Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 960/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 39 par. 1, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 231 poz 1375
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2013 r., znak [...], zmieniającą decyzję tego organu z dnia [...] maja 2013 r., znak [...], w ten sposób, że skierowano I. J. poza kolejnością do Domu Pomocy Społecznej "J" w J. przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych, na czas nieokreślony.

Decyzja SKO w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak [...], na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt [...], skierowano I. J. do Domu Pomocy Społecznej w C. na czas nieokreślony, przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych. Jednakże z powodu braku wolnych miejsc, podopiecznej w tym ośrodku nie umieszczono. W dniu [...] lipca 2013 r. z urzędu wszczęto postępowanie w sprawie zmiany powyższej decyzji. Ponieważ w stosunku do wskazanej osoby zachodziła konieczność niezwłocznego umieszczenia w domu opieki społecznej, zaś znajdowała się ona dopiero na 15 miejscu na liście osób oczekujących na umieszczenie w DPS w C., Prezydent Miasta B. wydał decyzję z dnia [...] lipca 2013 r. i skierował I. J. poza kolejnością do Domu Pomocy Społecznej "J." w J. przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych, na czas nieokreślony.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. J. działająca w imieniu I. J.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2013 r.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Prezydent Miasta B. wydał decyzje z dnia [...] maja 2013 r. o umieszczeniu I. J. w DPS w C. na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie [...]. Z akt sprawy wynika, że wniosek o wydanie postanowienia w sprawie przyjęcia do domu pomocy społecznej skierowany został na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późń. zm.). Na podstawie dokumentów zebranych w sprawie ustalono, że I. J., zgodnie ze wskazaniami lekarza kwalifikuje się do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Domem tego typu jest wskazany w decyzji Dom Pomocy Społecznej w C. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy osobę wymagającą całodobowej opieki kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Okres oczekiwania na umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w C. jest krótszy niż na umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w B. - Filia w B., tj. domu położonym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, gdzie na umieszczenie oczekuje 6 kobiet skierowanych na podstawie postanowienia sądu. Dlatego skierowano I. J. do DPS w C. Z dalszych ustaleń organu wynika, I. J. wymaga niezwłocznego umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ustalono, że w Domu Pomocy Społecznej "J." w J. nie ma osób oczekujących na umieszczenie poza kolejnością. Postanowiono więc zmienić poprzednio wydaną decyzję, kierując I. J. do tego Domu. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej przewidują, oprócz art. 106 ust. 5 ustawy, również i inne przepisy, w szczególności zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego, jak art. 163 k.p.a. Te przepisy dają możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej m.in. w przypadku zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. W sprawie niniejszej - zdaniem organu odwoławczego - taka sytuacja wystąpiła.

W ocenie organu, w myśl art. 54 ust. 1 i 2 ustawy, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Na podstawie zebranych dokumentów ustalono, że I. J. spełnia kryteria określone w art. 54 ust. 1 ustawy ( konieczność uzyskania całodobowej opieki z powodu niepełnosprawności, niemożność samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu, niemożność zapewnienia usług opiekuńczych w wymaganym zakresie i zgodnie ze wskazaniami lekarza kwalifikuje się do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych ( wymaga stałej opieki i pielęgnacji, której brak zagraża jej życiu i zdrowiu). Domem tego typu jest wskazany w decyzji DOM Pomocy Społecznej " J." w J. Sytuacja .I J. jest trudna, strona przebywa w SPP ZOZ w C. ze względów społecznych, nie ma możliwości powrotu w środowisko ( brak możliwości zapewnienia opieki ze strony rodziny), wymaga niezwłocznego umieszczenia w domu pomocy społecznej. Zaistniała zatem podstawa do zmiany decyzji i skierowanie strony do DPS w J. poza kolejnością.

Organ odniósł się także do zarzutów podniesionych w odwołaniu i stwierdził, że I. J. ze względu na stan zdrowia opisany w opinii sądowo - psychiatrycznej, wymaga specjalistycznej pomocy, stąd należy ją skierować do DPS oferującego taką pomoc. DPS w B. przy ul. [...] przeznaczony jest dla osób przewlekle somatycznie chorych. Nie ma więc możliwości zapewnienia opieki i pomocy osobom obciążonym innymi chorobami. Skierowanie więc I. J. do tego domu byłoby niezasadne.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożyła J. J. działająca w imieniu I. J.

W skardze wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umieszczenie skarżącej w DPS w B. przy ulicy [...]. W ocenie J. J., umieszczenie jej matki w DPS w J. spowoduje, że nie będzie ona mogła często kontaktować się z matką, które to kontakty są wymagane ze względu na stan zdrowia chorej. Zdaniem J. J., jej matka nie jest chora na chorobę psychiczną, tylko chorobę neurologiczną.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wyrażone w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja SKO w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2013 r. zmieniającą decyzję tego organu z dnia [...] maja 2013 r. w ten sposób, że skierowano I. J. poza kolejnością do Domu Pomocy Społecznej "J." w J. przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych, na czas nieokreślony.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1375) oraz Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 964).

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

W sprawie jest bezsporne, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie [...] Sąd Rejonowy w B. orzekł o przyjęciu I. J. do domu pomocy społecznej. Organy były zatem tym orzeczeniem związane i pozostawało im je wykonać. Zauważenia bowiem wymaga, że na mocy art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego zapewnienie realizacji postanowienia sądowego o przyjęciu do domu pomocy społecznej osoby, o której mowa w art. 38, należy do starosty powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Z przepisu tego wynika obowiązek dla organu wykonania orzeczenia sądowego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ I instancji zapewnił realizację prawomocnego orzeczenia (decyzja z dnia [...] maja 2013 r.), a w związku z brakiem wolnych miejsc w DPS w C., zaszła konieczność zmiany tej decyzji i umieszczenia pacjentki w DPS w J.(decyzja z dnia [...] lipca 2013 r.).

Z akt sprawy [...] wynika, że orzeczenie wydano na podstawie opinii biegłej sądowej A. K., która stwierdziła u I. J. chorobę psychiczną pod postacią otępienia wraz z epizodami psychotycznymi w postaci zaburzeń urojeniowych. W ocenie biegłej, w aktualnym stanie zdrowia pacjentka nie jest zdolna do samodzielnego zaspokajania potrzeb życiowych, nie wymaga leczenia szpitalnego, wymaga natomiast stałej opieki i pielęgnacji, której brak zagraża jej życiu i zdrowiu. Powinna ona być skierowana do domu pomocy społecznej bez jej zgody (zachodzą warunki art. 39 § 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego).

Zdaniem Sądu, organy trafnie zatem przyjęły, że zgodnie z art. 56 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, pacjentkę należało umieścić w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Z powyższych względów wywody strony skarżącej odnośnie przekonania, że pacjentka nie jest chora psychicznie i należy ją umieścić w innym, niż to uczyniono - DPS, nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślenia przy tym wymaga, że rodzaj DPS – u został już określony w decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 2013 r., która została utrzymana w mocy prawomocną decyzją SKO w B. z dnia [...] lipca 2013 r. Decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 2013 r. zmieniła decyzję tego organu z dnia [...] maja 2013 r. jedynie w zakresie określenia miejsca położenia DPS - u z C. na J., nie zaś w zakresie jego rodzaju.

Nie zasługują na uznanie pozostałe zarzuty zawarte w skardze, które w istocie sprowadzają się do tego, że w ocenie strony skarżącej, umieszczenie pacjentki w DPS w J. nie może być uznane za prawidłowe z tego względu, że to utrudni córce kontakty z matką. Zauważenia bowiem wymaga, że w tej mierze organy kierowały się obowiązującymi przepisami, w tym i wynikającą z nich kwestią odległości ośrodka od miejsca zamieszkania i znalazły ostatecznie ośrodek najbardziej optymalny w warunkach niniejszej sprawy. Skarżąca oprócz braku akceptacji wybranego przez organy DPS – u ze względu na jego odległość od B., nie precyzuje i nie wskazuje, na czym miałoby polegać naruszenie przez organy stosownych przepisów. Z przeprowadzonego zaś w dniu [...] września 2013 r. wywiadu wynika, że córka pacjentki często odwiedza matkę w DPS w J. i przedstawiono jej możliwość korzystania z noclegów w pokoju gościnnym tego DPS. Powyższe, w ocenie Sądu, przynajmniej w części spełnia oczekiwania J. J. w zakresie zapewnienia jaj możliwości sprawowania faktycznej opieki nad chorą matką.

W tym miejscu podkreślenia także wymaga, że organy prawidłowo zareagowały na prośby J. J. wyrażone w jej pismach z dnia [...] czerwca 2013 r.,[...] sierpnia 2013 r., [...]września 2013 r. i [...] września 2013 r. dotyczące zmiany DPS w C. na inny DPS położony w B. W szczególności wyjaśniono kwestię, że z uwagi na stan zdrowia pacjentki (choroba psychiczna), nie kwalifikuje się ona do przebywania w DPS dla osób przewlekle chorych somatycznie w B. przy ulicy [...], ani też w Zakładzie Opiekuńczo – Leczniczym w B. Wskazano też, że pacjentka może być przeniesiona do innych DPS położonych bliżej B. (DPS w C., DPS w G. i DPS w T.), ale termin oczekiwania na wolne miejsca w tych ośrodkach wynosi od 2 do 4 lat. Ponadto przeprowadzono ponownie badania pacjentki przez lekarza psychiatrę. Jednakże z dołączonego do akt zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] września 2013 r. wystawionego przez specjalistę psychiatrę G. D. wynika, że pacjentka winna być umieszczona w DPS dla osób w podeszłym wieku i dla osób przewlekle psychicznie chorych.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały także należycie zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się też naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Na marginesie tylko należy wskazać, że na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, można występować do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej o ile nastąpią zmiany, które mogłyby mieć znaczenia dla umieszczenia i przebywania pacjentki w domu pomocy społecznej. Sąd w niniejszym postępowaniu nie jest jednak uprawniony do badania tej kwestii, gdyż ocenia tylko legalność, czyli zgodność z prawem, wydanych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.