Wyrok NSA, sygn. akt V SA 2144/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji tylko w tej części, która została dotknięta wadą określoną w art. 156 par. 1 Kpa. Chodzi bowiem o to, że z obrotu prawnego powinny być wyeliminowane tylko te części decyzji, które dotknięte są wadami nieważności.

TEZY

Dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji tylko w tej części, która została dotknięta wadą określoną w art. 156 par. 1 Kpa. Chodzi bowiem o to, że z obrotu prawnego powinny być wyeliminowane tylko te części decyzji, które dotknięte są wadami nieważności.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "W." Przedsiębiorstwa Handlowego Włodzimierz N. i Paulina Z. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 30 września 1998 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu wniosku Włodzimierza N. i Pauliny Z., decyzją z dnia 12 marca 1998 r. (...) opartą na podstawie art. 158 par. 1 w zw. z art. 156 par. 1 pkt 4 Kpa stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. z dnia 18 czerwca 1996 r. (...) w części dotyczącej powołania Pauliny Z. jako strony postępowania, wydanej w wyniku wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją zawartą w dokumencie SAD (...) z dnia 28 czerwca 1994 r., natomiast decyzję tę w odniesieniu do Włodzimierza N. uznał za ważną i zgodną z prawem.

Po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika Włodzimierza N. o ponowne rozpoznanie sprawy, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 30 września 1998 r. (...), powołując się na art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa oraz art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 12 marca 1998 r. (...).

W uzasadnieniu decyzji podano, że pismem z dnia 30 czerwca 1997 r. Paulina Z. i Włodzimierz N. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. z dnia 18 czerwca 1996 r. (...), wskazując że została ona błędnie skierowana do Spółki Cywilnej "W." Włodzimierz N., Paulina Z. zamiast do Spółki Cywilnej "W." Włodzimierz N., Marianna N., którzy byli wspólnikami spółki w dniu odprawy celnej, natomiast Paulina Z. do spółki przystąpiła znacznie później.

Zdaniem Prezesa GUC, jeżeli decyzja została skierowana do strony i do osoby nie będącej stroną w sprawie wówczas decyzja taka jest nieważna jedynie w stosunku do podmiotu nie będącego stroną, natomiast jest ona wiążąca wobec strony. Na poparcie swego stanowiska Prezes GUC powołał się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92, w myśl którego "organ nadzoru może stwierdzić nieważność decyzji tylko w tej części, która dotknięta jest wadą określoną w art. 156 par. 1 Kpa (...) "bez względu na granice żądania, zgłoszone przez stronę domagającą się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji". Ponadto Prezes GUC stwierdził, że spółka prawa cywilnego nie posiada osobowości prawnej, dlatego też stronami dokonującymi czynności prawnych oraz stronami postępowania administracyjnego są wspólnicy, którzy odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 1997 r. SA/Sz 1629/96, skierowanie decyzji w przedmiocie wymiaru cła do wspólnika spółki obojętne czy w czasie jej trwania, czy też później jest zgodne z prawem. W sprawie niniejszej błędnie przywołane nazwisko Pauliny Z. nie może skutkować nieważności całej decyzji, zwłaszcza wobec Włodzimierza N., który może samodzielnie działać w imieniu spółki, co wynika z treści umowy spółki.

Za bezpodstawny organ nadzoru uznał także zarzut przedawnienia wymiaru cła na skutek doręczenia pełnomocnikowi strony decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. z dnia 18 czerwca 1996 r. po upływie 2 lat od wydania decyzji zawartej w dokumencie SAD.

Stosownie bowiem do art. 83 ust. 1 Prawa celnego, nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia, a zatem termin dwuletni dotyczy wydania decyzji a nie jej doręczenia.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Włodzimierz N., zarzucając naruszenie przepisów art. 6-10, art. 28 i art. 81 Kpa, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podniósł, że skoro postępowanie celne dotyczyło spółki cywilnej to adresatem decyzji powinna być spółka, którą stanowią jej wspólnicy. Powołanie w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego jednego ze wspólników jako jej adresata, przy jednoczesnym błędnym powołaniu drugiego adresata nie może być uznane za skuteczne adresowanie decyzji do strony, czyli wspólników spółki cywilnej. W ocenie strony skarżącej, decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 18 czerwca 1996 r. dotknięta została wadą polegającą na błędnym określeniu jej adresatów i wady tej nie można wybiórczo usunąć tak jak to uczynił Prezes GUC w swojej decyzji z dnia 12 marca 1998 r. Skierowanie decyzji tylko do jednego wspólnika spółki cywilnej oznacza, że tylko ten adresat jest legitymowany do wniesienia np. skargi, zaś pozostali wspólnicy pozbawieni pozostają prawa do samodzielnego działania.

Zdaniem skarżącego, powoływanie się na Prezesa GUC na wybrane fragmenty nie publikowanych orzeczeń NSA jest działaniem naruszającym prawa strony do wypowiedzenia się we wszystkich istotnych okolicznościach, które miały wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że podstawą wznowienia postępowania celnego zakończonego decyzją zawartą w dokumencie SAD, określenia nowej wartości celnej towaru i ponownego wymiaru cła było ujawnienie podczas kontroli w firmie "W." faktury nr 02863 z dnia 30 czerwca 1994 r. dotyczącej transportu towaru celnego do granicy polskiej. Zleceniodawcą i płatnikiem tej usługi była skarżąca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie stwierdzono aby zaskarżona decyzja w odniesieniu do skarżącego została wydana z naruszeniem prawa.

Decyzja Dyrektora Urzędy Celnego z dnia 18 czerwca 1996 r. o wymiarze cła, wydana po wznowieniu postępowania błędnie została skierowana do Pauliny Z., która nie była stroną w postępowaniu celnym i dlatego też organ nadzoru zasadnie w oparciu o przepisy art. 156 par. 1 pkt 4 stwierdził jej nieważność w części dotkniętej wadą nieważności.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji tylko w tej części, która została dotknięta wadą określoną w art. 156 par. 1 Kpa /por. wyroki z dnia: 21 stycznia 1988 r. IV SA 859/87 - ONSA 1990 Nr 2-3 poz. 25, 10 listopada 1989 r. SA/Ka 646/89, 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92 - nie publ./. Chodzi bowiem o to, że z obrotu prawnego powinny być wyeliminowane tylko te części decyzji, które dotknięte są wadami nieważności.

Za bezzasadne zatem uznać należy te zarzuty podniesione w skardze, które odnoszą się do kwestionowania dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 18 czerwca 1996 r. jedynie w stosunku do Pauliny Z. oraz nie objęcia nieważnością tejże decyzji w pozostałej części.

Importerem przedmiotowego towaru była firma "W." Przedsiębiorstwo Handlowe s.c. Marianna N. i Włodzimierz N., prowadząca działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Fakt błędnego skierowania decyzji o wymiarze cła do Pauliny Z. zamiast do Marianny N. nie oznacza, że decyzja ta jest dotknięta wadą nieważności także w zakresie dotyczącym skarżącego, który za zobowiązania spółki ponosi solidarną odpowiedzialność /art. 864 Kc/.

Zarzut, że na skutek pominięcia Marianny N. w decyzji o wymiarze cła została ona pozbawiona możliwości działania i wnoszenia środków odwoławczych jest nietrafny, bowiem w żadnej mierze nie ograniczało to skarżącemu czynnego udziału i korzystania z uprawnień strony przysługujących mu w toku postępowania administracyjnego. Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 83 ust. 1 Prawa celnego, w myśl którego nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia.

W rozpoznawanej sprawie obowiązek uiszczenia cła powstał w dacie odprawy celnej /28 czerwca 1994 r./, zaś decyzja o ponownym wymiarze cła wydana została w dniu 18 czerwca 1996 r., zatem przed upływem dwuletniego terminu, natomiast kwestia doręczenia wspomnianej decyzji pozostaje bez wpływu na ocenę zachowania tego terminu.

Podobnie też odnieść się należy do zarzutu jakoby przez powoływanie się organu nadzoru na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszono prawa strony do wypowiedzenia się we wszystkich istotnych okolicznościach sprawy. Zarzut ten nie został bliżej sprecyzowany, a kwestia zapoznania się strony z treścią orzeczeń sądowych wymierzonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz ewentualnego ustosunkowania się do wyrażonych tam poglądów nie wykracza poza zakres obowiązków skarżącego. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ nadzoru nie jest zobowiązany do doręczenia skarżącemu odpisów orzeczeń sądowych, których tezy przytoczono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę należało oddalić.