Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 200/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2018 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący M.U. wniósł skargę na decyzje Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2018 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2017 r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Z uzasadnienia tych decyzji wynika następujący stan faktyczny:

W dniu 3 czerwca 2004 r. Skarżący złożył w organie pierwszej instancji wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwaną dalej ONW. Wniosek obejmował działki rolne o łącznej powierzchni kwalifikującej się do płatności wynoszącej 503,16 ha. W wyniku rozpatrzenia wniosku decyzją z [...] grudnia 2004 r. skarżącemu przyznano płatność ONW w kwocie 22.375,00 zł. W decyzji wskazano m.in., że powierzchnia, do której przyznano płatności ONW za rok 2004 została ograniczona do wielkości 300 ha, tj. maksymalnej powierzchni, do której może zostać przyznana płatność ONW. Przyznane środki zostały przekazane na rachunek skarżącego w dniu [...] stycznia 2005 r. Tym samym producent zobowiązał się zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. u. nr 73, poz. 657 ze zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem ONW", do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999 ze zm.), tj m.in. do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, do którego została przyznania płatność ONW, poprzez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty płatności ONW.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że skarżący wywiązywał się z powyższego obowiązku składając w kolejnych latach wnioski o przyznanie płatności ONW, deklarując do płatności powierzchnie kwalifikujące się do płatności ONW, wynoszące odpowiednio: w roku 2005 – 545,05 ha, w roku 2006 – 547,32 ha, w roku 2007 – 577, 32 ha. Organ pierwszej instancji kolejnymi decyzjami przyznał skarżącemu płatności ONW w następujących wysokościach: za rok 2005 – 22.375,00 zł, z rok 2006 – 22.375,00 zł, za rok 2007 – 22.375,00 zł. Zatem w latach 2005 – 2007 r. skarżący otrzymał płatności ONW do powierzchni 300 ha, maksymalnej powierzchni, do której płatności te mogą być przyznawane.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 18.10. 2007 r. w organie pierwszej instancji stawiła się pełnomocnik skarżącego, który chciał uzyskać informacje, jakie kroki ma podjąć w związku ze sprzedażą gruntów o pow. 398 ha objętych wieloletnia umową dzierżawy zawartą z J.U. oraz w związku z podjętymi zobowiązaniami ONW i rolnośrodowiskowymi. Odpowiadając na pismo organu z [...] lutego 2008 r. J.U. złożyła w dniu 27 lutego 2008 r. oświadczenie, w którym wyjaśniła, że umowa dzierżawy zawarta ze skarżącym nie została rozwiązana. Wskazał również, że skarżący wie o przeznaczeniu gruntów położonych w [...] do sprzedaży.

W dniu 7 maja 2008 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności ONW za rok 2008 r., w którym zadeklarowano działki rolne o łącznej powierzchni 166,76 ha. Decyzją z [...].02.2009 r. organ przyznał skarżącemu płatność ONW w kwocie 16.412,51 zł do pow. 166,76 ha. Od roku 2009 skarżący nie składał wniosków o przyznanie płatności ONW.

Z uwagi na stwierdzenie zaniechania przez skarżącego prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych zobowiązaniem ONW, organ pierwszej instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ONW, przyznanych za lata 2004 – 2008. Wezwanie zostało wysłane do pełnomocnika skarżącego. Z uwagi na zgon pełnomocnika poinformowano skarżącego o konieczności ustanowienia pełnomocnika. Skarżący nie zareagował na powyższą informacje. W dniu 25.05.2017 r. organ pierwszej instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2007 – 2008. Postępowaniem nie objęto płatności za lata 2004-2006, ponieważ na podstawie art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrożenia zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrożenia zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE. L 141 z 30.04.2004, str. 18), zwanego dalej Rozporządzeniem Komisji (WE) 796/2004, ponieważ stwierdzono przedawnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Organ pierwszej instancji decyzją z [...].06.2017 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości 38.787,51 zł i nałożył obowiązek jej zwrotu. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania organ odwoławczy decyzją z [...].08. 2017 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy zalecił organowi pierwszej instancji przeanalizowanie sprawy pod kątem wystąpienia przesłanek uzasadniających odstąpienie od konieczności zwrotu nienależnej płatności ONW zarówno w świetle prawa krajowego, jak i unijnego. W jego ocenie organ pierwszej instancji powinien również przeanalizować zasadność wniosku o zawieszenie postepowania.

W ocenie skarżącego podpisy, które miały być sporządzone przez jego ówczesnego pełnomocnika na wnioskach o przyznanie płatności, nie pochodzą od niego. Organ pierwszej instancji rozpoznając ponownie sprawę stwierdził, że wniosek o zawieszenie postępowania (na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa) do czasu rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej zawiadomieniem o uzasadnionym podejrzeniu przestępstwa sfałszowania dokumentów, podpisów na wnioskach o przyznanie płatności obszarowych, jest niezasadny (postanowienie z [...].09.2017 r.).

Decyzją z [...].12.2017 r. organ pierwszej instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności ONW i zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie pobranych płatności w łącznej kwocie 38.787,51 zł. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzono, iż skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW o powierzchni 300 ha. Podkreślono, że w sprawie zastosowanie mają przepisy § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 -2013 (Dz. U. nr 40, poz.329 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ONW 2009" – w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenia w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 323), zwanego dalej rozporządzeniem zmieniającym. Stosownie do § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ONW 2009 w zw. z § 2 rozporządzenia zmieniającego, jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 1 lit. a albo w § 7 ust.1 pkt 2 lit. a, to zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności:

a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW,

b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż 1 ha.

Organ ustalił, że w sprawie nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW o pow. 300 ha. Tym samym obowiązek zwrotu dotyczył nienależnie pobranych dopłat ONW za lata 2007 – 2008 w wysokości 38.787.51 zł.

Organ wskazał również, że zgodnie z art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Stosownie natomiast do art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli miedzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W ocenie organu w świetle wskazanych przepisów, działanie skarżącego nie nosiło znamion działania w dobrej wierze. Był on bowiem świadom podjętego z dniem [...].01.2005 r. (data wypłaty pierwszej płatności) 5-letniego zobowiązania ONW oraz konsekwencji wynikających z jego niedotrzymania. Nadto podkreślono, że pełnomocnik skarżącego był w dniu 18.10.2007 r. w biurze Agencji w celu uzyskania informacji, jakie kroki ma podjąć na wypadek sprzedaży gruntów w kontekście zaciągniętych zobowiązań wieloletnich. Tym samym skarżący nie wykazał, iż działał w dobrej wierze, co skutkuje zastosowaniem w sprawie 10-letniego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnych płatności.

Organ pierwszej instancji stwierdził również, że ponieważ każda z płatności ONW z a lata 2007- 2008, przekraczała wartość 100 Euro, to nie było możliwości odstąpienia od dochodzenia należności w w art. 28 a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1856).

Odnosząc się do stanowiska skarżącego, że rozwiązanie umowy dzierżawy nie nastąpiło z jego winy, organ pierwszej instancji powołał się na wyrok w sprawie [...], z którego wynikało, że skarżący zawarł z J.U. umowę dzierżawy nieruchomości o łącznej powierzchni 398,59 ha, położonej we wsi [...], po jej zajęciu przez Komornika Sądowego z wniosku wierzyciela R sp. z o.o. W tym stanie rzeczy, do zawarcia umowy dzierżawy nieruchomości zachodziła konieczność uzyskania zgody wierzyciela lub zezwolenia sądu. J.U. zgody takiej nie uzyskała. Zgodnie z art. 58 § 1 Kc czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna i jest to nieważność bezwzględna, co oznacza, że czynność prawna nie wywołuje żadnych skutków w sferze cywilnej. W związku z powyższym Sąd Rejonowy uznał, że umowa dzierżawy jest nieważna od samego początku, a tym samym nie mogła wywierać żadnych skutków prawnych. W konsekwencji organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie może powoływać się na przepis § 9 ust. 3 pkt 1 lit. f rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm. ), zgodnie z którym płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej nastąpiło w wyniku rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności. W uzasadnieniu wskazano również, że zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia skarżący miał obowiązek informowania organu o wystąpieniu takich okoliczności w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym jest w stanie dokonać takiej czynności. Organ nie został poinformowany o wystąpieniu takich okoliczności.

Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, w którym zarzucił zaskarżanej decyzji:

- obrazę przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w sprawie podrobienia podpisu na wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej,

- pominięcie – nie ustosunkowanie się w żadnej mierze do wniosku dowodowego strony o dopuszczenie dowodów z opinii biegłego z dziedziny badania pisma, celem ustalenia, czy podpisy na wniosku o płatności, zwrotkach, poczynając od wniosku z [...].06.2004 r. pochodzą od skarżącego, czy też C.U.,

- obrazę art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji nr 796/2004, poprzez bezpodstawne zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia, podczas gdy w niniejszej sprawie mógł mieć zastosowanie co najwyżej termin 4-letni.

Decyzją z [...] lutego 2018 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Podzielając w uzasadnieniu decyzji stanowisko organu pierwszej instancji, organ odwoławczy stwierdził m.in., że skarżący nie dokonał zgłoszenia wystąpienia przypadków siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności na jakimkolwiek etapie postepowania administracyjnego w trybie art. 47 ust. 2 Rozporządzenia komisji (WE) Nr 1974/2006. Tym samym w sprawie nie zaistniały przesłanki § 9 ust. 5 rozporządzenia ONW 2009, zwalniające skarżącego z obowiązku zwrotu płatności ONW, w wyniku zaniechania działalności rolniczej na obszarze objętym 5-letnim zobowiązaniem ONW.

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie przedawnienia obowiązku zwrotu przyznanych płatności. Stwierdził, że skarżący miał pełna świadomość podjętego z dniem [...].01.2005 r. 5-letniego. Składając w dniu 12.07.2004 r. pierwszy wniosek o przyznanie płatności skarżący podpisał oświadczenie, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji płatności oraz, że jest świadom konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań. Nadto, na co zwrócił uwagę organ pierwszej instancji skarżący wiedział o konsekwencjach niedotrzymania zobowiązania wieloletniego ONW, ponieważ w dniu 18.10.2007 r. jego pełnomocnik był w biurze organu w celu uzyskania informacji w zakresie konsekwencji związanych ze sprzedażą gruntów. Pełnomocnik został poinformowany m.in., że zobowiązania ONW mogą zostać przejęte przez nabywcę gruntu. Nadto został poinformowany o możliwości złożenia informacji o bezpodstawnym zerwaniu umowy dzierżawy. Skarżący nie zgłosił wystąpienia okoliczności mających wpływ na realizację podjętego zobowiązania w trybie art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, czyli zgłoszenia takich okoliczności, wraz z odpowiednimi dowodami w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym mógł dokonać tej czynności. W 2008 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności ONW, który obejmował mniejszą powierzchnię (166.76 ha) od wielkości powierzchni objętej podjętym zobowiązaniem (300 ha). Tym samym 4-letni okres przedawnienia obowiązku zwrotu przyznanych płatności ONW wskazany w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji nr 796/2004, nie miał zastosowania w niniejszej sprawie.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postepowania karnego dotyczącego podrabiania podpisów na wniosku o przyznanie płatności, organ wskazał m.in., że na podstawie dokumentacji posiadanych przez Agencje dotyczącej wniosków o przyznanie płatności obszarowych składanych przez skarżącego za lata 2004 – 2008, na konto skarżącego sukcesywnie przekazywane były środki finansowe z tytułu wnioskowanych płatności. Podkreślono, że zarówno skarżący jak i jego pełnomocnik nigdy nie kwestionowali podstawy wypłacanych skarżącemu środków. Tym samym w ocenie organu odwoławczego zasadnie organ pierwszej instancji odmówił zawieszenia postępowania z przyczyn wskazanych przez skarżącego.

W zakresie naruszenia art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, poprzez bezpodstawne zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji stwierdzając, że skarżący nie działał w dobrej wierze.

Skarżący nie zgodził się z decyzją organu drugiej instancji i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W skardze podniesiono zarzut naruszenia przepisów postepowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- obrazę przepisu art.97§ 1 pkt 4 k.p.a., przez oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego na obecnym etapie przez Prokuraturę Rejonową w sprawie podrobienia podpisu na wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej z [...].05.2008 r, gdyż wynik tej sprawy może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej,

- obrazę przepisu art 84 kpa, przez dowolne, niczym nie uprawnione stwierdzenie, że podpisy na wnioskach o przyznanie płatności M.U. i jego brata C. są autentyczne, podczas gdy dla takiej oceny wymagana jest wiedza specjalna, w tym przypadku biegłego z dziedziny badania pisma.

Podniesiono również zarzut naruszenia prawa materialnego, mianowicie:

- art.73 ust 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, przez bezpodstawne zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia, podczas gdy w niniejszej sprawie mógł mieć zastosowanie co najwyżej termin 4-letni,

- art 5 ust 3 Rozporządzenia nr 65/2011, przez błędne przyznanie płatności ONW na rok 2008 w sytuacji gdy zadeklarowano łączną powierzchnię jedynie o areale 166,76 ha.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postepowania.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skargę należało oddalić.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z Dz. U. z 2018 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Wyeliminowanie zatem z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny, że doszło do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Kryteria powyższe zostały określone przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Eliminacja zaskarżonego aktu następuje także w sytuacji, gdy zaskarżony akt dotknięty jest wadą nieważności; podstawą orzekania jest wówczas art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane zarzuty oraz argumenty uzasadnienia skargi, Sąd stwierdził, że nie zachodzą podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Skarżący w toku postepowania przed organami oraz w skardze twierdził, że podpisy złożone na wnioskach o przyznanie płatności zostały sfałszowane. W jego ocenie okoliczność ta powinna być wyjaśniona przez organ w toku postepowania stosownie do art. 84 § 1 Kpa. Dodatkowo uważał, że w związku z prowadzeniem przez Prokuraturę postępowania w sprawie podrabiania podpisów na wnioskach o przyznanie płatności, postępowanie w niniejszej sprawie winno być stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 Kpa.

Z takim poglądem nie można się zgodzić. Sąd przyznał w tym zakresie rację stanowisku organów obu instancji.

Podkreślić należy, na co zwróciły uwagę organy obu instancji, że skarżący składał w latach 2004 – 2008 wnioski o przyznanie płatności. Na podstawie złożonych wniosków otrzymał wnioskowane płatności, które były sukcesywnie wpłacane na jego konto. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez skarżącego w toku postepowania administracyjnego. Trudno zatem uznać, że skarżący otrzymując na przestrzeni 5 lat tak znaczne środki z tytułu dopłat, nie spostrzegł, że są one nienależne, ponieważ ani on, ani umocowane przez niego osoby, wniosków takich nie składały. Podkreślić również należy, że skarżący nie kwestionował innych elementów składanych wniosków, tj. np. powierzchnia gruntu, nr działek.

Stanowisko skarżącego, oceniane w całokształcie zgromadzonych przez organy dowodów, należy ocenić jako swoistą taktykę procesową zmierzającą do przedłużenia postępowania i odroczeniu niekorzystnych dla niego skutków wynikających z wydanych decyzji. Tym samym stwierdzić należy, że organy nie naruszyły art. 84 § 1 Kpa.

W ocenie Sądu niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Stosownie do wskazanego przepisu organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, m.in. w przypadku gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi istnieć zatem związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Z zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy ziszczone są cztery elementy: po pierwsze, zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; po wtóre, jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; po trzecie, wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; po czwarte, istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych, a do tego zmierzał wniosek skarżącego.

Stanowisko skarżącego w tym zakresie uznać należało za całkowicie nielogiczne. Jeżeli bowiem ani skarżący, ani działający w jego imieniu pełnomocnik nie składał wniosków o dopłaty, a podpisy na wnioskach tych zostały sfałszowane, to w konsekwencji przyjąć należy, że brak było podstaw prawnych i faktycznych do ich przyznania i wypłacenia dopłat skarżącemu. Takie dopłaty byłyby zatem nienależne.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku zwrotu przyznanych skarżącemu płatności, a tym samym naruszenia art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji nr 796/2004, stwierdzić należy, że również ten zarzut okazał się niezasadny. Zgodnie z ww. przepisem obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Tym samym stosowanie art. art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 powinno zostać poprzedzone ustaleniem, czy producent rolny działał w dobrej, czy też w złej wierze. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem.

Przyznać należy rację organom, że skarżący nie działał w dobrej wierze. Co przemawia za takim stwierdzeniem? Skarżący wiedział o podjętym z dniem [...].01.2005 r. 5-letnim zobowiązaniem ONW. Składając w dniu 12.07.2004 r. pierwszy wniosek o przyznanie płatności ONW podpisał oświadczenie, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji płatności oraz że jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań. Miał zatem wiedzę o podjętym zobowiązaniu oraz wiedział, że w przypadku niedotrzymania tego zobowiązania konieczny będzie zwrot wypłaconych płatności. Skarżący wiedziała o konsekwencjach niedotrzymania zobowiązania ONW, ponieważ w dniu 18.10.2007 r. jego pełnomocnik C.U., był w Biurze Powiatowym ARiMR w celu uzyskania informacji, jakie kroki ma podjąć na wypadek sprzedaży gruntów w kontekście ciążących na nim zobowiązań wieloletnich. Ze sporządzonej na ww. okoliczność notatki służbowej wynika, że pełnomocnik skarżącego został poinformowany m.in., o tym, iż zobowiązanie ONW może zostać przejęte przez nowego nabywcę gruntów. Pełnomocnik został poinformowany również o możliwości złożenia przez skarżącego informacji o bezpodstawnym zerwaniu umowy dzierżawy.

Jak wskazały to organy obu instancji skarżący nie dokonała z własnej inicjatywy zgłoszenia wystąpienia okoliczności mającej wpływ na realizację podjętego zobowiązania w trybie art. 47 ust. 2 w/w Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, tj. zgłoszenia tej okoliczności Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR wraz z odpowiednimi dowodami w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym mogła dokonać tej czynności. Natomiast w roku 2008 skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności ONW, który obejmował mniejszą powierzchnię (166,76 ha) od powierzchni objętej podjętym zobowiązaniem ONW (300 ha).

Zasadnie uznały zatem organy, że zachowaniu skarżącego nie sposób przypisać przesłanek działania w dobrej wierze, ponieważ pomimo uzyskania wszelkich informacji dotyczących podjętego zobowiązania i skutków ich niedopełnienia skarżący nie wykazała staranności w celu udokumentowania twierdzeń, iż zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, a tym samy niedotrzymanie podjętego zobowiązania, nie nastąpiło z jego winy.

Tym samym prawidłowo przyjęły organy, że skarżący nie działał w niniejszej sprawie w dobrej wierze, a zatem 4-letni okres przedawnienia obowiązku zwrotu przyznanych płatności ONW, wskazany w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji nr 796/2004, nie ma wobec niego zastosowania.

Jako niezasadny uznać należało również zarzut naruszenia art. 5 ust. 3 Rozporządzenia nr 65/2011. Zgodnie z tym przepisem obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Na gruncie analizy stanu faktycznego niniejszej sprawy nie sposób uznać, że płatności zostały wypłacone skarżącemu w wyniku błędu organu. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR rozpatrując wnioski o przyznanie płatności ONW za rok 2007 oraz za rok 2008 nie miał podstaw do tego, aby nie uwzględnić żądania skarżącego. Płatności ONW na rok 2007 oraz na rok 2008 wypłacone zostały zgodnie z żądaniem zgłoszonym we wnioskach o ich przyznanie płatności, tj. do powierzchni wynoszących odpowiednio 300,00 ha i 166,76 ha. Płatności ONW za rok 2007 oraz 2008 stały się natomiast płatnościami nienależnymi w wyniku postępowania skarżącego, który od roku 2009 zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach objętych wieloletnim zobowiązaniem ONW.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.