Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 332/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 4 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 250
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędzia WSA Katarzyna Golat, , po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Gminy w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy stwierdza nieważność § 2, § 3 ust. 2 pkt 2 oraz § 14 zaskarżonej uchwały; Sygn. akt IV SA/Wa 332/20 Dnia 8 lutego 2021 r. Zarządzenie 1. Przekazać wyrok do upublicznienia w trybie art. 139 § 5 p.p.s.a. 2. Po sporządzeniu uzasadnienia wyroku, odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć: a) Prokuratorowi Rejonowemu w Garwolinie, b) organowi–Radzie Gminy w Górznie reprezentowanej przez Wójta Gminy Górzno. 1. Pouczyć skarżony organ o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (skarga kasacyjna). Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska JS


UZASADNIENIE

Pismem z 15 stycznia 2020r. Prokurator Rejonowy w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Rady Gminy [...] nr [...] z [...] października 2016r. w sprawie uchwalenia "Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...]" (dalej: Uchwała, Regulamin), zaskarżając Uchwałę w części tj. w zakresie § 2, § 3 ust. 2 pkt 2 oraz § 14 ust. 2 i zarzucając istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 1454 – dalej: "ustawa o utrzymaniu czystości"), polegające na przekroczeniu upoważnienia ustawowego w zakresie określenia w regulaminie podmiotu zobowiązanego do uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, poprzez nałożenie takiego obowiązku na właściciela nieruchomości;

b. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy o utrzymaniu czystości, polegające na przekroczeniu upoważnienia ustawowego w zakresie określenia w regulaminie zasad naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi, poprzez sformułowanie w treści niniejszej uchwały, że naprawy takie mogą obejmować wyłącznie "drobne naprawy", które to pojęcie nie posiada definicji legalnej oraz poprzez uzależnienie możliwości napraw pojazdów od spełnienia kryterium braku uciążliwości dla innych osób i środowiska, które to sformułowanie ma zbyt ogólny charakter oraz wkracza w regulację prawa sąsiedzkiego;

c. art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy o utrzymaniu czystości, polegające na jego niezastosowaniu, gdyż nie zostały w Uchwale wyznaczone obszary podlegające obowiązkowej deratyzacji, pomimo że powołany przepis prawa zobowiązuje radę gminy do wskazania konkretnych obszarów w obrębie właściwości gminy, które wymagają poddania ich obowiązkowi deratyzacji.

Podnosząc wskazane zarzuty Prokurator wniósł, na zasadzie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o stwierdzenie nieważności § 2, § 3 ust. 2 pkt 2 oraz § 14 ust. 2 zaskarżonej Uchwały.

W uzasadnieniu szczegółowo umotywowano stawiane w skardze zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w [...] (dalej: Rada) wniosła o oddalenie skargi, gdyż w jej ocenie zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Rady nie można zgodzić się z Prokuratorem, że zakwestionowane przez niego zapisy Regulaminu w sposób istotny naruszają prawo. Przepisy Regulaminu stanowią bowiem wyłącznie uzupełnienie przepisów ustawy, co mieści się w granicach upoważnienia ustawowego dla Rady Gminy, wynikającego z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit c ustawy. Z kolei dopuszczalność takiego uzupełnienia w akcie prawa miejscowego wynika z art. 94 Konstytucji RP. Odnosząc się szczegółowo do poszczególnych zarzutów Rada w zakresie zarzutu dot. :

- § 2 Regulaminu nic nie wskazała;

- § 3 ust. 2 pkt 2 Regulaminu, odwołując się do poglądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zawartego w wyroku z 10 stycznia 2017r. sygn. akt II SA/Lu 809/16, wskazała m. in. że wbrew stanowisku Prokuratora, wskazany zapis Regulaminu mieści się w delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit d. W ocenie Rady brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż zawarty w Regulaminie zapis, że "naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi mogą odbywać się wyłącznie pod warunkiem, gdy wykonywania drobnych napraw nie powodujących uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości" ingeruje w prawo podmiotowe jednostki i że jest sprzeczny z prawem.

- § 14 ust. 2 Regulaminu podniosła, że ustawodawca wskazuje w treści art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy na obowiązek skonkretyzowania obszarów. W ocenie Rady w treści wskazanego paragrafu Regulaminu zostały wskazane takie obszary poprzez określenie "(...) obszary zabudowane na terenie gminy [...]". Dlatego też, w ocenie Rady, niezasadnym jest nakazywanie Gminie wymieniania konkretnych niewielkich i dokładnie sprecyzowanych obiektów, a nie obszarów z uwagi na brak możliwości precyzyjnego określania takich na terenie danej Gminy. Przedmiotowe szczegółowe określenie, a wręcz wyliczenie powodowałoby czy też mogłoby powodować w ocenie Rady sytuacje, w których w treści Regulaminu niewymieniona zostałaby dana kategoria obiektów/nieruchomości rodząc skutki odwrotne od zamierzonych. A zatem w ocenie Rady wskazanie w treści § 14 ust. 1 Regulaminu obszaru z jednej strony w sposób konkretny (obszary zabudowane na terenie Gminy [...]) i logiczny (miejsca lokalizowania się szkodników) nie powoduje sytuacji pominięcia określonych miejsc w sytuacji ich szczegółowej konkretyzacji, a takim zamiarem kierował się zapewne ustawodawca używając słowa "obszar". Jednocześnie Rada podniosła, iż to ona uprawniona jest do konkretyzacji danego obszaru, a za takie w przypadku Gminy [...] uznano obszary zabudowane.

Na zakończenie Rada podniosła również, że gmina [...] obecnie jest w trakcie projektowania nowego regulaminu utrzymania czystości i porządku, który to uzgadniany będzie zarówno z Wojewodą [...] jak i Powiatowym Inspektorem Sanitarnym, co w jej ocenie sprawia, że skarga może być uznana za przedwczesną, ponieważ przepisy uchwały zostaną niebawem dostosowane do zmienionego stanu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz. U. z 2021r., poz. 137) i art. 3 § 2 pkt 5) ustawy z dnia 30 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, w ramach której są upoważnione do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego.

Uwzględniając skargę na uchwałę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a, na zasadzie przedstawionej w art. 147 § 1 tego aktu sąd stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności.

Przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (jt. Dz.U. z 2020r. poz. 713 ze zm.- dalej: u.s.g), zgodnie z którym nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. W myśl zaś art. 91 ust. 4 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia w przypadku nieistotnego naruszenia prawa. Wnioskując a contrario stwierdzić zatem należy, że przesłanką powodującą nieważność uchwały jest istotne naruszenie prawa. Powielić należy tu pogląd, że do istotnych wad uchwał, skutkujących stwierdzeniem nieważności, zaliczyć należy naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide: wyroki WSA we Wrocławiu z 18 września 1990 r., sygn. akt SA/Wr 849/90 oraz z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 706/17; wyrok WSA w Opolu z 29 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 537/17; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 grudnia 2017r.,sygn. akt II SA/Go 1045/17 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Materialnoprawną podstawę Uchwały – poddanej kontroli sądowoadministracyjnej – stanowił art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (jt. Dz. U. z 2016r., poz. 250 ze zm.- dalej: ustawa) - w brzmieniu na dzień podjęcia Uchwały. Zgodnie z art. 4 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zwany dalej "regulaminem"; regulamin jest aktem prawa miejscowego. Stosownie do ust. 2, regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące:

1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących:

a) prowadzenie selektywnego zbierania i odbierania lub przyjmowania przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub zapewnienie przyjmowania w inny sposób co najmniej takich odpadów komunalnych jak: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, odpady zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a,

b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,

c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;

2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:

a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,

b) liczby osób korzystających z tych pojemników;

3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;

4) (uchylony)

5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;

6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;

7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;

8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.

Zawarte w przywołanym wyżej przepisie upoważnienie określa materię, którą pozostawiono szczegółowemu uregulowaniu w drodze aktu prawa miejscowego, nie dając przy tym radzie gminy podstaw do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących materie inne niż w nim wymienione. Przepis art. 4 ust.2 ustawy nie pozostawia radzie gminy możliwości dokonania oceny, które kwestie z zakresu przedmiotowego regulaminu należy określić i ująć w regulaminie, a które można pominąć. Powyższe wyliczenie ma bowiem charakter wyczerpujący i powinno być interpretowane ściśle.

W świetle wskazanych wyżej ogólnych zasad stanowienia prawa miejscowego rada gminy ma więc obowiązek kształtować treść regulaminu zgodnie z art. 4 ust.2 ustawy, a więc objąć nim wszystkie elementy wskazane w tym przepisie, z uwzględnieniem jednocześnie pozostałych przepisów tej ustawy. Wprowadzenie do regulaminu kwestii niewskazanych we wskazanym powyżej przepisie albo pominięcie niektórych z nich, a także wprowadzenie zapisów niezgodnych z regulacjami prawa powszechnie obowiązującego, stanowi istotne naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności regulaminu (vide: wyroki NSA z 14 grudnia 2000 r., sygn. akt SA/Bk 292/00; z dnia 16 marca 2001 r., sygn. akt IV SA 385/99; z dnia 28 lutego 2003 r., sygn. akt I SA/Lu 882/02; wyrok WSA w Krakowie z 19 lipca 2005 r., sygn. akt III SA/Kr 318/05; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto konstytucyjna zasada praworządności wyrażona w art. 7 w zw. z art. 94 Konstytucji RP wymaga, aby materia regulowana wydanym aktem normatywnym wynikała z upoważnienia ustawowego i nie przekraczała zakresu tego upoważnienia. Każde unormowanie wykraczające poza udzielone upoważnienie jest naruszeniem normy upoważniającej i zarazem naruszeniem konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego.

Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu, słuszne jest stanowisko Prokuratora, że zaskarżona Uchwała w poszczególnych zapisach wskazanych w skardze, narusza w sposób istotny obowiązujący porządek prawny.

Odnosząc się w sposób bardziej szczegółowy do zaskarżonych przepisów Regulaminu i związanym z nimi zarzutem istotnego naruszeniem przepisów prawa materialnego przy ich stanowieniu, należy wskazać co następuje:

- Ad. a/ § 2 Regulaminu – stanowiącego, że "Właściciele nieruchomości zobowiązani są do uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, z wyjątkiem miejsc, na których dopuszczony jest płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych".

Jak z powyższego wynika unormowanie to nie realizuje normy kompetencyjnej z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy, ale w sposób nieuprawniony powtarza obowiązek zawarty w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, co powoduje, że wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego. Należy bowiem wskazać, że art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy upoważnił radę gminy jedynie do określenia wymagań w zakresie utrzymania porządku i czystości na terenie nieruchomości obejmujących uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części tych nieruchomości służących do użytku publicznego. A zatem należy zauważyć, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych. A zatem w odróżnieniu od przepisu art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy, delegacja zawarta w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy, dotyczy jedynie nieruchomości danego właściciela (w części służącej do użytku publicznego), a już nie położonego wzdłuż takiej nieruchomości chodnika. Kwestie usuwania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych "wzdłuż nieruchomości" reguluje bowiem art. 5 ust. 1 pkt 4, a nie art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy. Wykładnia obu tych przepisów prowadzi do wniosku, że ustawodawca we wskazanym wyżej art. 5 ust. 1 pkt 4 nie reguluje kwestii powierzonych do uregulowania przez ustawodawcę radzie gminy, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy - zachowania czystości i porządku na terenie nieruchomości danego właściciela, ale dotyczy obowiązków właściciela nieruchomości odnośnie terenu leżącego poza jego nieruchomością, tj. chodnika położonego wzdłuż nieruchomości, co oznacza, że w zakresie tego obowiązku brak jest podstaw do jego powtarzania w regulaminie (por.m.in. wyrok WSA w Kielcach z 21 listopada 2019 r., sygn. II SA/Ke 786/19 i tam powołane: wyrok WSA w Poznaniu z 14 sierpnia 2019 r., sygn. IV SA/Po 365/19, wyrok WSA w Bydgoszczy z 4 września 2019 r., sygn. II SA/Bd 506/19, wyrok WSA w Gdańsku z 28 czerwca 2019 r., sygn. II SA/Gd 80/19, wyrok WSA w Poznaniu z 16 czerwca 2016 r., sygn. IV SA/Po 1060/15). W kwestionowanym przepisie uchwały postanowiono, że obowiązek uprzątania przez właścicieli nieruchomości błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń dotyczy chodników położonych wzdłuż nieruchomości. Taki zapis świadczy o tym, że uchwałodawca lokalny wkroczył w materię uregulowaną w art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, nie regulując jednocześnie kwestii przewidzianych w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy.

- Ad. b/ § 3 ust. 2 Regulaminu – stanowiącego, że "Naprawa pojazdów samochodowych poza warsztatami samochodowymi może odbywać się wyłącznie pod warunkiem: (...) 2) wykonywania drobnych napraw nie powodujących uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości" .

W ocenie Sądu wskazany zapis regulaminu przekracza delegacje ustawową. Przewiduje on bowiem, że naprawa pojazdów samochodowych poza warsztatami może odbywać się wyłącznie pod warunkiem, że naprawa obejmuje drobne naprawy i nie stwarza uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości. Trzeba zatem wskazać, że podstawą ustawową dla uchwalenia tych obowiązków był art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy, który przewiduje, że regulamin powinien określać zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, dotyczące mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. Przepis ten upoważnia zatem radę gminy do określenia w regulaminie zasad, tj. warunków, jakie muszą być spełnione, żeby mycie i naprawa pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi, były dopuszczalne. Chodzi tu przede wszystkim o warunki zapewniające zgodne z ustawą odprowadzanie nieczystości powstałych w wyniku mycia i naprawy pojazdów (zob. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1256/09, dostępny w CBOSA https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl powołanego przepisu organ gminy został więc upoważniony wyłącznie do wskazania wymogów dopuszczalności mycia i naprawy pojazdów poza myjniami i warsztatami, mających na celu zapewnienie ochrony środowiska i ludzi przed zagrożeniem zanieczyszczeniem lub uciążliwościami stwarzanymi na skutek wykonywania tych czynności (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 877/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że organ uchwałodawczy nie może w regulaminie ograniczać możliwości napraw poza warsztatami tylko do drobnych napraw, gdyż takie działanie następuje z przekroczeniem ustawowego upoważnienia. Takie normy ograniczają w sposób nieuprawniony prawo własności podmiotów objętych postanowieniami regulaminu, a także zakres dozwolonych zachowań. Co więcej, posłużenie się w regulaminie pojęciem "drobnych napraw" stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą pewności i określoności prawa (art. 2 Konstytucji) i Zasadami techniki prawodawczej, nakazującymi takie redagowanie przepisów prawa, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów zawarte w nim normy wyrażały intencję prawodawcy (§ 6 w związku z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" –jt. Dz.U. z 2016r., poz. 283). Posłużenie się w akcie prawa miejscowego takim pojęciem może rodzić problemy interpretacyjne oraz problemy ze stosowaniem omawianego paragrafu Regulaminu.

W ocenie Sądu jako przekroczenie ustawowej kompetencji lokalnego uchwałodawcy należy też uznać wskazanie w § 3 ust. 2 pkt 2 Regulaminu, że naprawa pojazdów może się odbywać poza warsztatami wyłącznie w sposób nie powodujący "uciążliwości dla właścicieli sąsiednich nieruchomości". Należy bowiem zauważyć, że zawarte w art. 4 ust. 2 ustawy upoważnienie ustawowe nie zezwala na wprowadzenie zakazów, czy nakazów wykraczającą poza materię określoną w ustawie, a tym bardziej wkraczających w stosunki sąsiedzkie. Tylko prawo cywilne reguluje stosunki sąsiedzkie, a przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie nie stanowią dla gminy uprawień do kreowania w regulaminie praw podmiotowych osób trzecich. (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 877/18, LEX nr 2612314).

Ad. c) Odnosząc się natomiast do kwestii deratyzacji, wskazać należy, że w przedmiotowej uchwale zagadnienie to zostało uregulowane w § 14 Regulaminu. I tak, w ramach przyjętych rozwiązań Rada Gminy wskazała w ust. 1, że "Obowiązkowej deratyzacji podlegają obszary nieruchomości zabudowanych na terenie Gminy [...]", a w ust. 2 określiła terminy przeprowadzania deratyzacji wskazując, że "Deratyzację przeprowadza się w miarę potrzeby, nie rzadziej niż raz na trzy lata w terminie do 31 grudnia trzeciego roku" . Zauważyć należy, że art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy, upoważnia radę gminy do wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Przepis ten wprost wymaga zatem "wyznaczania obszarów" podlegających obowiązkowej deratyzacji. W ocenie Sądu celem wskazanej regulacji jest zobligowanie rad gmin do wskazania konkretnych obszarów w obrębie właściwości gminy, które ze względu na realizowane tam funkcje, usytuowanie, otoczenie bądź inne okoliczności (np. sposób użytkowania) wymagają poddania ich obowiązkowi deratyzacji, a nie zaś tak jak uczyniono to w § 14 ust. 1 Regulaminu - a co w istocie jest kwestionowane przez prokuratora jak wynika z uzasadnienia skargi, mimo wskazania w zarzutach § 14 ust. 2 Regulaminu - do objęcia tym obowiązkiem całego obszaru nieruchomości zabudowanych na terenie gminy (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2875/18; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 837/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2017, sygn. akt VIII SA/Wa 157/17; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 265/17 - dostępne jw.). W ocenie bowiem Sądu, gdyby intencją ustawodawcy było objęcie deratyzacją wszystkich zabudowanych nieruchomości (całego zabudowanego obszaru na terenie gminy), ustanowiłby on jedynie wymóg określenia terminów deratyzacji. Tymczasem w przepisie art. 4 ust. 2 pkt 8 ustawy wyraźnie stanowi się zarówno o terminie deratyzacji, jak i o podlegających wyznaczeniu obszarach deratyzacji (tj. konkretnie, kazuistycznie, precyzyjnie wskazanych obszarach na terenie gminy, które ze względu na określone okoliczności, wymagają poddania ich obowiązkowej deratyzacji). Z powyższych względów Sąd uznał, że przepis § 14 ust. 1 Regulaminu wykracza poza zakres delegacji ustawowej i w konsekwencji stwierdził jego nieważność.

Ze względu na powyższe, za niemogący się ostać w obrocie prawnym, Sąd uznał również zapis § 14 ust. 2 Regulaminu, w ramach którego określono terminy przeprowadzania deratyzacji. Wskazać bowiem należy, iż regulacja ta nie może funkcjonować w obrocie prawnym samodzielnie, (tj. bez § 14 ust. 1), gdyż wskazuje ona na termin konkretnie określonej deratyzacji, która - zgodnie z tym co przyjął organ uchwałodawczy w przedmiotowym regulaminie - dotyczy całego obszaru zabudowanego Gminy, a co jak już wyżej wskazano, stanowi przekroczenie upoważnienia wynikającego z ustawy i musi w konsekwencji skutkować stwierdzeniem nieważności zapisu § 14 Regulaminu w całości, jako istotnie naruszającego delegację ustawową.

W tym stanie rzeczy, mając na względzie opisany wyżej zakres i wagę stwierdzonych naruszeń prawa, Sąd uznał, że zaskarżone przez Prokuratora przepisy § 2, § 3 ust. 2 pkt 2 i § 14 Regulaminu - jako wykraczające poza zakres delegacji ustawowej oraz powtarzające przepisy ustawowe, a tym samym istotnie naruszające prawo - dotknięte są wadą nieważności.

Końcowo jedynie należy zauważyć, że zasygnalizowane w odpowiedzi na skargę podjęcie czynności celem opracowania przez gminę nowego regulaminu w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] nie wyklucza możliwości stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały we wskazanym zakresie. Uchylenie lub zmiana uchwały albo tak jak w niniejszej sprawie dopiero projektowanie nowego regulaminu, nie czyni bowiem bezprzedmiotowym lub tak jak wskazuje Rada "przedwczesną" postępowania sądowego, w którym sąd administracyjny jest uprawniony stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu prawa miejscowego. Skutki bowiem ewentualnej nowej uchwały obejmować bowiem będą wyłącznie okres od momentu jej wejścia w życie (skutek ex nunc). Natomiast nieważność uchwały sprzecznej z przepisami prawa rozciąga się na cały okres obowiązywania tegoż aktu, poczynając od momentu jego uchwalenia (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnia 12 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 228/13, oraz wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt OSK 1046/07, wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 92/13, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 18/14, CBOSA).

Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.