Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2013/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Protokolant ref. stażysta Paulina Lichowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga H. A. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister SWiA", "organ") z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. (data wpływu do organu) H. A. zwrócił się do Ministra SWiA o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm.), dalej: "ustawa zaopatrzeniowa").

W uzasadnieniu ww. wniosku szczegółowo opisał przebieg służby, uwzględniając m.in. na liczne awanse na kolejne stopnie służbowe oraz nadane odznaczenia. Wskazał, iż był wyróżniany nagrodami pieniężnymi, nagrodą rzeczową, a także krótkoterminowymi urlopami nagrodowymi. Przyznawano mu również zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Ponadto, w 2000 r. ukończył Wyższą [...] w [...] na kierunku administracja w zakresie ochrony granicy państwowej i kontroli ruchu granicznego. W dniu [...] marca 2001 r. został powołany na stanowisko Komendanta Strażnicy Straży Granicznej kat. II w [...] na etat [...]. W związku z likwidacją Strażnicy, w dniu [...] października 2002 r. odwołano go z zajmowanego stanowiska i przekazano do dyspozycji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w związku z przewidywanym wyznaczeniem na stanowisko służbowe. Posiadane doświadczenie i kwalifikacje zawodowe pozwoliły na mianowanie go na Kierownika Grupy Służby Granicznej [...] SG [...]. W dniu [...] maja 2003 r. został zwolniony ze służby w związku ze złożeniem raportu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Minister SWiA, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawca został zwolniony ze służby w [...] OSG w [..] w dniu [...] maja 2003 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Podał, iż z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN"), tj. informacji o przebiegu służby nr [..] z dnia [...] maja 2017 r. wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, w okresie służby od dnia 12 kwietnia 1984 r. do dnia 31 lipca 1990 r. Całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 20 lat, 11 miesięcy i 22 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 6 lat, 3 miesiące i 19 dni.

Wyjaśnił, iż z kopii akt osobowych przekazanych przez IPN (sygn. IPN [...]), nie wynika, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu [...] września 1989 r.

Organ podał również, że informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza Komendant Główny Straży Granicznej przekazał w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. (znak: [...]), w którym wskazano, że wnioskodawca rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Straży Granicznej. Wskazują na to informacje zawarte w opiniach służbowych, wnioskach o wyróżnienie oraz mianowanie. Wnioskodawca był wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi, nagrodą rzeczową, a także krótkoterminowymi urlopami nagrodowymi. Niejednokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. W 2001 r. nadano mu Brązowy Krzyż Zasługi, a w 2003 r. otrzymał Odznakę Straży Granicznej. Wnioskodawca przyczynił się do zlikwidowania występujących w [...] OSG nieprawidłowości w zakresie bezpośredniej ochrony granicy państwowej, a kierowana przez niego strażnica SG w krótkim okresie czasu zaczęła uzyskiwać znaczące efekty w zapobieganiu działań zmierzających do naruszenia porządku prawnego w strefie jej działania. Dokonując właściwej oceny zaistniałych sytuacji i właściwie planując służbę graniczną wnioskodawca spowodował, iż podlegli mu funkcjonariusze zatrzymali 97 osób za przestępstwa graniczne, a także doprowadzili do ujawnienia i zabezpieczenia wyrobów alkoholowych i tytoniowych bez polskich znaków skarbowych akcyzy o wartości 110.590 zł. Między innymi za powyższe wnioskodawca mianowany został w drodze wyróżnienia na kolejny stopień służbowy. W materiałach SG nie stwierdzono informacji o wymierzeniu wnioskodawcy kar dyscyplinarnych. Ponadto brak jest dokumentów wprost odnoszących się do zdarzeń z narażeniem zdrowia i życia.

Następnie organ powołał art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, podkreślając, że wskazane w ww. przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Zaznaczył także, że ww. przepis zawiera dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Tylko bowiem w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskodawcy stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych organ wskazał, że "krótkotrwałość" pełnienia służby musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem jej oceny w ujęciu bezwzględnym - jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, a także w aspekcie proporcjonalnym - stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Wykładnia językowa ww. pojęcia prowadzi do wniosku, że "krótkotrwałość" jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy powyższego słowa to: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Dalej organ zauważył, iż "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków" po dniu [...] września 1989 r. "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Zgodnie z wykładnią językową pojęcie "rzetelności" definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa to: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

W świetle powyższego rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych.

Z kolei zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" organ stwierdził, że spełnienie tego warunku należy postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby pod znakiem zapytania. "Szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas, gdy wnioskodawca - poza spełnieniem dwóch ww. przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zatem uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami.

Dalej organ stwierdził, że służba wnioskodawcy pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat, 3 miesięcy i 19 dni. Całkowity okres służby wnioskodawcy wynosi 20 lat, 11 miesięcy i 22 dni, zatem pełnił on około 30% całego okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Wskazany okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały.

Organ zaznaczył, iż brak jest podstaw do kwestionowania rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu [..] września 1989 r. Z opinii Komendanta Głównego SG wynika, iż skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność jego służby. Jednakże brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia.

Końcowo organ stwierdził, iż zgromadzone w postępowaniu dokumenty nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.

W skardze złożonej na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wydanej decyzji skarżący zarzucił:

1) rażącą obrazę przepisów prawa materialnego - art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż:

a) "krótkotrwała służba" obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, podczas gdy w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości może obejmować okres kilku lat w zależności od okoliczności sprawy oraz należy rozpatrywać ją indywidualnie, mając na uwadze okres całej służby skarżącego, ale również okres życia skarżącego i przyczyny odejścia skarżącego ze służby;

b) "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" oznacza wykonywanie ich w sposób wzorowy, ponadprzeciętny, związany z wykazywaniem inicjatywy w realizowaniu obowiązków dodatkowych, zaś zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" określa kolejny warunek spełnienia tej przesłanki, podczas gdy prawidłowa wykładania systemowa definiuje pojęcie "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków", jako wykonywanie ich w sposób odpowiadający wymaganiom, sumiennie, zaś określnie "w szczególności" oznacza najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów, który nie determinuje, a jedynie może wpływać na wypełnienie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy;

2) obrazę przepisów postępowania przez niewłaściwe zastosowanie: art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2098), dalej: k.p.a., poprzez:

a) nie przeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, w tym dokonanie nieprawidłowej oceny informacji Komendanta Głównego SG dotyczącej przebiegu służby, z której to wynika, iż skarżący wykonywał służbę rzetelnie, z wielkim zaangażowaniem;

b) nie uwzględnienie okoliczności otrzymania przez skarżącego licznych odznaczeń, uzasadniających spełnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego warunku";

c) nie uwzględnienie utraty zdrowia przez skarżącego wskutek służby wskazującej, iż skarżący wykonywał zadania i obowiązki po dniu [...] września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia;

d) ustalenie, iż okres pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa przez skarżącego jest okresem długotrwałym, podczas gdy w skali całego życia skarżącego, jak i w skali okresu całej jego służby, okres ten jest krótkotrwały;

e) ustalenie, iż skarżący przez okres 6 lat, 3 miesięcy i 19 dni pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, podczas gdy z analizy dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania administracyjnego wynika, iż pełnił on tę służbę przez okres 1 roku i 7 miesięcy.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił szczegółowo przebieg służby wskazując w szczególności, że służbę zawodową w Wojskach Ochrony Pogranicza rozpoczął w dniu [...] kwietnia 1984 r. w stopniu plutonowego w korpusie osobowym podoficerów WOP na stanowisku [...] rozpoznawczego Straży WOP w B.. Służbę tą pełnił do dnia [...] stycznia 1989 r. Do jego obowiązków należała ochrona granicy państwowej poprzez pełnienie służby dyżurnego operacyjnego strażnicy w terenie, były to zazwyczaj patrole piesze i na motocyklu oraz praca operacyjno-rozpoznawcza z kontaktami operacyjnymi. Od 1989 r., skarżący współpracował z tajnym współpracownikiem, który został mu przekazany przez ówczesnego dowódcę strażnicy na polecenie służbowe.

Wskazał również, że pełniąc służbę w SG zajmował szereg stanowisk w tym również kierowniczych - związanych stricte z bezpośrednią ochroną granicy państwowej. Ze służby w SG został zwolniony z dniem [...] maja 2003 r. w związku ze złożoną prośbą.

Podał, iż odszedł ze służby w młodym wieku (41 lat) ze względu na stan zdrowia. W trakcie służby nabył bowiem schorzenie narządów ruchu, co potwierdza orzeczenie Regionalnej Komisji Lekarskiej nr [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w [...], na podstawie której przyznano skarżącemu II grupę inwalidzką.

Podkreślił, iż służba na rzecz totalitarnego państwa wykonywana była przez okres 6 lat, 3 miesięcy i 19 dni, zatem w skali całego jego życia, a także całej służby, okres ten jest krótkotrwały.

Skarżący zaznaczył również, iż rzetelnie wykonywał swoje zadania i obowiązki z narażeniem zdrowia i życia. Służba ojczyźnie i stres z tym związany spowodował u niego wystąpienie szeregu dolegliwości i chorób, z którymi do dziś musi się borykać. Wskazał, iż pełnił służbę w warunkach, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r., a więc co najmniej 6 razy w ciągu roku wykonywał czynności, w których istniało bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia. Wykonywanie tych czynności musi mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, zważywszy na zagrożenie życia lub zdrowia (określenie "szczególny" znaczy bowiem tyle co niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny). Organ jednak całkowicie pominął przedmiotową przesłankę.

Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie zachodzi również "szczególnie uzasadniony przypadek". Jego służbę można bowiem określić jako przykładną, a wręcz wybitną, o czym świadczy utrata zdrowia, a także wykonywanie zadań i obowiązków z bezpośrednim zagrożeniem życia i zdrowia.

Konkludując skarżący stwierdził, iż organ nie wziął pod uwagę powyższych okoliczności, a materiał dowodowy rozpatrzył w sposób pobieżny i wybiórczy. W konsekwencji błędnie przyjął, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

W odpowiedzi na skargę Minister SWiA wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

W ocenie Sądu skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra SWiA z dnia [...] sierpnia 2018 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec H. A. art. 15c, art. 22a i 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270).

Powołana ustawa przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem [...] stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia [...] lipca 1944 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie natomiast do treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Przesłanki wymienione w art. 8a ust. 1 ww. ustawy muszą być spełnione łącznie, bowiem ustawodawca w drodze koniunkcji (przez użycie spójnika "oraz") połączył ze sobą dwa wymogi dla skutecznego ubiegania się o wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy.

Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, jednak wymaga zbadania, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a przede wszystkim czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405).

Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawierający przesłanki oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Obowiązkiem organu jest dokonanie interpretacji tych pojęć, a następnie odniesienie się do wskazanych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy.

Przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawiera trzy pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek". W przypadku ustalenia przez organ wystąpienia powyższych przesłanek w danej sprawie, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może wyłączyć stosowanie przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24c ww. ustawy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ dokonał wykładni pojęć niedookreślonych wymienionych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, stosując - prawidłowo - wykładnię językową, której pierwszeństwo w stosunku do pozostałych rodzajów wykładni jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2015 r., sygn. akt II CSK 518/14, publ. 1754050).

Wbrew zarzutom skargi organ nie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "krótkotrwała" służba obejmuje wyłącznie okres kilku miesięcy. Organ wskazał jak rozumie ww. pojęcie odwołując się do definicji słownikowych. Stwierdził następnie, że "krótkotrwałość" musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, jednak z zastrzeżeniem rozpatrywania tego pojęcia zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości czasu służby na rzecz totalitarnego państwa, jak i proporcjonalnym - jako stosunek tego czasu do całego okresu służby. Stanowisko to, zdaniem Sądu, zasługuje na aprobatę, odsyła bowiem do kryteriów najbardziej obiektywnych.

Organ trafnie również wskazał, że pojęcie "rzetelności" odnośnie postawy i realizacji obowiązków zawodowych należy rozumieć jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie pracy, natomiast sfomułowanie "w szczególności z narażeniem życia i zdrowia" to dodatkowy kwalifikator, który może mieć wpływ na ocenę służby funkcjonariusza.

Zasadnie również stwierdził, że "szczególnie uzasadniony przypadek", to sytuacja w której wnioskodawca - poza spełnieniem ww. przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Organ ocenił również wystąpienie przesłanek zawartych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w odniesieniu do przedstawionych okoliczności faktycznych sprawy. Okoliczności te zostały ustalone w oparciu materiał dowodowy zgromadzony i rozpatrzony w sposób adekwatny do podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Wydaną w sprawie decyzję organ należycie uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym ze sporządzonej przez IPN informacji o przebiegu służby z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] wynika, że skarżący w okresie od dnia [..] kwietnia 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. przez okres 6 lat, 3 miesięcy i 19 dni pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Skarżący został zwolniony ze służby w Straży Granicznej z dniem [...] maja 2003 r.

Biorąc zatem pod uwagę fakt, że całkowity okres służby skarżącego wyniósł 20 lat, 11 miesięcy i 22 dni, z czego okres 6 lat, 3 miesięcy i 19 dni to służba na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, należy podzielić stanowisko organu, że skarżący nie spełnia ww. przesłanki koniecznej do zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, tj. przesłanki krótkotrwałej służby, o której mowa w art. 13b ustawy, przed dniem 31 lipca 1990 r. (pkt 1).

Według "Słownika przypomnień" Władysława Kopalińskiego (Wydawnictwo Wiedza Powszechna - Warszawa 1992 r.) "krótkotrwały" to przelotny, przemijający. Z kolei według "Słownika wyrazów bliskoznacznych" (Wydawnictwo Wiedza Powszechna - Warszawa 1988 r.) "krótkotrwały" to chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny. Ma zatem rację organ twierdząc, że zarówno długość okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunek długości okresu tej służby do ogólnego okresu służby, powinny wykazywać zdecydowaną przewagę tej drugiej, bowiem tylko wówczas tę pierwszą można uznać za "krótkotrwałą". W sytuacji natomiast, w której z okresu 20 lat, 11 miesięcy i 22 dni ogólnego stażu służby około 30% pełnione było na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ww. ustawy, nie można mówić o "krótkotrwałości" służby przed dniem 31 lipca 1990 r.

W ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania poczynionych w sprawie ustaleń, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 6 lat, 3 miesięcy i 19 dni - co wprost wynika z ww. informacji IPN z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]. Wprawdzie w skardze wskazano, że skarżący pełnił tę służbę przez okres 1 roku i 7 miesięcy, bowiem dopiero od 1989 r. współpracował z tajnym współpracownikiem, jednak powyższe nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zaznaczyć należy, że z pisma IPN z dnia [...] stycznia 2018 r. wynika, że dane dotyczące przebiegu służby skarżącego zostały opublikowane przez Biuro Lustracyjne IPN w katalogu pracowników, funkcjonariuszy i żołnierzy organów bezpieczeństwa państwa na podstawie art. 52a pkt 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.). Ze znajdującej się w aktach sprawy kopii informacji zamieszczonej w Biuletynie Informacji Publicznej wynika, że dane skarżącego zostały zawarte w katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa, jednocześnie wymienione tam zostały nazwy komórek oraz jednostek, w których skarżący pełnił służbę od dnia [...] kwietnia 1984 r. do dnia [...] lipca 1990 r. Z informacji tej wynika dodatkowo, że w dniu [...] marca 2014 r. Sąd Okręgowy w [...] w prawomocnym orzeczeniu uznał, że skarżący złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne. Nadto zaznaczyć należy, że skarżący obecny na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2019 r. oświadczył, iż od 1984 r. pełnił służbę jako oficer [...] i wykonywał funkcję dyżurnego operacyjnego, jednak nie zdawał sobie sprawy z tego, że podlega Zarządowi [...].

Odnosząc się do kolejnej przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, organ - uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - nie zakwestionował faktu, że skarżący pełnił służbę rzetelnie po dniu [...] września 1989 r. W tym zakresie organ oparł się w szczególności na "Informacji dotyczącej przebiegu służby" Komendanta Głównego SG z dnia [...] marca 2018 r., w której wskazano, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w SG. Podano również, że skarżący był wielokrotnie wyróżniany nagrodami pieniężnymi, nagrodą rzeczową, a także krótkoterminowymi urlopami nagrodowymi. Przyznawano mu również zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. W 2001 r. nadano mu Brązowy Krzyż Zasługi, a w 2003 r. otrzymał Odznakę Straży Granicznej. Skarżący - jak podał KGSG - przyczynił się do zlikwidowania występujących w [...] OSG nieprawidłowości w zakresie bezpośredniej ochrony granicy państwowej, a kierowana przez niego strażnica SG w krótkim okresie czasu zaczęła uzyskiwać znaczące efekty w zapobieganiu działań zmierzających do naruszenia porządku prawnego w strefie jej działania.

Jednocześnie organ stwierdził, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika, aby skarżący pełnił służbę z narażeniem życia i zdrowia. Potwierdza to treść "Informacji" KGSG, w której wskazano, że "brak jest dokumentów wprost odnoszących się do zdarzeń z narażeniem życia i zdrowia", choć charakter zadań realizowanych przez skarżącego może wskazywać na możliwość zaistnienia takich sytuacji. Również z informacji przekazanej przez Komendanta [...] wynika, iż brak jest danych potwierdzających, że skarżący pełnił służbę z narażeniem życia lub zdrowia. Z kolei z podnoszonych w skardze okoliczności dotyczących stanu zdrowia skarżącego nie można bezpośrednio wnioskować, iż pełnił on służbę z narażeniem życia i zdrowia. Jak zasadnie bowiem wskazał organ, sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia, nie może być oceniane jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Zagrożenie to nie może być hipotetyczne, lecz rzeczywiste, oparte na przekonujących dowodach.

Zauważyć jednak należy, że powyższa kwestia nie ma przesądzającego znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem w przypadku skarżącego organ nie kwestionował rzetelnego wykonywania zadań w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Kluczowe w sprawie pozostaje to, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, a tylko łączne spełnienie przesłanek wymienionych w ww. przepisie, przy zaistnieniu "szczególnie uzasadnionego przypadku", umożliwia zastosowanie bardziej korzystnych zasad ustalenia wysokości świadczenia z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Przy czym, jak stwierdził organ, w niniejszej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu ww. przepisu.

W świetle powyższego brak jest podstaw do uznania, że organ dopuścił się naruszenia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Nie można również przyjąć, że doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ wyjaśnił bowiem stan faktyczny sprawy, dokonał oceny materiału dowodowego w świetle art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zaś podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadnił zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.