Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 638/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Inne
Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 12, art. 12 ust. 1 pkt 2, art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 155
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
article: art. 42 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art. 182
journal: Dz.U. 1997 nr 90 poz 557
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016r. Nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 23) oraz art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust.2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 155 ze zm.) odmówił F. M. (zwanemu dalej: Skarżącym) wydania prawa jazdy kat. "C" "C+E".

W uzasadnieniu podał, że Skarżący otrzymał prawo jazdy uprawniające do kierowania pojazdami kat. A, B, C, B+E, C+E (wydane 3.10.2011r.), które zostało zatrzymane postanowieniem Prokuratora Rejonowego w W. z [...]2015r. 3 lutego 2016r. do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w W. wpłynął prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w W. z [...] grudnia 2015r. (sygn. [...]), mocą którego na podstawie art. 42 § 2 kodeksu karnego wobec Skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C i E. na okres 5 lat z zaliczeniem na poczet orzeczonego zakazu okresu zatrzymania prawa jazdy od 14 listopada 2015r. Skarżący został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk (prowadzenia pojazdu mechanicznego w postaci samochodu osobowego marki [...] znajdując się w stanie nietrzeźwości)

Wykonując prawomocny wyrok Starosta [...] na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami decyzją nr [...] z [...] 2016r. cofnął Skarżącemu uprawnienia wynikające z prawa jazdy kategorii A, B,B+E na okres 5 lat, tj. od 14 listopada 2015r. do 14 listopada 2020r. włącznie. Decyzja ta jest ostateczna.

Skarżący 8 marca 2016r. złożył wniosek na druku stanowiącym załącznik zgodny z § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami – Dz.U. 2016r. 231) o wydanie prawa jazdy kat. C i C+E wraz z opłatą za wydanie prawa jazdy w wysokości 100 zł i opłatą ewidencyjną w wysokości 0,50 zł.

Wniosek ten został przez organ rozstrzygnięty negatywnie decyzją opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia. Organ podał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu i w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Natomiast przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy stanowi, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

- AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B,

- B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

Mając na względzie powyższe w ocenie organu osobie, wobec której obowiązuje zakaz kierowania pojazdami kategorii A, B, BE nie można wydać prawa jazdy kategorii C, C+E w postaci nowego dokumentu prawa jazdy.

W/w decyzję Skarżący odebrał 30 marca 2016r. 8 kwietnia 2016r. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł odwołanie od w/w decyzji zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu podał, że wobec Skarżącego nie zostały spełnione przesłanki z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, które, jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych nie znajdują zastosowania wobec osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, C+E. Wymogi z art. 104 ustawy o kierujących pojazdami dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają zastosowania do osób, którym uprawnienia zostały cofnięte w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd karny (art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami). Tym bardziej wymogi te nie mogą znaleźć zastosowania do tych osób – w zakresie przysługujących im uprawnień, które nie zostały cofnięte. Skarżący podkreślił, że nie może ponosić ujemnych konsekwencji z faktu, że dokument prawa jazdy stwierdza zbiorczo uprawnienia do kierowania pojazdami różnych kategorii. Nie może być on traktowany jak osoba ubiegająca się o uprawnienia kat C i E albowiem nigdy tych uprawnień nie utracił. W chwili orzekania przez Sąd Rejonowy w W. środka karnego określonego w art. 42 kk posiadał uprawnienia w zakresie kat. C i E prawa jazdy. Jego zdaniem, przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami nie może być stosowany wobec osób, które posiadają już uprawnienia do kierowania pojazdami określonej kategorii i uprawnienia te zostały im wyrokiem sądu odebrane. Może on znaleźć zastosowanie wyłącznie wobec osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy po raz pierwszy. Taka interpretacja jest zgodna z art. 104 ustawy, który rozróżnia wymagania stawiane osobom ubiegającym się o prawo jazdy po raz pierwszy od wymagań stawianych pozostałym osobom.

Skarżący podał, że sąd jest jedynym organem właściwym do orzeczenia rodzaju i wymiaru kar oraz środków karnych wobec sprawcy. Organ administracyjny nie ma prawa rozszerzać zakresu orzeczonego środka karnego. Odmawiając wydania prawa jazdy kategorii C i C+E Starosta zastosował zatem wobec Skarżącego dodatkowe sankcje karne, wkraczając w kompetencje sądu karnego.

Zdaniem Skarżącego Starosta swoją decyzją naruszył również art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Starosta powinien wydać Skarżącemu prawo jazdy w zakresie kat. C+E albowiem wyrokiem Sądu Rejonowego w W. nie orzeczono zakazu w zakresie kat. C prawa jazdy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ podał, że przywołane w odwołaniu orzecznictwo sądów administracyjnych nie dotyczy aktualnego stanu prawnego. Ustawą z 26 czerwca 2014r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014r., poz. 970) zmieniono treść przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, m.in. poprzez dodanie w zdaniu pierwszym, iż przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Ustawa zmieniająca weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014r. a przepis nowelizujący art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami – w dniu 25 października 2014r. (art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Organ podał, że przepis art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami przewiduje, że art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawy o kierujących pojazdami) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. W stosunku do Skarżącego ma zastosowanie przepis art. 12 ust. 2 w nowym brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zmiana stanu prawnego polegała na tym, że ustawodawca wprost wskazał w art. 12 ust. 2, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, ale także do osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, jak też o przywrócenie uprawnienia danej kategorii. Tym samym w znowelizowanym stanie prawnym z wyraźnej woli ustawodawcy skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy. Celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań było niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczny zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji prowadząc samochód w stanie nietrzeźwości.

Organ podał, że okoliczność, iż przed wyrokiem karnym Skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kategorie inne niż wskazane w tym wyroku jako objęte zakazem nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu Skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami i że może żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie tych pozostałych kategorii. Organ wskazał na ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych.

Kolegium podało, że fakt, iż dokument zbiorczo stwierdza uprawnienia do kierowania pojazdami nie ma znaczenia w kontekście wskazanych wyżej przepisów ustawy. Zarzut dotyczący naruszenia art. 12 ust. 3 ustawy również nie jest zasadny, gdyż ustawodawca w tym przepisie posłużył się spójnikiem "lub" co oznacza, że wystarcza spełnienie jednej z alternatywnych przesłanek (alternatywna nierozłączna), ale mogą być jednocześnie spełnione obie przesłanki. Oznacza to, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B "pozbawia" również kat. C (art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy) oraz C+E (art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy). W takiej sytuacji niedopuszczalne jest wydanie zatrzymanego prawa jazdy. Nie ma znaczenia, czy podmiot wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów.

W ocenie Kolegium decyzja organu I instancji była prawidłowo. Skoro bowiem Skarżący ma orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów m.in. kat. B brak jest możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kat C i C+E.

W złożonej w terminie skardze Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] oraz o zasądzenie od organu II instancji na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj art. 7 kpa poprzez nie uwzględnienie słusznego interesu Skarżącego, a w rzeczy samej nie zwrócenie mu prawa jazdy w zakresie kat C i C+E pomimo, iż Skarżący nie ma orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie w/w kat. prawa jazdy, przedłożył zaświadczenia, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit a i art. 99 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy o kierujących pojazdami i uiścił opłatę ewidencyjną,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 kpa, wyrażające się w pobieżnej analizie całokształtu materiału dowodowego, której wynikiem była odmowa zwrotu prawa jazdy kat C i C+E, podczas gdy kierując się zasadą pogłębionego zaufania obywateli do władzy publicznej, dokonując prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego należało dojść do odmiennych ustaleń, skutkujących zwrotem Skarżącemu prawa jazdy w zakresie kat. C i C+E,

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż organ administracji publicznej obowiązany jest zawsze odmówić zwrotu prawa jazdy kat. C i C+E, w razie orzeczenia wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów kat. B, podczas gdy w postępowaniu w tym zakresie organ administracji publicznej ma obowiązek zbadać dopuszczalność zwrotu prawa jazdy od strony administracyjnoprawnych przesłanek posiadania dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C i C+E, czyli administracyjnoprawnej możności wydania dokumentu prawa jazdy w zakresie nieograniczonym prawomocnym wyrokiem karnym

W uzasadnieniu Skarżący podał, że nie podziela zapatrywań organów, iż zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy organ nie ma prawnych możliwości wydania uprawnień w zakresie kat C i C+E prawa jazdy. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył obszerny fragment uzasadnienia wyroku wydanego przez WSA w Poznaniu z 2 marca 2016r. w sprawie III SA/Po 900/15, który uznał, że wskazana przez organy wykładnia przepisów prawa materialnego powoduje skutki, których nie da się pogodzić z zasadą proporcjonalności, zasadą państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz prawem do sądu. Organy są związane wyrokiem sądu karnego także w aspekcie negatywnym, co oznacza brak podstaw do cofnięcia uprawnień w zakresie kategorii C za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, czyli za czyn już poddany prawomocnej kontroli na zasadzie prawa do sądu- art. 45 Konstytucji. Sposób wykładni art. 12 ust. 2 ustawy, który bez wdrożenia działań nadzorczych organów administracji publicznej pozbawia Skarżącego możliwości korzystania z uprawnień C nie da się pogodzić z regułą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej – art. 2 Konstytucji.

Skarżący podał, że zgodnie z wyrokiem karnym nie ma zakazu korzystania z uprawnień kat C i C+E prawa jazdy. W konsekwencji organ powinien podjąć działania mające na celu ustalenie czy niezwrócenie prawa jazdy w zakresie kat C i C+E znajduje prawne uzasadnienia na gruncie prawa administracyjnego, skoro nie znajduje uzasadnienia w prawie karnym i na gruncie prawomocnego wyroku sądu karnego. Skarżący do wniosku o wydanie prawa jazdy w zakresie kat. C i C+E dołączył orzeczenia, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit a oraz pkt 3 lit a ustawy, stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami w tym zakresie. Skarżący uiścił również stosowną opłatę.

Zdaniem Skarżącego w przedmiotowym postępowaniu Starosta w ramach przyznanego nadzoru nad kierowcami – art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami ma obowiązek zbadać dopuszczalność zwrotu prawa jazdy od strony administracyjnoprawnych przesłanek posiadania dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C i C+E, czyli administracyjnoprawnej możności wydania dokumentu prawa jazdy w zakresie nieograniczonym prawomocnym wyrokiem karnym. Rozpatrując wniosek Skarżącego Starosta miał obowiązek uwzględnić, że nie istnieje prawomocny wyrok sądu, który ustanawia wobec Skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii C i C+E. Wydając decyzję odmowną naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasadę proporcjonalności, dokonując jednocześnie błędnej wykładni art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Kolegium podało, że nie podziela poglądu wyrażonego w zacytowanym w skardze wyroku WSA w Poznaniu z dnia 2 marca 2016r. (II SA/Po 900/15), który jest jednostkowy i nie wpisuje się w dominujący nurt orzecznictwa sądów administracyjnych powstałego na kanwie art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 26 czerwca 2014r.

Kolegium wskazało, że interpretacja art. 12 ustawy dokonana w zaskarżonej decyzji uniemożliwia wydanie Skarżącemu prawa jazdy kat C i C+E zgodnie z jego "słusznym interesem". Kolegium nie podzieliło również zarzutu dotyczącego pobieżnej analizy materiału dowodowego. W zaskarżonej decyzji analiza taka została dokonana tyle, że wnioski które Kolegium z niej wyciągnęło nie są dla Skarżącego korzystne.

W piśmie z dnia 9 września 2016r. Skarżący podtrzymał zarzuty skargi i podał, że organ zmodyfikował zakres orzeczonego zakazu sądu, tym samym wszedł w kompetencje sądu karnego przekraczając swoje uprawnienia. Wskazał, że z orzecznictwa sądów wynika, że art. 12 ust. 2 dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy a nie ma zastosowania do tych, którzy je posiadają. Brak zwrotu prawa jazdy kategorii, której sądowy zakaz nie dotyczy prowadzi do niewykonalności wyroku sądowego. Skarżący podkreślił, że z przepisów wynika jednoznacznie, że to sąd orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, określając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ administracyjny. Organ ten nie może poza tym rozszerzyć ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016.1066, powoływana dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje i postanowienia. Sąd administracyjny bada legalność wydanego orzeczenia, czyli sprawdza czy prawidłowo ustalono stan faktyczny i czy zastosowana norma prawa materialnego odpowiada ustalonemu stanowi faktycznemu; zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była możliwość wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C i C+E w sytuacji, gdy orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych wszelkich kategorii z wyłączeniem kategorii C i E.

Stan faktyczny był bezsporny. Wobec Skarżącego posiadającego prawo jazdy kategorii A, B, C, BE i CE prawomocnym wyrokiem sądu z [...] grudnia 2015r. na podstawie art. 42 § 2 kk orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C i E na okres 5 lat od 14 listopada 2015r. Wykonując ten wyrok organ ostateczną decyzją z dnia [...] 2016r. cofnął Skarżącemu na okres 5 lat od 14 listopada 2015r. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. A, B, BE. Orzeczeniem psychologicznym Nr [...]/2016 z 23.02.2016r. wobec Skarżącego stwierdzono brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E, ustalając termin ważności orzeczenia psychologicznego do 22.02.2021r. Orzeczeniem lekarskim nr [...] z [...]2016r. stwierdzono u Skarżącego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których jest wymagane prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E. Termin następnego badania wyznaczono na [...]2021r. Skarżący 8 marca 2016r. złożył wniosek o wydanie prawa jazdy kat C i C+E wraz z należnymi opłatami i na wymaganym druku. Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2016r. odmówił Skarżącemu wydania prawa jazdy kat C i C+E. SKO w L. zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2016r. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] 2016r.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2016.627., zwanej dalej ustawą) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), obowiązującym od dnia 25 października 2014 r.

Przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w znowelizowanym brzmieniu, zgodnie z art. 3 ustawy zmieniającej, ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Wyrok Sądu Rejonowego w W. sygn. akt [...], którym orzeczono zakaz prowadzenia przez Skarżącego pojazdów mechanicznych wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C i E na okres pięciu lat, z zaliczeniem na poczet orzeczonego środka karnego okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 14 listopada 2015 r. został wydany w dniu [...] grudnia 2015 r. Ww. wyrok uprawomocnił się natomiast w dniu [...] stycznia 2016r. W rozważanym przypadku zastosowanie zatem znajdzie przepis art. 12 ustawy w brzmieniu znowelizowanym. Nie budzi bowiem wątpliwości, że wobec Skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, a ponadto orzeczenie to stało się prawomocne już po wejściu w życie znowelizowanego przepisu.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 pkt 2 stanowi, że art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, C1, C D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, a także kategorii: B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 3).

Oznacza to zatem, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Nie ma przy tym znaczenia, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów.

Za taką interpretacją przemawia przede wszystkim wykładnia językowa wspomnianego przepisu. Z analizowanego przepisu wynika bowiem wprost, że osobie, w stosunku do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych m.in. kategorii B nie może być zarówno wydane, jak również zwrócone prawo jazdy, a także przywrócone uprawnienia w zakresie m.in. kategorii: C, C+E. Powyższe stanowisko potwierdza również wykładnia celowościowa wskazanego przepisu. Celem racjonalnego ustawodawcy było bowiem wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwłaszcza prowadząc pojazdy mechaniczne w stanie nietrzeźwości. Trudno zaś wyobrazić sobie, że założeniem racjonalnego ustawodawcy było takie ukształtowanie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, aby kierowca w okresie zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego prawo jazdy kategorii B mógł prowadzić pojazd ciężarowy z przyczepą. Nie budzi zaś wątpliwości, że ewentualne prowadzenie pojazdu ciężarowego oraz pojazdu ciężarowego z przyczepą przykładowo w stanie nietrzeźwości mogłoby stanowić znacznie większe niebezpieczeństwo dla ruchu drogowego, niż prowadzenie pojazdu osobowego. Takim ewentualnym zachowaniom kierowcy w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych służy ww. przepis prawny. Prawo administracyjne w tym zakresie działa także prewencyjne, eliminując ewentualne negatywne zachowania kierowców na drogach publicznych.

Przy tym już w odniesieniu do zastosowania art. 12 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2014 r. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego był wyrażany pogląd, zgodnie z którym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie o kierujących pojazdami (por. m.in. wyroki NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14, z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14 i z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14, z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14). Nowelizacja miała za zadanie ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami.

W świetle powyższego nie znajdują potwierdzenia zarzuty naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy. Organ dokonał prawidłowej interpretacji tego przepisu uznając, że ma on zastosowanie również do Skarżącego, który posiadał wcześniej prawo jazdy kategorii C i C+E. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii A, B, a także kategorii o którą się ubiegał, czyli kategorii C i C+E.

Nie zasługują na uwzględnienie podnoszone w odwołaniu i piśmie Skarżącego z dnia 9 września 2016r. zarzuty, że przepis art. 12 ust. 2 ustawy dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy a nie osób, które już to prawo jazdy posiadają. Taka interpretacja była wyrażana w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych ale przed nowelizacją art. 12 ust. 2 ustawy dokonaną ustawą zmieniającą z 24 sierpnia 2014r. Wówczas bowiem przepis ten brzmiał : przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii. Obecnie zaś brzmi: Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii. Wyraźnie więc obecnie odnosi się również do osób, jak Skarżący, tj. osób, które prawo jazdy posiadają i wnoszą o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.

Nieuzasadnione, zdaniem Sądu były również podnoszone w skardze i piśmie Skarżącego z 9 września 2016r. zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj art. 7 i 8 kpa oraz przepisów prawa materialnego tj. art. 12 ust. 2 ustawy. Organy prawidłowo dokonały analizy materiału dowodowego. To, że doszły do odmiennych ustaleń niż oczekiwał Skarżący nie może stanowić podstawy do zarzucenia organom, iż naruszyły zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów czy zasadę prawdy obiektywnej tzw. słusznego interesu obywatela. Zasady te nie oznaczają bowiem pozytywnego uwzględniania składanych przez obywateli wniosków w sytuacji gdy wnioski te nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie prawidłowo zastosowały art. 12 ust. 2 ustawy i wykonały wyrok sądu karnego. Zgodnie z art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. nr 90, poz. 557, organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. I to organ wykonał.

Zdaniem Sądu niedopuszczalnym jest przyjęcie, że poprzez wykonanie swoich obowiązków organ administracji rozszerzył treść wyroku Sądu Rejonowego w W. wchodząc w kompetencje zastrzeżone dla sądu karnego. Z pkt 2 wyroku sądu karnego wynika dla Skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie wszelkich kategorii z wyłączeniem kategorii C i E. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy samej kategorii E nie ma, oznacza ona bowiem przyczepę, której prowadzenie bez pojazdu nie jest możliwe. W art. 6 ust. 1 pkt 12 wskazano, że prawo jazdy stwierdza posiadane uprawnienia do kierowania kategorii B+E, C+E lub D+E – pojazdem określonym odpowiedni w prawie jazdy kategorii B, C lub D, łącznie z przyczepą (przyczepami). Wskazane w wyroku kategorie C i E dotyczą więc kategorii C i C+E. Orzeczony na podstawie norm prawa penalnego zakaz wywołuje na gruncie systemu prawa także skutek administracyjnoprawny - w zakresie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii C i C+E - gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy (w tym także kategorii B) także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że nie można uznać, iż organ administracji w rozważanym przypadku samodzielnie rozszerza zakres zakazu orzeczonego w wyroku sądu karnego. Wyrok ten wywarł określone normatywne skutki w sferze prawa administracyjnego. Uprawnienie przyznane organowi administracji w postaci odmowy wydania prawa jazdy w innych kategoriach prawa jazdy niż wskazane w wyroku sądu karnego nie powoduje ingerencji w treść samego wyroku. Decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego przez sąd karny środka karnego. Zgodnie z art. 42 § 1 kodeksu karnego (t.j. Dz.U. 2016.1137) na podstawie, którego sąd karny orzekł wobec Skarżącego zakaz: Sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Zgodnie z art. 42 § 2 kodeksu karnego Sąd orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177. Powołany art. 42 § 2 k.k. dawał zatem podstawy do orzeczenia zarówno całkowitego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, jak i pojazdów określonego rodzaju. W przedmiotowej sprawie jak wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w W. z [...] grudnia 2015r. Skarżący został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 178 a § 1 kk , gdyż prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny w postaci samochodu osobowego marki [...] znajdując się w stanie nietrzeźwości. W przedmiotowej sprawie Sąd w wyroku z [...] grudnia 2015r. wyłączył spod zakazu kategorie C i E. W tym miejscu należy wskazać, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 marca 2014r. w sprawie IIIKK 461/13(LEX nr 1455439) wyjaśnił, że "konieczność jest zachowanie związku między zakresem orzekanego zakazu a rodzajem pojazdu, jakim poruszał się sprawca. W zakres orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych, w pierwszej kolejności, powinno wchodzić uprawnienie do prowadzenia pojazdu tego rodzaju, którym sprawca dopuścił się przestępstwa. Orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych innego rodzaju niż ten, do którego należał pojazd prowadzony przez sprawcę, pozostaje w oczywistej sprzeczności z istotą tego zakazu i stanowi rażącą obrazę przepisu art. 42 k.k.". Z tej wykładni art. 42 kk wynika, że orzekając zakaz z art. 42 § 2 kk wykluczający sprawcę, który wykazał, że zagraża bezpieczeństwu w komunikacji prowadząc pojazd w stanie nietrzeźwości z ruchu drogowego sądy karne odnoszą do pojazdu, którym sprawca popełnił przestępstwo. Administracyjnoprawne skutki tak orzeczonego zakazu wyrażone w art. 12 ust. 2, rozciągając zakaz na wskazane w nim kategorie są skutkiem orzeczonego przed sąd karny środka karnego i uwzględniają bezpieczeństwo innych osób w ruchu lądowym. Racjonalne jest w takiej sytuacji stanowisko ustawodawcy, który nie zezwala kierowcy wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B (samochodów osobowych) również na prowadzenie pojazdów kategorii C i C+E (samochodów ciężarowych i samochodów ciężarowych z przyczepami). Inne rozumienia art. 12 ust. 2 ustawy prowadziłoby również do sytuacji, w której osoby nieposiadające w dacie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B nie mogłyby się ubiegać o wydanie prawa jazdy i kierować pojazdami np. kategorii C i C+E, gdy tymczasem osoby posiadające już takie uprawnienia w dacie orzeczonego zakazu mogłyby je swobodnie wykonywać. Oznaczałoby to nierówne traktowanie sprawców wobec których orzeczono sądownie taki sam zakaz i byłoby sprzeczne z celem przyjętych rozwiązań prawnych jakim jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu ruchu drogowego. Zarówno przy interpretacji, jak i zastosowaniu w sprawie wymienionych przepisów należało mieć na względzie, że przepisy i zasady ruchu drogowego odznaczają się rygoryzmem służącym przede wszystkim zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego.

Wyłączenie zastosowania środka karnego do kategorii C i E w wyroku sądu karnego z [...] grudnia 2015r. z uwagi na choćby wskazane w wyżej cytowanym wyroku Sądu Najwyższego w sprawie III KK 461/13 ograniczenia nie może stanowić podstawy do zwrotu Skarżącemu prawa jazdy kategorii C i C+E z uwagi na brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, które po dokonanej nowelizacji nie budzi wątpliwości sądu orzekającego zarówno w zakresie literalnej jak i celowościowej wykładni. Skoro na gruncie prawa karnego dopuszczalne jest orzeczenie zakazu jedynie w zakresie przedmiotu, którym popełniono przestępstwo a konsekwencje administracyjnoprawne uwzględniając bezpieczeństwo w ruchu lądowym obejmują także inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów (większych i cięższych) i to zarówno wobec ubiegających się o prawo jazdy określonej kategorii jak i dysponujących już takim prawem jazdy, nie można uznać, że naruszają one zasady sprawiedliwości społecznej, proporcjonalności czy prawa do sądu.

Z uwagi na powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela wskazanego w skardze stanowiska wyrażonego przez WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 2 marca 2016r. w sprawie II SA/Po 900/15, które jak słusznie podał SKO w odpowiedzi na skargę jest poglądem jednostkowym. Literalne brzmienie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wskazuje, że interpretacja dokonana przez organy jest prawidłowa. Uwzględniając bezpieczeństwo pozostałych użytkowników ruchu drogowego nie narusza słusznego interesu Skarżącego, wobec którego administracyjnoprawne skutki przewidziane w tych przepisach są konsekwencją orzeczonego zakazu a ten jest konsekwencją popełnionego czynu. Treść wyroku karnego orzekającego wobec Skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B na okres 5 lat wyznaczyła zakres i granice zakazu wydania prawa jazdy również w zakresie kategorii C i C+E. (por. wyrok NSA z 3.12.2015r., I OSK 603/14, wyrok NSA z 15.07.2016r., I OSK 2514/14, dostępnie w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych).

Tym samym stanowisko Skarżącego zaprezentowane w skardze nie zasługiwało na uwzględnienie.

Mając powyższe na względzie uznać należy, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...], pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd oddalił zatem skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.