Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2192/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 i 5
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. i J. S. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z [...] marca 2019 r., odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2013 r., nr [...], ustalającą odszkodowanie za wywłaszczoną decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych nr [...] z [...] października 1962 r., nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] oznaczoną dawniej jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] grudnia 2013 r., nr [...], ustalił wysokość odszkodowania (po potrąceniu zwaloryzowanej kwoty pierwotnie wypłaconego odszkodowania) za wywłaszczoną decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] października 1962 r., nr [...] nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną dawniej jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, na kwotę [...] zł i zobowiązał do jego wypłaty organ reprezentujący Skarb Państwa w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Następnie Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] lutego 2014 r., utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2013 r.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] M. S., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. S., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - żądając jej uchylenia, jak też uchylenia poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1196/14, oddalił skargę - gdyż dokonał kontroli zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem i nie dopatrzył się w tym zakresie uchybień.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 382/15, oddalił skargę kasacyjną M. S. i J. S. (dalej jako skarżący) od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pismem z [...] czerwca 2017 r., M. S., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. S., wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 2014 r.

Wniosek swój uzasadnił faktem, iż odszkodowanie zostało ustalone w oparciu o operat rzeczoznawcy majątkowego J. S., sporządzony w dniu 8 lipca 2013 r. Operat ten został oceniony negatywnie przez Zespół Oceniający przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych "[...]" - opinia 22 maja 2017 r. - zatem jest on dowodem fałszywym zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., zaś dostarczona opinia jest nowym dowodem w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2017 r. odmówił

wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2018 r. - po rozpoznaniu odwołania M. S. - uchylił w całości postanowienie Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu w pierwszej kolejności organ I instancji zbada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 i § 2 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. i wyda stosowne rozstrzygnięcie na podstawie art. 149 k.p.a. Natomiast, w razie wznowienia postępowania, zbada czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie wynikają z tego skutki dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wyda rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 151 k.p.a.

Wojewoda [...] dokonał oceny zgodnie ze wskazaniami Ministra i postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2019 r. wznowił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zakończone w II instancji ostateczną, własną decyzją nr [...] z [...] lutego 2014 r.

Uznał, że M. S. jest osobą uprawnioną do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, złożył go w ustawowym terminie, a uzasadnienie wniosku mieściło się w kategorii podstaw wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.

Następnie - po rozpatrzeniu akt sprawy w postępowaniu dotyczącym wznowienia - Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] marca 2019 r., odmówił uchylenia własnej decyzji nr [...] z [...] lutego 2014 r.

Pismem z [...] marca 2019 r., odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] wniósł M. S., działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. S. wskazując, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu wojewódzkiego - bowiem kwestionowana decyzja Wojewody [...] narusza art. 151 § 1 k.p.a. oraz art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 1997, nr 115, poz. 741, dalej jako u.g.n.) - wnosząc o uchylenie powyższej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 2014 r.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Rozwoju decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2020 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z [...] marca 2019 r. - stwierdzając brak przesłanek do zmiany zaskarżonej decyzji.

Podniósł, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, polegającą na stworzeniu możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy już zakończonej wydaną decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne prowadzące do wydania tej decyzji było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną.

Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, których katalog ma charakter zamknięty, określone zostały przez ustawodawcę w przepisach art. 145 § 1 pkt 1-8 oraz w art. 145a k.p.a.

W przedmiotowym postępowaniu, organ bada prawidłowość odmowy uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2014 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2013 r., ustalającą odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną dawniej jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiącą obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow [...] ha.

Powyższa decyzja Prezydenta Miasta [...] została wydana w oparciu o operat szacunkowy z [...] lipca 2013 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. S., uzupełniony aneksem z 3 września 2013 r. Korekty w aneksie odnosiły się do danych o studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta [...], natomiast wycena nieruchomości nie została zmieniona. Wyceny nieruchomości rzeczoznawca majątkowy dokonała w podejściu porównawczym, korygowania ceny średniej i przy zastosowaniu art. 134 ust. 3 u.g.n. Do porównań przyjęła transakcje nieruchomościami rolnymi położonymi w strefie peryferyjnej miasta [...]. Swój wybór uzasadniła tym, że nieruchomości te najbardziej odpowiadały wycenianej nieruchomości. Wskazała również, iż w momencie wywłaszczenia nieruchomość wykorzystywana była rolniczo, a przepisy ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych z 9 marca 1949 r. definiowały pojęcie pracowniczego ogrodu działkowego jako obszary ziemi uprawnej, podzielonego na działki, wyposażonego w urządzenia niezbędne do uprawy działek oraz urządzenia społeczne. Rzeczoznawca ustaliła wartość nieruchomości na kwotę [...] zł, a kwotę podlegającą zwrotowi uprzednio wypłaconego odszkodowania, po jej waloryzacji na poziomie [...] zł. W trakcie postępowania ustosunkowała się do zastrzeżeń strony i przedłożyła wyjaśnienia co do przyjętej metodologii - pismo z [...] grudnia 2013 r.

Następnie Minister stwierdził, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

W uzasadnieniu swojego wniosku o wznowienie postępowania skarżący podniósł, iż odszkodowanie zostało ustalone w oparciu o operat rzeczoznawcy majątkowego J. S. sporządzony 8 lipca 2013 r., a operat ten został negatywnie oceniony przez Zespół Oceniający przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych "[...]" - opinia z 22 maja 2017 r. - czyli, że jest dowodem fałszywym.

W tym zakresie Minister podzielił wcześniejsze stanowisko organów orzekających w sprawie i również uznał ww. operat szacunkowy za sporządzony prawidłowo - jednocześnie stwierdzając, że nie jest on dowodem fałszywym.

Wskazał, iż wznowienie postępowania na tej podstawie ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód, po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, po trzecie, fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.

Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił orzeczenia potwierdzającego dokonanie fałszerstwa.

Dołączył tylko do akt sprawy opinię Zespołu Oceniającego przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych "[...]" z [...] maja 2017 r., która stwierdza, że operat J. S. nie może stanowić dowodu w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną w 1962 r. nieruchomość oznaczoną dawniej jako działki nr [...] o łącznej pow. [...] ha położoną w [...] przy ul. [...] Jednakże Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych zastrzega, iż opracowanie to ma charakter jedynie opiniodawczy i nie zastępuje wyroku sądowego ani decyzji administracyjnej. Ponadto zespół oceniający nie dokonuje oszacowania i nie ustosunkowuje się bezpośrednio do oszacowanych w przedmiotowym operacie wartości.

Wobec powyższego Minister stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że ww. operat jest dowodem fałszywym. Dodał, że przedmiotowy operat szacunkowy ostał oceniony w dwuinstancyjnym toku postępowania administracyjnego oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przy czym oba sądy nie dopatrzyły się nieprawidłowości w operacie szacunkowym, jak i prowadzonych postępowaniach przez organy I i II instancji.

Następnie podniósł, że stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Zatem przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecia przesłanka wymaga, aby "nowe okoliczności faktyczne" nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Przy czym na gruncie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie można utożsamiać nowej okoliczności

faktycznej z nowym dowodem. Opinia dotycząca operatu szacunkowego, sporządzona po wydaniu decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości, nie może być uznana za nowy dowód, stanowiący podstawę wznowienia, gdyż nie istniała ona w dniu wydania decyzji odszkodowawczej. Jeśli natomiast w ocenie strony skarżącej w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne - to okolicznością taką nie może być sam fakt wydania opinii Zespołu Oceniającego przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych "[...]", lecz co najwyżej fakty z niej wynikające. Tymczasem ww. opinia jako dowód o dowodzie, co wynika z jej specyfiki, nie zawiera w sobie jakichkolwiek informacji dotyczących stanu faktycznego sprawy o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - a w szczególności nie zawiera jakiejkolwiek informacji o wartości nieruchomości. Opinia ta wskazuje jedynie na nieścisłości i błędy operatu, co kwalifikuje ją wyłącznie w charakterze dokumentu, w którym odmiennie niż organ dokonano oceny dowodu w sprawie Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego, przedstawiona opinia nie wprowadziła żadnych nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, bowiem te zostały ustalone przez organ administracyjny w ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2014 r., jak również nie stanowiła też żadnego nowego dowodu, który by dawał podstawę do przyjęcia w sprawie nowych ustaleń.

Podsumowując Minister uznał, że skoro w przedmiotowej sprawie nie doszło do sfałszowania dowodu (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), a także nie wystąpiły nowe, istotne okoliczności lub nowe dowody (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) - to Wojewoda [...], w wyniku wznowienia postępowania, zasadnie odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] lutego 2014 r.

Na powyższą decyzję Ministra Rozwoju M. S., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. S., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 80, art.84, art. 145 i art. 107 k.p.a. oraz art. 128 ust.1, art. 129 ust.5 pkt.3, art. 130 ust.1 zdanie drugie, art.132 ust.3a, art. 134 ust.4, art.153, art. 154 ust. 1, art. 156, art. 157 i art. 233 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami - mających w istotnym stopniu wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy przez Ministra Rozwoju i przyznanie odszkodowania nie spełniającego warunku "słusznego odszkodowania" w rozumieniu art. 21 ust.1 Konstytucji RP, spowodowane bezkrytycznym przyjęciem błędnego operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego J.S. jako podstawy ustalenia odszkodowania, a wydanego przez rzeczoznawcę z naruszeniem przepisów wynikających z ustawy o gospodarce nieruchomościami, co potwierdza negatywna opinia Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych "[...]" z 22 maja 2017r.

Wobec tego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rozwoju w całości w celu wydania decyzji o uchyleniu decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 2014r. i poprzedzającej ją decyzji I instancji (art.151 § 1 pkt 2 k.p.a.) - zarzucając tej decyzji rażące naruszenie przepisów k.p.a. i art.157 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż w wyniku negatywnej oceny operatu J. S. przez Zespół Oceniający przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych [...], opinia rzeczoznawcy majątkowego J. S. jako operat szacunkowy stracił moc na podstawie art.157 ust.1 u.g.n. od dnia wydania tej negatywnej oceny - 22 maja 2017 r. Oznacza to, że decyzja Wojewody [...] nr [...] z [...] marca 2014 r. (prawidłowo z [...] lutego 2014 r.) - której uchylenia odmawia zaskarżona decyzja - nie posiada skutecznego prawnie operatu szacunkowego o wartości nieruchomości (art.156 ust. 1 u.g.n.).

W uzasadnieniu skargi przytoczył argumenty na poparcie swojego stanowiska.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Odniósł się też do zarzutów zawartych w skardze stwierdzając, iż stanowią one w istocie polemikę ze stanowiskiem Ministra Rozwoju zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie nie mogą prowadzić do zmiany przedmiotowego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że powtórna analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dała podstaw do stwierdzenia, aby organ nadzorczy naruszył w toku postępowania odwoławczego jakiekolwiek przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po uwzględnieniu i wszechstronnej analizie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oparte zostało na stanowisku prezentowanym w orzecznictwie zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona.

Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte wadliwością. Instytucja ta stanowi odstępstwo od wyrażonej w art.16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Przedmiotem postępowania wznowieniowego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli wpierw potwierdzi się, że w postępowaniu zwyczajnym wystąpiła chociażby jedna z wad kwalifikowanych, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145 a czy art. 145 b k.p.a. Postępowanie to nie jest zatem kolejnym postępowaniem odwoławczym zmierzającym do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Ma jedynie na celu weryfikację kwestionowanej decyzji w oparciu o konkretne podstawy wznowienia postępowania.

W niniejszej sprawie podstawę wniosku o wznowienie postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. i w oparciu o tę podstawę zostało wznowione - postanowieniem Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 2019 r. - postępowanie zakończone ostateczną decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2013 r. orzekającą o ustaleniu odszkodowania.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

Wznowienie postępowania na tej podstawie ograniczone jest koniecznością łącznego wystąpieniem następujących warunków: w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu oraz fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.

Tymczasem opinia Zespołu Oceniającego przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych "[...]" z 22 maja 2017 r. - która stwierdza, że operat J. S. nie może stanowić dowodu w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - ma charakter jedynie opiniodawczy i w nie zastępuje wyroku sądowego ani decyzji administracyjnej.

Skoro zatem w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnego orzeczenia potwierdzającego dokonanie fałszerstwa - to prawidłowo organy orzekające w sprawie stwierdziły, iż brak jest podstaw do uznania, że operat rzeczoznawcy majątkowego J. S. sporządzony 8 lipca 2013 r. jest dowodem fałszywym.

Kolejną podstawą wznowienia postępowania jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Na tej podstawie można dokonać weryfikacji decyzji ostatecznej jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, 2) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją, 3) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej, 4) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał kwestionowaną decyzję.

W niniejszej sprawie, po zakończeniu postępowania odszkodowawczego, skarżący przedstawił nowy dowód w postaci oceny sporządzonej przez Zespół Oceniający przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych "[...]" z 22 maja 2017 r. - która negatywnie oceniła operat rzeczoznawcy majątkowego J. S., sporządzony w dniu 8 lipca 2013 r. i będący podstawą ustalenia wysokości odszkodowania przez Prezydenta Miasta [...] za wywłaszczoną nieruchomość położoną w ]...] przy ul. [...], oznaczoną dawniej jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiącą obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha.

Według Zespołu Opiniującego operat J. S. zawiera szereg błędów takich jak: niewystarczający opis stanu prawnego nieruchomości na dzień 23 października 1962 r., nieuzasadnione przyjęcie założenia, że cel wywłaszczenia (pracownicze ogródki działkowe) stanowi kontynuację dotychczasowego rolniczego sposobu wykorzystania i w związku z tym nie przeprowadzenie analizy pod kątem możliwości zastosowania tzw. zasady korzyści wynikającej z art. 134 ust.4 u.g.n., zastosowanie w sposób nieuprawniony metody korygowania ceny średniej oraz wykorzystanie zbioru transakcji zawierającego nieruchomości niepodobne do nieruchomości wycenianej.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza zatem się do tego, czy negatywna ocena operatu rzeczoznawcy majątkowego J. S., sporządzona przez Zespół Oceniający przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych "[...]" - stanowi dowód, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a wnioski wynikające z tej opinii - okoliczności faktyczne, o których mowa w tym art.

Jeżeli chodzi o to zagadnienie - to Sąd w całości podziela stanowisko Ministra co do tego, że ocena organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, sporządzona na podstawie art. 157 ust. 1 u.g.n., nie może stanowić dowodu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Oceny tej nie można było potraktować jako nowego dowodu, istniejącego w dniu wydania decyzji odszkodowawczej, a w konsekwencji nieznanego organom, które wydały te decyzje. Ocena ta została bowiem sporządzona po wydaniu decyzji kończącej sprawę odszkodowawczą w administracyjnym toku instancji.

Sąd zwraca uwagę na fakt, że ocena z 22 maja 2017 r. wywołała skutek wynikający z art. 157 ust. 1a u.g.n. w postaci utraty przez operat szacunkowy J. S. charakteru opinii o wartości nieruchomości. Jednakże skutek ten wystąpił z dniem 22 maja 2017 r. - a więc już po zakończeniu sprawy odszkodowawczej decyzją ostateczną. Ustawodawca nie przewidział, aby negatywna ocena organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych wywoływała skutek ex tunc. Wobec tego negatywna ocena nie spowodowała utraty przez operat szacunkowy J. S., waloru opinii o wartości nieruchomości w toku sprawy odszkodowawczej.

Zdaniem Sądu również wnioski Zespołu Oceniającego - dotyczące stwierdzonych wad ww. operatu szacunkowego - nie mogły być zakwalifikowane jako nowe okoliczności faktyczne, o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Za okoliczności faktyczne w rozumieniu tego przepisu należy uznać zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym, istniejące w dacie wydania decyzji i nieznane organowi który wydał decyzję. Chodzi tu zarówno o fakty nowo odkryte i nieznane organowi, jak też po raz pierwszy zgłoszone przez stronę okoliczności jej znane, ale nieprzedstawione wcześniej organowi. Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub jego wykładnią (por. wyrok NSA z 3 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1356/16).

W ocenie Sądu wnioski wypływające z przedłożonej oceny organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych nie są okolicznościami faktycznymi (zdarzeniami obiektywnymi, zaistniałymi w sensie fizycznym), lecz są wynikiem dokonanego przez Zespół Oceniający złożonego procesu myślowego sprowadzającego się do weryfikacji (oceny) operatu szacunkowego m.in. w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i standardy zawodowe oraz pod kątem przydatności operatu dla celu dla jakiego został sporządzony. Są więc wynikiem oceny dowodów stanowiących podstawę ustalenia odszkodowania.

Przy czym uszło uwadze skarżących, że czym innym jest wyciągnięcie wniosków i ocena okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, a czym innym wiedza o faktach.

Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, to nie to samo, co odmienna ocena stanu faktycznego sprawy.

Ocena z 22 maja 2017 r. dotyczy prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości (art. 157 ust. 1 u.g.n.). Autorzy wskazują, że ich przedmiotem jest ocena prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego pod względem jego zgodności z przepisami prawa i standardami zawodowymi oraz pod kątem jego przydatności do celu w jakim został sporządzony (str. 4 oceny). Opracowanie to ma charakter jedynie opiniodawczy i nie zastępuje wyroku sądowego ani decyzji administracyjnej, nie stanowi też operatu szacunkowego - nie dokonuje samodzielnego określenia wartości nieruchomości (str. 5 oceny).

Tymczasem - jak wynika z orzecznictwa sądowo-administracyjnego - błędna ocena dowodów lub okoliczności faktycznych nie jest tym samym, co brak wiedzy o tym dowodzie lub okoliczności. Dlatego też odmienna, a nawet błędna ocena dowodu (okoliczności), który istniał i był znany organowi wydającemu decyzję, nie może stanowić uzasadnienia dla wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 574/17; z 21 września 2017 r. sygn. akt I GSK 1326/15; z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3323/15).

Ponadto w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wielokrotnie zwracano uwagę, iż opinie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, wydane w trybie art. 157 ust. 1 u.g.n., sporządzone po zakończeniu sprawy, w której oceniany operat szacunkowy stanowił podstawę wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej - nie mogą być kwalifikowane jako dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Również okoliczności wynikające z tychże opinii nie mogą być kwalifikowane jako okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., czy art. 240 § 1 pkt 5 ustawy – Ordynacja podatkowa (por. wyroki wydane w sprawach o sygn. akt: II FSK 466/05, II SA/Bd 1133/16, I OSK 646/17, I OSK 3446/15, II SA/Sz 1365/17, IV SA/Wa 354/19, I SA/Wa 779/19).

Należy też mieć na uwadze, że negatywna ocena operatu J. S., dokonana przez Zespół Oceniający przy Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Majątkowych "[...]" - jest stanowiskiem zaprezentowanym przez jedną z wielu działających w Rzeczypospolitej Polskiej organizacji zawodowych skupiających rzeczoznawców majątkowych. Od tych ocen rzeczoznawcy majątkowemu nie przysługiwał żaden środek zaskarżenia. W praktyce zdarzało się zatem, iż w stosunku do operatu szacunkowego wydawane były dwie wykluczające się oceny - najpierw negatywna, a później pozytywna. Przy czym tylko negatywna ocena wywierała skutek w stosunku do opinii o wartości nieruchomości.

Dostrzegając ten problem ustawodawca z dniem 1 września 2017 r. uchylił art. 157 ust. 1a ugn, co wynika z art. 1 pkt 27 lit. b w zw. z art. 10 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1509). Z uzasadnienia do projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 1560) wynika, że z uwagi na opisaną wyżej praktykę zaproponowano rezygnację z ustawowego definiowania skutku negatywnej oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, jakim jest utrata przez operat charakteru opinii o wartości nieruchomości. Ustawodawca uznał, że - zgodnie z zasadą swobody oceny dowodów - ostateczną decyzję o możliwości wykorzystania operatu szacunkowego w danej sprawie podejmował będzie organ prowadzący postępowanie. Prawodawca dał zatem prymat dokonywanej przez organy administracji publicznej ocenie wartości dowodowej operatu szacunkowego nad dokonywaną przez organizacje zawodowe rzeczoznawców majątkowych oceną prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż wnioski wynikające z oceny z 22 maja 2017 r. nie są nowymi okolicznościami faktycznymi, lecz są wynikiem nowej oceny dowodów, w oparciu o które zostało ustalone odszkodowanie w decyzji ostatecznej - dlatego też nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Należy również wskazać, że przesłanki wznowienia postępowania - jako regulacje szczególne umożliwiające doprowadzenie do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej - nie mogą być poddane interpretacji rozszerzającej. Przyjęcie stanowiska zaprezentowanego w skardze dawałoby bardzo szeroką możliwość ponownej weryfikacji dowodów przeprowadzonych w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Taka praktyka byłaby nie do pogodzenia z zasadą trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 k.p.a.). Przyjęcie, jak chce tego strona skarżąca, że odmienna ocena materiału dowodowego przeprowadzona po zakończeniu postępowania jest nową okolicznością faktyczną i otwiera drogę do wznowienia postępowania, oznaczałoby w praktyce przyznanie stronie dodatkowego środka odwoławczego.

Tymczasem postępowanie w sprawie wznowienia postępowania ma na celu naprawienie konkretnych wad postępowania zakończonego ostateczną decyzją ujętych w formie podstaw wznowienia. Ten nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznego aktu administracyjnego korzystającego z przymiotu trwałości, nie może być zatem wykorzystywany do ponownej, merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, ani też nie może zastępować postępowania odwoławczego.

Przyjęcie odmiennej wykładni art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. podważałoby zasadę pewności prawa i stosunków prawnych ukształtowanych przez ostateczną decyzję administracyjną - art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 16 § 1 k.p.a.

Wobec tego niezasadny okazał się sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Skoro nie zaistniały wskazane we wniosku o wznowienie postępowania przesłanki, to prawidłowo Wojewoda [...]- w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - orzekł o odmowie uchylenia własnej decyzji nr [...] z [...] lutego 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2013 r.

Zaś Minister Rozwoju słusznie rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.