Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 149/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej podwyższoną opłatę za działalność, wykonywaną bez wymaganej koncesji, polegającą na wydobywaniu kopaliny i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności:

1. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Starosta A., ustalił dla B. sp. z o.o. z siedzibą B., podwyższoną opłatę w wysokości 624.505,20 zł, za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji, polegającą na wydobywaniu kopaliny z działki nr [...] w Ź., obręb Ź., gmina B. , powiat A. (pkt 1); wskazał nr konta na które należy wnieść opłatę (pkt 2) oraz poinformował, że opłatę należy wnieść w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (pkt 3);

2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] października 2014 r., uchyliło decyzję organu pierwszej instancji pkt 2 i 3 i umorzyło postępowanie w tym zakresie, w pozostałym zakresie (pkt 1) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne.

3. WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia [...] marca 2015 r., wydanym w sprawie II SA/Bk [...], uchylił decyzje obu instancji z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 78 § 1, 80, 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Naruszenie to dotyczyło braku wyjaśnienia wątpliwości w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji. Zdaniem Sądu błędem organów było przyjęcie, że podmiotem wydobywającym kopalinę bez wymaganej koncesji była skarżąca Spółka. W ocenie Sądu, wątpliwości w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wydobycie, istniały od początku postępowania, lecz organy nie podjęły czynności w celu ich wyjaśnienia. Sąd podał, że w sprawie zostało ustalone, iż nielegalne wydobycie kruszywa miało miejsce na działce o nr [...] W. P., który posiadał koncesję, ale obejmującą inną część tej działki. Między Spółką B. a W. P. była zawarta umowa z dnia [...] maja 2013 r. na wydobycie i sprzedaż kopaliny, w której w § 1 ust. 4 strony zawarły klauzulę, iż właściciel gruntu (i koncesji) będzie odpowiedzialny za obsługę górniczą. Faktem jest, iż w dacie kontroli na miejscu nielegalnego wydobycia znajdowali się pracownicy i sprzęt skarżącej, ale nie świadczy to jeszcze o wydobyciu przez Spółkę kopaliny we własnym imieniu i na własne potrzeby na cudzym, prywatnym gruncie W. P. Sąd stwierdził, że wbrew twierdzeniu organów, ustalenie w czyim imieniu i na czyją rzecz było prowadzone wydobycie, miało istotne znaczenie dla określenia podmiotu odpowiedzialnego i zakresu tej odpowiedzialności. Organy nie przeprowadziły dowodów wnioskowanych przez skarżącą, ani nie podjęły z urzędu czynności, które powinny doprowadzić do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wydobycie kopaliny bez koncesji lub z przekroczeniem wymogów koncesji oraz określić prawidłowo stronę postępowania w świetle art. 143 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze. Sąd wskazał, że podmiot wydobywający kopalinę bez koncesji (lub z jej przekroczeniem) podlega odpowiedzialności karnej unormowanej w art. 176 i 177 ustawy. Pomimo symptomów, iż jest prowadzone postępowanie karne organ pierwszej instancji nie zainteresował się, czego i kogo dotyczy dochodzenie i jakie mogłoby to mieć znaczenie dla wyniku sprawy niniejszej. W ponownie prowadzonym postępowaniu nakazano organowi pierwszej instancji przeprowadzić postępowanie administracyjne od początku, w sposób prawidłowy, polegający na:

- wyjaśnieniu, czy toczy się postępowanie karne przeciwko W. P. i przeciwko skarżącej, czego ono dotyczy i w jakim jest stadium;

- rozważeniu, ewentualnie, zawieszenia postępowania administracyjnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w przypadku, gdy według organu wynik postępowania karnego będzie istotny dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

Sąd stwierdził, że dalsze czynności organu polegające na: analizie umowy z dnia [...] maja 2013 r. zawartej miedzy skarżącą a W. P., przesłuchaniu W. P., R. A., R. W., K. B. (wnioskowanych przez skarżącą), będą uzależnione od wyniku postępowania, czy też postępowań karnych. Odnośnie wielkości wydobytego kruszywa, która była także elementem spornym w niniejszym postępowaniu, Sąd uznał, że okoliczność ta jako przedwczesna nie może podlegać ocenie na obecnym etapie postępowania. W pierwszej kolejności organ powinien określić podmiot odpowiedzialny za wydobycie kopaliny, a następnie przypisać mu rozmiar nielegalnej eksploatacji złoża i naliczyć odpowiednie opłaty.

4. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], po raz kolejny ustalił opłatę podwyższoną za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji, polegającą na wydobywaniu kopaliny z działki nr [...] w Ź., firmie B. Sp. z o.o. w wysokości 624.505,20 zł.

5. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła B. Sp. z o.o. i zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 77 ust. 1 w zw. z art. 6 K.p.a., polegające na nieuwzględnieniu oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA z dnia [...] marca 2015 r. - II SA/Bk [...], poprzez pominięcie ustaleń Sądu Rejonowego w A., zawartych w wyroku z dnia [...] lipca 2014 r. - [...], z których wynika, że prowadzącym wydobycie bez wymaganej koncesji był W. P.;

b) art. 80 K.p.a., poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na uznaniu, że Spółka wydobywała kopalinę bez wymaganej koncesji, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie daje żadnych podstaw do tego rodzaju oceny w tym:

- wyrok Sądu Rejonowego w A. z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie [...], wskazuje, że podmiotem dokonującym wydobycia bez wymaganej koncesji kopaliny w okresie od sierpnia 2013 r. do kwietnia 2014 r. na działce [...] był W. P.;

- zeznania przesłuchanych w sprawie świadków J. S., K. B., R. A., przeprowadzone w ramach ponownego rozpoznania sprawy jednoznacznie wskazują, że wydobycie kopaliny odbywało się w imieniu W. P., który zgodnie z umową sprzedaży z dnia [...] maja 2013 r., sprawował obsługę górniczą, a jednocześnie dokonana przez organ ocena zeznań tych świadków ma charakter zupełnie dowolny, albowiem zeznania świadków wprost wskazują na odmienne okoliczności od przyjętych przez organ;

- art. 84 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7, art. 8, art. 11 K.p.a., poprzez niewystarczające wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy opiniami biegłych W. M. oraz M. Z., które wskazywały na odmienną wartość wyeksploatowanego kruszywa oraz dowolne przyjęcie, że miarodajna jest opinia biegłego M. Z., podczas gdy przywołana w sprawie analiza przeprowadzona przez T. C. wskazuje, że opinia M. Z. dotknięta może być istotnym błędem.

6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowa decyzja pomija wskazania zawarte w wyroku wydanym w sprawie II SA/Bk [...]. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się do opisu prowadzonego postępowania i wyliczenia opłaty, a nie dokonał analizy w kontekście wskazań Sądu. Przede wszystkim, zdaniem organu odwoławczego, należało stwierdzić, czy zawarta pomiędzy Spółką B. a W. P., umowa z dnia [...] maja 2013 r. na wydobycie i sprzedaż kopaliny, w której w § 1 ust. 4 strony zawarły klauzulę, iż właściciel gruntu (i koncesji) będzie odpowiedzialny za obsługę górniczą ma moc wiążącą w przedmiotowej sprawie i kto w takiej sytuacji faktycznie ponosi odpowiedzialność za wydobycie kopaliny poza obszarem, na który była wydana koncesja W. P. Organ ograniczył się w swojej decyzji do wskazania co zawierały postanowienia ww. umowy, jednakże nie stwierdził jednoznacznie, że to Spółka wydobywała we własnym imieniu i na własne potrzeby na cudzym, prywatnym gruncie W. P., przedmiotową kopalinę. Ustalenie w czyim imieniu i na czyją rzecz było prowadzone wydobycie ma istotne znaczenie dla określenia podmiotu odpowiedzialnego i zakresu tej odpowiedzialności. Nadto organ pierwszej instancji nie przeprowadził dowodu z przesłuchania W. P., a dowód ten mógłby mieć istotne znaczenie dla sprawy. W związku z tym organ nie doprowadził do ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wydobycie kopaliny bez koncesji lub z przekroczeniem wymogów koncesji oraz nie określił prawidłowo strony postępowania w świetle art. 143 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze. Organ odwoławczy nadto podniósł, że podmiot wydobywający kopalinę bez koncesji (lub z jej przekroczeniem) podlega odpowiedzialności karnej unormowanej w art. 176 i 177 ustawy. Skoro tak, to należało również poddać analizie wyrok Sądu Rejonowego w A., w którym uznano W. P., za winnego popełniania czynu z art. 177 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, tj. że w okresie od sierpnia 2013 r. do 1 kwietnia 2014 r. z działki [...] w miejscowości Ź., gm. B., wydobywał kopaliny ze złóż bez wymaganej koncesji. Organ pierwszej instancji nie ustalił czy wyrok ten jest prawomocny, a poza tym nie ocenił znaczenia tego wyroku w kontekście prowadzonej sprawy. Poza tym, zdaniem organu odwoławczego, należało zastanowić się nad kwestią, czy decyzja wydana przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w L. w dniu [...] kwietnia 2014 r., na podstawie art. 173 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i górnicze, który został uchylony ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw, wiąże organ pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie, gdyż w aktach sprawy znajduje się również pismo Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w L. z dnia [...] kwietnia 2014 r., w którym na podstawie art. 173 ust. 2 ustawy, Starosta A., jako organ koncesyjny został powiadomiony o stwierdzeniu naruszenia warunków koncesji udzielonej W. P. m.in. "pkt 10 - prowadzenie eksploatacji poza granicą utworzonego obszaru górniczego o nazwie Ź., od strony południowo - wschodniej pomiędzy punktami załamania o nr 2-3-4. Tak prowadzona eksploatacja narusza również granice udokumentowanego złoża...".

7. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła Spółka B. z siedzibą w B. i zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 138 § 2 zd. drugie K.p.a., polegające na nieprawidłowym uwzględnieniu w treści decyzji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA wydanym w sprawie II SA/Bk [...], w którym Sąd jednoznacznie wskazał, że pierwszorzędnym dowodem w sprawie, który determinuje dalsze ewentualne postępowanie dowodowe jest wyrok Sądu wydany w sprawie karnej, określający sprawcę prowadzenia wydobycia kopaliny bez koncesji. Tymczasem organ odwoławczy nakazał organowi pierwszej instancji prowadzenie szeregu czynności dowodowych, uniezależniając ich przeprowadzenie od wyniku postępowania karnego. Wskazując na powyższe naruszenie skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podano, że Sąd w treści przedmiotowego wyroku wskazał, że dla ustalenia podmiotu wydobywającego kopalinę bez koncesji lub z jej przekroczeniem, koniecznym jest sięgnięcie do wyroku Sądu wydanego w postępowaniu karnym jako najistotniejszego dowodu w sprawie. Dalsze czynności postępowania mają być uzależnione od wyniku postępowania karnego. Sąd w wytycznych zawartych w wyroku ustanowił gradacje środków dowodowych, które powinny zostać przeprowadzone w powtórnym postępowaniu oraz kolejność ich przeprowadzenia. Na pierwszym miejscu znalazło się rozstrzygnięcie w postępowaniu karnym wskazujące podmiot, który dokonywał wydobycia bez koncesji lub z jej przekroczeniem. I dopiero gdyby wyrok Sądu wydany w postępowaniu karnym nie rozstrzygał tej kwestii, Sąd wskazał na konieczność sięgnięcia do innych dowodów, jak analiza umowy i przesłuchanie świadków. Sąd jednoznacznie wskazał, że dalsze czynności dowodowe, polegające na ewentualnej analizie umowy oraz przesłuchaniu stron i świadków będą uzależnione od wyniku postępowania karnego. Tak więc najistotniejszym stało się ustalenie jakie rozstrzygnięcie zapadło w postępowaniu karnym. Sąd nie uzależnił prowadzenia dalszego postępowania dowodowego od subiektywnej oceny przez organ przydatności (bądź nie przydatności) dla sprawy wyniku postępowania karnego, gdyż w tym zakresie Sąd jednoznacznie przesądził, że wyrok wydany w postępowaniu karnym stanowi dowód tego, kto był podmiotem dokonującym wydobycia kopaliny. Sąd uzależnił dalsze czynności wprost od wyniku sprawy karnej. Dopiero gdyby postępowanie karne nie było prowadzone lub wyrok w sprawie karnej nie wyjaśniałby sprawstwa w zakresie wydobycia, należałoby prowadzić dalsze postępowanie dowodowe. Zatem jeżeli postępowanie karne rozstrzyga kto dokonywał wydobycia kopaliny, zbytecznym jest prowadzenie dalszego postępowania dowodowego. W złożonym przez Stronę prawomocnym wyroku z dnia [...] lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w A. ustalił, że to W. P. został uznany winnym prowadzenia wydobycia bez wymaganej koncesji, w okresie od sierpnia 2013 do kwietnia 2014 z działki [...] w Miejscowości Ź. Przy czym, w stosunku do Spółki jak i członków jej organów nie było prowadzone żadne postępowanie karne, związane z niniejszą sprawą. Skoro więc wynik postępowania karnego przesądza jaki podmiot dokonywał wydobycia, zbędnym jest dodatkowa analiza umowy i przesłuchiwanie świadków i stron. Strona skarżąca podała, że zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż postępowanie wymagało uzupełnienia, ale jedynie o ustalenie czy wyrok Sądu Rejonowego w A. wydany w stosunku do W. P. jest prawomocny. Nieuwzględnienie przez organ odwoławczy zakresu postępowania dowodowego do którego został zobowiązany Starosta A. oraz sekwencji następujących po sobie czynności dowodowych wyrażonych w prawomocnym wyroku WSA w Białymstoku, stanowi naruszenie art. 153 P.p.s.a.

8. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi podał, że decyzja kasacyjna została wydana albowiem organ pierwszej instancji nie wypełnił, zgodnie z art. 153 P.p.s.a., wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku wydanym w sprawie II SA/Bk [...]. Kolegium zgodziło się z tym, że w wytycznych tych Sąd uzależnił dalsze postępowanie dowodowe od wyniku postepowań karnych. Wskazano przy tym, że zgodnie z zawartą w art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania, SKO nie było uprawnione do przeprowadzenia dowodów i ich oceny, dlatego też sprawa została przekazana ponownie organowi pierwszej instancji. Decyzja Kolegium nie przesądza o tym kto faktycznie ponosi odpowiedzialność za wydobycie kopaliny bez zezwolenia, a tym samym komu należy ustalić z tego tytułu opłatę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja pomimo wadliwego uzasadnienia, co do zasady jest zgodna z prawem.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., którą uchylono w całości decyzję Starosty A., ustalającą dla B. sp. z o.o. z siedzibą B., podwyższoną opłatę w wysokości 624.505,20 zł, za działalność wykonywaną bez wymaganej koncesji, polegającą na wydobywaniu kopaliny z działki nr [...] w Ź., obręb Ź., gmina B., powiat A., i przekazano sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Na wstępie podkreślić należy, że z uwagi na zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia, przedmiotem rozważań w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie były kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy lecz zagadnienie dotyczące wydania przez organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym decyzji kasacyjnej. Tym samym, ocena Sądu sprowadzała się do rozstrzygnięcia kwestii zasadności wydania w postępowaniu odwoławczym decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Decyzja kasacyjna jest w istocie rozstrzygnięciem procesowym, gdyż nie kształtuje stosunku materialnoprawnego. Z przepisu art. 138 § 2 K.p.a. bowiem wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dostrzec należy, że określona w powołanym przepisie konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach, którymi są: stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a także uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może tym samym wydać tzw. decyzję kasacyjną, gdy postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, które to postępowanie dowodowe ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r., II GSK 1952/12, LEX nr 1450732). Przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. nawiązują do nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Postępowanie odwoławcze jest postępowaniem weryfikującym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, w którym materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji może być uzupełniony na podstawie art. 136 K.p.a., jedynie w niezbędnym zakresie. W żadnym natomiast razie organ odwoławczy nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji.

Powyższe oznacza, że przepis art. 138 § 2 K.p.a. znajdzie zastosowanie zawsze wtedy, gdy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a dla podjęcia rozstrzygnięcia zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym kompetencje organu odwoławczego. Treść przesłanek określonych w art. 138 § 2 K.p.a. winna tym samym być interpretowana łącznie z przepisem art. 136 K.p.a., określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego, przekraczającego granice wyznaczone przez art. 136 K.p.a. stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (art. 15 K.p.a.).

Podnieść również trzeba, że następstwem wydania decyzji kasacyjnej jest powrót spawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji. Ponowne postępowanie, jakie się toczy przed organem pierwszoinstancyjnym, nie jest ani dalszym ciągiem, ani też przedłużeniem postępowania z odwołania, gdyż po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sprawa wraca do poprzedniego (pierwotnego) stanu i postępowanie przed organem pierwszej instancji toczy się od początku, zatem na nowo zostaje ustalony stan sprawy zarówno faktyczny, jak i prawny.

Dokonując dalszej oceny zaskarżonej decyzji, Sąd miał również na uwadze, że działania organów podejmowane w tej sprawie, były już przedmiotem oceny sądowej, a ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie wyrażone zostały w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia [...] marca 2015 r., sygn. akt II SA/BK [...].

W związku z tym wyjaśnić należy, że na zasadzie art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Określona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Przywołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wynikający z niego obowiązek może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, istotnej zmiany okoliczności faktycznych, podjęcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyroki NSA z dnia: 11 kwietnia 2013 r., I OSK 1790/11, LEX nr 1336324; 25 marca 2014 r., II GSK 55/13, LEX nr 1488128; 16 października 2014 r., II FSK 2506/12, LEX nr 1598312).

W niniejszej sprawie nie zostały przez organ ujawnione takie okoliczności, a przynajmniej nie wynika to ze zgromadzonych dowodów w postępowaniu administracyjnym, które uzasadniałyby odstąpienie od dokonanej wcześniej przez Sąd oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania.

W konsekwencji, dokonując oceny w niniejszej sprawie, Sąd badał legalność zaskarżonej decyzji w zakresie tego, czy organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną kierował się wskazaniami Sądu wyrażonymi w wyroku z dnia [...] marca 2015 r.

Zauważyć należy, że podstawą uchylenia przedmiotowym wyrokiem, poprzednich decyzji organów, było niewyjaśnienie okoliczności dotyczących podmiotu odpowiedzialnego za wydobycie kopalin bez wymaganej koncesji lub z jej przekroczeniem. Jak słusznie wywodzi organ odwoławczy, organ pierwszej instancji prowadząc ponowne postepowanie, wbrew wytycznym zawartym w wyroku, ograniczył się do opisu prowadzonego postępowania i wyliczenia wysokości opłaty. Nie dokonał analizy w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego. Nieprzeprowadzenie przez organ pierwszej instancji postepowania wyjaśniającego w zakresie wskazanym w wyroku Sądu, czyniło zasadnym wydanie decyzji kasacyjnej. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, przekraczałoby bowiem granice wyznaczone przez art. 136 K.p.a. a to z kolei stanowiłoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Konkludując tę część rozważań stwierdzić należy, że co do zasady organ odwoławczy słusznie wydał decyzję kasacyjną. Uzasadnienie tej decyzji zostało jednak skonstruowane w ten sposób, że uzasadnione mogą być obawy strony skarżącej iż postępowanie wyjaśniające w zakresie podmiotu odpowiedzialnego, może być prowadzone przez organ pierwszej instancji w szerszym zakresie niż wynika to z wytycznych zawartych w przedmiotowym wyroku. Wynika z niego, jak słusznie wywodzi się w skardze, że organ odwoławczy nakazał organowi pierwszej instancji równoległe prowadzenie wszystkich dowodów, tj. dowodu z przesłuchania świadków, analizy umowy, analizy decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w L. w kontekście pisma Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego z dnia [...] kwietnia 2014 r., wyników postępowania karnego. Tymczasem z wytycznych Sądu wynika jednoznacznie, że "dalsze czynności organu polegające na: analizie umowy z dnia [...] maja 2013 r. zawartej miedzy skarżącą a W. P., przesłuchaniu W. P., R. A., R. W., K. B. (wnioskowanych przez skarżącą), będą uzależnione od wyniku postępowania, czy też postępowań karnych". Wobec istnienia prawomocnego wyroku w sprawie karnej w której W. P. został uznany winnym prowadzenia wydobycia bez wymaganej koncesji, zbędnym było nakazywanie organowi pierwszej instancji przeprowadzenia pozostałych dowodów. Zdaniem Sądu, uchybienie organu odwoławczego, polegające na błędnym uzasadnieniu decyzji kasacyjnej nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Jak wywiedziono bowiem powyżej w sprawie niniejszej zachodziły podstawy do wydania decyzji kasacyjnej. Decyzja kasacyjna nie rozstrzyga sprawy co do istoty a jej następstwem jest powrót spawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji. Postępowanie to zaś toczy się od początku. Na nowo zostaje ustalony stan sprawy zarówno faktyczny, jak i prawny. Dlatego też kwestia ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji lub z jej przekroczeniem, pozostaje otwarta i powinna być rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z dnia [...] marca 2015 r.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 § 1 P.p.s.a. skargę oddalił, jako niezasadną.