Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1825/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 77,  art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1, art. 2 ust. 35a, art. 140aa ust. 1 pkt 1, art. 140aa ust. 3 pkt 1 i 2, art. 140ab ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. B. kwotę 2 867 zł (słownie: dwa tysiące osiemset sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego – (dalej jako GITD) decyzją

nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej "k.p.a."), art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 2, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. dalej "p.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. dalej "u.d.p.") § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 305), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2015 r., nakładającą na D.B. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] – nazywanego dalej "skarżącym" – karę pieniężną w kwocie 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [..] lutego 2015 r., na drodze krajowej nr [...] w miejscowości G., o wartości dopuszczalnego nacisku na jedną oś napędową do 10 t, został zatrzymany do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] , kierowany przez L. W. W dniu kontroli zespołem pojazdów, w imieniu T. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] , wykonywany był krajowy transport drogowy. Przewożony ładunek – więźby dachowe przewożony był z K. do S. Załadowany został na terenie przedsiębiorstwa [...].

Przeprowadzono ważenie pojazdu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do ważenia pojazdów w G., wyposażonym w przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr. fabrycznych [...] i [...], które posiadały ważne w dniu kontroli świadectwa dopuszczające je do użytkowania. Kierowcę poinformowano o przysługujących mu prawach i obowiązkach oraz okazano mu dokumenty legalizacyjne.

W wyniku kontroli ustalono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 4,8 t (ustalono nacisk 14,8 t) w stosunku do obowiązującej normy 10 t oraz przekroczenie masy całkowitej pojazdu o 3,6 t. (ustalono wartość 21,6 t) w stosunku do obowiązującej normy 18 t. W zakresie nacisku pozostałych osi napędowych oraz wymiarów pojazdu wskazano na ich normatywność. Na podstawie ustalonych gabarytów zespołu pojazdów, stwierdzono, że odpowiadał on parametrom wymiarowo – wagowym przewidzianym dla zezwolenia kat. VII. Odczytów wskazań dokonano wspólnie z kierowcą, którego zapoznano z procedurą kontroli i któremu okazano stosowne dokumenty legalizacyjne. Kierowca nie zgłosił wniosku o ponowne ważenie pojazdu oraz nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Kierujący pojazdem został przesłuchany w charakterze świadka. Oświadczył, że był zatrudniony w firmie T. B. i na jego rzecz wykonywał w dniu kontroli przejazd. Wskazał, że załadunek odbył się dzień wcześniej, pod nadzorem jego szefa, a on sam był nieobecny przy załadunku.

Zawiadomieniami z dnia [..] lutego 2015 r. poinformowano zarówno przewoźnika jak i skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego i przysługujących w postępowaniu prawach strony, a także wezwano do nadesłania odpowiednich dokumentów celem uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie. W niniejszym piśmie znalazło się również wyjaśnienie przesłanek umorzenia postępowania.

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepisy ustaw Prawo o ruchu drogowym oraz o drogach publicznych, na podstawie, których wydał rozstrzygnięcie oraz wyjaśnił przesłanki jakie powinien spełniać pojazd aby mógł zostać uznany za normatywny. Organ wyjaśnił także definicje pojazdu nienormatywnego, rzeczywistej masy całkowitej oraz nacisku osi. Odnosząc się do przesłanek umorzenia postępowania, wskazał, że nie znalazł przesłanek aby odstąpić od nałożenia kary pieniężnej. Dalej przytoczył również treść przepisów p.r.d., w zakresie wymiaru kary. Organ wojewódzki wyjaśnił również sposób kwalifikacji kontrolowanych pojazdów do konkretnych kategorii i wskazał, że w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Organ stwierdził, że strona nie tylko miała wpływ na powstanie naruszenia, ale ewidentnie się do nich przyczyniła. Dalej organ wskazywał na rozróżnienie przesłanek odpowiedzialności przewoźnika i załadowcy.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że nie zobowiązał się do załadunku jakiegokolwiek towaru. Po prostu go wytworzył i pozostawił do odbioru. Dalej podkreślił, że towar faktycznie załadował jego pracownik, ale według wskazówek i poleceń odbiorcy. Ponadto wskazywał, że zarówno skarżący jak i jego pracownik nie posiadają wiedzy na temat ładowania towaru w sposób przewidziany przepisami prawa i nie podjęliby się samodzielnego załadunku. Nie miał zatem wpływu i nie mógł mieć na wybór środka transportu towaru. Wskazał, też, że wedle jego wiedzy na przewoźnika została nałożona tożsama kara, którą ten uiścił przyjmując pełną odpowiedzialność za zaistniałe zdarzenie. Skarżący wniósł także, o przesłuchanie w charakterze świadków 3 osób, w tym T. B., na potwierdzenie twierdzeń w zakresie braku wpływu i braku zgody na transport.

W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2015 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy uznał, że organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 8 oraz art. 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także dopuścił jako dowód wszystko co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ II instancji uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedlił ustalony stan faktyczny, a z jego całokształtu niewątpliwie wynikało, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

GITD wyjaśnił definicję pojazdu nienormatywnego oraz procedurę ustalania kategorii wymaganego zezwolenia, która miała wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej. Uznał również, że organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie jako wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Podkreślił, że podczas kontroli stwierdzono przekroczenie nacisku na pojedynczej osi napędowej o 4,8 tony w stosunku do normy wynoszącej 10 ton. Powołując się na odpowiednie rozporządzenia wskazał, iż droga krajowa nr [...] na odcinku gdzie doszło do kontroli została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się jedynie pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Organ uznał ponadto, że strona postepowania administracyjnego ustalona została prawidłowo i jest nią podmiot, który wykonywał kontrolowany przejazd.

Dalej organ II instancji wskazał, że wprowadzając art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., ustawodawca uznał, że krąg podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przejazdu drogowego może być szerszy. Dał w ten sposób sygnał, iż nie tylko podmioty wykonujące przejazdy, poruszające się po drogach publicznych, powinny być zainteresowane, aby ich pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych norm w zakresie nacisków osi. W procesie załadunku uczestniczą bowiem nie tylko sami kierowcy pojazdów, ale także załadowcy, którzy odgrywają decydującą rolę w tych czynnościach. Zauważył również, że ww. przepis stanowiący podstawę nałożenia kary na załadowcę, jako przesłanki warunkujące jego odpowiedzialność, wskazuje na wpływ lub zgodę podmiotu na powstanie naruszeń. Podkreślił ponadto, że treść przepisu art. 61 p.r.d. określa obowiązki w zakresie przewozu ładunku, a zarazem do jakiego załadunku nie można dopuścić. Reguły te odnoszą się także do załadowcy. W jego gestii leży w ocenie organu takie załadowanie towaru, aby nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, będące konsekwencjami naruszenia przepisów p.r.d. Jest on zatem odpowiedzialny za podjęcie czynności, w wyniku których pojazd po załadunku nie będzie powodował naruszenia dopuszczalnych norm w zakresie dopuszczalnych paramentów pojazdu.

Organ odwoławczy doszedł zatem do wniosku, iż organ I instancji miał prawo wszcząć postępowanie w stosunku do skarżącego, jako podmiotu, który swoim działaniem przyczynił się do powstania naruszenia, powołując się przy tym na dorobek orzecznictwa sądowoadministracyjnego.

Odnosząc się do argumentów skarżącego wskazał, że załadowca przed dokonaniem załadunku powinien był zbadać dopuszczalną masę całkowitą pojazdu, na który dokonuje załadunku, a także powinien zwrócić uwagę, czy po wykonaniu załadunku pojazd będzie normatywny. Organ odwoławczy wskazując na naruszenia stwierdzone protokołem kontroli podkreślił, że przedmiotowy pojazd był nienormatywny na wszystkich kategoriach dróg publicznych, a zatem był nienormatywny w momencie załadowania towaru. Ponadto w ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy wskazuje, iż strona, jako załadowca towaru miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Dalej wskazując na przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo Przewozowe (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 915) organ podkreślił, że podmiot wykonujący czynności ładunkowe jest obowiązany wykonać je w sposób zapewniający przewóz przesyłki towarowej zgodnie z przepisami ruchu drogowego i przepisami o drogach publicznych, a w szczególności niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi. Ponadto przepisy ww. ustawy zabraniają nadawcy zlecania przewozu drogowego przesyłki towarowej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia na taki przewóz. A zatem czynności ładunkowe muszą być dokonane w taki sposób, aby zapewnione było wykonanie przewozu zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Od wymienionej na wstępie decyzji D. B. wniósł skargę, zaskarżając ww. decyzję w całości i wnosząc o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 2 p.r.d., poprzez jego błędne zastosowanie i nałożenie na skarżącego obowiązku zapłaty kary pieniężnej z tytułu przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego, przy czym skarżący nie miał wpływu i nie godził się na powstanie stwierdzonego w zaskarżonej decyzji naruszenia, bowiem nie uczestniczył przy czynnościach załadunku oraz nie zobowiązywał się do jego dokonania;

2. art. 140 aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., poprzez niezastosowanie tego przepisu i brak umorzenia prowadzonego postępowania, ponieważ wszechstronna analiza wnioskowanych do przeprowadzenia dowodów o charakterze osobowym oraz dokumentów przewozowych wskazuje, iż skarżący nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego w zaskarżonej decyzji naruszenia, nie mógł mieć wpływu na ewentualne późniejsze doładowanie pojazdu przez przewoźnika;

3. art. 140 aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., poprzez niezastosowanie tego przepisu i brak umorzenia prowadzonego postępowania, przy czym wszechstronna analiza wnioskowanych do przeprowadzenia dowodów o charakterze osobowym oraz dokumentów przewozowych wskazuje, iż z powołaniem się na treść rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Ministra Gospodarki z dnia 02 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna (Dz. U. z 2012 r., poz. 536), rzeczywista masa całkowita pojazdu przewożącego drewno - sosnę nie przekraczała dopuszczalnej określonej przepisami § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2015 r., poz. 305) tj. 18 ton, gdyż załadowano 10 m3 drewna sosnowego o gęstości 740 kg/m3, więc pojazd w czasie kontroli winien posiadać załadowane 7400 t drewna, a przy masie własnej pojazdu [...] o 7780 kg, dopuszczalna masa całkowita wynosiłaby 15.180 kg, czyli nie była przekroczona w momencie załadunku, w konsekwencji nie mógł mieć wpływu na ewentualne późniejsze doładowanie pojazdu przez przewoźnika;

II. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która oparta została na wadliwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego, w konsekwencji czego organ odwoławczy winien na podstawie art,. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić w całości decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie z uwagi na treść art. 140 aa ust. 4 pkt 1 i 2, gdyż skarżący nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego w zaskarżonej decyzji naruszenia, nie mógł mieć wpływu na ewentualne późniejsze doładowanie pojazdu przez przewoźnika, zaś pojazd w czasie kontroli winien posiadać załadowane 7400 t drewna, a przy masie własnej pojazdu [...] o 7780 kg, dopuszczalna masa całkowita wynosiłaby 15.180 kg, czyli nie była przekroczona w momencie załadunku;

2. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, niepełne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji brak dokonania wszechstronnej oceny dowodów i uznanie, że skarżący miał wpływ i godził się na powstanie stwierdzonego w decyzji naruszenia, przy czym prawidłowe dokonanie ustalenia okoliczności mających znaczenie w sprawie, w szczególności na podstawie zeznań świadków: T. B., L. W., M. K. oraz skarżącego wskazuje, że skarżący nie miał wpływu i nigdy nie wyrażał zgody, ani też nie godził się na poruszanie się przez przewoźnika przeładowanym pojazdem ciężarowym po drogach publicznych, zaś załadunek 10 m3 drewna sosnowego o gęstości 740 kg/m3, nie doprowadziłby do przekroczenia dopuszczalnego masy całkowitej, gdyż przy masie własnej pojazdu [...] o 7780 kg, dopuszczalna masa całkowita wynosiłaby 15.180 kg, czyli nie była przekroczona w momencie załadunku;

3. art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., poprzez brak uwzględnienia wniosków skarżącego o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków w osobach: T. B., L. W., M. K. oraz skarżącego na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.: braku zobowiązania się skarżącego do załadunku jakiegokolwiek towaru, pozostawienia drewna do samodzielnego odbioru przez przewoźnika, braku wpływu skarżącego na rozmieszczenie i ilość ładunku, braku wpływu na wybór przez przewoźnika środka transportu drewna sosnowego, w konsekwencji zaś całkowite pominięcie okoliczności, że skarżący nie organizuje przewozu rzeczy, bo nie jest to przedmiotem jego działalności, zaś towar odbierany jest przez przewoźników na własny koszt i ryzyko, wobec czego skarżący nie dysponuje jakimikolwiek wagami specjalistycznymi do ważenia nacisku na oś, bowiem odbiór towaru należy wyłącznie w gestii klientów skarżącego;

4. art. 10 § 1 k.p.a., poprzez brak umożliwienia wypowiedzenia się skarżącego, co do zebranych w sprawie dowodów, brak przeprowadzenia przesłuchania skarżącego na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i niezapewnienie mu poprzez to czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

5. art. 89 § 2 k.p.a., poprzez brak wyznaczenia rozprawy administracyjnej, która była konieczna w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przy udziale wnioskowanych świadków oraz skarżącego.

W uzasadnieniu podkreślił, że w jego ocenie organ I instancji oraz organ odwoławczy nie uwzględniły i nie ustaliły istotnych w sprawie okoliczności, które niewątpliwie miały wpływ na wynik prowadzonego postępowania administracyjnego. Dalej wskazał, że skontrolowany pojazd wykorzystywany był przez T.B. na potrzeby własnego transportu. Ponadto w żadnej umowie, skarżący nie zobowiązywał się do załadunku jakiegokolwiek towaru w postaci drewna. Wskazał, że regułą w prowadzonej przez niego działalności tartacznej, jest po wytworzeniu materiału pozostawienie go klientom do odbioru, którzy smai we własnym zakresie dokonują jego załadunku.

Ponownie wskazał, że ani ładujący, ani skarżący, nie mieli wiedzy specjalistycznej i nie podjęliby się ładowania towaru w sposób wymagany przepisami prawa, zaś udział pracownika skarżącego ograniczał się do obsługi wózka widłowego lub [...] do ładowania drewna, a o rozmieszczeniu i ilości ładunku decydował kierowca. Towar rozmieszczano na pojeździe pod wyraźne dyktando kierowcy, a pracownikom skarżącego zwrócono wręcz uwagę, że problem przewozu ładunku nie jest ich problemem. Skarżący wskazywał, że nie miał zatem wpływu i nie mógł go mieć na wybór środka transportu towaru, gdyż jego obowiązkiem było tylko wydanie towaru, a odbiorca mógł odebrać go jakimkolwiek środkiem transportu.

Następnie odnosząc się do przepisów rozporządzenia w sprawie gęstości drewna wskazał, że rzeczywista masa całkowita pojazdu przewożącego drewno nie przekraczała dopuszczalnej wartości określonej przepisami. Podkreślił, że nie mógł mieć wpływu na powstanie stwierdzonego w zaskarżonej decyzji naruszenia, nie mógł mieć wpływu także na ewentualne późniejsze samowolne doładowanie pojazdu przez przewoźnika.

Wskazał też, że organ wydał decyzję na podstawie niepełnego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, a oparł swoje ustalenia wyłącznie na zeznaniach jedynego świadka, który jak zeznał nie obył obecny przy załadunku i nie skonfrontował tych zeznań z zeznaniami pozostałych wnioskowanych przez skarżącego świadków.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego z urzędu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.")

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów stwierdzić należy, że rozpoznawana skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W myśl art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem:

- uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy (pkt 1);

- przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1 (pkt 2).

Pojazdem nienormatywnym, stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d. jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 pkt 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.).

Zasady ustalania tej kary uregulowane zostały w art. 140ab ust. 1 p.r.d., który za brak zezwolenia kategorii I i II przewiduje karę w wysokości 1500 zł (pkt 1); za brak zezwolenia kategorii III – VI przewiduje karę w wysokości 5000 zł (pkt 2); za brak zezwolenia kategorii VII – 500 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10% (lit. a); 2 000 zł, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20% (lit. b); 15.000 zł - w pozostałych przypadkach (lit. c).

W rozpoznawanej sprawie kontroli drogowej poddany został samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], którym przewożono więźby dachowe, po drodze krajowej nr [...] z K. do S. Jak wynika z protokołu kontroli pojazd został zważony przy pomocy wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C o nr. fabrycznych [...]i [...], które w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do [...] kwietnia 2016 r. (waga o nr. [...]) i [...] sierpnia 2016 r. (waga o nr. [...]) W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu o 4,8 tony w stosunku do normy wynoszącej 10 ton oraz przekroczenie masy całkowitej pojazdu o 3,6 t. w stosunku do obowiązującej normy 18 t. Nie stwierdzono innych naruszeń. Pomiaru dokonano na stanowisku do ważenia pojazdów w G., przy drodze krajowej nr [...], legitymującym się protokołem z pomiaru pochylenia terenu zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę.

W sprawie bezsporna jest ustalona wartość przekroczenia ww. parametrów. Skarżący zakwestionował natomiast prawidłowość ustalenia przez organ, że ponosi on odpowiedzialność za załadowanie pojazdu z naruszeniem dopuszczalnych norm, a także brak uznania, że nie zachodzą w sprawie przesłanki uwolnienia się przez niego od odpowiedzialności administracyjnej.

Jak stanowi art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

Ustawodawca wprowadzając ww. przepis do obrotu prawnego uznał, że krąg podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przejazdu drogowego może być szerszy. Cytowany przepis wskazuje jednak jako przesłanki warunkowej odpowiedzialności załadowcy jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia.

Po przeanalizowaniu akt sprawy, Sąd stwierdza, że organy dokonały prawidłowego wywodu prawnego co do sposobu ustalania kategorii wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Pomimo to Sąd uznał, że organy administracji publicznej w sposób nieprecyzyjny i w konsekwencji nieprawidłowy ustaliły stan faktyczny w niniejszej sprawie oraz przede wszystkim czy strona postępowania została ustalona w sposób właściwy co ma podstawowe znaczenie dla kontrolowanego postępowania administracyjnego.

Główny Inspektor Transportu Drogowego całkowicie pominął okoliczność, że przesłuchany w charakterze świadka kierowca zeznał, że nie był obecny przy załadunku towaru w dniu poprzedzającym kontrolę i wskazał na T. B. jako osobę, która uczestniczyła w załadunku w dniu poprzedzającym kontrolę. Przesłuchiwany kierowca nie mógł zatem posiadać wiedzy na temat przebiegu i procedury załadunku. Pomimo niewyjaśnienia procesu załadunku, organ opierając wydane rozstrzygnięcie na materiale dowodowym składającym się m.in. z protokołu kontroli oraz protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka pominął zupełnie okoliczność mającą istotne znaczenie dla sprawy jaką jest bez wątpienia przebieg procesu załadunku. Możliwe, że tak zgromadzony przez organ materiał dowodowy byłby wystarczający w przypadku nałożenia kary na przewoźnika, jednakże w przypadku postępowania w sprawie nałożenia kary na załadowcę, organ powinien mieć świadomość, że jego odpowiedzialność różni się od odpowiedzialności przewoźnika.

Skarżący już na etapie odwołania wnosił o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność braku wpływu i zgody na transport przedmiotowego ładunku. Wielokrotnie podkreślił również, że jego udział w czynnościach załadunkowych ograniczył się do przygotowania towaru i udostępnienia pracownika, który ładował na wyraźne polecenie odbiorcy. Okoliczności te nie zostały przez organ zbadane. GITD nie przeprowadził również wnioskowanych przez skarżącego dowodów z przesłuchania świadków, którzy to świadkowie mogli posiadać istotne w sprawie wiadomości.

W szczególności mimo zawartego w odwołaniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, organ II instancji nie rozpoznał tego wniosku wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w jego ocenie nie było potrzeby przeprowadzenia takiego dowodu.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zdyskredytował zatem wartość dowodu przed jego przeprowadzeniem. W tym miejscu warto przypomnieć, że czym innym jest ocena dowodu, w tym przypadku zeznań świadka pod kątem wykazania danych okoliczności np. należytej staranności czy braku wpływu na powstanie naruszenia, a czym innym odmowa przeprowadzenia dowodu jako nieprzydatnego do wykazania okoliczności istotnej w sprawie. W pierwszym przypadku organ po przeprowadzeniu dowodu stwierdza, że dany środek dowodowy nie wykazał danej okoliczności i wskazuje powody, dla których odmówił wiary danemu dowodowi. Zaś w drugim przypadku organ odmawia przeprowadzenia żądanego dowodu stwierdzając, że okoliczności na jakie dowód jest powoływany nie mają w sprawie istotnego znaczenia lub że dana okoliczność nie może być wykazana za pomocą żądanego środka dowodowego.

W niniejszej sprawie organ przesłanki wymienione w art. 140aa ust. 3 prawa o ruchu drogowym prawidłowo uznał za istotne w sprawie, jednak bez przeprowadzenia wnioskowanych w odwołaniu dowodów z zeznań świadków uznał, iż dowody te nie ujawnią okoliczności istotnych w sprawie.

Przy tym, jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, organ II instancji nie podjął żadnych czynności wyjaśniających w sprawie przed wydaniem ostatecznej decyzji.

Organ zaniechał umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem ostatecznej decyzji, czym naruszył dyspozycję art. 10 k.p.a.

W ocenie Sądu takie procedowanie stoi w sprzeczności z zasadami prowadzenia postępowania dowodowego wynikającymi z powołanych wyżej przepisów k.p.a., a przez to narusza także zasady ogólne postępowania administracyjnego określone w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. Tym samym organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie bez znaczenia dla sprawy jest również podniesiony przez skarżącego fakt nałożenia przez organ na przewoźnika za stwierdzone naruszenie kary, którą ten przyjął nie kwestionując swojej odpowiedzialności. O ile trzeba mieć w tym względzie na uwadze fakt, że odpowiedzialność załadowcy od odpowiedzialności przewoźnika różni się, to nie można wykluczyć, czego organ nie zbadał w niniejszym postępowaniu, a co podnosi skarżący, że to przewoźnik jest jedynym podmiotem winnym powstania naruszenia, gdyż przewoźnik jako podmiot profesjonalnie zajmujący się wykonywaniem przewozów musi mieć świadomość obowiązujących przepisów i zorganizować przewóz w taki sposób aby zapewnić jego normatywność na całej trasie przejazdu. Może, a nawet powinien przerwać łańcuch błędnych decyzji załadunkowych. Jeżeli jednak przewoźnik sam uczestniczy w załadunku, nadzoruje go i wyraźnie zleca pracownikom przedsiębiorstwa, z którego odbiera ładunek, wykonanie określonych czynności, to należy rozważyć w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, który z podmiotów w istocie pełnił rolę załadowcy.

Uznać należy zatem, że zaskarżona decyzja GITD z dnia [...] maja 2015 r. wydana została z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, których realizacja wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz działając na podstawie i w granicach prawa.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że wydając ww. decyzje, organy w sposób nie wystarczający wyjaśniły stan faktyczny sprawy, a w szczególności nie wykazały faktycznego przebiegu czynności załadunkowych. W ocenie Sądu, aby rozstrzygnięcie organu administracji ocenić w sposób prawidłowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek oceny), które należy sprawdzić, analizując, czy okoliczności sprawy dawały organom inspekcji przesłanki do wymierzenia kary administracyjnej na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego.

Rzeczą organu będzie zatem ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, odniesienie się do twierdzeń i zarzutów strony, a także rozpoznanie wniosków dowodowych z uwzględnieniem powyższych wskazań i procedury administracyjnej, którą organ jest związany, w tym wynikającego z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc pod uwagę przytoczone powyżej okoliczności, Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.