Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 718/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-10-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w części
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 243 par. 1, art. 245 par. 1, art. 246 par. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 21 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.B. na postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenie zaległości podatkowej wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie;


UZASADNIENIE

W skardze z dnia 6 sierpnia 2009 r. B.B. wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych.

W dalszej kolejności, w dniu 25 września 2009 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca rozszerzyła zakres wniosku, zwracając się dodatkowo o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobach adwokata, radcy prawnego bądź doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku odnotowała, że jest osobą samotną, schorowaną i w znacznym stopniu [...]. Skarżąca zauważyła dalej, że przyznane jej świadczenie rentowe z trudem wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania, na które składają się: czynsz – [...] zł, energia – [...] zł, gaz – [...] zł, telefon – [...] zł, MOPS – [...] zł, lekarstwa – [...] zł. Dodatkowo wydatkuje [...] zł miesięcznie na wyżywienie, środki czystości i higieny.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (druk PPF) wynika nadto, że skarżąca uzyskuje dochody z tytułu renty rodzinnej w kwocie 1.593,32 zł.

Odpowiadając na wezwanie referendarza do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca nadesłała dokumenty potwierdzające fakt uiszczania przez nią opłat z tytułu korzystania z pomocy społecznej. W tych ramach ustalono, że miesięczne średnie wydatki z tytułu usług opiekuńczych i w formie posiłków na wynos stanowią kwotę około [...] zł. Skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby.

Dodatkowo w oparciu o akta administracyjne ustalono, że średnie miesięczne wydatki skarżącej w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego wynoszą co najmniej [...] zł, w tym: czynsz i centralne ogrzewanie, gaz, energia elektryczna, telefon, podatek od nieruchomości, opłata z tytułu wieczystego użytkowania oraz lekarstwa.

Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje:

Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 245 § 1 P.p.s.a.).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

Przyszło w tym miejscu jednak odnotować, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, w części dotyczącej ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, kluczowe znaczenie ma etap postępowania sądowego, w którym taki wniosek został zgłoszony. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 r. (sygn. akt II OZ 818/05, niepubl.) wyrażono pogląd, że na wstępnym etapie postępowania sądowego brak jest podstaw, ażeby ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, mając na względzie także fakt, że sąd I instancji nie jest związany granicami skargi i jest zobligowany do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub bezczynności z urzędu, co może powodować uwzględnienie skargi nawet przy jej wadliwym sformułowaniu oraz znikomej aktywności strony skarżącej w procesie przed sądem administracyjnym.

Godzi się w tym miejscu zaakcentować, że w myśl art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.

Mając na uwadze powyższe spostrzeżenia uznano, że przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie jest na obecnym etapie postępowania niezbędne ani uzasadnione. Należy zaakcentować, że dopiero merytoryczne rozstrzygnięcie skargi może skutkować przymusem adwokackim w przypadku niekorzystnego dla skarżącej orzeczenia sądu. W takiej sytuacji skarżąca może wystąpić z ponownym wnioskiem o przyznania prawa pomocy jeśli uzna to za stosowne i niezbędne dla dochodzenia swoich praw przed Sądem. W judykaturze odnotowano stanowisko, z którego wynika że pojawienie się przymusu adwokackiego może stanowić zmianę okoliczności sprawy, niezależną od ewentualnych zmian w sytuacji materialnej skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II FZ 492/05). Z tych względów, o tej części wniosku postanowiono jak w pkt 2 sentencji. Należy w tym miejscu zwrócić także uwagę skarżącej, że w pierwotnym wniosku, zawartym w skardze, B.B. wnosiła o przyznanie prawa pomocy tylko i wyłącznie o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki stan rzeczy dodatkowo wzmacnia argumentację referendarza co do przyjętego tutaj rozstrzygnięcia.

Jednocześnie należało zauważyć, że wniosek B.B. o zwolnienie jej od kosztów sądowych zasługuje w pełni na uwzględnienie. W tych ramach zważono przede wszystkim relację pomiędzy uzyskiwanymi przez nią dochodami, przy uwzględnieniu niezbędnych wydatków, a szacowanymi kosztami sądowymi w tej sprawie. Podejmując rozstrzygnięcie w stosunku do tej części wniosku wzięto w znacznej mierze pod uwagę stan faktyczny wynikający z akt administracyjnych sprawy. Taki stan rzeczy znajduje uzasadnienie w tym, że w toku postępowania przed organem administracji dokonano oceny sytuacji finansowej skarżącej, zaś interwał czasowy miedzy tamtym, a obecnym wpadkowym postępowaniem w przedmiocie prawa pomocy jest stosunkowo krótki. Wypada zatem zwrócić tutaj uwagę na fakt, że wnioskująca znajduje się w wyjątkowej sytuacji. Samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, a stopień niepełnosprawności zmusza ją do korzystania z usług opiekuńczych, które jednak z uwagi na przekroczenie progu dochodowości gospodarstwa domowego mają charakter odpłatny.

Z tych względów wniosek B.B., w części dotyczącej zwolnienia od kosztów, zasługiwał na uwzględnienie i dlatego orzeczono w tym zakresie jak w pkt 1 sentencji.

Wypada jeszcze podkreślić w tym miejscu, że zapadłe obecnie rozstrzygnięcie nie narusza uprawnień skarżącej wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.

Mając powyższe na uwadze postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.