Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 382/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta R. z dnia [...] marca 2009 roku przyznającą S.W., dalej skarżącemu, zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności w wysokości [...] zł., zakupu środków czystości – w tym fryzjer – w wysokości [...] złotych.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Organ I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący spełnia niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłków celowych z uwagi na sytuację rodzinną i materialną – posiadane kryterium dochodowe. Przy ustalaniu wysokości zasiłku wzięto pod uwagę nie tylko słuszne potrzeby skarżącego ale również możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ podał jakimi środkami dysponuje i ilość osób uprawnionych zgłaszających się o wsparcie. Zwrócił uwagę na swoje ograniczone możliwości finansowe i konieczność udzielania wsparcia ogromnej ilości osób uprawnionych i dostosowania wysokości zasiłku do posiadanych przez organ środków.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie kwestionując wysokość przyznanych zasiłków. Stwierdził również, że przyznana pomoc jest niezgodna z art. 67 Konstytucji RP i nie stanowi zabezpieczenia społecznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podniosło, iż sprawa niniejsza zainicjowana została wnioskiem skarżącego z dnia [...] marca 2009 roku, a także pismem z tej samej daty zawierającym wykaz jego miesięcznych wydatków. Łącznie skarżący wskazał, iż oczekuje pomocy w kwocie [...] zł. zgodnie z treścią art. 67 Konstytucji RP. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., trafnym było rozstrzygnięcie organu I instancji. Podniesiono, że skarżący mieszka wspólnie z żoną, z którą prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe nadto orzeczona jest wyrokiem Sądu separacja małżonków. Dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku to jest w styczniu 2009 roku wynosił [...] zł . Na kwotą tą składa się [...] złotych - ½ dotacji do czynszu i zasiłek okresowy [...] zł . Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych zarejestrowaną w PUP. Leczy się z powodu [...], [...] i [...] i odczuwa bóle krzyża. Oświadczył, iż regularnie zażywa leki. Skarżący spełnia niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłków celowych z uwagi na sytuację rodzinną i materialną – posiadany dochód jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 477 złotych. Organ przytoczył treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził istnienie niezbędnej potrzeby bytowej w postaci dofinansowania zakupu żywności, środków czystości. Pomoc na te cele została przyznana przez udzielenie zasiłków celowych. Wysokość przyznanej pomocy uzależniona jest nie tylko od uzasadnionych potrzeb osób ubiegających się o tę pomoc, ale także przede wszystkim od posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej środków finansowych. Podkreślono, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał wielkość posiadanych środków w skali miesiąca, jak również ilość osób zgłaszających się o wsparcie. Podano także, że ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodek nie jest w stanie zaspokoić nawet w stopniu dostatecznym wszystkich i uzasadnionych potrzeb osób zgłaszających się o pomoc. Organ miesięcznie na osobę może przeznaczyć na pomoc w formie zasiłku celowego średnio kwotę około 100 złotych. Podniesiono, że decyzjami z tych samych dat przyznano skarżącemu pomoc w postaci zasiłku okresowego w kwocie [...] zł i zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku w wysokości [...] zł miesięcznie.

Powyższe ustalenia świadczą o tym, ze Ośrodek w miarę własnych możliwości finansowych wspiera skarżącego różnymi formami pomocy. Spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek nie oznacza, ze istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w określonej przez niego wysokości bowiem organ rozpoznający wniosek musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej ale także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zaznaczono, iż zasiłek celowy jest dodatkową formą wsparcia, doraźną pomocą udzielaną jedynie na okres przejściowy. Pomoc ta nie może więc być traktowana jako jedyne i stałe źródło dochodu i nie może zastąpić działań własnych wnioskodawcy zmierzających do poprawy swojej trudnej sytuacji życiowej. Z akt sprawy nie wynika, by [...] - letni skarżący, nie będący osobą niepełnosprawną, posiadający zawód kierowcy, poszukiwał aktywnie pracy. Składając regularnie co miesiąc wnioski o przyznanie pomocy społecznej stara się uzyskać jak najwyższą pomoc z środków publicznych.

Organ II instancji stwierdził także, iż zawarty w odwołaniu wniosek skarżącego o zwrócenie się na podstawie przepisu art. 191 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem "czy przyznana skarżącemu pomoc przez MOPS za miesiąc luty 2009 roku stanowi zabezpieczenia społeczne" nie został uwzględniony bowiem Kolegium nie posiada takich uprawnień. Przyznana skarżącemu pomoc została rozważona i przyznana na płaszczyźnie ustawy o pomocy społecznej. Przyznanie zasiłków w takich a nie innych wysokościach nie nosi cech dowolności, gdyż organ bardzo szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko a Kolegium je w pełni podziela.

Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi, w której skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z jego pismem złożonym do protokołu z dnia [...] marca 2009 roku, co jest niezgodne z art. 67 Konstytucji RP. Wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji RP zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana pomoc za miesiąc objęty wnioskiem stanowi zabezpieczenie społeczne; wniósł także o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność jak wyżej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga S.W. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i oceny prawnej w świetle mających zastosowanie przepisów.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728). Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego.

Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy.

Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a więc takiej jaka zapadła w sprawie niniejszej, ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 kpa, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż skarżący otrzymuje wsparcie w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego i dodatku mieszkaniowego, co oznacza, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu między innymi ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej.

Reasumując, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły granicy uznania administracyjnego w przyznaniu zasiłku celowego określonej w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa (por. wyrok z dnia 14 lutego 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, opubl. Lex nr 194040).

W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a o odmowie przyznania świadczenia w pełnym zakresie odnośnie pomocy na żywność decydowała zarówno sytuacja życiowa skarżącego, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu, w tym naruszeń przepisów Konstytucji RP.

Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi o prawie obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają ustawy. Pomoc społeczna przyznawana jest w oparciu o przesłanki określone w cyt. ustawie o pomocy społecznej, będącej podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Podkreślić należy, że podniesiony zarzut naruszenia art. 67 Konstytucji RP nie został przez skarżącego w żaden sposób sprecyzowany, ani poparty jakimikolwiek argumentami.

Sąd nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej w art. 193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności danego przepisu. Podkreślić przy tym należy, że wniosek strony postępowania sądowego o zwrócenie się przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie jest dla niego wiążący. Decyzja o przedstawieniu pytania prawnego należy bowiem do wyłącznej właściwości sądu, który nie jest związany w tym zakresie wnioskami stron postępowania. Wyrażone we wniosku strony wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją nie mogą być uznane za wątpliwości sądu.

Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., oddalono wniosek w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii biegłych.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

6