Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 452/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Gminy
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, 3 5 i 6, art. 7, art. 15 ust. 2, 3 i 4, art. 19 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 139
law: Ustawa z dnia  7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant sekretarz sądowy Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 3, § 4 ust. 1 pkt 1 i 2, § 4 ust. 2, § 5, § 6, § 7, § 8, § 9, § 10, § 12 ust. 5 i 6, § 13, § 15, § 16, § 17, § 18, § 21 ust. 1 i 3, 23 ust. 3, § 25 ust. 2, 26 ust. 1 w zakresie słów: "w terminie 14 dni od otrzymania prawidłowo wypełnionego wniosku, o którym mowa w § 24 wraz z kompletem załączników", oraz w zakresie słów: "w razie braku możliwości podłączenia nieruchomości do sieci, Przedsiębiorstwo w terminie 10 dni od otrzymania wniosku, o którym mowa w § 24, informuje o tym osobę ubiegającą się o podłączenie, wskazując wyraźnie na powody, które uniemożliwiają podłączenie", § 27, § 28 ust. 4, § 30 ust. 2, § 31 ust. 3, § 38 ust. 2.


UZASADNIENIE

W dniu 20 grudnia 2016 r. Rada Gminy Barciany, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.), dalej jako: "u.s.g." i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 139 ze zm.), dalej jako: "u.z.z.w.", podjęła uchwałę Nr XXVII/211/2016 w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy Barciany,

w brzmieniu stanowiącym załącznik do niniejszej uchwały (dalej jako: "regulamin").

Uchwała ta stała się przedmiotem skargi Wojewody Warmińsko-Mazurskiego (dalej jako: "organ nadzoru" lub "skarżący"), który wniósł o stwierdzenie jej nieważności w części dotyczącej: § 3, § 4 ust. 1 pkt 1 i 2, § 4 ust. 2, § 5, § 6, § 7, § 8, § 9, § 10, § 12 ust. 5 i 6,

§ 13, § 15, § 16, § 17 oraz § 18, § 21 ust. 1 i 3, § 23 ust. 3, § 25 ust. 2, § 26 ust. 1

w zakresie sformułowania: " ... Przedsiębiorstwo w terminie 14 dni od otrzymania prawidłowo wypełnionego wniosku, o którym mowa w § 24 wraz z kompletem załączników, wydaje osobie ubiegającej się o podłączenie nieruchomości, dokument pod nazwą "Warunki przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej". W razie braku możliwości podłączenia nieruchomości do sieci, Przedsiębiorstwo w terminie 10 dni od otrzymania wniosku, o którym mowa w § 24,", § 27, § 28 ust. 4 w zakresie sformułowania: "... w terminie 14 dni od daty złożenia kompletu dokumentów i informacji wskazanych

w wykazie, o którym mowa w ust. 3", § 30 ust. 2, § 31 ust. 3, § 38 ust. 2.

W uzasadnieniu organ nadzoru przytoczył treść art. 19 ust. 1 u.z.z.w. i podniósł, że regulamin zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków jest aktem prawa miejscowego, w związku z tym prawa i obowiązki nim objęte muszą w sposób precyzyjny znajdować umocowanie w delegacji ustawowej, na podstawie której są tworzone. Wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego. Taką samą wadą dotknięte są te z postanowień aktu prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do materii wskazanej w art. 19 u.z.z.w., ale w zakresie uregulowanym już wyczerpująco w ustawie bądź rozporządzeniu wykonawczym i albo stanowią powtórzenie rozwiązań ustawowych, albo regulują te same kwestie w sposób odmienny. Skarżący argumentował, że wynikające z regulaminów rozwiązania w wielu przepadkach stanowią ograniczenie konstytucyjnie chronionego prawa

własności oraz zasady swobody wykonywania działalności gospodarczej, dlatego podstawy do ich wprowadzania muszą być interpretowane w sposób zawężający,

a nie rozszerzający. Mając powyższe na uwadze organ nadzoru uznał za niezgodne

z prawem wyszczególnione przepisy regulaminu, które jego zdaniem nie określają minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, czy też wyczerpują inne wymogi określone art. 19 ust. 2 przedmiotowej ustawy, a wobec tego nie mieszczą się one w materii regulaminowej. Skarżący po kolei omówił zakwestionowane przepisy regulaminu.

Wskazał, że § 3 regulaminu stanowi, iż ilość wody dostarczonej odbiorcom i ilość odprowadzonych ścieków oraz minimalne ciśnienie utrzymywane w miejscu przyłączenia do sieci wodociągowej określa umowa. Umowa może również ustalać dopuszczalny poziom zanieczyszczeń ścieków wprowadzanych przez odbiorców. W umowie przedsiębiorstwo może zaniechać ustaleń dotyczących minimalnego ciśnienia, jeżeli

w wydanych warunkach przyłączenia do sieci zlecono odbiorcy wyposażenie instalacji

w urządzenie do lokalnego podnoszenia ciśnienia. Wojewoda wyjaśnił, że przedmiotową regulacją Rada Gminy wkroczyła w materię umowną, mimo że regulamin może i powinien określać tylko szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług. Oznacza to, że rada może wpływać na przebieg dochodzenia stron do porozumienia, nie posiada natomiast uprawnienia do kreowania treści zawieranych umów.

Podał, że § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 regulaminu postanawia, iż przedsiębiorstwo ma obowiązek zapewnić: zdolności dostawcze posiadanego przyłącza wodociągowego, zapewniając dostawę wody do odbiorcy, w ilości ustalonej w umowie (pkt 1), przepustowość posiadanego przyłącza kanalizacyjnego, zapewniającą odprowadzenie ścieków, w ilości określonej w umowie (pkt 2). Organ nadzoru zauważył, że ustawodawca wyraźnie wskazał w art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w., iż unormowania dotyczące minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne

w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków winien normować regulamin. Rada gminy nie może w powyższych sprawach odsyłać do cywilnoprawnych umów lub innych przepisów prawa, w ramach nałożonych na przedsiębiorstwo obowiązków. Stwierdził, że odwołanie się, w pkt 1 i 2 § 4 ust. 1, do treści umowy, nie stanowi samoistnego uregulowania co do minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo.

Z treści cytowanych przepisów nie wynika przedmiotowy poziom usług. Działanie takie stanowi niedopuszczalną subdelegację uprawnień prawotwórczych rady na inne podmioty;

Zarzucił, że unormowanie § 4 ust. 2 regulaminu, który stanowi, że przedsiębiorstwo ma prawo do przeprowadzania bieżącej kontroli ilości i jakości odprowadzanych ścieków bytowych i ścieków przemysłowych oraz kontroli przestrzegania umownych ustaleń dotyczących technicznych warunków przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej - stanowi próbę uregulowania jeszcze raz tego, co jest już zawarte w obowiązującej ustawie w art. 7 u.z.z.w.

Następnie Wojewoda zakwestionował § 5 i § 6 regulaminu. Podał, że w myśl § 5 regulaminu odbiorcy są zobowiązani do korzystania z zaopatrzenia w wodę

i odprowadzania ścieków w sposób nie powodujący pogorszenia jakości usług świadczonych przez przedsiębiorstwo, a w szczególności do: 1) utrzymania instalacji wodociągowej w stanie technicznym uniemożliwiającym wtórne zanieczyszczenie wody

w wyniku wystąpienia skażenia chemicznego lub bakteriologicznego; 2) zabezpieczenia instalacji przed cofnięciem się wody z instalacji wodociągowej, powrotu ciepłej wody lub wody z instalacji centralnego ogrzewania; 3) natychmiastowego powiadamiania przedsiębiorstwo o awaryjnych zmianach ilości i jakości odprowadzanych ścieków;

4) niezmieniania, bez uzgodnień z przedsiębiorstwem, uzyskanych warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej kanalizacyjnej; 5) utrzymywania pomieszczeń,

w których zainstalowany jest wodomierz lub urządzenie pomiarowe, w stanie uniemożliwiającym jego uszkodzenie i oddziaływanie zakłócające jego prawidłowe działanie oraz zabezpieczenie pomieszczenia przed dostępem osób nieuprawnionych;

6) utrzymywania przyłącza w stanie nie powodującym pogorszenia warunków eksploatacji sieci, w przypadku, gdy przyłącze wodociągowe lub kanalizacyjne nie znajduje się

w posiadaniu przedsiębiorstwa; 7) użytkowania instalacji kanalizacyjnej w sposób nie powodujący zakłóceń funkcjonowania sieci kanalizacyjnej; 8) udostępniania przedsiębiorstwu dokumentacji technicznej, danych z eksploatacji dotyczących własnych ujęć wody i instalacji zasilanych z tych ujęć, w zakresie umożliwiającym ustalenie czy mogą one oddziaływać na instalacje zasilane z sieci eksploatowanej przez przedsiębiorstwo oraz ustalenia ilości ścieków, odprowadzanych do kanalizacji; 9) dostępu przedsiębiorstwa do własnych ujęć wody i instalacji zasilanych z tych ujęć, a także połączonych z siecią własnych instalacji, jeżeli istnieją uzasadnione przesłanki, że instalacje odbiorcy mogą negatywnie oddziaływać na poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo; 10) wykorzystywania wody z sieci wodociągowej i przyłącza kanalizacyjnego wyłącznie w celach i na warunkach określonych w umowie. Zgodnie zaś

z § 6 ust. 1 regulaminu –jeżeli w trakcie eksploatacji przyłącza wodociągowego lub kanalizacyjnego, będącego w posiadaniu odbiorcy, powstanie zagrożenie istotnego obniżenia poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo, odbiorca jest zobowiązany do niezwłocznego usunięcia przyczyn zagrożeń oraz ust. 2, w przypadku, gdy odbiorca nie usunie zagrożenia pomimo wezwania ze strony przedsiębiorstwa, ma ono prawo podjąć wszelkie działania zmierzające do usunięcia zagrożenia. Działania przedsiębiorstwa nie mogą naruszać prawa własności przyłącza przysługującego odbiorcy.

Zdaniem organu nadzoru, materia objęta § 5 i § 6 regulaminu może być wyłącznie przedmiotem skonkretyzowanych i zindywidualizowanych postanowień umownych, ustalanych przez same strony umowy cywilnoprawnej o dostarczanie wody

i odprowadzanie ścieków.

W ocenie organu nadzoru, Rada Gminy nie miała kompetencji postanowić

w regulaminie, że:

- postanowienia umów zawieranych przez przedsiębiorstwo z odbiorcami, nie mogą ograniczać praw i obowiązków stron wynikających z przepisów ustawy, przepisów wykonawczych wydanych na podstawie ustawy oraz postanowień niniejszego regulaminu (§ 7);

- umowa określa szczegółowe obowiązki stron, w tym zasady utrzymania przyłączy oraz warunki usuwania ich awarii (§ 8 ust. 1);

- w przypadku, gdy przyłącza nie są w posiadaniu przedsiębiorstwa, odpowiedzialność przedsiębiorstwa na zapewnienie ciągłości i jakości świadczonych usług jest ograniczona do posiadanych przez przedsiębiorstwo urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych (§ 8 ust. 2);

- umowa określa miejsce wykonywania usługi dostawy wody i odbioru ścieków (§ 8 ust. 3).

- umowy są zawierane na czas nieokreślony, z zastrzeżeniem postanowień ust. 2. (§ 9 ust. 1);

- przedsiębiorstwo zawiera umowy na czas określony: 1) gdy tytuł prawny osoby, której nieruchomość została przyłączona do sieci został ustanowiony na czas określony; 2) na wniosek osoby, której nieruchomość została przyłączona do sieci (§ 9 ust. 2);

- zmiana warunków umowy następuje w drodze aneksu do umowy sporządzonego

w formie pisemnej (§ 10 ust. 1);

- nie wymaga zachowania formy pisemnej, zmiana taryfy w czasie obowiązywania umowy oraz zmiana adresu do korespondencji (§ 10 ust. 2);

- przedsiębiorstwo może określić wzór wniosku o zawarcie umowy (§ 12 ust. 5);

- po zawarciu umowy odbiorca jest zobowiązany do pisemnego poinformowania przedsiębiorstwa o utracie przezeń prawa do korzystania z nieruchomości. Do czasu poinformowania przedsiębiorstwa, odbiorca pomimo wygaśnięcia umowy, ponosi odpowiedzialność za należności powstałe w związku ze świadczeniem usług przez przedsiębiorstwo (§ 12 ust. 6);

- umowa może być rozwiązana przez stronę umowy, z zachowaniem okresu wypowiedzenia określonego w umowie (§ 15 ust. 1);

- rozwiązanie przez odbiorcę umowy za wypowiedzeniem, następuje poprzez złożenie pisemnego oświadczenia woli w siedzibie przedsiębiorstwa przesłania takiego oświadczenia listem poleconym (§ 15 ust. 2);

- umowa może być rozwiązana w drodze porozumienia stron (§ 16 ust. 1 );

- umowa zawarta na czas określony ulega rozwiązaniu z chwilą upływu czasu na jaki została zawarta (§ 16 ust. 2);

- umowa wygasa w przypadku: śmierci odbiorcy usług będącego osobą fizyczną, utraty przez odbiorcę prawa do korzystania z nieruchomości, zakończenia postępowania upadłościowego w celu likwidacji lub likwidacyjnego strony będącej przedsiębiorcą utraty przez przedsiębiorstwo zezwolenia na prowadzenie działalności (§ 17);

- po rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy, przedsiębiorstwo dokonuje zamknięcia przyłącza wodociągowego i/lub kanalizacyjnego oraz demontuje wodomierz główny (§ 18);

- wejście w życie nowych taryf nie stanowi zmiany umowy (§ 21 ust. 1).

Przytoczone regulacje, jak wyjaśnił organ nadzoru, nie normują kwestii określonych ust. 2 art. 19 cytowanej ustawy, a zatem muszą być wyeliminowane z obrotu prawnego. Zagadnienia dotyczące wykonywania umowy, zakresu treściowego umowy, sytuacji związanych z rozwiązywaniem i wygaśnięciem zawartych umów oraz skutków tych zdarzeń, wykraczają poza upoważnienie ustawowe. Skarżący dostrzegł też, że w art. 6 ust. 3 u.z.z.w. ustawodawca określił minimalną treść umowy zawieranej przez przedsiębiorstwo

z odbiorcą usług. Użycie w art. 6 ust. 3 sformułowania "w szczególności" oznacza, natomiast, że poza wskazanymi w tym przepisie elementami, w umowie o zaopatrzenie

w wodę lub odprowadzanie ścieków mogą zostać zawarte także inne zapisy. Jednakże to przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, które jest właściwe do zawarcia tej umowy, upoważnione jest, jako jej strona, do kreowania jej treści. Zgodnie bowiem z art. 3531 ustawy Kodeks cywilny strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Oznacza to, że Rada Gminy nie jest władna do regulowania, w ramach regulaminu, kwestii podlegających określeniu

w treści umowy pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym i odbiorcą usług. Skarżący zauważył, że organ stanowiący gminy nie może też wprowadzić, jak to uczynił w § 8 ust. 2 regulaminu, regulacji związanych z wyłączeniem bądź ograniczeniem odpowiedzialności określonych podmiotów za szkody w mieniu powstałe w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, o tym bowiem decydują przepisy ustawowe, chociażby przywoływany już Kodeks Cywilny.

Zdaniem organu nadzoru z obrotu prawnego, z uwagi na powtórzenie i modyfikację przepisów art. 6 u.z.z.w., musi zostać wyeliminowana także regulacja wprowadzona § 13 regulaminu. Skarżący podał, że w ust. 1 tego przepisu postanowiono, iż umowa może być zawarta z osobami korzystającymi z lokali znajdujących się w budynku wielolokalowym na pisemny wniosek właściciela lub zarządcy budynku wielolokalowego lub budynków wielolokalowych, natomiast w ust. 2, że przedsiębiorstwo ma prawo odmówić zawarcia umowy na zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z właścicielem lub zarządcą budynku wielolokalowego i osobami korzystającymi z lokali w tym budynku, gdy nie są spełnione jednocześnie wszystkie warunki określone w art. 6 ust. 6 ustawy. Skarżący wywiódł, że wprowadzenie cytowanych przepisów do uchwały, będącej aktem prawa miejscowego, jest niedopuszczalne, gdyż prowadzi z jednej strony do zmiany obowiązującej procedury, z drugiej skutkuje tym, że powtórzony przepis będzie interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co powodować może całkowitą lub częściową zmianę intencji prawodawcy. Również z punktu widzenia techniki prawodawczej inkorporowanie przepisów ustawowych do aktów prawa miejscowego uznać należy za bezwzględnie niedopuszczalne. Użyte w uchwale pojęcia powinny odwoływać się do przepisów odrębnych, w których pojęcia te zostały już zdefiniowane lub w ogóle ich nie "definiować" na potrzeby danej uchwały.

W ocenie organu nadzoru, wadliwym przepisem jest także § 23 ust. 3 regulaminu, zgodnie z którym w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 odbiorca jest zobowiązany do zakupu, zainstalowania na własny koszt wodomierza własnego, jego utrzymania

i legalizacji. Z upoważnienia zawartego w art. 19 ust. 2 u.z.z.w. nie wynika uprawnienie do normowania w regulaminie obciążenia odbiorców usług kosztami, o których mowa

w kwestionowanym zapisie. Przedmiotowe kwestie wprost wynikają z art. 15 ust 3 u.z.z.w., gdyż przewiduje on, że koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług. Nie zachodzi potrzeba ich powtórzenia w regulaminie. Skarżący zauważył ponadto, że zapis kwestionowanego przepisu pomija, iż zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.w., strony umowy o zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków mogą zgodnie postanowić o przeniesieniu obowiązku utrzymywania zarówno instalacji, jak

i przyłączy kanalizacyjnych - z urządzeniem pomiarowym włącznie - na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Zatem określenie w sposób wiążący, w trybie administracyjnoprawnym, treści umowy cywilnoprawnej poprzez wskazanie, że na odbiorcy usług ciąży obowiązek zapewnienia niezawodnego działania urządzeń pomiarowych jest sprzeczne zarówno z art. 353 Kodeksu cywilnego, jak i art. 6 ust. 3 pkt 3 u.z.z.w.

Organ nadzoru zanegował też § 25 ust. 2, w części § 26 ust. 1 oraz w części § 28 ust. 4, w zakresie określającym tryb uzyskania warunków przyłączenia do sieci. Podał, że przepisy te zakładają, że przedsiębiorstwo jest zobowiązane przygotować i bezpłatnie udostępnić odpowiedni wzór wniosku (§ 25 ust. 2), że przedsiębiorstwo w terminie 14 dni od otrzymania prawidłowo wypełnionego wniosku, o którym mowa w § 24 wraz z kompletem załączników, wydaje osobie ubiegającej się o podłączenie nieruchomości, dokument pod nazwą "Warunki przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej". W razie braku możliwości podłączenia nieruchomości do sieci, przedsiębiorstwo w terminie 10 dni od otrzymania wniosku, o którym mowa w § 24 ust. 2 informuje o tym ubiegająca się o podłączenie, wskazując wyraźnie na powody, które uniemożliwiają podłączenie (§ 26 ust. 1) oraz, że przedsiębiorstwo wydaje pisemne uzgodnienie w terminie 14 dni od daty złożenia kompletu dokumentów i informacji wskazanych w wykazie, o którym mowa w ust. 3 (§ 28 ust. 4). Organ nadzoru zarzucił, że procedura uzyskania przedmiotowych warunków nie mieści się w materii regulaminowej.

Skarżący uznał, że niezgodny z prawem jest również § 27 regulaminu. Wskazał, że przepis ten w ust. 1 stanowi, że "warunki przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej" wydawane osobie ubiegającej się o przyłączenie do sieci mogą za zgodą tej osoby, obejmować nie tylko zgodę na wybudowanie przyłącza wodociągowego i/lub kanalizacyjnego, ale również obowiązek wybudowania przez przyszłego odbiorcę ze środków własnych, urządzeń wodociągowych i/lub kanalizacyjnych. W ust. 2 § 27, Rada Gminy postanowiła, iż w przypadku określonym w ust. 1, przedsiębiorstwo i osoba ubiegająca się o przyłączenie, przed wydaniem "Warunków przyłączenia do sieci wodociągowej i/lub kanalizacyjnej" są zobowiązane do zawarcia umowy regulującej tryb

i zasady odpłatnego przejęcia przez przedsiębiorstwo urządzeń wybudowanych przez przyszłego odbiorcę ze środków własnych. W kolejnym 3 ustępie przewidziano natomiast, że w sytuacji współfinansowania przez osobę ubiegającą się o przyłączenie budowy urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych umowa zawierana między przedsiębiorstwem, a tą osobą reguluje tryb i zasady odpłatnego przejęcia przez przedsiębiorstwo części inwestycji sfinansowanej przez osobę ubiegającą się

o przyłączenie. W myśl § 27 ust. 4, odpłatne przejęcie polegać może na przeniesieniu na przedsiębiorstwo prawa własności urządzenia, jak również na zawarciu umowy obligacyjnej, w szczególności umowy dzierżawy, a także prawnorzeczowej,

w szczególności ustanowieniu użytkowania, w sposób umożliwiający przedsiębiorstwu korzystanie z urządzenia. Rada Gminy wskazała także, że wybór konkretnej formy odpłatnego przejęcia wymaga akceptacji przedsiębiorstwa i osoby ubiegającej się

o przyłączenie (ust. 5 § 27). Założyła ponadto, że umowa, o której mowa w ust. 2 i 3 pod rygorem nieważności winna być zawarta w formie pisemnej (ust. 6 ) i winna określać, co najmniej: termin wybudowania urządzenia, warunki techniczne, jakie urządzenie musi spełniać, zasady kontroli realizacji inwestycji przez przedsiębiorstwo, zasady wyceny inwestycji, formę prawną przejęcia urządzenia przez przedsiębiorstwo, termin przejęcia urządzenia, termin i zasady wypłaty wynagrodzenia za przeniesienie własności urządzenia lub termin i zasady uiszczania wynagrodzenia za korzystanie przez przedsiębiorstwo

z urządzenia na podstawie umowy nie przenoszącej prawa własności, zabezpieczenie wzajemnych zobowiązań (ust. 7). W kontekście tych zapisów, organ nadzoru wyjaśnił, że art. 19 ust. 2 u.z.z.w. nie przewiduje wprowadzenia do regulaminu regulacji dotyczących wybudowania przyłącza przez przyszłego odbiorcę, czy też odpłatnego przejęcia przez przedsiębiorstwo urządzeń wybudowanych. Przedmiotowe ustalenia winny znaleźć odzwierciedlenie w zawieranych umowach. Zauważył, że przepis art. 73 § 1 k.c. nie stanowi przeszkody do zastrzeżenia przez strony w umowie rygoru nieważności

w przypadku niedochowania formy pisemnej, co wynika z art. 74 i 76 k.c. i ma to zastosowanie również do zmiany umowy (art. 77 § 1 k.c.).

Organ nadzoru stwierdził, że Rada Gminy nie ma także kompetencji do określenia w regulaminie przesłanek negatywnych, tzn. odmowy przyłączenia nieruchomości do sieci, co skutkuje koniecznością usunięcia z obrotu prawnego § 30 ust. 2 regulaminu, w którym postanowiono, że przedsiębiorstwo ma prawo odmówić przyłączenia

do sieci, jeśli przyłącze zostało wykonane bez uzyskania zgody przedsiębiorstwa bądź zostało wykonane niezgodnie z wydanymi warunkami technicznymi.

Skarżący sprzeciwił się również treści § 38 ust. 2 regulaminu, w myśl którego przedsiębiorstwo ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe w związku z wstrzymaniem lub ograniczeniem świadczenia usługi, chyba, że nie ponosi winy. Przedsiębiorstwo wolne jest od odpowiedzialności w szczególności wówczas, gdy przerwa lub ograniczenie świadczenia usług wynikały z: działania siły wyższej, w tym zwłaszcza sił przyrody (pkt 1), działania lub zaniechania osób lub podmiotów, za które przedsiębiorstwo nie ponosi odpowiedzialności w tym samego odbiorcy (pkt 2), potrzeby ochrony życia lub zdrowia ludzkiego oraz środowiska naturalnego, a także potrzeb przeciwpożarowych (pkt 3). Organ nadzoru podniósł, że zapis ten ingeruje w stosunek cywilnoprawny. Stwierdził, że materia dotycząca odpowiedzialności jest przedmiotem regulacji aktów rangi ustawowej . Kwestie dotyczące ponoszenia odpowiedzialności uregulowane zostały w szczególności w ustawie Kodeks cywilny.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Wójta Gminy Barciany wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu względem treści § 3 regulaminu podniósł, że Rada Gminy ograniczyła się jedynie do określenia kwestii związanych z indywidualną sytuacją faktyczną poszczególnych odbiorców, które mają być regulowane na mocy umowy pomiędzy przedsiębiorstwem a odbiorcą. Podkreślił, że w tym wypadku Rada nie wskazuje w treści regulaminu konkretnych, dopuszczalnych rozwiązań, które mają znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści zawartych umów. Nie sposób zatem stwierdzić, że Rada poprzez skonstruowany regulamin bezpośrednio wpływa i kreuje treść przyszłych umów. Odnosząc się natomiast do treści: § 7-10, § 12 ust. 5 i 6, § 15 ust. 1 i 2, § 16 ust. 1 i 2, § 17-18, § 21 ust. 1, § 25 ust. 2, § 2, § 26 ust. 1, § 27 i § 28 ust. 4, pełnomocnik wskazał, że nie istnieją podstawy do uznania ich za sprzeczne z treścią zapisów u.z.z.w. Argumentował, że

z brzmienia art. 19 ust. 2 u.z.z.w. wynika, że katalog praw i obowiązków przedsiębiorstwa, który ma zostać określony w regulaminie, to katalog otwarty. Zawarte w tym przepisie punkty 1-9 wyznaczają minimalny, obligatoryjny zakres regulaminu. Pominięcie

w regulaminie jednego z jego koniecznych elementów skutkuje brakiem pełnej realizacji upoważnienia ustawowego. Stanowi to istotne naruszenie prawa. Nie można zatem stwierdzić, że skoro art. 19 ust. 2 u.z.z.w. nie wskazuje wprost uprawnień i obowiązków stron w przedmiocie dostarczenia wody i odprowadzenia ścieków, to automatycznie należy uznać unormowania zawarte w załączniku do uchwały jako nieważne na skutek sprzeczności z przepisami u.z.z.w. Za nieuzasadnione i sformułowane w sposób uproszczony, pełnomocnik organu uznał zarzuty związane z powieleniem treści ustawowych w regulaminie. Zarzucił, że skarżący wskazuje, że powtórzony przepis ustawy może powodować odmienną interpretację w kontekście uchwały, w efekcie może dojść do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy. Skarżący nie dokonuje jednak jakiejkolwiek analizy pod tym względem, nie wskazuje, czy rzeczywiście zapisy poczynione w regulaminie mogą spowodować "nadanie" odmiennej treści interpretacyjnej. Tym samym brak jest podstaw do uznania przedmiotowych postanowień za nieważne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga, jako uzasadniona, zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2016r. poz. 1066) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(tekst jednolity Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność

z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie wyłącznie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego, oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego.

Analizując prawidłowość realizacji przyznanych gminie kompetencji prawotwórczych, Sąd miał więc na uwadze zasadę legalizmu, nakazującą organom władzy publicznej działanie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). W myśl tej zasady w państwie praworządnym wszelka działalność władcza wymaga podstaw prawnych, tzn. legitymacji w prawnie nadanym upoważnieniu do działania. Tym samym sposób wykorzystywania kompetencji przez organy państwowe nie jest wyrazem arbitralności ich działania, lecz wynikiem realizacji przekazanych im uprawnień. Działania wykraczające poza ramy tych uprawnień pozbawione są zaś legitymacji. Oznacza to, że rada gminy nie ma prawa do samoistnego, czyli nie znajdującego podstawy w normie ustawowej, kształtowania prawa na obszarze gminy. Poza tym każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i realizowana tak, aby nie naruszała innych przepisów aktów prawnych wyższego rzędu. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania w granicach i na podstawie prawa, z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę.

W konsekwencji, jeżeli akt prawa miejscowego, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. wydany zostanie z naruszeniem prawa, to stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę, stwierdzając jego nieważność w całości lub w części. Unormowanie to nie określa jakiego rodzaju naruszenia prawa są podstawą do stwierdzenia przez sąd nieważności uchwały. Doprecyzowanie przesłanek określających kompetencje sądu administracyjnego w tym względzie następuje w ustawach samorządowych. Zgodnie z art. 91 u.s.g., uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważna (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (ust. 4). Stosownie zaś do art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku o istnieniu dwu rodzajów wad aktów stanowionych przez organ gminy – istotnych i nieistotnych. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1996 r, SA/Gd327/95, OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z dnia 11 lutego 1998 r, II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998, Nr 3, poz. 79, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2007, IV SA/Wa 2296/06, LEX nr 320813, także Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102).

Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego regulaminu potwierdziła, że

przytoczone przez organ nadzoru przepisy tego aktu w sposób istotny naruszają prawo. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g., na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego o charakterze wykonawczym, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej w granicach i zakresie przedmiotowym

w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. W rozpatrywanym przypadku zaskarżona uchwała powinna realizować powołaną w jej podstawie prawnej delegację ustawową zawartą w art. 19 ust. 1 u.z.z.w. Przepis ten upoważnia organ stanowiący gminy do uchwalania regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W przepisie tym ustawodawca wprost wskazał, że przedmiotowy regulamin jest aktem prawa miejscowego. Natomiast art. 87 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej akty prawa miejscowego zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów które je ustanowiły. Po myśli art. 94 Konstytucji RP, akty prawa miejscowego mogą być stanowione przez organy samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

Z przedstawionych uregulowań jasno wynika, że zakres i treść prawa miejscowego uwarunkowana jest normami ustalonymi w aktach wyższego rzędu. Podstawą prawną stanowienia aktów prawa miejscowego jest bowiem upoważnienie zawarte w ustawie, co przesądza o ich zależnej pozycji w hierarchii źródeł prawa.

Działalność gminy skupiać ma się przede wszystkim na zaspakajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty, czyli realizacji zadań własnych (art. 7 u.s.g.), których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych. Do zadań własnych gminy należą w szczególności sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych (art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g.). Sposób realizacji tego obowiązku uszczegóławia ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę oraz zbiorowym odprowadzaniu ścieków, która określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, zasady tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw odpowiedniej jakości wody, niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków, wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, a także zasady ochrony interesów odbiorców usług z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów (art. 1 tej ustawy). Stosownie do art. 19 ust. 2 u.z.z.w. regulamin powinien określać prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym:

1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków;

2) szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług;

3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach;

4) warunki przyłączania do sieci;

5) techniczne warunki określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych;

6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza;

7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków;

8) standardy obsługi odbiorców usług, a w szczególności sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody

i odprowadzaniu ścieków;

9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe.

Realizacja tak określonej delegacji powinna uwzględniać niewątpliwie cele jak

i rozwiązania systemowe zawarte w u.z.z.w., ale również ogólną specyfikę realizacji powierzonych gminie zadań, w tym ich charakter wynikający z innych przepisów rangi ustawowej. Przepisy obowiązującego prawa powinny bowiem być ze sobą spójne.

Dlatego należało mieć na względzie, że stosownie do art. 9 ust. 1 u.s.g. w celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi. Dalej art. 9 ust. 2 stanowi, ze gmina oraz inna gminna osoba prawna może prowadzić działalność gospodarczą wykraczającą poza zadania o charakterze użyteczności publicznej wyłącznie w przypadkach określonych w odrębnej ustawie. Formy prowadzenia gospodarki gminnej, w tym wykonywania przez gminę zadań o charakterze użyteczności publicznej, określa odrębna ustawa (ust. 3). Z treści art. 9 u.s.g. wynika, że gmina może realizować powierzone jej zadania poprzez wyodrębnione w ramach własnej struktury jednostki organizacyjne lub poprzez utworzone gminne osoby prawne. Ustawą, do której odsyła art. 9 w ust. 2 i 3 u.s.g., jest ustawa z dnia 20 grudnia 1996r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 827). Akt ten określa zasady i formy gospodarki komunalnej jednostek samorządu terytorialnego, polegające na wykonywaniu przez te jednostki zadań własnych, w celu zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej (art. 1 ust. 1). Zgodnie z art. 2 tej ustawy gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w szczególności w formach samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. W myśl art. 9 ust 1 ustawy o gospodarce komunalnej jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także mogą przystępować do takich spółek. Do spółek takich zastosowanie mają przepisy Kodeksu handlowego (art. 16 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej). Stosownie do art. 37 § 1 Kodeksu cywilnego spółki te z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, stają się odrębnym podmiotem praw i obowiązków. Art. 38 Kodeksu cywilnego stanowi, że osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Żaden przepis prawa nie uprawnia organów gminy do wykorzystywania posiadanych kompetencji władczych do bezpośredniego ingerowania w działalność takiej spółki, funkcjonującej według zasad cywilnoprawnych. Organ stanowiący gminy nie może narzucić treści umowy na dostarczanie wody, wobec obowiązującej powszechnie zasadzie swobody zawierania umów. W myśl art. 3531 k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Z unormowania tego wynika, że ograniczyć to prawo może tylko przepis rangi ustawowej. Stosownie zaś do art. 6 ust. 3 u.z.z.w. umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków, zawarta między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług, zawiera w szczególności postanowienia dotyczące:

1) ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia;

2) sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń;

3) praw i obowiązków stron umowy;

3a) warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług;

4) procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych;

5) ustaleń zawartych w zezwoleniu, o których mowa w art. 18;

6) okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia.

Z przepisu tego wynika, że kwestie dotyczące m. in. sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, okresu obowiązywania umowy, czy odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunki jej wypowiedzenia, winny być uregulowane w umowie o świadczenie usług, a nie w akcie prawa miejscowego. Nie może budzić wątpliwości, że określenie tych elementów przez radę gminy stanowi ingerencję w treść umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, do czego organ stanowiący gminy nie jest upoważniony. Treść takiej umowy, co podkreślić należy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny – rada gminy – nie ma podstaw prawnych, aby na treść takiej umowy wpływać (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2013r., sygn. akt IV SA/Po 425/13 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Gl 150/13, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro ustawodawca w treści art. 6 ust. 3 u.z.z.w określił, jakie w szczególności postanowienia winna zawierać umowa

o zaopatrzeniu w wodę lub odprowadzenie ścieków, przewidując jednoznacznie pisemną formę takiej czynności prawnej (art. 6 ust. 1), brak podstawy prawnej do regulowania w drodze aktu prawa miejscowego kwestii dotyczących: zakresu umowy, jak to uregulowane zostało w § 3 i § 4 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz § 7, § 8 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 i 3 regulaminu, skutków jej obowiązywania, na co wskazuje § 12 ust. 6 regulaminu; okresu obowiązywania umowy, warunków jej zmiany, rozwiązania, wypowiedzenia, bądź wygaśnięcia i skutków z tym związanych – stosownie do § 9 ust. 1 i 2, § 10 ust. 1 i 2, § 15 ust. 1 i 2, § 16, § 17, § 18 i § 31 ust. 3; a także nie ma podstaw w drodze uchwały do stanowienia o odpowiedzialności związanej z realizacją umowy – o czym mowa w § 8 ust. 2, § 12 ust. 6 i § 38 ust. 2 regulaminu. Z treści art. 6 ust. 3 wyraźnie wynika, że tego rodzaju materia może być zawierana w umowie, nie podpada więc pod zakres regulaminu.

Zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w. regulamin powinien określać "szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług". Zakres tej delegacji ustawowej należy odnosić do sposobu dochodzenia do zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę czy odprowadzenie ścieków. Pod tym względem lokalny prawodawca prawidłowo wskazał, że zawarcie umowy wymaga w pierwszej kolejności złożenia wniosku (§ 12 ust. 1 regulaminu). Wykracza już poza wskazaną regulację ustawową narzucenie przez Radę Gminy zapisu o określaniu przez przedsiębiorcę wzoru wniosku o zawarcie umowy (§ 12 ust. 5 regulaminu). Zgodzić należy się także ze skarżącym, że treść przytoczonych powyżej: § 5 i § 6 normujących sposoby eksploatacji przyłącza, dotyczy kwestii cywilnoprawnych, które powinny zostać zakomunikowane i uzgodnione z odbiorcą usług

w umowie, jako warunek jej prawidłowej realizacji. Zapisy tego typu nie mieszczą się

w ramach żadnej z wymienionych w art. 19 ust. 2 pkt 1-9 u.z.z.w. delegacji ustawowych.

W szczególności nie sposób kwalifikować takich postanowień, jako prawa i obowiązki odbiorców w zakresie minimalnego poziomu usług świadczonych przez przedsiębiorstwo (art. 19 ust. 2 pkt 1 u.z.z.w.), jak to przyjęła Rada Gminy. W ramach tej delegacji ustawowej nie sposób też znaleźć uzasadnienia dla treści § 4 ust. 2 regulaminu, który stanowi o prawie przedsiębiorstwa do przeprowadzania bieżącej kontroli jakości i ilości odprowadzanych ścieków oraz przestrzegania umownych ustaleń dotyczących przyłączenia do sieci. Słusznie dostrzegł też organ nadzoru, że uprawnienia kontrolne przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego we wskazanym zakresie wynikają wprost z art. 7 pkt 2 i 4 u.z.z.w. Niepotrzebnie więc organ stanowiący je powtarza i to wadliwie, gdyż rozszerzył uprawnienia kontrolne przedsiębiorstwa w stosunku do zakresu wymienionego w art. 7 pkt 2 i zmodyfikował treść tego artykułu poprzez wskazanie, że przedsiębiorstwo może kontrolować przestrzeganie umownych ustaleń dotyczących technicznych warunków przyłączenia do sieci, podczas gdy przepis ten wyraźnie stanowi co może być przedmiotem kontroli, bez uzależniania zakresu kontroli od treści umowy.

Niedopuszczalna jest również treść § 13 ust. 1 i ust. 2 regulaminu. W przepisach tych w ramach delegacji z art. 19 ust. 2 pkt 2 u.z.z.w. – szczegółowe warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług, Rada Gminy określiła z kim umowa może być zawarta (§ 13 ust. 1) i stwierdziła, że przedsiębiorca ma prawo odmówić zawarcia przedmiotowej umowy, gdy nie są spełnione jednocześnie wszystkie warunki określone w art. 6 ust. 6 ustawy. Zakwestionowane unormowanie błędnie realizuje wskazaną delegację ustawową, wykraczając poza jej ramy. Przytoczona treść § 13 nie stanowi szczegółowych warunków, które powinny uwzględniać szczególne miejscowe uwarunkowania, ale powtarza ogólne warunki obowiązujące już z mocy art. 6 ust. 5 i 6 u.z.z.w. W istocie § 13 regulaminu artykułuje wnioski wynikające z treści tych przepisów, co świadczy o ich modyfikacji przez lokalnego prawodawcę. Rada Gminy bowiem odwołała się tutaj do warunków określonych wprost już przez ustawodawcę, ale zupełnie w odmienny sposób, dokonując bezpodstawnie wiążącej interpretacji szczególnie art. 6 ust. 6 u.z.z.w.

Na akceptację zasługują również w całości argumenty skarżącego podnoszone przeciwko brzmieniu § 23 ust. 3 regulaminu. Podkreślić można tylko, że zobowiązanie odbiorcy do zakupu i zainstalowania na własny koszt wodomierza własnego (kiedy ustawodawca mówi tylko o wodomierzu głównym), jego utrzymania i legalizacji jest sprzeczne z treścią art. 15 ust. 2 i 3 u.z.z.w., które wyraźnie artykułują jakie koszty obciążają ubiegającego się o przyłączenie, a następnie odbiorcę usług, a jakie koszty ponosi przedsiębiorca.

Bezspornie z literalnego brzmienia art. 19 ust. 2 pkt 4 u.z.z.w. wynika, że zakresem regulaminu mogą zostać objęte warunki przyłączenia do sieci, a nie tryb wydawania dokumentu określającego takie warunki. Nie mają w związku z tym racji bytu wyszczególnione w tym względzie: § 25 ust. 2, § 26 ust. 1 w zakresie słów: "w terminie 14 dni od otrzymania prawidłowo wypełnionego wniosku, o którym mowa w § 24 wraz z kompletem załączników", oraz w zakresie słów: "w razie braku możliwości podłączenia nieruchomości do sieci, Przedsiębiorstwo w terminie 10 dni od otrzymania wniosku, o którym mowa w § 24, informuje o tym osobę ubiegającą się o podłączenie, wskazując wyraźnie na powody, które uniemożliwiają podłączenie". Nie ma też podstaw prawnych do wiążącego określania trybu wydawania przez przedsiębiorstwo pisemnych uzgodnień dokumentacji technicznej, o czym postanowiono w § 28 ust. 4 regulaminu.

Poza omawianą delegację ustawową wykracza też treść § 27 regulaminu.

W uregulowaniu tym Rada Gminy normuje sytuację wybudowania urządzeń wodociągowych lub kanalizacyjnych ze środków własnych odbiorcy i przeniesienia własności tych urządzeń na przedsiębiorstwo, które to zagadnienia należą do materii cywilnoprawnej uregulowanej już w art. 49 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego. Rada gminy zmodyfikowała ten przepis, przedstawiając w istocie wiążąco możliwy sposób jego wykonania, co niewątpliwie narusza zasadę swobody zawierania umów.

Ponadto dopuszczenie w § 30 ust. 2 regulaminu odmowy przyłączenia do sieci narusza art. 15 ust. 4 u.z.z.w., zgodnie z którym przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się

o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Tym samym punktem odniesienia nie może być brak uprzedniej zgody przedsiębiorstwa, czy treść dokumentu określającego warunki przyłączenia, ale warunki przyłączenia określone w regulaminie i możliwości techniczne.

Wobec powyższego, stwierdzenie nieważności zaskarżonych przepisów we wskazanym zakresie było w pełni zasadne.

Orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały we wskazanym zakresie Sąd oparł na przepisie art.147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.