Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 361/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 306a, art. 306b, art. 306c, art. 306e
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi M.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 18 listopada 2013 r. M. T. złożył w Urzędzie Skarbowym wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.

Naczelnik Urzędu Skarbowego po rozpatrzeniu wniosku wydał postanowienie z dnia 21 listopada 2013 r., którym odmówił wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Organ ustalił, że według stanu na dzień 21 listopada 2013r. wnioskodawca posiada nieuregulowane zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres: od maja do grudnia 2000r. oraz od stycznia do maja 2001r. w łącznej wysokości 257.391,46 zł (należność główna). Ponadto wnioskodawca nie uregulował zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. w kwocie 44.439,10 zł (należność główna).

W zażaleniu na to postanowienie M. T. zarzucił, iż nie odpowiada ono stanowi faktycznemu oraz w sposób rażący narusza prawo materialne oraz Ordynację podatkową. Wskazał, że w dniu 3 listopada 2013r. uiścił w całości kwotę w wysokości 222.057,16 zł - stanowiącą należność publicznoprawną, co powoduje że niezrozumiała jest odmowa wydania zaświadczenia. W zażaleniu podniesiono też inne kwestie w tym: nieotrzymanie zestawienia wpłaconych kwot, o które wnioskodawca wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismem z dnia 6 sierpnia 2009r., a których jego zdaniem dotychczas nie otrzymał.

W piśmie z dnia 15 grudnia 2013r. M. T. podał m.in. że nie doręczono mu postanowienia oznaczonego sygnaturą [...]. Z posiadanych przez niego dokumentów i decyzji administracyjnej wynika jednoznacznie, że Urząd Skarbowy jest w posiadaniu nadwyżki wpłacanych przez niego środków finansowych. Powołując się na powyższe okoliczności wniósł o uchylenie postanowienia organu I instancji.

Postanowieniem z dnia 7 lutego 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w aktach sprawy znajdują się listy zaległości sporządzone na dzień 21 listopada 2013r., a więc dzień wydania kwestionowanego postanowienia organu pierwszej instancji, z których wynika, że M. T. posiada zaległości podatkowe, w łącznej wysokości 301.830,56 zł (należność główna).

W aktach znajduje się również informacja o stanie zaległości M. T. sporządzona na dzień 19 listopada 2013r., a więc przed wydaniem kwestionowanego postanowienia z dnia 21 listopada 2013r., z której wynika, że strona posiada nieuregulowane zaległości podatkowe na łączną kwotę 377.780,04 zł.

Z treści pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 grudnia 2013r., które do wiadomości otrzymał również M. T. wynika, że postanowieniem z dnia 20 listopada 2013 r. nr [...] organ dokonał zaliczenia wpłaty dokonanej w dniu 3 listopada 2013r. w wysokości 222.057,16 zł na poczet zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług. Okoliczność ta została uwzględniona przy rozpoznawaniu wniosku o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.

Po przytoczeniu przepisów regulujących materię związaną z instytucją zaświadczeń zawartych w dziale VIII a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2012r. poz. 749 ze zm.), zwanej dalej "O.p." Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że brak zgodności między treścią żądania strony, a stanem rzeczywistym wynikającym z posiadanych przez Urząd Skarbowy danych obligował organ pierwszej instancji do wydania postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wyjaśnił, że w dniu 3 listopada 2013r. M. T. dokonał wpłaty w wysokości 222.057,16 zł, która została zaksięgowana na poczet zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień i maj 2000r., przy czym na należność główną zaksięgowano łącznie kwotę 75.949,48 zł, a na odsetki od ww. zaległości kwotę 146.107,68 zł, co potwierdza postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 listopada 2013 r. nr [...] wydane na podstawie art. 62 § 4 O.p.

Organ podkreślił, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach nie bada się okoliczności związanych z doręczeniem postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty, natomiast jedyne co może podlegać ocenie w granicach żądania wnioskodawcy, to czy ciążą na nim zaległości podatkowe.

O tym, że wpłata dokonana przez podatnika w dniu 3 listopada 2013r. została uwzględniona w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wydanie zaświadczenia świadczą wyliczenia matematyczne, z których wprost wynika, że strona przed wydaniem postanowienia o zaliczeniu wpłaty dokonanej dnia 3 listopada 2013r., posiadała zaległości podatkowe na łączną kwotę 377.780,04 zł. Powyższe potwierdza informacja o stanie zaległości M. T. sporządzona na dzień 19 listopada 2013r. Zatem, jeżeli od kwoty 377.780,04 zł odejmie się kwotę 75.949,48 zł (tj. kwotę należności głównej - wynikającej z zaliczenia wpłaty dokonanej dnia 3 listopada 2013r.) - to suma wynosi 301.830,56 zł, a więc kwotę stanowiącą należność główną rzeczywistej zaległości wnioskodawcy i jednocześnie kwotę wykazaną przez organ pierwszej instancji w kwestionowanym postanowieniu z dnia 21 listopada 2013r. Tym samym na tym etapie postępowania nie można uznać, że strona nie posiada zaległości podatkowych, nie można tym bardziej przyjąć, że istnieje nadwyżka, która zdaniem strony powinna zostać jej zwrócona.

Odnosząc się do zarzutu nieotrzymania przez M. T. zestawienia wpłaconych kwot, o które wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismem z dnia 6 sierpnia 2009r., a których - jak twierdzi - dotychczas nie otrzymał, organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia ta nie stanowi przedmiotu rozpoznawanej sprawy. Jednocześnie przypomniał, że rozpatrując skargę M. T. z dnia 6 sierpnia 2009r. na postępowanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie rozliczenia wyegzekwowanych środków pieniężnych i prowadzonej egzekucji oraz podważenia wymagalności zaległości podatkowych - zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi z dnia 13 października 2009r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że była ona niezasadna.

W tych okolicznościach organ I instancji, będąc związany treścią wniosku M. T. z dnia 18 listopada 2013r. o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, uwzględnił istniejący stan faktyczny i prawidłowo odmówił wydania zaświadczenia na dzień 21 listopada 2013r. o treści żądanej przez wnioskodawcę.

M. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 lutego 2014 r. wnosząc o jego uchylenie.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów O.p. oraz prawa materialnego i procesowego. Jego zadaniem organy nienależycie wyjaśniły stan faktyczny.

Skarżący powtórzył dotychczasową argumentację wskazując, że wpłacona przez niego kwota 222 057,16 zł, którą uiścił w związku z nałożonym w wyroku Sądu Rejonowego z dnia 7 sierpnia 2009 r. sygn. akt [...] obowiązkiem uiszczenia w całości wymagalnej należności publicznoprawnej w terminie 3 lat od uprawomocnienia wyroku - została rozliczona w sposób dowolny, a nie jak wynika to z sentencji tego orzeczenia.

Jego zdaniem organ nie przeprowadził kontroli wpłacanych wcześniej kwot, które znacznie przewyższyły należność wobec urzędu skarbowego i powinny być mu zwrócone. Organ obszernie odniósł się do przepisów O.p. dotyczących zaświadczeń nie odnosząc się jednocześnie do jego stanowiska o istniejącej nadpłacie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie skarżący poparł skargę w całości oraz złożył do akt kserokopię Sądu Rejonowego z dnia 7 sierpnia 2009 r. sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 15 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a."

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Spór zaistniały pomiędzy stronami dotyczy oceny prawidłowości odmowy wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.

Instytucję wydawania zaświadczeń regulują przepisy działu VIII a O.p. Zgodnie z przepisami art. 306a O.p., organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§1). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (§3). Wydawane jest ono w granicach żądania wnioskodawcy (§4).

Zgodnie z art.306b § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2 O.p.).

Postępowanie określone w art. 306b § 2 O.p. jest postępowaniem wyjaśniającym, ograniczonym do minimum niezbędnego do urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych pozostających w dyspozycji organu podatkowego mającego wydać zaświadczenie (vide: wyrok NSA z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 143/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z przepisów Ordynacji podatkowej nie można wyprowadzić wniosku, że organ ma obowiązek wydać zaświadczenie w każdym przypadku, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub ubiega się o nie osoba ze względu na swój interes prawny (zob. art. 306a § 2 O.p.). Organ wydając zaświadczenie potwierdza bowiem jedynie te informacje, których jest dysponentem. Jest to więc akt wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym. Organ nie może więc w wydać zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, gdy z jego ewidencji wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek uiszczenia podatku.

Należy w związku z tym wskazać na szczególny charakter postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, które jest uproszczone i odformalizowane. Organ działa bowiem jedynie w granicach zgodnego z prawem żądania wnioskodawcy, mając ograniczony zakres czynności dowodowych, które jest władny podjąć.

Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, aczkolwiek odformalizowane, wiąże się jednak z pewnym rygoryzmem proceduralnym spowodowanym skutkami, jakie wywołują zaświadczenia, które mają charakter dokumentów urzędowych (por. art. 194 Ordynacji podatkowej i art. 76 k.p.a.), stanowiąc dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (por. J. Zubrzycki, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wydawnictwo Unimex, Wrocław 2008, s. 1117).

Z powyższych uwag wynika zatem, że zaświadczenie musi zawierać prawdziwe i pewne informacje. Nie może ono zatem potwierdzać stanu faktycznego, w zakresie którego zachodzą wątpliwości. Tylko bowiem niebudzący wątpliwości stan faktyczny może być potwierdzony zaświadczeniem - dokumentem urzędowym.

Już te ogólne uwagi potwierdzają prawidłowość wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia z dnia 21 listopada 2013 r., a następnie utrzymującego je w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 lutego 2014 r. Jedynym celem wydania przedmiotowego zaświadczenia jest potwierdzenie faktu nieistnienia zaległości podatkowej.

Analiza treści powołanych wyżej przepisów wskazuje na to, że zaświadczenie wydane przez organ podatkowy jest przejawem wiedzy tegoż organu co do faktów i stanu prawnego w danym dniu i jako takie nie rozstrzyga ani o uprawnieniach, ani też o obowiązkach wnioskodawcy, któremu je wydano, nie tworzy określonej sytuacji prawno - faktycznej (w szczególności nie może zwalniać podatnika z obowiązku uiszczenia podatku), a sytuację tę, istniejącą w danym dniu, przedstawia w zaświadczeniu.

W ocenie Sądu, skoro organ na podstawie zebranego materiału dowodowego i w oparciu o posiadane rejestry i dane stwierdził, że M. T. posiada zaległość podatkową, to zasadnie wydał w dniu 21 listopada 2013 r. przedmiotowe postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę.

Zasadnie bowiem organ skonstatował, że przepis art. 306c O.p. stanowi, że gdy stan rzeczy, którego potwierdzenia w formie zaświadczenia żąda wnioskodawca, jest sporny, to uzyskanie zaświadczenia o treści żądanej przez stronę nie jest możliwe.

Brak zgodności między treścią żądania strony, a stanem rzeczywistym obligowało Naczelnika Urzędu Skarbowego do wydania postanowienia odmawiającego wydania zaświadczenia.

Jak wskazano powyżej, postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest uproszczone i odformalizowane, a organ działa jedynie w granicach zgodnego z prawem żądania wnioskodawcy, mając ograniczony zakres czynności dowodowych, które jest władny podjąć, dlatego Sąd uznał, że zgłoszone przez skarżącego zarzuty i wnioski w tym postępowaniu nie mogą być uwzględnione.

Marginalnie Sąd, odnosząc się do powyższych kwestii, uznał, że organ zasadnie przyjął, że przedstawione w przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne poparte materiałem dowodowym potwierdzają, że zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres: od maja do grudnia 2000r. oraz od stycznia do maja 2001r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. istniały w dniu wydania postanowienia przez organ I instancji.

Zarzuty sformułowane w toku postępowania o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach oraz w skardze zmierzały w istocie do zakwestionowania prawidłowości zaliczenia dokonanej przez skarżącego w dniu 3 listopada 2013r. wpłaty na rachunek organu podatkowego kwoty 222 057,16 zł. W zaskarżonym postanowieniu organ wyjaśnił, że kwota ta, na podstawie wydanego w trybie art. 62 § 4 O.p. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 listopada 2013 r. nr [...] została zaliczona na poczet zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące marzec, kwiecień i maj 2000r., przy czym na należność główną zaksięgowano łącznie kwotę 75.949,48 zł, a na odsetki od ww. zaległości kwotę 146.107,68 zł. Co istotne, okoliczność dokonania przez podatnika wpłaty na rachunek organu podatkowego w dniu 3 listopada 2013r. została uwzględniona przez organy w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wydanie zaświadczenia.

Rację ma organ twierdząc, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach nie bada się okoliczności związanych z doręczeniem postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty, natomiast jedyne co może podlegać ocenie w granicach żądania wnioskodawcy, to czy ciążą na nim zaległości podatkowe.

W ocenie Sądu w niniejszym składzie, postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o żądanej treści nie może stanowić konkurencji dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej. Oba rodzaje aktów organu podatkowego mają charakter materialno-techniczny, jednakże tylko drugie z nich informuje o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty. Prawidłowość tego rozstrzygnięcia może zostać zweryfikowana na skutek wniesienia zażalenia, co wynika z art. 62 § 4 O.p. i ewentualnie skargi do sądu administracyjnego.

Tymczasem w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot. Jak wspomniano na wstępie, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym użyte w tym przepisie sformułowanie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

Nie miała wpływu na wynik sprawy podnoszona przez skarżącego okoliczność nieotrzymania zestawienia wpłaconych kwot, o które wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismem z dnia 6 sierpnia 2009r., a których - jak twierdzi - dotychczas nie otrzymał. Mimo to organ odwoławczy przypomniał, że skarga M. T. z dnia 6 sierpnia 2009r. na postępowanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie rozliczenia wyegzekwowanych środków pieniężnych i prowadzonej egzekucji oraz podważenia wymagalności zaległości podatkowych okazała się niezasadna, o czym skarżący został poinformowany w piśmie z dnia 13 października 2009r.

W niniejszej sprawie nie można tracić z pola widzenia, że wniosek skarżącego dotyczył wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, nie zaś o stwierdzenie stanu zaległości czy też ich źródła. Tym samym organ podatkowy I instancji po ustaleniu na podstawie posiadanej dokumentacji, że na skarżącym ciążą zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okres: od maja do grudnia 2000r. oraz od stycznia do maja 2001r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. uprawniony był wyłącznie do odmowy wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach na podstawie art. 306c O.p.

Zarzutów polegających na generalnym kwestionowaniu prawidłowości rozliczeń podatków, dokonanych zaliczeń wpłat na poczet zaległości podatkowych, a w konsekwencji nieprawidłowych danych na kartach kontowych nie można rozpoznać w drodze wszczęcia postępowania o wydanie zaświadczenia, a zwłaszcza o tak jednoznacznie określonej treści, czyli o niezaleganiu w podatkach.

W świetle tego, co wyżej powiedziano, zarzuty skargi dotyczące nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji naruszenia prawa procesowego i materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.