Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 255/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędzia NSA Paweł Janicki, , Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 roku sprawy ze skargi A. N. – G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2095 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", oraz art. 16 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220), powoływanej dalej jako: "ustawa o świadczeniach rodzinnych", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. nr: [...] w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia.

Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o przyznaniu A. N.-G. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia, dla O. G. w wysokości 184,42 zł na okres od 01.11.2018 r. do 31.10.2019r., w wysokości 215,84 zł na okres od 01.11.2019 r. do 30.04.2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. N.-G., podnosząc, że jest matką bliźniaków O. i B. G.. Chłopcy w wieku 4 lat po komisji lekarskiej otrzymali orzeczenia o niepełnosprawności z powodu autyzmu. Względem syna O. wydano orzeczenie obejmujące okres od urodzenia do 31 marca 2018 r. Ponowna komisja lekarska odbyła się w dniu 23 kwietnia 2018 r., na której utrzymano orzeczenie o niepełnosprawności na okres do 30 kwietnia 2021 r. Nadto skarżąca wskazała, że drugi bliźniak B. dostał orzeczenie obejmujące okres od urodzenia do 31 marca 2019 r. Odwołująca się wskazała przy tym, że mając mnóstwo obowiązków związanych z niepełnosprawnością dwójki dzieci przeoczyła dostarczenie ponownego orzeczenia wydanego dla syna O. i w związku z tym przez okres od IV-X 2018 r. nie otrzymywała zasiłku pielęgnacyjnego. Jej mąż R. G. musiał wziąć urlop wychowawczy w związku z edukacją dzieci autystycznych. Od poniedziałku do czwartku uczestniczy w terapiach zajęciowych: logopedycznych i pedagogicznych. Kwotę, której nie otrzymała, przeznaczyłaby na dalszą edukację swoich niepełnosprawnych dzieci.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż w dniu 6 listopada 2018 r. w organie I instancji A. N.-G. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko O. G.. Organ II instancji dodał przy tym, że jak wynika ze zgromadzonych dokumentów, O. G. jest dzieckiem niepełnosprawnym od urodzenia. Nadto jak wynika z zawartego w aktach sprawy orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 23 kwietnia 2018 r., O. G. jest zaliczony do osób niepełnosprawnych, niepełnosprawność datuje się od urodzenia, a orzeczenie wydano do 30 kwietnia 2021 r. Wniosek o ustalenie niepełnosprawności A. N.-G. złożyła w dniu 13 marca 2018 r. Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności było wydane do dnia 31 marca 2018 r.

Ponadto Kolegium stwierdziło, iż biorąc po uwagę zarzuty podnoszone przez A. N.-G. w odwołaniu, wyjaśnić należy, iż w niniejszej sprawie nie ma możliwości zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Kolegium podkreśliło, że strona wniosek o ustalenie niepełnosprawności syna O. G. złożyła w dniu 13 marca 2018 r., a orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane 23 kwietnia 2018 r. Dopiero zaś w dniu 6 listopada 2018 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko O. G., czyli po upływie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności.

W ocenie organu II instancji nie było możliwe przyznanie A. N.-G. zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko O. G. za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku. Na poparcie swego stanowiska Kolegium przywołało wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 217/07).

Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, iż skoro A. N.-G. wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego złożyła w dniu 6 listopada 2018 r., to organ I instancji zasadnie przyznał świadczenie od dnia 1 listopada 2018 r., bowiem nie miał podstaw do przyznania zasiłku od kwietnia 2018 r.

Kolegium podkreśliło przy tym, że przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220) nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Kolegium dodało, że kryteria przyznawania świadczeń określone zostały przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Ani zatem organ I instancji, ani też orzekające w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie były władne do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wbrew obowiązującym regulacjom.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła A. N.-G., wnosząc o zmianę decyzji nr [...] w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego dla niepełnosprawnego dziecka - O. G..

Skarżąca podniosła, że jest matką bliźniaków O. i B. G.. Dzieci w wieku 4 lat po komisji lekarskiej otrzymały orzeczenia o niepełnosprawności z powodu autyzmu. Wydane wobec syna O. orzeczenie obejmuje okres od urodzenia do 31 marca 2018 r. Ponowna komisja lekarska odbyła się w dniu 23 kwietnia 2018 r., na której utrzymano orzeczenie o niepełnosprawności na okres do 30 kwietnia 2021 r. Z kolei drugi bliźniak B. dostał orzeczenie od urodzenia do 31 marca 2019 r.

Jednocześnie skarżąca wskazała, że w Miejskim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności nie poinformowano jej, iż orzeczenie nie trafia automatycznie do Centrum Świadczeń Socjalnych i przez okres od IV-X 2018 r. nie otrzymywała zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżąca wyjaśniła przy tym, że mąż R. G. musiał wziąć urlop wychowawczy w związku z edukacją dzieci autystycznych. Od poniedziałku do czwartku uczestniczy w terapiach zajęciowych: logopedycznych i pedagogicznych. Kwotę, której nie otrzymała, przeznaczyłaby na dalszą edukację swoich niepełnosprawnych dzieci.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym zakresem kontroli sądu nie są objęte kwestie związane z pokrzywdzeniem strony decyzją, czy negatywnymi dla niej skutkami i podobnie kwestie naruszeń zasad współżycia społecznego, jedyne bowiem kryterium kontroli, jak wskazano powyżej, stanowi legalność działania organu administracji publicznej.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co uzasadnia oddalenie skargi w całości.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia dla O. G. w wysokości 184,42 zł na okres od 01.11.2018 r. do 31.10.2019r., w wysokości 215,84 zł na okres od 01.11.2019 r. do 30.04.2021 r.

Jak wynika z akt sprawy, orzeczeniem z dnia 23 kwietnia 2018 r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 13 marca 2018 r., zaliczył jej syna O. do osób niepełnosprawnych, przyjmując, iż niepełnosprawność datuje się od urodzenia. Orzeczenie wydano do 30 kwietnia 2021 r. Wnioskiem z dnia 6 listopada 2018 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, załączając do tego wniosku powołane orzeczenie z dnia 23 kwietnia 2018 r.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo odwołało się do regulacji zawartej w art. 24 ust. 2 i ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, i utrzymując w mocy decyzję organu I instancji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 184,42 zł na okres od 01.11.2018 r. do 31.10.2019r. i w wysokości 215,84 zł na okres od 01.11.2019 r. do 30.04.2021 r., trafnie wywiodło, że zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Niewątpliwie odstępstwem od wyrażonej powyżej zasady jest przyznanie świadczenia zgodnie z brzmieniem ust. 2a tego artykułu, a mianowicie jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, złożony zostanie wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności.

Następnie na tle tych regulacji Kolegium zasadnie przyjęło, że sprawa o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, a więc i zasiłku pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiednego wniosku osoby zainteresowanej. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń (art. 24 ust. 2 powołanej ustawy) co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jedynym odstępstwem od powyższego może być przyznanie świadczenia od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, przy spełnieniu wymogów, o których mowa w ust. 2a powołanego art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy, od wydania orzeczenia w tym zakresie. Wyłącznie więc w tym okresie – tj. trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o ustaleniu niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności - może nastąpić ukształtowanie prawa wnioskodawcy w sposób opisany w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Jednocześnie Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że po upływie powyższego terminu zainteresowany traci, przyznane mu przez ustawodawcę, prawo uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Określony w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych termin trzymiesięczny jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że uchybienie temu terminowi powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, a organy administracji publicznej nie mają możliwości przywrócenia tego rodzaju uchybionego terminu (por. m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 69/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 229/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem w niniejszej sprawie orzeczenie o zaliczeniu dziecka skarżącej – O. G. do osób niepełnosprawnych wydane zostało przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. w dniu 23 kwietnia 2018r. Natomiast skarżąca wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego złożyła dopiero w dniu 6 listopada 2018 r., a więc po upływie ponad sześciu miesięcy od daty wydania tego orzeczenia. Przyczyną tego stanu rzeczy, jak podała skarżąca w skardze, miał być brak poinformowania jej przez Zespół, że orzeczenie nie trafia automatycznie do Centrum Świadczeń Socjalnych, choć w odwołaniu podała, iż przyczyną tego stanu rzeczy było jej przeoczenie wynikające z nadmiaru obowiązków związanych z niepełnosprawnością dwójki dzieci.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, zarówno Kolegium, jak i organ I instancji, zasadnie przyjęły, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów porównanie daty złożonego wniosku skarżącej (6 listopada 2018 r.) i daty uzyskanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (23 kwietnia 2018 r.), nie dawało możliwości zastosowania w sprawie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż złożenie wniosku nastąpiło z przekroczeniem owego trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w tym przepisie.

W tym kontekście należy podkreślić, na co trafnie uwagę zwróciło również Kolegium, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem decyzje organów orzekających w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania świadczeń rodzinnych, w tym także zasiłków pielęgnacyjnych, nie mają charakteru uznaniowego. Organy przy podejmowaniu decyzji w tych sprawach muszą więc ściśle przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, co w niniejszej sprawie oznacza związanie w zakresie określonego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych terminu, od którego świadczenie może być przyznane. Termin ten zaś, jak już wskazano, jest terminem prawa materialnego i nie jest dopuszczalne orzeczenie o jego przywróceniu bez względu na podaną, choćby najbardziej usprawiedliwioną z życiowego punktu widzenia, przyczynę jego uchybienia. Niewątpliwie skarżąca posiada liczne obowiązki związane z wychowaniem niepełnosprawnych bliźniąt i kwestia ta nie budzi najmniejszych wątpliwości w sprawie. W świetle jednak powołanych regulacji okoliczność ta nie dawała organom podstaw do wydania decyzji o oczekiwanej przez skarżącą treści, obejmującej wskazany powyżej okres wsteczny, gdy idzie o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że Kolegium, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r., zasadnie przyjęło, że w stanie faktycznym i prawnym brak było podstaw do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za oczekiwany przez skarżącą okres początkowy, tj. od dnia kwietnia do października 2018 r. Sąd nie dopatrzył się przy tym naruszeń przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.

A. P.