Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 326/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1 i 2, art. 6 pkt 8
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Burmistrzem Miasta i Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K.T. w sprawie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...] w P. postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy S. wnioskiem z dnia [...] listopada 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Burmistrzem Miasta i Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. T. w sprawie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...] w P.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] grudnia 2016 r. do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek K. T. w sprawie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...] w P., przekazany według właściwości przez Ośrodek Pomocy Społecznej w W.

Zastępca Dyrektora Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Wójtem Gminy W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku K. T. w sprawie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...] w P.

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek uzasadniając, że z ustaleń faktycznych podjętych w sprawie wynika, że K. T. była zameldowana na pobyt stały w G., skąd została wymeldowana [...] września 2010 r. Obecnie zamieszkuje w K. na terenie gminy S. Z akt sprawy nie wynika jednak, czy zajmowane przez nią pomieszczenie jest lokalem mieszkalnym i czy jest tam zameldowana na pobyt stały lub czasowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dopiero ustalenie charakteru pobytu K. T. w K. oraz charakter lokalu, w którym zamieszkuje pozwoli na ocenę, czy zainteresowana może być obecnie uznana za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. oraz na rozstrzygnięcie jaki obecnie organ jest właściwy miejscowo do rozpatrzenia wniosku o udzielenia K. T. oraz jej córce pomocy w formie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...] w P.

Przed złożeniem ponownego wniosku Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. ustalił, że K. T. do [...] września 2010 r. była zameldowana w G., gm. W., a w okresie od [...] sierpnia do [...] listopada 2016 r. tymczasowo pod adresem P. [...] w S., w Stowarzyszeniu [...]. Z informacji uzyskanych od K. T. wynika, że z uwagi na konflikt z rodziną nie może ona powrócić do swojego poprzedniego miejsca zameldowania.

Z informacji nadesłanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w S. i informacji pochodzących z Urzędu Miasta i Gminy S. K. T. zamieszkuje w K. ul. S. 15A, [...] S. jako lokator. K. T. zamieszkuje tam wspólnie z konkubentem i ich małoletnią córką. Rodzina K. T. w sierpniu 2017 r. korzystała z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w S.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy S. a Burmistrzem Miasta i Gminy S. jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku K. T. o udzielenie jej oraz jej córce pomocy w formie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...] w P.

Zagadnienie właściwości miejscowej organu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej normuje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm. - dalej jako "u.p.s."). W ust. 1 powołanego artykułu ustanowiono podstawową zasadę, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W orzecznictwie utrwalone jest jednak stanowisko, że przez miejsce zamieszkania - zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego - należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują łącznie dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a zatem nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby pozwalającego obiektywnie stwierdzić, że swą aktywność życiową aktualnie ześrodkowała ona w określonej miejscowości. Przy ustalaniu miejsca zamieszkania decydującego znaczenia nie może mieć samo zameldowanie. Zameldowanie nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Miejscem zamieszkania jest zatem miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość obecnie jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby fizycznej nie wyklucza w przyszłości zmian w tym zakresie. Zamiar pobytu w obecnym miejscu zamieszkania nie jest bowiem równoznaczny z dążeniem do wieloletniego przebywania w danej miejscowości, czy też z brakiem jakichkolwiek planów co do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania, nie ma więc wpływu okoliczność, czy dana osoba w przyszłości będzie chciała albo będzie zmuszona zmienić miejsce swego dotychczasowego zamieszkania. Jeżeli takie zmiany nastąpią, to będą one miały wpływ dopiero na właściwość organów w innych sprawach. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawcy. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenia z pomocy społecznej.

Od zasady ustalania właściwości miejscowej gminy według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 u.p.s., w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały. Definicja pojęcia osoby bezdomnej na użytek przywołanej ustawy została zawarta w jej art. 6 pkt 8, zgodnie z którym, osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Art. 6 pkt 8 u.p.s. przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. W przypadku każdego z nich określone przesłanki muszą być spełnione łącznie. Pierwsza sytuacja odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, natomiast druga dotyczy osoby, która nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym i jednocześnie posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania.

Z ustaleń faktycznych poczynionych w niniejszej sprawie wynika, że K. T. była zameldowana na pobyt stały w G., skąd została wymeldowana dnia [...] września 2010 r. Obecnie wymieniona mieszka w K. przy ul. S. 15A na terenie gminy S. W lokalu tym zamieszkuje w charakterze lokatora, wspólnie z konkubentem i ich małoletnią córką.

Z powyższego wynika, że miejscem zamieszkania K. T. jest miejscowość K. położona w gminie S. Zgodnie więc z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwym do rozpatrzenia wniosku K. T. w sprawie pokrycia kosztów pobytu i wyżywienia w Stowarzyszeniu [...] jest Burmistrz Miasta i Gminy S.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 u.p.s. wskazał Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organ właściwy w sprawie.