Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 44/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11
journal: Dz.U. 1958 nr 31 poz 138
law: Ustawa z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach.
article: art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 216
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 24 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 roku sprawy ze skargi I. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą przez Skarb Państwa oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. – uchylił w całości decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie tego organu, zakończone decyzją Starosty [...], wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania na rzecz I. S. za nieruchomości przejęte przez Skarb Państwa w trybie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U z 1958r., nr 31, poz. 138 ze zm.), oznaczone w chwili przejęcia jako działki nr 282/9 o pow. 0,0688 ha, nr 282/14 o pow. 0,0496 ha, nr 282/15 o pow. 0,0493 ha i nr 282/16 o pow. 0,2115 ha, położone w K. przy ul. A, stanowiące uprzednio własność S. S.

W uzasadnieniu Wojewoda [...] wyjaśnił, że pismem z dnia 19 lutego 2014r., uzupełnionym w dniu 31 marca 2014r., I. S. wystąpił do Starosty [...], wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, o przyznanie odszkodowania bądź przyznanie nieruchomości zamiennej za nieruchomość przejętą przez Skarb Państwa, położoną w K., składającą się z czterech działek o pow. 0,3792 ha. W toku prowadzonego postępowania pełnomocnik wnioskodawcy -K. S. wyjaśniła, że złożony wniosek dotyczy odszkodowania za działki nr 282/9 o pow. 0,0688 ha, nr 282/14 o pow. 0,0496 ha, nr 282/15 o pow. 0,0493 ha i nr 282/16 o pow. 0,2115 ha, przejęte na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...], znak: [...], o zatwierdzeniu podziału nieruchomości o ogólnym obszarze 1,1509 ha.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] znak: [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. zatwierdziło podział nieruchomości położonej w K. przy ul. A, stanowiącej własność S. S., zgodnie z mapą sporządzoną przez inż. Z. W., zaewidencjonowaną pod nr [...] w dniu [...]. W pkt 2 ww. decyzji wprowadzono nowy stan własności w ten sposób, że S. S. otrzymała działki nr 282/1, 282/2, 282/3, 282/4, 282/5, 282/6, 282/7, 282/8, 282/10, 282/11, 282/12 i 282/13 o pow. 7117 m2, zaś Skarb Państwa otrzymał bez odszkodowania działki budowlane nr 282/9, 282/14, 282/15 i 282/16 o łącznej pow. 3792 m2. Natomiast zgodnie z załączonym postanowieniem Sądu Rejonowego w Kutnie Wydział Cywilny z dnia 22 grudnia 1989r., sygn. akt Ns. 843/89 spadek po S. S. nabył w całości I. S.

Dalej organ II instancji wyjaśnił, że podstawę prawną wskazanego wyżej obowiązku przeniesienia tytułu własności działek budowlanych na rzecz Skarbu Państwa stanowiły przepisy ustawy z dnia 22 maja 1958r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. Z art. 11 tej ustawy wynikało, że z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następowało w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału, która stanowiła podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych.

Następnie Wojewoda przytoczył treść art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 518) i stwierdził, że norma regulująca wydanie odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania, o której mowa w ww. przepisie budzi w doktrynie wątpliwości. Nie jest bowiem jasne, czy w tej sytuacji chodzi o odszkodowania należne w związku ze zdarzeniami, jakie miały miejsce przed wejściem w życie komentowanej ustawy, czy też raczej o sytuacje, kiedy w wyniku naruszenia przepisów ustawy wydana została decyzja o wywłaszczeniu bez ustalenia w niej odszkodowania. Organ wskazał jednak, że w najnowszym orzecznictwie przyjmuje się, iż pozbawienie praw mogło nastąpić zarówno w przeszłości, przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomości, jak również po jej wejściu w życie. Zgodnie bowiem z art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Oznacza to, że u.g.n. stosuje się również do spraw niezakończonych decyzją wydaną w przedmiocie ustalenia odszkodowania, o ile nastąpiło wszczęcie postępowania przed wejściem w życie ustawy. Za wszczęcie postępowania należy przy tym przyjąć sytuację, w której organ mający ustalić odszkodowanie zawiadomił o wszczęciu postępowania, jak również sytuację, w której nastąpiło przejęcie praw do nieruchomości, a ustalenie odszkodowania miało nastąpić bez wniosku strony uprawnionej do jego uzyskania.

Zdaniem organu II instancji, nabywanie przez Skarb Państwa nieruchomości w trybie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach nie miało charakteru wywłaszczenia. Tryb wywłaszczenia regulował bowiem inny akt prawny tj. ustawa z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974r., nr 10, poz. 64 ze zm.).

Zgodnie z treścią powołanego przepisu art. 11 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, podmiotom, które traciły własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie przysługiwało prawo do żądania odszkodowania. Natomiast przepis art. 18 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy stanowił, że właściwy organ administracji prezydium powiatowej rady narodowej, który przeprowadza podział zatwierdza plany podziału i wydaje decyzję o zakończeniu podziału i wprowadzeniu nowego stanu własności na obszarach objętych podziałem.

Wojewoda wyjaśnił także, że art. 13 ust. 2 analizowanej ustawy z 1958r. przewidywał odszkodowanie ustalone na zasadach i w trybie obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości w sytuacji, gdy na gruntach przeznaczonych na cele inwestycji publicznej znajdowały się urządzenia lub budynki. Organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika jednak, aby S. S., w związku z dokonanym podziałem i przejęciem części nieruchomości przez Skarb Państwa, uzyskała odszkodowanie, o którym mowa powyżej. Mapa podziałowa, załączona do decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...], nr [...], wskazuje, iż działki nr 282/9, 282/14, 282/15 i 282/16, które przeszły na własność Skarbu Państwa, były niezabudowane. Wnioskodawca ani jego pełnomocnik również nie potwierdzają, aby doszło do wypłaty odszkodowania w tym zakresie.

Organ odwoławczy podkreślił jednak, że wbrew stanowisku organu I instancji, zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest w niniejszej sprawie wyłączone z tego powodu, że żaden przepis obowiązujący, ówcześnie ani dziś, nie przewiduje odszkodowania za grunt przejęty w trybie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958r. Co więcej, ten ostatni przepis jednoznacznie stwierdzał, że grunty przeznaczone na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane przechodziły na własność Państwa bez odszkodowania, a więc bezpłatnie. W sprawie również nie mógł mieć zastosowania art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zapis ust. 1 tego przepisu odnosi się co prawda do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, niemniej jednak, przepis ten stanowi podstawę do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami tylko w zakresie zwrotu nieruchomości, wobec czego nie może on stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania.

Wobec powyższego Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie brak było podstaw materialnoprawnych do podejmowania przez organ I instancji rozstrzygnięcia w sprawie odmowy przyznania odszkodowania za grunty przejęte przez Państwo na zasadzie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958r. W konsekwencji postępowanie w tej sprawie, wszczęte z wniosku strony skarżącej, podlegało obligatoryjnemu umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe, czego organ I instancji nie uczynił. Organ odwoławczy dodał, że w przedmiotowej sprawie, powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 129 ust.5 pkt 3 ma jedynie charakter procesowy, a nie materialnoprawny, nie może więc stanowić samoistnej podstawy do ustalenia odszkodowania. Obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych obowiązujących przepisów prawnych. Ustalenie odszkodowania może nastąpić, jeżeli obecnie obowiązujące przepisy prawa materialnego przewidują przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości w przeszłości. W każdym przypadku należy ocenić, czy pobawienie praw przed wejściem w życie u.g.n. nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości.

Na ostateczną decyzję Wojewody [...] skargę do sądu administracyjnego złożył I. S., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego wyrażonych w art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez wyrażenie błędnego poglądu, że przepis ten nie ma zastosowania do odszkodowania za grunty przejęte przez Skarb Państwa na podstawie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu w zestawieniu z treścią art. 216 ust. 1 u.g.n. prowadzi do wniosku, że przepis ten ma zastosowanie do wszystkich przypadków wywłaszczenia bez względu na podstawę prawną, a więc także do przypadków wywłaszczenia na podstawie ustaw wydanych przed 1 stycznia 1998r., wymienionych w powołanym wyżej art. 216 ust. 1 ustawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że aktualnie obowiązujący art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zastąpił poprzednio obowiązujący art. 69 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 30 z 1991r., poz. 127 ze zm.), który regulując zasady zwrotu przejętych na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości wymieniał ustawę z dnia 31 stycznia 1961r. o terenach budowlanych na terenach wsi (Dz.U. nr 27 z 1969r., poz. 216) oraz ustawę z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa rodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27 z 1973r., poz. 192), pomijał natomiast mającą znaczenie dla niniejszego postępowania ustawę z dnia 22 maja 1958r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. Jeżeli więc z woli ustawodawcy nieruchomość niewykorzystana na cele, dla których wywłaszczenia dokonano, podlega zwrotowi także w przypadku, gdy została przejęta na podstawie ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, to sprzeczna z tym rozwiązaniem systemowym jest interpretacja, wg. której art. 129 ust. 5 pkt 3 aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami należy rozumieć w sposób zawężony i z wyłączeniem ustawy z 22 maja 1958r. Wymieniony przepis stanowi, że przesłanką do ustalenia odszkodowania jest zdarzenie prawne rozumiane w sposób ogólny, to jest gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.

Skarżący podkreślił, że przepis art. 11 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach nie miał charakteru nacjonalizacyjnego, bowiem wymagał wydania decyzji o podziale nieruchomości i dopiero ta decyzja dawała podstawę do uwidocznienia tytułu własności Skarbu Państwa. Z punktu widzenia zasad konstytucyjnych szczególnie należy zauważyć, że pozbawienie w tym przypadku właściciela, decydującego się na podział większej nieruchomości na działki pod budownictwo jednorodzinne, własności 33% tej nieruchomości miało charakter wywłaszczenia, było natomiast podyktowane nie tylko celem użyteczności publicznej. W tym przypadku tylko jedna z działek została przeznaczona pod budowę drogi, natomiast trzy pozostałe działki zostały przez Skarb Państwa oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste z obowiązkiem wnoszenia do Skarbu Państwa opłat z tytułu tego użytkowania. Zatem przejmując na podstawie decyzji opisane działki Skarb Państwa nie tylko nie zapłacił właścicielce żadnego odszkodowania, lecz nadto wzbogacił się pozyskując opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. W kontekście powyższego nie sposób uznać, że roszczenie skarżącego narusza systemowe rozwiązanie przyjęte w art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie prawa do odszkodowania, które dziś musiałoby mu być wypłacone za tak przeprowadzone pozbawienie praw do nieruchomości.

Z tych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach.

Na wstępie wskazać należy, że art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 31, poz. 138 ze zm.) przewidywał, że z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydium rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następowało w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału, która, ponadto, stanowiła podstawę ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych. Z powołanej regulacji wynikało więc, że sama ostateczna decyzja administracyjna o podziale nieruchomości była podstawą przejścia z mocy prawa nieruchomości na rzecz Państwa i stanowiła zarazem podstawę ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych.

Istotne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy ma okoliczność, iż przejęcie przez Państwo 33% własności nieruchomości S. S. nie nastąpiło na podstawie władczego rozstrzygnięcia organów administracji państwowej, lecz z mocy samego prawa. Powołana wyżej ustawa nie przewidywała bowiem w ogóle konieczności podejmowania decyzji administracyjnych w takich sprawach. Skoro zatem organy administracyjne nie orzekały o przejęciu spornej nieruchomości na własność Państwa, gdyż została ona nabyta przez Państwo z mocy samego prawa, to jest z mocy art. 11 cyt. ustawy, to nie miały podstawy do orzekania o przyznaniu bądź odmowie przyznania odszkodowania za taką nieruchomość.

Wobec jednoznacznego brzmienia art. 11 powołanej wyżej ustawy ("33% ogólnej powierzchni gruntu przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania") istota problemu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w aktualnie obowiązującym systemie prawnym można wskazać przepis, który uprawniałby obecnie organy administracji do ustalenia odszkodowania za grunt przejęty przed laty w trybie powołanego przepisu bez odszkodowania. W ocenie Sądu, stanowisko organu odwoławczego, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż aktualnie brak przepisu prawa, który regulowałby możliwość dochodzenia rekompensaty za grunty przejęte bez odszkodowania na podstawie art. 11 wskazanej wyżej ustawy, uznać należy za prawidłowe.

Podstawy takiej nie może stanowić w szczególności art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., który uprawnia starostę do wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu, "gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie". Nawet jeśliby bowiem uznać, iż dyspozycja tego przepisu rozciąga się również na przypadki pozbawienia prawa do nieruchomości przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (1 stycznia 1998r.) to i tak zastosowanie art. 129 ust. 5 u.g.n. byłoby w niniejszej sprawie wyłączone z tego powodu, że żaden przepis obowiązujący, ówcześnie ani dziś, nie przewiduje odszkodowania za grunt przejęty w trybie art. 11 u.t.d.b. Co więcej, ten ostatni przepis jednoznacznie stwierdzał, że owo 33% powierzchni parcelowanych gruntów przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, skoro do odjęcia prawa własności doszło w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie na własność Państwa określonego mienia bez odszkodowania, to nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2011r., sygn..akt I OSK 695/10, z dnia 25 kwietnia 2012r., sygn..akt I OSK 624/11, z dnia 6 marca 2012r, sygn..akt I OSK 397/11 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gdańsku z dnia 8 października 2014r., sygn..akt II SA/Gd 443/14, w Warszawie z dnia 10 czerwca 2014r., sygn..akt I SA/Wa 2753/13, w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2011r., sygn..akt IV SA/Po 858/10 w Białymstoku z dnia 26 maja 2009r. sygn. akt II SA/Bk 127/09, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podstawy prawnej do przyznania skarżącemu dochodzonego odszkodowania nie da się także wywieść z art. 216 u.g.n., gdyż stwarza on tylko możliwość dochodzenia zwrotu gruntu przejętego na podstawie ustawy o terenach dla budownictwa, a już nie ustalenia odszkodowania za taki grunt. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 1999r., sygn.akt IV SA 103/97, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 47340)

Wobec powyższego należy stwierdzić, że brak jest w niniejszej sprawie w ogóle podstaw materialnoprawnych do podejmowania przez organy administracji rozstrzygnięcia (wydania decyzji administracyjnej) w sprawie przyznania (względnie odmowy przyznania) odszkodowania za grunty przejęte przez Państwo w trybie art. 11 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. W konsekwencji postępowanie w tej sprawie, wszczęte z wniosku skarżącej, jako bezprzedmiotowe, podlega obligatoryjnemu umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., o czym też prawidłowo orzekł organ odwoławczy.

Nie sposób przy tym zaprzeczyć, że ówcześnie obowiązujący przepis art. 11 powołanej ustawy, uprawniający do przejmowania przez Państwo, bez odszkodowania, 33% powierzchni parcelowanej nieruchomości, z perspektywy współczesnych regulacji ustrojowych, gwarantujących poszanowanie i ochronę własności, musi budzić uzasadnione kontrowersje. Należy wszakże podkreślić, że sąd administracyjny nie ma żadnych uprawnień do oceny uprzednio ani obecnie obowiązujących przepisów prawa. Ponadto, co do zasady, wszelkie działania (czynności, akty) podejmowane przez organy administracji w przeszłości, oraz ich skutki, mogą być oceniane jedynie w świetle przepisów obowiązujących w czasie ich podejmowania. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy obecnie obowiązujące przepisy łączą z takimi zdarzeniami z przeszłości określone, nowe skutki prawne, np. stanowią o przyznaniu określonych rekompensat za mienie odebrane w przeszłości zgodnie z obowiązującymi ówcześnie przepisami. Każdorazowo wymaga to jednak uchwalenia przez ustawodawcę przepisów prawnych, regulujących takie kwestie.

W związku z powyższym zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne, co dotyczy również okoliczności, związanych z uzyskaniem przez Skarb Państwa korzyści z tytułu sprzedaży pozyskanych działek. Okoliczności te, jakkolwiek wskazują na uzasadnione wątpliwości co sprawiedliwości obowiązujących uprzednio regulacji, nie mają wpływu na ocenę prawnej możliwości obecnego procedowania przez organy w sprawie odszkodowania za przejętą nieruchomość.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.

ms