Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1248/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a  par. 1 pkt 2 i 3, art. 67b  par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 87 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia części zobowiązania z tytułu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej i odmowy rozłożenia na raty pozostałej części zobowiązania z tytułu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2007r. Nr [...] Minister Środowiska, po rozpoznaniu odwołania S. B. od decyzji Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] lutego 2007r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia zobowiązania z tytułu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji w kwocie 356 000 złotych i rozłożenia na raty pozostałej części zobowiązania z tego tytułu w kwocie 300 000 złotych oraz przypadających odsetek za zwłokę.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] sierpnia 2006 r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...] w której ustalił dla S. B. (dalej zwanego również: skarżącym lub dłużnikiem) podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji w wysokości 1 640 00 złotych w tym: dla Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w kwocie 656 000 złotych.

Pismem z dnia 29 września 2006r., ostatecznie zmodyfikowanym pismem z 4 grudnia 2006r., S. B. (skarżący) złożył wniosek do Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o umorzenie kwoty 356 000 złotych oraz rozłożenie pozostałej kwoty tj. 300 000 złotych na 20 rocznych rat - jako ubieganie się o pomoc de minimis. W motywach wskazał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest uzasadniony zarówno ważnym interesem podatnika jak również interesem publicznym. Wskazując na "ważny interes podatnika" skarżący podniósł, że wraz żoną poddawani są długotrwałemu leczeniu lekarskiemu natomiast firma, którą prowadzi znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej spowodowanej nieściągalnością należności w kwocie 620 000 złotych od upadłych firm z którymi współpracowała. Istnienie "interesu publicznego" strona upatruje w tym, że obecnie zatrudnia 7 osób dla których praca w firmie jest jedynym źródłem utrzymania. Jak wywodzi skarżący, w aktualnej trudnej sytuacji finansowej firmy istnieje groźba zwolnienia pracowników a w konsekwencji staną się oni osobami bezrobotnymi i petentami ośrodka pomocy społecznej.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w toku którego dłużnik przedłożył organowi szereg dokumentów związanych z jego sytuacją finansową, ponadto dokonaniu przez organ wizytacji terenowej, która dotyczyła oględzin wyrobiska a także ustalenia aktualnej sytuacji finansowej Wnioskodawcy (v. protokół wizytacji 12 grudnia 2006r. – w aktach sprawy) Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wydał w dniu [...] lutego 2007r. na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 i 3 oraz art. 67 b § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 87 ust.2 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2005r., Nr 228, poz. 1947 ze zm.) w zw. z art. 104 k.p.a. decyzję w której postanowił:

1) odmówić umorzenia zobowiązania z tytułu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji w kwocie 356 000 złotych;

2) odmówić rozłożenia na raty pozostałej części zobowiązania z tytułu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej w kwocie 300 000 złotych oraz przypadających odsetek za zwłokę.

W uzasadnieniu powyższej decyzji po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy w tym informacji uzyskanych od strony w trakcie przeprowadzonej wizytacji, a mianowicie, że skarżący leczy się z powodu nerwicy i problemów z wątrobą i z tego tytułu ponosi miesięczne koszty leczenia w wysokości około 100 złotych organ stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Odwołując się do treści przepisów wskazanych w podstawie prawnej decyzji Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej powoływany jako: Prezes NFOŚ) podniósł, że przedmiotowa decyzja jest decyzją uznaniową. W ocenie organu, z zebranego materiału dowodowego wynika, że Wnioskodawca znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, gdyż jego zobowiązania wobec Narodowego Funduszu a także wobec innych wierzycieli wynoszą ponad 2 500 000 złotych, ponadto posiada on zobowiązanie 120 000 złotych z tytułu poręczenia kredytu z 15-letnim okresem spłaty. W 2004r. oraz 2005r. Wnioskodawca uzyskiwał dodatni dochód z prowadzonej działalności natomiast w 2003r. oraz w okresie 9 m-cy 2006r. miał stratę. Organ podał, iż zobowiązania strony wobec Funduszu stanowią 65,3 % przychodów ogółem osiągniętych w okresie styczeń - wrzesień 2006r., natomiast w stosunku do przychodów osiągniętych w 2005r. stanowią one 43,7%. Ponadto obciążenie nieruchomości zabudowanej stacją paliw na rzecz Banku Spółdzielczego z tytułu zaciągniętych kredytów oraz z tytułu zobowiązań leasingowych w stosunku do których prowadzona jest egzekucja kształtują się na poziomie 51,3%. Z powyższego organ wywiódł, że w tej sytuacji nieposiadanie przez stronę zaległości podatkowych wobec Urzędu Skarbowego oraz brak zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie zmieniają niekorzystnego stanu finansowego skarżącego.

Zdaniem organu, choć przedstawione dane dotyczące sytuacji finansowej strony wskazują, że jednorazowa spłata zobowiązania wobec Funduszu może okazać się niemożliwa, jednakże umorzenie części zobowiązania nie będzie mieć bezpośredniego wpływu na poprawę sytuacji finansowej skarżącego, ale mogłoby mieć pozytywny wpływ na prowadzoną przez niego działalność gospodarczą.

W ocenie organu, wysokie zadłużenie skarżącego wobec innych podmiotów może powodować trudność w odzyskaniu przez Narodowy Fundusz wierzytelności. Ponadto Prezes NFOŚ podkreślił, że przy tak dużym zadłużeniu i nieregulowaniu innych zobowiązań Fundusz nie ma dowodów na to, że Wnioskodawca będzie w stanie regularnie i samodzielnie spłacać zaproponowane roczne raty a także czy udzielenie ulgi pozwoli osiągnąć stronie równowagę ekonomiczną i uchroni jego firmę przed likwidacją. Organ stwierdził ponadto, że skarżący pozostaje w trudnej sytuacji finansowej od kilku lat, co jest m.in. efektem niewywiązywania się przez niego z zawartych umów leasingowych oraz kredytowych. Zdaniem organu, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której podatnik ma trudności ze spłaceniem dotychczasowych kredytów a zawiera kolejne umowy, których spłata obciążona jest bardzo dużym ryzykiem. Prezes NFOŚ uznał również, że w pojęciu "ważnego interesu podatnika" nie mieści się także to, iż przedsiębiorca po wyekspirowaniu terminu udzielonej mu koncesji nadal prowadzi działalność wydobywczą. Organ zwrócił uwagę, że właśnie prowadzenie nielegalnej działalności wydobywczej pogorszyło sytuację finansową strony. Zdaniem Prezesa NFOŚ, łamanie prawa narusza interes społeczny oraz powoduje, że interes naruszającego nie może być uznany za słuszny. Organ zwrócił uwagę, że prowadzenie nielegalnej działalności wydobywczej i powstanie szkód w środowisku zagrażało interesem Państwa. W ocenie organu, nie zasługuje na akceptację argumentacja skarżącego, który twierdzi "że podjął działalność wydobywczą, gdyż uważał, iż posiada wszelkie niezbędne dokumenty". Zdaniem organu przeczy tej tezie treść decyzji z dnia [...] stycznia 2004r. udzielającej koncesji na rozpoznanie geologiczne złoża. W decyzji tej wymienione bowiem zostały dokumenty jakie są niezbędne do skompletowania ewentualnego wniosku koncesyjnego na wydobywanie kopaliny ze złoża. Innymi słowy, zdaniem organu, z powyższej decyzji wynika, że strona wiedziała, iż do rozpoczęcia eksploatacji niezbędna jest stosowna koncesja. Reasumując organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniał ważny interes podatnika lub interes społeczny, dlatego prymat w tym konkretnym przypadku ma interes wierzyciela.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucił naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej polegające na braku oparcia rozstrzygnięcia na wszechstronnej analizie całego materiału zebranego w sprawie. Nie kwestionując ustaleń organu dotyczących wysokości zobowiązań finansowych strony pełnomocnik stwierdził, że organ prawidłowo ustalił, iż sytuacja skarżącego jest bardzo trudna oraz prawidłowo przyjął, że jednorazowa spłata zobowiązania wobec Funduszu jest niemożliwa. Jednakże, z powyższych logicznych i prawdziwych twierdzeń organ wyciągnął nieprawidłowy wniosek a mianowicie, że umorzenie kwoty 356 000 złotych nie będzie miało bezpośredniego wpływu na poprawę sytuacji finansowej skarżącego. W ocenie strony, wnioski do jakich doszedł organ pierwszej instancji są w wielu punktach sprzeczne a nawet wzajemnie wykluczające się. Pomimo bowiem przekonania, iż zaistnieją realne trudności w odzyskaniu wierzytelności, znanego organowi faktu obciążenia hipotekami wartościowych składników majątku strony na rzecz banków, które mają pierwszeństwo to zdaniem Prezesa NFOŚ nie ma dowodów na to, że skarżący będzie spłacać raty a także, że udzielenie ulgi pozwoli mu na osiągnięcie równowagi ekonomicznej i uchroni przed likwidacją. Jednocześnie organ przyznaje, że bezsporna jest okoliczność nie zapłacenia skarżącemu przez kontrahentów kwoty 620 000 złotych. Za rażąco krzywdzące strona uznała podnoszenie argumentu, że skarżący nie wywiązywał się z kolejnych zobowiązań finansowych.

Minister Środowiska nie podzielił przedstawionej argumentacji i po rozpatrzeniu opisanego wyżej odwołania decyzją z dnia [...] maja 2007r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, oraz przywołaniu treści przepisów wskazanych w podstawie prawnej decyzji, Minister Środowiska stwierdził, że analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie prowadzi do wniosku, iż skarżący znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, gdyż jego zobowiązania wobec Narodowego Funduszu oraz banków wynoszą łącznie ponad 2 500 000 złotych. Podkreślono, że dodatkowo skarżący posiada zobowiązanie w wysokości 120 000 złotych z tytułu poręczenia kredytu (synowi) z 15-letnim okresem spłaty. Jednakże, zdaniem Ministra, stan materialny dłużnika nie może stanowić jedynej przesłanki do udzielenia przedmiotowej ulgi. Zdaniem organu odwoławczego, nieposiadanie przez skarżącego zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego oraz brak zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie zmieniają niekorzystnego stanu finansowego strony. Minister podkreślił, że regulowanie innych zobowiązań nie może odbywać się kosztem należności Narodowego Funduszu. W ocenie organu, zastosowanie ulgi nie byłoby usprawiedliwione w stosunku do innych podmiotów gospodarczych, które pomimo znacznych trudności finansowych terminowo regulują zobowiązania należne wobec Narodowego Funduszu a przede wszystkim prowadzą legalną działalność na podstawie udzielonej im koncesji i z tego tytułu ponoszą koszty. W przeciwieństwie do skarżącego, który prowadził rabunkową, nielegalną eksploatację złoża i powinien liczyć się z konsekwencjami swoich działań. Organ podniósł ponadto, że uzyskane w trakcie postępowania dane wskazują, iż jednorazowa spłata może okazać się niemożliwa a dochodzenie przez Fundusz należności na drodze egzekucji może mieć negatywny wpływ na działalność gospodarczą prowadzoną przez stronę. Jednocześnie, zdaniem organu, niezaprzeczalnym pozostaje fakt, że skarżący jest bardzo zadłużony i nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań. W tych okolicznościach nie można przewidzieć, czy strona będzie w stanie regularnie i samodzielnie spłacać zaproponowane przez siebie roczne raty a także czy udzielenie ulgi pozwoli jej na osiągnięcie równowagi ekonomicznej i uchroni przed likwidacją. Tym bardziej, że jest już wobec strony prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W ocenie organu, uwzględniając normalne ryzyko gospodarcze prowadzenia działalności na własny rachunek, nie jest okolicznością uzasadniającą udzielenie ulgi zagrożenie, że jej nieudzielanie spowoduje konieczność zwolnienia 6 zatrudnionych w firmie osób. Tym bardziej, że trudności finansowe skarżącego powstały znacznie wcześniej i wynikają z innej prowadzonej przez stronę działalności. Nie są natomiast spowodowane nałożeniem podwyższonej opłaty eksploatacyjnej. Z uwagi na powyższe, względy społeczne nie mogą w tym przypadku stanowić argumentu dla umorzenia należności. Minister zwrócił również uwagę, iż udzielenie wnioskowanej ulgi nie odniesie zasadniczego wpływu na prowadzoną przez stronę działalność. Ponadto podkreślił, że ulga nie może być traktowana jako forma bezpłatnego lub nisko oprocentowanego kredytu. Minister zaakcentował, że powstanie trudności finansowych wynikało z naruszenia prawa poprzez nielegalną działalność wydobywczą prowadzona przez stronę. Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności odpowiadające pojęciu "ważnego interesu podatnika" a także "interesu publicznego". Organ wywiódł, że okoliczności towarzyszące szczególnej sytuacji jaką jest łamanie prawa, zarówno naruszają interes społeczny i powodują, że interes naruszającego nie może być uznany za słuszny.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego zarzucił naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej a konsekwencji naruszenie

art. 67 a § 1 pkt 2 i 3 oraz art. 67 b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez niezastosowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi ponowiono argumenty wskazane w odwołaniu od decyzji Prezesa NFOŚ. Jeszcze raz podkreślono, że organ I instancji wyczerpująco zebrał obszerny materiał dowodowy, na podstawie którego szczegółowo określił sytuację materialną skarżącego. W ocenie strony, organ jednoznacznie i zarazem prawidłowo uznał, że sytuacja materialna skarżącego jest bardzo trudna ale wysnuł błędny wniosek, ze umorzenie kwoty 356 000 złotych nie będzie miało zasadniczego wpływu na prowadzoną przez S. B. działalność gospodarczą. Zarzucono, że organ odwoławczy pominął w rozważaniach okoliczność, ze skarżący jest wierzycielem innych kontrahentów na kwotę 620 000 złotych a fakt zalegania z zapłatą tej kwoty stanowi okoliczność niezależną od strony i przez niego niezawinioną. Powoływanie się przez Ministra Środowiska na fakt borykania się z problemami finansowymi przez inne podmioty jest, zdaniem strony, usankcjonowaniem patologii gospodarczej i zrzuceniem odpowiedzialności za działania nieuczciwych dłużników na ich wierzycieli m.in. S. B. Zdaniem strony, błędne jest stanowisko organu, że skarżący nie będzie spłacać rat a także, że udzielenie ulgi nie pozwoli stronie na osiągnięcie równowagi ekonomicznej i nie uchroni przed likwidacją firmy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Skarga na uwzględnienie nie zasługuje, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa.

W rozpatrywanej sprawie pismem inicjującym postępowanie administracyjne był wniosek S. B. z dnia 4 grudnia 2006r. skierowany do Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o umorzenie kwoty 356 000 złotych oraz rozłożenie pozostałej kwoty tj. 300 000 złotych na 20 rocznych rat - jako ubieganie się o pomoc de minimis. Powyższa wierzytelność tj. 656 000 złotych przypadała Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z tytułu podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie przez skarżącego S. B. kopaliny bez wymaganej koncesji. Wysokość omawianej wierzytelności ustalił Starosta [...] w decyzji z [...] sierpnia 2006r. nr [...].

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 67 a § 1 pkt 2 i 3 oraz art. 67 b §1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r., Nr 8 , poz. 60 ze zm., dalej powoływanej również jako: "o.p.")

W myśl art. 67a § 1.o.p. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

- odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a - (pkt 2);

- umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (pkt 3).

Stosownie do art. 67b § 1 pkt 2 o.p. organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.

Organem podatkowym pierwszej instancji był w niniejszej sprawie Prezes Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, natomiast organem odwoławczym - Minister Środowiska. Powyższe wynika wprost z treści art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz.U. z 2005r., Nr 228 poz. 1947 ze zm.), który stanowi, że organem właściwym do podejmowania decyzji, o których mowa w ust. 1, w części dotyczącej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jest Prezes Zarządu tego Funduszu. Dla decyzji wydawanych w pierwszej instancji przez Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej organem odwoławczym jest minister właściwy do spraw środowiska.

Do podwyższonej opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopalin bez zezwolenia stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, z tym że określone w nich uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom. Wierzycielem jest odpowiednio: gmina lub Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (v. art. 87 ust. 1 i 2 Ustawy Prawo geologiczne i górnicze – dalej powoływanej jako: "pgg")

Na podstawie art. 67b § 1 pkt 2 o.p. organy podatkowe mogą udzielać ulg w spłacie podatków wówczas, gdy spełniają one wymogi pomocy de minimis. Szczegółowe zasady udzielania tego rodzaju pomocy uregulowane były do końca 2006 r. w rozporządzeniu Komisji Europejskiej nr 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis (Dz. Urz. WE L 10 z dnia 13 stycznia 2001 r.). Pomoc tego typu była możliwa wówczas, gdy wysokość już otrzymanej przez podatnika pomocy w ostatnich 3 latach nie przekroczyła (łącznie z wnioskowaną) kwoty 100.000 euro.

Podatnicy ubiegający się o udzielenie ulg w spłacie podatków w ramach tego rodzaju pomocy byli zobowiązani do przedstawienia informacji oraz zaświadczeń o uzyskanej pomocy de minimis w okresie ostatnich 3 lat. Na tej podstawie organ podatkowy mógł przyznać im wnioskowaną ulgę, o ile nie doprowadziło to do przekroczenia wspomnianej kwoty 100.000 euro. Ustalenie tej kwoty odbywało się na podstawie postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania wartości pomocy publicznej udzielanej w różnych formach (Dz. U. Nr 194, poz. 1983 z późn. zm.). Projekt decyzji przyznającej ulgę w spłacie podatków nie wymagał przesyłania do opinii Prezesa UOKiK, ani też notyfikacji do Komisji Europejskiej, co było charakterystyczne dla innych rodzajów pomocy publicznej. Organ podatkowy przyznawał ulgi w ramach pomocy de minimis w oparciu o określone w ordynacji podatkowej przesłanki, tj. "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Po stwierdzeniu, że dana ulga mieści się w kategorii pomocy de minimis, dalsze postępowanie organu podatkowego w sprawie jej przyznania było oparte wyłącznie o przepisy ordynacji podatkowej.

Ponieważ wniosek o pomoc de miniminis w rozpoznawanej sprawie został złożony w 2006r. organ prawidłowo uznał, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły wskazane wyżej przepisy.

Ubiegając dalsze rozważania należy w tym miejscu wskazać, iż negatywna decyzja wydana w rozpatrywanej sprawie nie pozbawia strony możliwości ponownego ubiegania się o przyznanie pomocy de minimis na podstawie nowego rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z dnia 28 grudnia 2006 r.). Rozporządzenie to, obowiązujące od początku 2007r. utrzymuje przedstawione wyżej podstawowe reguły przyznawania pomocy de minimis, ale wprowadza też pewne innowacje.

Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że analiza akt sprawy, a także uzasadnienia zaskarżonej decyzji i argumentów skargi wskazują na to, że skarżący skutecznie nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie ulgi, o jaką wnosił. Rację ma zarówno skarżący jak i organ, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego ustalenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia i rozłożenia na raty zaległości podatkowych. W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Skarżący akcentuje, że w rozpatrywanej sprawie doszło do ostatniego z wyliczonych wyżej naruszeń, a mianowicie stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy jednakże, organ dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki.

Pełnomocnik strony podnosi w skardze, że skoro organ ustalił prawidłowo, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na obciążające skarżącego zobowiązania będące następstwem zaciągniętych kredytów i umów leasingowych, oraz że jednorazowa spłata wobec Funduszu jest niemożliwa wobec tego, zdaniem strony, stwierdzenie organu, że umorzenie kwoty 356 000 złotych nie będzie miało wpływu na prowadzoną przez skarżącego działalność gospodarczą jest sprzeczne z logiką. Strona zarzuca również, iż organ nie uwzględnił, że skarżący jest wierzycielem innych kontrahentów na kwotę 620 000 złotych a brak możliwości wyegzekwowania powyższej kwoty należy, zdaniem strony uznać jako okoliczność niezawinioną przez stronę. W odniesieniu do uzasadnienia decyzji w części dotyczącej odmowy rozłożenia należności na raty pełnomocnik skarżącego zarzuca, iż organ stwierdzając, że ma świadomość bezskutecznej egzekucji wobec zajęcia wartościowych składników majątku skarżącego, oraz że niemożliwa jest jednorazowa spłata na rzecz Funduszu zajmuje stanowisko sprzeczne z logiką, a mianowicie że nie ma dowodów na to, iż skarżący będzie spłacać raty a także, że udzielenie ulgi nie pozwoli stronie na osiągnięcie równowagi ekonomicznej i nie uchroni przed likwidacją firmy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny zaskarżonej decyzji, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

W ocenie Sądu, zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Zgromadzony w tej sprawie materiał był - zdaniem Sądu - wystarczający do wydania decyzji w zaskarżonym brzmieniu, a ponadto został przez organ należycie rozważony. Przed wydaniem decyzji organy podatkowe podjęły wszelkie kroki zmierzające do zebrania kompletnego i nie budzącego wątpliwości materiału dowodowego, co do wyjaśnienia stanu faktycznego. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny nie jest zresztą przez skarżącego kwestionowany. Rację ma skarżący, kiedy wskazuje, że przedmiotowa decyzja oparta jest na przepisach, które w swej treści zawierają pojęcia niedookreślone takie jak "ważny interes podatnika", "interes publiczny". Użyte w powołanych przepisach art. 67 a § 1 pkt 2 i 3 o.p. zwroty odnoszą się do hipotezy normy i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia/rozłożenia na raty zaległości podatkowych. Organ dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej. Użyty w powołanym przepisie spójnik "lub" wyraża możliwość zamienną, co oznacza – jak słusznie podkreśla się w skardze - że obie wymienione przesłanki mają charakter równorzędny. Należy przy tym zaakcentować, że dopiero stwierdzenie przez organ co najmniej jednej z tych przesłanek, powoduje konieczność rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona/rozłożona na raty. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ uznał, iż nie stwierdza wystąpienia zarówno przesłanki "ważnego interesu podatnika" jak i przesłanki "interesu publicznego". W tym stanie rzeczy nie wchodziło w grę zastosowanie przez organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie dysponował wyborem, a jego decyzja ma charakter związany (por. M. Jaśkowska, Glosa do wyroku NSA z dnia 26 września 2002r. III SA 659/01, OSP 2003, nr 9,

s. 481).

W rozpatrywanej sprawie organ wywiódł, że bardzo trudna sytuacja materialna strony sama w sobie nie stanowi jedynej przesłanki do udzielenia ulgi (uznania "słusznego interesu strony"). Pogląd ten znajduje umocowanie w dotychczasowym orzecznictwie sądowadministracyjnym, które wskazuje na konieczność uwzględnienia przyczyn powodujących taki stan rzeczy (por. wyroki NSA w sprawach SA/Sz 1044/95 z dnia 8 listopada 1995r. niepubl., III SA 7493/98 z dnia 1 października 1999r., niepubl., III SA 2992/99 z 18 stycznia 2001r. niepubl,, III SA 1883/99 z 30 listopada 2000r. niepubl). W niniejszej sprawie organ wskazał, że trudności finansowe strony nie zostały spowodowane nałożeniem podwyższonej opłaty eksploatacyjnej ale powstały znacznie wcześniej i wynikają z innej działalności prowadzonej przez skarżącego. W ocenie organu, działania strony rzutujące na interesy jego firmy stanowiły element ryzyka gospodarczego.

Zdaniem Sądu, powyższa ocena ustalonego stanu faktycznego nie nosi znamion oceny dowolnej. Zaciąganie kolejnych zobowiązań finansowych w sytuacji wysokiego zadłużenia, niepowodzenia finansowe innej działalności gospodarczej, wreszcie dodatkowe kłopoty finansowe związane z nielegalnym wydobyciem kopaliny nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności, gdyż są następstwem określonych, świadomych decyzji skarżącego. Należy podzielić pogląd organu, że umorzenie zaległości z powodu zadłużenia kredytowego oznaczałoby w istocie przerzucenie na społeczeństwo skutków podejmowania nietrafnych decyzji gospodarczych lub ryzyka ekonomicznego związanego z każdym rodzajem działalności gospodarczej. Każdy obywatel rozpoczynający działalność gospodarczą powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany i zgodny z prawem. Zatem niewiedza, brak doświadczenia, czy też fakt zawarcia umowy z nieuczciwym kontrahentem (na co powołuje się strona) nie stanowią o ważnym uzasadnionym interesie podatnika lub interesie publicznym. Organ słusznie uwzględnił przy wykładni interesu publicznego respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak: sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Stąd, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie nosi znamion oceny "dowolnej" w kwestii dotyczącej nielegalnego wydobywania kopalin przez skarżącego i związanego z tym procederem pogorszenia sytuacji finansowej strony. W aktach sprawy znajduje się powoływana przez organ decyzja Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2004r.

Nr [...] z której wynika wprost, że strona wiedziała, iż do rozpoczęcia eksploatacji niezbędna jest stosowna koncesja. Zatem ocena wyjaśnień skarżącego, który twierdził, że podjął działalność wydobywczą w przeświadczeniu, iż posiada wszelkie niezbędne dokumenty - a więc, że działał w przekonaniu o zgodności swojego zachowania z prawem - została prawidłowo oceniona przez organ jako nie zasługująca na akceptację.

Jeszcze raz wypada zaakcentować, że z zebranego materiału dowodowego organ prawidłowo wywiódł, iż strona jeszcze przed nałożeniem podwyższonej opłaty znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej a konsekwencje nielegalnego wydobycia jedynie ją pogorszyło. Skarżący ustalenia tego w żaden sposób nie zakwestionował. Minister Środowiska podkreślił w decyzji, co strona pominęła w skardze, że działanie skarżącego w sposób przez prawo zabroniony narusza interes publiczny oraz powoduje, że interes naruszającego nie może być uznany za słuszny. Trudno zakwestionować poprawność takiej argumentacji.

Jak już zasygnalizowano na wstępie niniejszych rozważań, nic nie stoi na przeszkodzie w złożeniu przez skarżącego ponownego wniosku o zastosowanie ulgi uznaniowej w sytuacji, gdy wystąpiły nowe okoliczności w stosunku do stanu faktycznego istniejącego w dniu podejmowania decyzji odmawiającej przyznania tej ulgi (wyrok NSA z dnia 14 marca 1995 r., SA/Sz 98/95, POP 1998, z. 3, poz. 91). Odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie stwarza stanu res iudicata a w związku z tym zobowiązany do uiszczenia zaległości podatkowej może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo ta zaległość istnieje (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000r. III SA 398-399/99, opubl. Poradnik VAT, z 2000r., Nr 15). Jeżeli zatem w ponownym wniosku złożonym po otrzymaniu decyzji odmawiającej przyznania ulgi skarżący wskaże (albo stwierdzi to organ podatkowy) na nowe argumenty uzasadniające interes podatnika lub publiczny, organ podatkowy musi ponownie przeprowadzić postępowanie w sprawie przyznania ulgi w spłacie.

Mając na względzie powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako, że nie znalazła usprawiedliwionych podstaw.