Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 686/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38,  art. 38 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 67
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 roku, Nr [...] Prezydent Miasta R. przyznał S.W., dalej skarżącemu zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] lipca 2009 r. do [...] sierpnia 2009 r.

Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Zdaniem organ I instancji wynikało z zebranego materiału dowodowego, iż skarżący spełnia niezbędne warunki do objęcia go z urzędu pomocą w postaci zasiłku okresowego. Na podstawie art. 38 ust. 3 w związku z art. 147 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2008 r., Nr 115, poz. 728 z późn. zm.), dalej jako: "u.p.s." minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi dla osoby samotnie gospodarującej 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem tej osoby. Jak wynika z art. 147 ust. 7 u.p.s. zasiłki okresowe w 2009 r. są finansowane z dotacji celowej budżetu państwa w wysokości minimalnej kwoty określonej w art. 38 ust. 3 tej ustawy Przekazane przez Wojewodę środki na zasiłki okresowe są jedynym źródłem finansowania tej formy pomocy w 2009 r.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie kwestionując wydaną decyzję. Stwierdził również, że przyznana pomoc jest niezgodna z art. 67 Konstytucji RP i nie stanowi zabezpieczenia społecznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji podniosło, iż sprawa niniejsza zainicjowana została wnioskiem skarżącego z dnia [...] lipca 2009 r. o przyznanie zasiłków celowych. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., trafnym było rozstrzygnięcie organu I instancji. Podkreślono, że skarżący mieszka wspólnie z żoną, z którą pozostaje w sądownie orzeczonej separacji. Dochód skarżącego wynosił [...] zł z tytułu 1/2 dotacji do czynszu. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych zarejestrowaną w PUP. Leczy się z powodu [...], [...] i [...]. Skarżący spełnia niezbędne warunki do objęcia go pomocą w postaci zasiłku okresowego -posiadany dochód jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust.1 pkt 1 u.p.s. wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł.

Organ ten, opierając się na treści art. 38 ust. 2 i 3 u.p.s. stwierdził, iż wyliczona przez organ I instancji wysokość zasiłku okresowego w kwocie [...] zł jest prawidłowa i zgodna z powołanymi wyżej przepisami ustawy o pomocy społecznej (477 zł – [...] zł = [...] zł x 50% = [...] zł). Podkreślono, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał wielkość posiadanych przez gminę środków w skali roku na 2009 r. i podał, że są one niewystarczające na realizację zasiłków celowych. Oznaczało to, że organ nie miał możliwości przesunięcia w swoim budżecie środków na dofinansowanie zasiłków okresowych.

Organ II instancji stwierdził także, iż zawarty w odwołaniu wniosek skarżącego o zwrócenie się na podstawie przepisu art. 191 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem "czy przyznana skarżącemu pomoc przez MOPS za miesiąc sierpień 2009 r. stanowi zabezpieczenia społeczne" nie został uwzględniony, gdyż Kolegium nie posiada takich uprawnień.

Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie przez S.W. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podniósł w niej, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z jego pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Przyznana pomoc nie odpowiada jego niezbędnym potrzebom wskazanym w tymże piśmie, co spowodowało naruszenie art. 67 Konstytucji RP przez orzekające organy. Skarżący wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji RP zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana pomoc za miesiąc objęty wnioskiem stanowi zabezpieczenie społeczne, a w przypadku negatywnego stanowiska sądu w tym zakresie o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych na okoliczność jak wyżej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga S.W. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście

zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy cytowanej ustawy o pomocy społecznej. Bezspornym jest, że skarżący przebywa na długotrwałym bezrobociu i jak wynika z wywiadu środowiskowego od szeregu lat systematycznie leczy się na różne schorzenia.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, organy zasadnie oceniły, że skarżący spełnia kryteria określone w art. 38 ust.1 pkt 1 i 2 u.p.s., który stanowi, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

- osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium

dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

- rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny i przyznały

mu zasiłek okresowy w wymiarze określonym w zaskarżonych decyzjach.

Kwota zasiłku okresowego została ustalona w oparciu o przywołane w decyzji przepisy.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 us.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej. Dochód skarżącego na dzień złożenia wniosku wynosił [...] zł i stanowił dodatek mieszkaniowy w 1/2 jego wysokości.

W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co wykazano wyżej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu, w tym naruszeń przepisów Konstytucji RP.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu, w tym naruszeń przepisów Konstytucji RP.

Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis w ust. 2 stanowi o prawie obywatela pozostającego bez pracy nie z własnej woli i nie mającego innych środków utrzymania do zabezpieczenia społecznego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określają ustawy. Pomoc społeczna zatem przyznawana jest w oparciu o przesłanki określone w powoływanej ustawie o pomocy społecznej, będącej podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Powszechnie w orzecznictwie przyjmuje się, że art. 67 Konstytucji RP nie może stanowić samodzielnej podstawy roszczeń obywateli dochodzonych na drodze sądowej (wyrok SN z 13.04.2007 r., I CSK 488/06, opubl. OSNC 2008, z. 5 poz. 49).

Sąd ten stwierdził, że "art. 67 Konstytucji jest jedynie źródłem gwarancji konstytucyjnych i wzorcem ustawodawczym, określającym w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego, które ma sprecyzować ustawa. Z jego treści nie da się wyprowadzić określonego prawa podmiotowego ani roszczenia o konkretne świadczenie z ubezpieczenia społecznego lub opieki społecznej. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażał Trybunał Konstytucyjny, m.in. w wyroku z dnia 7 września 2004r., SK 30/03, OTK-A Zb.Urz. 2004, nr 8, poz. 82 oraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 marca 2002 r., III RN 141/01, OSNP 2002, nr 24, poz. 584".

Przepis ten zatem nie mógł być podstawą prawną żądań skarżącego i jako taki nie mógł zostać naruszony przy ich rozpoznaniu.

Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się o zgodności przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 44, poz. 414 z późn. zm.) z Konstytucją, w tym z art. 67. Zasady ogólne tej ustawy były zbieżne z zasadami obecnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Analizując tamte uregulowania i innych ustaw z zakresu zabezpieczenia społecznego podkreślał przede wszystkim, że art. 67 stanowi o prawie każdego, kto znajdzie się w określonej

sytuacji, do ubezpieczenia i zaopatrzenia społecznego, jednak nie różnicuje tych praw i nie przesądza sposobu i form ich realizacji, pozostawiając to ustawodawcy zwykłemu, który ma swobodę w określeniu przesłanek, form i zakresu świadczeń. Stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych (wyrok z dnia 7 listopada 2004 r., SK 30/03, OTK-AZb.Urz. 2004, nr 8, poz. 82). Zdaniem Trybunału, z art. 67 Konstytucji nie da się wyprowadzić konstytucyjnego prawa do jakiejkolwiek konkretnej formy świadczeń z ubezpieczenia społecznego (wyrok z dnia 6 lutego 2002 r., SK 11/01, OTK Zb.Urz. 2002, nr 1, poz. 2), a państwo, mając obowiązek podejmowania działań, które zapewnią odpowiednie środki finansowe niezbędne dla realizacji konstytucyjnych praw socjalnych, musi uwzględniać sytuację gospodarczą i konieczność zapewnienia warunków rozwoju gospodarczego, a także dostosować zakres realizacji praw socjalnych do warunków ekonomicznych (wyrok z dnia 22 października 2001 r., SK 16/01, OTK Zb. Urz. 2001, nr 7, poz. 214). Granice możliwości zaspokojenia potrzeb społecznych wyznaczane są przez inne podlegające ochronie wartości konstytucyjne, także takie jak równowaga budżetowa (wyrok z dnia 8 maja 2000 r., SK 22/99, OTK Zb. Urz. 2000, nr 4, poz. 107). Trybunał wskazał też, że na tle spraw dotyczących zabezpieczenia społecznego nie bada trafności lub celowości decyzji parlamentu i przyjmuje zawsze wstępne założenie racjonalności tych działań (wyrok z dnia 12 września 2000 r., K 1/00, OTK Zb.Urz. 2000, nr 6, poz. 185).

Badając przepisy ustaw o ubezpieczeniach społecznych i o pomocy społecznej, Trybunał Konstytucyjny stwierdził daleko idącą swobodę ustawodawcy zwykłego w określaniu przesłanek i zasad udzielania tych świadczeń. W wyrokach z dnia 20 listopada 2001 r., SK 15/01 (OTK Zb. Urz. 2001, nr 8, poz. 252) oraz z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/03 (OTK-A Zb. Urz. 2003, nr 6, poz. 50) stwierdził jednoznacznie, że nie jest uprawniony do oceny słuszności i celowości działań ustawodawcy co do zakresu zapewnienia uprawnionym prawa do zabezpieczenia społecznego, są to bowiem kwestie natury politycznej, a nie prawnej. Jeżeli ustawodawca z przyczyn aksjologicznych nie objął regulacją ustawową pewnej grupy osób, nie przyznając im określonych praw, to słuszność i celowość takiego działania uchyla się spod oceny Trybunału Konstytucyjnego jako materia polityczna, należąca do zakresu swobody ustawodawcy .

W świetle przedstawionych wyżej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, brak było podstaw do wystąpienia przez Skład orzekający z odpowiednim pytaniem prawnym na podstawie art. 193 Konstytucji w zw. z art. 191 ustawy zasadniczej.

Wobec powyższego wniosek S.W. w tym zakresie należało oddalić.

Jednocześnie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalono wniosek w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.