Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2122/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 133 poz 883
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
article: art. 18 ust. 3, 6 i 7
journal: Dz.U. 1991 nr 91 poz 408
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej.
article: art. 145a par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Jacek Fronczyk (spr.) WSA Andrzej Góraj Protokolant Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku w sprawie przetwarzania danych osobowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2005 r. do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga R. P. na Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...]. Skarżący stwierdził w niej, że po zakończeniu korzystania z usług tego Zakładu wystąpił o wydanie mu dokumentacji medycznej dotyczącej jego i jego rodziny, gdyż uznał, że Zakład nie może przechowywać tej dokumentacji, a będzie ona potrzebna wyłącznie jemu i jego rodzinie. Wskazał, że Zakład zaoferował mu jedynie wydanie kopii tej dokumentacji. Jako podstawę prawną przetwarzania danych osobowych pacjentów Zakładu, jej Dyrektor podała skarżącemu rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz. U. Nr 88, poz. 966 ze zm.). Skarżący uznał, że przepisy tego rozporządzenia, a także, będące jego podstawą, przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, nie upoważniają do przetwarzania danych osobowych osób, które pacjentami zakładu opieki zdrowotnej już nie są.

Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. Organ wskazał, że stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), dopuszczalne jest przetwarzanie danych o stanie zdrowia, jeśli przepis szczególny innej ustawy zezwala na to przetwarzanie bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarza pełne gwarancje ich ochrony. Takie przepisy są zawarte w ustawie z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.), ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 226, poz. 1943 ze zm.), a także w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia z 10 sierpnia 2001 r.

Po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2005 r., nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez R. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006 r. o sygn. akt II SA/Wa 183/06 oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, iż organ administracji zasadnie powołał się na art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej. Przepisy te stanowią, że zakład opieki zdrowotnej zobowiązany jest prowadzić dokumentację medyczną osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych zakładu oraz zapewnia ochronę danych zawartych w tej dokumentacji. Przepis ten, zdaniem Sądu, spełnia wymagania wynikające z art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, a dodatkowo – jego ustęp 2 – potwierdza wymaganą przez tę ustawę konieczność zapewnienia tym danym pełnej ochrony. Dotyczy to zarówno aktualnych, jak i byłych pacjentów. Sąd wskazał, iż powoływana przez skarżącego okoliczność, że wyrokiem z dnia 28 listopada 2005 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt K 22/05 (Dz. U. z dnia 7 grudnia 2005 r. Nr 239, poz. 2020) uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy art. 18 ust. 6 i 7 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a także § 53 ust. 3 zdanie drugie, § 54 ust. 6 oraz § 54a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania, nie podważa zasadności odwołania się do jego przepisów. Trybunał nie zakwestionował bowiem przepisów rozporządzenia określających obowiązek archiwizowania dokumentacji medycznej ani jego termin. Zatem, w ocenie Sądu, art. 18 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej uprawnia do przetwarzania przez Zakład danych osobowych skarżącego, pomimo zadeklarowania przez niego, że z usług Zakładu nie będzie już korzystał.

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2007 r. o sygn. akt I OSK 1098/06 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R. P. od powyższego wyroku. W uzasadnieniu podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie kontrolowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2005 r. o sygn. akt K 22/05 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania, nie stanowiło podstawy prawnej zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, po rozpatrzeniu wniosku R. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, prowadzonego w sprawie przetwarzania jego danych osobowych przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...], zakończonego ostateczną decyzją Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku. W motywach postanowienia GIODO wyjaśnił, że zgodnie z art. 145a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania jest terminem procesowym. W razie uchybienia terminu, strona może bronić się, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2005 r. o sygn. akt K 22/05, na który zainteresowany się powołuje, wszedł w życie w dniu 7 grudnia 2005 r., zaś skarga o wznowienie postępowania została złożona w dniu 6 czerwca 2006 r., doszło więc do uchybienia terminu. Zdaniem organu, R. P. nie wykazał jednak, by uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a to oznacza, że w sprawie brak jest przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.

Na skutek wniesionego przez stronę zażalenia, postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, zaś decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez R. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 27 listopada 2008 r. r. o sygn. akt II SA/Wa 526/08 uwzględnił skargę, uchylając zarówno zaskarżone, jak i poprzedzające je postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż R. P., składając swą skargę o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2005 r. o sygn. akt K 22/05, w którym Trybunał orzekł, że zakwestionowane w wyroku przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 31 maja 2006 r., a zatem, biorąc wspomniany wyrok TK za prawną podstawę wznowienia, to od tego dnia winien być liczony termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania, a nie – jak błędnie przyjęto w wydanych postanowieniach – od dnia 7 grudnia 2005 r. WSA w Warszawie zwrócił uwagę, że skarżący skargę o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skierował do organu w dniu 6 czerwca 2006 r., tak więc, zestawiając datę 31 maja 2006 r. z datą 6 czerwca 2006 r., nie ulega wątpliwości, że miesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 145a § 2 kpa, został zachowany. Nie było zatem podstaw do orzekania w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie. Skoro bowiem termin został zachowany, rozstrzyganie tej kwestii procesowej było bezprzedmiotowe, co winno prowadzić do umorzenia postępowania, wywołanego wnioskiem o przywrócenie terminu.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], zaś postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] wszczął postępowanie wznowieniowe, prowadzone w sprawie przetwarzania danych osobowych R. P. przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...], zakończonej ostateczną decyzją Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, mając za podstawę art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145a kpa oraz art. 12 pkt 2 w związku z art. 22 ustawy o ochronie danych osobowych, po rozpoznaniu wniosku R. P. o wznowienia postępowania, odmówił uchylenia decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2005 r. nr [...].

W motywach rozstrzygnięcia podał, iż R. P., jako podstawę wznowieniową w niniejszej sprawie, wskazał art. 145a § 1 kpa, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2005 r. o sygn. akt K 22/05. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy art. 18 ust. 6 i 7 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a także § 53 ust. 3 zdanie drugie, § 54 ust. 6 oraz § 54a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej. Organ podkreślił, że Trybunał nie odnosił się jednak do kwestii konstytucyjności przepisów ww. rozporządzenia, dotyczących osób niebędących pacjentami, czyli do kwestii archiwizacji danych o stanie zdrowia. Trybunał stwierdził bowiem niekonstytucyjność art. 18 ust. 6 i 7 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej z tego powodu, że wbrew art. 92 Konstytucji, zawarta w tych przepisach delegacja ustawowa nie zawiera niezbędnych wytycznych, co do ukształtowania aktu wykonawczego. Z kolei niekonstytucyjność przepisów rozporządzenia wynika z faktu, że wykroczyło ono w swojej treści poza delegację ustawową, bowiem unormowało kwestię odpłatności za udostępnianie dokumentacji medycznej. W ocenie organu, w żadnym więc razie nie zakwestionowano przepisów rozporządzenia, określających obowiązek archiwizowania dokumentacji medycznej ani jego termin. Przepisy te nie zostały zaskarżone i korzystają z domniemania konstytucyjności, zatem wyrok Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie niczego nie zmienia. Artykuł 18 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej uprawnia NZOZ do przetwarzania danych strony, pomimo zadeklarowania przez nią, że z usług NZOZ nie będzie już korzystała. Zakwestionowanie art. 18 ust. 6 i 7 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, a także § 53 ust. 3 zdanie drugie, § 54 ust. 6 oraz § 54a ww. rozporządzenia, pozostaje zatem bez wpływu na prawidłowość oceny, że przetwarzanie danych R. P. przez NZOZ jest dopuszczalne. Jednocześnie organ wskazał, iż powołane w wydanych w sprawie decyzjach przepisy tego rozporządzenia miały na celu jedynie wykazanie, że art. 18 ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej dotyczy nie tylko dokumentacji medycznej osób będących aktualnymi pacjentami, ale i osób niebędących już pacjentami danego zakładu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. P. nie zgodził się z zajętym przez organ stanowiskiem. Wskazał, iż okoliczności faktyczne rozpatrywane w postępowaniu o wznowienie postępowania muszą być tożsame z okolicznościami faktycznymi sprawy, która była przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania, natomiast decyzja z dnia [...] lipca 2009 r. nie odnosi się do przetwarzania danych o stanie zdrowia po upływie ponad roku od zakończenia usług medycznych, która to właśnie kwestia została podniesiona we wniosku o wznowienie postępowania. Dodał, iż ustawa o zakładach opieki zdrowotnej odnosi się wyłącznie do dokumentacji osób korzystających ze świadczeń Zakładu.

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145a kpa oraz art. 12 pkt 2 w związku z art. 22 ustawy o ochronie danych osobowych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, powtarzając zawartą w niej argumentację i nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję R. P. podtrzymał krytyczną ocenę stanowiska GIODO w sprawie dopuszczalności przetwarzania danych osobowych. Zaskarżonej decyzji zarzucił brak podstawy prawnej lub rażące naruszenie – w związku z art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych – przepisów: art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 32 i art. 33 ustawy o ochronie danych osobowych, art. 40 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, art. 47 i art. 51 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazując na powyższe, wniósł o stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji, ewentualnie o ich uchylenie, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podał również, iż zaskarżona decyzja jest jedynie częściowym rozstrzygnięciem sprawy ze skargi, która wpłynęła do organu w dniu [...] maja 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2010 r. uczestnik postępowania – Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Kluczową dla niniejszej sprawy kwestią jest ustalenie, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2005 r. o sygn. akt K 22/05, na który powołał się skarżący jako przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), obejmuje swoim zakresem przedmiotowym przepisy, które stanowiły podstawę wydanych w sprawie decyzji.

Zgodnie z treścią art. 145a § 1 kpa, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

W wydanych w sprawie decyzjach z dnia [...] września 2005 r. oraz z dnia [...] listopada 2005 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych powołał się na treść art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), który dopuszcza przetwarzanie danych osobowych dotyczących m.in. stanu zdrowia, jeżeli przepis szczególny innej ustawy zezwala na przetwarzania takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą i stwarza pełne gwarancje ich ochrony. Owym przepisem szczególnym jest art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.).

W wyroku z dnia 28 listopada 2005 r. o sygn. akt K 22/05 (Dz. U. z dnia 7 grudnia 2005 r. Nr 239, poz. 2020) Trybunał Konstytucyjny kontrolował natomiast przepisy art. 18 ust. 6 i 7 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej oraz § 53 ust. 3 zdanie drugie, § 54 ust. 6 oraz § 54a rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz. U. Nr 88, poz. 966 ze zm.), które to przepisy, co należy wyraźnie podkreślić, nie miały zastosowania przy wydawaniu przez GIODO decyzji w sprawie objętej postępowaniem wznowieniowym.

Kwestia ta została przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2007 r. o sygn. akt I OSK 1098/06, w którym Sąd ten stwierdził, że całe ww. rozporządzenie nie stanowiło podstawy prawnej decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. (vide: uzasadnienie wspomnianego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego). Stosownie do treści art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Skoro zatem powoływany przez skarżącego – jako podstawa wznowienia postępowania – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2005 r. o sygn. akt K 22/05 nie dotyczył przepisów prawa, które zostały przez organ zastosowane w sprawie objętej wznowieniem, to – zdaniem Sądu – słusznie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] listopada 2005 r.

W takim stanie rzeczy, podjęte w trybie wznowieniowym decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze, w tym zarzuty naruszenia art. 47 i art. 51 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), za nieuzasadnione. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.