Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3314/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 18 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2443/15 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu europejskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od [...] na rzecz [...] kwotę 1400 (tysiąc czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2443/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu europejskiego: uchylił zaskarżoną decyzję (pkt 1) oraz zasądził na rzecz skarżącej 1617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2).

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

Wnioskiem z dnia 31 lipca 2014 r. [...], prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej: wnioskodawca), wystąpił do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: UPRP, Urząd Patentowy, organ) o unieważnienie patentu europejskiego nr [...] na wynalazek pt.: "Układ transportowy do elementów parkanu i podpór mocujących" w całości co do terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielonego na rzecz [...] (dalej: uprawniony) zgłoszony do ochrony w Europejskim Urzędzie Patentowym w dniu [...] kwietnia 2006 r. z pierwszeństwem z dnia [...] kwietnia 2005 r.

Wnioskodawca - powołując się na art. 52, art. 54, art. 56 i art. 138 ust. 1a Konwencji o udzielaniu patentów europejskich z dnia 5 października 1973 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 ze zm. – dalej: Konwencja o udzielaniu patentów europejskich) w zw. z art. 24, art. 25, art. 26, art. 89 i art. 92¹ ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm. - dalej: p.w.p) - stwierdził, że przedmiot patentu nie posiada zdolności patentowej ze względu na brak cech nowości oraz brak poziomu wynalazczego.

Wskazując na swój interes prawny wnioskodawca stwierdził, że jest konkurentem jako producent układów transportowych do ogrodzeń obejmujących m.in. palety transportowe o cechach według spornego wynalazku, sprzedawanych lokalnym dystrybutorom. Według wnioskodawcy prawo do spornego patentu uniemożliwia mu sprzedaż wyprodukowanych palet transportowych na terenie Niemiec, które zostały zajęte przez [...]. W tym kontekście podkreślił, że uprawniony wystąpił do wnioskodawcy z pismami, w których wzywał do zaprzestania naruszania spornego patentu. Ponadto, uprawniony poinformował o zamiarze wszczęcia postępowania sądowego i przesłał wnioskodawcy projekt pozwu, który zamierza złożyć przeciwko wnioskodawcy do sądu w Hamburgu. Na te okoliczności wnioskodawca przedłożył: pismo uprawnionego z dnia 8 lutego 2012 r. o zajęciu palet wnioskodawcy, pismo przedsądowe kancelarii [...] wraz z pierwszymi 13 stronami projektu pozwu, złożonego następnie do sądu w Hamburgu.

W odpowiedzi na złożony wniosek uprawniony podniósł, że przeciwstawione rozwiązania w żaden sposób nie podważają nowości ani nie świadczą o braku nieoczywistości spornego patentu. Dotyczą one zupełnie innych urządzeń o innych używanych środkach technicznych, w szczególności sporny patent wywodzi się z zupełnie innej ramy podstawowej. Wynalazek pt.: "Układ transportowy do elementów parkanu i podpór mocujących" nr [...] został zgłoszony do ochrony w Europejskim Urzędzie Patentowym w dniu [...] kwietnia 2006 r. z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2005 r. Opisy spornego rozwiązania były znane przed datą zgłoszenia wynalazku.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Urząd Patentowy - działając na podstawie art. 52 i art. 54 Konwencji o udzielaniu patentów europejskich w zw. z art. 92¹ p.w.p. oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p - unieważnił patent europejski nr [...] na sporny wynalazek.

Organ wskazał, że sporny wynalazek został zgłoszony do ochrony w Europejskim Urzędzie Patentowym w dniu [...] kwietnia 2006 r. z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2005 r., a więc przepisy Konwencji o udzielaniu patentów europejskich stanowią podstawę prawną oceny zdolności patentowej tego wynalazku.

Oceniając interes prawny wnioskodawcy organ uznał, że jako producent układów transportowych do ogrodzeń obejmujących m.in. palety transportowe o cechach według spornego wynalazku, sprzedawane lokalnym dystrybutorom m.in. na rynku polskim, ma on interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego patentu. Wynika to z ograniczenia jego działalności gospodarczej w zakresie produkcji i dystrybucji układów transportowych do ogrodzeń, gdyż uprawniony ze spornego patentu wystąpił do wnioskodawcy z pismami o zaprzestanie naruszania spornego patentu poprzez sprzedaż jego wyrobów oraz zajął jego palety KP 30.

UPRP podkreślił, że w ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP i potwierdzonej w art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), obecnie art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do wprowadzania do obrotu różnorodnych rozwiązań technicznych. Jeżeli takie rozwiązanie zostało objęte ochroną wbrew ustawowym warunkom określonym w stosownych przepisach, to podmiot prowadzący taką działalność i zainteresowany jego stosowaniem w świetle powołanych wyżej przepisów ma prawo do wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa wyłącznego.

Zdaniem Urzędu Patentowego o interesie prawnym wnioskodawcy świadczy także fakt toczącego się postępowania przed sądem w Hamburgu.

Odnosząc się do zarzutu braku nowości organ uznał, iż w myśl wyżej wymienionych przepisów mających zastosowanie w sprawie, dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.

Zakres ochrony spornego patentu określono w zastrzeżeniu niezależnym nr 1 w sposób następujący:

"1. Układ transportowy, z co najmniej jednym elementem parkanu, który posiada stojaki rurowe, a pomiędzy stojakami rurowymi posiada dolną krawędź, oraz z paletą transportową, przy czym belki podłużne i belki poprzeczne tworzą poziomą, prostokątnie ukształtowaną ramę nośną palety transportowej, w przypadku której skierowane do góry układy ustalające służą do wtykowego ustalania końców rur stojaków rurowych elementów parkanu, znamienny tym, że między belkami podłużnymi a belkami poprzecznymi rozciąga się dno palety, przy czym na palecie transportowej umieszczona jest co najmniej jedna podpora mocująca, i przy czym odległość krawędzi dolnych osadzonych przez wetknięcie elementów parkanu w odcinku między stojakami rurowymi od dna palety odpowiada co najmniej 1,2-krotnej swobodnej długości końca rury, wystającej poza krawędzie dolne do dołu."

Dokonując merytorycznej oceny zarzutów wnioskodawcy Urząd Patentowy uznał, że tożsamość wszystkich cech ujawnionych w dokumentacji patentowej przeciwstawionego rozwiązania nr [...] i cech zastrzeganych w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu stanowi o braku jego nowości. Niezależnie bowiem od różnic konstrukcyjnych, polegających na zastosowaniu bolców i rynienki - zamiast elementów rurowych - rozwiązanie przeciwstawione zawiera skierowane do góry układy ustalające, które służą do wtykowego ustalania końców rur stojaków rurowych elementów parkanu, analogicznie, jak w rozwiązaniu spornym.

W takiej sytuacji - w ocenie organu - bezprzedmiotowe są rozważania dotyczące cech konstrukcji przeciwstawionej, które nie są objęte zastrzeżeniem niezależnym spornego patentu, w tym, do czego służą ściana tylna i poprzeczne zakusowania według przeciwstawionego rozwiązania. Nie jest również istotne dla oceny spornego patentu, jak został zastrzeżony przeciwstawiony wynalazek.

Zdaniem Urzędu Patentowego brak nowości spornego patentu [...] stanowi samodzielną przesłankę do jego unieważnienia, toteż organ odstąpił od badania zasadności zarzutu braku poziomu wynalazczego w odniesieniu do wszystkich materiałów przeciwstawionych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uprawniony wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji UPRP z dnia [...] czerwca 2015 r., ewentualnie jej uchylenie. Strona skarżąca podniosła zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, w tym: art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 16, art. 77, art. 107 i art. 110 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.) w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez m.in. dokonanie przez Urząd Patentowy samowolnej zmiany treści uzasadnienia ostatecznej decyzji już po jej doręczeniu stronie skarżącej, a przy tym w sposób niemający oparcia w przepisach prawa, bez wskazania podstawy prawnej tej zmiany, w trybie właściwym dla czynności materialno-technicznej, poprzez doręczenie stronie pisma, w którym wskazano, że "w doręczanej decyzji wymieniono stronę 4, która stanowiła wersję roboczą sporządzanego uzasadnienia i omyłkowo, po naniesionych poprawkach, została dołączona do poprzednio doręczonej decyzji", co spowodowało doręczenie decyzji dwukrotnie w wersjach różniących się od siebie w zakresie stanu faktycznego i oceny prawnej, wraz z dwukrotnym pouczeniem o terminie wniesienia skargi, powodując przez to wątpliwości strony co do zakresu przedmiotu zaskarżenia i doprowadzając do zaistnienia w obrocie prawnym nieprawidłowej pod względem formalnoprawnym decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 16 lutego 2016 r. uwzględnił skargę uprawnionego i uchylił zaskarżoną decyzję.

Według Sądu I instancji zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego narusza przepisy procesowe w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego Niezależnie bowiem od meritum sprawy, procedowanie organu ujawnia szereg błędów, które nie tylko mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale przede wszystkim wskazują na nieprawidłowe konwalidowanie treści samej decyzji w sposób, którego nie przewidują żadne obowiązujące przepisy.

Urząd Patentowy, pomimo zarzutów podniesionych w skardze w tym zakresie, w ogóle nie odniósł się do kwestii, dlaczego "w doręczonej decyzji wymieniono stronę 4, która stanowiła wersję roboczą sporządzanego uzasadnienia i omyłkowo, po naniesionych poprawkach, została dołączona do poprzednio doręczonej decyzji" i w jakim trybie dokonano tej wymiany.

WSA podkreślił, że decyzja wchodzi do obrotu prawnego z chwilą jej doręczenia stronie. Jeśli zatem po doręczeniu decyzji skarżącej organ dostrzegł wadliwości polegające na omyłkowym włączeniu do dokumentu decyzji jednej ze stron w jej roboczym brzmieniu, to w zaistniałej sytuacji nie miał podstaw do tego, by raz jeszcze doręczać ponownie decyzję w jej prawidłowym kształcie. Doręczona uprzednio decyzja weszła bowiem do obrotu prawnego, natomiast z uwagi na jej niedoskonałości natury technicznej wymagała zastosowania jednej z instytucji procesowych przewidzianych w k.p.a. W ocenie Sądu I instancji niedopuszczalne jest, by organ administracji publicznej dokonywał wymiany stron decyzji, która została już doręczona i weszła do obrotu prawnego. Jakakolwiek zmiana decyzji, czy też zmiana w jej treści mogą nastąpić jedynie w trybach przewidzianych w k.p.a., ewentualnie w przepisach szczególnych.

Urząd Patentowy zobligowany był zatem do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w trybie uzupełnienia lub sprostowania decyzji, nie mógł natomiast dokonywać nieformalnej wymiany części decyzji i doręczać jej ponownie. Takie procedowanie organu jest prawnie nieskuteczne, bowiem decyzja w jej pierwotnym brzmieniu prawidłowo weszła do obrotu prawnego, strona zaś wniosła od niej skargę, natomiast organ mógł jedynie dokonać uzupełnienia lub sprostowania decyzji w trybie procesowym, czego nie uczynił. Podjęte przez organ działania po doręczeniu pierwotnego tekstu decyzji należy kwalifikować jedynie w kategoriach próby konwalidowania dostrzeżonej wadliwości, która wespół z ponownym doręczaniem decyzji nie wywołuje skutków procesowych jako procedowanie o charakterze nieformalnym.

WSA stwierdził, że opisane powyżej procedowanie Urzędu Patentowego nie jest jedynym powodem uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja nie została bowiem w sposób prawidłowy uzasadniona, w szczególności w aspekcie interesu prawnego wnioskodawcy, a także cech spornego wynalazku, świadczących - zdaniem organu - o braku przesłanki nowości. Interes prawny wnioskodawcy powinien determinować rozstrzygnięcie organu, bowiem tylko w przypadku istnienia takiego interesu Urząd Patentowy może podejmować merytoryczne rozstrzygnięcie, które musi dotyczyć zakresu żądania zawartego we wniosku (unieważnienie patentu w całości lub w części). Tym samym przy ponownym rozpatrywaniu wniosku uczestnika postępowania kwestia nowości spornego rozwiązania powinna zostać wnikliwie rozważona dopiero po tym, gdy organ wykaże istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego patentu.

Zdaniem WSA w zaskarżonej decyzji organ w sposób ogólny przeszedł nad kwestią tego interesu, powtarzając niejako w tym zakresie argumentację samego wnioskodawcy i wprost zmierzając do oceny zasadności stawianych we wniosku zarzutów. Uprawniony w pełni zasadnie podnosi, że organ w tym zakresie powinien przedstawić argumentację faktyczną i prawną, świadczącą w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskodawca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego rozwiązania. Braki w uzasadnieniu decyzji co do jej meritum świadczą nie tylko o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a., ale nade wszystko wskazują, że organ odstąpił od wnikliwego zbadania sprawy, czym naruszył także art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., które to uchybienia nie pozostają bez wpływu na stosowane przepisy prawa materialnego, jak również na sam wynik sprawy.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [...] jako wnioskodawca zaskarżając ten wyrok w całości i żądając jego uchylenia w całości i rozpoznania skargi, ewentualnie jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne stwierdzenie naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji uchylenie decyzji Urzędu Patentowego do ponownego rozpoznania;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie w wyroku, iż Urząd Patentowy nieprawidłowo i ogólnikowo ocenił i uzasadnił interes prawny wnioskodawcy;

3) art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie w wyroku, iż Urząd Patentowy nieprawidłowo uzasadnił decyzję w aspekcie cech spornego wynalazku;

4) art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez błędne stwierdzenie naruszenia przez organ art. 7, 77 § 1, 80, oraz art. 107 § 3 k.p.a., a także błędną ocenę zastosowania przez organ przepisu prawa materialnego art. 89 ust. 1 p.w.p.;

5) art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 – dalej: p.u.s.a.) oraz art.

3 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe wykonanie kontroli ustaleń faktycznych w zakresie interesu prawnego wnioskodawcy oraz przesłanek nowości wynalazku;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez przyjęcie, że zarzucane przez Sąd I instancji naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy nawet przy zastosowaniu literalnego brzmienia art. 138 § 1 k.p.a. zapadłoby orzeczenie o tej samej treści.

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 921 p.w.p. i w konsekwencji przyjęcie założenia, iż Urząd Patentowy nie dokonał właściwej oceny interesu prawnego wnioskodawcy oraz nie dokonał prawidłowego uzasadnienia w tym zakresie swojej decyzji.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów wnioskodawca przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uprawniony wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Natomiast w piśmie z dnia 9 lipca 2018 r. uprawniony ponownie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, podtrzymując stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę kasacyjną.

W piśmie procesowym z dnia 14 września 2018 r. wnioskodawca podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w sprawie nie występują.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie za usprawiedliwione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, sformułowane w pkt I ppkt 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne stwierdzenie naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji uchylenie decyzji Urzędu Patentowego oraz poprzez błędne przyjęcie w wyroku, iż Urząd Patentowy nieprawidłowo i ogólnikowo ocenił i uzasadnił interes prawny wnioskodawcy. Istota tych zarzutów sprowadza się do negowania przez autora skargi kasacyjnej stanowiska Sądu I instancji, który uchylił zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego w przedmiocie unieważnienia spornego patentu.

Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt I ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że - jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej - kasator zarzucił, że Sąd I instancji uchylając decyzję organu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie wykazał, że ewentualne uchybienia w zakresie przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji, wskazując na uchybienia przepisom art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., nie wykazał istotnego wpływu tych naruszeń na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika expressis verbis z treści tego przepisu warunkiem uwzględnienia skargi jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. J. P. Tarno, op. cit. s. 211 oraz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, H. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 305).

Zatem przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. pozwala Sądowi I instancji na uchylenie decyzji, o ile zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: wystąpi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (inne, aniżeli dające podstawę do wznowienia postępowania), a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a wpływ ten musiał być istotny. Nie każde zatem naruszenie przepisów postępowania może skutkować uchyleniem decyzji, ale naruszenie charakteryzujące się istotnością wpływu na wynik sprawy. O naruszeniu takim można mówić wówczas, że gdyby ono nie zaistniało mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie w sprawie (por. wyroki NSA: z 8 grudnia 2015 r., I OSK 680/14; z 28 sierpnia 2014 r., I OSK 160/13, CBOSA). Ocena prawna prowadząca sąd do stwierdzenia istnienia podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego z powodów podanych w omówionym przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powinna stanowić element uzasadnienia wyroku.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ma rację autor skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wykazał, że stwierdzone uchybienie przepisom prawa procesowego przez Urząd Patentowy było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji mogłoby być inne.

Sąd I instancji stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że decyzja Urzędu Patentowego narusza przepisy procesowe w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Stwierdzone przez Sąd I instancji uchybienie procesowe polegało na dwukrotnym doręczeniu uprawnionemu decyzji UPRP z dnia [...] czerwca 2015 r. unieważniającej sporny patent europejski. Mianowicie pierwotne doręczenie tej decyzji nastąpiło w dniu 28 lipca 2015 r., przy czym strona 4 uzasadnienia decyzji była wersją roboczą, na której widoczne były dwa skreślenia. Natomiast ponowne doręczenie tej decyzji nastąpiło 3 sierpnia 2015 r. już w wersji bez skreśleń. Podkreślenia wymaga, że miało miejsce powtórne doręczenie tej samej decyzji, tylko z wyeliminowaniem dwóch skreśleń na stronie 4, o czym organ poinformował uprawnionego w piśmie przewodnim.

Wprawdzie ma rację Sąd I instancji, że niedopuszczalne jest, by organ administracji publicznej dokonywał wymiany strony w decyzji, która została już doręczona i weszła do obrotu prawnego, gdyż zmiana taka powinna nastąpić w trybach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w przepisach szczególnych. Zatem Urząd Patentowy zobligowany był do usunięcia skreśleń znajdujących się na stronie 4 w trybie sprostowania decyzji, a nie dokonywać nieformalnej wymiany strony 4 decyzji i doręczać jej ponownie. Niemniej jednak stwierdzone naruszenie przepisów postępowania nie powinno było skutkować uchyleniem przez Sąd I instancji decyzji UPRP na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bowiem nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy. O takim naruszeniu można mówić wówczas, że gdyby ono nie zaistniało mogłoby zapaść inne rozstrzygnięcie w sprawie, a inne rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie by nie zapadło.

Za usprawiedliwiony należało również uznać zarzut zawarty w pkt I ppkt 2) petitum skargi kasacyjnej, którym kasator podważa stanowisko Sądu I instancji, że Urząd Patentowy w niewystarczającym zakresie rozpatrzył kwestię interesu prawnego wnioskodawcy w unieważnieniu spornego patentu odstępując od wnikliwego zbadania sprawy i nie uzasadnił w sposób prawidłowy swojego stanowiska.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że w polskim prawie administracyjnym przesłanka interesu prawnego kreuje pojęcie strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ma ono dwie płaszczyzny - procesową, bo uzasadnia wszczęcie postępowania administracyjnego w określonej sprawie oraz materialnoprawną, bo wynika z przepisów prawa materialnego, które dotyczą określonych praw i obowiązków danego podmiotu. Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności przepisów prawa materialnego. Ocena, czy ukształtowanie sytuacji prawnej jednego podmiotu (uprawnionego) wpłynie na sytuację prawną innego podmiotu (wnioskodawcy) w taki sposób, aby można było mówić o istnieniu po jego stronie interesu prawnego do wniesienia żądania unieważnienia patentu, wymaga każdorazowo dokonania szczegółowej analizy okoliczności faktycznych danej sprawy.

Jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie i w orzecznictwie interes prawny musi być bezpośredni, konkretny i realny. Gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak norma kreująca swobodę działalności gospodarczej, wnioskodawca musi wykazać szczególne, konkretne okoliczności faktyczne, które sprawiają, że to właśnie jemu cudze prawo wyłączne "przeszkadza" w realizowaniu tej swobody w sposób, który uzasadnia przyznanie mu prawa do żądania ochrony prawnej. Zatem nie wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego, którzy muszą respektować cudze prawo wyłączne mają interes prawny i legitymację do żądania jego eliminacji. Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa wyłącznego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego. Zatem, dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo wyłączne) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji danego prawa wyłącznego (zob. np. wyroki NSA: z 21 czerwca 2017 r., II GSK 2942/15; z 21 października 2013 r., II GSK 898/12 ; z 9 lutego 2010 r., II GSK 335/0, CBOSA).

Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że nie ma racji Sąd I instancji zarzucając Urzędowi Patentowemu, że nieprawidłowo i ogólnikowo ocenił oraz uzasadnił interes prawny wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo stwierdził - w oparciu o materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę - że posiada on interes prawny we wszczęciu postępowania w przedmiocie unieważnienia spornego patentu, czemu organ dał wyraz we właściwie sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wnioskodawca jako producent układów transportowych do ogrodzeń obejmujących m.in. palety transportowe o cechach według spornego wynalazku, sprzedawanych do lokalnych dystrybutorów m.in. na rynku polskim, jest konkurentem uprawnionego. W doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny w żądaniu unieważnienia patentu ma również "realny" konkurent uprawnionego z patentu. Realny konkurent to taki, którego zamiar wytwarzania przedmiotów lub stosowania technologii opisanej w dokumencie patentowym wiąże się ściśle z zakresem prowadzonej przez niego działalności zarobkowej czy zawodowej, konkurent, którego zamiar stosowania rozwiązania objętego patentem jest wiarygodny, albowiem wynika z obiektywnej oceny okoliczności faktycznych danej sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2007 r., II GSK 92/07, CBOSA). Ponadto, co istotne, uprawniony ze spornego patentu ogranicza jego swobodę gospodarczą w zakresie produkcji i dystrybucji układów transportowych do ogrodzeń, gdyż uprawniony ze spornego patentu wystąpił do wnioskodawcy z pismami, w których wzywał do zaprzestania naruszania spornego patentu poprzez sprzedaż jego wyrobów oraz zajął jego palety KP 30 (pismo uprawnionego [...] z dnia 8.02.2012 r. o zajęciu palet wnioskodawcy wraz z tłumaczeniem). Uprawniony postawił wnioskodawcy zarzut naruszenia spornego patentu obowiązującego w Polsce i w Niemczech, który obecnie jest realizowany w formie sądowego dochodzenia roszczeń na drodze cywilnej przed sądem w Hamburgu (pismo przedsądowe kancelarii [...] z dnia 14.04. wraz z pierwszymi 13 stronami projektu pozwu, złożonego następnie do Sądu w Hamburgu wraz z tłumaczeniem).

Ponownie rozpoznając sprawę, WSA w Warszawie weźmie pod uwagę wywody poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny, a następnie dokona kontroli zaskarżonej decyzji UPRP co do zasadności unieważnienia spornego patentu przez organ z uwagi na brak nowości tego rozwiązania.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za uzasadnione i działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.).