Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 949/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 3,  art. 5  ust. 1i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia M. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], odmawiające przywrócenia terminu sześciomiesięcznego do uzupełnienia braków wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Skarbu Państwa podał, że dniu 21 grudnia 1990 r. S. S. złożyła w Urzędzie Rejonowym w N. wniosek o przyznanie ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a pismem z dnia 7 lutego 2007 r. Wojewoda [...] poinformował o wymogach i terminach, które ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nakłada na osobę ubiegającą się o potwierdzenie takiego prawa oraz wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia braków złożonego wniosku przez przedłożenie określonych dowodów, w ciągu 6 miesięcy od otrzymania wezwania.

Wobec nieusunięcia braków w wyznaczonym terminie, Wojewoda [...] pozostawił wniosek bez rozpoznania, jednocześnie wskazując na możliwość ponownego złożenia wniosku, w nieprzekraczalnym terminie, do 31 grudnia 2008 r.

Spadkobierczyni S. S. – M. W. w dniu 24 grudnia 2008 r. złożyła ponowny wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości Z. Pismem z dnia 14 stycznia 2009 r. Wojewoda [...] wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 6 miesięcy od otrzymania wezwania.

W dniu 11 lipca 2009 r. strona, uzupełniając braki złożonego wniosku, przedłożyła następujące dokumenty: (1) Odpis umowy przyrzeczenia sprzedaży z dnia [...] czerwca 1935 r., (2) Odpis przyjęcia umowy z dnia [...] czerwca 1936 r., (3) Odpis umowy przyrzeczenia darowizny z dnia [...] sierpnia 1936 r., (4) Odpis karty ewakuacyjnej nr [...], (5) Odpis aktu zdawczo - odbiorczego Inspektora Rejonowego Osadnictwa Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] maja 1945 r., (6) Odpis zaświadczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] lutego 1946 r., (7) Odpis tymczasowego zaświadczenia tożsamości z dnia [...] listopada 1946 r. poświadczającego miejsce zamieszkania F. S. po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; (8) Odpis orzeczenia Państwowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] stycznia 1948 r., (9) Odpis orzeczenia Państwowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] lipca 1951 r., (10) Odpis dokumentu nadania ziemi Ministerstwa Rolnictwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia [...] czerwca 1954 r., (11) Odpis tłumaczenia z języka rosyjskiego aktu urodzenia M. S. z dnia [...] kwietnia 1969 r., (12) Odpis decyzji Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...] listopada 1978 r., (13) Urzędowo poświadczona kopia dowodu osobistego M. W. z dnia [...] lipca 2009 r., (14) Kopia ankiety Biura Dowodów Osobistych z dnia [...] lipca 2009 r., (15) Zaświadczenie Urzędu Miejskiego w N. z dnia [...] lipca 2009 r. stwierdzające miejsca zamieszkania M. W., (16) Postanowienia Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] maja 2009 r. stwierdzające nabycie spadku po [...] przez M. W. w całości, (17) Odpis skrócony aktu małżeństwa M. W. z dnia [...] grudnia 2008 r., (18) Oświadczenie spadkobiercy z dnia [...] lipca 2009 r.

Wojewoda [...] pismem z dnia 10 sierpnia 2009 r., na podstawie art. 64 § 2 kpa, wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku wskazanych w wezwaniu z dnia 14 stycznia 2009 r., zawiadomił wnioskodawczynię o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, wskazując na nie przedłożenie przez stronę do akt sprawy oryginałów bądź potwierdzonych notarialnie za zgodność z oryginałem kopii dokumentów stwierdzających pozostawienie przez F. S. poza granicami RP nieruchomości z przyczyn wymienionych w art. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz stwierdzających rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, ponieważ do akt sprawy załączono tylko umowę przyrzeczenia sprzedaży z dnia [...] czerwca 1935 r. oraz umowę przyrzeczenia darowizny z dnia [...] sierpnia 1936 r., z których to dokumentów nie wynika, że F. S. był właścicielem nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. o danej powierzchni i rodzaju. Do wniosku nie dołączono również dowodów potwierdzających miejsce lub miejsca zamieszkania F. S. po przybyciu na obecne terytorium RP do chwili jego śmierci oraz dowodów poświadczających miejsce lub miejsca zamieszkania S. od momentu przybycia na obecne terytorium RP do chwili śmierci.

Organ pierwszej instancji pouczył stronę, że na pozostawienie wniosku bez rozpoznania, przysługuje na podstawie art. 37 § 1 kpa zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Jednocześnie Wojewoda [...] wskazał, że strona na podstawie art. 58 § 1 kpa może złożyć również wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W dniu 1 października 2009 r. M. W. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, wskazując na trudności w pozyskaniu niezbędnych dokumentów potwierdzających własność nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP. Do wniosku o przywrócenie terminu M. W. dołączyła następujące dokumenty: [...]. W odpowiedzi na wezwanie Wojewody [...] z dnia 26 października 2009 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że po otrzymaniu w dniu 14 sierpnia 2009 r. zawiadomienia Wojewody [...] o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z uwagi na upływ sześciomiesięcznego terminu do jego uzupełnienia, podjęła czynności zmierzające do uzyskania niezbędnych w sprawie dowodów; całość dokumentów uzyskała dopiero w dniu 1 października 2009 r., natomiast w dniu 2 października 2009 r. wysłała je wraz z prośbą o przywrócenie terminu do Wojewody [...].

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], Wojewoda [...] działając na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 kpa odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku M. W. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. i S. małżonków S. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, wskazując w uzasadnieniu na niedochowanie przez wnioskodawczynię należytej staranności w celu uzyskania w terminie zakreślonym w wezwaniu z dnia 14 stycznia 2009 r. dokumentów potwierdzających pozostawienie mienia poza obecnymi granicami RP oraz miejsc i okresów zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium RP; zdaniem Wojewody [...], podczas biegu sześciomiesięcznego terminu nie istniała jakakolwiek przeszkoda, mająca charakter niezależny od zainteresowanej, która spowodowała niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie, a której to przeszkody strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Po stronie wnioskodawczyni wystąpiło niedbalstwo, co do zachowania sześciomiesięcznego terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wnioskodawczyni nie dochowała bowiem należytej staranności w sytuacji, gdy powinna i zarazem mogła zachować się prawidłowo, co skutkuje niemożnością przywrócenia terminu.

W dniu 29 listopada 2009 r. M. W. za pośrednictwem Wojewody [...] złożyła zażalenie na to postanowienie do Ministra Skarbu Państwa, wskazując na trudności w pozyskaniu niezbędnych dokumentów, związane m.in. z chorobą, na którą choruje od 1994 r. (reumatoidalne zapalenie stawów, zwane RZS).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że wbrew błędnemu pouczeniu strony zawartemu w zawiadomieniu Wojewody [...] z dnia 10 sierpnia 2009 r. nr RR.IX-10.7725-1740/04, sześciomiesięczny termin do uzupełnienia braków, wyznaczony na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy, nie podlega przywróceniu. Jest to termin ustawowy, który nie może być przedłużony jak też i skrócony przez organ administracji publicznej. Jest to termin prekluzyjny, wiążący zarówno strony, jak i organ. Nie podlega więc dyspozycji art. 58 § 1 kpa, przywróceniu podlegają jedynie tzw. terminy zawite, którymi są tylko terminy do wnoszenia środków zaskarżenia, oraz terminy, które ustawa za takie uznaje.

W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji dopuścił się w niniejszym postępowaniu rażącego naruszenia prawa. Wojewoda [...] swoim działaniem naruszył art. 8,10, 77 kpa oraz art. 104 kpa.

Wniosek skarżącej M. W. nie został rozpoznany stosownie do obowiązujących przepisów, wystosowanie zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania stanowiącego odpowiedź na wniosek złożony w postępowaniu administracyjnym nie wyczerpuje dyspozycji art. 104 § 1 kpa.

Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przewiduje załatwienia sprawy przez pozostawienie pisma bez rozpoznania. Art. 6 ust. 6 wskazanej ustawy nakazuje wojewodzie wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 1-3 ustawy (braki w materiale dowodowym). Oznacza to, że po upływie tego terminu organ obowiązany jest załatwić sprawę w terminach przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Art. 6 ust. 6 ustawy stanowi więc lex specialis w odniesieniu do art. 64 § 2 kpa. Organ rozpoznając wniosek dotyczący realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej winien wydać decyzję administracyjną. W rozstrzygnięciu tym musi ocenić spełnienie przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 112 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenia w tym zakresie powinny znaleźć się w decyzji administracyjnej, która podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, nie zaś w zawiadomieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Powyższy stan prawny uzasadnia orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt I SAB/Wa 183/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, że w sprawach administracyjnych dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie, niedopuszczalne jest pozostawienie wniosku strony o potwierdzenie prawa do rekompensaty bez rozpoznania. Dlatego po upływie terminu ustawowego wyznaczonego wnioskodawcy do uzupełnienia braków w materiale dowodowym, w przypadku niedostarczenia przez niego dokumentów wskazanych przez organ pierwszej instancji, należy przeprowadzać postępowanie wyjaśniające i wydać decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę co do istoty, a nie pozostawić wniosek bez rozpoznania.

Ze względu na to, że przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone w terminie w formie decyzji administracyjnej, niniejsza sprawa administracyjna dotycząca potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. i S. małżonków S. jest w toku. Jeżeli organ pierwszej I instancji niezwłocznie, w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy, pod warunkiem, że nie zachodzi konieczność ponownego wezwania do uzupełnienia braków w materiale dowodowym, nie wyda decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę co do istoty, wówczas stronie, na podstawie art. 37 § 1 kpa będzie przysługiwało zażalenie na niezałatwienie przez Wojewodę [...] sprawy w terminie.

Wnikliwie analizując zgromadzony w aktach sprawy materii dowodowy, w ocenie organu odwoławczego wezwanie Wojewody [...] z dnia 14 stycznia 2009 r. do uzupełnienia braków, nie spełnia wymagań ustawowych, zawiera bowiem przede wszystkim obszerne przytoczenie przepisów prawnych w ich dosłownym brzmieniu. W żadnym ze skierowanych do strony pism, organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób właściwy na czym polegają braki, ani w jaki sposób należy je usunąć. Sposób sformułowania przez organ wojewódzki ww. wezwania czyni je w znacznym stopniu niezrozumiałym i wzbudza poważne wątpliwości organu drugiej instancji, co do przestrzegania norm Kodeksu postępowania administracyjnego (w szczególności art. 10 kpa). Wojewoda [...] zamiast objaśnić stronie przedmiotowego postępowania treść przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., odtworzył je w treści wezwania. Takie postępowanie organu stanowi rażące naruszenie zasad regulujących postępowanie administracyjne zawartych w części ogólnej kpa.

Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do zastosowania prawidłowej normy prawnej.

Organ pierwszej instancji ma obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Kierując się normą prawa materialnego organ ma obowiązek ustalić, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody są potrzebne do udowodnienia tych faktów. Rozwiązania prawne przyjęte w kpa nie przewidują obowiązku strony wskazania dowodów potrzebnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dowodów. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje na wzór postępowania cywilnego system prekluzji dowodowej, ani system dyskrecjonalnej władzy organu orzekającego. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa, to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności, i nie może być ten obowiązek przerzucony na stronę.

Wojewoda [...] swoim działaniem naruszył również art. 9 kpa, który zobowiązuje organ administracji publicznej do udzielania informacji faktycznej i prawnej. Organ pierwszej instancji miał więc obowiązek udzielić stronom informacji o tych okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Oprócz tego organ musi czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udziela im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ocenie organu odwoławczego Wojewoda [...], prowadząc przedmiotowe postępowanie, zachowując bierną postawę i ograniczając całą swoją inicjatywę dowodową do wezwania stron do uzupełnienia braków, naruszył art. 8, 9,10 oraz 77 kpa. Organ pierwszej instancji powinien dołożyć wszelkich starań, aby wyjaśnić stronom znaczenie obowiązujących przepisów, dotyczących potwierdzania i realizacji prawa do rekompensaty, jak również podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, a w szczególności wyjaśnienia podstawowej przesłanki ubiegania się o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty wymienionej w art. 1 ustawy.

Zdaniem organu odwoławczego, to na skutek rażącego naruszenia przez Wojewodę [...] przepisów postępowania, strona skorzystała z niewłaściwego środka zaskarżenia. Ze względu na to, że przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone w terminie w formie decyzji administracyjnej, organ pierwszej instancji niezwłocznie powinien ją wydać, oceniając w tym rozstrzygnięciu spełnienie przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prokurator Apelacyjny w P.; zarzucając, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem (1) art. 58 § 1 kpa poprzez uznanie, że termin wyznaczony na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169 poz. 1418 z późn. zm.) nie podlega przywróceniu, (2) art. 107 § 3 kpa w związku z art. 144 kpa z uwagi na błędne uzasadnienie prawne postanowienia stwierdzające, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przewiduje załatwienia sprawy przez pozostawienie pisma bez rozpoznania zgodnie z art. 64 § 2 kpa, co miało wpływ na wynik postępowania - wniósł o uchylenie zaskarżanego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państw wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

2. Zaskarżonym postanowieniem Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. odmawiające przywrócenia terminu sześciomiesięcznego do uzupełnienia braków wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

3. Rację należy przyznać Ministrowi Skarbu Państwa, który stwierdził, że wbrew błędnemu pouczeniu strony zawartemu w zawiadomieniu Wojewody [...] z dnia 10 sierpnia 2009 r., sześciomiesięczny termin do uzupełnienia braków, wyznaczony na podstawie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.) nie podlega przywróceniu. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową, mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. Instytucji tej nie stosuje się do terminów materialnoprawnych, ponieważ ma wyłącznie zastosowanie do terminów procesowych, i to terminów dokonania czynności procesowych (v. B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 10. wydanie. Wydawnictwo C. H. BRCK, Warszawa 2009, s. 270). Jest to termin ustawowy, wyznaczony wprost przez przepis ustawy, który to termin nie może zostać ani przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej. Uchybienie terminu ustawowego powoduje bezskuteczność czynności procesowej strony.

Należy jednakże podkreślić, wbrew twierdzeniu Ministra Skarbu Państwa, iż terminy o charakterze materialnym są terminami zawitymi (nieprzywracalnymi)(v. j.w. s. 265-267).

4. Podkreślić należy, iż ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przewiduje załatwienia sprawy przez pozostawienie pisma bez rozpoznania. Art. 6 ust. 6 wskazanej ustawy nakazuje wojewodzie wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 1-3 ustawy (braki w materiale dowodowym). Oznacza to, że po upływie tego terminu organ obowiązany jest załatwić sprawę w terminach przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

Art. 6 ust. 6 ustawy stanowi więc lex specialis w odniesieniu do art. 64 § 2 kpa. Organ rozpoznając wniosek dotyczący realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej winien wydać decyzję administracyjną. W rozstrzygnięciu tym musi ocenić spełnienie przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenia w tym zakresie powinny znaleźć się w decyzji administracyjnej, która podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, nie zaś w zawiadomieniu o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Powyższy stan prawny uzasadnia orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W wyroku z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt I SAB/Wa 183/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, że w sprawach administracyjnych dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie, niedopuszczalne jest pozostawienie wniosku strony o potwierdzenie prawa do rekompensaty bez rozpoznania. Dlatego po upływie terminu ustawowego wyznaczonego wnioskodawcy do uzupełnienia braków w materiale dowodowym, w przypadku niedostarczenia przez niego dokumentów wskazanych przez organ pierwszej instancji, należy przeprowadzać postępowanie wyjaśniające i wydać decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę co do istoty, a nie pozostawić wniosek bez rozpoznania. Niniejszy skład orzekający podziela ten pogląd w zupełności.

5. Prawidłowo Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż ze względu na to, że przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone w terminie w formie decyzji administracyjnej, niniejsza sprawa administracyjna dotycząca potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. i S. małżonków S. jest w toku. Jeżeli organ pierwszej instancji niezwłocznie, w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy, pod warunkiem, że nie zachodzi konieczność ponownego wezwania do uzupełnienia braków w materiale dowodowym, nie wyda decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę co do istoty, wówczas stronie, na podstawie art. 37 § 1 kpa będzie przysługiwało zażalenie na niezałatwienie przez Wojewodę [...] sprawy w terminie.

Trafnie Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż wezwanie Wojewody [...] z dnia 14 stycznia 2009 r. do uzupełnienia braków nie spełnia wymagań ustawowych, ponieważ zawiera przede wszystkim obszerne przytoczenie przepisów prawnych w ich dosłownym brzmieniu. W żadnym ze skierowanych do strony pism, organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób właściwy na czym polegają braki, ani w jaki sposób należy je usunąć. Sposób sformułowania przez organ wojewódzki ww. wezwania czyni je w znacznym stopniu niezrozumiałym i wzbudza poważne wątpliwości organu drugiej instancji, co do przestrzegania norm Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 10 kpa. Wojewoda [...] zamiast objaśnić stronie postępowania treść przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., odtworzył je w treści wezwania. Takie postępowanie organu stanowi rażące naruszenie zasad regulujących postępowanie administracyjne zawartych w części ogólnej kpa.

Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do zastosowania prawidłowej normy prawnej.

Organ pierwszej instancji ma obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Kierując się normą prawa materialnego organ ma obowiązek ustalić, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody są potrzebne do udowodnienia tych faktów. Rozwiązania prawne przyjęte w kpa nie przewidują obowiązku strony wskazania dowodów potrzebnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dowodów. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje na wzór postępowania cywilnego system prekluzji dowodowej, ani system dyskrecjonalnej władzy organu orzekającego. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa, to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności, i nie może być ten obowiązek przerzucony na stronę.

6. Wojewoda [...], prowadząc przedmiotowe postępowanie, zachowując bierną postawę i ograniczając całą swoją inicjatywę dowodową do wezwania stron do uzupełnienia braków, naruszył art. 8, 9,10 oraz 77 kpa. Organ pierwszej instancji powinien był dołożyć wszelkich starań, aby wyjaśnić stronom znaczenie obowiązujących przepisów, dotyczących potwierdzania i realizacji prawa do rekompensaty, jak również podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, a w szczególności wyjaśnienia podstawowej przesłanki ubiegania się o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty wymienionej w art. 1 ustawy.

Ze względu na to, że przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone w terminie w formie decyzji administracyjnej, organ pierwszej instancji niezwłocznie powinien ją wydać, oceniając w tym rozstrzygnięciu spełnienie przez wnioskodawcę wymogów określonych w art. art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

7. Powołanie się przez organ administracji na art. 64 § 2 kpa powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz dołączonych dokumentów. Nie może też być stosowane na etapie uzupełniania materiału dowodowego w sprawie, gdyż ten etap wkracza już w fazę merytoryczną rozpoznania wniosku.

Art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) nakazuje wojewodzie wyłącznie wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 1-3 ustawy (braki w materiale dowodowym). Oznacza to, że po upływie tego terminu organ obowiązany jest załatwić sprawę w terminach przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.

8. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

9. . Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.