Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1295/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28  ust.  2 , 3 i   3a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Beata Machcińska (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. F. (dalej "skarżący") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej "ZUS" lub "organ") z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek i odsetek.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Skarżący, wnioskiem z dnia 16 marca 2018 r., zwrócił się do ZUS o umorzenie w całości zaległych składek w związku z trudną sytuacją życiową.

2. ZUS decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm., dalej "u.s.u.s."), odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP w części finansowanej przez płatnika za okresy: od lipca 2011 r. do września 2011 r., za styczeń 2012 r. i marzec 2012 r., od czerwca 2012 r. do listopada 2015 r. i od sierpnia 2016 r. do lipca 2017 r. w łącznej kwocie 154.601,05 zł oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za okresy: od lipca 2011 r. do września 2011 r. za styczeń 2012 r. i marzec 2012 r., od czerwca 2012 r. do listopada 2015 r. i od sierpnia 2016 r. do lipca 2017 r. w łącznej kwocie 23.301,00 zł, a także odmówił umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za skarżącego jako za osobę ubezpieczoną będącą równocześnie płatnikiem tych składek za okresy: od lipca 2011 r. do września 2011 r., za styczeń 2012 r. i marzec 2012 r., od czerwca 2012 r. do listopada 2015 r., od sierpnia 2016 r. do lipca 2017 r. w łącznej kwocie 70.269,61 zł.

3. ZUS decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 4 u.s.u.s., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek.

Analizując sytuację finansową skarżącego, ZUS ustalił, że: 1) w okresie od 31 grudnia 1998 r. do 31 lipca 1999 r. oraz od 21 sierpnia 1999 r. do 20 lipca 2017 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie agencji reklamowej; [...] 2017 r. działalność ta została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej, 2) w celu wyegzekwowania należności z tytułu składek za lata 2011-2017 dokonywano zajęć należących do skarżącego rachunków bankowych w A S.A., B S.A., C S.A., D S.A. oraz E S.A.; w odpowiedzi na zajęcia banki poinformowały o zbiegu administracyjno-sądowym oraz o braku środków na rachunkach, 3) skarżący od [...] 2017 r. jest zatrudniony w F Sp. z o.o. z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 2.576,84 zł brutto (średnia za okres od maja 2018 r. do lipca 2018 r.), tj. netto 1.862,44 zł i wynagrodzenie to zostało zajęte w ramach prowadzonej egzekucji z tytułu należnych składek, 4) skarżący, jego żona i dorosły syn jest zameldowani są na pobyt stały w Z. przy ul. [...], [...]) skarżący oświadczył, że pozostaje z żoną w separacji, mieszka sam i na wydatki związane z utrzymaniem przeznacza miesięcznie kwotę 1.150,00 zł, w tym 150,00 zł na opłaty eksploatacyjne, kwotę 200,00 zł na opiekę lekarską oraz kwotę 800,0 zł na wynajem mieszkania, 6) z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 5 kwietnia 2018 r. wynika, że skarżący nie korzysta z jego pomocy, nie pobiera świadczeń w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych, ustawę o pomocy społecznej ani w oparciu o ustawę o dodatkach mieszkaniowych, 7) z informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 9 kwietnia 2018 r. wynika, że skarżący posiada zaległości podatkowe; ponadto skarżący obciążony jest zobowiązaniami cywilnoprawnymi z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, 8) skarżący posiada we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej 4/40 części nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej w Z. objętej księgą wieczystą nr [...], [...] części nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej w Z. objętej księgą wieczystą nr [...] oraz nieruchomość o powierzchni [...] ha położoną w Z. objętą księgą wieczystą nr [...]. Sąd Rejonowy w Z., na wniosek ZUS, dokonał w dniu [...] wpisu hipoteki na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] w celu zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres od czerwca 2011 r. do listopada 2015 r., a w dniu 13 kwietnia 2018 r., wpisu hipoteki na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] w celu zabezpieczenia należności z tytułu składek za okres od lipca 2011 r. do lipca 2017 r.

Zdaniem ZUS, w sprawie nie występują przesłanki umorzenia zaległości określone w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a i 4b u.s.u.s. oraz w art. 28. ust. 3 pkt 3, 5 i 6. ZUS stwierdził, iż wprawdzie skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jednakże nie stwierdzono braku majątku, z którego można by egzekwować należności. Skarżący uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, z którego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne oraz posiada majątek.

Oceniając przesłanki umorzenia określone w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365, zwanego dalej "rozporządzeniem"), ZUS stwierdził, że nie bagatelizuje wskazanych przez skarżącego skutków wypadku samochodowego, lecz choroba, która mogłaby uzasadniać umorzenie należności musi mieć charakter przewlekły, a więc taki, który wyłącza zobowiązanego z codziennego funkcjonowania i nie pozwala mu na zajęcie się sprawami zawodowymi, a taka sytuacja w przypadku skarżącego nie wystąpiła. W szczególności przedłożona przez skarżącego dokumentacja lekarska nie pozwala na stwierdzenie, aby choroba kwalifikowała skarżącego do grona osób niepełnosprawnych pozbawionych możliwości samodzielnej egzystencji bądź też wymagających opieki innych osób.

W ocenie ZUS, również sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia umorzenia należności w oparciu o przesłankę określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. ZUS uwzględnił, iż skarżący uzyskuje miesięczny dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.862,44 zł netto, którego wysokość przekracza poziom określany jako minimum socjalne, które w 2017 r. dla jednoosobowego gospodarstwa wynosi 1.134,46 zł. Ponieważ wynagrodzenie skarżącego zostało zajęte w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, każda kwota wykraczająca poza minimalne wynagrodzenie jest potrącana na rzecz wierzycieli skarżącego, tj. Dyrektora Oddziału ZUS oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.; w kwietniu 2018 r. była to kwota 420,00 zł, w maju 2018 r. kwota 289,52 zł, w czerwcu 2018 r. kwota 246,83 zł, a w lipcu 2018 r. kwota 366,77 zł. ZUS podkreślił, iż wnioskując o umorzenie nie wystarczy, że wskaże się na uciążliwość i trudności w zapłacie zaległości, gdyż w przypadkach istnienie przeszkód jest oczywiste. Ustawodawca, ustalając wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę jako kwotę wolną od potrąceń przewiduje swoisty próg, który ma zapewnić minimum egzystencji. W związku z tym, że skarżący uzyskuje wynagrodzenie wyższe od wyznaczonego minimum, ZUS stwierdził, że przeznaczenie "nadwyżki" wynagrodzenia na spłatę zadłużenia nie pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podniósł również, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej i nie wykazał, że zalega z zapłatą bieżących opłat związanych z utrzymaniem.

Odnosząc się do wykazanych przez skarżącego licznych zobowiązań finansowych z tytułu zaległości podatkowych, zaciągniętych kredytów i pożyczek, ZUS argumentował, iż nie można tych zobowiązań traktować priorytetowo względem zobowiązań z tytułu składek. Zgoda na umorzenie należności z tytułu składek, spowodowałaby, że ZUS przyznałby pierwszeństwo należnościom innych wierzycieli - publicznoprawnych i cywilnoprawnych, którzy jak dotąd nie zrezygnowali z ich dochodzenia i oczekują w kolejności na zaspokajanie swoich roszczeń z wynagrodzenia za pracę skarżącego. Tym samym umorzenie należności z tytułu składek nie spowodowałoby poprawy aktualnej sytuacji finansowej skarżącego.

Z kolei odnosząc się do twierdzeń skarżącego o braku majątku, ZUS podniósł, iż skarżący posiada majątek – nieruchomość i udział w nieruchomościach, na którym ZUS uzyskał zabezpieczenie hipoteczne.

4. W skardze na decyzję ZUS z dnia [...], złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o jej zmianę i ponowne rozpatrzenie jego wniosku o umorzenie przez inne osoby niż te, które wydały decyzję wcześniejszą, gdyż w jego przekonaniu jest to konieczne dla zachowania obiektywizmu. Skarżący nie zgodził się z ZUS, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Jego zdaniem zaszły okoliczności ujęte w pkt 3 i 5 tego artykułu, tj. brak majątku, z którego można wyegzekwować należności z tytułu składek, co w toku postępowania wykazał, przedkładając min. postanowienia komorników o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskutecznej egzekucji oraz dokument - wykaz majątku z dnia 27 grudnia 2017 r. Do skargi przedłożył kserokopie dokumentów, które w jego ocenie dodatkowo potwierdzają wystąpienie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek.

Niezależnie podniósł, iż jego sytuacja radykalnie się pogorszyła, bowiem umowa pracę ulegnie rozwiązaniu dniem [...] listopada 2018 r., wobec jej wypowiedzenia przez pracodawcę. Jego stan zdrowia również uległ znacznemu pogorszeniu - aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wskazał, że zasiłek chorobowy i zasiłek dla bezrobotnych nie przekroczą kwoty wolnej od egzekucji, czy też nie minimum socjalnego i w tej sytuacji wystąpią przesłanki umorzenia należności na podstawie § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia.

5. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Sąd, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "p.p.s.a"), rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym zastosowania w sprawie).

ZUS w żadnej z wydanych decyzji organ nie wyjaśnił kluczowego dla sprawy zagadnienia jakim jest przedawnienie składek. W zaskarżonej decyzji ZUS wskazał, że w celu wyegzekwowania należności z tytułu składek za lata 2011-2017 dokonywano zajęć należących do skarżącego rachunków bankowych, lecz banki poinformowały o zbiegi egzekucji z egzekucją sądową i braku środków na rachunku. Z uwagi na zawartą ze skarżącym w dniu 15 kwietnia 2016 r. umowę o rozłożenie na raty, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone (postanowienie z dnia [...]). Jednak wobec niedotrzymania przez skarżącego warunków spłaty, umowa ta została rozwiązania, a postępowania egzekucyjne wznowione. Następnie w październiku 2017 r. i marcu 2018 r. ZUS zajął wynagrodzenie za pracę skarżącego w F i postępowanie egzekucyjne jest skuteczne. ZUS podniósł ponadto, że należności z tytułu składek zostały zabezpieczone poprzez wpis hipoteki na nieruchomościach, których skarżący jest właścicielem bądź współwłaścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.

W ocenie Sądu, ZUS nie wykazał czy i w jakim zakresie należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. Zaskarżona decyzja nie poddaje się pełnej kontroli i ocenie, czy zaszły okoliczności powodujące przerwanie lub zawieszenie terminu przedawnienia. Ewentualne stwierdzenie przedawnienia określonych należności powoduje z kolei konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie, ponieważ prowadzenie postępowania o umorzenie należności składkowych, które uległy przedawnieniu jest bezprzedmiotowe. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 8 grudnia 2016 r. (sygn. akt II GSK 3945/16): skoro kwestia przedawnienia płatności składek mieści się w granicach sprawy o umorzenie tych należności, to organ zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. powinien w sposób wyczerpujący zebrać oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy w tym zakresie i stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. ustalenia poczynione na podstawie zebranego materiału dowodowego zawrzeć w uzasadnieniu decyzji.

Stosownie bowiem do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Do 31 grudnia 2011 r. ten przepis stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Należy wskazać, że 5-letni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., poz. 1378). Jednakże w art. 27 ustawy nowelizującej ustawodawca postanowił, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. (a więc jak również w tej sprawie), stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1), zaś jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). Zgodnie z art. 24 ust. 5a u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty. W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ, nie dołączając do akt dokumentów obrazujących przebieg postępowania egzekucyjnego oraz zdarzeń prawnych przerywających lub zawieszających bieg terminu przedawnienia należności składkowych (prócz kserokopii zawiadomień o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 2018 i 2017 r.), dopuścił się naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Stosownie bowiem do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wskazane uchybienie może mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ nie można wykluczyć, że rzetelna analiza tego zagadnienia przez ZUS doprowadzi do wniosku, że choćby część z należności składkowych, co do których stwierdził aktualność swojego roszczenia, uległa już przedawnieniu. W tym bowiem przypadku orzekanie o umorzeniu albo odmowie umorzenia należności, która się przedawniła, jest bezprzedmiotowe.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 536/17, że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych (w tym przypadku okresu za który na skarżącym ciąży jeszcze obowiązek opłacenia składek) powinien być bowiem oparty na dowodach zdobytych przez organ i przezeń sprawdzonych. Istotnym naruszeniem tej zasady byłoby orzekanie na podstawie danych znanych osobiście organowi, ale niemających oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty wzory, formularze, Warszawa 1970, s. 155, i powołane tam orzeczenia NTA, który np. w orzeczeniu z dnia 1 kwietnia 1924 r., L. rej. 516/23, ZW 348, stwierdził, że niemożność stwierdzenia w aktach administracyjnych okoliczności decydujących dla oceny legalności orzeczenia stanowi wadliwość postępowania; analogicznie A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2014, Komentarz do art. 80, teza 4). Także w orzecznictwie akcentuje się, że nie jest dopuszczalne, aby organ administracyjny prowadzący postępowanie administracyjne w określonym zakresie dokonywał oceny i mocy dowodowej dokumentów wchodzących w skład materiału dowodowego sprawy w trybie pozaprocesowym, tj. poza prowadzonym przez ten organ postępowaniem administracyjnym i przyjmował, że nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo przeciwnie, opierał na nich rozstrzygnięcie. Takiej analizy materiału dowodowego organ powinien dokonać zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i wynik tej analizy, łącznie z oceną zebranych dowodów, przedstawić w uzasadnieniu aktu, który kończy postępowanie administracyjne w danej instancji.

Ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, z tym, że termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych. Sąd zwraca uwagę, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. (w brzmieniu od dnia 1 stycznia 2003 r.) należy interpretować przez pryzmat jego zgodności ze standardami konstytucyjnymi. Sąd podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 30 stycznia 2018 r. (sygn. akt II GSK 2706/17), że obowiązkiem sądów jest dokonywanie kompleksowej interpretacji prawa, uwzględniającej nie tylko czysto językowe brzmienie danej jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, ale również jego wykładnię systemową i celowościową. W ramach takiej wykładni konieczne jest też zadbanie o to, by rozumienie przepisu było zgodne z hierarchicznie wyższymi aktami prawnymi, w tym przepisami rangi konstytucyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I FSK 1874/17, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się również, że oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak bowiem oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę pytań prawnych (por. R. Hauser, A. Kabat, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. akt I SA/Po 461/01, publ. OSP z 2003/2 s. 73-75; M. Wiącek, Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 20011, s. 269; uchwała NSA z 16 października 2006 r., I FPS 2/06). NSA uznał, iż Sąd pierwszej instancji jest, na mocy art. 8 ust. 2 Konstytucji, uprawniony do stwierdzenia, że skoro niezgodna z Konstytucją była norma zawarta w art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej (co zostało stwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12), to do art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należy odnieść te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w wyroku Trybunału.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisu postępowania, jakim jest art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., który nakazuje wyłączenie od udziału w postępowaniu tego pracownika organu administracji publicznej, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego każda sprawa administracyjna na skutek wniesionego odwołania powinna być dwukrotnie rozpatrywana i rozstrzygana: po raz pierwszy przez organ administracji publicznej pierwszej instancji i po raz drugi na skutek wniesionego odwołania - przez organ odwoławczy (art. 127 § 1 i § 3 k.p.a.). Zarzuty skarżącego, że jego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy był analizowany prawdopodobnie przez te same osoby, które wydały wcześniejszą decyzję i dlatego decyzja ZUS z dnia [...] została utrzymana mocy, są gołosłowne. W szczególności wydane w sprawie decyzje zostały wydane i podpisane przez różne osoby, co wypełnia dyspozycję art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Mianowicie decyzja z dnia [...] wydana została przez Zastępcę Dyrektora J. G., działającą z upoważnienia Prezesa ZUS oraz podpisana przez pracowników J. S. i M. G.. Natomiast zaskarżoną decyzję wydała E. N. – Dyrektor Oddziału, działająca z upoważnienia Prezesa ZUS i podpisała p. B. i p. O..

ZUS stwierdził, że wobec skarżącego nie zachodzi przesłanka "całkowitej nieściągalności". Zdaniem Sądu jest to wniosek prawidłowy, znajdujący uzasadnienie w aktach sprawy. Brak przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-4b u.s.u.s., w realiach tej sprawy, nie budzi wątpliwości. Z kolei co do pkt 5 i 6 tego przepisu stwierdzić należy, że wobec skarżącego prowadzone było skutecznie postępowanie egzekucyjne z wynagrodzenia za pracę, ponadto skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości i udziałów w nieruchomościach. Podniesiona w skardze okoliczność wypowiedzenia skarżącemu umowy o pracę nie mogła zostać przez ZUS uwzględniona; ze skargi wynika, że oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu skarżącemu umowy o pracę nastąpiło już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Okoliczność ta, winna zostać przez ZUS uwzględniona przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek i odsetek.

Odnosząc się z kolei do przesłanek określonych w rozporządzeniu, organ prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek oraz odsetek.

Zgodnie bowiem z treścią rozporządzenia, to skarżący winien wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić należności z tytułu odsetek ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie dla niego skutki, a temu obowiązkowi skarżący nie sprostał. W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia, do umorzenia należności z tytułu składek (odsetek) nie wystarczy powołanie się na trudną sytuację materialną i rodzinną. Konieczne jest wystąpienie sytuacji braku możliwości uregulowania należności z tej przyczyny, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla skarżącego i jego rodziny, a tej okoliczności skarżący nie wykazał.

Tymczasem z ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, że skarżący z otrzymywanego wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.862,44 zł (netto) miesięcznie, pokrywa miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 1.150,00 zł i nie korzysta z pomocy społecznej. Ponadto, na co zwrócił uwagę organ, skarżący posiada majątek - nieruchomość i udziały w nieruchomościach. Eksponowana przez skarżącego okoliczność posiadania licznych zobowiązań wobec innych aniżeli ZUS wierzycieli wskazuje na trudną sytuację finansową skarżącego, lecz nie przesądza o istnieniu przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Należy również zgodzić się z organem, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia zaległości określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w postaci przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ w oparciu o zebrane dokumenty dokonał analizy sytuacji zdrowotnej skarżącego i zasadnie uznał, że choć na skutek wypadku drogowego jest ona niewątpliwie poważna, jednak nie pozbawia skarżącego możliwości uzyskiwana dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wskazane przez skarżącego w skardze i kolejnych pismach procesowych nowe okoliczności dotyczące sytuacji zdrowotnej, ZUS winien rozpatrzeć przy ponownym rozpoznaniu wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek o odsetek.

Rozpatrując sprawę ponownie, ZUS w pierwszej kolejności rozważy, czy choćby część z należności składkowych nie uległa przedawnieniu, co w konsekwencji może spowodować, że orzekanie o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności przedawnionej jest bezprzedmiotowe. Powołując się zaś na instytucje przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych, odniesie je do poszczególnych należności i dołączy do akt sprawy dokumenty, które będą obrazować wszystkie istotne w tej mierze okoliczności faktyczne.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd nie orzekł, ponieważ skarżący nie wykazał, że działając osobiście i będąc zwolniony ustawowo od uiszczenia wpisu (art. 239 § 1 pkt 1 lit. e. p.p.s.a.), poniósł wydatki wskazane w art. 205 § 1 p.p.s.a.