Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 401/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 233 par. 1 pkt 1 w zw. z  art. 221
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. do Dyrektora Izby Skarbowej w B. wpłynął wniosek spółki R, (skarżącej spółki) w sprawie zmiany decyzji tego organu z dnia [...] r., na mocy której udzielono skarżącej spółce zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...]; skarżąca spółka wniosła o zmianę miejsca urządzania gier w pozycji 4,31 pkt II tej decyzji. W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Izby Celnej w T, decyzją z dnia [...] r., odmówił wnioskowanej zmiany. Na skutek rozpoznania odwołania od powyższej decyzji, decyzją drugoinstancyjną organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z [...] r., które zaskarżone zostało następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1018/10 WSA oddalił skargę. Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej od powyższego wyroku NSA, wyrokiem z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt II GSK 738/11, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje obu instancji, wskazując, że charakter rozpoznawanej sprawy obligował organy do przeprowadzenia w pierwszej kolejności analizy charakteru właściwych w sprawie przepisów ustawy o grach hazardowych pod względem ich technicznego lub nietechnicznego charakteru w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, czego w toku przedmiotowego postępowania nie uczyniono.

Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Izby Celnej w T, decyzją z [...] r., umorzył postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej w przedmiocie zmiany miejsca urządzania gier; w ocenie organu postępowanie stało się bezprzedmiotowe ze względu na wygaśnięcie decyzji z [...] r. Od powyższej decyzji skarżąca spółka wniosła odwołanie, wskazując naruszenie wskazanych w odwołaniu przepisów poprzez nieprawidłowe umorzenie postępowania w sprawie, jak również niedokonanie ustaleń, czy art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych stanowi przepis techniczny i mógł mieć zastosowanie w sprawie. Decyzją z dnia [...] r. organ odwoławczy uwzględnił wniesione odwołanie i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w T umorzył postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., jako bezprzedmiotowe, w związku z wygaśnięciem jej z mocy prawa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że decyzja z dnia [...] r., ustalająca skarżącej spółce uprawnienie do urządzania gier na automatach o niskich wygranych wydane zostało terminowo – na okres 6 lat, co zostało wskazane w punkcie VIII tej decyzji. Jako, że wskazany termin upłynął [...] r., przedmiotowa decyzja przestała funkcjonować w obrocie prawnym i z tego powodu merytoryczne orzekanie w przedmiocie uprawnień z niej wynikających jest niedopuszczalne. Organ przedstawił ponadto obszerną analizę ewentualnej techniczności art. 135 ust. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych w kontekście m.in wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11; w konkluzji powyższego stwierdził, iż przepis ten nie ma charakteru przepisu technicznego w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w związku z czym nie zaistniała konieczność jego notyfikacji Komisji Europejskiej.

Pismem z dnia [...] r. skarżąca spółka odwołała się od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej w T, wskazując naruszenie art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez umorzenie postępowania w sprawie ze względu na jego bezprzedmiotowość; rażące naruszenie art. 120, 121 § 1, 124, 165a § 1, 188 i 216 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z zastosowaniem art. 129 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, w zw. z naruszeniem art. 8 i 9 w zw. z art. 1 pkt 1, 3, 4 i 11 Dyrektywy nr 98/34/WE w zw. z §4, §5, §8 i §10 w zw. z §2 pkt 1a, 2, 3 i 5 rozporządzenia w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawych, art. 36 ust. 3 i 4 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, art. 2, art. 7, art. 22, art. 31 ust. 3 oraz art. 91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 aktu o przystąpieniu do UE oraz zasad wynikających z orzecznictwa ETS, poprzez umorzenie postępowania dotyczącego zmiany udzielonego zezwolenia w sytuacji, gdy art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, który mógłby stanowić przeszkodę w rozpoznaniu wniosku skarżącej spółki, jako przepis oczywiście sprzeczny z prawem wspólnotowym, jest przepisem bezskutecznym.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w T utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przedstawieniu przywołanego wyżej stanu faktycznego w sprawie oraz po przytoczeniu treści art. 233 § 1 pkt 1, 221 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 129 ust. 1 i art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, potwierdził prawidłowość ustaleń organu I instancji, iż w przedmiotowej sprawie decyzja, której dotyczył wniosek, utraciła moc prawną po upływie 6 lat od jej wydania, tj. [...] r., co czyni z kolei bezprzedmiotowym postępowanie w przedmiocie zmiany zezwolenia udzielonego decyzją wygasłą z mocy prawa. Organ odwoławczy podkreślił, iż w przedmiotowym wyroku TSUE nie przesądzono o niezgodności ustawy o grach hazardowych z prawem wspólnotowym, ale zwrócono uwagę na możliwy istotny wpływ regulacji będących potencjalnie technicznymi na obrót automatami do gier, który to wpływ stanowiłby o uznaniu danego przepisu za "potencjalnie techniczny". Dalej poczynił rozważania na temat celu dyrektywy 98/34/WE, funkcji i definicji tzw. przepisów technicznych w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy oraz kategorii "innych wymagań" z art. 1 pkt 4 tej dyrektywy, do której, jak wskazał organ za orzeczeniem TSUE, zalicza się przepisy mogące wpływać w sposób istotny na właściwości lub sprzedaż automatów. Organ podkreślił ponadto, że nie ustalenie jakiegokolwiek wpływu, lecz wyłącznie wpływu istotnego w swym wymiarze przesądza o technicznym charakterze przepisu art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Stwierdził, że nie sposób rozpatrywać kwestii wpływu przepisów na sprzedaż produktu tylko i wyłącznie na rynku krajowym, a pod rządami spornych przepisów ustawy o grach hazardowych automaty do gier o niskich wygranych mogą wciąż być skutecznie komercjalizowane na ogromnym rynku gier hazardowych zarówno poza granicami państwa polskiego, jak i w Polsce, więc nie można powiedzieć, aby doszło do istotnego wpływu na obrót w rozumieniu art. 1 pkt 4 dyrektywy. Dalej organ odwoławczy przedstawił obszerną analizę potwierdzającą brak istotnego wpływu spornych przepisów na obrót automatami do gier, odnosząc się do kwestii możliwości oraz kosztów przeprogramowania automatów do gier o niskich wygranych, definicji samego urządzenia, jakim jest automat do gier o niskich wygranych oraz danych dotyczących liczby wykorzystywanych automatów w latach 2009, 2010 i 2011. Wskazał, że podział na automaty do gier i automaty do gier o niskich wygranych jest podziałem sztucznym, a cechy wyróżniające poszczególne automaty nie są rozróżniane w taryfie celnej, stąd organ I instancji, analizując wpływ regulacji na obrót automatami, oparł się na danych liczbowych dotyczących nabycia wewnątrzwspólnotowego na rynek polski towarów objętych ogólnym kodem CN 95043010. Odnosząc się do problematyki ryzyka uzależnień od hazardu organ stwierdził, że z racji na lokowanie automatów w kasynach, i w ten sposób ograniczanie ich dostępności, nie może być mowy o zwiększeniu tego ryzyka z racji na dopuszczenie wyższych wygranych; że przepisy ustawy o grach hazardowych są przejawem zastosowania klauzul bezpieczeństwa z art. 10 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE i nawet stwierdzenie techniczności spornych przepisów nie skutkowałoby obowiązkiem ich notyfikowania; że w dziedzinie gier hazardowych państwa członkowskie dysponują swobodnym uznaniem wystarczającym do ustalenia wymogów, z jakimi związana jest ochrona konsumenta i porządku społecznego; oraz że wprowadzenie ustawy o grach hazardowych znacząco przyczyniło się wyeliminowania niepożądanych zjawisk związanych z prowadzeniem działalności hazardowej. Powołując się na postanowienia Sądu Najwyższego o sygn. I KZP 14/13 i I KZP 15/13 stwierdził, że nawet, gdyby uznać, że przepisy ustawy o grach hazardowych nie mogą być stosowane ze względu na brak notyfikacji, to i tak nie można by przywrócić mocy obowiązującej mocy uchylonym przepisom ustawy o grach i zakładach wzajemnych, a nienotyfikowanie przepisów technicznych nie zwalnia sądów krajowych z ich stosowania. W odniesieniu do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził, iż w jego ocenie nie doszło do naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów Konstytucji RP i Ordynacji podatkowej, wskazując, że organ I instancji prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa krajowego, a samo rozstrzygnięcie wydane zostało z poszanowaniem wszystkich zasad postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia [...] r. spółka R. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając jej naruszenie:

1) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez umorzenie postępowania w sprawie z powodu jego bezprzedmiotowości;

2) art. 122 w zw. z 123 § 1 oraz art. 210 § 4 i art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej w związku z zastosowaniem art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych w związku z naruszaniem:

- art. 8 i art. 9 w związku z art. 1 akapit pierwszy pkt 4) dyrektywy nr 98/34/WE,

- art. 32 ustawy z dnia 29 lipca 1992 roku o grach i zakładach wzajemnych w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych,

- art. 2, art. 7, art. 22, art. 31 ust. 3 oraz art. 91 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Konstytucji w związku z art. 2 Aktu o przystąpieniu do Unii Europejskiej,

- zasad wynikających z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE tj. z orzeczeń z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11; z dnia 21 kwietnia 2005 roku w sprawie C-267/03 postępowania karnego przeciwko Larsowi Erikowi Staffänowi Lindbergowi, z dnia 4 czerwca 2009 roku w sprawie C-109/08 Komisja v. Grecji, z dnia 30 kwietnia 1996 roku w sprawie C-194/94 CIA Security International SA v. Signalson SA i Securitel SPRL, z dnia 5 czerwca 2007 roku w sprawie C-170/04 Klas Rosengren i inni v. Riksaklagaren, z dnia 22 czerwca 1989 roku w sprawie C-103/88 Fratelli Constanzo SpA vs Comune di Milano, z dnia 11 lipca 2002 roku w sprawie C-62/00 Marks & Spencer pic v. Commissioners of Customs & Excise,

- poprzez nienależyte wykonanie wytycznych wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie, w szczególności w zakresie istotnych dla oceny charakteru prawnego art. 135 ust. 2 ustaleń faktycznych;

- dokonanie szczątkowych ustaleń i wyciągnięcie z nich daleko idących wniosków bez przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz jakiegokolwiek oparcia w materiale dowodowym lub w sposób sprzeczny z przytaczanymi danymi;

- całkowite pominięcie i nie uwzględnienie przedstawionych przez stronę argumentów i danych, w tym dokumentów złożonych w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym danych całkowicie dyskwalifikujących wywody organu administracji;

- wydanie decyzji w oparciu o orzecznictwo oczywiście nieaktualne w świetle wyroku orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym wyroku w niniejszej sprawie, co jednocześnie wskazuje, że organ administracji nie zapoznał się należycie z wymienionym wyrokiem lub zrobił to pobieżnie, ewentualnie spreparował uzasadnienie decyzji na zasadzie spekulatywnej (tj. w oderwaniu od faktycznych i prawnych okoliczności niniejszej sprawy, na co dodatkowo wskazuje chaotyczna, niespójna i częściowo całkowicie zbędna treść tego uzasadnienia);

- umorzenie postępowania w przedmiocie zmiany zezwolenia w sytuacji, gdy art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, który ewentualnie mógłby stanowić przeszkodę, jako przepis oczywiście sprzeczny z prawem wspólnotowym, jest przepisem bezskutecznym, i to bez dokonania szeregu istotnych ustaleń dotyczących wytycznych wynikających z wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r., pomimo że organ był zobowiązany do ich dokonania (m. in. na mocy wyroku NSA w niniejszej sprawie), i to w sytuacji stan sprawy nie zmienił się od daty wyroku NSA;

- brak dokonania rzeczywistych ustaleń faktycznych i uzasadnienia przesłanek, którymi kierował się organ administracji oraz sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie niespójny, w dużej mierze nie na temat i polemiczny wobec utrwalonych w orzecznictwie poglądów prawnych, i jako taki oczywiście nieprzekonujący i niebudzący zaufania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym zaskarżona decyzja może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a także stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd stwierdził, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego, w związku z czym wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w T z dnia [...] r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną organu z dnia [...] r., nr [...], którą organ umorzył postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej, z powodu jego bezprzedmiotowości. U podstaw takiego załatwienia sprawy, zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej z dnia [...] r., legło ustalenie, że wydane na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) zezwolenie - w postaci decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. - zgodnie z art. 36 ust. 1 tej ustawy udzielone było na okres 6 lat, a zatem bezpowrotnie utraciło ważność z upływem [...] r.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie w sprawie, utrzymanego w mocy zaskarżoną decyzją, stanowił art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej w skrócie jako " O.p."). Zgodnie z jego treścią, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003, nr 6, s. 25). Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może mieć charakter pierwotny, czyli powstać przed wszczęciem postępowania, jak też wtórny i pojawić się w toku już trwającego postępowania, lecz bez względu na moment jej powstania wszczęte postępowanie podlega umorzeniu.

Okoliczność bezprzedmiotowości postępowania następuje w sytuacji, gdy dotyczy ono rozstrzygnięcia administracyjnego, które przestało istnieć na skutek jego wygaśnięcia. Wygaśnięcie decyzji z mocy samego prawa stanowi o tym, że przestaje ona funkcjonować w obrocie prawnym, zostaje z niego wyeliminowana;nie można prowadzić postępowania dotyczącego danej decyzji, w sytuacji, gdy decyzja ta nie pozostaje w obrocie prawnym. Skoro decyzja nie istnieje na skutek jej wygaśnięcia, to brak jest możliwości zmiany zawartych w niej ustaleń. Decyzja taka nie funkcjonuje już w obrocie prawnym i nie kształtuje praw i obowiązków strony. Wygaśnięcie z mocy prawa decyzji powoduje brak prawnej i faktycznej podstawy orzekania.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy trzeba podkreślić, że jej materia dotyczy zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie lokalizacji punktów gier na automatach o niskich wygranych. Zezwolenie to jednak wydane zostało na czas określony - okres sześciu lat, czyli realizacja uprawnień z jego tytułu wynikających była ograniczona w czasie. Upływ bowiem terminu powoduje ustanie skutku prawnego w postaci umożliwienia prowadzenia opisanej działalności, a inaczej ujmując – oznacza wygaśnięcie stosunku materialnoprawnego, obejmującego to uprawnienie, gdyż wydana decyzja w przedmiocie zezwolenia przestaje funkcjonować w obrocie prawnym z mocy prawa – z chwilą w niej oznaczoną. Wystąpienie tej okoliczności czyni bezprzedmiotowym postępowanie w zakresie zmiany zezwolenia. Wobec zaprzestania bowiem istnienia materialnoprawnego stosunku stanowiącego podstawę nabytego prawa, zachodzi brak podstaw prawnych do dokonywania jakichkolwiek zmian w decyzji kształtującej ten stosunek materialnoprawny w sferze administracji publicznej (vide w analogicznej sprawie: wyrok WSA we Wrocławiu z 21 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 326/14, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Prawidłowo zatem organ wyprowadził konstatację, że aby doszło do merytorycznego orzekania w przedmiocie zmiany zezwolenia, zezwolenie to musiałoby istnieć w obrocie prawnym w dniu, w którym zapada decyzja je modyfikująca. Tymczasem w chwili wydawania zaskarżonej decyzji w sprawie zmiany zezwolenia, zezwolenie to już nie obowiązywało, jako że uprawnienia z niego wynikające wygasły po dniu [...] r. W świetle zatem wygaśnięcia pierwotnej decyzji o wydaniu zezwolenia, dopuszczalne było w postępowaniu o zmianę tego zezwolenia wydanie wyłącznie decyzji o skutku formalnoprawnym, procesowym, poprzez umorzenie postępowania, a nie zaś merytorycznym, załatwiającym sprawę co do jej istoty, gdyż do takiego załatwienia sprawy organ był zobligowany treścią art. 208 § 1 O.p. wobec stwierdzenia, że przedmiot postępowania w postaci zezwolenia przestał istnieć.

Jakkolwiek w niniejszej sprawie doszło do wszczęcia postępowania jeszcze w czasie obowiązywania zezwolenia udzielonego stronie skarżącej, lecz na skutek kontroli instancyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt II GSK 738/11 uchylił wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 1018/10 oraz uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu z dnia [...] r., nakazując przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnienie oceny prawnej przedstawionej w motywach swego orzeczenia. Sąd kasacyjny wskazał, że sąd niższej instancji, jak i orzekające w sprawie organy przy badaniu meritum sprawy nie uwzględniły orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, z dnia 19 lipca 2012 r. opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 29 września 2012 r. (Dz. Urz. UE C 295/12) i zalecił, aby organ administracji dokonując w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy oceny charakteru prawnego spornych przepisów ustawy o grach hazardowych, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, uwzględnił wykładnię pojęcia "przepisu technicznego", dokonaną w powołanym wyroku Trybunału.

Organ zatem, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, był związany oceną prawną i wskazaniami Sądu wyższej instancji co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu tego Sądu, zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, zaś według art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu ocena prawna mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego.

Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu komentowanego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tarno, LexisNexis, Warszawa 2008).

Cytowany przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Jednakże ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (vide: wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. I SA/Ka 2408/ 98, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. FSK 1576/04, wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. OSK 1403/04; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie na organie administracji publicznej ponownie rozpoznającym sprawę dotyczącą wniosku o zmianę zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych spoczywał zatem obowiązek uwzględnienia zmiany stanu faktycznego wyrażającej się tym, że w toku kontroli sądowej posiadane przez stronę skarżącą zezwolenie wygasło z dniem [...] r. Ustalenie bowiem, że istnieje nadal przedmiot postępowania jest jednym z warunków prawidłowości podejmowanej decyzji merytorycznej. W razie braku tego przedmiotu zachodzą przeszkody formalnoprawne do merytorycznego rozstrzygania w sprawie a postępowanie winno się zakończyć jego umorzeniem, na co wskazuje jednoznacznie dyspozycja art. 208 § 1 O.p.

W sytuacji zatem upływu terminu, na który wydane zostało zezwolenie, a w konsekwencji wygaśnięcia zezwolenia z mocy prawa, nie zachodziły podstawy do merytorycznego orzekania o zmianie zezwolenia w trybie wyznaczonym normą prawa materialnego tzn. art. 135 ust. 2 u.g.h. Tym samym problematyka notyfikacji powołanego przepisu nie ma znaczenia prawnego dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, mimo że organ dostosowując się do zaleceń NSA, który nie wypowiadał się w kwestii bytu prawnego zezwolenia, zawarł w uzasadnieniu argumentację dotyczącą ustalenia, czy uregulowania ustawy o grach hazardowych mają charakter przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i wobec tego wymagały uprzedniej notyfikacji przed Komisją Europejską. Przepisu art. 135 ust. 2 u.g.h. jednak nie zastosował, opierając rozstrzygnięcie w decyzji wyłącznie na normie prawa procesowego (art. 208 § 1 O.p.), co było zabiegiem zgodnym z prawem.

Konkludując - bezsprzecznie strona skarżąca nie legitymuje się ważnym zezwoleniem na prowadzenie działalności na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa ani nie przedłużono tego zezwolenia w odrębnym trybie, zatem nie istnieją elementy materialnoprawne, o których ewentualnej zmianie można orzekać.

Z tych względów zbędne jest odniesienie się do zarzutów skargi eksponujących wątki merytoryczne, gdyż nie przystają one do treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ nie zastosował przepisów prawa materialnego, których naruszenie zarzucono w skardze, choć odniósł się do tej materii w uzasadnieniu.

Mając na uwadze powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością ich uchylenia albo stwierdzenia nieważności, orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.