Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2262/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art 154
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R.P. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 157/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz R.P. sumę pieniężną w kwocie 3000 (trzech tysięcy) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz R.P. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

R.P. pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 157/17 uwzględniającego skargę na bezczynność.

Skarżący wniósł o stwierdzenie, że bezczynność w tej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości, przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r., wydanym w sprawie o sygnaturze I SAB/Wa 157/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku dekretowego w sprawie nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem.

Wyrokiem z 10 stycznia 2019 r. wydanym w sprawie o sygnaturze I SA/Wa 1639/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę i stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pomimo upływu kolejnych miesięcy Prezydent [...]nie rozpoznał wniosku w zakresie działki zabudowanej, natomiast jako ewidentne retorsje wydał decyzję odmowną do działki podwórkowej, chociaż przez lata wydzielenie tej działki było pretekstem do wydłużania terminu.

Stąd wniosek dekretowy nie został rozpoznany w zakresie działki nr [...] pochodzącej z ks. hip. [...].

Kolejne wezwania nie przyniosły rezultatu w tym zakresie.

Z tego względu, w ocenie skarżącego zasadne jest wymierzenie grzywny w najwyższej przewidzianej w art. 154 § 6 p.p.s.a. wysokości.

Uzasadnieniem sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej jest fakt, że wnioskodawca nie może korzystać z rodzinnej własności (oczywiście w części niesprzedanej), a Miasto obciąża go dodatkowymi opłatami za lokal będący w tej samej kamienicy (był przydzielony na Mamę i Brata, jako lokal kwaterunkowy) i grozi eksmisją, mimo obowiązywania art. 5 dekretu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, wchodzi w skład obecnych działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obr. [...], będących własnością [...].

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 1949 r. dawna właścicielka – W.G. - wystąpiła o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości.

Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1969 r., nr [...] odmówiło W.G. przyznania prawa własności czasowej do tej nieruchomości. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] czerwca 1969 r., nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję.

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1969 r., nr [...] oraz utrzymana nią decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1969 r., nr [...] w części określonej w aktach notarialnych obejmujących sprzedaż lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...],[...] i [...] w budynku przy ul. [...] posadowionym na działce ew. nr [...] z obr. [...] wchodzącej w skład przedmiotowej nieruchomości oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali wydane zostały z naruszeniem prawa, a pozostałej części stwierdził ich nieważność.

Do rozpoznania pozostaje zatem wniosek W.G. z dnia [...] stycznia 1949 r., ponowiony wnioskiem E.P. z dnia [...] listopada 1990 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. W toku postępowania konieczne jest zatem ustalenie jaki udział w powierzchni ogólnej budynku posadowionym na dz. ew. nr [...] z obr. [...] stanowią lokale nr [...],[...],[...],[...] i [...], określone w ww. decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. wystąpiono do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o wskazanie: ile lokali mieszkalnych znajduje się w budynku; ile lokali i o jakiej powierzchni zostało wyodrębnionych i sprzedanych wraz z właściwym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu; jaki jest udział w gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste poszczególnych wyodrębnionych lokali, a także czy wobec lokali wyodrębnionych wydano zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego we własność.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego za część nieruchomości stanowiącej obecnie dz. ew. nr [...] z obr. [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...].

Prezydent podniósł również fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do tutejszego Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.

Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.

Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ww. ustawy

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 15717, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] września 2017 r. - zatem dwumiesięczny termin do rozpoznania wniosku, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] listopada 2017 r.

Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku oraz mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1639/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 zł, przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1000 zł, jednocześnie stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - organ w dalszym ciągu nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy w zakresie działki nr [...].

W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów – niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku Sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Skład orzekający w sprawie ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 5000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze fakt, iż jest to druga grzywna w przedmiocie niewykonania wyroku wymierzona przez Sąd.

Zaznaczenia wymaga, że Sąd dokonał oceny bezczynności organu w niewykonaniu wyroku Sądu - do marca 2020 r., a następnie od maja 2020 r. do dnia wyrokowania. Zgodnie bowiem z art. 15 zzs ust. 1 pkt 6) ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 i poz. 567) oraz ustawą nowelizującą z 31 marca 2020 r. (Dz. U. Nr 568) w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych ulega zawieszeniu na ten okres (tj. od [...] marca 2020 r.). Natomiast zgodnie z art. 15 zzs ust. 10 pkt 1) ustawy w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub epidemii przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. W myśl art. 15 zzs ust. 11 ustawy zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Zaś zgodnie z art. 68 ust. 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46 (tj. ww. ustawy z 2 marca 2020 r.), których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs (ww. ustawy z 2 marca 2020 r.), biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Oznacza, to, że postępowanie administracyjne dotyczące rozpoznania wniosku o odszkodowanie rozpoczęło dalszy swój bieg od [...] maja 2020 r., tj. 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej z dnia 14 maja 2020 r., tj. [...] maja 2020 r.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego ww. wyrokiem Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z dnia 30 maja 2017 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku oraz wyroku wymierzającego grzywnę - nie została przez organ załatwiona w całości, a wyznaczony w wyroku termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony.

W niniejszej sprawie Sąd, oceniając charakter bezczynności Prezydenta, wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadły uprzednio w sprawie wyrok w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie dwóch orzeczeń sądu. Przy tym, przy ocenie charakteru bezczynności nie można uwzględnić argumentu organu co do niemożności właściwego procedowania z uwagi na ponaglenia i skargi wnoszone przez strony, skutkujące pozbawieniem organu dostępu do akt sprawy. Legalnego działania strony, jako podmiotu postępowania administracyjnego, w ramach przysługujących jej uprawnień, nie można uznawać za przeszkodę w wydaniu decyzji. Ponadto, z zasady praworządności wynika dla organu obowiązek działania na podstawie przepisów prawa, chodzi jednak nie tylko o przepisy o charakterze materialnoprawnym, ale i procesowym, w tym przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 czerwca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 719/17).

Powyższe okoliczności czynią uzasadnionym żądanie wymierzenia Prezydentowi z tytułu zaistniałej opieszałości w wykonaniu prawomocnego wyroku kolejnej grzywny, przy wymiarze której uwzględniono dwuletni okres jaki upłynął od zwrotu akt wraz z ostatnim wydanym w tożsamym przedmiocie prawomocnym wyrokiem tut. Sądu oraz wysokość uprzedniej grzywny. Mając z kolei na względzie potrzebę zwiększenia dolegliwości finansowej obciążającej organ w celu przymuszenia go do wykonania prawomocnego wyroku, jak też potrzebę zrekompensowania skarżącemu uzasadnionego poczucia krzywdy wynikającego z lekceważenia jego prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej, zasadnym jest także uwzględnienie żądania przyznania na jego rzecz sumy pieniężnej, w wymiarze 3000 zł. W świetle bowiem dotychczasowego zachowania organu, tylko zwiększenie represji finansowej może doprowadzić do wyegzekwowania efektywniejszego działania w sprawie i jej niezwłocznego załatwienia bez konieczności występowania przez strony z kolejną przewidzianą w art. 154 p.p.s.a. skargą.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.