Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 55/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

W dniu 30 czerwca 2021 r. D. B. złożyła do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą M. S. Do wniosku strona załączyła orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w Z. z dnia [...] czerwca 1994 r. i z dnia [...] stycznia 1995 r., zaliczające siostrę wnioskodawczyni do pierwszej grupy inwalidów z uwagi na niedorozwój umysłowy znaczny i uznające, że inwalidztwo istnieje od urodzenia.

Decyzją z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr [...] Burmistrz Z. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną siostrą. Organ pierwszej instancji wskazał, że do alimentacji w pierwszej kolejności zobowiązani są rodzice, a dopiero w dalszej kolejności siostra. Matka wnioskodawczyni O. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie została pozbawiona władzy rodzicielskiej. Dlatego też matka wnioskodawczyni jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką.

Stosownie do art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w przypadku, gdy rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ zobowiązana w pierwszej kolejności matka osoby niepełnosprawnej z uwagi na stan zdrowia nie może wywiązywać się z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego względem niepełnosprawnej córki. Wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjny nakaz ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP) oraz nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP).

Odwołująca się wyjaśniła, że matka od wielu lat choruje na atopowe zapalenie skóry i również ze względu na wiek nie może w sposób należyty sprawować osobistej opieki nad niepełnosprawną córką.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 3 listopada 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Skoro żyje matka osoby wymagającej opieki (osoba spokrewniona w pierwszym stopniu), nie jest ona małoletnia, nie została pozbawiona praw rodzicielskich i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyłącza to możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez siostrę osoby wymagającej opieki – wnioskodawczynię. Okoliczność, że matka jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat) i cierpi na "liczne schorzenia", w tym atopowe zapalenie skóry, nie jest wystarczające dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego siostrze osoby wymagającej opieki. Należy też zauważyć, że w dniu 21 lica 2021 r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie, że wspólnie z matką zapewniają opiekę osobie niepełnosprawnej. Ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ ani sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2021 r., zarzucając naruszenie:

- art. 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną interpretację i niezasadne uznanie, że siostrze spełniającej obowiązek alimentacyjny nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez niezasadne uznanie, że siostra osoby niepełnosprawnej nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, ponieważ żyje jej matka i to na niej spoczywa obowiązek alimentacyjny w stosunku do córki,

- art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez pominięcie celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność zamieszkiwania z matką stanowi negatywną przesłankę do przyznania siostrze świadczenia pielęgnacyjnego, gdy matka z uwagi na stan zdrowia nie może zająć się córką,

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez przyjęcie, że matka osoby niepełnosprawnej jest w stanie opiekować się córką, a okoliczność ta nie została szczegółowo zbadana.

Zdaniem skarżącej, jej matka sama wymaga opieki z uwagi na zaawansowany wiek i liczne schorzenia. Natomiast organy nie zbadały szczegółowo przyczyn odstąpienia matki od opieki nad osobą niepełnosprawną. Oceny niemożności sprawowania opieki przez matkę należy dokonywać, kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego, uwzględniając przy tym inne dowody. Stan zdrowia może być bowiem wykazany różnymi dowodami. Celem regulacji ustawowej jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi. Wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie rodzica i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjny nakaz ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP) oraz nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Konieczne jest każdorazowe ustalenie, czy zobowiązani w pierwszej kolejności są obiektywnie w stanie sprawować opiekę. Przeszkodą w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu jest każda przeszkoda uniemożliwiająca tej osobie sprawowanie opieki i może to być zły stan zdrowia, pozostawanie w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, opieka nad dziećmi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie podlega uwzględnieniu.

Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast jak wynika z art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższego przepisu wynika wprost, że osoba spokrewniona w dalszej kolejności z osobą wymagającą opieki 9np. rodzeństwo) może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dopiero, jeżeli nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu (rodziców) lub legitymują się one orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca powiązał bowiem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym.

Zgodnie z art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), dalej k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przepis ten wskazuje kolejność zobowiązanych do alimentacji oraz wymienia stany faktyczne uzasadniające powstanie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby zobowiązanej w dalszej kolejności. Wyjaśnić jednak należy, że w art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. ustawodawca sprecyzował tylko jedną obiektywną przesłankę, która uzasadnia przyjęcie, że obowiązek alimentacyjny przeszedł na dalszych krewnych, tj. fakt legitymowania się przez osobę spokrewnioną w bliższym stopniu orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca wskazał przez to, że wyłącznie udokumentowane we wskazany sposób względy zdrowotne mogą zwalniać z obowiązku alimentacyjnego w powiazaniu z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a nie żadne inne. Oznacza to, że wbrew przekonaniu skarżącej przy ocenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego nie można brać pod uwagę wieku i ogólnego stanu zdrowia osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela kształtującą się linię orzeczniczą, zgodnie z którą rygoryzm spornych przepisów, których brzmienie jest jednoznaczne, odpowiada celom ustawy. W wyroku z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 960/20 Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z wyrażonym przez tutejszy Sąd poglądem, że na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Jak słusznie podniosło Kolegium, ani organ, ani Sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Stanowisko takie zostało również przyjęte m.in. w wyroku NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19, w wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 3539/18, czy wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 3283/14 (wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA).

W wyżej powołanych wyrokach NSA wyjaśnił, że przyjęta wykładnia przepisów u.ś.r. nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można bowiem rozumieć jako nakazu identycznego traktowania wszystkich osób zobligowanych do alimentacji. W rozpoznawanej sprawie nie można więc mówić o naruszeniu art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, a więc wyrażonej w nich zasady ochrony rodziny. Przepisy te stanowią ogólną ramę zobowiązującą państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony, nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Okoliczność wprowadzenia przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny w prawie do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny. Odnosząc się zaś do naruszenia konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej wyjaśnić należy, że zasada ta sprzeciwia się nieuzasadnionemu przerzucaniu na organy państwa (a przez to na innych obywateli) obowiązku ponoszenia kosztów związanych z wypłatą świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoby zobowiązane do alimentacji są w stanie spełnić ten obowiązek. Przepisy Konstytucji RP oraz wydane w oparciu o nią przepisy prawa wprowadzają nakaz ochrony i opieki nad rodziną właśnie poprzez regulacje dotyczące obowiązku alimentacyjnego, który należy realizować, a szczególną pomoc materialną i społeczną ze strony władz publicznych mają rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej zapewnić regulacje prawne dotyczące pomocy społecznej, czy świadczeń rodzinnych, co nie znaczy, że państwo nie może wprowadzić zasad dostępu do tych świadczeń, gwarantując ich otrzymanie przez osoby, którym faktycznie się one należą (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 365/20, dostępny CBOSA).

W świetle wyżej dokonanej wykładni, z akt sprawy bezspornie wynika, że matka osoby niepełnosprawnej nie może być uznana za zwolnioną z obowiązku alimentacyjnego, ponieważ nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przez co nie jest niemożliwe wypełnianie przez nią ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy. Podkreślić przy tym należy, że realizacja obowiązku alimentacyjnego może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, opłacenia osoby, która będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym krewnym. Zdaniem Sądu, inna interpretacja powołanych przepisów nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Co istotne, do spornej kwestii przejścia obowiązku alimentacyjnego na zobowiązanych w dalszej kolejności - w niniejszej sprawie na skarżącą, która jest siostrą osoby wymagającej opieki - odniósł się również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 listopada 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13 (dostępna w CBOSA), w której wprost stwierdzono, że osobie, której nie obciąża obowiązek alimentacyjny względem pełnoletniego członka rodziny, legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym i która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad tym niepełnosprawnym członkiem rodziny, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. W uzasadnieniu tej uchwały NSA odniósł się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05 wskazując, że "Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego warunku obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę a podopiecznym. Wręcz przeciwnie, wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Co należy podkreślić, cechą relewantną podmiotów potencjalnie uprawnionych do tego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia dla wywiązania się z szeroko rozumianego obowiązku alimentacyjnego. Celem tych uregulowań jest to, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w związku z wykonywaniem ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny. Wyniki w wykładni gramatycznej omawianych przepisów, ich znaczenie językowe, są zgodne z rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej". Stanowisko wyrażone w ww. uchwale tutejszy Sąd w całości podziela.

Należy też zaznaczyć, że matka osoby niepełnosprawnej również sprawuje opiekę nad niepełnosprawną córką, bowiem w oświadczeniu z dnia 21 lipca 2021 r. skarżąca stwierdziła: "wspólnie z mamą zapewniamy opiekę nad siostrą".

Skoro matka wymagającej opieki siostry skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to skarżącej zgodnie z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Wobec powyższego nieuzasadnione są zarzuty odnośnie naruszenia art. 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a.

Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z matką (emerytka), niepełnosprawną siostrą, dorosłym synem(pracuje zawodowo) i sprawuje wspólnie z matką opiekę nad siostrą, która jest niepełnosprawna intelektualnie w stopniu znacznym. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca pomaga siostrze przy utrzymaniu higieny osobistej (1 godzina dziennie), przy gimnastyce i ćwiczeniach usprawniających (1 godzina dziennie), codziennie wychodzi z siostrą na spacery, przygotowuje posiłki (2 godziny dziennie), sprząta (2 godziny dziennie), robi zakupy (dwa razy w tygodniu po 3 godziny), wykonuje czynności związane z ogrzewaniem mieszkania i wody (2 godziny dziennie), towarzyszy przy wizytach lekarskich i realizuje recepty (raz na dwa miesiące). Jest opiekunem prawnym niepełnosprawnej siostry. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca jest osobą ze skłonnościami do spożywania alkoholu. Natomiast z wydruku z Aplikacji Centralnej Rynku Pracy z dnia [...] sierpnia 2021 r. wynika, że skarżąca (lat [...]) legitymuje się stażem pracy o długości 5 lat, 5 miesięcy i 6 dni i jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Mając na uwadze zakres sprawowanej opieki nad siostrą oraz sprawowanie opieki wspólnie z matką, odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadniona jest również brakiem bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną siostrą. W ocenie Sądu, w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad siostrą, zwłaszcza że opiekę nad siostrą skarżącej sprawuje również jej matka.

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA. Świadczenie pielęgnacyjne nie stanowi zastępczego źródła dochodu dla osób nie podejmujących zatrudnienia z innych przyczyn niż opieka nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje.

Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku wynikającego z pokrewieństwa, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W ocenie Sądu, czynności wykonywane przez skarżącą przy niepełnosprawnej siostrze (pomoc przy higienie osobistej, gimnastyka, spacery, towarzyszenie przy wizytach lekarskich) mogą być wykonywane poza godzinami pracy. Natomiast takie czynności gospodarstwie domowym jak zakupy, przygotowywanie posiłków, sprzątanie, ogrzewanie mieszkania i wody wykonują również osoby pracujące zawodowo poza godzinami pracy, tym bardziej, że skarżąca również zamieszkuje w tym gospodarstwie domowym wraz z dorosłym synem.

W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o jej oddaleniu w całości.