Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2261/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 78 ust. 2 pkt 1 art. 140mb pkt 2 art. 140n ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 110
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 7 art. 77 par. 1 art. 107 par. 3 art. 189a par. 2 art. 189f
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Artur Kuś (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "organ II instancji") z [...] października 2020 r. znak [...], wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu w ustawowym terminie w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

2. Pismem z 6 sierpnia 2020 r. Starosta [...] (dalej: "organ I instancji", "starosta") zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, na podstawie art. 140mb pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz. 110, dalej: "p.r.d.") w przedmiocie naruszenia obowiązku nie zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego nabycia. Zawiadomienie dotyczyło pojazdu marki [...] nr [...], nr rejestracyjny [...].

Pismem z 11 sierpnia 2020 r. skarżąca poinformowała organ I instancji, że brak zawiadomienia o nabyciu przedmiotowego pojazdu był spowodowany błędem i przeoczeniem, a w tym samym dniu dokonano wymaganego zawiadomienia.

3. Decyzją z [...] sierpnia 2020 r., znak [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a."), art. 140mb pkt 2 p.r.d. oraz art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., Starosta nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 400 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia jego nabycia, tj. uchybienia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania uzyskał fakturę sprzedaży, z której wynika, że skarżąca nabyła przedmiotowy pojazd 10 stycznia 2020 r. W oparciu o brzmienie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., miała obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, jednak w wymaganym terminie tego nie uczyniła.

Po przywołaniu art. 140mb pkt 2 p.r.d. oraz art. 140n ust. 4 p.r.d. Starosta stwierdził, że skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku w ustawowym terminie, w związku z czym 6 sierpnia 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjnego w przedmiocie ww. naruszenia.

Organ I instancji wskazał, że w związku z pandemią ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568) zostały zawieszone terminy rozpoczętych postępowań, które zostały przywrócone ustawą z dnia 14 maja 2020 r. poz. 875. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875).

Starosta podkreślił, że określając wysokość kary, zbadał przesłanki, o których mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d., tj. zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W wyniku analizy zakresu, w jakim skarżąca dopuściła się przedmiotowego naruszenia organ, I instancji stwierdził, że skarżąca będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego przez okres 121 dni pozostawała w stanie niezgodności z przepisami, polegającymi na obowiązku zawiadomienia w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu pojazdu. Badając powtarzalność naruszenia Starosta stwierdził, że jest to kolejne naruszenie tego typu, którego strona dopuściła się w badanym okresie. Organ I instancji ustalił również, że skarżąca nie uzyskała żadnych korzyści finansowych z tytułu naruszenia. Wobec powyższego, w ocenie Starosty, zasadnym było nałożenie na skarżącą kary w przedmiocie stwierdzonego naruszenia w wysokości 400 zł.

4. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, organ II instancji decyzją z [...] października 2020 r., na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.) i art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713), utrzymał w mocy decyzję Starosty z 19 sierpnia 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy, organ II instancji przytoczył art. 78 ust. 1, 1a i 2 p.r.d., a także art. 140mb oraz art. 140n p.r.d.

Następnie SKO odniosło się do zarzutów odwołania wskazując, że przedmiotowy pojazd skarżąca nabyła 10 stycznia 2020 r. Najpóźniej więc do dnia 9 lutego 2020 r. powinna zawiadomić starostę o nabyciu. Organ II instancji stwierdził, że ustawodawca zdecydował się na przyjęcie rozwiązania polegającego na tym, iż na podmiot, który przekroczy 30-dniowy termin na zawiadomienie właściwego organu o nabyciu pojazdu, może być nałożona kara pieniężna w przedziale 200-1000 zł. W ocenie SKO art. 145mb p.r.d. ma charakter dyscyplinujący, a ustawodawcy chodziło o to, aby nie dochodziło do sytuacji, kiedy to nabywcy samochodów niejednokrotnie dokonywali rejestracji ze znacznym przekroczeniem 30-dniowego terminu. Przy czym, ustawodawca nie przewidział, aby istniała możliwość zwolnienia z tej kary.

Organ II instancji podkreślił, że skarżąca sama w piśmie z 11 sierpnia 2020 r. wskazała, że brak zawiadomienia był spowodowany błędem i przeoczeniem. Okoliczności te jednak, w ocenie SKO, nie mogły doprowadzić do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Obojętny dla kary jest również fakt, że pojazd został zakupiony w celu jego demontażu i wyrejestrowaniu, bowiem po nabyciu pojazdu musi być dokonane zawiadomienie właściwego organu.

5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji SKO z [...] października 2020 r. zarzucono naruszenie:

a) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niepełnym i niewyczerpująco zabranym materiale dowodowym, a przez to wadliwe uzasadnienie decyzji,

- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do władzy publicznej i z naruszeniem zasady proporcjonalności,

- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść skarżącej,

b) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż w przypadku nabycia niekompletnego pojazdu przez skarżącą w celu demontażu przedmiotowego pojazdu i wyrejestrowanie go aktualizuje się przesłanka zgłoszenia nabycia pojazdu w nieprzekraczalnym terminie 30 dni pomimo, iż zgodnie z celem ustawodawcy wprowadzenia ww. obowiązku i sankcji w postaci kary pieniężnej ma za zadanie poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjności danych gromadzony w centralnej ewidencji pojazdów, a zadanie to spełniają czynności strony związane z dokonaniem wyrejestrowania pojazdu,

- art. 140mb pkt 2 p.r.d. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy strona zgłosiła fakt zakupu pojazdu ujętego w treści zaskarżonej decyzji poprzez złożenie dokumentu zakupu pojazdu tj. faktury VAT w terminie 30 dni od daty zakupu pojazdu Staroście (w dniu 20 stycznia 2020 r.) oraz złożyła wniosek o dokonanie wyrejestrowania pojazdu również w ww. terminie,

- art. 140n ust. 4 p.r.d. poprzez jego pominięcie i niezastosowanie skutkujące brakiem oceny przesłanek wpływających na wysokość zastosowanej przez organ I instancji kary pieniężnej a w konsekwencji na dowolny a nie uznaniowy charakter decyzji.

6. Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie zawarte w niej zarzuty są uzasadnione.

1. Istota sprawy sprowadza się do oceny zasadności decyzji organów w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej (400 zł) za naruszenie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu w ustawowym terminie.

Z okoliczności sprawy wynikają następujące fakty, mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia:

- pismem z 6 sierpnia 2020 r. starosta zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego (na podstawie art. 140mb pkt 2 p.r.d.) w przedmiocie naruszenia obowiązku nie zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP w terminie 30 dni od dnia jego nabycia;

- skarżąca nabyła przedmiotowy pojazd 10 stycznia 2020 r. (do 9 lutego 2020 r. powinna zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu);

- pojazd został zakupiony w celu jego demontażu i wyrejestrowaniu; strona przesłała dokumentu zakupu pojazdu (fakturę VAT) do innego starosty - Starosty [...][...] stycznia 2020 r. oraz złożyła wniosek o dokonanie wyrejestrowania pojazdu;

- w ocenie organów, skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku w ustawowym terminie (przez 121 dni pozostawała w stanie niezgodności z przepisami ustawy p.r.d.);

- 6 sierpnia 2020 r. wszczęto postępowanie administracyjnego;

- pismem z 11 sierpnia 2020 r. skarżąca poinformowała organ, że brak zawiadomienia o nabyciu przedmiotowego pojazdu był spowodowany błędem i przeoczeniem; w tym samym dniu dokonano wymaganego zawiadomienia;

- decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Starosta [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 400 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia jego nabycia, tj. uchybienia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.;

- Starosta [...] podkreślił, że określając wysokość kary, zbadał przesłanki, o których mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d.; przypomnieć należy, że kara administracyjna została ustalona w ustawie p.r.d. w "widełkach" – od 200 zł do 1000 zł a organ orzekł o karze w wysokości 400 zł, czyli w dolnych jej granicach; jeżeli organ wymierzy administracyjną karę pieniężną w kwocie nie mniejszej i nie większej niż to przewidują stosowne przepisy, a jednocześnie uzasadni wysokość tej kary przez odniesienie do określonych okoliczności sprawy - to brak jest podstaw do kwestionowania tego rodzaju oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 20 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3252/17);

- po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, organ II instancji decyzją z [...] października 2020 r. utrzymał w mocy decyzję starosty z [...] sierpnia 2020 r. a skargę do WSA w Warszawie złożył skarżący.

2. W pierwszej kolejności wskazać należy na przepisy prawne mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Materialnoprawną podstawę podjętego przez organy rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy p.r.d.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 p.r.d. ma jedynie charakter porządkowy i nie ma wpływu na skuteczność zawartej umowy przenoszącej prawo własności pojazdu (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 maja 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 228/20).

Ponadto na mocy art. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1579) wprowadzono zmianę do ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez ustanowienie kary za niewykonanie obowiązku poinformowania starosty o zbyciu pojazdu. W świetle art. 140mb pkt 2 p.r.d., kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Z ustawy p.r.d. wynika, że brzmienie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w zw. z art. 140 mb pkt 2 p.r.d. w sposób jednoznaczny, poprzez sformułowanie "wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1" stanowi, że karze pieniężnej (art. 140 mb pkt 2 p.r.d.) podlega zachowanie polegające nie tylko na samym braku zgłoszenia o zbyciu (nabyciu) pojazdu, ale także polegające na dokonaniu zgłoszenia, z uchybieniem 30-dniowego terminu.

3. Zdaniem Sadu, w pierwszej kolejności należy ocenić, czy w niniejszej sprawie organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne.

W ocenie Sądu, zasadny jest zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Zasadny jest zatem zrzut związany z brakiem wyjaśnienia w niniejszej sprawie wszelkich okoliczności faktycznych sprawy. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym, albowiem zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a. – por. wyrok NSA z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1319/20). Braki postępowania dowodowego związane z niewyjaśnieniem określonych okoliczności, jak również ocena nieuwzględniająca całokształtu materiału dowodowego, zawsze prowadzą do naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wymaga on m.in., aby w uzasadnieniu omówić nie tylko dowody, w oparciu o które zostały poczynione ustalenia, lecz także te dowody, którym organ odmówił wiarygodności (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3323/19). Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 15 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1589/17).

W ocenie Sądu, organy w sposób niewystarczający (starosta w decyzji ani jednym zdaniem zaś SKO jednym zdaniem) nie odniosły się do następujących okoliczności faktycznych podnoszonych przez Skarżącego:

- skarżąca dokonała unieważnienia dowodu rejestracyjnego oraz kartę pojazdu i dwóch sztuk tablic rejestracyjnych;

- zaświadczenie wraz z wnioskiem o wyrejestrowanie pojazdu zostało skierowane wraz z fakturą VAT nr [...] do Starosty [...] w dniu [...] stycznia 2020 r.;

- w ocenie skarżącej, zachowała ona termin 30 dni na ewentualne zgłoszenie nabycia pojazdu, z tym że uczyniła to niezgodnie z właściwością miejscową organu określoną w przepisach p.r.d. (do Starosty [...] zamiast do Starosty [...]);

- w dniu 4 marca 2020 r. Starosta [...] wydał decyzję znak [...] i dokonał na podstawie art. 79 p.r.d. wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu (czyli pojazd faktycznie został wycofany z obrotu).

Wskazane okoliczności nie zostały w żaden sposób rozważone i analizowane przez organy. Zostały wręcz całkowicie pominięte przy rozpoznaniu sprawy skarżącej. Organy w żaden sposób nie odniosły się również do tego, czy przepisy ustawy p.r.d. znajdują zastosowanie (czy też nie) w realiach działalności stacji demontażu pojazdu. W obu decyzjach praktycznie ograniczono się do przytoczenia brzmienia przepisów prawa mających, zdaniem organu, zastosowanie. Uzasadnienia obu decyzji jedynie w sposób "szczątkowy" odnoszą się do wybranych elementów stanu faktycznego. Sąd nie może akceptować tego typu decyzji administracyjnych. Właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej, jest jej integralną częścią i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Motywy decyzji powinny więc odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1668/17). Takiej oceny w zaskarżonych decyzjach zabrakło.

Organy nie odniosły się również w żaden sposób do tego, jakie znaczenie dla sprawy miała przesłana Staroście [...] wspomniana faktura VAT (wraz z dokumentami dotyczącymi wyrejestrowania pojazdu). Czy zasadnie twierdzi skarżący, że owo "zawiadomienie" powinno mieć w niniejszej sprawie skutek prawny, gdyż organy powinny (w sytuacji skierowania zawiadomienia do organu niewłaściwego) przekazać je według odpowiedniej właściwości miejscowej a wtedy obowiązek zgłoszenia (tj. termin wskazany w ustawie p.r.d.) byłby zachowany.

Takiej oceny nie może dokonać Sąd orzekający w niniejszej sprawie bowiem byłoby to rozstrzyganie po raz pierwszy kwestii istotnej dla sprawy w postępowaniu sądowym a nie w postępowaniu przed organem administracyjnym.

4. W ocenie Sądu, istotną kwestią w niniejszej sprawie jest również odpowiedź na pytanie, czy istniały podstawy do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wynikające z art. 189f k.p.a. Zaskarżone decyzje takiej oceny nie zawierają.

Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 140n ust. 6 p.r.d. do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m – 140 mb p.r.d., w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Tymczasem z uzasadnień decyzji starosty i decyzji SKO nie wynika, by w ogóle organy te rozważały istnienie podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

W ocenie Sądu, niezasadny jest pogląd, że w ustawie p.r.d. ustawodawca wyczerpująco unormował kwestię odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, zatem wobec treści art. 189a § 2 k.p.a. (przepis ten wprowadza swoistą regułę kolizyjną, w myśl której, przepisu działu IVa k.p.a. odnośnie do zagadnień wymienionych w § 2 art. 189a k.p.a. nie stosuje w zakresie w jakim kwestie te regulują przepisy odrębne), zastosowania nie znajdują przepisy k.p.a.

Wskazać trzeba, że ani przepisy ustawy p.r.d., ani też przepisy działu III Ordynacji podatkowej, nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar. Przepisy tej ustawy (art. 140n ust. 4 p.r.d.) regulują przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie np. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 k.p.a. in fine daje podstawy do wyrażenia poglądu co do powinności stosowania normy z art. 189f k.p.a. na tle spraw związanych z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów p.r.d.

Przy uwzględnieniu zatem "odpowiedniego" stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, jak również przy zastrzeżeniu, że przepisy tej ustawy nie określają np. warunków odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (co oczywiste), w sprawie należało m.in. przyjąć, że stosowanie na gruncie p.r.d. przepisu art. 189f k.p.a. jest nie tylko wymagane, ale i zgodne z intencją ustawodawcy, którego zamysłem było ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych w systemie prawa, za wyjątkiem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych. Skoro, jak wspomniano wyżej przepisy odrębne (p.r d. i O.p. poprzez odpowiednie stosowanie w rozumieniu art. 140n ust. 6 p.r.d.) nie regulują kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, w sprawie należało zastosować art. 189f k.p.a. (por. przykładowo wyroki WSA w Warszawie z 23 lutego 2021 r.: sygn. akt. VII SA/Wa 1974/20 i sygn. akt VII SA/Wa 1975/20). Tymczasem organy w niniejszej sprawie przepisów tych nie zastosowały.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie analizy wymaga zatem to, czy istnieją podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynikające z art. 189f k.p.a. Wspomniany przepis stanowi, że:

"§ 1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. § 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. § 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia".

Powołany przepis w § 1 pkt 1 wymaga zatem dla odstąpienia od nałożenia kary wystąpienia dwóch przesłanek: znikomej wagi naruszenia oraz zaprzestania naruszenia prawa. Przy tym ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorząd Terytorialny 2018, nr 6. s. 23-32.). Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 1 k.k. przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. (por. A. Wróbel, Art. 189(f), w: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego. System Informacji Prawnej LEX, 2019). Jeszcze inny pogląd (por. A. Cebera i J. G. Firlus, Art. 189(f). W: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019) nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa:

– wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;

– wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;

– wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma.

W dwóch ostatnich publikacjach wskazuje się jednak również, że z uwagi na zawarty w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wymóg zaprzestania naruszania prawa, przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania osoby polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu. Z tym ostatnim poglądem Sąd się jednak nie zgadza, bowiem z treści art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a. takiego ograniczenia wyczytać nie można. Gdyby bowiem przyjąć powyższe stanowisko za prawidłowe, prowadziłoby to do sytuacji, że osoby naruszające przepisy prawa przez dłuższy okres i w sposób ciągły, byłyby w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do podmiotów, których działanie polegało na jednorazowym naruszeniu prawa.

Z akt sprawy przedłożonych wraz ze skargą Sądowi wynika również, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie hurtowego i detalicznego handlu pojazdami samochodowymi, zatem jako podmiot profesjonalnie zajmujący się obrotem tymi pojazdami powinna wiedzieć o obowiązkach spoczywających na nabywcy (zbywcy) pojazdu, jak i o konsekwencjach niedopełnienia w przewidzianym terminie ustawowego obowiązku zawiadomienia Starosty.

Tym niemniej w rozpoznawanej sprawie organy nie oceniły w kontekście art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., ani wagi naruszenia przez skarżącą prawa (w zakresie zagrożenia legalnego obrotu pojazdami w Polsce), ani tego, że ostatecznie strona z własnej woli wykonała obowiązek zawiadomienia o nabyciu pojazdu (tyle, że z uchybieniem terminu), przez co zaprzestała naruszania prawa. Nie rozważono również konsekwencji prawnych przesłania faktury VAT do innego starosty,.

Pominięcie zatem regulacji art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. przez orzekające w sprawie organy, a w konsekwencji zaniechanie ustalenia przesłanek, o jakich mowa w tym przepisie, stanowiło uchybienie dające podstawy do wyeliminowania wydanych w sprawie decyzji z obrotu prawnego.

Nie przesądzając wyniku sprawy, organy ponownie ją rozpoznając dokonają oceny wskazanej przez Sąd. Organy powinny również rozważyć, czy ewentualnie poprzestanie na pouczeniu pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (art. 189f § 3 k.p.a.).

5. Za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania, w szczególności art. 7a § 1 k.p.a., który określa, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Podkreśla się w piśmiennictwie, że o istnieniu wątpliwości co do treści normy prawnej można mówić dopiero wówczas, gdy po zastosowaniu różnych metod wykładni przepisów, z uwzględnieniem pierwszeństwa wykładni językowej, treść normy prawa nadal budzi wątpliwości (por. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 2017 rok, LEX). Takie wątpliwości w odniesieniu do normy art. 140 mb pkt 2 w zw. 78 ust. 2 pkt. 1 p.r.d. zdaniem Sądu nie istnieją.

6. Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 p.p.s.a.

Sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) - Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.