Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2045/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6176 Komornicy i syndycy upadłości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1, art. 306 pkt 1, art. 289,
journal: Dz.U. 2018 poz 771
law: Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
article: art. 79 ust. 2, art. 92 ust. 1, art. 93 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1309
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - tekst jedn.
article: art. 28,  art. 145 par. 1 pkt 4, art. 149 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska P, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi I. w [...] na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 150 § 1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] o powołaniu Pani M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] .

Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. Minister Sprawiedliwości (dalej także: "Minister", "organ") powołał Panią M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] .

W dniu 3 lipca 2018 r. do Ministra wpłynął wniosek I. w [...] (dalej: "Izba", "strona", "skarżąca") z dnia 27 czerwca 2018 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Ministra z dnia [...] maja 2018 r. dotyczącej powołania M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] .

Skarżąca zarzuciła powyższej decyzji naruszenie:

a) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 i 4 oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1177 ze zm., dalej: "u.k.s.e.") oraz art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że izba komornicza nie posiada interesu prawnego uzasadniającego uznanie jej za stronę postępowania w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania statusu strony w przedmiotowym postępowaniu, podczas gdy źródło indywidualnego interesu prawnego stanowi prawo właściwej izby komorniczej do wyrażenia stanowiska w sprawie powołania i odwołania komornika, będące ustawowym określeniem prawa samorządu komorniczego do udziału w decydowaniu o członkostwie w tej korporacji jako elementu konstytucyjnego prawa i obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika;

b) art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, jak również poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa;

c) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nie uzasadnienie przedmiotowej decyzji, co skutkowało tym, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie poddaje się kontroli instancyjnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie oraz uchylenie wskazanej decyzji w całości i odmowę powołania M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] .

Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Minister odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ww. decyzją.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ - przechodząc do oceny wniosku o wznowienie postępowania wskazał - że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszania orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego. Tryb ten umożliwia wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego dotkniętego kwalifikowaną wadą o charakterze formalnym, a jego skuteczność uzależniona jest od wykazania zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w sposób taksatywny w przepisie art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a., typowanej przez podmiot, który inicjuje czynności procesowe.

Ustalenie tej okoliczności następuje w toku postępowania, którego przeprowadzenie musi być poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania, wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. i stanowiącym szczególną formę czynności wszczęcia postępowania, wymagana przepisami procesowymi, odmiennie od innych administracyjnych postępowań zwykłych czy nadzwyczajnych. Inicjatywę w zakresie wszczęcia postępowania wznowieniowego ustawodawca - generalnie - przyznał organowi administracji publicznej, który orzekał w sprawie oraz stronie postępowania, czyli podmiotowi legitymowanemu według kryteriów wskazanych w art. 28 k.p.a.

Przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego lub jego odmowie organ administracji podejmuje określone czynności polegające na zbadaniu, czy zachowane są warunki formalne wznowienia postępowania. Czynności te są podejmowane przez organ administracji przed wszczęciem postępowania, nie są jednak czynnościami procesowymi postępowania administracyjnego. Dopiero pozytywna weryfikacja powyższych przesłanek pozwala organowi na przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy organ stwierdził, że wniosek skarżącej o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2018 r. o powołaniu Pani M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] został złożony przez podmiot, któremu nie przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Minister wskazał, że w dniu 25 kwietnia 2018 r. w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (pod pozycją 771) ogłoszona została ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (zwana dalej "u.k.s."). Zgodnie z art. 306 u.k.s. ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2019 r., z wyjątkiem art. 12 ust. 1 i art. 289, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Stosownie do treści art. 289 u.k.s. postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy uchylanej, tj. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1277, ze zm.), i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów, z tym że do tych postępowań stosuje się przepis art. 12 ust. 1. W myśl art. 12 ust. 1 u.k.s. rada izby komorniczej nie ma statusu strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W związku z nabyciem mocy obowiązującej przez ww. regulacje, brak legitymacji po stronie izby komorniczej do występowania w tych sprawach stał się oczywisty.

W związku z powyższymi ustaleniami, Minister orzekł jak w rozstrzygnięciu.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła, reprezentowana przez pełnomocnika, I. w [...] .

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła:

1) naruszenie przepisów k.p.a., a mianowicie:

- art. 145 § 1 pkt 4, art. 147 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1, art. 10 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją i wadliwe uznanie, że Izbie nie przysługuje status strony w postępowaniu w sprawie dotyczącej powołania na stanowisko komornika, oraz brak wyjaśnienia i wskazania przyczyn, a także motywów rozstrzygnięcia, co stanowiło naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, jak i zasady pogłębionego zaufania obywateli w stosunku do organów władzy publicznej;

- art. 28 k.p.a., w zw. z art. 12 ust. 1 i 4 oraz art. 212 ust. 1 pkt 1 i 2 u.k.s. oraz art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędne uznanie, że Izbie nie przysługuje interes prawny uzasadniający uznanie jej za stronę postępowania w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania statusu strony skarżącej w przedmiotowym postępowaniu, podczas gdy źródłem indywidualnego interesu prawnego jest prawo właściwej Izby do wyrażenia stanowiska w sprawie powołania i odwołania komornika, będące ustawowym określeniem prawa samorządu komorniczego do udziału w decydowaniu o członkostwie w tej korporacji jako elementu konstytucyjnego prawa i obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, jak i również poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Mając na uwadze powyższe, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wniesionej skargi strona skarżącą rozwinęła i uszczegółowiła podniesione zarzuty.

Uzasadniając pierwszy z zarzutów Izba wskazała, że zgodnie z treścią art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Chodzi tutaj o fakt dowiedzenia się o decyzji, która posiada walor ostateczności. Bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienia postępowania rozpoczyna się więc z chwilą zakończenia postępowania zwykłego. Skarżąca dochowała terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., a zatem przedmiotowy wniosek spełniał podstawowe wymaganie formalne i powinien zostać rozpatrzony pod względem merytorycznym. Wobec powyższego - w ocenie strony - przesłanka pozytywna wznowienia postępowania, jaką jest złożenie wniosku w wymaganym ustawowo terminie, została spełniona.

Odnosząc się do trzeciego z zarzutów strona skarżąca podniosła, że Minister nie odniósł się w uzasadnieniu skarżonego postanowienia do charakteru izb komorniczych, w szczególności pod kątem ich podobieństwa do izb notarialnych. Podkreśliła, że uzasadnienie faktyczne postanowienia, stosownie do art. 126 k.p.a, powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie nie można było - w ocenie strony - uznać, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało sporządzone prawidłowo a przytoczona przez Ministra argumentacja wyczerpująca, w sytuacji, gdy wskazano brak interesu prawnego po stronie Izby, bez konkretnego odniesienia się do wskazanych przez skarżącą argumentów we wniosku o wznowienie postępowania, w szczególności w kontekście podniesionej argumentacji dotyczącej zbliżonych regulacji w samorządzie notarialnym.

Na uzasadnienie drugiego z zarzutów skarżąca podniosła, iż stosownie do treści art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, samorządy zawodowe reprezentują osoby wykonujące zawody zaufania publicznego sprawując przy tym pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Istotą przyjęcia konstrukcji zawodów zaufania publicznego jest gwarancja udzielana przez państwo, że osoby wykonujące wskazane zawody reprezentują odpowiednie standardy zawodowe i etyczne. Do podstawowych ustawowych instrumentów sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodów zaufania publicznego przez samorządy zawodowe należą: uczestnictwo w procesie dopuszczania do zawodu zaufania publicznego (nadzór ex ante) oraz sądownictwo dyscyplinarne - nadzór ex post (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2013 r., K 6/12).

Skarżąca wskazała jednocześnie, iż jej stanowisko w zakresie przysługiwania jej statusu strony w postępowaniach o powołanie na stanowisko komornika podzielił również NSA wyroku z dnia 20 grudnia 2017 r., II GSK 752/16. Wskazała, iż posiadanie interesu prawnego przez samorząd komorniczy uwarunkowane jest m.in. tym, że ma osobowość prawną, z której wynika zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków. Osobowość prawna samorządu obejmuje zarówno sferę prawa publicznego, jak i sferę prawa prywatnego. Samorząd zawodowy jest - z woli ustawodawcy - samodzielnym, odrębnym i różnym od państwa podmiotem jemu przypisanych praw, które wykonuje we własnym imieniu (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r. , II GSK 2439/15 oraz z dnia 20 grudnia 2017 r., II GSK 762116). Z podmiotowego punktu widzenia samorząd zawodowy może przeciwstawić się państwu, co prowadzi do wniosku, że samorząd ma własny, indywidualny interes prawny, wynikający z jego obowiązków i praw podmiotowych.

Izba podniosła również, iż - w jej opinii - istnieje tożsamość istoty samorządu notarialnego i komorniczego oraz zasadnicze podobieństwo w sposobie regulacji statusu notariusza i komornika, dlatego Izba wskazała na szereg podobieństw oraz zbliżonych rozwiązań przyjętych w regulacjach kształtujących pozycję ustrojową oraz określającą naturę obu samorządów zawodowych. Na potwierdzenia ww. stanowiska strona przytoczyła szereg orzeczeń sądów administracyjnych, w tym uchwałę NSA w sprawie o sygn. akt II GSP 1/14.

Następnie strona wskazała, iż z analizy wskazanych przez nią przepisów oraz z orzecznictwa definiującego pojęcie pieczy, o której mowa w art. 17 Konstytucji RP wynika, że sytuacja samorządu komorniczego w tym postępowaniu została przez ustawodawcę ukształtowana w sposób zbieżny z pozycją samorządu notarialnego.

Całkowicie niezrozumiałym jest wobec tego, dlaczego Minister odmawia izbom komorniczym statusu strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie powołania komornika sądowego. Ponadto najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych w sposób jednoznaczny przesądza, iż oba te zawody (w odniesieniu do postępowań dotyczących powołania na stanowisko notariusza/komornika) należy traktować w podobny sposób.

Mając na uwadze poczynione rozważania skarżąca jeszcze raz wskazała, że w obu przypadkach prawodawca przyjął taką samą formułę, polegającą na delegowaniu kompetencji publicznoprawnych na podmioty funkcjonujące na własny rachunek poza struktura władz publicznych. Osoby wykonujące te zawody prowadzą działalność na własne ryzyko, przy czym jednocześnie są osobami zaufania publicznego, korzystającymi z prawnokarnej ochrony funkcjonariuszy publicznych oraz wykonują określone czynności o charakterze urzędowym. Mając na względzie konstytucyjną zasadę równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, która wymaga, by porównywalne sytuacje nie były traktowane w odmienny sposób, zarówno na etapie marzenia prawa, jak i na etapie jego stosowania, jest w pełni uzasadnione powołanie się przez I. w [...] na argumentację przedstawioną w uchwale II GSK 1/14.

Podsumowując skarżąca wskazała, iż jest zobowiązana do sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu komornika, co wynika bezpośrednio z Konstytucji RP oraz przepisów u.k.s. Przeciwne interpretowanie tych przepisów pozbawiłoby izby komornicze realnej możliwości wykonywania nałożonych na nie obowiązków. W konsekwencji, należy uznać, że Minister naruszył art. 28 k.p.a. w związku z art. 12 ust. 1 i 4, art. 212 ust. 1 pkt 1 i 2 u.k.s. oraz art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez błędne uznanie, że izbie komorniczej nie przysługuje interes prawny uzasadniający uznanie jej za stronę postępowania w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazał jednocześnie, iż zaskarżone postanowienie - wbrew wywodom skarżącej - zostało wydane zgodnie z prawem, a w toku postępowania administracyjnego Minister dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych i rozstrzygnął sprawę mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa.

Organ dodał, iż w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lipca 2018 r. dokonał analizy obowiązujących przepisów prawa w kwestii możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego przez Radę I. w [...] . Wniosek o braku podstaw do złożenia wniosku o wznowienie postępowanie przez samorząd komorniczy Minister wyprowadził z treści art. 12 u.k.s., w myśl którego rada izby komorniczej nie ma statusu strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

W piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2019 r. skarżąca podtrzymała argumentację oraz wszelkie wnioski i zarzuty wyrażone dotychczas przez skarżącą, szczególnie te wynikające ze złożonej w sprawie skargi. Wskazała jednocześnie, iż - w jej ocenie - argumenty przytaczane przez Ministra są bezzasadne i nie zasługują na aprobatę.

Uzasadniając swoje stanowisko strona skarżąca podniosła m. in., że Minister zdaje się nie dostrzegać różnic pomiędzy radą izby komorniczej a izbą komorniczą.

Rada izby komorniczej wyrażając opinię o kandydacie występuje jako organ administracji publicznej, któremu na mocy ustawy zostało zlecone określone zadanie (organ funkcjonalny) natomiast na dalszych etapach postępowania rada izby komorniczej jest wyłącznie organem izby komorniczej. Wynika to wprost z treści art. 87 pkt 2 u.k.s.e. Stan ten nie ulegnie również zmianie po wejściu w życie ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 771), albowiem w art. 206 pkt 2 u.k.s. wprowadzono przepis o analogicznym brzmieniu, jak art. 87 pkt 2 u.k.s.e. Innymi słowy, w zależności od wykonywanych zadań Rada jest albo organem administracji publicznej albo organem osoby prawnej - mamy zatem do czynienia z dwoma całkowicie różnymi znaczeniami słowa "organ".

Jednocześnie strona podkreśliła, że Minister odwołujący się do art. 12 u.k.s. pomija zasadniczy fakt, że skarżąca nie kwestionuje tego, iż rada izby komorniczej nie ma przymiotu strony w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika. Podnosi ona natomiast, iż status strony przysługuje izbie komorniczej i wprowadzona ustawa tego w żadnym razie nie zmienia. Skoro ustawodawca uregulował bezpośrednio w treści ww. normy prawnej, iż rada izby komorniczej (a nie izba komornicza) nie ma statusu strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym w przedmiocie powołania na stanowisko komornika, to nie oznacza to, że izba komornicza - jako podmiot wyposażony w osobowość prawną - również nie ma takiego statusu. Zarówno literalna, jak i celowościowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, zgodnie z którym, organy samorządu zawodowego sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu uprawnione są do brania udziału w przedmiotowych postępowaniach. Podsumowując Minister doszukuje się zatem interesu prawnego po stronie rady izby komorniczej, pomijając całkowicie fakt, że interes prawny przysługuje w tym postępowaniu izbie komorniczej.

Ponadto skarżąca zwróciła uwagę na treść art. 79 ust. 2 u.k.s.e. oraz art. 196 ust. 1 u.k.s., z których to przepisów wywieść można, iż samorząd komorniczy obejmuje (są jego organami) m. in. Krajową Radę Komorniczą oraz izby komornicze, które to podmioty posiadają jednocześnie osobowość prawną. Przepisy te są odbiciem przyjętego przez polskiego ustawodawcę modelu organizacji samorządów zawodowych - mowa tu o izbowej budowie struktur samorządowych. Zasadą tego modelu jest, że osoby objęte z mocy prawa samorządem zawodowym zorganizowane są w izby, przy czym kryterium zrzeszenia w określonej izbie stanowi wykonywanie zawodu na obszarze objętym terytorialną właściwością tej izby. Tym samym izby komornicze są podstawowym szczeblem organizacyjnym samorządu komorniczego, na którym to spoczywa większość obowiązków związanych z podstawowym zadaniem samorządu zawodowego, jakim jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Obowiązki te izba wykonuje za pośrednictwem swojego organu, którym jest właśnie rada izby komorniczej.

W konsekwencji rozróżnienie rady izby komorniczej i izby komorniczej ma doniosłe skutki prawne. W art. 11 ust. 1 u.k.s. ustawodawca wskazuje, że podmiotem wyrażającym opinię w sprawie powołania danej osoby na stanowisko komornika jest rada izby komorniczej, a nie sama izba komornicza. Odpowiedni przepis znajduje się również w u.k.s. (art. 12 ust. 1). Wywodzić z tego należy, że ustawodawca potraktował radę izby komorniczej nie tylko jako organ osoby prawnej jakim jest samorząd zawodowy, ale także jako organ administracji publicznej, któremu na mocy ustawy zostało zlecone określone zadanie polegające na wydawaniu opinii w konkretnej sprawie. Izba komornicza jest natomiast korporacją prawa publicznego, której substratem osobowym są komornicy w niej zrzeszeniem.

Z powyższej analizy wynika - zdaniem skarżącej - że rada izby komorniczej występuje w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika w dwóch rolach. W przypadku, gdy wypełnia zadania zlecone z zakresu administracji, działa jako organ administracji w znaczeniu funkcjonalnym tj. przy wyrażaniu opinii o kandydacie, zaś, gdy reprezentuje izbę działa jako organ osoby prawnej o charakterze korporacyjnym. Jednak rada izby komorniczej jest organem samorządu zawodowego komorników - co nie oznacza, że jest organem administracji publicznej. W sytuacji wydawania opinii o kandydacie na komornika rada działa jak organ administracji publicznej, ale nie staje się nim.

Reasumując strona skarżąca podkreśliła, że podmiotem występującym jako strona w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika jest izba komornicza. Rada izby komorniczej nie występuje w tego typu postępowaniach administracyjnych jako odrębny byt prawny, lecz jedynie jako organ osoby prawnej, jaką jest właśnie izba komornicza. Tym samym Minister podnosząc, że z art. 12 ust. 1 u.k.s. wynika, że radzie izby komorniczej nie przysługuje status strony, pomija, iż status taki przysługuje bezpośrednio izbie komorniczej, jako podmiotowi, któremu interesu prawnego dotyczy postępowanie w przedmiocie powołania na komornika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Skarżąca nie ma racji żądając przyznania statusu strony właściwej izbie komorniczej w postępowaniu (zarówno zwykłym, jak i nadzwyczajnym) dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego.

O takiej ocenie podnoszonych przez Izbę argumentów przesądziła nowa ustawa o komornikach, której przepis art. 12 ust. 1 in fine - mający zastosowanie w sprawie w związku z jej art. 306 pkt 1 i art. 289 - wprost stanowi, że rada izby komorniczej nie ma statusu strony w takim postępowaniu administracyjnym.

Mimo że mowa w nim tylko o radzie izby komorniczej to uniemożliwia on udział w charakterze strony w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika także skarżącej – I. w [...] .

Z orzecznictwa wynika, że argumenty związane z rolą, zadaniami, pozycją ustrojową samorządu komorniczego - wywodzone m.in. z art. 17 Konstytucji RP - przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 771), powoływane były dla uzasadniania istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. zarówno po stronie rady izby komorniczej, jak i samej izby komorniczej (por. np. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., II GSK 2439/15 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2018 r., VI SA/Wa 2417/17).

Dla porządku wskazać należy, że w dacie wniosku skarżącej (tj. 27 czerwca 2018 r.) obowiązywała ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1309).

Z jej art. 79 ust. 2 wynika, że izby komornicze stanowią element struktury samorządu komorniczego. Na podstawie tego przepisu samorząd komorniczy obejmuje:

1) Krajowy Zjazd Komorników;

2) Krajową Radę Komorniczą;

3) walne zgromadzenia komorników izb komorniczych;

4) izby komornicze.

Z kolei w ramach izby komorniczej - podstawowej struktury organizacyjnej samorządu komorniczego - działają (por. art. 87 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji):

1) walne zgromadzenie komorników izby komorniczej (organ uchwałodawczy),

2) rada izby komorniczej (organ wykonawczy) oraz

3) komisja rewizyjna (organ kontrolny).

Jednocześnie, z mocy art. 92 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, rada izby komorniczej reprezentuje izbę komorniczą, która posiada osobowość prawną (art. 79 ust. 3 ww. ustawy).

Na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji do zakresu działania rady izby komorniczej należy m.in. wyrażanie opinii w sprawie powoływania i odwoływania komorników i asesorów komorniczych. Ww. przepis pozostaje w związku z art. 11 ust. 1 i 4 ustawy z 1997 r., z których wynika, że komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby komorniczej. Minister Sprawiedliwości przesyła odpisy wniosków, o których mowa w ust. 1 i 3, wraz z załącznikami, radzie właściwej izby komorniczej w celu wyrażenia opinii w terminie 21 dni. Brak opinii nie stanowi przeszkody do nadania wnioskom dalszego biegu.

W tej sytuacji, opinię rady izby komorniczej, o której mowa w art. 11 ust. 1 i ust. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, należy traktować jako ustawowy wyraz realizacji przez samorząd zawodowy komorników konstytucyjnej zasady sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem tego zawodu.

Rada izby komorniczej przy wydawaniu opinii w postępowaniu o powołanie/odwołanie komornika - reprezentując izbę komorniczą i nie posiadając samodzielnej podmiotowości prawnej - działa w interesie indywidualnym członków samorządu i całego samorządu.

Dlatego też pozbawienie przez ustawodawcę w 2018 r. rady właściwej izby komorniczej statusu strony w omawianych postępowaniach przesądza o nieposiadaniu takiego statusu także przez samą izbę komorniczą.

Interpretując sporne w sprawie przepisy, Sąd stoi na stanowisku, iż jasny gramatycznie kontekst normy z art. 12 ust. 1 in fine ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych jest sam w sobie niewystarczający do dokonania wykładni tego przepisu. Przeciwnie, prawidłowe odczytanie normy prawnej zawartej w tym przepisie wymaga dalszych zabiegów interpretacyjnych uwzględniających charakter zadania związanego z opiniowaniem kandydatów na komorników (w ocenie Sądu realizowanego w ramach wykonywania "pieczy") - a powierzonego radzie właściwej izby komorniczej - oraz uwzględnienia struktury samorządu komorniczego. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola zgodności z prawem działania organów administracji publicznej nie może bowiem poprzestawać na stwierdzeniu, że skoro spełniona jest hipoteza normy prawnej, to nieunikniony jest przewidziany prawem skutek bez wdania się w szerszą ocenę legalności badanego rozstrzygnięcia na tle wszystkich okoliczności prawnych danej sprawy.

Tak więc uzasadniona jest ocena, że mocą przepisów wprowadzonych w 2018 r. Minister Sprawiedliwości został ustanowiony przez ustawodawcę - teraz już wyraźnie - jako jedyny organ do powoływania komorników. Organ ten ponosząc odpowiedzialność za osoby dopuszczone do wykonywania zawodu został wyposażonym w odpowiednie instrumenty prawne do wykonywania obowiązków w tym zakresie, np. możliwość odwołania komornika w sytuacjach przewidzianych treścią art. 19 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych.

Słusznie zatem organ odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] o powołaniu Pani M. S. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] .

Organ administracji ma bowiem obowiązek zbadać, czy podmiot domagający się wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, legitymuje się przymiotem strony. Obowiązek ten nie może być wyłączony w przypadku wniesienia żądania wznowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Na tym etapie postępowania organ zobowiązany jest badać w szczególności, czy podanie o wznowienie pochodzi od osoby będącej stroną. Rozstrzygnięcie tej kwestii musi mieć miejsce zwłaszcza w sytuacji, gdy nie zachodzi konieczność prowadzenia - w celu jej wyjaśnienia - postępowania wyjaśniającego. Jeżeli bowiem w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego jest oczywiste, że zgłaszający wniosek nie posiada przymiotu strony, to ta ocena może być wyrażona przez organ bez konieczności wznowienia postępowania - w postanowieniu wydanym na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r., poz. 1302), oddalił skargę uznając, że w tej sprawie nie doszło do zarzucanego naruszenia prawa. Art. 12 ust. 1 ustawy z 2018 r. odczytywany w kontekście art. 28 k.p.a. tak, jak zrobił to organ, a Sąd zaakceptował, wpisuje się bowiem w logikę całej ustawy; tworząc z innymi jej przepisami wewnętrznie spójną regulację. Stąd - w zmienionym stanie prawnym - brak już podstaw do powoływania się w tej sprawie na wcześniejsze orzecznictwo sądowe w kwestii legitymacji organu samorządu, jako strony, w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących powołania i odwołania komornika, w tym na uchwałę z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14.