Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1117/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 203 pkt. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha (spr.), Sędziowie NSA Jerzy Sulimierski, Halina Wojtachnio, Protokolant Karolina Mamcarz, po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2005r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 maja 2004r. sygn. akt 3 I SA/Gd 812/02 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 22 marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie powstania długu celnego I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Gdyni na rzecz D. S. kwotę 2.250 zł (dwa tysiące dwieście pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 maja 2004r. o sygnaturze 3 I SA/Gd 812/02 – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 22 marca 2002r. o nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego. Decyzja ta utrzymała

w mocy decyzję organu I instancji.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że D. S. należało określić kwotę długu celnego powstałego w związku z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny towaru w postaci komputera osobistego przenośnego, drukarki komputerowej, torby na komputer, telefonu komórkowego i kamery cyfrowej. Wynika to z art.

210 § 1 pkt 3 i § 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. – Kodeks celny (Dz. U. t.j.

nr 75 z 2001r., poz. 802 ze zm.).

Powyższa ocena została sformułowana w związku z wszczętym z urzędu postępowaniem celnym z dnia 20 listopada 2000r. o nr [...] co do okoliczności zakupu tego sprzętu. Przyjęto na postawie wyjaśnień D. S. z dnia 24 października 2000r., że przedmiotowy towar nabył w Polsce od nieznanej osoby, a która przy okazji pobytu w Polsce przywiozła sprzęt. Nie podnosił, że sprzęt ten został nabyty od wystawcy faktury, a który był zobowiązany zgodnie

z zamówieniem do dokonania zgłoszenia celnego. Nie sprawdzał dokumentów, które otrzymał od nieznajomej osoby (które zostały skradzione) i poprzestał na informacji, że wszystkie niezbędne formalności celne i skarbowe zostały spełnione. Otrzymana pocztą faktura w terminie późniejszym niż odbiór sprzętu winna budzić wątpliwości co do spełnienia wszystkich formalności. Oznacza to, że nie dochowano należytej staranności przy ustalaniu- czy towar został wprowadzony do Polski legalnie. Brak także wykazania prawdziwości swoich twierdzeń poprzez bezczynność dowodową przesądza o odpowiedzialności za towar.

Powyższe oznaczało, że wydane decyzje nie naruszały prawa i dlatego skarga podlegała oddaleniu.

W skardze kasacyjnej D. S. zaskarżył w całości wyrok zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania w/g norm przypisanych. Powołując się na naruszenie prawa materialnego zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 210 § 1 pkt 1 i § 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. –Kodeks celny (Dz. U. nr 23 poz. 17 ze zm.) a polegające na przyjęciu, że wobec skarżącego powstał dług celny w przywozie. Naruszenie przepisów postępowania na tyle istotne, że miało wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Chodzi o art. 133

§ 1 i 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270) a więc dowolnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

W uzasadnieniu podał, że sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku uniemożliwia zapoznanie się z tokiem rozumowania oraz dokonaną analizą stanu faktycznego i prawnego. Wywód Sądu jest kilkuakapitowy i nie zawiera zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze i stanowisk pozostałych stron. Ogranicza przedstawienie podstawy prawnej i jej wyjaśnienie. Uniemożliwia to kontrolę instancyjną.

Pominięto całkowicie wyjaśnienia skarżącego z dnia 24 października 2000r. oraz treść rachunku, który dokumentował zakup sprzętu elektronicznego. Wynika

z nich, że sprzedawcą była niemiecka firma, która dokonała przywozu towarów na polski obszar celny. Dopiero po wprowadzeniu na ten obszar przez sprzedawcę doszło do jego nabycia przez skarżącego. Dowody te zostały zignorowane a transakcja miała charakter legalny. Skarżący zapłacił też za przywóz towaru z Niemiec, naliczono nawet podatek obrotowy. Nie było zatem przesłanki do przypisania skarżącemu odpowiedzialności za dług celny. O ile sprzedawca dopuścił się uchybień w obrocie towarem, to nie można skarżącemu przypisać wiedzy lub możności dowiedzenia się

o wprowadzeniu nielegalnym towaru. Sprzedawca zawodowo trudnił się tego rodzaju działalnością i nie ma podstaw, aby skarżącemu przypisać odpowiedzialność. Skarżący dysponował całą dokumentacją (która została mu następnie skradziona) oraz zapewnieniem, że wszystkich obowiązków dopełniono. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na wyciągnięcie takich wniosków i dlatego zastosowane przepisy prawa materialnego nie są właściwe.

Dyrektor Izby Celnej w Gdyni wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej

z uwzględnieniem kosztów postępowania na ich rzecz od strony skarżącej. Podał, że wydany wyrok jest zgodny z prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 173 § 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) od wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz 177§ 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały przesłanki do merytorycznego jej rozpoznania.

Przepis art.183 § 1 powołanej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.

Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do określonego ustalonego stanu faktycznego stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego.

Skarżący powołując naruszenie przepisów postępowania wskazał art. 133 § 1

i 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) a więc przepisów pod rządami których został wydany zaskarżony wyrok. Chodzi o wadliwe przedstawienie podstawy stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd do ostatecznego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego dowolna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy a także brak wzięcia pod uwagę z urzędu naruszeń prawa, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie w związku z treścią art. 134 § 1 ustawy – doprowadziły do naruszenia przepisów postępowania i miały istotny wpływ na wynik sprawy o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy.

Powyższym zarzutom nie można odmówić słuszności mając na uwadze

art. 135 w związku z art. 183 § 1 i 193 cytowanej wyżej ustawy, skoro w niniejszym postępowaniu, a więc kasacyjnym- Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w jej granicach. Przepis art. 135 ustawy zakreśla ramy orzekania. Chodzi o to, że na podstawie tego przepisu, usunięcie naruszenia prawa dotyczyć ma aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy i jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Oznacza to, że przesłanką zastosowania unormowania zawartego w tym przepisie, jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności, ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Naruszenie to stanowi wówczas podstawę do przyjęcia o której mowa

w art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" ustawy.

W przedmiotowej sprawie podstawą oddalenia skargi było przyjęcie, że towar zastał wprowadzony nielegalnie a skarżący nie dochował należytej staranności przy dokonywaniu transakcji. Z tego powodu zastosowano art. 210 § 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r.- Kodeks celny (Dz. U. nr 23 poz. 117 ze zm.). Ocena ta wynikała

z ustaleń Sądu, że skarżący nabywał towar w Polsce od nieznanej osoby. Zdaniem Sądu I instancji skarżący też nie podnosił w postępowaniu nabycia towaru od wystawcy faktury doręczonej pocztą w terminie późniejszym. Brak tego dokumentu w dniu odbioru sprzętu Sąd połączył z negatywnymi skutkami przy ocenie dla skarżącego. Brak też sprawdzenia dokumentów związanych z formalnościami celnymi

i skarbowymi stanowił dla Sądu I instancji podstawę do sformułowania zarzutu braku dochowania należytej staranności. Powyższe ustalenia i wnioski wynikały z dwóch dowodów. Chodzi o wyjaśnienia skarżącego złożone na piśmie z dnia 24 października 2000r. stanowiące odpowiedź na pismo Urzędu Celnego w Gdańsku z dnia

11 października 2000r. o udzielenie informacji a także wystawionej faktury na zakup sprzętu z dnia 9 grudnia 1999r. Należy przy tym zauważyć, iż skarżący w toku prowadzonego postępowania na okoliczności związane z faktami przedstawionymi

w powyższym piśmie nie został nigdy przesłuchany, pomimo wątpliwości zaistniałych w sprawie na co powoływały się organy i także Sąd.

Powyższe wskazuje, że rację ma skarżący w zarzutach skargi kasacyjnej, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego przez Sąd jest dowolna. Pomija choćby całościowe wyjaśnienia skarżącego z 24 października 2000r. oraz treść rachunku dokumentującego zakup sprzętu elektronicznego. O ile istniejące dowody nie były wystarczające do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy- czy nie należało rozważyć zastosowania art. 134 wymienionej wyżej ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z naruszeniem przepisów związanych

z dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego. Chodzi między innymi o art. 122, 124, 180, 197, 199 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. –Ordynacji podatkowej (Dz. U. nr 137 poz. 926 ze zm.) a mającej zastosowanie w związku z art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997r. – Kodeksu celnego (Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zm.). Podkreślić przy tym należy, że te okoliczności związane z powyższymi podstawami były przedmiotem także zarzutów do Sądu I instancji. Sąd w części opisowej uzasadnienia także je przytoczył ale brak jest ich oceny w rozważaniach, na co trafnie powołuje się skarga kasacyjna. Końcowa część rozważań Sądu wyraźnie wskazuje, że ciężar czynności dowodowych przerzucono w całości na skarżącego jako braku wykazania prawdziwości jego twierdzenia.

Ponownej oceny wymagają zatem wyjaśnienia skarżącego z 24 października 2000r. oraz treść rachunku. Z wyjaśnień tych wynika, że sprzedawcą sprzętu elektronicznego była niemiecka firma w Berlinie, która dokonała przywozu towarów na polski obszar celny. Po wprowadzeniu towarów na polski obszar celny doszło do jego nabycia przez skarżącego. Rachunek dokumentował transakcję. Treść rachunku obejmuje też wynagrodzenie za dostarczenie przez sprzedawcę sprzętu elektronicznego na miejsce sprzedaży, podatek obrotowy. Ustalenia i ocena Sądu stoją w sprzeczności z wyjaśnieniami skarżącego, że skarżący dysponował dokumentacją celną i skarbową, która została mu następnie skradziona. Oznacza to, że formalności związane z procedurą dopuszczenia do obrotu dopełnił sprzedawca przed dokonaniem zbycia towarów skarżącemu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy dokonać ponownej oceny

w zakresie wyżej wskazanym z uwzględnieniem oczywiście przepisów prawa materialnego- czy istotnie zachodzą podstawy do przypisania skarżącemu odpowiedzialności za wprowadzony towar. W związku z tym, że naruszone zostały w sposób istotny powołane wyżej przepisy postępowania a mające wpływ na wynik sprawy- Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 cytowanej wyżej ustawy- Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w treści art. 203 pkt 2, 205 § 2, 3 powyższej ustawy w związku z § 18 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz. 1348 z 2002r. z p. zm.).

s. Czesława Socha s. Halina Wojtachnio s. Jerzy Sulimierski