Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 2347/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: s. NSA: Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie: WSA: Janina Guść SO (del.) Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant: Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi B. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 29 czerwca 2001r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 grudnia 2001r. nr [...] oraz zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Gd 2347/01

U z a s a d n i e n i e

B. K. wniosła skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 29 czerwca 2001r. Nr [...], utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia 21 grudnia 2000r. Nr [...], wydaną na podstawie art.1 ust.1 i art.4 ust.1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobowm deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U.Nr 87, poz.395 z późn. zm.) orzekającą o odmowie przyznania skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego o jakim mowa w tej ustawie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał co następuje:

Świadczenie pieniężne przyznawane jest na podstawie zgromadzonych dowodów, potwierdzających pracę przymusową strony we wnioskowanym okresie.

Zebrane w sprawie materiały dowodowe nie są wystarczające do potwierdzenia pracy przymusowej strony.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U.Nr 111, poz.1300), osoba nie dysponująca własnymi, oryginalnymi dokumentami potwierdzającymi doznane represje (np. pracę przymusową) może ubiegać się o wspomniane świadczenie przedkładając udokumentowane oświadczenia co najmniej dwóch świadków. Oznacza to, że do ich oświadczeń muszą zostać dołączone własne, oryginalne dokumenty, potwierdzające, że przebywali oni w tym samym czasie i miejscu, co osoba, na rzecz której składają oświadczenie. Jednak do żadnego z przedstawionych zeznań świadków nie zostały załączone wymagane dokumenty. W tej sytuacji ww. wymóg nie został spełniony.

W toku postępowania odwoławczego nie uzyskano dodatkowych dowodów, na podstawie których Kierownik Urzędu mógłby zmienić wydaną decyzję.

Stowarzyszenia osób poszkodowanych przez III Rzeszę, przyjmując do swego grona członków, kierują się własnymi, odrębnymi przepisami. Członkostwo w stowarzyszeniu nie jest równoznaczne z prawem do uzyskania świadczenia na podstawie ustawy, podobnie fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie, przyznając jednorazową pomoc finansową kieruje się własnymi przepisami. Przepisów tych nie należy utożsamiać z przepisami powołanej wyżej ustawy.

W skardze B. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, uznając ją za krzydzącą. Podkreślała, że dokumenty potwierdzające deportację w charakterze robotnika rolnego zaginęły. Skarżąca wskazała na to, że przedłożyła oświadczenia dwóch świadków, których nie mogła poprzeć stosownymi dokumentami.

Podniosła, że przekazała organowi dowód w postaci fotografii zrobionej w miejscu i czasie wykonywania pracy przymusowej, na którj odwrocie znajduje się pieczątka z napisem w języku niemieckim i datą.

Mimo przedstawienia tego dowodu odmówiono jej przyznania świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02.153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270).

W myśl art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art.4 ust.1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U.Nr 87, poz.395 ze zm.), uprawnienie do przewidzianego tą ustawą świadczenia pieniężnego przyznawane jest na podstawie wniosku zainteresowanej osoby zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych oraz dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U.Nr 111, poz.1300) wydane na podstawie art.4 ust.3 powołanej wyżej ustawy, określa jakie dokumenty i dowody należy przedłożyć dla wykazania deportacji w celu wykonywania pracy przymusowej.

§ 2 ust.3 rozporządzenia określa, że dowodem mogą być oryginalne fotografie z tego okresu mające wartość dowodową.

W przypadku natomiast braku jakichkolwiek innych dowodów wykazanych w rozporządzeniu dowodem może być również oświadczenie wnioskodawcy lub protokół z jego przesłuchania.

Przepisy ustawy nie wyłączają stosowania procedury przewidzianej w K.p.a., przeciwnie ust.4 art.4 nakazuje by w zakresie postępowania dotyczącego ustalenia lub odmowy przyznania świadczenia stosowane były przepisy K.p.a.

Zatem w myśl art.7, 75, 77, 80 i 85 K.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest dopuścić jako dowód wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy i dopiero na podstawie całokształtu tego materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Nadto z mocy art.9 K.p.a. na organie spoczywa powinność informowania stron postępowania administracyjnego o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków oraz czuwania by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Zadaniu temu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie sprostał.

Organ znalazł się w posiadaniu oryginalnej fotografii mogącej mieć rozstrzygające znaczenie dowodowe lub być początkiem innych dowodów, na podstawie których możnaby ustalić czy skarżąca była wywiedziona w celu wykonywania pracy przymusowej do miejscowości Ł. i pracowała w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez L. v. R.

Tego dowodu organ nie wziął pod uwagę i pominął go całkowicie. A przecież na odwrocie zdjęcia znajduje się odwzorowanie pieczątki o treści w języku niemieckim oraz daty "20 JUNI 1941". Zatem co najmniej wiadomo kiedy zrobiono zdjęcie.

Zdjęcie przedstawia grupę mężczyzn i kobiet, pracujących na tle zabudowania, przy czym ze względu na ujednolicony i charakteystyczny ubiór wskazuje, że sfotografowano pracowników w jakimś majątku.

Organ powinien przesłuchać wnioskodawczynię i wyjaśnić czy znajduje się ona na zdjęciu oraz czy znajdują się na nim także osoby, które złożyły zeznania potwierdzające pobyt skarżącej na deportacji (H. G., A. L.).

Już przeprowadzenie takich dowodów, mogłoby wystarczyć do wyjaśnienia sprawy. Jeśli nie, to w przedmiotowym miejscu w Ł. można przeprowadzić oględziny i w przypadku zachowania się budynków byłego majątku ustalić czy zdjęcie zostało tam zrobione.

Nadto ze względu na to, iż świadkowie potwierdzający pobyt skarżącej na deportacji nie posiadają dokumentów stwierdzających ich pobyt w przedmiotowym majątku organ powinien przeprowadzić dowód z kart osobowych i ankiet personalnych z teczek dowodów osobistych (§ 2 ust.2 pkt 4 ww. rozporządzenia).

Dopiero tak zebrany materiał dowodowy będzie mógł być poddany ocenie o jekiej mowa w art.80 K.p.a., zaś w uzasadnieniu decyzji konieczne jest spełnienie wymogu art.107 § 3 K.p.a. przez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Mając na uwadze wyżej wskazane względy Sąd administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270) uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz.1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art.152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponieważ art.97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74 poz. 368 z późn. zmianami).