Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 524/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem /spr./ Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 rok od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu oddala skargę. /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ G. Gorzan


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił K.K. podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2002 w kwocie [...] zł od dochodu w wysokości [...] zł nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W toku postępowania podatkowego organ podatkowy ustalił, że podatnik pozostaje w związku małżeńskim. W badanym roku K.K. prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu samochodami, działalność ta nie została przez podatnika zarejestrowana i nie rozliczno z tej działalności podatku dochodowego, od umów kupna – sprzedaży odprowadzono wyłącznie podatek od czynności cywilnoprawnych. Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego określił K.K. zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów z tytułu działalności gospodarczej za rok 2002. Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że podatnik osiągnął 2002 r. przychód z tytułu sprzedaży samochodów w wysokości [...] zł, natomiast koszty zakupu samochodów wynosiły [...] zł. Zatem ze sprzedaży samochodów podatnik poniósł stratę w wysokości [...] zł. Decyzja powyższa nie została przez podatnika zaskarżona.

W oświadczeniu z dnia [...] grudnia 2004 r. o wysokości i źródłach uzyskanych dochodów (przychodów) za rok 2002 K.K. oświadczył, że w badanym roku osiągał przychody z tytułu sprzedaży samochodów osobowych oraz z wykonywania prac sezonowych za granicą. Natomiast w oświadczeniu podatnika o poniesionych wydatkach K.K. wskazał, że na jego wyłącznym utrzymaniu pozostają: żona J. K. oraz dwoje dzieci. Jednocześnie oświadczył, że w 2002 r. poniósł wydatki na utrzymanie w łącznej wysokości [...] zł. W oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2005 r. podatnik oświadczył, że w 2002 r. nie posiadał żadnego dochodu stałego i utrzymywał się wyłącznie z oszczędności i pomocy rodziny. Ponadto w piśmie z dnia [...] czerwca 2005 r. wskazał, że nie zarabiał na sprzedaży samochodów, sprzedawał je "po kosztach" osobom, które go o przywóz samochodów prosiły. W oświadczeniu podatnika o posiadanych środkach pieniężnych z dnia [...] stycznia 2005 r. K. K. oświadczył, że na dzień [...] 2002 r. nie posiadał środków pieniężnych, również J.K. w swym oświadczeniu majątkowym zeznała, że na dzień [...] 2002 r. nie posiadała środków pieniężnych.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że w 2002 r. małżonkowie J. i K. K. ponieśli w 2002 r. wydatki w wysokości [...] zł, na które składają się wydatki wskazane przez stronę postępowania w jego oświadczeniu o wydatkach oraz pokrycie straty ze sprzedaży samochodów. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że małżonkowie J. i K. K. nie wykazali żadnych dochodów w 2002r., jak również nie przedłożyli żadnych dokumentów potwierdzających posiadanie oszczędności pochodzące z dochodów z lat ubiegłych. Ponadto organ ustalił, że K.K. uzyskał dochody podlegające opodatkowaniu tylko w 1995 r., a J.K. w 1995 i 1998. Biorąc pod uwagę, że małżonkowie K. i J. K. pozostawali od 1985 r. w związku małżeńskim i ponieśli w 2002 r. wydatki nie znajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 20 ust. 1 i 3 oraz 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176, ze zm.) ustalił podatek dochodowy odrębnie na imię każdego z małżonków. Podatek dochodowy w formie ryczałtu w wysokości 75% ustalono od dochodu w wysokości [...] zł przypadającego na K.K. Odrębną decyzją ustalono podatek dochodowy J.K.

Od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K.K. złożył odwołanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił dokonanie dowolnych ustaleń faktycznych i nieprzeprowadzenie obiektywnego postępowania dowodowego. Podatnik podkreśla, że w toku postępowania wskazał organowi podatkowemu źródło pochodzenia środków, z których były finansowane wydatki. Wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie jest zobligowany do przechowywania dokumentów przez okres dłuższy niż 5 lat po zakończeniu roku podatkowego, również nie jest zobligowany przechowywać oszczędności w banku.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie podatkowe prowadzone na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma szczególny charakter, organ podatkowy dysponując informacjami dotyczącymi poczynionych przez podatnika wydatków ma obowiązek udowodnienia dysproporcji między wydatkami, a wartością mienia (zasobów finansowych) zgromadzonych w roku podatkowym i latach poprzednich, pochodzącego z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. W interesie podatnika jest przedstawienie materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że jego wydatki znajdują pokrycie w ujawnionych źródłach przychodów. Organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania podatkowego zakończonego decyzją, która nie została zaskarżona przez podatnika, ustalono wysokość przychodów uzyskanych przez K.K. w roku 2002, natomiast wysokość wydatków poniesionych przez małżonków J. i K. K. ustalono na podstawie oświadczenia podatnika o poniesionych w 2002 r. wydatkach. Wysokość wydatków przyjętych przez organ podatkowy nie była w toku postępowania kwestionowana. W toku postępowania zarówno J.K. jak i K. K. oświadczyli, że na dzień [...] 2002 r. nie posiadali żadnego dochodu stałego, a utrzymywali się z oszczędności i pomocy rodziny. Jednakże organ wskazał, że w latach 1992 -2001 dochody osiągane przez podatników były bardzo niskie i nie mogły stanowić źródła oszczędności, z których finansowane byłyby wydatki ponoszone w 2002 r. W postępowaniu odwoławczym K.K. oświadczył, że pomoc rodziny nie miała charakteru finansowego, zatem zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie wpłynęła bezpośrednio na wysokość środków finansowych stanowiących pokrycie dla ponoszonych w badanym roku wydatków.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzuca organom podatkowym naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów polegające na bezpodstawnym zakwestionowaniu wyjaśnień składanych przez skarżącego w toku postępowania wskazujących na źródła przychodu. Organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Skarżący podnosi, że jest bezsporne, że w badanym roku podatkowym nie wykazywał przychodu ze źródeł przychodu podlegających opodatkowaniu, jednakże nie oznacza to automatycznie, że nie posiadał środków pozwalających na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem rodziny. W toku całego postępowania podatkowego wskazywał, że w 2002 r. posiadał oszczędności, uzyskiwał pomoc materialną od rodziny, jak również posiadał środki zarobione w czasie pobytu za granicą. Skarżący podkreślił, że nie ma obowiązku przechowywania dokumentów po upływie 5 lat

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269.) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

W postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa. Sąd jednak uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego lub też stwierdzi liczne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. nr 90, poz. 416, ze zm.) wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach ustala się przyjmując za podstawę sumę wartości poniesionych w roku podatkowym wydatków i zgromadzonych w tym roku podatkowym zasobów finansowych, nie znajdujących pokrycia w już opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania źródłach przychodów i posiadanych przedtem zasobach majątkowych. Zatem wysokość przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach ustala się na podstawie poniesionych w roku podatkowym wydatków i wartości zgromadzonego w tym roku mienia. Organ podatkowy nie musi wykazywać, że podatnik uzyskując przychód w danym roku podatkowym, nie wykazał jego w swoim zeznaniu podatkowym. Postępowanie podatkowe prowadzone przez organ podatkowy winno koncentrować się w szczególności na ustaleniu, czy poniesione wydatki w danym roku podatkowym przekraczają dochód zeznany przez podatnika. W związku z tym to na podatniku ciąży obowiązek wykazania źródeł przychodu, z którego gromadził bądź wydatkował środki finansowe na pokrycie poniesionych wydatków. Przerzucenie ciężaru dowodu nie jest oczywiście całkowite. Jeżeli strona w toku postępowania wskaże lub choćby uprawdopodobni źródło pokrycia wydatku, to na organie ciąży obowiązek obalenia takiego dowodu. Organ podatkowy ocenia wartość dowodową złożonych w postępowaniu przez stronę dowodów. Dokonana ocena materiału dowodowego nie może być dowolna. Podobne stanowisko zajął NSA np. w wyroku z 21.03.1996 SA/Wr 1905/96, czy wyroku z 4. 10. 2006 II FSK 1182/05.

Z materiału dowodowego wynika, że K. K. w 2002 r. nie wykazał, w zeznaniu podatkowym żadnego dochodu. Z oświadczenia złożonego w toku postępowania przez K.K. jak i jego żonę J.K. wynika, że małżonkowie nie osiągali w badanym roku żadnych dochodów. Ze sprzedaży samochodów sprowadzonych z zagranicy K. K. poniósł stratę. Podatnik wyjaśnił, że sprzedaż samochodów nie była dokonywana w celach zarobkowych, sprzedawał samochody wyłącznie po "kosztach". Skarżący przed organem pierwszej instancji oświadczył, w jakiej wysokości poniósł w 2002r. wydatki związane z kosztami utrzymania rodziny. Organ przyjął zgodnie z oświadczeniem skarżącego, że małżonkowie J. i K. K. ponieśli w 2002r. na utrzymanie rodziny wydatki w wysokości [...] zł, doliczając do wymiaru kwotę [...] zł na pokrycie straty związanej ze sprzedażą samochodów. Ustalona wysokość wydatków nie została przez stronę skarżącą zakwestionowana. Kwestią sporną jest, czy strona wskazała w toku postępowania źródło pokrycia wydatków.

Strona skarżąca w oświadczeniu dnia [...] grudnia 2004 r. podała, że wykonywała prace sezonowe w N. W oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2005 zarówno skarżący jak i jego małżonka oświadczyli, że utrzymywali się wyłącznie z oszczędności oraz pomocy rodziny. W oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2005 r. wskazali, że na dzień [...] 2002 r. nie posiadali żadnych oszczędności. Te oświadczenie podatników były poddane analizie i ocenie przez organy podatkowe zarówno pierwszej jak i drugiej instancji.

Słusznie organy podatkowe wskazały, że K.K. nie wskazał okoliczności pracy, nie wskazał wysokości zarobków osiągniętych w N., jak również wysokości środków pieniężnych przywiezionych do Polski. Nadto należy zauważyć, że skarżący nie wskazał w toku postępowania, że dochody te zostały opodatkowane, bądź też że były wolne od opodatkowania. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, że wydatki poniesione w 2002 r. zostały pokryte ze źródeł dochodu opodatkowanych bądź wolnych od opodatkowania.

Organy podatkowe odniosły się również do wskazanych przez skarżącego okoliczności, ze wydatki były częściowo pokryte z oszczędności. Należy wskazać, że oświadczenia skarżącego są niespójne, skarżący wskazuje na oszczędności z lat poprzednich jako źródło pokrycia dochodu, jednocześnie w składanych oświadczeniach o posiadanych środkach pieniężnych zarówno skarżący jak i jego żona oświadczają, że nie posiadali na dzień [...] 2002r. żadnych środków pieniężnych. Organ podatkowy z urzędu przeprowadził dowód ze składanych zeznań podatkowych na okoliczność wysokości dochodów osiągniętych w poszczególnych latach podatkowych. Ustalono, że w latach 1999-2001 zarówno skarżący jak i jego żona nie wykazywali dochodów podlegających opodatkowaniu, zaś K.K. w roku 1994 wykazał dochód w kwocie [...] zł, w roku 1993 - w kwocie [...], w roku 1992 - w kwocie [...] zł, natomiast J.K. - w roku 1994 – w kwocie [...] w 1995 – w kwocie [...], w roku 1996 – w kwocie [...] zł, w roku 1998 – [...] zł. Ocena zebranego materiału wskazywała, że wysokość dochodów uzyskiwanych przez małżonków w latach poprzedzający badany rok podatkowy, nie mogła stanowić źródła oszczędności J. i K. K.

Strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła również otrzymanej pomocy od rodziny.

W związku z powyższym na gruncie stanu faktycznego, jaki został ustalony w toku postępowania podatkowego, przy w pełni zagwarantowanym prawie uczestnictwa strony w postępowaniu podatkowym, skarżący nie wykazał, że wydatki poniesione w 2002 r. znajdują pokrycie w mieniu zgromadzonym przezeń w tymże roku oraz w latach poprzednich, które pochodziłyby z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Należy stwierdzić, że wyjaśnienia skarżącego co do źródeł pokrycia wydatków są niewiarygodne wobec braku uprawdopodobnienia wskazanych okoliczności.

Dlatego też nieuzasadniony jest zatem zarzut skarżącego niedopełnienia obowiązku zebrania materiału dowodowego oraz zarzut przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów.

W tych okolicznościach, nie znajdując podstaw dla uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

/-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ G. Gorzan