Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 644/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34 ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1311
law: Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Mariola Kowalska (spr.) WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2020 r. sprawy ze skargi P.S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania [...] S.A. w [...] (dalej jako "[...] S.A."), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie [...], obręb [...], k.m. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1311 ze. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa z 8 września 2000 r.", po rozpoznaniu wniosku [...] S.A. z [...] grudnia 2009 r., odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie [...], obręb [...], k.m. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Wojewoda zaznaczył, że dla pozostałych działek nr [...] i nr [...] objętych wnioskiem zostanie wydana odrębna decyzja.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła [...] S.A.

Minister Rozwoju decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. W uzasadnieniu wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż podstawową przesłanką wynikającą z przepisu ustawy art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. jest to, iżby nieruchomość, która [...] grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania [...]. Z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowego gruntu wynika, że Skarb Państwa został ujawniony w dziale [...] ww. księgi wieczystej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...], stwierdzającego, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 2006 r. prawo własności m.in. nieruchomości położonej w powiecie [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Oznacza to, że zarówno w dniu [...] grudnia 1990 r. jak i w dniu [...] października 2000 r. przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie została spełniona przesłanka własności państwowej. Pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] S.A. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia skoro ww. działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno na dzień [...] grudnia 1990 r. jak i na dzień [...] października 2000 r.

Minister odnosząc się do zarzutu odwołującej dotyczącego pominięcia w zaskarżonej decyzji działki nr [...], która również była objęta wnioskiem z [...] grudnia 2009 r. wskazał, iż jest on bezzasadny. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2013 r., nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie uwłaszczeniowe dotyczące nieruchomości położonej w gminie [...] o łącznej pow. [...] m2, do czasu ustalenia właściciela gruntu i ujawnienia jego praw w księdze wieczystej. Następnie Wojewoda postanowieniem z [...] października 2019 r., nr [...] podjął przedmiotowe postępowanie, w części dotyczącej działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], z uwagi na ustanie przyczyny uzasadniającej zawieszenie. Jednakże w uzasadnieniu ww. postanowienia z [...] października 2019 r. organ wojewódzki wskazał, iż w zakresie działki nr [...] objętej postanowieniem z [...] czerwca 2013 r., nr [...] postępowanie pozostaje nadal zawieszone.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Rozwoju wniosła [...] S.A., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 34 w zw. z art. 37c ustawy z 8 września 2000 r., przez błędną wykładnię, bowiem art. 34 ust. 1 ustawy wymaga jedynie, aby nieruchomość, o uwłaszczenie której występuje [...], była w posiadaniu tego podmiotu, podczas gdy organ przyjął, iż konieczny był tytuł własności Skarbu Państwa na dzień [...] grudnia 1990 r. Z takim rozumieniem tego przepisu, nie można się zgodzić, co w całym postępowaniu przedstawia skarżąca [...] S.A.,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniosła o uchylenie przez zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, nadto zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierszej instancji są przepisy ustawy z 8 września 2000 r. Zgodnie z brzmieniem art. 34 tej ustawy, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem [...] października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Stosownie natomiast do treści art. 35 ust. 1 ustawy, nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez [...] lub [...] SA.

Powołany powyżej przepis art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez [...] z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to: 1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntu; 2) posiadanie przez [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. tego gruntu oraz 3) brak po stronie [...] dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy Skarbowi Państwa przysługiwało prawo własności do gruntów, które zostały objęte wnioskiem uwłaszczeniowym [...] S.A.

Z ustaleń dokonanych przez organ, na podstawie zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, w tym z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowego gruntu jednoznacznie wynika, że Skarb Państwa został ujawniony w dziale [...] ww. księgi wieczystej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...] stwierdzającego, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...] stycznia 2006 r. prawo własności m.in. nieruchomości położonej w powiecie [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], a więc tych działek o uwłaszczenie, których stara się [...]. Skoro tak, to nie można twierdzić, że Skarb Państwa w dniu [...] grudnia 1990 r. mógł być właścicielem tego mienia. Podobnie nie był właściciel spornych działek również [...] października 2000 r., czyli w dniu wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, zarówno Minister, jak i organ pierwszej instancji zasadnie przyjęły, że brak było podstaw do stwierdzenia nabycia przez [...] z mocy prawa (ex lege) prawa użytkowania wieczystego gruntów opisanych we wniosku. Jeżeli bowiem sąd powszechny stwierdził w prawomocnym orzeczeniu, że prawo własności Skarbu Państwa co do ww. działek powstało [...] stycznia 2006 r., to niezasadnie [...] argumentuję, że organy popełniły błąd odmawiając wydania pozytywnej dla [...] decyzji w niniejszej sprawie. Przepis art. 34 ust. 1 z 8 września 2000 r. wymaga bowiem expressis verbis, aby grunty podlegające uwłaszczeniu na rzecz [...] w dacie [...] grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa. Jedynie bowiem grunty stanowiące własność Skarbu Państwa (lub jednostek samorządu terytorialnego) mogą być przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Prezentowany przez [...] odmienny pogląd byłby zatem wprost sprzeczny z normą wyrażoną w art. 34 ust. 1 ustawy.

Jak wskazano powyżej, że postanowienie sądu o zasiedzeniu spornych gruntów jest prawomocne. Wskazać należy zatem na brzmienie art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm.), dalej jako "k.p.c.", zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia, o której jest mowa w powyższym przepisie oznacza zatem związanie stron postępowania treścią wydanego w danej sprawie rozstrzygnięcia. Związanie takim orzeczeniem dotyczy również innych sądów, za wyjątkiem sądów karnych (§2), organów państwowych oraz organów administracji publicznej. Powyższe determinuje również zakres ustaleń organów w sprawach prawomocnie już osadzonych. W takiej sytuacji organy nie mogą dokonywać ponownej oceny osądzonej sprawy, jak też nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych. Jak wyjaśnił przy tym Sąd Najwyższy moc wiążąca wyroku dotyczy przede wszystkim związania treścią jego sentencji, a nie uzasadnienia (np. wyroki SN: z [...] stycznia 2000 r., sygn. akt [...], niepubl., z [...] maja 2002 r., sygn. akt [...], niepubl. Z [...] marca 2008 r., sygn. akt [...], [...] [...], nr [...], poz. [...]), niemiej jednak dla ustalenia zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, czyli granic prawomocności materialnej orzeczenia mogą mieć znaczenie zawarte w uzasadnieniu orzeczenia motywy rozstrzygnięcia (tak w wyroku SN z [...] lutego 2007 r., sygn. akt [...], [...] [...], nr [...] poz. [...]). Nie sposób zatem uznać, że wobec jednoznacznego rozstrzygnięcia sądu powszechnego w sprawie o zasiedzenie spornej nieruchomości, organy były zobligowane czynić dodatkowe ustalenia faktyczne. Tak jak już Sąd wyjaśnił powyższej, organy nie mogą dokonywać ponownej oceny osądzonej prawomocnie sprawy, jak też nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych niż dokonane przez sąd orzekający.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, organy przeprowadziły w niniejszej sprawie prawidłowe badanie spełnienia przesłanek uwłaszczenia. Wynik tego badania nie pozostawia natomiast wątpliwości, że zarówno [...] grudnia 1990 r., jak i [...] października 2000 r., przedmiotowa nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa, w innym bowiem przypadku sąd powszechny nie orzekłaby jej zasiedzenia na rzecz tego podmiotu z datą [...] stycznia 2006 r.

Zdaniem Sądu niezasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. Przepis art. 7 k.p.a. statuujący zasadę prawdy obiektywnej stanowi nakaz skierowany do organu administracji państwowej zobowiązując organ do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Formułuje w ten sposób ogólną zasadę, nie precyzując jednak, o jakie konkretnie czynności chodzi. Ich zakres każdorazowo zależy od rodzaju sprawy, przesłanek wynikających z prawa materialnego, wyznaczających zakres postępowania wyjaśniającego. Formułując zarzut naruszenia tej zasady należy zatem wskazać jakie okoliczności wymagały w sprawie ustalenia i określić zaniechania, które spowodowały niedostateczne ustalenie stanu faktycznego. Kwestia prowadzonego postępowania dowodowego oraz jego wyniku, a w szczególności ustalenie kluczowych kwestii koniecznych do wydania rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organy orzekające wprawdzie nie zgromadziły dowodów na potwierdzenie istnienie pozostałych przesłanek nabycia prawa w trybie art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r., tj. posiadania przez [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. tego gruntu oraz braku po stronie [...] dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Niemniej jednak wobec niewątpliwej okoliczności niespełnienia przesłanki własności Skarbu Państwa do gruntu, zdaniem Sądu, ustalanie spełnienia pozostałych przesłanek jest bezcelowe, ponieważ muszą być one spełnione łącznie, aby mogło dojść do uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy. Skuteczne powołanie się na naruszenie art. 7 k.p.a. może odnieść skutek jedynie w sytuacji, kiedy miałoby to wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. [...] S.A. też nie wykazało takiej okoliczności. Powyższe potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 roku, II OSK 445/19).

Dodatkowo należy przywołać pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, który podziela również Sąd orzekający w sprawie, że kwestia prawa zarządu do gruntu w sprawie uwłaszczenia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji nie ma żadnego znaczenia, gdyż w tym postępowaniu najistotniejsza jest kwestia posiadania gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa przez [...] w określonej dacie. Istnienie takiego tytułu (prawa zarządu nieruchomością) nie jest warunkiem uwłaszczenia osoby prawnej w omawianym trybie (por. wyrok NSA z 12 lipca 2019 r., I OSK 674/16). Wbrew zatem twierdzeniom [...], wykazanie prawa zarządu do nieruchomości w sprawie uwłaszczenia na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy nie ma znaczenia dla wyniku tej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.