Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 505/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Jerzy Solarski. sędzia NSA Bożena Walentynowicz Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Gl 1012/05 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz E. G. kwotę 400 ( czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II OSK 505 / 07

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 czerwca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy oddalił skargę wniesioną przez E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] utrzymującego w mocy własną decyzję z dnia [...] wydaną na podstawie 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz.174 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198), po rozpatrzeniu odwołania W. R. oraz W. M.-R., Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] nr [...], mocą której przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomość rolną bez zabudowań, położoną w K., zapisaną w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w C. pod nazwą "Część dóbr K." - osada młynarska "[...]" rep. Hip. [...] o pow. [...] ha.

W dniu [...] E. G. złożyła do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w W. wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji. Podkreśliła, że nieruchomość została nabyta w 1931r. przez W. R. jako zabudowana m.in. młynem, a władze ówczesne zabrały nieruchomość bez zgody właścicieli i bez odszkodowania. Skarżąca zakwestionowała prawdziwość argumentów zawartych w decyzjach o przejęciu nieruchomości wskazując, że przeszkodą w objęciu nieruchomości po wojnie była konieczność uprzedniego przeprowadzenia postępowania spadkowego.

Decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po przekazaniu mu jako organowi właściwemu do rozpoznania powyższego wniosku, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], a po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek wniosku E. G. - decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy poprzednią swoją decyzję.

Wskutek zaskarżenia w/w decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 24 września 2004r. o sygn. akt IV S.A. 4895/03 Sąd ten stwierdził nieważność obu w/w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wskazując w uzasadnieniu, że zgodnie z obowiązującymi przepisami organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności wnioskowanej decyzji jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Wobec przekazania powyższego wniosku do załatwienia jako organowi właściwemu - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] sprostowanej postanowieniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...].

W motywach swego rozstrzygnięcia Kolegium powołało się na przepis art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174; zm. z 1961r. Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz §§ 1 -4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198; zm. z 1974r. Nr 22, poz. 131). Konkludując poczynione ustalenia Kolegium stwierdziło, że najpóźniej od [...]r. nieruchomość o pow. [...] ha nie była uprawiana przez następców prawnych W. R., a od jego śmierci na tej nieruchomości nie zamieszkiwali spadkobiercy. Spełnione zatem zostały przesłanki określone w § 1 ust. 1 w/wym. rozporządzenia Rady Ministrów, które dawały podstawę do przejęcia na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń omawianego gospodarstwa na podstawie art. 2 wcześniej wymienionej ustawy z dnia 13.07.1957r., a wobec tego brak było podstaw do uwzględnienia żądania E. G. i stwierdzenia nieważności omawianych decyzji z [...] r.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła E. G..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy własną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ podtrzymał swe wcześniejsze stanowisko.

Z takim rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się skarżąca, która wniosła skargę do Sądu kwestionując prawidłowość wydanych rozstrzygnięć.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedstawiając stan prawny, Sąd wskazał, iż stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. "gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu (...), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne". Zgodnie zaś z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rada Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. "za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę". Nadto w ustępie 2 § 1 cyt. rozporządzenia wskazano przypadki, w których gospodarstwa rolne nie były uznawane za opuszczone.

Sąd stwierdził, iż we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...]r. skarżąca wyjaśniła, że W. R. zginął w [...]r, a jego żona po wyzwoleniu obozu zagłady [...] została skierowana na leczenie do K., gdzie potem się osiedliła. Sąd wskazał też, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sama skarżąca przyznała, że "do [...] roku uprawiał role dzierżawca K.", natomiast po [...] r. żaden członek rodziny ani dzierżawca już przedmiotowej nieruchomości nie użytkował.

Zdaniem Sądu chybiony jest argument braku uregulowania kwestii spadkowych, bowiem wniosek w kwestii stwierdzenia prawa do spadku po zmarłym W. R. został ostatecznie załatwiony w [...]r. postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w W. (sygn. akt [...]), a po tym terminie nieruchomość nadal nie była objęta przez spadkobierców poprzednich właścicieli. Sąd wskazał też, że w latach 50-tych i 60-tych nieruchomość została częściowo zalesiona na koszt Państwa, a ok. 3 ha Prezydium Gminnej Rady Narodowej w K. wydzierżawiło innym rolnikom, zaś część nieruchomości została zagospodarowana na cele wypoczynkowe przez Klub Sportowy "[...]".

W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu pierwszej instancji nie zachodzą podstawy do unieważnienia zgodnie z art. 156 §1 pkt 2 kpa wnioskowanej decyzji skoro spełnione były przesłanki określone ustawą z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych uzasadniające przejęcie nieruchomości na własność Państwa.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a./ skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E. G. zaskarżając go w całości i opierając skargę kasacyjną na zarzucie:

1. naruszenia prawa materialnego, polegające na:

- błędnej wykładni art. 2 ust.1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną (Dz. U. Nr 39 poz. 174 ) oraz §1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 - dalej zwanego rozporządzeniem) polegającą na uznaniu, iż nie zamieszkiwanie i nie uprawianie gruntu przez właściciela w dniu wydawania decyzji jest okolicznością wystarczającą do uznania gospodarstwa za opuszczone, bez konieczności ustalania przyczyn tego stanu rzeczy, co było konsekwencją nie zastosowaniu w toku wykładni ww. przepisów art. 2, art. 64 ust.1 i 2 Konstytucji R.P. czym też przepisy te naruszono odmawiając ich zastosowania;

- a także pominięcia w toku wykładni art. 2 ust.1 ustawy wywłaszczeniowej, istotnej prawnie okoliczności, że organy administracji państwowej działały w ramach uznania administracyjnego, którego granice w realiach niniejszej sprawy przekroczono i w konsekwencji niewłaściwie zastosowano art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uznając, że do rażącego naruszenia art. 2 ust.1 ustawy wywłaszczeniowej nie doszło;

2. naruszenia prawa procesowego:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie przytoczenie w uzasadnieniu wyroku zarzutów skargi i nie ustosunkowanie się do nich, co w konsekwencji nie pozwala na ocenę dlaczego zarzuty skarżącego nie zostały przez Sąd I instancji uznane za niezasadne;

b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 7, art. 77§1, art. 80 k.p.a. poprzez:

- nie wyjaśnienie istotnych okoliczności w sprawie tj. przyczyn niemożności zasiedlenia nieruchomości przez właścicieli, a to wobec przejęcia znacznej części gruntu przez inny podmiot oraz wobec spalenia zabudowań podczas II Wojny Światowej, a także odmowy przydziału materiałów budowlanych przez władze;

- nie dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie w szczególności poprzez uznanie za obojętną dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, iż nieruchomość została faktycznie i bezprawnie objęta w posiadanie przez władzę publiczną przed wydaniem decyzji w sprawie oraz że poprzednicy prawni skarżącej podejmowali czynności w celu objęcia w posiadanie nieruchomości, w tym również pominięciu przyczyn, z powodu których nieruchomość nie mogła w tym posiadaniu w całości pozostać;

- odmowy zastosowania w sprawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., naruszenie którego w związku z ww. przepisem p.p.s.a. również zarzucono, a to przez wadliwą wykładnię.

Wskazując na powyższe zarzuty kasacji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji względnie w razie nie stwierdzenia naruszeń prawa procesowego uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, a także orzeczenie o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że zapatrywanie Sądu narusza konstytucyjne zasady praworządności i ochrony własności, a także pomija rzeczywisty sens i cel regulacji zawartej w ustawie wywłaszczeniowej i rozporządzeniu.

Skarżąca stwierdziła, iż analiza art. 2 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej i § 1 rozporządzenia prowadzi do wniosku, że celem tej regulacji była stabilizacja stosunków własnościowych na terenach rolniczych, które zostały opuszczone przez ich właścicieli. Tym samym przepisy te odnosiły się do gospodarstw pozbawionych gospodarzy, którymi nikt się nie interesował, tak w sensie prawnym jak i faktycznym. Teza ta znajduje oparcie w tekście samego rozporządzenia, gdzie na mocy § 6 ust. 2 z właścicielami gospodarstwa zrównano "tylko" ich posiadaczy. Jeżeli więc gospodarstwo było przedmiotem działań innych osób, nie mogło być uznane za opuszczone. Skarżąca wskazała, iż poprzedniczka skarżącej regulowała należności podatkowe, przeprowadzono postępowanie spadkowe, zakończone w 1960 r., wykonywano dokąd było tylko można prawo własności do gruntu. Gospodarstwo było przedmiotem działań prawnych właścicieli, a realne działania faktyczne były od początku lat pięćdziesiątych uniemożliwione, a to poprzez samowolne zajęcie większości gruntu przez władze państwowe (pod las, oddanie w dzierżawę innym rolnikom i kąpielisko) jeszcze przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej w sprawie. Nie można więc było gospodarstwa uznać za porzucone lub opuszczone, skoro właściciele pozbawieni byli nad nim władztwa z powodu działań administracji publicznej i nie mogli działać swobodnie, bowiem organy państwa przez zajęcie gruntu uniemożliwiły jego wykorzystanie przez właścicieli, a to wskazuje na to, iż decyzję oparto na nieprawdziwych faktach. Przepisy rozporządzenia dotyczyły sytuacji, gdy właściciele działali w sposób wolny, nie pozbawiony ograniczeń co do wykonywania swych praw.

Zdaniem skarżącej organy administracji publicznej wydając decyzję w [...] r. działały na zasadzie uznania administracyjnego, na co wskazuje formuła art. 2 ust.1 ustawy, że gospodarstwa "mogą być przejęte na własność Skarbu Państwa". Skoro ustawodawca dopuszczał jedynie możliwość przejęcia majątku opuszczonego, to nie było automatyzm w tym względzie. A tak zdaje się przyjmować Sąd Wojewódzki i organy administracji orzekające w sprawie. Działanie w ramach aktu swobodnego, nie oznaczało dowolności w podejmowaniu decyzji. Tymczasem w ocenie skarżącej organy orzekające w sprawie wykazały się dowolnością przekraczając granice uznania administracyjnego poprzez wywłaszczenie nieruchomości, której właściciele byli znani, podejmowali działania mające na celu wejście w posiadanie gruntu i nigdy nie wykazywali woli jego porzucenia.

Skarżąca stwierdziła, iż Sąd w ślad za SKO ograniczył się wyłącznie do badania faktu zamieszkiwania i uprawiania gospodarstwa, co było wynikiem błędnego zrozumienia wykładanych norm. Dokonanie bowiem oceny przyczyn nie posiadania gruntu przez poprzedników prawnych skarżącej mogłoby zaprowadzić Sąd I instancji do innych wniosków niż te do których na podstawie oceny fragmentu tylko materiału dowodowego, Sąd Wojewódzki doszedł.

Skarżąca stwierdziła, iż jednym z głównych zarzutów skargi z dnia 15 października 2005 r. było zajęcie nieruchomości o obszarze niemal 11 ha przez władze państwowe w latach pięćdziesiątych XX wieku i traktowania prawa jako pretekstu do pozbawienia własności, a także oparcia decyzji na nieprawdziwych ustaleniach. Do żadnego z tych zarzutów Sąd Wojewódzki się nie ustosunkował, mimo wyraźnej dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy.

Za zasadny uznać trzeba zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem do istotnych zarzutów skargi w zaskarżonym wyroku nie odniesiono się, pomijając przy tym ocenę wpływu okoliczności faktycznych przytoczonych przez skarżącą na wynik niniejszej sprawy.

Strona skarżąca zarówno przed Sądem pierwszej instancji, jak i w toku postępowania administracyjnego stawiała jako zarzut to, iż nieruchomość rolna mająca całkowitą powierzchnię [...] ha została w odniesieniu do obszaru ok. 11 ha faktycznie zajęta przez władze państwowe w latach pięćdziesiątych XX wieku. Również organ administracji w swej decyzji wprost stwierdził, iż w [...] r. w czasie akcji zalesiania nieużytków i odłogów na koszt Państwa zalesiono [...] ha, a w [...]r. Prezydium Gminnej Rady Narodowej w K. wydzierżawiło [...] rolnikom około [...] ha łąk i pastwisk, zaś w [...] r. GRN w K. i Klub Sportowy "[...]" zagospodarowali około 0,5 ha terenu nad rzeką na cele wypoczynkowe, co stanowiło powierzchnię ok. 10 ha z ogólnej powierzchni [...] ha przedmiotowej nieruchomości. Przedstawione wyżej okoliczności, co do swych konsekwencji i możliwości dysponowania tymi gruntami przez właścicieli nieruchomości nie były przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji.

Przechodząc z kolei do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, iż w myśl art. 2 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Stosownie z kolei do § 1 ust. 1 rozporządzenia za gospodarstwo rolne opuszczone uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Jednocześnie ust. 2 cyt. § 1 rozporządzenia wskazywał, iż do gospodarstw rolnych opuszczonych nie zalicza się gospodarstw, których właścicielami były osoby nieletnie, ubezwłasnowolnione lub ograniczone w zdolnościach do czynności prawnych, albo osoby powołane do służby wojskowej lub pozbawione wolności w wykonaniu zarządzenia właściwego organu. Analizując przytoczone wyżej normy stwierdzić trzeba, iż § 1 rozporządzenia wymienia te wszystkie elementy w ust. 1, które musiały zaistnieć, aby możliwe było uznanie określonego gospodarstwa za opuszczone, a jednocześnie ust. 2 § 1 rozporządzenia zawierał przesłanki negatywne, których zaistnienie, powodowało, że mimo spełnienia wymogów ust. 1 nie było możliwe uznanie gospodarstwa za opuszczone.

Zawarta w § 1 ust. 1 rozporządzenia regulacja definiująca gospodarstwo rolne opuszczone wskazywała, iż za takie uważano gospodarstwo, na "którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę." Treść powyższej normy nie pozwala na ograniczenie się tylko, jak uczyniono to w zaskarżonym wyroku, do oceny czy na przedmiotowym gospodarstwie zamieszkiwał właściciel, bądź jego bliscy i czy to oni gospodarstwo to uprawiali. Przepis powyższy wymagał bowiem kumulatywnego spełnienia się wymagań w tej normie wskazanych, a więc nie tylko zamieszkiwania właściciela, ale i tego, aby gospodarstwo nie było uprawiane w całości bądź większej części, przy czym mogło być ono w dyspozycji bądź właściciela, bądź użytkownika, bądź dzierżawcy.

Zauważyć też trzeba, iż wskazane w ust. 2 § 1 rozporządzenia podmioty zostały wymienione pod kątem ich możliwości co do swobodnego wyrażania woli, tak przy uwzględnieniu warunków fizycznych (osoby pozbawione wolności), jak i przy uwzględnieniu predyspozycji psychicznych (osoby nieletnie, ubezwłasnowolnione). Tak więc uwzględniając wskazania zawarte z kolei w tej normie należałoby stwierdzić, iż nie można było gospodarstwa uznać za opuszczone, jeśli jego właściciele pozbawieni byli nad tymże gospodarstwem władztwa z przyczyn fizycznych, czy też ze względu na ograniczenia wynikające z uwarunkowań psychicznych, bowiem właściciel musiał mieć możliwość swobody działania, a na taką nie pozwalała mu sytuacja, gdy z powodu działań administracji publicznej nie mógł dysponować nieruchomość, mimo, że formalnie pozostawał jej właścicielem.

Trafnie wywodzi strona skarżąca, iż przepisy rozporządzenia dotyczyły sytuacji, gdy właściciele działali w sposób wolny, nie pozbawiony ograniczeń co do wykonywania swych praw. Za takim rozumieniem § 1 ust.1 przemawia ust.2 tego przepisu ustanawiający zasadę, że w przypadku, gdy właściciele nie mogli swobodnie dysponować gospodarstwem, nie mogło być ono uznane za opuszczone. Taką też linię wykładni wytyczył NSA w wyroku z dnia 2 lipca 1998r. ( sygn. akt IV S.A. 1335/96).

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji mając na uwadze przytoczoną wyżej interpretację prawa materialnego winien dokonać oceny, czy i jaki wpływ na realizację dyspozycji norm prawnych w oparciu, o które wydano badaną decyzję miały okoliczności przedstawione we wniesionej do tegoż Sądu skardze. W konsekwencji koniecznym będzie też przeprowadzenie analizy realizacji przez organy administracji zasad postępowania o jakich mowa w art. 8 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77§1k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Odnosząc się w końcu do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego interpretacji pojęcia rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzić należy, iż poddanie zaskarżonej decyzji analizie w zakresie wyżej przytoczonym umożliwi dopiero ocenę czy przesłanki rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do badanej decyzji zaistniały, czy też nie.

Mając przedstawione wyżej okoliczności na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 p.p.s.a.