Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 883/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 54,55,56
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu O. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] /-/ B. Popowska /-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski


UZASADNIENIE

IV SA/Po 883/09

Uzasadnienie

Pismem z dnia [...]lipca 2009 r. Z. W. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W. z prośbą o umieszczenie w Ośrodku Pomocy Społecznej w M. (dalej też OPS) koło O., wyrażając zgodę na potrącenie ze swojej emerytury należnej kwoty na utrzymanie. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż ma 74 lata, jest osoba samotną, stan zdrowia nie pozwala mu na samodzielne mieszkanie, a w mieszkaniu, w którym obecnie zamieszkuje nie ma odpowiednich warunków sanitarnych.

Prezydent Miasta O. W. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. ([...]) działając m. in. na podstawie art. 17 ust 1 pkt 16, art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1oraz art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej (tj. z 2008r, Dz. U. Nr 115 poz. 728 z późn. zmianami – dalej ups), skierował Skarżącego do Domu Pomocy Społecznej w M. na czas nieokreślony. W uzasadnieniu podano, iż na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].07.2009r. oraz zebranej dokumentacji ustalono, iż Skarżący jest osobą w wieku 74 lat, kawalerem i nie ma dzieci. Choruje przewlekle, wymaga pomocy osób drugich w codziennych czynnościach życiowych. Ze względu na stan zdrowia, miażdżycę kończyn dolnych, której konsekwencją są problemy z poruszaniem się, wymaga opieki osoby drugiej całą dobę oraz pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, tj. przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, praniu oraz innych pracach domowych, których nie jest w stanie wykonać samodzielnie. Według oświadczenia Skarżącego, jedyną bliską mu osobą jest siostra, która pracuje za granicą i nie jest wstanie sprawować nad nim opieki. Jednocześnie ze względu na stan zdrowia, jak również warunki mieszkaniowe, przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych przez MOPS jest niewystarczające. Dochód Skarżącego stanowi emerytura wraz z dodatkiem za przymusowe zatrudnienie żołnierzy oraz ryczałtem energetycznym w łącznej wys. 81 7,91 zł netto. Przepis art. 54 ust. 1 ups stanowi, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić odpowiedniej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w ocenie organu I instancji, Skarżący spełnia ustawowe przesłanki do skierowania do domu pomocy społecznej.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. [...] Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w O. (dalej też PCPR), działając z upoważnienia Starosty Powiatu O., na podstawie m. in. art. 19 pkt 10, art. 59 ust. 2, art. 106 ust. 1 i 4 ‚ art. 112 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. ups odmówiło umieszczenia Skarżącego w DPS dla osób przewlekłe somatycznie chorych. W uzasadnieniu podniesiono, iż z załączonego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2009 r. wydanego przez Ośrodek L. K. Sp. z o.o. w O. W. wynikało, iż u Pana Z. W. stwierdzono zespól zależności alkoholowej. Zgodnie z art. 54 ust. 2 ups, osobę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu. Dom Pomocy Społecznej w M. świadczy usługi bytowe, opiekuńcze i wspomagające tylko dla osób przewlekle chorych somatycznie, którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych i tylko takie osoby, w opinii PCPR w O., mogą być w tej placówce umieszczane (art. 55 ust. 1 i art. 56 pkt 2 ups. Mając powyższe na uwadze, w ocenie PCPR w O., Dom Pomocy Społecznej w M. nie zapewnia odpowiedniej terapii i opieki, a Personel tego Domu nie jest przygotowany do właściwej opieki nad osobami z zespołem zależności alkoholowej.

W dniu [...] sierpnia 2009 r. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji PCPR. Skarżący w odwołaniu powołał się min na fakt, iż pozostaje pod grzecznościową opieką sąsiadki . Ma kłopoty z poruszaniem się – nie wychodzi z domu. W dzień musi być papmersowany. Wszystkie sprawy załatwia sąsiadka, robi zakupy, przygotowuje posiłki, sprząta. Upoważnił sąsiadkę do dysponowania jego emeryturą. Mieszkanie skarżącego składa się z jednego pokoju bez wody oraz WC. Skarżący nie widzi możliwości dalszego zamieszkiwania w miejscu zameldowania z uwagi na stan zdrowia. W związku, z czym nie wyraża zgody na przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych. Skarżący w swoim odwołaniu przyznaje, iż ma stwierdzony zespół zależności alkoholowej, jednakże z uwagi na stan zdrowia oraz konieczność zażywania leków, od około 8 tygodni utrzymuje ścisłą abstynencję.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, w dniu [...] września 2009 r. wydało decyzję Nr [...], utrzymującą w mocy zaskarżoną powyżej decyzję. W uzasadnieniu SKO przytoczyło przepis art. 56 ups, stanowiący o podziale i przeznaczeniu domów pomocy społecznej. Organ II instancji uznał, iż podnoszony przez Skarżącego fakt, iż od 8 tygodni nie spożywa alkoholu, nie może być podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji.

W dniu [...] października 2009 r. Skarżący, za pośrednictwem SKO w K., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na ostateczną decyzję SKO w K. z dnia [...] września 2009 r. Nr [...]. W uzasadnieniu Skarżący podniósł m.in., iż nie zgadza się z zarzutami przedstawionymi w obu decyzjach. Stwierdził, że zespół zależności alkoholowej nie może Go wykluczyć z grona osób, które miałyby prawo do umieszczenia w DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych. Nigdy się nie leczył w Ośrodku Profilaktyki i Terapii Uzależnień czy też w innym ośrodku odwykowym, a dzięki silnej woli nie pije. Skarżący podkreśla, iż zdaje sobie sprawę, że ponowny powrót do picia może odnieść niekorzystny skutek dla jego zdrowia.

W odpowiedzi na skargę, SKO w Kaliszu wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 par. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi DZ. U. z 2002r nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej ppsa).

Wady zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji mają charakter materialnoprawny i procesowoprawny. Te pierwsze polegają na nieprawidłowej interpretacji, a w konsekwencji na nieprawidłowym zastosowaniu przepisów ups, normujących umieszczanie osób w domach pomocy społecznej. Te drugie polegają na niepełnym zebraniu materiałów dowodowych i na powierzchownych ustaleniach stanu faktycznego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż kwestię umieszczania osób w domach pomocy społecznej normują zwłaszcza przepisy art. 54 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 56 ups. W myśl art. 54: "Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej." Przepis art. 56 stanowi, że domy pomocy społecznej w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzielą się na domy dla: osób w podeszłym wieku; osób przewlekle somatycznie chorych; osób psychicznie chorych; dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; dzieci i młodzież niepełnosprawnych intelektualnie.

Zdaniem Sądu, istotne unormowania w tym zakresie zawiera też art. art. 55 ust. 1 i 2 ups. W myśl tych przepisów: Dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających, zwanych dalej "mieszkańcami domu". Organizacja domu pomocy społecznej, zakres i poziom usług świadczonych przez dom uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności.

W nawiązaniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy, Sąd jest zdania, iż Skarżący spełnia przesłanki pozytywne, wymienione w cytowanych przepisach prawnych. Jest osobą w podeszłym wieku i zgodnie z opinią lekarską, został zaliczony do osób przewlekle somatycznie chorych. Nadto, nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i nie można Mu zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Ww. wskazane warunki są niesporne w niniejszej sprawie.

Problemem w niniejszej sprawie jest to, czy uzależnienie Skarżącego od alkoholu, która to okoliczność też jest niesporna, może być przesłanką do odmowy umieszczenia osoby w DPS.

Sąd zauważa, iż przytoczone przez organy przepisy ustawy nie formułują negatywnych przesłanek umieszczania osób w DPS, tylko okoliczności (warunki), które pozwalają – w stosunku do osób je spełniających - zrealizować przysługujące im "prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej". Należy dodać, iż organ I ani II instancji nie wskazały przepisu, z którego wynikałoby wprost, że można odmówić umieszczenia w DPS, jeżeli osoba cierpi na zespół uzależnienia alkoholowego.

W świetle powyższego, Sąd nie widzi podstawy prawnej do odmowy umieszczenia Skarżącego w DPS wyłącznie z powodu stwierdzonego u Niego zespołu uzależnienia alkoholowego, a właściwie, z uwagi na fakt, iż tak zdiagnozował Skarżącego lekarz i do takiego uzależnienia przyznaje się Skarżący. Zdaniem Sądu, brak w tej sprawie rzetelnych ustaleń. Organy nie ustaliły czy Skarżący poddaje się temu uzależnieniu, czy sprawia kłopoty osobom opiekującym się Nim (siostrze, sąsiadce). Organ II instancji nie nadał żadnej wagi oświadczeniu Skarżącego, że od 8 tygodni nie pije, i ustaleniom w toku wywiadu, że emeryturę oddaje do dyspozycji siostrze lub sąsiadce, że sam nie robi zakupów i że jest tak chory, iż picie szkodzi Jego zdrowiu. Z drugiej strony, Organy nie ustaliły możliwości opieki nad Skarżącym ze strony Domu Opieki w M.; w każdym razie, w aktach nie ma dowodu na takie ustalenia. Należy przypomnieć, iż w myśl art. 55 ups, dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające. Dodać należy, iż zgodnie z § 6. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. Nr .217, poz.1837), warunkiem efektywnej realizacji usług opiekuńczych i wspomagających jest m.in. zapewnianie mieszkańcom domu kontaktu z psychologiem – czyli w tym zakresie można udzielić pomocy Skarżącemu.

Podsumowując, organy nie tylko niewłaściwie zinterpretowały wskazane jako podstawy materialnoprawne przepisy ups, ale i bez pełnego ustalenia stanu faktycznego je zastosowały. W dodatku, organy w uzasadnieniu swoich decyzji nie wytłumaczyły w sposób jasny i przekonujący, z jakich norm wywiodły, że zdiagnozowany zespół uzależnienia alkoholowego stanowi negatywną przesłankę umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej.

Ponownie rozpoznając sprawę, właściwy organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z przepisami kpa, w tym zasadami ogólnymi (przede wszystkim określonymi w art. 7 -11 kpa), z uwzględnieniem uwag i wytycznych Sądu, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Organ ustali zwłaszcza, jak w rzeczywistości przedstawia się uzależnienie Skarżącego od alkoholu. Jeżeli potwierdzi się, że m. in. warunki w jakich żyje, w tym całkowita zależność od osób trzecich (np. sam nie robi zakupów) powoduje, że Skarżący przestał pić, to Sąd zauważa, że nieaktualne staną się wszelkie obiekcje organów co do przygotowania i kwalifikacji personelu oraz możliwości opieki nad Skarżącym w DPS w M..

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. a/oraz c/ppsa, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ja poprzedzającej.