyby reprezentować je przed Sądem. Brak organów Stowarzyszenia miałby zatem w tym przypadku charakter pierwotny, a zatem nie istniała przesłanka do zawieszenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji.

Wskazane wyżej uchybienie musiało odnieść skutek w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia, jako wydanego z naruszeniem art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Należy także zauważyć, że w przedmiotowej sprawie interesy strony skarżącej będącej inwestorem i Stowarzyszenia [...] w K. jako organizacji ekelogicznej są skrajnie odmienne. Uzasadnionym wydaje się pogląd, że Stowarzyszenie może nie być zainteresowane aby Sąd podjął zawieszone postępowanie. Co więcej wybór organów Stowarzyszenia, który umożliwiłby podjęcie postępowania przez Sąd, jest w gestii Stowarzyszenia. Skutkiem zatem zaskarżonego postanowienia WSA w Kielcach z dnia 28 stycznia 2011 r. jest niejako pozbawienie strony skarżącej prawa do rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd.

Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w z związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.