Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 757/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 90d, art. 90f
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miasta z dnia 26 sierpnia 2008 r., nr XXX/422/08 w sprawie ustalenia regulaminu przyznawania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta I. stwierdza nieważność § 4, § 5 ust. 1 pkt 7, § 6 ust. 1, § 8 ust. 2, § 14, § 25 i § 26 zaskarżonej uchwały, II. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Rada Miasta podjęła w dniu 26 sierpnia 2008 r. uchwałę nr XXX/422/08 w sprawie ustalenia regulaminu przyznawania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta. Podstawę prawną uchwały stanowił przepis art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Prokurator Rejonowy, zaskarżając ją w części obejmującej: § 1 pkt 3, § 3, § 4, § 5, § 14, § 19, § 20, § 25 oraz § 26. Skarżący zarzucił:

I. istotne naruszenie przepisów prawa - § 118 w zw. z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz.U. 2016.283) - poprzez powtórzenie w § 1, § 3 i § 14 zapisów ustawy o systemie oświaty, oraz dokonanie ich modyfikacji w § 4, § 5, § 19, § 25 i 26 uchwały,

II. istotne naruszenie prawa materialnego - art. 90 d ust 6 ustawy o systemie oświaty, poprzez przyjęcie w § 5 pkt 7 uchwały, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach stypendium szkolne może być udzielane w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli prezydent uzna, że przyznanie stypendium w innych formach, enumeratywnie określonych w pkt. 1-6 nie jest możliwe lub celowe, podczas gdy przywołane przepisy wskazują, że stypendium szkolne może być udzielone w jednej lub kilku formach jednocześnie,

III. istotne naruszenie prawa materialnego - art. 90 f ust. 4 u.s.o. przez nieuprawnioną subdelegację w § 5 pkt. 7 uchwały kompetencji rady miasta do określania formy przyznawanego świadczenia, na prezydenta,

IV. istotne naruszenie prawa materialnego - art. 90e ust. 1 w zw. z art. 90f pkt 4 u.s.o. poprzez nieuprawnione zdefiniowanie w § 19 uchwały pojęcia "zdarzenie losowe", co prowadzi do zawężenia kręgu uczniów uprawnionych do otrzymania zasiłku szkolnego z tytułu zdarzenia losowego, do uczniów znajdujących się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego określonego w uchwale, podczas gdy art. 90f pkt 4 u.s.o. nie daje gminie uprawnienia do zdefiniowania ustawowego pojęcia "zdarzenia losowego";

V. istotne naruszenie prawa materialnego - art. 90f pkt 1 oraz art. 90 d ust. 1 u.s.o., oraz art. 90f ust 4 poprzez nie określenie w sposób pełny zasad określania wysokości stypendium szkolnego, lecz pozostawienie w § 6 ust. 1 uchwały - określenia jego wysokości do kompetencji prezydenta miasta, przy uwzględnieniu jedynie kryterium dochodu na osobę w rodzinie, co doprowadziło do przekroczenia delegacji ustawowej gminy i wprowadzenia tej przesłanki, jako jedynego kryterium różnicowania wysokości przyznanego stypendium, a tym samym zawężenia kręgu osób uprawnionych, oraz poprzez nieuprawnioną subdelegacje w § 6 ust. 1 uchwały, kompetencji rady miasta do ustanowienia zasad udzielania stypendiów szkolnych na prezydenta, w zakresie dotyczącym ich wysokości,

VI. istotne naruszenie prawa materialnego - art. 90d ust. 10 i 11 ustawy o systemie oświaty, poprzez uzależnienie w § 6 ust. 1 uchwały wysokości stypendium szkolnego od wysokości dotacji celowej otrzymanej przez Miasto z budżetu państwa, podczas gdy wskazany przepis w żaden sposób nie uzależnia wypłaty stypendium od wysokości przyznanej gminie dotacji celowej, czy faktu jej przyznania,

VII. istotne naruszenie prawa materialnego - art. 90n ust. 7 u.s.o., poprzez nieuprawnione zdefiniowanie w § 8 ust. 2 uchwały katalogu zdarzeń od zaistnienia których uzależniona jest możliwość złożenia wniosku o stypendium szkolne po upływie terminu, co prowadzi do zawężenia kręgu uczniów uprawnionych do złożenia wniosku w tym trybie jedynie do uczniów znajdujących się przejściowo w sytuacji wskazanej w tym paragrafie, podczas gdy art. 90n pkt 7 u.s.o. nie definiuje pojęcia

"w uzasadnionych przypadkach" i nie nadaje gminie uprawnienia do jego zdefiniowania;

VIII. istotne naruszenie prawa materialnego – art. 90e ust. 1 w zw. z art. 90f pkt 4 u.s.o., poprzez nieuprawnione wprowadzenie w § 25 uchwały pojęcia "zasiłku losowego", przy jednoczesnym braku jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia

i zastąpienia tym pojęciem pojęcia zasiłku szkolnego,

IX. istotne naruszenie prawa materialnego – art. 90e ust. 3 u.s.o. poprzez przekazanie w § 26 uchwały określenia wysokości zasiłku szkolnego do kompetencji prezydenta i uzależnienie tej wysokości od wysokości dotacji celowej otrzymanej przez miasto, podczas gdy przepis ustawy wysokość zasiłku szkolnego uzależnia jedynie od zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały we wskazanej części.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Zawarty w niej regulamin jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego, nie może on wykraczać poza wymagania określone przepisami powszechnie obowiązującego prawa, ani stanowić norm sprzecznych z ustawą (art. 7 Konstytucji RP). Przepis prawa miejscowego musi być sformułowany w sposób precyzyjny i czytelny, tak by wynikało z niego kto, w jakich okolicznościach i jak powinien się zachować, żeby osiągnąć skutek wynikający z tego przepisu. Adresat aktu nie może być zaskakiwany treścią niepełnych przepisów. Skarżący podniósł, że konstytucyjne granice kompetencji prawotwórczej organów samorządu terytorialnego wyznaczają - po pierwsze, ustawowe upoważnienie do stanowienia prawa miejscowego - po drugie, wyznaczone ustawowo granice upoważnienia do stanowienia aktu prawa miejscowego. Akt prawa miejscowego, aby wypełniać konstytucyjne standardy, musi zatem spełniać dwie przesłanki - mieć ustawową podstawę i mieścić się w ustawowo określonych granicach uprawnienia.

Zdaniem Prokuratora rada miasta winna określić w sposób normatywny taki sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego oraz tryb i sposób jego udzielania, który pozwoli organowi stosującemu przepisy uchwały ustalać w oparciu o jej postanowienia konkretną wysokość stypendium w indywidualnych sprawach w zależności od sytuacji materialnej ucznia i jego rodziny oraz innych okoliczności wskazanych w art. 90d ust. 1 u.s.o., bez niedopuszczalnego i niezgodnego z prawem luzu decyzyjnego. Jest to jej wyłączna kompetencja i nie może być cedowana na inny podmiot.

W ocenie skarżącego, w zaskarżonej uchwale Rada Miasta nie zrealizowała w sposób prawidłowy delegacji ustawowej zawartej w art. 90f pkt 1 u.s.o. Doszło do naruszenia przepisów prawa - § 118 w zw. z § 143 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez powtórzenie w § 1, § 3 i § 14 zapisów ustawy o systemie oświaty - dublując zapisy dotyczące celu wydania regulaminu - § 1 jest powtórzeniem zapisów art. 90f u.s.o., natomiast § 3 jest powtórzeniem art. 90 c ust. 2 ustawy. Ponadto, zdaniem skarżącego, w uchwale dokonano nieuprawnionych modyfikacji zapisów ustawowych oraz w sposób nieuprawniony scedowano część kompetencji rady miasta na prezydenta.

W § 8 ust. 2 uchwały rada, w sposób nieuprawniony zdefiniowała katalog zdarzeń, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość złożenia wniosku

o stypendium szkolne po upływie ustawowo zakreślonego terminu, co prowadzi do zawężenia kręgu uczniów uprawnionych do złożenia wniosku w tym trybie jedynie do uczniów znajdujących się przejściowo w sytuacji wskazanej w tym paragrafie, podczas gdy art. 90n pkt 7 u.s.o. nie definiuje pojęcia "w uzasadnionych przypadkach" i nie nadaje gminie uprawnienia do jego zdefiniowania.

Ponadto w § 19 uchwały zdefiniowano pojęcie "zdarzenie losowego", co – zdaniem Prokuratora – prowadzi do zawężenia kręgu uczniów uprawnionych do otrzymania zasiłku szkolnego z tytułu zdarzenia losowego do uczniów znajdujących się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego określonego w uchwale, podczas gdy art. 90f pkt 4 u.s.o. nie daje gminie uprawnienia do zdefiniowania ustawowego pojęcia "zdarzenia losowego".

Błędnie sformułowano również treść § 6 ust. 1 uchwały nie precyzując w kompletny sposób zasad określania wysokości stypendium szkolnego, lecz pozostawiając określenie jego wysokości do kompetencji prezydenta miasta, przy uwzględnieniu jedynie kryterium wysokości dochodu na osobę w rodzinie. Przepis § 6 uchwały zawiera w konsekwencji szereg wad, naruszając art. 90f pkt 1 oraz art. 90 d ust. 1 u.s.o., art. 90 f ust. 4 u.s.o., oraz art. 90d ust. 10 i 11 ustawy o systemie oświaty.Błędy te przejawiają się w uzależnieniu wysokości stypendium szkolnego od wysokości dotacji celowej otrzymanej przez Miasto z budżetu państwa, podczas gdy wskazany przepis - art. 90d ust. 10 i 11 u.s.o. w żaden sposób nie uzależnia wypłaty stypendium od wysokości przyznanej gminie dotacji celowej, czy nawet faktu jej przyznania. Ponadto nie określano w sposób pełny zasad określania wysokości stypendium szkolnego, lecz scedowano w § 6 ust. 1 uchwały - określenia jego wysokości do kompetencji prezydenta miasta, przy uwzględnieniu jedynie kryterium dochodu na osobę w rodzinie. Zapis taki prowadzi do przekroczenia delegacji ustawowej, a ponadto skutkuje wprowadzenie przesłanki dochodów, jako jedynego kryterium różnicowania wysokości przyznanego stypendium, a tym samym zawężenia kręgu osób uprawnionych. W ocenie skarżącego, regulacje zawarte w § 6 zaskarżonej uchwały prowadzą do wprowadzenia automatyzmu, polegającego na ustaleniu wysokości należnego stypendium z pominięciem pozostałych okoliczności, które zgodnie z ustawą powinny mieć wpływ na ustalenie wysokości stypendium.

Prokurator wskazał ponadto, że zarówno ustawa o systemie oświaty jak

i przedmiotowa uchwała, która została wydana na jej podstawie, dla określenia świadczenia związanego ze zdarzeniami losowymi używa określenia "zasiłek szkolny". Tymczasem w § 25 uchwały wprowadzono pojęcie "zasiłku losowego". Z kontekstu zapisów uchwały wynika, że pojęciem tym zastąpiono pojęcie zasiłku szkolnego, jednocześnie nie definiując go jednoznacznie. Stanowi to naruszenie m.in przepisów art. 90e ust. 1 w zw. z art. 90f pkt 4 u.s.o, które definiują pojęcie zasiłku szkolnego.

Skarżący zarzucił, że § 26 uchwały narusza przepisy ustawy - art. 90e ust. 3 u.s.o. poprzez przekazanie określenia wysokości zasiłku szkolnego do kompetencji prezydenta i uzależnienie tej wysokości od wysokości dotacji celowej otrzymanej przez miasto, podczas gdy przepis ustawy wysokość zasiłku szkolnego uzależnia jedynie od zapisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o częściowe uwzględnienie skargi, tj. w zakresie stwierdzenia nieważności § 4, § 5, § 14, § 20, § 25 i § 26 uchwały i częściowe oddalenie skargi w zakresie stwierdzenia nieważności § 1 pkt, § 3 i § 19 uchwały.

Organ wskazał, że zaskarżona uchwała pozytywnie przeszła weryfikację organu nadzorczego. Nadto wskazane przez Prokuratora zapisy § 1 pkt 3 i § 3 uchwały wprawdzie powtarzają zapisy ustawy o systemie światy, ale nie są to uchybienia, które winny skutkować stwierdzenie ich nieważności.

Organ podniósł też, że w treści § 19 zaskarżonej uchwały nie zdefiniowano pojęcia "zdarzenia losowego", ale poprzez użycie określenia "w szczególności" wymieniono przykłady zdarzeń losowych, uznając je za katalog otwarty. Samo przykładowe ich wyliczenie nie formułuje definicji i jest dopuszczalne w myśl § 153 Zasad techniki legislacyjnej. Poprzez użycie określenia "w szczególności" nie nastąpiło zawężenie katalogu sytuacji mieszczących się w zakresie szeroko pojętego "zdarzenia losowego", ograniczającego w konsekwencji możliwość przyznania pomocy socjalnej niektórym uczniom.

W dniu 14 listopada 2018 r. do Sądu wpłynęło pismo Prokuratora Okręgowego, w którym wniesiono o stwierdzenie zaskarżonej uchwały w całości. Prokurator Okręgowy podniósł, że realizując upoważnienie z art. 90f ustawy Rada Miasta winna określić mechanizm ustalania wysokości stypendium szkolnego, który pozwoli organowi stosującemu przepisy uchwały ustalać, w oparciu o jej postanowienia, konkretną wysokość stypendium w indywidualnych sprawach

w zależności od sytuacji materialnej ucznia i jego rodziny oraz innych okoliczności wskazanych w art. 90a ust. 1 ustawy. Scedowanie uprawnienia Rady do określenia tego mechanizmu na Prezydenta w § 6 uchwały narusza zasadę podziału kompetencji między organami, co uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały w całości. Po wyeliminowaniu zapisów § 6 uchwały nie zostałby zrealizowany w jakimkolwiek zakresie, wynikający z tego przepisu obowiązek określenia sposobu ustalania wysokości stypendium.

Rada Miasta nie zrealizowała w sposób prawidłowy delegacji ustawowej zawartej w art. 90f pkt 1 powołanej ustawy, gdyż nie ustaliła sposobu ustalania wysokości stypendium szkolnego. W przypadku uchwał dotyczących regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów, rady gmin/miast nie powinny uzależniać jej wysokości od wysokości dotacji celowej, gdyż jest to działanie nie mające podstawy w przepisach ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.) poddaje tak określonej kontroli administracji publicznej także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Zakresu tej kontroli nie wyznaczają zarzuty, wnioski czy podstawa prawna skargi, ale sprawa administracyjna w której akt został wydany (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie pozostawała uchwała Rady Miasta z dnia 26 sierpnia 2008r. w sprawie ustalenia regulaminu przyznawania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta, podjęta na podstawie art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2198 z późn. zm., dalej jako u.s.o.).

Badając legalność zaskarżonej uchwały należy mieć na uwadze, że wydanie aktu prawa miejscowego, jakim jest uchwała w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym, musi odbywać się z poszanowaniem zasady legalizmu, wyrażonej w art. 7 Konstytucji. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa, delegacja ustawowa powinna być odczytywana ściśle. Należy pamiętać, że cechą aktów prawa miejscowego jest to, że w hierarchii źródeł prawa zajmują one pozycję zależną. To normy wyższego rzędu określają przesłanki ich tworzenia, ich przedmiot, zakres i sposób regulacji prawnej. Akty prawa miejscowego są zatem uwarunkowane normami zawartymi w aktach prawnych wyższego rzędu. Uchwalając regulamin udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy w zakresie przedmiotowym przewidzianym w przepisie art. 90f u.s.o. rada gminy nie może wykraczać poza wymagania określone przepisami powszechnie obowiązującego prawa ani też ustanawiać norm sprzecznych z ustawą.

Wskazać przyjdzie, że wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Należy zatem odwołać się do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Jednak i ten przepis nie definiuje obu rodzajów naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102).

W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639).

Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 90f u.s.o. rada gminy uchwala regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy, kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, w którym określa w szczególności: 1) sposób ustalenia wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz inne okoliczności w art. 90d ust. 1; 2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy; 3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego; 4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.

Przez użyte w art. 90f u.s.o. pojęcie "tryb i sposób udzielania" stypendium i zasiłku szkolnego należy rozumieć określenie pewnych wymogów i koniecznych czynności, jakie należy wykazać i podjąć w celu uzyskania prawa do świadczenia pomocowego oraz jego realizacji. W odniesieniu do "trybu" chodzi o konkretne działania dokonywane w toku danego postępowania, przepisy procedury, określony wariant jej realizacji, zaś "sposób" to metoda czy forma tego działania. Innymi słowy rada gminy uprawniona jest do określenia sposobu procedowania i formy działania w toku postępowania związanego z przyznaniem tych świadczeń (por. wyrok NSA z 6 maja 2014 r., I OSK 338/14).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w skarżonej uchwale Rada nie zrealizowała w sposób prawidłowy delegacji ustawowej zawartej w art. 90f pkt 1 powołanej ustawy, gdyż nie ustaliła sposobu ustalania wysokości stypendium szkolnego, lecz w § 6 scedowała ten obowiązek na Prezydenta Miasta, nadto wysokość tej formy pomocy uzależniła od przesłanki pozaustawowej, czyli od wysokości dotacji celowej. Wskazać przyjdzie, że w art. 90d ust. 1 i ust. 9 ustawa określa przesłanki jakimi należy się kierować przyznając zasiłek szkolny, są to: trudna sytuacja materialna, wynikająca z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. W art. 90d ust. 9 ustawodawca określił minimalną i maksymalną wysokość zasiłku szkolnego.

Zależność wysokości udzielanej pomocy materialnej od środków budżetowych wynika bezpośrednio z art. 90b ust. 1 u.s.o., który stanowi, że uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa lub budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Wbrew treści przepisu art. 90 d ust. 6 podjęta została regulacja zawarta w § 5 pkt 7 uchwały, gdzie Rada Miasta upoważniła Prezydenta Miasta do przyznania świadczenia w formie pieniężnej, pomimo że wskazany przepis przewiduje możliwość przyznania świadczenia w kilku formach jednocześnie.

Z naruszeniem przepisu art. 90n ust. 7 u.s.o. podjęty został przepis § 8 ust. 2 uchwały, w którym Rada określiła przypadki uzasadniające złożenie wniosku o przyznanie pomocy po terminie, podczas gdy wskazany przepis stanowi ogólnie, że w uzasadnionych przypadkach, wniosek o przyznanie stypendium szkolnego może być złożony po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6. Omawiany przepis uchwały może ograniczać prawa potencjalnych beneficjentów świadczeń, albowiem bezpodstawnie zawęża przypadki uzasadniające złożenie wniosku po terminie.

Nie znajduje oparcia w treści ustawy o systemie oświaty przepis § 25 uchwały, który przewiduje możliwość przyznania zasiłku losowego. Jak słusznie podnosi skarżący ustawa nie przewiduje takiej formy pomocy. Zgodnie z art. 90c ust. 2 u.s.o. świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym są: 1) stypendium szkolne; 2) zasiłek szkolny.

Z naruszeniem przepisu art. 90f u.s.o. podjęty został przepis § 26, w którym Rada upoważniła Prezydenta Miasta do określenia wysokości zasiłku szkolnego. Przypomnieć należy, że wyłączne uprawnienia do określenia mechanizmu ustalania wysokości pomocy pieniężnej ma organ stanowiący gminy, tym samym treść inkryminowanego przepisu narusza ustawowo określone kompetencje poszczególnych organów gminy.

Skoro przepisy uchwały zawierającej Regulamin pozostają w oczywistej sprzeczności z delegacją ustawową zawartą w art. 90f u.s.o. stwierdzone uchybienia stanowiące niewątpliwie istotne naruszenie prawa, uzasadniały stwierdzenie nieważności uchwały w części.

W § 19 uchwały Rada odniosła się do sytuacji uzasadniających przyznanie zasiłku szkolnego, wymieniając przykładowe zdarzenia, które w jej ocenie należy kwalifikować jako zdarzenia o charakterze losowym. Wskazać przyjdzie, że orzecznictwo prezentuje jednomyślne stanowisko, zgodnie z którym w u.s.o. wyraźnie uzależniono uprawnienie do zasiłku szkolnego od każdej sytuacji mieszczącej się w zakresie pojęcia "zdarzenie losowe". Stąd gmina nie może definiować tego pojęcia ani określać katalogu zamkniętego tych zdarzeń, jak też nie może kształtować trybu i sposobu udzielania zasiłku w sposób, który by ograniczał możliwość pozyskania pomocy przez jakiegokolwiek ucznia dotkniętego zdarzeniem losowym w znaczeniu ustawowym. Wbrew jednak twierdzeniom skargi, omawiany przepis uchwały nie zawiera zamkniętego katalogu zdarzeń, które uchwała nakazuje definiować jako zdarzenia losowe uprawniające do ubiegania się o zasiłek szkolny. Z brzmienia w.w. przepisu wyraźnie wynika, że określa on jedynie przykładowe zdarzenia, które uzasadniają przyznanie tej formy pomocy, nie jest to zatem katalog zamknięty, co oznacza z kolei że również inne zdarzenia o charakterze nagłym, nieprzewidzialnym, skutkujące pogorszeniem sytuacji życiowej i materialnej mogą uzasadniać przyznanie danego świadczenia. Z powyższych względów skarga w tym zakresie została oddalona.

W ocenie Sądu sytuacja w której przepis uchwały stanowi wierne powtórzenie przepisu ustawowego nie musi być zawsze kwalifikowana jako istotne naruszenie prawa, pociągająca sankcję nieważności. Należy mieć na uwadze, że omawiany zabieg legislacyjny może mieć walor informacyjny, wpływając w ten sposób na świadomość prawną potencjalnych beneficjentów świadczeń. Może mieć to pozytywne znaczenie szczególnie w sytuacjach, gdy przepisy uchwały kierowane są do osób znajdujących się w trudnej sytuacji faktycznej bądź prawnej. W ten sposób przepis rangi ustawy ma możliwość dotarcia do szerszego kręgu odbiorcy. Istotne jest natomiast, aby treść przepisu uchwały nie modyfikowała w żaden sposób przepisu aktu wyższego rzędu, czyli ustawy, lecz stanowiła jego wierne powtórzenie. Prezentując powyższe stanowisko Sąd w badanej sprawie uznał, że z istotnym naruszeniem prawa został podjęty przepis § 14 uchwały, którego treść stanowi kompilację przepisów art. 90o ust. 1 – 3 u.s.o. Również z istotnym naruszeniem prawa podjęte zostały przepisy § 4 i § 5 ust. 1 pkt 7, które stanowią modyfikację przepisów odpowiednio – 90d ust. 1 i art. 90d ust. 2 i ust. 4 u.s.o.

Z przedstawionych wyżej powodów Sąd nie przychylił się do stanowiska skarżącego w zakresie wniosku o stwierdzenie nieważności przepisów § 1 i § 3 uchwały, które stanowią dokładne powtórzenie art. 90f oraz art. 90c ust. 2 u.s.o.

W ocenie Sądu pomimo eliminacji w.w. przepisów, uchwała może nadal funkcjonować w obrocie prawnym, dlatego skarga została w części oddalona. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie wzięto pod uwagę szczególny charakter uchwały, której przepisy skierowane są do uczniów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, nadto analiza przepisów uchwały dowodzi, że uchwała nadal reguluje istotne zagadnienia, o których mowa w ustawie o systemie oświaty.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność § 4, § 5 ust. 1 pkt 7, § 6 ust. 1, § 8 ust. 2, § 14, § 25 i § 26 zaskarżonej uchwały. W pozostałym zakresie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona