Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1244/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1, art. 3, art. 23, art. 25  ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1007
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1007).
article: Art. 1  pkt 4 , pkt 7, art. 20 ust. 1 pkt 1, pkt 2, art. 21  ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Gminy T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala.


UZASADNIENIE

I.

Wójt Gminy T pismem z dnia 27 kwietnia 2016 r. znak: [...] zwrócił się do Starostwa Powiatowego w T o ujawnienie w operacie ewidencji gruntów i budynków zawiadomienia Sądu Rejonowego [...] o ujawnieniu w księdze wieczystej nr [...] działki ewidencyjnej oznaczonej nr [...] o pow. 0,02 ha. Z powyższego zawiadomienia wynika, że działka nr [...] została ujawniona w księdze wieczystej [...] na podstawie decyzji komunalizacyjnej z dnia 11 czerwca 1991 r. znak: [...] wydanej przez Wojewodę, wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 7 sierpnia 1995 r., wypisu z wykazu synchronizacyjnego nr zlec. [...] z dnia 14 lutego 1991 r. oraz sporządzonego dnia 24 marca 2016 r. wypisu z ewidencji gruntów przedstawiającego stan na dzień 19 maja 1994 r.

Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Starosta odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków jednostki ewidencyjnej T, obręb W - aktualizacji danych ewidencyjnych polegającej na ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków działki nr [...] i jako jej właściciela wpisaniu Gminy T. Z akt wynika także, że Starostwo Powiatowe uzyskało informację o tym, że dnia 11 czerwca 1991 r. była wydana decyzja komunalizacyjna, znak: [...], dopiero z pisma Wójta Gminy T z dnia 27 kwietnia 2016 r., znak: [...], a następnie z zawiadomienia Sądu Rejonowego, które do Starostwa wpłynęło dnia 28 kwietnia 2016 r.

Na skutek odwołania Gminy T Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty z dnia [...] 2016 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazano m.in., że organ I instancji ustalając zakres podmiotowy w postępowaniu pominął okoliczność, iż w trakcie prowadzonego postępowania zmarła jedna ze stron – B. D. Zalecono więc, aby w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji uzupełnił krąg stron postępowania o spadkobierców po wymienionej wyżej zmarłej.

II.

Starosta T decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] ponownie odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków jednostki ewidencyjnej T, obręb W - aktualizacji danych ewidencyjnych polegającej na ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków działki nr [...] o pow. 0,02 ha i jako jej właściciela wpisaniu Gminy T. Organ I instancji podał, że w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb W w jednostce rejestrowej [...] ujawniona jest cała działka nr [...], a jako jej współwłaściciele wpisane są osoby fizyczne. Działka nr [...] o pow. 1,45 ha łącznie z innymi objęta jest Aktem Własności Ziemi nr [...] z dnia 15 sierpnia 1977 r. wydanym przez Naczelnika Gminy T, który stał się ostateczny z dniem 30 stycznia 1978 r. Dla działki prowadzona jest księga wieczysta KW [...], w której w dziale II jako właściciele wpisane są osoby fizyczne. Organ I instancji podał, że kwestię przyznawania aktów własności ziemi (uwłaszczenia nieruchomości) regulowała ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, wprowadził z dniem 1 stycznia 1992 r. zmiany do ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych i stanowi, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (tzw. ustawy uwłaszczeniowej) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności lub zmiany decyzji (aktu własności ziemi). Organ I instancji uznał zatem, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do wzruszenia (w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego) ostatecznej decyzji - aktu własności ziemi, dla którego podstawę prawną stanowiły unormowania ustawy uwłaszczeniowej. Powyższe oznacza, że z dniem 1 stycznia 1992 r. decyzje ostateczne stwierdzające nabycie przez rolników z mocy prawa na podstawie ustawy uwłaszczeniowej własności nieruchomości rolnej (akty własności ziemi), nie mogą być przedmiotem kontroli ani w postępowaniu administracyjnym, ani sądowym, a więc stały się niepodważalne i chociażby te decyzje były dotknięte kwalifikowanymi wadami będą funkcjonowały w obrocie prawnym. Na skutek zmian stanu prawnego obecne przepisy wyłączają stwierdzenie nieważności decyzji oraz wniesienie innych nadzwyczajnych środków administracyjnych w odniesieniu do aktu własności ziemi. Odnośnie kwestii ustalenia spadkobierców zmarłej S. D. organ I instancji podał, że w dniu 10 maja 2017 r. do Starostwa Powiatowego wpłynął Akt Notarialny sporządzony w dniu 8 maja 2017 r. w Kancelarii Notarialnej przed notariuszem M. N. – Z. poświadczający, że spadek po B. D. na podstawie testamentu zwykłego nabyła wprost S. S. w całości. Akt ten został ujawniony w operacie ewidencji gruntów i budynków (zmiana nr [...]) i na jego podstawie w jednostce rejestrowej [...] obręb W jako właściciel miedzy innymi działki nr [...] wpisana jest S. S. w udziałach 1/4 i 3/4. Organ I instancji stwierdził, że organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów o prawo własności działek, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian wpisów istniejących w ewidencji. W razie powstania sporu co do tego, czyją własnością jest nieruchomość ujawniona w operacie ewidencji gruntów i budynków, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków następuje bowiem przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji Starosty Gmina T podniosła, że jak wynika z aktualnie funkcjonujących w obrocie prawnym dokumentów - wypisu z rejestru gruntów i budynków, w pozycji rejestrowej [...] jako właściciel działki nr [...] o pow. 1,45 ha figuruje: w części ¾ S. S., w części ¼ S. S. Podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej nr [...] prawa własności stanowiły akta uwłaszczeniowe, w szczególności AWZ nr [...] z dnia 15 sierpnia 1977 r. Akt ten nie został uchylony pomimo zapisów w kompleksowej synchronizacji, że działka nr [...] o pow. 0,02 ha jako powstała z parceli nr [...] stanowiącej "Dobro Publiczne" powinna być wyłączona z uwłaszczenia. Zdaniem Gminy T, organ I instancji dysponuje wszelkimi danymi dotyczącymi uregulowania stanu prawnego nieruchomości albowiem w materiałach państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego zalega całość dokumentacji dotyczącej synchronizacji, zatem w jego gestii pozostaje podejmowanie działań, których konsekwencją byłoby doprowadzenie do zgodności stanu faktycznego ze stanem prawnym.

Decyzją z dnia 11 sierpnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 z późn. zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że żądanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków przez Gminę T dotyczy działki nr [...]. Działka ta, jak wynika z ustaleń organu I instancji, powstała w wyniku wydzielenia z działki ewidencyjnej nr [...] położonej w W, Gmina T działek: nr [...], nr [...] i nr [...]. Tak wyodrębnione, przyjętym do zasobu geodezyjnego operatem nr [...], działki zostały ujawnione w operacie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie ze sporządzonym 24 marca 2016 r., według stanu na dzień 19 maja 1994 r., wypisem z rejestru gruntów i budynków działka nr [...] położona w jednostce rejestrowej [...] stanowiła współwłasność B. D. i W. D. Organ podkreślił, że ostatecznie anulowano wyodrębnione operatem kompleksowej synchronizacji wymienione wyżej działki nr [...], nr [...] i nr [...], przywracając w ewidencji gruntów i budynków całą działkę nr [...] - zmiana nr [...] z dnia 8 grudnia 2015 r. Organ II instancji stwierdził zatem, że żądanie ujawnienia prawa własności na rzecz Gminy T w stosunku do działki nr [...] (zmiana podmiotowa) jest bezpośrednio uzależnione od wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków tej działki, która w aktualnym stanie ewidencyjnym nie jest ujawniona (zmiana przedmiotowa). Organ odwoławczy wskazał, że we wniosku z dnia 27 kwietnia 2016 r. Gmina T jako podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków wskazała zawiadomienie Sądu Rejonowego informujące o wpisie w księdze wieczystej nr [...] prawa własności w stosunku do działki nr [...]. Podstawą ujawnienia prawa własności do powyższej działki była decyzja komunalizacyjna Wojewody znak: [...] z dnia 11 czerwca 1991 r., wyrys z mapy ewidencyjnej z dnia 7 sierpnia 1995 r., wyrys z wykazu synchronizacyjnego nr zlec. [...] z dnia 14 lutego 1991 r. oraz sporządzony dnia 24 marca 2016 r. - według stanu na 19 maja 1994 r. - wypis z rejestru gruntów i budynków. Według organu odwoławczego, powyższe dokumenty oraz inne - będące częścią operatu kompleksowej synchronizacji dla działek położonych w obrębie W, przyjętego do zasobu geodezyjnego 15 kwietnia 1992 r. i zaewidencjonowanego pod nr [...] - nie mogą być podstawą bieżącej aktualizacji, polegającej na ujawnieniu działki nr [...]. Zdaniem organu II instancji, takie stanowisko jest zasadne, gdyż w wymienionym wyżej operacie, jak wskazuje materiał dowodowy oraz organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dokonano zmian "wpisując w pozycji 3998 wykazu synchronizacyjnego całą działkę [...], przekreślając w pozycji 1981 wykazu działkę nr [...], w pozycji 1982 przekreślając działkę [...] oraz w pozycji 3162 przekreślając działkę nr [...]". Organ II instancji dodał, że istotą ewidencji gruntów i budynków jest rejestrowanie zarówno danych przedmiotowych jak i podmiotowych, określonych uprzednio w odpowiednim trybie. Rejestr ten nie może natomiast rozstrzygać sporów co do prawa własności jak również nadawać praw do nieruchomości. Postępowanie mające na celu aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków ma bowiem charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych. Zatem istota aktualizacji wyklucza dokonywanie zmian ewidencyjnych zarówno w zakresie przedmiotu jak i podmiotu, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych. Organ odwoławczy uznał, że zarówno analiza obowiązujących przepisów, jak i materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji wskazują jednoznacznie, że decyzja Starosty T z dnia [....] 2017 r. jest zgodna z prawem.

W skardze na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Gmina T wniosła o jej uchylenie wraz z uchyleniem poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 7b ust. 2 pkt 2 i 24 ust. 2b pkt 1 lit. b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2016 r. poz. 1629 z późn. zm.) w związku z przepisem z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32 poz. 191 z późn. zm.) oraz przepisami art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007 z późn. zm.), poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie - czego skutkiem była odmowa wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków jednostki ewidencyjnej T, obręb W - aktualizacji danych ewidencyjnych, polegającej na ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków działki numer [...] i jako jej właściciela wpisaniu Gminy T - pomimo przedłożenia zawiadomienia o wpisie w księdze wieczystej prawa własności na rzecz skarżącego, jak również naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisów art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 77 § 1 w związku art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie w dokonanej ocenie całokształtu materiału dowodowego kwestii podnoszonych przez skarżącego, które dotyczyły skutków wydania tzw. decyzji komunalizacyjnej, w tym przypadku decyzji z dnia 11 czerwca 1991 r. Wojewody, znak: [...] i związanego z tym ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków stanu wynikającego z dokonanego wpisu w księdze wieczystej, jak również nie wskazania podstawy prawnej przyjętego rozstrzygnięcia i przedstawienia jego uzasadnienia faktycznego i prawnego. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,02 ha stała się własnością Gminy T na podstawie decyzji komunalizacyjnej Wojewody znak: [...] z dnia 11 czerwca 1991 r. Podstawę do wydania decyzji komunalizacyjnej stanowiła dokumentacja opracowana w 1991 r. przez Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych, która zawierała m.in. wypis z wykazu synchronizacyjnego, badanie hipoteki i kartę inwentaryzacyjną nieruchomości. Strona skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy tj. z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Strona skarżąca stwierdziła, że decyzja w przedmiocie komunalizacji ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, iż stwierdza ona fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia tej ustawy w życie. Zdaniem strony skarżącej, obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia było zatem ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego, dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. Strona skarżąca uważa zatem, że skoro - zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. b tej ustawy - aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznych m.in. na podstawie wpisów w księgach wieczystych, to przedłożenie zawiadomienia o dokonanym wpisie powinno skutkować dokonaniem wnioskowanej aktualizacji, a nie odmową jej dokonania. Według strony skarżącej, w niniejszej sprawie nie można pominąć także zasad wynikających z przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w szczególności wynikających z art. 3 (tj. jawności materialnej, obejmującej domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym), czy przepisu art. 4 (tj. ograniczeniu usuwalności domniemania, polegającego na tym, że przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania).

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu, żądanie strony skarżącej nie mogło skutkować aktualizacją ewidencji gruntów i budynków. Dotyczyło ono bowiem działki nr [...] powstałej w wyniku wydzielenia z działki nr [...] działek nr: [...], nr [...] i nr [...]. Wyodrębnienie to nastąpiło operatem nr [...] przyjętym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Ostatecznie jednak zmianą z dnia 8 grudnia 2015 r. nr [...] anulowano wyodrębnione wskazanym wyżej operatem kompleksowej synchronizacji działki nr [...], nr [...] i nr [...] przywracając w ewidencji gruntów i budynków całą działkę nr [...]. Organ wskazał, że wnioskując o dokonanie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków strona skarżąca powołała się na zawiadomienie Sądu Rejonowego o wpisie w księdze wieczystej [...] Gminy T jako właściciela działki nr [...]. Jednak - zdaniem organu - dokumenty stanowiące podstawę wpisu nie mogą stanowić podstawy aktualizacji polegającej na ujawnieniu działki nr [...], gdyż działka ta została wykreślona z ewidencji, a w jej miejsce ujawniono całą działkę nr [...]. W związku z powyższym organ II instancji uznał, że zasadnym była odmowa aktualizacji danych ewidencyjnych, gdyż w toku postępowania aktualizacyjnego organy administracji nie mogą samodzielnie rozstrzygać ani ustalać prawa własności. Aktualnie bowiem w dwóch różnych księgach wieczystych ujawniona jest działka nr [...] o pow. 1,45 ha stanowiąca własność osoby fizycznej i wyodrębniona z niej działka nr [...] o pow. 0,02 ha, gdzie jako właściciel ujawniona jest Gmina T. Rozstrzygnięcie tej kwestii nie leży jednak w kompetencji organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków.

Na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że przedmiotowa działka stanowi obecnie drogę i Gmina T chce taki stan utrzymać, natomiast uczestniczka S. S. ma inne zamiary.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu, skarga Gminy T nie zasługuje na uwzględnienie.

Spornym w niniejszej sprawie jest to, czy organ ewidencyjny – Starosta T – powinien w operacie ewidencji gruntów i budynków jednostki ewidencyjnej T, obręb W dokonać ujawnienia - w drodze aktualizacji danych ewidencyjnych - działki nr [...] o pow. 0,02 ha i jako jej właściciela wpisać Gminę T w związku z zawiadomieniem Sądu Rejonowego [...] o ujawnieniu w księdze wieczystej nr [...] tej działki - jak chce tego strona skarżąca, czy też takie ujawnienie nie jest możliwe, gdyż działka nr [...] (powstała w wyniku podziału działki nr [...] na działki [...], nr [...] i nr [...]) została wykreślona z ewidencji, a w jej miejsce ujawniono całą działkę nr [...], zgodnie z nieuchylonym Aktem Własności Ziemi – jak twierdzą to organy podkreślając, że w chwili obecnej w dwóch różnych księgach wieczystych ujawniona jest działka nr [...] o pow. 1,45 ha stanowiąca własność osoby fizycznej i wyodrębniona z niej działka nr [...] o pow. 0,02 ha, gdzie jako właściciel ujawniona jest Gmina T.

Zdaniem Sądu, rację mają organy administracyjne z tego względu, że rozstrzygniecie kwestii czyją własnością jest działka nr [...] o pow. 0,02 ha stanowiąca część działki nr [...] o pow. 1,45 ha nie leży w kompetencji organów prowadzących ewidencję gruntów i budynków, choćby nawet działka nr [...] o pow. 0,02 ha stanowiła drogę dojazdową.

Należy zauważyć, że w Polsce kwestie związane z nieruchomościami regulują dwie odrębne ustawy:

1. ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017r., poz. 1007 z późn. zm.) oraz

2. ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 z późn. zm.).

Nie można tracić z pola widzenia tego, że wymienione wyżej ustawy regulują kwestie związane z nieruchomościami w zależności od celu, któremu mają służyć.

I tak: ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wskazuje w art. 1 ust. 1 cel prowadzenia ksiąg wieczystych:

"Art. 1. 1. Księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości."

Należy przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 3 tej ustawy domniemywa się, że prawo ujawnione w księdze wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Księgi wieczyste prowadzone są przez sądy rejonowe (art. 23 zdanie pierwsze ustawy) należące do pionu sądownictwa powszechnego (a nie administracyjnego). Zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy, księga wieczysta zawiera cztery działy, z których: pierwszy obejmuje oznaczenie nieruchomości oraz wpisy praw związanych z jej własnością, drugi obejmuje wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego, trzeci przeznaczony jest na wpisy dotyczące ograniczonych praw rzeczowych, z wyjątkiem hipotek, na wpisy ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością lub użytkowaniem wieczystym oraz na wpisy innych praw i roszczeń, z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek, a czwarty przeznaczony jest na wpisy dotyczące hipotek. Wynika z tego, że w dziale I księgi wieczystej dokonuje się wpisów dotyczących praw związanych z własnością nieruchomości. Należy dodać, że na podstawie tej ustawy zostało wydane Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1122 z późn. zm.), które szczegółowo reguluje kwestie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów.

Z kolei druga ustawa - ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne reguluje, zgodnie z art. 1, sprawy dotyczące m.in. ewidencji gruntów i budynków (art. 1 pkt 4), czy rozgraniczania nieruchomości (art. 1 pkt 7). Art. 20 ust. 1 tej ustawy stanowi, że ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące m.in. gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1); budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt 2), przy czym celem tej ewidencji nie jest ustalenie stanu prawnego nieruchomości (jak w przypadku ksiąg wieczystych), a m.in. wymiar podatków i świadczeń. Świadczy o tym wprost art. 21 ust. 1 tej ustawy:

"Art. 21. 1. Podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków."

Należy przy tym podkreślić, że historycznie (skrótowo) rzecz biorąc, księgi wieczyste służyły ustaleniu właścicieli nieruchomości i obciążeń nieruchomości, w tym ujawnieniu ograniczonych praw rzeczowych w rodzaju służebności drogi koniecznej, czy prawa przejazdu lub przechodu. Natomiast ewidencja gruntów i budynków służyła przede wszystkim wymiarowi właściwego podatku od nieruchomości uzależnionego od rodzaju użytku, czy przeznaczenia budynku oraz możliwości szybkiego pozyskania podatku do budżetu państwa. Dane o rodzaju użytku, będącego podstawą wymiaru podatku uwidocznione są w podatkowych nakazach płatniczych kierowanych do osób władających nieruchomością, przy czym ewidencja gruntów i budynków posługuje się pojęciem "władającego", co oznacza nie tylko właścicieli, ale i posiadaczy oraz innych użytkowników i taka regulacja, w przeciwieństwie do wieczystoksięgowej, w niewątpliwy sposób ułatwia ściąganie podatków należnych państwu.

W związku z powyższym, Sąd podkreśla, że nie można tracić z pola widzenia tego, że rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r., poz. 1034 z późn. zm.), w treści którego strona skarżąca upatruje podstawę prawną swego wniosku, zostało wydane na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, a więc nie jest aktem samodzielnym, ale aktem wykonawczym do tej ustawy, realizującym jej zadania i cele. Sąd zwraca uwagę na to, że podziela w pełni stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1251/09 (opubl. LEX nr 594994) stwierdzające, że: "Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny."

Powyższe rozróżnienie jest niezbędne w niniejszej sprawie, albowiem strona skarżąca formułując swój wniosek o wpis do ewidencji błędnie upatruje możliwość objęcia we władanie właścicielskie działki nr [...] (powstałej w wyniku podziału działki nr [...] na działki nr [...], nr [...] i nr [...]), wykreślonej z ewidencji (w jej miejsce ujawniono całą działkę nr [...], zgodnie z nieuchylonym Aktem Własności Ziemi), nie zauważając, że prawo własności do całej nieruchomości – działki nr [...] - przysługuje osobie fizycznej ujawnionej w księgach wieczystych. Okoliczność, że strona skarżąca – Gmina T – także jest ujawniona w innej księdze wieczystej komplikuje tylko sprawę, gdyż oznacza to, że na tę samą nieruchomość (część) zostały założone dwie różne księgi wieczyste ujawniające różnych właścicieli.

Z akt sprawy wynika, że w wyniku ujednolicania ewidencji gruntów i budynków po okresie wieloletnich zaborów w skład działki nr [...] nieprawidłowo weszła część działki stanowiącej "Dobro Publiczne". Dla działki nr [...] został wydany w latach 70-tych Akt Własności Ziemi na rzecz osób fizycznych – B. D. i W. D. W latach 80/90-tych został dostrzeżony błąd polegający na nieprawidłowym objęciu działką nr [...] części działki stanowiącej "Dobro Publiczne" i powstała próba naprawienia tego błędu przez dokonanie podziału działki nr [...] i wydzielenie z niej działki nr [...] odpowiadającej części dawnej działki stanowiącej "dobro publiczne", faktycznie będącej drogą dojazdową. Jednocześnie zaznaczono wówczas, że istnieje konieczność uchylenia wydanego Aktu Własności Ziemi w tym zakresie. Jednakże pomimo ujawnienia w ewidencji działek nr [...], nr [...] i nr [...] jako powstałych w wyniku podziału działki nr [...], z niewiadomych względów nie doszło do uchylenia Aktu Własności Ziemi w omawianym zakresie. Tenże Akt Własności Ziemi stał się podstawą ujawnienia w księdze wieczystej uczestniczki S. S., będącej następcą prawnym B. D. i W. D., która twierdzi, że cała nieruchomość nr [...] była we władaniu jej rodziny, co uniemożliwia naprawienie błędu w sposób ugodowy.

Tak więc rację mają organy administracyjne podnosząc, że istnieje spór o prawo własności do części działki nr [...] (wydzielonej jako działka nr [...]) między uczestniczką S. S. a stroną skarżącą Gminą T, który może być rozstrzygnięty jedynie przed sądem powszechnym, a nie w drodze postępowania ewidencyjnego (aktualizacji ewidencji).

Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdzając, że skarga nie zawiera zarzutów mogących być uwzględnionymi jednocześnie podkreśla, iż nie dopatrzył się w przeprowadzonym postępowaniu naruszeń prawa – ani prawa materialnego, ani procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł – jak w wyroku.