Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 47/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6412 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące powiatu; skargi organów powiatu na czynności nadzorcze
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Tomasz Modzelewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi Rady Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] października 2006 r Nr [...] Rada Gminy uchwaliła na podstawie art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach /Dz. U. Nr 132 poz. 622 z póżn. zm/ regulamin utrzymania porządku i czystości na terenie Gminy, który to, jak wynika z protokołu sesji, został zaakceptowany przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

Wojewoda z zachowaniem terminu wniósł na podstawie art.. 91 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym /tekst jednolity.z 2001 r Dz. U. Nr 142, poz. 1591/ rozstrzygnięcie nadzorcze, w którym stwierdził nieważność doręczonej mu uchwały w części a mianowicie, co do §§ 2, 47, 50 ust.1 pkt. 9, 52 i 56 ust. 4 uchwały.

W uzasadnieniu Wojewoda podał, że w myśl art.4 ust.1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Rada Gminy po zasięgnięciu opinii powiatowego inspektora sanitarnego uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy – który jest aktem prawa miejscowego. Zakres przedmiotowy uregulowań określa ust. 2 tego artykułu w od pkt 1 do 8.

Oznacza to, że w uchwale nie wolno zamieszczać postanowień, które wykraczają poza treść art.4 ust. 2 a jednocześnie muszą znaleźć się w regulaminie postanowienia, co do których ustawodawca dał delegację Radzie Gminy. W ocenie Wojewody katalog spraw określony w art. 4 jest katalogiem zamkniętym i stąd:

- uregulowania uchwały dotyczą nie tylko mieszkańców gminy ale wszystkich osób , które choćby czasowo znajdują na jej terenie

- obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wynika z art.5 ust.1 pkt . 2 ustawy stąd ta materia nie może być przedmiotem uregulowań uchwały

- obowiązek szczepienia psów wynika z art.56 ust.2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt /Dz.U. Nr 69, poz.625 ze zm. / stąd brak podstaw do tego uregulowania w regulaminie

- wprowadzenie zapisów dotyczących postępowania z bezdomnymi zwierzętami wynika z art.11 i art.11a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o ochronie zwierząt /Dz.U.z 2003 r Nr 106, poz. 1002 ze zm./ i jeśli Rada takie uregulowania chce wprowadzić na swoim terenie to podstawa prawną uchwały winien być ten przepis

W ocenie Wojewody naruszeniem przyznanych radzie kompetencji jest również zawarcie w § 56 ust. 4 regulaminu wymagań i warunków utrzymania zwierząt gospodarczych na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej – gołębi – " hodowla gołębi dopuszczalna jest w estetycznych nie stanowiących zagrożeń gołębnikach, za zgodą właścicieli terenów przylegających do działki, na której planuje się bądź istnieje taka hodowla pod warunkiem, że nie został wprowadzony zakaz chowu tych zwierząt na danym terenie zgodnie z § 55 a hodowla będzie prowadzona z zachowaniem warunków higieniczno-sanitarnych.

Pojęcie zwierząt gospodarskich zostało zdefiniowane w art. 2 ust.1 pkt 15 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich /Dz.U z 2002 r Nr 207, poz.1762 ze zm/ jako obejmujące zwierzęta: koniowate, bydło, jeleniowate, drób, świnie, owce, kozy, pszczoły oraz zwierzęta futerkowe.

Wyliczenie to stanowi zamknięty katalog, gdyż ustawodawca n ie posłużył się terminem " w szczególności"" ani podobnym, co należy rozumieć, że wyliczenie zamieszczone w powyższym przepisie ma charakter wyczerpujący.

Zatem objęcie gołębi uchwałą o utrzymaniu czystości i porządku wykracza poza przyznaną radzie delegację ustawową.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody wniosła Gmina, która zaskarżyła w części rozstrzygnięcie nadzorcze a mianowicie w części ustalającej nieważność § 56 ust. 4 regulaminu i wniosła o uchylenie tego rozstrzygnięcia w tej części.

W uzasadnieniu podano, że gołębie należy zakwalifikować do zwierząt hodowlanych, których hodowla powinna być prowadzona w odpowiednich warunkach higieniczno-sanitarnych.

Gołębie są uciążliwe dla budynków i innych części posesji przylegających do miejsca hodowli i pozostawienie hodowli w sposób dowolny a więc dziki bez regulacji prawnej na terenie gminy narusza nałożony na gminę przez ustawę o samorządzie gminnym obowiązek zapewnienia jej mieszkańcom higienicznych i estetycznych warunków bytowania w szczególności na terenach zabudowanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i dodatkowo podniósł, że w art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich ustawodawca w sposób wyczerpujący określił pojęcie drobiu jako ptaki gatunków; kura, kaczka, gęś, indyk, przepiórka, perlica oraz utrzymywany w warunkach fermowych struś. Katalog ten jest katalogiem zamkniętym i stworzenie przez Radę własnej definicji zwierzęcia gospodarskiego jest istotnym naruszeniem prawa i wykracza poza ustawową delegację dla Rady Gminy.

Zdaniem organu uprawnienia dotyczące utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej w tym zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach nie może odbywać się na jakichkolwiek zasadach, lecz jedynie takich które respektują obowiązujące prawo. Samodzielność podejmowania decyzji przez organy samorządu terytorialnego nie jest tożsama z dowolnością podejmowanych działań. Ma do nich zastosowanie nie reguła, co nie jest zakazane, jest dozwolone, lecz wymóg działania na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Ustawa z dnia 13 września 1996 r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach /tekst jednolity z 2005 r Dz.U. Nr 236, poz. 2008/ w art. 4 ust. 2 pkt. 7 określa zakres delegacji dla Rady Gminy, co do określenia wymagań utrzymania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w postaci uchwały, która jest aktem prawa miejscowego.

Ustawa ta nie precyzuje pojęcia "zwierzęta gospodarskie" i w tej mierze należy w ślad za ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r o ochronie zwierząt /tekst jednolity. z 2003 r Dz.U. Nr 106, poz.1002 / - która jest quasi konstytucją dla zwierząt określającą prawa zwierząt jako istoty żyjącej zdolnej do odczuwania cierpienia i obowiązki ludzi, którzy winni są zwierzętom poszanowanie, ochronę i opiekę /art.1 ust.1 tej ustawy/.

Systematyka pojęć wykorzystywanych w innych ustawach dotyczących zwierząt została przez ustawodawcę sformułowana w art. 4 w tym także pojęć takich jak zwierzęta bezdomne, laboratoryjne, wolno żyjące, domowe i w pkt. 18 tego artykułu "zwierzęta gospodarskie".

W myśl tego przepisu zwierzętami gospodarskimi są te zwierzęta, o których mowa w przepisach dotyczących organizacji hodowli i ich rozrodzie – czyli w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich / tekst jednolity z 2002 r Dz.U Nr 207 poz.1762 /.

Ustawa ta w art.2 ust.1 pkt. 15, za zwierzęta gospodarskie uznaje:

- koniowate – zwierzęta gatunków: koń lub osioł,

- bydło –zwierzęta gatunków: bydło domowe oraz bawoły /Bubalus baublis/

- jeleniowate –zwierzęta gatunków: jeleń lub daniel utrzymywane w warunkach fermowych w celu pozyskania mięsa i skór

- drób

- świnie

- owce

- kozy

- pszczoły

- zwierzęta futerkowe

Natomiast drób to : ptaki gatunków: kura /Gallus domesticus/, kaczka /Anas platyrhnchos,Cairina moschata/ ,gęś /Anser anser, Anser Cygnoides/ ,indyk /Meleagris gallopavo/ ,przepiórka /Coturnix coturnix japonica/ , perlica /Numida meleagris/ oraz utrzymywany w warunkach feromych struś /Struthio camelus/. – art. 2 ust.1 pkt 2.

Ustawa ta nie wymienia zatem wśród zwierząt gospodarskich gołębi.

Co prawda ustawa z dnia 11 marca 2004 r o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt /Dz.U. Nr 69, poz. 625/ a także akty wykonawcze wydane na podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego /Dz.U. Nr 33, poz. 288/ w tym, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2004 r w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji mięsa drobiowego /Dz.U. Nr 156, poz.1636/ oraz z dnia 15 lipca 2004 r w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji i dla produktów z mięsa zwierząt łownych umieszczanych na rynku /Dz.U.Nr 169, poz.1778/ a także Decyzja Komisji z dnia 6 września 2006 r w sprawie niektórych środków ochronnych w odniesieniu do handlu wewnętrznego drobiem przeznaczonym do odnowy populacji zwierzyny łownej /Dz.U.UE.L Nr 246, poz.12/ do drobiu zaliczają także gołębie – to w ocenie Sądu nie mogą być brane pod uwagę gdyż ta klasyfikacja została utworzona wyłącznie na potrzeby oceny weterynaryjnej mięsa gołębi.

Zauważyć także trzeba, iż wydane na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r o statystyce publicznej /Dz.U. Nr 88, poz. 439/ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 2004 r w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności /PKD/ Dz. U. Nr 33, poz. 289/ nie klasyfikuje dla celów statystycznych gołębi do drobiu – 01.24 i 01.25 .

W niniejszej sprawie Sąd rozważał także zastosowanie wykładni celowościowej – lecz § 56 ust. 4 regulaminu zawiera określenia zbyt szerokie i nieostre co do podmiotów wyrażających zgodę i formy tej zgody.

Tym bardziej, że osoby – właściciele działek sąsiadujących z nieruchomością hodowcy gołębi nie są pozbawieni ochrony prawnej i instrumentu prawnego, który pozwoli im na domaganie się zniesienia uciążliwości z hodowlą związanych

W ocenie Sądu przepis art.144 kc zobowiązuje właściciela nieruchomości przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które zakłóciłyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętna miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, co oznacza, że przysługuje im prawo wystąpienia do sądu powszechnego z roszczeniem negatoryjnym.

A skoro tak to należy podzielić pogląd Wojewody, iż § 56 ust. 4 przedmiotowego regulaminu jest sprzeczny z prawem bowiem swoją materią objął zakres przekraczający delegację ustawową.

Ta zatem okoliczność zadecydowała, iż na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U.Nr 153 poz.1270 / skargę należało oddalić.