Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 4047/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie Sędzia NSA Rafał Batorowicz As. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba(spr) Protokolant sekr. sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi L.D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/L.Drewniak-Żaba /-/M.Hrycaj /-/R.Batorowicz


UZASADNIENIE

4/II SA/Po 4047/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, powołując podstawę prawna z art. 20 ust. 3 oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950) pozbawił L.D. uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie F.D., przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. decyzją z dnia [...].

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenia, że B.D. posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej podczas służby w Milicji Obywatelskiej.

W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej tracą uprawnienia kombatanckie osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".

Uprawnienia wdów po kombatantach mają charakter pochodny. Istnienie stanu w którym sam kombatant byłby pozbawiony uprawnień jest podstawą do pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie, jako osoby korzystającej z prawa pochodnego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L.D. podniosła, że mąż w czasie okupacji i później zawsze działał dla dobra Polski. Powołała się na odnaleziony pisany przez męża w 1977 r. jego życiorys, w którym opisuje fakt zwerbowania go w 1941 r. do Armii Krajowej w Kobylej Górze, oraz opisuje swoją działalność w ramach organizacji.

Decyzją z [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia obok wcześniej wyrażonego stanowiska, wyraził pogląd, że za żadną działalność z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej uprawnienia kombatanckie nie przysługują.

Odnośnie przynależności F.D. do Armii Krajowej - b. ZBoWiD będąc w posiadaniu oświadczeń świadków z 1977 i 1978 r. uznał za udokumentowaną jedynie działalność w służbie Milicji Obywatelskiej, natomiast termin do składania wniosków z innych tytułów określonych w art. 1 - 4 ustawy upływał z końcem 1998 r.

L.D. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego ponownie podnosząc, że jej mąż zawsze działał dla dobra Polski. Powołała się również na jego działalność w Armii Krajowej - jako tytuł uprawniający do zachowania uprawnień kombatanckich, a nadto podała świadka mogącego potwierdzić przynależność F.D. w Armii Krajowej.

Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 142 poz. 950) dotyczy wprost pozbawienia uprawnień kombatantów i innych osób uprawnionych, a nie wdów po nich.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, iż gdyby w sprawie nie doszło do zachowania uprawnień przez samego kombatanta, wówczas powołująca się na uprawnienia pochodne wdowa po osobie, która wypełniała przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, także je traci (uchwała SN z 25.01.1996 r. - Sygn. III AZP 32/OSNAP 15/96/206).

F.D. legitymował się uprawnieniami kombatanckimi nabytymi na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.

Tak więc niewątpliwie w sprawie niniejszej zaistniała sytuacja uzasadniająca pozbawienie L.D. uprawnień wdowy po kombatanckie.

Nie można jednak pominąć faktu, iż L.D. konsekwentnie powoływała się na przynależność męża do Armii Krajowej, a więc na tytuł wymieniony w art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy kombatanckiej uprawniający do nabycia lub zachowania nabytych wcześniej uprawnień kombatanckich.

Pomimo znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów w postaci życiorysu, oświadczenia oraz deklaracji członkowskiej ZBoWiD, z których jednoznacznie wynika, iż F.D. należał do Armii Krajowej orzekający w sprawie organ nie podjął próby ustalenia, czy nie zaistniały przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy kombatanckiej.

Co do powoływania się Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów na upływ terminu do złożenia wniosku o nabycie uprawnień, to stwierdzić należy, iż przepis art. 22 ust. 3 ustawy kombatanckiej został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 w pkt 3 orzekł, że "art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950) jest niezgodny z art. 22 i art. 32 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 19 i art. 30 Konstytucji". Wprawdzie w dacie wydania decyzji przepis ten obowiązywał, jednakże w dacie rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepis ten nie mógł już wywierać skutków prawnych.

W przedstawionej sytuacji istotną wadą postępowania administracyjnego było naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 i art. 80 kpa poprzez zaniechanie oceny twierdzeń skarżącej i dowolna ocena zgromadzonych dowodów.

Z wymienionych powodów uchylono obie zapadłe w sprawie decyzje na podstawie art. 135 i art. 145 § pkt 1 c i e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i8 ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 upsa.

Sąd nie stosował art. 152 upsa wychodząc z założenia, że kwestię wykonalności zaskarżonej decyzji reguluje przepis szczególny, to jest art. 26 ustawy kombatanckiej.

W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy konieczną będzie pełna ocena podnoszonych i udowadnianych przez skarżącą okoliczności dotyczących członkostwa F.D. w organizacji Armii Krajowej oraz przeprowadzenie wnioskowanych przez nią dowodów.

Ustalenia w tym zakresie pozwolą na ocenę, czy skarżący prowadził działalność odpowiadającą tytułowi z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy kombatanckiej, a więc czy zachowałby uprawnienia kombatanckie i w konsekwencji czy uprawnienia po nim zachowała L.D.

/-/L.Drewniak-Żaba /-/M.Hrycaj /-/R.Batorowicz

KB/