Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1318/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 17, ust. 1 a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 27,28,60,121par 1 i 2 , 128, 131,141,144,130
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 134 par 1 , art. 135, 145 par 1 kt 1 lit. a i c , art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 18,32
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 7,75 par 1 , 77 par 1 , art. 80,81 i 107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr[...] , wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 i ust. 3, art. 17, art. 20 ust. 3 i art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Z-ca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił R. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad J.S.–N., od dnia [...] r.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że R. S. w dniu [...] r., wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną, którą jest J. S.–N., będąca babcią wnioskodawcy. J. S.–N., jak wynika z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w z dnia [...] r., Nr[...] , zaliczona została na czas nieokreślony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem konieczności stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Do wniosku o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia R. S. dołączył oświadczenie z dnia [...] r., w którym podał, że zajmuje się babcią, gdy rodzice są w pracy (przygotowuje insulinę, pomaga w przemieszczaniu się do toalety, czy w położeniu się na łóżku). Dodał, że babcia nie może pozostawać bez opieki.

W oświadczeniu uzupełniającym z dnia [...] r. R. S. podał, że J. S.–N. ma [...] synów, tj. S. R. (mieszka w T.), T. S, (mieszka w W.), Z.S. (mieszka w [...] i jest osoba niepełnosprawną), R. S. (pracuje i jest jedynym żywicielem rodziny, nie podano gdzie mieszka). Wnioskodawca aby opiekować się babcią zrezygnował z poszukiwania pracy. Matka wnioskodawcy pracuje zawodowo.

Z powyższych danych organ I instancji wywiódł, że R. S. nie sprawuje opieki nad babcią, a jedynie udziela jej pomocy w niektórych czynnościach życiowych. Organ podkreślił, że doraźna opieka nie uprawnia do świadczenia pielęgnacyjnego.

R. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wskazał, że jego ojciec – R. S., jest jednocześnie synem J. S.–N.. Ojciec pracuje zawodowo, w ciągłej delegacji. Babcia przeszła udar i z tego powodu wymaga stałej opieki ze strony drugiej osoby. R. S. podał, że zajmuje się babcią 24 godziny na dobę. Opiekę sprawuje starannie. Pomoc babci dotyczy typowych czynności życiowych, tj. w poruszaniu się, przygotowaniu posiłku, mierzeniu poziomu cukru, podawaniu insuliny.

Decyzją z dnia [...] r., Nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r.

Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem Kolegium, R. S. mógłby ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednakże tylko i wyłącznie w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. gdy brak jest osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy ta osoba spokrewniona nie jest w stanie sprawować opieki. Przez niemożność sprawowania opieki należy rozumieć, okoliczność o charakterze obiektywnym w postaci braku fizycznej możliwości opieki spowodowanej stanem zdrowia. Kolegium wyjaśniło, że chodzi o sytuację, gdy żadna z pozostających przy życiu osób, powołanych w pierwszej kolejności do otrzymania przedmiotowego świadczenia, nie może z uwagi na stan zdrowia sprawować stałej opieki nad inną osobą. Sytuacja taka wystąpi – według organu – wówczas, gdy krewny bliższy stopniem będzie osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo osobą ciężko chorą przez długi okres czasu, niebędącą w stanie samodzielnie wykonać podstawowych, czynności życiowych, tj. gdy sam będzie wymagał stałej opieki ze strony innej osoby.

Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie, opisana wyżej sytuacja - nie zachodzi. J. S.–N. ma [...] dzieci, w tym wspólnie z nią zamieszkały R. S. (ojciec wnioskodawcy), który jest osobą zdolną do pracy i pracę tę wykonujący. Organ stwierdził, że rezygnacja synów z opieki nad matką, na rzecz wykonywanej pracy zawodowej, jest świadomym i dobrowolnym wyborem tych osób.

Według Kolegium, wskazane okoliczności nie spełniają przesłanki z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, umożliwiające dalszym krewnym ubieganie się o przyznanie świadczenia i zasadnie organ I instancji nie uwzględnił wniosku R. S..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na powołaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., R. S. zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 lit. a i lit. c ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta.

Skarżący podał, że stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji, przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego (wyroki z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/2007 oraz wyrok z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/2007). Trybunał orzekł, że ograniczenie podmiotowe, co do możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest niezgodne z Konstytucją. Trybunał podkreślał naruszenie konstytucyjnej zasady równości, wynikającej z tego, że podmioty znajdujące się w takiej samej sytuacji nie są traktowane jednakowo, a ich prawa są różnicowane. Cel dla którego przyznawane jest przedmiotowe świadczenie powinien skłaniać do sprawowania opieki nad ciężko chorymi członkami rodziny przez osoby najbliższe, na których ciąży obowiązek alimentacyjny.

Skarżący podkreślił, że odmowa udzielenia przedmiotowego finansowego wsparcia powinna opierać się wyłącznie na materiale zgromadzonym w aktach sprawy. Nie można natomiast opierać się na fragmentarycznym materiale dowodowym. Organ, mimo wątpliwości co do sprawowania osobistej opieki przez skarżącego, nie przeprowadził nawet jednorazowego wywiadu środowiskowego, z którego ustaliłby, czy prawdziwy jest fakt sprawowania opieki nad babcią.

R. S. stwierdził, że sygnalizował organowi istotne dla sprawy okoliczności, tj. że babcia ma [...] dzieci, lecz brak jest możliwości sprawowania przez nich opieki. Skarżący na dowód powyższych twierdzeń, przedstawił zaświadczenia lekarskie o niemożliwości sprawowania opieki przez Z. S. oraz przez .R. Dołączył także zaświadczenie wystawione przez pracodawcę R. S., że ojciec wnioskodawcy aktualnie pozostaje zatrudniony poza miejscem stałego zamieszkania i planowane jest kontynuowanie delegacji. Odnosząc się do sytuacji T. S., skarżący podał, że również i ten syn nie jest w stanie opiekować się matką, gdyż pracuje w systemie zmianowym. Nie jest przy tym możliwe, aby T. S. zrezygnował z zatrudnienia, gdyż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej i spoczywa na nim obowiązek utrzymania czteroosobowej rodziny.

Zdaniem strony, jeżeli organ chciał zanegować twierdzenia co do braku możliwości sprawowania opieki nad J. S.–N. przez osoby

w pierwszym stopniu pokrewieństwa, to powinien stosowne rozważania zamieścić w decyzji. Dla skarżącego nie jest czytelnym, dlaczego Kolegium uważa brak możliwości sprawowania opieki przez innych członków rodziny za okoliczność przesądzającą o braku możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W tejże sprawie, zdaniem strony, brak było jakichkolwiek czynności, wynikających z art. 75 § 2 K.p.a., służących wyjaśnieniu wątpliwości co do stanu faktycznego, co w sposób oczywisty narusza art. 7 K.p.a. Podjęcie rozstrzygnięcia bez usunięcia istotnych dla sprawy wątpliwości, skłoniło skarżącego do wniosku

o przedwczesności stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze udzielając odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości - między innymi – przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Chodzi tu o zgodność względem prawa materialnego, jak również zgodność z przepisami procedury administracyjnej.

W przypadku stwierdzenia, że doszło do nieprawidłowego zastosowania norm prawnych, sąd stosuje środki prawne przewidziane w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej: "P.p.s.a." ).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 P.p.s.a.). Oznacza to, że rozpoznanie sprawy wymaga odniesienia się do jej przebiegu w pełnym zakresie. Dlatego też w ramach kontroli sądowoadministracyjnej, o ile okaże się to konieczne, eliminuje się negatywne skutki dla danej sprawy, uwidocznione w decyzji organu I instancji.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z przepisami prawa, doprowadziła do uznania, że skarga R. S. jest zasadna i to z powodów w tej skardze wskazanych.

Stanowisko sporne między stronami dotyczy spełnienia przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pieniężnego. Rozbieżność dotyczy interpretacji przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Należy w szczególności zwrócić uwagę na art. 17 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Uprawnionymi do uzyskania tego rodzaju świadczenia są:

- matka albo ojciec,

- osoby, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zwanego dalej "K.r.o.), spoczywa obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności,

- opiekun faktyczny dziecka.

Świadczenie, o którym mowa, przyznawane jest opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki.

Z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną dorosłą, tj. J. S.-N. wystąpił jej wnuczek R. S., czyli zstępny w drugim stopniu. Istnieją także osoby, będące wobec J. S.-N. spokrewnione w linii prostej w pierwszym stopniu, jak wynika bowiem z akt sprawy ma ona [...] synów. Wymaga zatem wyjaśnienia, czy z uwagi na stopień pokrewieństwa R. S. wobec osoby wymagającej opieki, możliwe jest przyznanie wnioskodawcy przedmiotowego świadczenia.

Bez wątpienia przyznanie uprawnienia w postaci świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest między innymi od stopnia spokrewnienia wnioskodawcy z osobą wymagającą opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W zakres osób, które mogą wystąpić ze stosownym wnioskiem zalicza się:

- wszystkich krewnych w linii prostej (art. 128 K.r.o.),

- rodzeństwo naturalne i przyrodnie (art. 128 K.r.o.) ,

- małżonków (art. 27 i art. 28 K.r.o.),

- strony stosunku przysposobienia (art. 121 § 1 i § 2 K.r.o. oraz art. 131 K.r.o.),

- ojca pozamałżeńskiego dziecka względem jego matki (art. 141 K.r.o.),

- powinowaci – pasierbowie, ojczymowie i macochy (art. 144 K.r.o.),

- byłych małżonkach (art. 60 i art. 130 K.r.o.).

W praktyce orzeczniczej wiele kontrowersji budził sposób interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołany przepis był też przedmiotem badań Trybunału Konstytucyjnego. Tezy płynące z uzasadnień orzeczeń Trybunału (patrz wyrok z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, także wyrok z dnia 22 lipca 2008 r. P 41/07) - jak słusznie zauważył skarżący - skłaniają do wniosku, że ograniczenie podmiotowe co do możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest niezgodne z Konstytucją. Powołane orzeczenia dotyczyły problematyki, podobnie jak w tejże sprawie, uzyskania świadczenia za opiekę nad innymi osobami niż dziecko, ale wobec których ciąży obowiązek alimentacyjny.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że cytowany przepis w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, która jest zdolna do pracy, niezatrudniona ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyszczególnienie spośród zobowiązanych do alimentacji osób jedynie rodziców i im tylko przyznanie prawa do świadczenia, narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno - ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc jednocześnie w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Trybunał przyjął kontynuację stanowiska, prezentowanego w stosunku do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem już wyrokiem z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05 podkreślił, iż prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne musi wywodzić się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 K.r.o. Obowiązek ten sprowadza się do powinności dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania).

Aktualnie nie powinno budzić wątpliwości, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (np. babcia (dziadek) wobec wnuka (wnuczki), jak i również wnuk (wnuczka) wobec babci (dziadka)), przysługuje świadczenie, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy ta osoba nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 tego przepisu. Wynika to z art. 17 ust. 1a, wprowadzonego do ustawy o świadczeniach rodzinnych nowelą z dnia 19 listopada 2009 r.

Orzecznictwo sądów administracyjnych zajęło również jednolite stanowisko wobec interpretacji pojęcia osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego. Chodzi o każdą osobę spokrewnioną, na której obowiązek ten ciąży, tj. będąca członkiem rodziny rozumianej tradycyjnie (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1873/10, opubl. w Lex nr 990201).

Mając na uwadze konstytucyjną zasadę równości przyjmuje się, że nie tylko zły stan zdrowia osób z pierwszego stopnia spokrewnienia, stanowi uzasadnioną przeszkodę w sprawowaniu opieki, o której jest mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca nie wykluczył innych przeszkód w sprawowaniu opieki, za przykład niech służy sytuacja pozostawania w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej przez osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszym stopniu.

W takiej sytuacji otwiera się droga do starań o przedmiotowy zasiłek dla innych osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, oczywiście pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wskazuje się, że wykładnia taka, jest zgodna z celem świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest materialne wsparcie osób, którzy rezygnują z zarobkowania w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 931/10, opubl. w bazie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 czerwca 2011r., sygn. akt III SA/Kr 1048/10 opubl. w Lex nr 852469; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 604/11, opubl. w Lex nr 1095646; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 73/11 opubl. w Lex nr 957333).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że organy rozstrzygające sprawę R. S. w obu instancjach, zastosowały niewłaściwą interpretację art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dostrzec należy również szereg naruszeń procedury administracyjnej, w tym niedotrzymanie przez organy gwarancji wynikających z przepisów regulujących postępowanie dowodowe (art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a.), niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego (art. 80 i art. 81 K.p.a.). Dalej idąc, dostrzeżone wady dotyczą także nieodzwierciedlenia w decyzjach obu instancji, dokonanych przez organy ustaleń co do stanu faktycznego i prawnego sprawy

i przedstawienia prawidłowej argumentacji (art. 107 § 3 K.p.a.).

Należy przy tym także zauważyć, że argumentacja prezentowana w uzasadnieniach organu I instancji i organu odwoławczego, wskazywała na zgoła inne zapatrywania na przyczyny wydania rozstrzygnięć odmownych. Mianowicie organ I instancji ustalił, iż wprawdzie wnioskodawca zajmuje się opieką nad niepełnosprawną babcią, lecz pomoc ta nie ma charakteru opieki stałej, a tylko doraźnej, tj. w niektórych czynnościach życiowych i przy tym tylko podczas wykonywania przez rodziców pracy zarobkowej.

Powyższe wystarczyło organowi dla wydania negatywnej decyzji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. Natomiast organ odwoławczy odniósł się jedynie do aspektu wystąpienia osób w pierwszym stopniu spokrewnienia w linii prostej wobec J. S.–N., na których w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec matki. Organ odwoławczy wskazał, że J. S.–N. ma [...] synów i zalicza się do nich także ojciec wnioskodawcy – R. S., tj. osoba zdolna do wykonywania pracy i faktycznie ją wykonująca.

Dostrzec należy, że skarżący na każdym etapie postępowania zaznaczał, iż istnieją przeszkody w sprawowaniu opieki nad J. S.–N. przez osoby najbliższe z pierwszego stopnia. W tym też celu wnioskodawca składał na żądnie organu I instancji stosowne oświadczenie, w którym nakreślił aktualną sytuację życiową synów J. S.–N.. Powyższe okoliczności zupełnie zostały pominięte przez organu I instancji, skoro w żaden sposób, nie odniósł się do tych ustaleń w swej decyzji z dnia [...] r.

Tak zebrany i oceniony materiał dowodowy nie dość, że nie spełniał wymogów z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., to także pod kątem wywodów natury materialnoprawnej nie uprawniał organów do formułowania decyzji odmownej w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżący na etapie postępowania odwoławczego sygnalizował, że dla formułowania wniosku o jedynie doraźnej formie opieki, konieczne jest najpierw dokonanie właściwych ustaleń poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez organ (art., 75 § 2 K.p.a.). Wobec wymienionych braków uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, które wynikały z braku poczynienia koniecznych ustaleń faktycznych, należy uznać, iż treść uzasadnienia tej decyzji razi swą arbitralnością i nie pozwala na formułowanie twierdzeń, o tym że R. S. nie jest uprawniony do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Mimo tych braków, organ I instancji jednak przyjął, że wnioskodawca sprawuje opiekę tylko doraźnie, a nie na stałe. Stanowisko to jest nie do zaakceptowania, tym bardziej, że wnioskodawca sygnalizuje, że mieszka wspólnie z babcią w jednym lokalu. Nie podjął pracy, gdyż babcia wymaga stałej opieki. W takiej sytuacji rację należy przyznać skarżącemu, że nie można przyjąć bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, iż opieka sprawowana jest tylko do momentu zakończenia pracy przez innych członków rodziny. Warto również zauważyć, że nie jest przypadkiem odosobnionym, iż osoby niepełnosprawne i niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie umożliwiając opiekunom wykonywanie również obowiązków w innych sferach życia codziennego, a w sytuacji konieczności całodobowej opieki rodziny najczęściej świadczą opiekę w taki sposób, który nie obciąża obowiązkami tylko jednej osoby.

Przenosząc powyższe wnioski na treść uzasadnienia decyzji Kolegium z dnia [...] r., wskazać należy, że pomimo sygnalizowanej przez R. S. niezgodności ustaleń faktycznych, organ odwoławczy zupełnie je pominął w swej ocenie, czym nie tylko doprowadził do sytuacji, że na etapie postępowania odwoławczego nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, ale również doprowadził do niezgodnej z prawem interpretacji art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W szczególności nie zasługuje na aprobatę stanowisko organu odwoławczego, że w świetle okoliczności sprawy zasadnym jest twierdzenie, że rezygnacja synów z opieki nad matką na rzecz wykonywanej pracy zawodowej jest świadomym i dobrowolny wyborem tych osób. Wnioski organu rażą dowolnością, gdyż z akt sprawy wcale nie wynikało, iż wszyscy synowie J. S.–N. są zdolni do wykonywania pracy, skoro dwóch z nich z uwagi na stan zdrowia nie wykonuje pracy. Nadto wobec dwóch pozostałych skarżący przedstawia argumenty, świadczące o tym, że potencjalnie mogą być zwolnieni z obowiązku sprawowania opieki. Pominięto tym samym zupełnie, że wykładnia art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, że pozostawanie w zatrudnieniu lub wykonywanie pracy zawodowej, może stanowić ważny argument za zwolnieniem takich osób z obowiązku alimentacji wobec osoby wymagającej opieki i jednoczenie argument ten może otwierać drogę, innym osobą zobowiązanym do alimentacji, np. wnukom, do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Z tych względów uznać należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego (polegającym na błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych), oraz z naruszeniem przepisów postępowania (tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 K.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy administracji winny wszechstronnie ustalić stan faktyczny sprawy. W sprawie nie wyjaśniono dokładnie sytuacji faktycznej wszystkich synów J. S.-N.. Obowiązkiem organów będzie także ustalenie zakresu i rodzaju sprawowania opieki nad babcią przez R. S.. Obecnie należało przyjąć, że powołane wyżej okoliczności pozostają niewyjaśnione, a przecież mają one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ze względu na treść art. 17 ust. 1a ustawy oświadczeniach rodzinnych.

Reasumując nie można wykluczyć uprawnienia skarżącego do świadczenia określonego w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Obowiązkiem organu jest przy tym przyjęcie wykładni powołanego wyżej przepisu prawa materialnego według reguł interpretacyjnych dokonanych w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Mając na względzie powyższe rozważania Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a., o czym orzekł w pkt I wyroku.

W pkt II wyroku Sąd, na podstawie art. 152 P.p.s.a., określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana do czasu uprawomocnienia się tego orzeczenia sądowego.