Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 46/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art 200 ust 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant: referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi Instytutu [...] w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją nr [...] z [...] listopada 2020 r. - po rozpatrzeniu odwołania [...] w [...] (dalej jako skarżący) od decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. przez [...], którego następcą prawnym jest [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], gmina [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2 - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

[...] pismem z [...] kwietnia 2003 r. wniósł - na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz.U. Nr 75, poz. 467) - o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w [...] oznaczonych geodezyjnie jako działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o powierzchni [...] ha oraz nabycie prawa własności naniesień znajdujących się na powyższym gruncie - podnosząc, że jest w posiadaniu przedmiotowych działek od lipca 1969 r. oraz przedkładając odpis księgi wieczystej Nr [...] i wypis z ewidencji gruntów.

Następnie uzupełnił swój wniosek składając: oświadczenie o niezgłoszeniu roszczeń do działek nr [...] i nr [...], oświadczenie o wykorzystywaniu nieruchomości posadowionej na działce na cele statutowe Instytutu, oświadczenie dotyczące środków z jakich zostały wybudowane budynki na przedmiotowych działkach, wykaz budynków i budowli jakie znajdują się na działkach nr [...] i nr [...], protokół przejęcia - przekazania od [...] do [...] w [...] oraz Zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] czerwca 1969 r. w sprawie przekazania części majątku [...] przez Instytut.

Wojewoda [...] - uznając, że brak jest dokumentów niezbędnych do wydania pozytywnej dla Instytutu decyzji - zwrócił się do Starostwa Powiatowego w [...] z zapytaniem, czy na dzień [...] grudnia 1990 r. [...] w [...] był wpisany w ewidencji gruntów jako władający nieruchomościami oznaczonymi jako działka nr [...] i nr [...] z obrębu [...].

Pismem z [...] lutego 2008 r. Starosta [...] poinformował, że [...] na dzień [...] grudnia 1990 r., tak jak i obecnie, nie był wpisany w rejestrze ewidencji gruntów jako władający przedmiotową nieruchomością. Jak wynika zaś z treści księgi wieczystej nr [...] właścicielem przedmiotowych działek jest Skarb Państwa - Agencja Nieruchomości Rolnych.

Natomiast Urząd Gminy [...] pismem z [...] czerwca 2008 r. poinformował, że będzie występował o komunalizację działki nr [...] i nr [...] położonych w [...].

Wojewoda [...] pismem z [...] listopada 2016 r. zwrócił się do [...] (następcy prawnego [...]) z prośbą o wskazanie - z uwagi na utratę mocy ustawy z 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (a tym samym utraty mocy ustawy z 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych) - podstawy prawnej wniosku z [...] kwietnia 2003 r. oraz, jeśli podstawą wniosku jest art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwrócił się z prośbą o przekazanie dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu potwierdzających prawo zarządu do przedmiotowego gruntu.

Jednocześnie zwrócił się do Agencji Nieruchomości Rolnych - jako właściciela działek wpisanych do księgi wieczystej nr [...] - o zajęcie stanowiska w sprawie przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z [...] listopada 2016 r. [...] podtrzymał swoje stanowisko przedstawione we wniosku z dnia [...] kwietnia 2003 r. -wskazując, iż podstawą wniosku o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego jest art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Powołał się też na treść zapisów w księdze wieczystej nr [...], gdzie nieruchomości oznaczone jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] położone w [...], gminie [...], są ujawnione na rzecz Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...], który jest właścicielem budynków i urządzeń znajdujących się na tych działkach.

Natomiast Agencja Nieruchomości Rolnych poinformowała, że nieruchomości oznaczone jako działka ew. nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], znajdują się w Zasobie Agencji Nieruchomości Rolnych i są oznaczone w księdze wieczystej nr [...]. Zostały one przekazane do Zasobu w związku z likwidacja Gospodarstwa Rolnego w [...] decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] listopada 1992 r. Dodała, że Instytut nie mógł być użytkownikiem działki nr [...] w 1969 roku - bowiem podział działki ew. nr [...] przeprowadzony był dopiero w 1993 r.

Kolejnym pismem Instytut podtrzymał swoje dotychczasowe wnioski wyjaśniając, że zarówno dom mieszkalny i gospodarczy, jak i grunt na którym są posadowione, pozostaje w użytkowaniu Instytutu od 1969 r. - kiedy to Zarządzeniem nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] czerwca 1969 r. w sprawie przekazania części [...] w [...], przekazane zostały wraz z innymi składnikami majątkowymi do [...]. Potwierdzenie tego stanowi wykaz inwentarzowy budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie oraz zapisy w księdze wieczystej KW nr [...]. Pomimo rozbieżnego oznaczenia geodezyjnego wskazanego w ww. dokumentach przekazanych przez Instytut oraz w piśmie Agencji Nieruchomości Rolnych, jest to nadal ta sama nieruchomość.

Po rozpatrzeniu wniosku złożonego [...] kwietnia 2003 r. przez [...] Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.), dalej jako u.g.n. - decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa przez [...] którego następcą prawnym jest [...] prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, położonych w [...] gmina [...], oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha oraz prawa własności budynków znajdujących się na powyższym gruncie.

W uzasadnieniu podniósł, że stosownie do treści art. 200 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a znajdujące się na tym gruncie budynki i inne urządzenia stają się ich własnością.

Następnie Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), dalej jako rozporządzenie z dnia 10 lutego 1998 r.

Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z wymienionych dalej dokumentów. Natomiast w myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3).

Wojewoda stwierdził, że w niniejszej sprawie - pomimo wezwań do przedłożenia dokumentów potwierdzających, zgodnie z ww. § 4 rozporządzenia, prawo zarządu do nieruchomości - dokumenty takie nie zostały przekazane.

Z pism przesyłanych w toku prowadzonego postępowanie nie wynika również, iż poprzednik prawny - [...] legitymował się takimi dokumentami. Załączone do akt sprawy zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] czerwca 1969 r. dotyczące przekazania części niektórych składników majątku państwowej jednostki organizacyjnej [...] w [...] państwowemu [...] potwierdza jedynie, iż [...] przekazało "własność składnika majątkowego'’. Przy czym dokument ten nie wskazuje nawet pośrednio, że w stosunku do nieruchomości położonej w [...] stanowiącej działkę nr [...] i nr [...] kiedykolwiek wydana była decyzja zarządowa.

Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, że zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa .

Również przekazane przez wnioskodawcę pozostałe dokumenty nie precyzują z jakiego dokumentu wywodzony jest przez [...] zarząd nad ww. nieruchomością.

Prawo zarządu może zostać ustanowione tylko w ściśle określony sposób, przede wszystkim w drodze decyzji organu administracji lub ściśle określonych umów pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Samo faktyczne władanie gruntami nie determinuje w sposób konieczny istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC rok 1994, Nr 2, poz. 27 oraz wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 929/09).

W dalszej części uzasadnienia Wojewoda podniósł, iż wydawane na podstawie art. 200 ust. 1 u.g.n. decyzje administracyjne mają charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdzają one zaistniały ex lege skutek prawny w postaci przekształcenia z dniem 5 grudnia 1990 r. przysługującego w tym dniu państwowym osobom prawnym prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu. Nabycie z mocy prawa określonego uprawnienia oznacza, że nabycie to jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki jego nabycia Skutek ten następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne.

Zasady tej nie podważa fakt, że nabycie prawa stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie potwierdza bowiem, iż konkretny podmiot nabył określone prawo z dniem wskazanym w przepisie, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym powstałym na skutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po dniu wejścia w życie ustawy (vide uchwała NSA z dnia 18 marca 1996 r., sygn. akt OPK 2/96).

Stwierdził też, że z deklaratoryjnego charakteru decyzji uwłaszczeniowej wynika, iż podejmując w tym przedmiocie rozstrzygnięcie organ bada jedynie, czy spełnione zostały pozytywne przesłanki uwłaszczenia wynikające z treści art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz czy nie wystąpiła przesłanka negatywna, wskazana w art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ziszczenie się pozytywnych przesłanek uwłaszczenia w dniu 5 grudnia 1990 r. (przy braku przesłanki negatywnej), uprawnia organ do wydania decyzji uwłaszczeniowej, niezależnie od tego, jakie czynności prawne zostały podjęte w stosunku do nieruchomości w okresie między ww. datą a wydaniem tejże decyzji.

Podsumowując Wojewoda [...] uznał, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie udokumentował istnienia prawa zarządu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości położonej w gminie [...] w obrębie [...]. Nie przedstawił ani decyzji, ani umowy ani też żadnego z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia, które potwierdzałyby, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie czy użytkowaniu poprzednika prawnego państwowej jednostki organizacyjnej [...].

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem [...] w [...] złożył w odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] - zarzucając jej naruszenie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), polegające na przyjęciu przez organ pierwszej instancji, iż nie zaistniały przesłanki nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości.

Porozpoznaniu odwołania Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] - w całości popierając jego stanowisko i argumentację.

Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że zgodnie z art. 200 ust. 1 u.g.n. grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia

1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób.

Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej - potwierdza jedynie przekształcenie prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu w przypadku ziszczenia się prawem przewidzianych przesłanek. Ziszczenie się pozytywnych przesłanek uwłaszczenia w dniu 5 grudnia 1990 r. (przy braku przesłanki negatywnej) uprawnia organ do wydania decyzji uwłaszczeniowej, niezależnie od tego, jakie czynności prawne zostały podjęte w stosunku do nieruchomości w okresie między wyżej wskazaną datą a wydaniem tejże decyzji.

Ponieważ decyzja deklaratoryjna potwierdza jedynie istniejący obiektywnie stan faktyczny i prawny to - stosownie do treści ww. art. 200 ust. 1 u.g.n. - aby można było wydać decyzję uwłaszczeniową, nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. musiała stanowić własność Skarbu Państwa oraz musiało istnieć prawo zarządu do tego gruntu.

Minister podniósł, że z zapisu zawartego w dziale II księgi wieczystej nr [...], prowadzonej m.in. dla działek nr [...] i nr [...], prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13). Ponadto, jak wynika z treści tej księgi wieczystej, na podstawie m.in. decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1992 r. nr [...] oraz protokołu zdawczo - odbiorczego z [...] listopada 1992 r. wykreślono powyższy wpis dotyczący własności Skarbu Państwa i w jego miejsce dokonano wpisu "Skarb Państwa - Agencja Nieruchomości Rolnych". Natomiast na podstawie art. 46 ust.1 ustawy z 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o krajowym ośrodku wsparcia rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 624 ze zm.) jako właściciela przedmiotowych nieruchomości wpisano Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

Powyższe wpisy wskazują, iż przedmiotowe działki nr [...] i nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa.

Natomiast kwestią sporną jest to, czy przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia

1990 r. znajdował się w zarządzie [...] (poprzednika prawnego [...]).

Minister wyjaśnił, że zarząd, to prawna forma władania nieruchomością, a obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Przywołał art. 38 ust. 2 i art. 87 ww. ustawy stwierdzając, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia, a decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (przywołał uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia

2010 r., sygn. akt I OSK 929/09).

Dodał, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r.

Następnie przeszedł do oceny spełnienia przesłanki pozostawania przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie [...] - wskazując, iż mimo licznych wezwań organu wojewódzkiego do przedłożenia dokumentów potwierdzających prawo zarządu, wnioskodawca przedłożył do akt postępowania jedynie Zarządzenie nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] czerwca 1969 r., w sprawie przekazania części niektórych składników majątku państwowej jednostki organizacyjnej [...] w [...] państwowemu [...].

W związku z tym stwierdził, że wskazane powyżej Zarządzenie nr [...] nie potwierdza istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do przedmiotowych nieruchomości nr [...] oraz nr [...] - gdyż nie wskazano w nim czy i na jakiej podstawie przedmiotowy grunt miałby zostać przekazany w zarząd [...] w [...].

Ponadto zgodnie z art. 87 ww. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 sierpnia 1985 r.) w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodziły w zarząd tych jednostek.

Zatem do wystąpienia skutku określonego w tym przepisie w postaci przejścia z mocy prawa w zarząd gruntów stanowiących własność państwa, koniecznym jest stwierdzenie, że grunty te były uprzednio przekazane na rzecz jednostek państwowych w użytkowanie w drodze decyzji administracyjnej właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej.

W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest jednak decyzji wydanej przed datą 1 sierpnia 1985 r. o przekazaniu przedmiotowych gruntów w użytkowanie na rzecz [...] w [...] - dlatego też nie można stwierdzić, iż nastąpił skutek określony w ww. art. 87 w postaci przejścia nieruchomości w zarząd.

Minister odniósł się też do wyciągu z księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] położone w [...], gminie [...], gdzie ww. działki zostały ujawnione na rzecz Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] - wskazując, iż w aktach niniejszej sprawy brak jest dokumentów potwierdzających podział działek nr [...], nr [...] czy nr [...], z którego mogłoby wynikać, że powstały z nich przedmiotowe działki nr [...] oraz nr [...], obecnie wpisane w księdze wieczystej nr [...].

Ponadto Starosta [...] pismem z [...] lutego 2008 r. poinformował, iż [...] w dniu 5 grudnia 1990 r., tak jak i obecnie, nie jest wpisany w ewidencji gruntów jako władający przedmiotowymi nieruchomościami.

Również Agencja Nieruchomości Rolnych poinformowała, że nieruchomości oznaczone jako działka nr [...] i nr [...] znajdują się w Zasobie Agencji Nieruchomości Rolnych na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1992 r. przekazującej przedmiotowe działki do Zasobu w związku z likwidacją Gospodarstwa Rolnego w [...]. Poza tym Instytut nie mógł być użytkownikiem działki nr [...] od 1969 roku - bowiem podział tej działki przeprowadzony był dopiero w 1993 r.

Podsumowując Minister Rozwoju, Pracy i Technologii stwierdził, że Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka posiadania przez [...], w dniu 5 grudnia 1990 r., prawa zarządu do działek nr [...] oraz nr [...].

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...] w [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1) § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm., dalej jako: Rozporządzenie) przez uznanie, że odpis z księgi wieczystej nr [...] nie daje postaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz własności budynków znajdujących się na tym gruncie;

2) § 4 ust. 1 pkt. 9 Rozporządzenia poprzez uznanie, że protokół przejęcia-przekazania od [...] do [...] w [...] z [...] czerwca

1969 r. oraz Zarządzenie nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] czerwca 1969 r. w sprawie przekazania części [...] w [...] do [...] nie dają postaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz własności budynków znajdujących się na tym gruncie;

3) § 4 ust. 3 Rozporządzenia przez pominięcie dowodu z oświadczeń stron na okoliczność istnienia zarządu;

4) art. 7 i art. 80 k.p.a. wskutek nie uwzględnienia dowodów wymienionych w pkt. 1) i 2) oraz pominięcia dowodów wymienionych w pkt. 3);

5) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego oraz poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego;

6) art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2018, poz.2204 ze zm.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. poz.464, ze zm.) poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu.

W obszernym uzasadnieniu skarżący wskazał argumenty na poparcie swojego stanowiska.

Mając na uwadze przytoczone zarzuty wniósł:

- o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. i wydanie decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez [...], którego następcą jest [...], prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, położonych w [...] gmina [...], oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha oraz zasądzenie na rzecz skarżącego poniesionych kosztów postępowania wg. norm przepisanych,

- względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego poniesionych kosztów postępowania wg. norm przepisanych,

- o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie - podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze stwierdził, iż stanowią one w istocie polemikę ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - a co za tym idzie nie mogą one prowadzić do zmiany przedmiotowego rozstrzygnięcia. Podkreślił, iż powtórna analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dała podstaw do stwierdzenia, aby organ nadzorczy naruszył w toku postępowania odwoławczego jakiekolwiek przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po uwzględnieniu i wszechstronnej analizie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz oparte zostało na stanowisku prezentowanym w orzecznictwie zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Postanowieniem z 28 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] listopada 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...], którego następcą prawnym jest [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], gmina [...], oznaczonego jako działka nr [...] oraz nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - dotyczącego stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały w dniu 5 grudnia 1990 r. grunty w zarządzie.

Przy czym nie ma żadnych wątpliwości, że warunkiem wymaganym do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali było posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. objętych wnioskiem gruntów w zarządzie - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Na mocy upoważnienia ustalonego w art. 206 u.g.n., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.).

Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

Natomiast w myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (§ 4 ust. 3).

Przy czym w zakresie kwestii dowodzenia prawa zarządu w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że istnienia zarządu nie można domniemywać oraz, że nie można go było uzyskać w sposób dorozumiany - zatem powstanie zarządu musiało wynikać z określonego zdarzenia prawnego. Ponadto - o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości - nie mogą stanowić akty ogólne w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie - odnośnie faktu, iż działki nr [...] i nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa - nie były sporne między stronami.

Natomiast kwestią sporną jest to, czy przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia

1990 r. znajdował się w zarządzie [...] (poprzednika prawnego [...]) tj. czy posiadał on jeden z dokumentów wskazanych w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r.

Organy obu instancji zgodnie stwierdziły, że - pomimo wezwań wnioskodawcy do przedłożenia dokumentów potwierdzających, zgodnie z ww. § 4 ust 1 rozporządzenia, prawo zarządu do nieruchomości - dokumenty takie nie zostały przekazane.

Wnioskujący Instytut na dowód istnienia jego prawa zarządu do przedmiotowych działek nr [...] oraz nr [...], które - według jego oświadczenia - posiada od 1969 r., przedstawił:

- odpis z księgi wieczystej nr [...], który w dziale I - oznaczenie nieruchomości określa: "nieruchomość położona we wsi [...], gminy [...] o powierzchni [...] ha [...] arów, składająca się z działek oznaczonych numerami [...],[...],[...], zabudowana: (...) domem mieszkalnym wraz z przynależnościami o powierzchni [...] m2 ..." natomiast w dziale II - właściciel: "Skarb Państwa, [...] w [...] jako użytkownik wieczysty i właściciel budynków i urządzeń (...)",

- protokół przejęcia - przekazania od [...] do [...] w [...] oraz Zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] czerwca 1969 r. w sprawie przekazania części majątku [...] przez Instytut,

- wykaz budynków i budowli jakie znajdują się na działkach nr [...] i nr [...],

- oświadczenie dotyczące środków z jakich zostały wybudowane budynki na przedmiotowych działkach,

- oświadczenie o wykorzystywaniu nieruchomości posadowionej na działce na cele statutowe Instytutu,

- oświadczenie o niezgłoszeniu roszczeń do działek nr [...] i nr [...].

Zdaniem Sądu, organy administracji zasadnie przyjęły, iż powyższe dokumenty nie wskazują na istnienie prawa zarządu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz nr [...].

Załączony przez skarżącego wypis z księgi wieczystej nr [...] dotyczy działek nr [...], nr [...] i nr [...].

Tymczasem jego wniosek dotyczy działki nr [...] oraz nr [...], które objęte są księgą wieczystą nr [...]. Z zapisu zawartego w jej dziale II wynika, że prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13). Następnie na podstawie m.in. decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1992 r. nr [...] oraz protokołu zdawczo - odbiorczego z [...] listopada 1992 r. wykreślono powyższy wpis dotyczący własności Skarbu Państwa i w jego miejsce dokonano wpisu "Skarb Państwa - Agencja Nieruchomości Rolnych". Natomiast na podstawie art. 46 ust.1 ustawy z 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o krajowym ośrodku wsparcia rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 624 ze zm.) jako właściciela przedmiotowych nieruchomości wpisano Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

Zatem twierdzenie skarżącego - że jest to ta sama nieruchomość, pomimo rozbieżnego oznaczenia geodezyjnego - nie znajduje aprobaty Sądu. Skarżący nie przedstawił też żadnych dokumentów, z których wynikałby ewentualny podział działek nr [...], nr [...] czy nr [...] i powstanie z nich działki nr [...] oraz nr [...].

Również załączone do akt sprawy zarządzenie Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] czerwca 1969 r. dotyczące przekazania części niektórych składników majątku państwowej jednostki organizacyjnej [...] w [...] państwowemu [...] oraz protokół przejęcia-przekazania od [...] do [...] w [...] z [...] czerwca

1969 r. - dotyczący m.in. przejęcia [....] ha gruntów położonych w [...] i [...] - nie stanowią dowodu, który potwierdzałby, iż nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] i nr [...] znajdowała się w zarządzie czy użytkowaniu poprzednika prawnego [...].

Sąd podzielił także stanowisko organów, że w tej sprawie nie ma zastosowania § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia - jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym - gdyż załączone oświadczenia nie dotyczą tej materii.

W świetle powyższych ustaleń zgodzić się należy z organami orzekającymi w sprawie, że w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] oraz nr [...] nie została spełniona przesłanka uwłaszczenia przewidziana w art. 200 ust. 1 u.g.n. - bowiem skarżący nie udokumentował istnienia prawa zarządu w stosunku do tych działek, gdyż nie przedstawił żadnego z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia.

Nie jest też wystarczające dla wydania decyzji na podstawie art. 200 ust 1 u.g.n., faktyczne władztwo nad nieruchomością - skoro treść powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wskazuje na konieczność wykazania zarządu na podstawie konkretnego dokumentu wymienionego w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Poza tym kwestia władania przez skarżącego działką nr [...] od 1969 roku również budzi wątpliwości - w świetle pisma informującego, że podział działki nr [...] przeprowadzony był dopiero w 1993 r.

Skoro zatem jedynym i podstawowym warunkiem uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych, w oparciu o art. 200 ust. 1 u.g.n., jest legitymowanie się przez skarżącego w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu to - wobec braku dowodów na spełnienie tej przesłanki - zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Rozwoju, Pracy i Technologii słusznie odmówili stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...], którego następcą prawnym jest [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], gmina [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2.

Podsumowując Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia prawa materialnego - § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu oraz art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości. Niezasadne okazały się również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Organy orzekające w niniejszej sprawie poczyniły niezbędne do rozstrzygnięcia ustalenia a następnie sposób wnikliwy, rzetelny i wszechstronny rozważyły zgromadzony materiał dowodowy, wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy, uzasadniły też przekonująco swoje decyzje zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. - uzyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

15

14