Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 298/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 173
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi P.N. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 marca 2022 r. nr 9016-2022-4/M-8110 w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w gospodarstwie rolnym w 2019 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej P.N. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

z siedzibą w S. wpłynął wniosek P. N. (dalej "Strona", "Skarżący") o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem

w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.

Strona wnioskowała o udzielenie pomocy publicznej do:

- powierzchni upraw zielonych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych) na obszarze 29,98 ha;

- powierzchni wieloletnich użytków zielonych na obszarze 22,40 ha;

- powierzchni upraw rolnych na obszarze 63,61 ha;

- powierzchni wieloletnich użytków zielonych na obszarze 1,43 ha,

tj. łącznie do powierzchni 117,42 ha upraw.

Producent złożył nadto protokół nr [...] z oszacowania zakresu

i wysokości szkód w gospodarstwie dokonanego 30 sierpnia 2019 r. i sporządzony 23 października 2019 r. przez komisję powołaną przez Wojewodę [...].

W toku weryfikacji poprawności załączonego protokołu, organ I instancji stwierdził, że zawiera on uchybienia polegające na oszacowaniu przez Komisję strat w części upraw na gruntach, które nie spełniają warunków definicji suszy. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s. z siedzibą w S. (dalej "Organ I instancji") wezwał Stronę

w piśmie z dnia 5 lutego 2020 r. do złożenia wyjaśnień w sprawie nieścisłości dotyczących danych zawartych w protokole, do przedłożenia protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej, spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, sporządzonego zgodnie z danymi Klimatycznego Bilansu Wodnego oraz dokonanie korekty wniosku. Następnie Organ I instancji decyzją z 25 czerwca 2020 r. nr [...] odmówił Stronie przyznania pomocy finansowej. Strona wniosła odwołanie. Decyzją z 27 sierpnia 2020 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a.") w związku z § 13v ust. 1 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2015 poz. 187 ze zm.; dalej: "rozporządzenie RM"), w związku z art. 3 ust. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 477 ze zm.; dalej: "u.u.r."). W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Organ I instancji prawidłowo odmówił Stronie przyznania pomocy, ponieważ weryfikacja czy dla danych upraw wystąpiła lub nie wystąpiła susza, w rozumieniu przepisów u.u.r.z.g., może nastąpić jedynie na podstawie KBW udostępnionego przez IUNG. Organ odwoławczy stwierdził, że zobowiązany był odmówić mocy dowodowej protokołowi szacowania szkód, który stanowił załącznik do wniosku o przyznanie pomocy. Wyjaśnił, że stwierdzone przez komisję powołaną przez wojewodę straty na terenie gospodarstwa Strony (na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w województwie z. , powiecie s. , gminie S., obrębie S., na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] położonych w województwie z. , powiecie s. , gminie S., obrębie K. oraz na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w województwie z. , powiecie k. , gminie K. , obrębie Ż.) nie mogły zostać uznane za straty spowodowane suszą. Zgodnie z danymi udostępnionymi przez Instytut wszystkie ww. działki zakwalifikowane zostały do kategorii gleb II i nie wystąpiło na nich zjawisko spadku KBW poniżej wartości określonej dla zboża ozimego. Organ odwoławczy uznał, że po wyczerpującym rozpatrzeniu materiału zgromadzonego w sprawie, w tym dowodów na wystąpienie suszy w 2019 r., Organ I instancji zobowiązany był odmówić mocy dowodowej protokołowi szacowania szkód. Podkreślił, że gdyby Strona przedłożyła poprawiony przez Komisję protokół z oszacowania otrzymałby wsparcie do działek ewidencyjnych, na których Komisja stwierdziła suszę zgodnie z właściwą definicją.

Strona zaskarżyła w całości decyzję Organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 11 marca 2021 r. (sygn. akt I SA/Sz 802/20) na posiedzeniu niejawnym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w sytuacji, gdy Organ I instancji zapoznał się z treścią protokołu komisji ds. szacowania szkód i uznał, że nie jest on w całości prawidłowy ze względu na to, że na części zadeklarowanych powierzchni zjawisko suszy nie wystąpiło, to w pierwszej kolejności powinien był podjąć współpracę z komisją, celem usunięcia zaistniałej nieprawidłowości. Organ

I instancji w rozpoznawanej sprawie taką współpracę podjął, gdyż wystosował w dniu 12 marca 2020 r. pismo do Wojewody [...] oraz przewodniczącego komisji o weryfikację dostarczonego przez Skarżącego protokołu, jednak poprzestał na przesłanej informacji, że protokoły, z którymi zgłaszają się rolnicy, są weryfikowane i poprawiane. Wcześniej Organ I instancji wystosował do Strony pismo z 5 lutego 2020 r., w którym wezwał ją do złożenia wyjaśnień, ponieważ szkody powstałe na wymienionych działkach nie spełniają definicji suszy. Organ I instancji jednak nie wskazał w sposób czytelny dla Strony, że oczekuje od niej przedłożenia zmienionego protokołu komisji, zaś w decyzji stwierdził, że Strona miała możliwość wystąpienia do komisji o zmianę protokołu szacowania szkód. Treść uzasadnienia decyzji zatem sugeruje, że gdyby Skarżący przedłożył "poprawiony" protokół szacowania szkód, wówczas pomoc zostałaby jemu przyznana. Takie postępowanie organów - w ocenie Sądu - nie zasługuje na aprobatę, bowiem dążąc do prawidłowego wyjaśnienia sprawy organy powinny - zgodnie z zasadą wynikającą z przywołanego art. 7b k.p.a. - podjąć realną, a nie pozorną współpracę z komisją celem uzyskania prawidłowego protokołu szacowania szkód. O ile natomiast intencją organu przy formułowaniu zobowiązania

z 5 lutego 2020 r. było uzyskanie przez Stronę takiego poprawionego protokołu, to zobowiązanie to powinno być w sposób jasny i precyzyjny sformułowane wraz ze wskazaniem konkretnego rygoru, jeżeli Strona nie przedstawi żądanego dokumentu. Tymczasem organ wskazał jedynie, że niezłożenie wyjaśnień we wskazanym terminie będzie miało wpływ na podjęcie decyzji w sprawie przyznania płatności. Ponadto Sąd za nieprawidłowe uznaje stanowisko organów o konieczności odrzucenia protokołu komisji w całości w przypadku, kiedy organ kwestionuje jego zapisy jedynie w części.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Organ I instancji decyzją

z 14 grudnia 2021 r. nr [...] odmówił Stronie przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że tylko na powierzchni 12 działek rolnych można było uznać wystąpienie suszy, jednakże uniemożliwia to przyznanie pomocy publicznej, o którą wnioskuje Strona, ponieważ średnia roczna produkcja wynosi poniżej 30%. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. Organ odwoławczy decyzją z 7 marca 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Organ odwoławczy wskazał, że sporne grunty Strony zlokalizowane są w powiecie s. , gminie S., obrębie S. (dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]), w powiecie s. , gminie S., obrębie K. (dz. ew. nr [...], [...], [...], [...]), a Strona zadeklarowała na nich buraki cukrowe na korzeń (dz. ew. nr [...]), jęczmień ozimy (dz. ew. nr [...]) oraz pszenicę zwyczajną ozimą (dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]). Wszystkie sporne grunty Strony zostały przez IUNG zakwalifikowane są do kategorii gleb II. Na podstawie danych IUNG na spornych działkach Strony (kategoria gleby II) nie stwierdzono

w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września spadku KBW poniżej wartości określonej dla zboża ozimego, ziemniaków skrobiowych oraz buraków cukrowych. W gminie S. stwierdzono jedynie wystąpienie suszy na glebach kategorii I na zbożach ozimych w miesiącach maj-sierpień, na zbożach jarych w miesiącach maj-sierpień, na uprawie kukurydzy w miesiącach maj-listopad oraz na uprawie ziemniaka w miesiącach sierpień-wrzesień. Na glebach kategorii II susza wystąpiła na zbożach jarych w miesiącach maj- sierpień oraz na uprawie kukurydzy

w miesiącach lipiec-wrzesień. Na glebach kategorii III, IV na zbożach ozimych, jarych, uprawie kukurydzy oraz ziemniaka nie wystąpiło zjawisko suszy. Natomiast w gminie S. stwierdzono wystąpienie suszy na glebach kategorii I na zbożach ozimych

w miesiącach maj-sierpień, na zbożach jarych w miesiącach maj-sierpień, na uprawie kukurydzy w miesiącach maj-październik oraz na uprawie ziemniaka w sierpniu. Na glebach kategorii II susza wystąpiła na zbożach jarych w miesiącach maj oraz lipiec oraz na uprawie kukurydzy w miesiącach lipiec-wrzesień. Na glebach kategorii III, IV na zbożach ozimych, jarych, uprawie kukurydzy oraz ziemniaka nie wystąpiło zjawisko suszy. Kolejno w gminie K. stwierdzono wystąpienie suszy na glebach kategorii I na zbożach ozimych w miesiącach luty, maj oraz lipiec-sierpień, na zbożach jarych w miesiącach luty-marzec, maj-sierpień, na uprawie kukurydzy w miesiącach czerwiec-listopad oraz na uprawie ziemniaka w miesiącu sierpniu oraz w miesiącach październik-listopad. Na glebach kategorii II susza wystąpiła na zbożach jarych w lipcu oraz na uprawie kukurydzy w miesiącach lipiec-październik. Na glebach kategorii III, IV na zbożach ozimych, jarych, uprawie kukurydzy oraz ziemniaka nie wystąpiło zjawisko suszy. Stwierdzone przez Komisję na terenie gospodarstwa Strony straty nie mogły zostać uznane za straty spowodowane suszą ze względu na to, iż susza -

w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, a więc i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR - nie wystąpiła na wszystkich deklarowanych przez Stronę działkach. W odpowiedzi na pismo Organu I instancji Wojewoda [...] wskazał, że dokonano korekty wysokości strat

w uprawach zbóż jarych na II kategorii gleb i określono straty na 0% oraz dokonano korekty strat na trwałych użytkach zielonych i również określono je na 0%. Mając powyższe na uwadze Organ odwoławczy uznał wystąpienie suszy na działkach rolnych o powierzchni 53,81ha oraz wyliczył kwotę obniżenia dochodu, która ma istotny wpływ na wariant płatności (pomoc publiczna lub pomoc de minimis). Kwota obniżenia dochodu wyniosła 19,89%, zatem Strona mogła uzyskać płatność

w ramach formuły pomocy de minimis w rolnictwie zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013. Strona we wniosku zadeklarowała pomoc publiczną, zatem zdaniem Organu odwoławczego zasadnie odmówiono Stronie przyznania pomocy, ponieważ rozpatrzono wniosek zgodnie z żądaniem Strony. Reasumując Organ odwoławczy wskazał, że odmowa płatności wynika, z faktu, iż po zweryfikowaniu działek mogących zostać uznane, że wystąpiło na nich zjawisko suszy obniżenie kwoty dochodu stanowiło procent, który kwalifikował się do przyznania pomocy w schemacie pomocy de minimis, o który Strona nie wnioskowała.

Strona wniosła skargę na decyzję Organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zaskarżając decyzję w całości i zarzucając naruszenie:

1. przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

a) art. 7b oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z § 13c ust. 1 rozporządzenia RM w zw.

z art. 3 ust. 2 pkt 10 oraz ust. 5 u.u.r. poprzez ich błędne zastosowanie, co skutkowało:

- zignorowaniem postulatu Sądu wywiedzionym w wyroku uchylającym poprzednie decyzje organów w przedmiotowej sprawie, w zakresie nawiązania realnej współpracy organu z komisją i w konsekwencji braku dokonania korekty przez komisję skutkujące pozornością współpracy organów celem wyjaśnienia istotnych dla przedmiotowej sprawy okoliczności;

- nie dość wnikliwym rozważeniem przez organy, czy wykonany przez IUNG Klimatyczny Bilans Wodny sporządzony został w sposób rzetelny;

- przyjęciem, iż tylko IUNG jest wyłącznie władny do ustalenia KBW oraz określania zjawiska suszy na poszczególnych terenach w kraju oraz niewyjaśnieniem pojawiających się w sprawie wątpliwości co do rzetelności przedmiotowego bilansu, chociażby na podstawie odmiennych ustaleń poczynionych przez komisje powołane do spraw szacowania szkód w uprawach spowodowanych zjawiskiem suszy przez Wojewodę [...];

b) art. 80 K.p.a. poprzez:

- ocenę materiału dowodowego w sprawie w sposób wybiórczy, bez ustalenia czynników, które obniżają wartość lub pozbawiają mocy dowodowej lub wiarygodności dowodu w postaci protokołu szkodowego z naniesionymi przez organ korektami, zaakceptowanymi przez Wojewodę, z pominięciem dokonania po ponad dwóch latach od dnia zaistnienia szkód, bez dokonania oględzin nieruchomości rolnych należących do skarżącego, braku możliwości weryfikacji poczynionej przez komisje z uwagi na fakt, iż uprawy które podlegały ocenie w momencie dokonywania korekty przez komisję na nieruchomościach skarżącego już nie występowały, a tym samym braku jakichkolwiek czynności dokonanych przez komisję powołaną do spraw szacowania szkód w uprawach spowodowanych zjawiskiem suszy dających odstawę do dokonania rzekomej korekty protokołów z szacowania szkód;

- zignorowanie braku dokonania korekty przez komisję skutkujące pozornością współpracy organów celem wyjaśnienia istotnych dla przedmiotowej sprawy okoliczności;

- pominięcie faktów mających istotne znaczenie, w tym nieuwzględnienie pierwotnego protokołu o wystąpieniu suszy będącego podstawowym dowodem w sprawie oraz nieustaleniu w toku postępowania, w sposób prawidłowy, wymagań KBW dla upraw, które rzeczywiście znajdują się na działkach skarżącego, a nie upraw "analogicznych" co skutkowało dokonaniem dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów;

c) art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie skarżącego do władzy publicznej i niekierowanie się zasadą równego traktowania; rozstrzygnięcie wniosku skarżącego w sposób istotnie różny od wniosków innych producentów rolnych, w sprawach o takim samym stanie faktycznym

i prawnym; zastosowanie pozaprawnych kryteriów do odmowy udzielenia pomocy,

a także zignorowanie faktu, iż w odpowiedzi na wezwanie skarżącego do dokonania korekty protokołu wniósł on o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego z zakresu szacowania szkód wywołanych suszą oraz faktu, iż zarówno skarżący jak i komisja nie dokonała korekty protokołu odmawiając jego podpisania, a w rezultacie braku podjęcia przez organ czynności zmierzających do przyczyn zajęcia takiego stanowiska przez członków komisji, arbitralne dokonanie korekty protokołu i przedstawienie go wojewodzie z pominięciem wykwalifikowanej komisji powołanej przy wojewodzie do celów szacowania szkód w uprawach;

d) art. 76 § 3 K.p.a poprzez zakwestionowanie przez organ dokumentu urzędowego, sporządzonego przez komisję do spraw szacowania szkód, powołaną przez Wojewodę, bez przeprowadzenia dowodu przeciwko temu dokumentowi i bez podstawy prawnej dającej organowi uprawnienie do przeprowadzania takiego dowodu i wynikające z zakresu jego kompetencji, a nadto poprzez brak oczekiwania na zajęcie stanowiska przez komisję, arbitralne wyliczenie danych przez organ i przedłożenie samodzielnie skorygowanego protokołu do zaakceptowania przez Wojewodzie.

e) art. 84 § 1 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłych specjalistów z zakresu meteorologii i gospodarki wodnej na okoliczność dokonania rzeczywistej oceny spadku wskaźników KBW oraz oceny czy spadek ten oznacza zjawisko suszy pomimo istotnie szeregu istotnych wątpliwości co do oceny tych wskaźników dokonanych przez IUNG;

2. przepisów prawa materialnego, tj.:

a) § 13v ust. 1 rozporządzenia RM w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 10, ust. 4 i ust. 5 u.u.r. poprzez ich błędną interpretację oraz:

- przyjęcie, że w sprawie nie są spełnione warunki niezbędne do przyznania pomocy, podczas gdy skarżący je faktycznie spełnił,

- uznanie przez organ wskazanych w tych przepisach dokumentów i informacji, załączonych przez skarżącego do wniosku, za niewystarczające do wydania pozytywnej decyzji, a jednocześnie uznanie innych dokumentów i informacji za kluczowe i decydujące w sprawie,

- uznanie, że występujące szkody w uprawach skarżącego nie były spowodowane zjawiskiem suszy,

- szkoda spowodowana suszą może być ustalana wyłącznie wynikami badań IUNG.

Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 marca 2022 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. o odmowie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s. z siedzibą w S. oraz poprzedzającej jej decyzji nr [...] z dnia 14 grudnia 2021 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s. z siedzibą w S. ;

- zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności

z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Wobec zgodnego wniosku stron stosownie do art. 15 zzs? ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2021 poz. 2095 ze zm.) sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.

Przewodnicząca Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie zarządzeniem z 8 sierpnia 2022 r., powołując się na art. 15 zzs? ust. 3 w zw. z ust. 1 uCOVID-19, poinformowała strony postępowania o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony), co w tej sprawie umożliwiono stronom postępowania, bowiem poinformowano strony o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego na dzień 28 września 2022 r., jak też o możliwości wypowiedzenia się na piśmie w ww. sprawie.

Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do odmiennej oceny przez organy administracji i producenta rolnego możliwości przyznania pomocy finansowej w związku z powstaniem w jego gospodarstwie rolnym szkody w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy.

Odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy Organy wskazały, że pomoc nie może być przyznana z uwagi na to, że po zweryfikowaniu działek mogących zostać uznane, że wystąpiło na nich zjawisko suszy obniżenie kwoty dochodu stanowiło

19,89 % tj. procent, który nie kwalifikował się do przyznania pomocy publicznej a kwalifikował się do pomocy de minimis, o którą Skarżący nie wnioskował.

Zdaniem Organu straty w uprawie rolnika na działkach o łącznej pow. 78,30 ha nie mogły zostać uznane jako straty wywołane przez zjawisko suszy zgodnie z danymi IUNG, w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r., do której to odsyła przepis § 13v ust. 1 rozporządzenia RM w tym 47,12 ha obejmujących działki nr [...], [...], [...], [...], [...] [...]- położone w S., działki nr [...], [...], [...], [...] – położone w S. , działka nr [...] położona w K. . Stanowisko w zakresie zakwestionowania szkody na działkach o pow. 47,12 ha jest zgodne z oceną zawartą w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 802/20, którą to oceną związane były Organy ponownie rozpoznający sprawę jak i sąd rozpoznający niniejsza skargę (art. 153 p.p.s.a.).

Zdaniem Skarżącego, niezasadnie Organy odmówiły mocy dowodowej załączonemu przez niego do wniosku o przyznanie pomocy protokołowi Komisji z dnia 8 listopada 2019 r. z tytułu oszacowania szkody, która dokonała szacowania szkód w jego gospodarstwie rolnym, przez co niezasadnie został on pozbawiony pomocy. Wywodzi bowiem, że szkoda nie musi być ustalana wyłącznie wynikami badań IUNG a powołując się na te wyniki organy Agencji winny rozważyć rzetelność wykonanego przez IUNG bilansu wodnego.

Mając na uwadze tak zakreślony przedmiot sporu, zauważyć należy, ż spór Skarżącego z Organami rozstrzygał WSA, który wyrokiem z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 802/20 uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 sierpnia 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu s. z dnia 25 czerwca 2020 r.

W wyroku tym Sąd wyraził następujące oceny:

- "W rozpoznawanej sprawie zatem organ powinien był uznać za nieudowodnioną okoliczność wystąpienia suszy na zgłoszonych we wniosku działkach kategorii II zajętych na uprawę zbóż ozimych i buraka cukrowego w zakresie łącznej powierzchni 47,12 ha (taką powierzchnię zakwestionował organ I instancji w decyzji z dnia 25 czerwca 2020 r.). Jednak wystąpienie suszy na pozostałej zadeklarowanej powierzchni nie było przez organ kwestionowane."

- "W rozpoznawanej sprawie zatem za nieprawidłowe i sprzeczne z cytowanym przepisem art. 80 k.p.a. należy uznać stanowisko organów uznające protokół komisji za niewiarygodny w całości. Organy powinny były wykazać i uznać, że zjawisko suszy nie wystąpiło na zakwestionowanym gruncie, natomiast na pozostałych powierzchniach zjawisko takie wystąpiło."

- " w sytuacji, gdy organ I instancji zapoznał się z treścią protokołu komisji ds. szacowania szkód i uznał, że nie jest on w całości prawidłowy ze względu na to, że na części zadeklarowanych powierzchni zjawisko suszy nie wystąpiło, to w pierwszej kolejności powinien był podjąć współpracę z komisją, celem usunięcia zaistniałej nieprawidłowości."

- " Odnosząc się z kolei do zarzutu w zakresie naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z § 13c ust. 1 rozporządzenia RM w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 10 oraz ust. 5 u.u.r., m.in. poprzez brak weryfikacji wykonanego przez lUNG klimatycznego bilansu wodnego Sąd zarzutów w tym zakresie nie podzielił. Jak bowiem wynika z regulacji prawnych przywołanych w powyższej części uzasadnienia, to wolą ustawodawcy, suszą w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych jest tylko stan ustalony na podstawie danych Instytutu Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa w P. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2010 r., V CSK 265/10 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2019 r. , I GSK 2347/18, z dnia 28 sierpnia 2019 r., I GSK 1244/18). Tym samym organy nie miały uprawnienia do kwestionowania i weryfikacji wykonanego przez lUNG klimatycznego bilansu wodnego, jak tego chce Skarżący."

- "przywołane regulacje prawne są jednoznaczne w zakresie definicji suszy uprawniającej do spornej płatności. Za prawidłowe zaś Sąd uznał ustalenia faktyczne organów w tym przedmiocie. Tym samym brak było podstaw do uznania, że organy nie wykazały aby dokument ten został sporządzony w części w sposób wadliwy. Przy czym Sąd zauważa również, że organy co do zasady nie kwestionowały wystąpienia suszy na gruntach zgłoszonych do spornej płatności, jednakże w tym zakresie zobowiązane były do stosowania przepisów prawa, a zatem i przyjęcia, że uprawniającą do płatności suszą jest jedynie susza w ww. rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, tj. tylko stan ustalony na podstawie danych Instytutu Upraw, Nawożenia."

Należy zatem podkreślić, że w wydanym w kontrolowanej sprawie wyroku z 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 802/20 Sąd zawarł ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania w tej sprawie. Podane elementy tego wyroku, stosownie do art. 153 p.p.s.a., są wiążące zarówno dla organu, jak i sądu orzekającego w niniejszym składzie. Wyrok ten jest bowiem prawomocny, a nie uległy zmianie przepisy prawa dotyczące zasad wypłaty pomocy. Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi jednak, że Organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 153 p.p.s.a., odstąpił w tej sprawie od oceny prawnej zawartej w ww. prawomocnym wyroku Sądu i prowadził postępowanie i podjął rozstrzygnięcie nie tylko wobec działek nr [...], [...], [...], [...], [...] [...]- położone w S., działka nr [...], [...], [...], [...] – położone w S. , działka nr [...] położona w K. o łącznej powierzchni 47,12 ha co do których Sąd nakazał uznać, że nie wystąpiła szkoda. Organ w ponownym postępowaniu zakwestionował wystąpienie suszy do kolejnych działek o łącznej powierzchni 31,18 ha, co do których Sąd uznał, że Organ nie kwestionował wystąpienia suszy. Wynika to z zestawienia zawartego w tabeli nr 2 decyzji Organu I instancji zaakceptowanego przez Organ odwoławczy, co stanowi nieuprawnioną polemikę ze stanowiskiem Sądu. Dla porządku należy wyjaśnić, że Organ był stroną postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem z 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 802/20. Organ nie skorzystał jednak w tamtym postępowaniu z uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku (art. 173 § 2 p.p.s.a.), skutkiem czego wyrok ten jest prawomocny. Natomiast tylko wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku jest prawnie dopuszczalnym środkiem weryfikacji przez strony prawidłowości stanowiska wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tym samym, nieuwzględnienie przez Organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oceny prawnej, zawartej w prawomocnym wyroku sądu, stanowi nieuprawnioną polemikę z oceną Sądu, która dowodzi naruszenia przez Organ art. 153 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Użyte w art. 153 p.p.s.a. pojęcie "orzeczenie" obejmuje zarówno sentencję, jak i uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę.

Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie.

Treść wyroku WSA z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 802/20 nie pozostawia wątpliwości, że w prawomocnym wyroku Sąd dokonał oceny sprowadzającej się do tego, iż w okolicznościach sprawy Organ powinien był uznać za nieudowodnioną okoliczność wystąpienia suszy na zgłoszonych we wniosku działkach kategorii II zajętych na uprawę zbóż ozimych i buraka cukrowego w zakresie łącznej powierzchni 47,12 ha (taką powierzchnię zakwestionował organ I instancji w decyzji z dnia 25 czerwca 2020 r.). Wystąpienie suszy na pozostałej zadeklarowanej powierzchni nie było przez organ kwestionowane.

Stąd mając na uwadze powyższe Organ nie może zignorować oceny zawartej w prawomocnym wyroku.

W ponownym postępowaniu Organ uwzględni jako nieudowodnioną okoliczność wystąpienia suszy na zgłoszonych we wniosku działkach kategorii II zajętych na uprawę zbóż ozimych i buraka cukrowego w łącznej powierzchni 47,12 ha.

Dokonując stosownych przeliczeń dochodu i jego obniżenia, Organ odniesie się do wniosku Skarżącego o wypłatę pomocy i wskazanego tam żądania udzielenia pomocy publicznej do powierzchni 117,42 ha.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że również wiążąca jest, tak dla Organu jak i Skarżącego a także Sądu rozpoznającego niniejszą skargę, ocena prawna WSA zawarta w wyroku Sygn. akt I SA/Sz 802/20 w zakresie charakteru protokołu Komisji, sposobu jego weryfikacji, ustalenia wystąpienia suszy przy uwzględnieniu KBW sporządzonego przez z IUNG. Stąd zarzuty podnoszonych w skardze naruszeń nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, pobrany od Skarżącego na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) oraz koszty zastępstwa procesowego adwokata w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015 poz. 1800 ze zm.) oraz [...] zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Wszystkie przytoczone powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.