Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2566/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.) Sędzia WSA - Mirosława Pindelska Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... lipca 2016 r. nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. K. (dalej jako: "skarżący"), było postanowienie Ministra Finansów (dalej jako: "Minister" lub "organ II instancji") z [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. (dalej jako: "Dyrektor Izby" lub "organ I instancji") z [...] stycznia 2016 r. nr [...] oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. Inspektorat we W., prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z [...] października 2015 r. nr [...], [...], [...], obejmujących należności z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego oraz Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za listopad i grudzień 2013 r. oraz styczeń 2014 r.

W celu realizacji ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] października 2015 r. nr [...] do [...] dokonał zajęcia wierzytelności skarżącego z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w B. S.A. w S. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu wierzytelności wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu [...] listopada 2015 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] listopada 2015 r., co wynika z potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy.

Pismem z [...] listopada 2015 r. skarżący złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w B. skargę na ww. czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS") w działaniach podejmowanych wobec niego był niesprawiedliwy. Blokując rachunki bankowe "niszczył" skarżącego podobnie jak inne firmy, które wskutek blokady rachunków bankowych nie mogą otrzymać pożyczki w banku, co utrudnia im dalszy rozwój, a doprowadzając do sytuacji, w której firma nie reguluje należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ZUS podcina gałąź na której siedzi". Ponadto poinformował, że obecnie jest ubezpieczony i pobiera emeryturę z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej jako: "KRUS"), w ZUS-ie natomiast był przez 5 lat "niesprawiedliwie" i dlatego domaga się, by ZUS w porozumieniu z KRUS obliczył "zawyżone składki" i "rozważył sprawę sprawiedliwie", biorąc pod uwagę poniesione przez Zobowiązanego straty.

Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. oddalił skargę na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego, dokonane zawiadomieniami z [...] października 2015 r. nr [...] do [...].

Dyrektor Izby poddał ocenie prawidłowość podjętych czynności egzekucyjnych i stwierdził, że Dyrektor Oddziału ZUS w T. dopełnił obowiązków wynikających z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym regulujących tryb postępowania przy stosowaniu środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Organ I instancji podkreślił jednocześnie, że w skardze na czynności egzekucyjne skarżący nie wskazał żadnych uchybień w czynnościach egzekucyjnych.

Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie skarżący pismem z [...] stycznia 2016 r., uzupełnionym pismem z [...] maja 2016 r. wniósł zażalenie do Ministra Finansów. W treści zażalenia ponownie nie wskazał zarzutów co do czynności wykonawczych związanych z zastosowanym środkiem egzekucyjnym. Podniósł natomiast, że z winy ZUS i KRUS, przede wszystkim ze względu na brak informacji o konsekwencjach ubezpieczenia w ZUS dla przebiegu ubezpieczenia oraz o możliwości powrotu do systemu ubezpieczeń społecznych rolników, znalazł się w trudnej sytuacji życiowej i rodzinnej. Ponadto skarżący wskazał, że sprawę skierował do Prokuratury Generalnej, a ta według właściwości do Prokuratury Okręgowej we W. W uzupełnieniu zażalenia z [...] maja 2016 r. skarżący poinformował o postępach w swojej sprawie oraz dołączył pisma z Kancelarii Prezydenta oraz pisma składane do ZUS i KRUS.

Postanowieniem z [...] lipca 2016 r. nr [...] Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] stycznia 2016 r. nr [...].

Dokonując ponownej oceny prawidłowości dokonanych czynności egzekucyjnych, polegających na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego, Minister nie stwierdził żadnych nieprawidłowości. W jego ocenie czynności podjęte przez organ egzekucyjny nie naruszyły przepisów obowiązującego prawa. Podkreślił, że zajęć wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dokonano poprzez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomień o zajęciu wierzytelności. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Dodał, że odpisy zawiadomień o zajęciu wierzytelności doręczono także skarżącemu (jako zobowiązanemu). Organ II instancji wyjaśnił, że zajęcia wierzytelności stały się skuteczne z chwilą doręczenia zawiadomień o zajęciu wierzytelności dłużnikowi zajętej wierzytelności. Do zajęcia wierzytelności wykorzystano druki "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego", które odpowiadają wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

Minister dodał, że pismami z [...] listopada 2015 r. B. poinformował o istnieniu przeszkód w prowadzeniu egzekucji spowodowanej brakiem środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego powstania obowiązku uiszczania składek z tytułu ubezpieczenia oraz braku należytej informacji ze strony ZUS i KRUS, organ wskazał, że zarzuty te nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z [...] sierpnia 2016 r. na ww. postanowienie Ministra Finansów z [...] lipca 2016r. skarżący nie zawarł zarzutów kwestionujących prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Przedstawił natomiast w jaki sposób doszło do powstawania zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek, czego skutkiem było wszczęcie postepowania egzekucyjnego. Wskazał, że w związku z planowaną w 2010 roku inwestycją w zakresie budowy elektrowni wiatrowej ubiegał się o dofinansowanie na ten cel w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...]. Skarżący założył działalność gospodarczą, aby móc spełnić określone w konkursie warunki otrzymania pomocy, zmuszony był zrezygnować z ubezpieczenia w KRUS i przejść na ubezpieczenie w ZUS. Korzystając z porady pracownika KRUS, nie złożył w KRUS zaświadczenia o wysokości dochodu za rok poprzedni, tym samym został wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników. Ponieważ wniosek o dofinansowanie został negatywnie rozpatrzony, realizacja zaplanowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego okazała się niemożliwa, w związku z powyższym postanowił powrócić do poprzedniego ubezpieczenia. Skarżący w KRUS, został poinformowany, że nie ma takiej możliwości, z uwagi na niezłożenie w terminie zaświadczenia o wysokości dochodu, nastąpiła przerwa w podleganiu ubezpieczeniu rolniczemu. Ponadto fakt, że skarżący podlega ubezpieczeniu w ZUS uniemożliwia objęcie ubezpieczeniem rolniczym.

Dodatkowo skarżący poinformował o propozycji zawarcia trójstronnej ugody złożonej do ZUS i KRUS oraz dołączył kopie dokumentów dotyczących sprawy podlegania ubezpieczeniom.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (aktualny tekst jednolity – Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") oraz przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity – Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: "K.p.a").

Zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.).

W myśl art. 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które bezpośrednio prowadzą do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków stosuje najmniej uciążliwe dla zobowiązanego

Pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Natomiast wszelkie działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia.

Z kolei środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednym ze środków egzekucyjnych z grupy pierwszej dotyczącej należności pieniężnych jest m.in. egzekucja z rachunków bankowych.

Na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W trybie powołanego przepisu prawa ocenie podlega prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym pod względem ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Należy podkreślić, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być kwestie materialnoprawne dotyczące m.in. wymagalności dochodzonych należności, czy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, jak prawidłowo wskazał organ II instancji, kwestie te stanowią inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach.

Według Sądu, poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. można kwestionować (skutecznie) jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną próby wzruszania rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (m.in. wyrok z 11 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1435/15, wyrok z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2936/12, wyrok z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 727/12, wyrok z 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA/Wa 827/99).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, stosując środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Środek ten został zastosowany zgodnie z art. 80 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w dniu jego zastosowania, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Wskazać należy, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z [...] października 2015 r. o nr od [...] do [...] wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] listopada 2015 r., natomiast skarżącemu [...] listopada 2015 r. Przedmiotowe zawiadomienia wydane zostały zgodnie z ówcześnie obowiązującym wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655) oraz zawierały wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 u.p.e.a.

Należy również wyjaśnić, iż zgodnie z art. 54 § 5 u.p.e.a., rozstrzygnięcie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organ nadzoru wydaje w formie postanowienia. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Na podstawie art. 144 K.p.a. do rozpatrywania zażaleń wniesionych na postanowienia mają odpowiednio zastosowanie przepisy art. 138 K.p.a., co oznacza, że organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia wydaje postanowienie, w którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji, albo uchyla to postanowienie w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty kwestii będącej przedmiotem postanowienia, albo uchyla postanowienie w całości lub w części bez orzekania co do istoty.

W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami u.p.e.a., w tym zgodnie z treścią art. 7 i art. 1a pkt 12a (zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w ustawie) oraz zgodnie z art. 80 wymienionej ustawy (sposób i chwila dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego). Organ egzekucyjny dokonujący tej czynności był do niej upoważniony w świetle treści art. 19 § 4 u.p.e.a.

Przypomnieć również należy, że w skardze na czynności egzekucyjne nie zawarto żadnych zarzutów co do czynności wykonawczych związanych z zastosowanym środkiem egzekucyjnym. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji, jak również w treści skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi od postanowienia organu II instancji, skarżący nie wskazał natomiast żadnych zarzutów, które podważałyby prawidłowość podjętych przez organy rozstrzygnięć w niniejszej sprawie.

Sąd podziela również wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu ocenę Ministra dotyczącą opisanej przez skarżącego w zażaleniu jak i skardze genezy powstania obowiązku uiszczania składek z tytułu ubezpieczenia oraz braku należytej informacji ze strony ZUS i KRUS. Wskazać należy, iż powyższe kwestie nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Jak słusznie zauważył Minister, w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną ocenie podlegają tylko czynności wykonawcze związane z zastosowanym środkiem egzekucyjnym. Kwestie dotyczące nieistnienia dochodzonego obowiązku podlegają natomiast rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 34 u.p.e.a. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (na etapie wszczęcia egzekucji) lub art. 59 u.p.e.a. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art.151 p.p.s.a.