Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 676/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 par.1, art. 80, art. 138 par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skarg J. S. oraz Skarbu Państwa - Nadleśniczego Nadleśnictwa W. w W. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego J. S. kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego Nadleśniczego Nadleśnictwa W. S.w W. S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr[...], uchylił decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...]czerwca 1961 r., znak [...], w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa działek o nr geod. [...] o pow. 0,70 ha, [...] o pow. 0,79 ha, [...] o pow. 0,19 ha, [...] o pow. 0,52 ha, [...] o pow. 0,46 ha, [...] o pow. 1,32 ha, [...] o pow. 0,88 ha, [...] o pow. 1,60 ha, [...] o pow. 0,08 ha, [...] o pow. 3,61 ha, [...] o pow. 0,35 ha, [...] o pow. 0,05 ha, [...] o pow.0,03 ha, [...] o pow. 3,45 ha, [...] o pow. 4,21 ha, [...] o pow. 0,17 ha, [...] o pow. 0,03 ha, [...] o pow. 0,07 ha, [...] o pow. 0,03 ha, [...] o pow. 0,03 ha, [...] o pow. 0,27 ha, [...] o pow. 0,08 ha, [...] o pow. 0,19 ha, [...] o pow. 0,08 ha, [...] o pow. 5,78 ha, [...] o pow. 2,48 ha, [...]o pow. 0,05 ha, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o pow. 23,77 ha, zapisanego na L. S. oraz gospodarstwa rolnego o pow. 18,12 ha, zapisanego na A. S., położonych we wsi P. i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

Decyzja Wojewody P. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. decyzją z dnia [...] czerwca 1961 r., nr[...], na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71), orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa między innymi nieruchomości rolnej stanowiącej własność L. S. syna J. wykazanej w rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym wsi P., GRN W. S. o ogólnej powierzchni 23,77 ha oraz nieruchomości rolnej stanowiącej własność A. S. o ogólnej powierzchni 18,12 ha.

Powyższa decyzja w tej części oraz w odniesieniu do innych osób utrzymana została w mocy decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1962 r., nr [...], z tym, że w jej pkt 1 odwołania L. S. i A. S., jak wskazano w sentencji, pozostawiono bez rozpoznania z uwagi na ich pisemne wycofanie.

Wnioskiem z dnia [...]maja 2004 r. J. S., będący spadkobiercą L. i A. S., wystąpił do Wojewody P. z prośbą o zweryfikowanie podstawy prawnej odebrania nieruchomości, wskazując na ich bezprawne zawłaszczenie przez Skarb Państwa po 1940 r. Wniosek ten został przekazany do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w trybie art. 65 k.p.a. postanowieniem z dnia 29 lipca 2005 r. przekazał tenże wniosek Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B. wskazując Kolegium jako organ właściwy w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. wszczęło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r., nr [...], oraz z dnia [...] maja 1962 r., nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., na podstawie art. 157 § 1 i 2, art. 158 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71), stwierdziło, że:

1) decyzja Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1961 r. nr [...]oraz utrzymująca ją w mocy, w tym zakresie, decyzja Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1962 r. nr [...]w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa: a) nieruchomości leśnych oznaczonych numerami geodezyjnymi jako działka: nr 94 o pow. lasu 0,95 ha, nr 164 o pow. 0,09 ha, nr 183 o pow. 1,29 ha, nr 194 o pow. 6,05 ha, udział - w działce nr 73 o pow. 0,19 ha i udział - w działce nr 75 o pow. 0,02 ha wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o ogólnej powierzchni 23,77 ha, położonego na terenie wsi P., zapisanego na L. S.; b) nieruchomości leśnych oznaczonych numerami geodezyjnymi jako działka: nr [...] o pow. lasu 1,24 ha, nr [...] o pow. 1,49 ha, nr [...] o pow. 0,56 ha, udział - w działce nr [...]o pow. 0,19 ha i udział - w działce nr [...] o pow. 0,02 ha wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o ogólnej pow. 18,12 ha, położonego na terenie wsi P., zapisanego na A. S., wydane zostały z naruszeniem prawa;

2) w związku z upływem dziesięciu lat od dnia doręczenia kwestionowanych decyzji z uwagi na wadę decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 1 nie stwierdza się ich nieważności;

3) odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji w pozostałym zakresie wniosku.

Na skutek wniosku następcy prawnego poprzednich właścicieli nieruchomości o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO w B. decyzją z dnia [...]listopada 2006 r., nr[...], uchyliło swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...]sierpnia 2006 r. w całości, stwierdziło nieważność decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1962 r. w części, w jakiej rozstrzyga o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania L. i A.S., stwierdziło, że decyzja Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B.z dnia [...] czerwca 1961 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości leśnych oznaczonych numerami geodezyjnymi jako działka: nr [...] o pow. lasu 0,95 ha, nr [...] o pow. 0,09 ha, nr [...] o pow. 1,29 ha, nr [...] o pow. 6,05 ha, udział ¼ działce nr [...]o pow. 0,19 ha i udział ¼ w działce nr [...] o pow. 0,02 ha wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi P., zapisanego na L. S. oraz nieruchomości leśnych oznaczonych numerami geodezyjnymi jako działka: nr [...] o pow. lasu 1,24 ha, nr [...] o pow. 1,49 ha, nr [...]o pow. 0,56 ha, udział ¼ w działce nr [...]o pow. 0,19 ha i udział ¼ w działce nr [...] o pow. 0,02 ha, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi P., zapisanego na A. S., wydana została z naruszeniem prawa - art. 9 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71), odmówiło stwierdzenia nieważności w pozostałych częściach decyzji określonych w pkt 2 i 3, tj. decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 1961 r. oraz decyzji II instancji z dnia [...] maja 1962 r.

Na punkt 4 decyzji SKO w B. z dnia [...] listopada 2006 r. J. S. złożył skargę do WSA w Białymstoku, który to Sąd wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 63/08, skargę oddalił.

Od tego wyroku skargę kasacyjną złożył J. S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1239/07 oddalił skargę kasacyjną.

W wyniku ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] poddanej kontroli WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 19 kwietnia 2007 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 63/07, a następnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2008 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1239/07, którą stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] maja 1962 r. w części, w jakiej rozstrzyga o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania L. i A. S., należało rozpoznać ich odwołanie od decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r., Nr [...], po rozpoznaniu odwołania L. S. i A. S. od decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1961 r., znak [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 23,77 ha, położonego we wsi P., zapisanego na L. S. oraz gospodarstwa rolnego o pow. 18,12 ha, położonego we wsi P., zapisanego na A. S. i umorzyło w tym zakresie postępowanie administracyjne przed organem pierwszej instancji.

Organ wskazał, że wobec konieczności rozpoznania (na skutek orzeczenia z dnia [...] listopada 2006 r.) odwołania L. S. i A. S. należało zbadać, czy decyzja o przejęciu gruntów na rzecz Skarbu Państwa posiada aktualnie podstawę prawną upoważniającą organ administracji publicznej do orzeczenia o przejęciu prawa własności gospodarstwa rolnego w drodze decyzji.

Na wskazaną wyżej decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosło N. W. zarzucając, że "zaskarżona decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach skarżącego określonych prawomocną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2006 r., znak [...], bez jej zmiany, uchylenia bądź wyeliminowania jej z obrotu prawnego w innej formie". Domagano się uchylenia w całości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wskazano, że organ przesądził o prawach i obowiązkach stron, gdyż nie tylko zniweczył skutek prawny decyzji z dnia [...]czerwca 1961 r., ale również własnej prawomocnej decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. bez wcześniejszego wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 694/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 3 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargi kasacyjne złożyli Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. oraz J. S.

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2012 r., w sprawie I OSK 158/11, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA w Białymstoku i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie skargę na decyzję Kolegium z [...] stycznia 2007 r. powinien bezwzględnie zastosować się do oceny prawnej zawartej w wyroku NSA z 1 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 740/09). NSA w uzasadnieniu tego wyroku stanął na stanowisku, że decyzja Kolegium z [...] stycznia 2007 r. nie może dotyczyć działek leśnych, gdyż ich ocenę prawną zawiera prawomocna decyzja z [...] listopada 2006 r. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, oddalając skargę, pozostawił zaś w obrocie prawnym decyzję Kolegium z [...] stycznia 2007 r., która uchyla decyzję z [...]czerwca 1961 r. w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 23,77 ha położonego we wsi P. zapisanego na L. S. oraz gospodarstwa rolnego o pow. 18,12 ha położonego we wsi P. zapisanego na A.S. Takie rozstrzygnięcie dotyczy jednoznacznie, co wynika z wielkości ich powierzchni, całych gospodarstw rolnych, a więc także działek leśnych. Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżony wyrok, nie uwzględnił zatem stanowiska NSA odnośnie do relacji między rozstrzygnięciem dotyczącym działek leśnych, zawartym w decyzji Kolegium z [...] stycznia 2007 r., a decyzją tegoż organu z [...] listopada 2006 r., a także konieczności ustalenia numerów i wielkości działek nie będących działkami leśnymi, które należały w dniu ich przejęcia do L. S.i A. S. Stąd NSA uznał, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji z [...] stycznia 2007 r. skutkuje pozostawieniem w tym obrocie decyzji naruszającej zasadę res iudicata w części, w której dotyczy ona działek leśnych. Z tego powodu zaskarżony wyrok wydany został także z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r. stwierdził nieważność decyzji SKO w B. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr[...], wydaną w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr[...], uchylił decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1961 r., znak [...], w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa działek o wskazanych numerach (rolnych) wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o pow. 23,77 ha, zapisanego na L. S. oraz gospodarstwa rolnego o pow. 18,12 ha, zapisanego na A. S., położonych we wsi P. i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał zaś, że w orzeczeniach sądów administracyjnych zapadłych w niniejszej sprawie stwierdzono, iż organ, który w konsekwencji będzie rozpoznawał sprawę, winien ustalić numery i wielkość działek "nie leśnych", które należały w dniu ich przejęcia do L. S. i A. S. i ograniczyć rozstrzygnięcie podjęte w wyniku trybu odwoławczego do tychże działek. W wykonaniu powyższych zaleceń zlecono wykonanie dokumentacji prawno-geodezyjnej pozwalającej w sposób jednoznaczny wskazać nieruchomości rolne będące przedmiotem przejęcia na rzecz Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 1961 r., znak [...]Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B., w wyniku czego sporządzone zostało opracowanie "Sporządzenie dokumentacji mającej na celu ustalenie aktualnego stanu prawnego i faktycznego działek analizę wchodzących w skład nieruchomości rolnych A. S. i L. S., przejętych na rzecz Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 1961 r. numer [...]", na którego ustaleniach oparto się w przedmiotowej sprawie.

Dalej organ wskazał, że decyzja Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1961 r. wydana została na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, póz. 71). Według art. 9 ust. 3 tej ustawy o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa orzekał organ administracji rolnej prezydium powiatowej rady narodowej. O przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnych można było orzec w sytuacji, gdy przejmowana nieruchomość została objęta we władanie państwa do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa (Dz. U. Nr 17 poz. 71 ze zm.) i nadal pozostawała w jego władaniu lub została przekazana przez państwo we władanie innym osobom fizycznym bądź prawnym. Nie było przy tym konieczne ustalenie ani w jakim trybie, ani za pomocą jakich czynności prawnych czy też faktycznych doszło do objęcia we władanie nieruchomości przez państwo.

W ocenie organu, rozpoznając odwołanie L. S. i A. S. od decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r., znak [...]Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. należy mieć na uwadze art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, zamierzając rozstrzygnąć sprawę administracyjną decyzją, muszą być upoważnieni do jej załatwienia w tym trybie przepisem powszechnie obowiązującego prawa, obowiązującym w dniu podejmowania decyzji. Sprawa zakończona zaskarżoną decyzją WRiLPPRN w B. z dnia [...] czerwca 1961 r., znak [...]to sprawa, w której organy obu instancji rozstrzygają o ukształtowaniu nowej sytuacji prawnej stron - na mocy podejmowanej decyzji prawo własności nieruchomości wchodzących w skład ww. gospodarstw rolnych przechodzić ma na rzecz Skarbu Państwa. Taka konstytutywna w swych skutkach decyzja musi posiadać w dniu jej utrzymywania w mocy lub dokonywania w niej zmian - zastępowania jej rozstrzygnięcia orzeczeniem o innej treści - podstawę prawną upoważniającą organ administracji publicznej do orzeczeniu o przejęciu prawa własności gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnej.

Analiza istniejącego w dniu orzekania, obowiązującego porządku prawnego prowadzi do wniosku, iż przepisy art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. Nr 17, poz. 71), oznaczone w późniejszej wersji ustawy jako art. 16 ust. 1 i 3, na podstawie których podjęta została przedmiotowa decyzja WRiLPPRN w B., straciły swoją moc obowiązującą na mocy art. 58 pkt 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz . U. Nr 107, poz. 464 z późn. zm.) W ich miejsce nie ustanowiono żadnego nowego przepisu przewidującego przejmowanie na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnych i leśnych w drodze decyzji administracyjnych. Tym samym należy uznać, że sprawa przejęcia nieruchomości wchodzących w skład ww. gospodarstw rolnych na rzecz Skarbu Państwa w drodze decyzji administracyjnej stała się bezprzedmiotowa. W takich okolicznościach, kierując się utrwaloną linią orzecznictwa administracyjnego i sądowego, decyzję zaskarżoną odwołaniem należało uchylić, a postępowanie przed organem I instancji umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Skargę do WSA w B. na powyższą decyzję wniósł J. S., który zarzucił jej:

l. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17 poz. 71 ze zm.) wskutek uznania, że wydana na tej podstawie decyzja o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa stanowi akt konstytutywny w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż jest to akt deklaratoryjny.

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, w tym :

1) art. 138 § 1 pkt 2 in fine w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. wskutek wydania decyzji o

umorzeniu postępowania przed organem l instancji w sytuacji, gdy kontrolowana

decyzją jest aktem o charakterze deklaratoryjnym, istnieje możliwość oparcia rozstrzygnięcie na przepisie prawa już nieobowiązującym, a w konsekwencji istnieje sprawa administracyjna mogąca być przedmiotem postępowania,

2) art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. wskutek niepodejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co polegało w szczególności na braku zbadania faktycznych podstaw do wydania decyzji z dnia [...]czerwca 1961 r. znak [...]w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o pow. 23,77 ha, zapisanego na L. S. oraz gospodarstwa rolnego o pow. 18,12 ha, zapisanego na A. S., położonych we wsi P.,

3) art. 8 k.p.a. wskutek prowadzenia postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co polegało na odmówieniu merytorycznego badania zaistnienia faktycznych przesłanek decyzji,

4) art. 107 § 1 k.p.a. wskutek braku wyrażenia rozstrzygnięcia expressis verbis w

osnowie decyzji poprzez brak wskazania działek rolnych, których dotyczy decyzja i

zastosowanie w tym zakresie odesłania do tej części decyzji, która określa zakres

odwołania.

Z uwagi na powyższe wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji;

2) zasądzenie od Wojewody P. na rzecz skarżącego kosztów postępowania

wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że dopuszczalność umorzenia postępowania w pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. oceniać należy w oparciu o art. 105 k.p.a., który w § 1 przewiduje, że decyzję o umorzeniu postępowania wydaje się, gdy z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Zgodnie z zasadą wyprowadzaną w orzecznictwie z art. 6 i 138 k.p.a., organ administracji publicznej, wydając decyzję administracyjną, stosuje przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wydania decyzji. Powyższa reguła jednakże doznaje wyjątków. W przypadku decyzji o charakterze deklaratoryjnym, organ administracji publicznej może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na przepisie prawa już nieobowiązującym, ale wskazującym swoją treścią, że określono w nim skutki prawne zaistnienia okoliczności w wyznaczonym ustawą momencie, zaś podejmowana decyzja jest koniecznym, wymaganym ustawą, urzędowym stwierdzeniem, że w konkretnej sytuacji opisane przepisem skutki nastąpiły z mocy prawa. Wskazana reguła znajduje zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy. Organ II instancji błędnie zakwalifikował kontrolowaną decyzję z dnia 6 czerwca 1961 r. jako akt konstytutywny, czego skutkiem było przyjęcie, iż sprawa przejęcia nieruchomości wchodzących w skład ww. gospodarstw rolnych na rzecz Skarbu Państwa stała się bezprzedmiotowa. Decyzja z dnia [...]czerwca 1961 r. została wydana na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego z okresu obowiązywania ww. ustawy wskazywano, że orzeczenie wydane w trybie art. 9 stanowi akt deklaratoryjny, zaś decyzja ta miała potwierdzać istniejące z założenia prawo własności. Zdaniem skarżącego, przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości wymienionych w ustawie nie było uzależnione od wydania aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym. Nadal istnieje zatem sprawa administracyjna mogąca być przedmiotem postępowania. Skutkiem wydanej decyzji było rozdysponowanie na inne podmioty nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o pow. 23,77 ha, zapisanego na L. S. oraz gospodarstwa rolnego o pow. 18,12 ha, zapisanego na A. S, położonych we wsi P. Przy takim charakterze i skutkach decyzji akceptacja stanowiska zaprezentowanego w decyzji zaskarżonej prowadziłaby do sytuacji, w której został pozbawiony merytorycznego zbadania, czy były podstawy do wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r. znak [...]we wskazanej wyżej części, o co skarżący wystąpił z wnioskiem z [...] maja 2004 r. Taka wykładnia pozostaje w sprzeczności z normami konstytucyjnymi wynikającymi z zasady demokratycznego państwa prawnego, której składową jest prawo do uruchomienia postępowania prawnego przed organem państwa umożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie żądania udzielenia ochrony prawnej.

Skargę na powyższą decyzję do WSA w Białymstoku wniósł również Skarb Państwa – Nadleśniczy N.W.w W. S. i zaskarżył ją w części dotyczącej działek gruntu nr 94 i 126, opierając skargę na :

1) przesłance naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu art.156 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego,

2) przesłance naruszenia przepisów postępowania, tj. przepisu art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez orzeczenie wbrew wykładni zastosowanej w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia l kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 740/09.

Wskazując na powyższe wniósł o:

1) stwierdzenie nieważności w/w decyzji w zaskarżonej części,

2) ewentualnie o jej uchylenie,

3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewoda w zaskarżonej decyzji pominął wykładnię prawa zastosowaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 740/09), ignorując także wytyczne zawarte w uzasadnieniu opisanego wyżej orzeczenia. NSA wyraźnie wskazał, że należało wyeliminować z obrotu prawnego decyzję odwoławczą SKO w B. z dnia [...]stycznia 2007 r. jako wadliwą, lecz z tego względu, że organ za szeroko zakreślił zakres postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze dotyczące działek leśnych winno uwzględniać okoliczność, że co do nich istnieje już w sprawie powaga rzeczy osądzonej wywołana decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2006 r.

W ocenie skarżącego nie ulega wątpliwości, że organ starał się poprzez przeprowadzenie tzw. dochodzenia geodezyjnego ustalić, które z działek objętych uchyloną decyzją Prezydium były działkami leśnymi. Mimo tego błędnie objął treścią swej decyzji działki nr [...] i [...] - które miały bez wątpienia charakter leśny. Wynika to min. jasno z przeprowadzonego dochodzenia geodezyjnego. Doszło więc w części dot. tych działek, do wydania orzeczenia w sprawie poprzednio już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skargi są zasadne i podlegają uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr[...], która uchyliła decyzję Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...]czerwca 1961 r., znak [...], w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa działek o nr geod. [...] o pow. 0,70 ha, [...] o pow. 0,79 ha, [...] o pow. 0,19 ha, [...] o pow. 0,52 ha, [...] o pow. 0,46 ha, [...] o pow. 1,32 ha, [...] o pow. 0,88 ha, [...] o pow. 1,60 ha, [...] o pow. 0,08 ha, [...] o pow. 3,61 ha, [...] o pow. 0,35 ha, [...] o pow. 0,05 ha, [...] o pow.0,03 ha, [...] o pow. 3,45 ha, [...] o pow. 4,21 ha, [...] o pow. 0,17 ha, [...] o pow. 0,03 ha, [...] o pow. 0,07 ha, [...] o pow. 0,03 ha, [...] o pow. 0,03 ha, [...] o pow. 0,27 ha, [...]o pow. 0,08 ha, [...] o pow. 0,19 ha, [...] o pow. 0,08 ha, [...] o pow. 5,78 ha, [...]o pow. 2,48 ha, [...]o pow. 0,05 ha, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego o pow. 23,77 ha, zapisanego na L. S. oraz gospodarstwa rolnego o pow. 18,12 ha, zapisanego na A. S., położonych we wsi P. i umorzyła postępowanie przed organem I instancji.

Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 190 zd. 1 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. W niniejszej sprawie ocena ta została zawarta w orzeczeniach NSA z 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 740/09 oraz z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 158/11. W sprawie tej nie wystąpiły też okoliczności, które mogłyby uchylać wskazane związanie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie przesądzona została konieczność rozpoznania odwołania L. S. i A. S. od decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1961 r., w stosunku do tych osób decyzja ta nie ma bowiem przymiotu ostateczności. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 1 kwietnia 2010 r., SKO w B. prawomocną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. stwierdziło nieważność decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] maja 1962 r. w części, w jakiej rozstrzyga ona o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania L. S. i A.S. od decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r. Odwołanie to winno być zatem rozpoznane. Przeszkody ku temu nie stanowi fakt cofnięcia tego odwołania. Wskazana decyzja z dnia [...] listopada 2006 r., za podstawę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] listopada 2006 r. w ww. części uznała fakt, że w świetle przepisów k.p.a. w brzmieniu obowiązującym na dzień 5 maja 1962 r. cofnięcie odwołania było niedopuszczalne, nie było zatem podstaw do pozostawienia go bez rozpoznania. Stąd kwestia ta nie może być przedmiotem ponownej oceny w postępowaniu odwoławczym.

Natomiast jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 17 stycznia 2012 r., decyzję SKO w B. z dnia [...] stycznia 2007 r. wydaną w wyniku rozpoznania odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r., należało wyeliminować z obrotu prawnego jako wadliwą. NSA podniósł, że zaskarżona decyzja nie mogła dotyczyć działek leśnych, gdyż ich ocenę prawną zawiera prawomocna decyzja z dnia [...]listopada 2006 r. W tej ostatniej decyzji w pkt 2) i 3) SKO stwierdziło, że decyzja Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...]czerwca 1961 r., w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa określonych nieruchomości leśnych wydana została z naruszeniem prawa – art. 9 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. W części dotyczącej działek leśnych istnieje więc powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), gdyż bez wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. nie jest możliwe ponowne rozstrzyganie tej sprawy. Jak zauważył NSA, pogląd przeciwny prowadziłby w konsekwencji do tego, że J. S. przysługiwałaby możliwość dochodzenia odszkodowania na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. oraz możliwość uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r. w trybie odwoławczym co do tych samych działek leśnych.

W tym miejscu podkreślenia także wymaga, że niniejsza sprawa, już po wydanych wyrokach przez NSA, była też przedmiotem rozpoznania przez WSA w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2012 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 154/12, stwierdził nieważność decyzji SKO w B. z dnia [...] stycznia 2007 r., nr[...], w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa. Oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w przywołanej sprawie z mocy art. 153 p.p.s.a. są związane zarówno organy, jak i skład obecnie orzekający.

Wobec tego, wiążące jest w niniejszej sprawie stwierdzenie Sądu w tamtej sprawie, że skoro z odrębnych ustaw nie wynika, jaki organ administracji rządowej jest właściwy w sprawie danego rodzaju, to organem właściwym, także jako organ wyższego stopnia, jest wojewoda. A zatem organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r., znak[...], będzie Wojewoda P.

W ocenie Sądu, zasadne są obie skargi, co skutkowało ich uwzględnieniem i uchyleniem zaskarżonej decyzji Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2013 r.

Trafnie podnosi skarżący Skarb Państwa – Nadleśniczy Nadleśnictwa W. w W. S., że skoro zostało już przesądzone, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie pozostają tylko działki rolne objęte decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1961 r., to organ II instancji w wydanej przez siebie decyzji nie mógł orzekać o działkach leśnych objętych decyzją z dnia [...] czerwca 1961 r. Tymczasem w swojej decyzji objął on działki gruntu o numerach [...] o pow. 5,78 ha i [...]o pow. 2,48 ha, które niewątpliwie przynajmniej w jakiejś części były działkami leśnymi. Wynika to wprost z ostatecznej i prawomocnej decyzji SKO w B.z dnia [...] listopada 2006 r., w której stwierdzono, że działka o nr [...] o pow. 0,95 ha jest lasem i działka o nr [...] o pow. 1,24 ha także jest lasem. Podkreślenia wymaga, że być może w sprawie zachodzi taka sytuacja, że we wskazanej decyzji SKO w B. mowa jest o częściach działek o nr [...] i [...] mających przeznaczenie leśne, zaś w decyzji Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2013 r. mowa jest o częściach tych działek mających przeznaczenie rolne, ale to nie wynika z analizy zaskarżonej decyzji. Organ w ogóle kwestii tej nie badał i nie analizował, poprzestając na stanowisku, że miarodajne dla rozstrzygnięcia w sprawie jest sporządzone opracowanie "Sporządzenie dokumentacji mającej na celu ustalenie aktualnego stanu prawnego i faktycznego działek wchodzących w skład nieruchomości rolnej stanowiącej własność A. i L. S., przejętych na rzecz Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 1961 r. numer [...]". Na zarzut skargi w tej mierze organ odpowiedział w odpowiedzi na skargę w ten sposób, ze znów wskazał na powyższe opracowanie, na podstawie którego oparł się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, działanie organu II instancji jest nieprawidłowe i narusza art. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, organ II instancji dopuścił się takiego naruszenia i w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ ten nie wyjaśnił bowiem w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji, jaka była powierzchnia działek o nr[...] i [...] i jakie było ich przeznaczenie oraz, czy decyzja SKO w B. z dnia [...] listopada 2006 r. obejmuje inną ich cześć (o przeznaczeniu leśnym) niż decyzja z dnia [...] czerwca 2013 r. (o przeznaczeniu rolnym), czy też może decyzja organu II instancji z dnia [...] czerwca 2013 r. wadliwie objęła – jak zarzuca to strona skarżąca – również część tych działek o przeznaczeniu leśnym. Sąd, co jest bezsprzeczne, nie jest uprawniony do poczynienia przedmiotowych ustaleń za organ, gdyż jest sądem kasacyjnym, oceniającym legalność wydanej decyzji. Brak wyjaśnień i ustaleń w tym względzie jest także naruszeniem art. 190 p.p.s.a., ponieważ NSA w wyroku z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 158/11, nakazał, aby przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie były tylko działki o przeznaczeniu rolnym i w tym zakresie organ miał poczynić stosowne ustalenia.

W ocenie Sądu, zasadna jest także skarga J. S. Trafnie skarżący ten podniósł, że organ naruszył prawo materialne w zakresie art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17 poz. 71 ze zm.) wskutek uznania, że wydana na tej podstawie decyzja o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Państwa stanowi akt konstytutywny w sytuacji, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż jest to akt deklaratoryjny. Naruszenie to, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. miało wpływ na wynik sprawy.

Jak wskazano bowiem w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1999 r. w sprawie IV SA 1504/97, władanie nieruchomością przez Państwo lub przez inny podmiot, któremu ją przekazano, w brzmieniu art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, nie musiało być związane z utratą własności, która dopiero następowała po wydaniu decyzji na podstawie ww. ustawy. Także w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1963 r., sygn. akt 2 CR 120/62 (OSNPG 1963/7, poz. 43) wskazano, że jakkolwiek orzeczenie władzy administracyjnej, wydane w trybie art. 9 ust. 3 ustawy (.....) nie ma konstytucyjnego charakteru, to jednak stanowi ono dowód istnienia przesłanek do przejęcia nieruchomości na własność Państwa. Wreszcie w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1960 r., 2 CZ 102/60 (LexPolonica nr 323297) jednoznacznie wskazano, że orzeczenie o przejściu przedmiotu sporu na własność Państwa z mocy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 71) ma charakter deklaratywny.

Sąd orzekający w składzie niniejszym w pełni podziela przedstawione powyżej stanowiska. Rozważania organu w przedmiotowej kwestii odnoszące się do charakteru decyzji organu wydanej na mocy art. 9 ust. 3 cyt. ustawy poprzez odniesienie się do instytucji prawa cywilnego dotyczących zasiedzenia, przemilczenia i przedawnienia, są nietrafne i pozostają w sprzeczności z jednolitymi poglądami judykatury.

Powyższe przekłada się na zasadność zarzutu skargi odnośnie naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. wskutek wydania decyzji o umorzeniu postępowania przed organem l instancji w sytuacji, gdy kontrolowana decyzja jest aktem o charakterze deklaratoryjnym i istnieje możliwość oparcia rozstrzygnięcie na przepisie prawa już nieobowiązującym, a w konsekwencji istnieje sprawa administracyjna mogąca być przedmiotem postępowania. Naruszenie to w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podziela stanowisko skarżącego, że w przypadku decyzji o charakterze deklaratoryjnym, jak to ma miejsce w sprawie niniejszej, organ administracji publicznej może oprzeć swoje rozstrzygnięcie na przepisie prawa już nieobowiązującym, ale wskazującym swoją treścią, że określono w nim skutki prawne zaistnienia okoliczności w wyznaczonym ustawą momencie, zaś podejmowana decyzja jest koniecznym, wymaganym ustawą, urzędowym stwierdzeniem, że w konkretnej sytuacji opisane przepisem skutki nastąpiły z mocy prawa. Przejście na własność Skarbu Państwa nieruchomości wymienionych w ustawie nie było uzależnione od wydania aktów stosowania prawa o charakterze konstytutywnym. Nadal istnieje zatem sprawa administracyjna mogąca być przedmiotem postępowania. Przy takim charakterze i skutkach decyzji akceptacja stanowiska zaprezentowanego w decyzji zaskarżonej prowadziłaby do sytuacji, w której zostałby on pozbawiony merytorycznego zbadania, czy były podstawy do wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r. znak [...]we wskazanej wyżej części. Odsyłanie przez organ skarżącego na drogę postępowania cywilnego jest nieuprawnione, gdyż jak trafnie wskazano w cyt. już postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 2 CR 120/62, w przypadku wydania orzeczenia przez władzę administracyjną w trybie art. 9 ust. 3 omawianej ustawy, sądy (powszechne) nie są uprawnione do badania, czy zachodzą wymogi przewidziane postanowieniami ustawy co do możliwości przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa. Wykładnia zastosowana przez organ II instancji pozostaje zatem w sprzeczności z normami konstytucyjnymi wynikającymi z zasady demokratycznego państwa prawnego, której składową jest prawo do uruchomienia postępowania prawnego przed organem państwa umożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie żądania udzielenia ochrony prawnej.

Zasadny jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegający na braku podjęcia przez organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, co polegało w szczególności na braku zbadania faktycznych podstaw do wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1961 r. znak [...]w części dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa działek rolnych wchodzących w skład przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Ma rację skarżący, że organ w tej mierze nie podjął żadnych czynności, co w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. mogło również mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bez tych bowiem wyjaśnień i ustaleń organ ten nie ma możliwości rozstrzygnięcia sprawy.

Niezasadny jest natomiast zarzut dotyczący naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie zwane osnową musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolnie lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej. Rozstrzygnięcie musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, a nie pośrednio wynikać z uzasadnienia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 1478/96). W ocenie Sądu, organ II instancji precyzyjnie opisał wszystkie (w jego rozumieniu) działki rolne i ich powierzchnie w komparycji swojej decyzji, zaś w osnowie decyzji wskazano, że odnosi się ona do wyżej wskazanych działek. A zatem nie ma wątpliwości, których działek ta decyzja dotyczy. Taka konstrukcja decyzji nie narusza art. 107 § 1 k.p.a., gdyż zawiera wszystkie wymagane prawem jej elementy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), należało orzec jak w sentencji.

Na mocy art. 152 p.p.s.a. należało stwierdzić, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania należnych skarżącemu J. S. orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461, j.t.).

O kosztach postępowania należnych skarżącemu Skarbowi Państwa – Nadleśniczemu N. W. w W. S. orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490, j.t.).