Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 289/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 4, pkt 5, pkt 5a, pkt 12, pkt 17, pkt 18, art. 9 ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 4a
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 30 września 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2020 roku sprawy ze skargi P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. Z. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.tp


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) - w skrócie: "k.p.a." - w związku z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.) - zwanej dalej: "u.p.o.u.a." – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta R. z [...]., nr [...], odmawiającej przyznania P. D. świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że w 31 października 2019 r. P. D. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2019/2020. W dniu 7 listopada 2019 r. wezwano wnioskodawczynię do poprawienia wniosku i ewentualnego dostarczenia brakującej dokumentacji niezbędnej do prawidłowego ustalenia uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni złożyła w organie I instancji oświadczenie, w którym uzupełniła skład swojej rodziny oraz dołączyła dodatkowe dokumenty. Organ I instancji rozpatrując wniosek przyjął, że w skład rodziny P.D. wchodzą: wnioskodawczyni, jej matka, konkubent matki R. M., pełnoletni brat D.D. i brat J. M.. Do składu rodziny wnioskodawczyni organ nie zaliczył jej córki Z. T. mając na uwadze definicję rodziny zawartą w art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a., a tym samym nie doliczono do dochodu rodziny alimentów otrzymanych na rzecz córki. Wyliczając wysokość dochodu poszczególnych członków rodziny uwzględniając dochód uzyskany i dochód utracony organ I instancji wskazał, że miesięczny dochód rodziny wyniósł 5.322,02 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 1.064,40 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł uprawniające do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Następnie organ II instancji wskazał, że w odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji P. D. zarzuciła, że organ I instancji błędnie przyjął sposób wyliczenia dochodu jej rodziny. Dochód jej rodziny zwiększył się na skutek podjęcia zatrudnienia przez R. M. (ojca jej brata) o dochód za miesiąc maj 2019 r., który wyniósł 2.019,06 zł. Powołując się na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych i orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazała, że organ wyliczając przeciętny miesięczny dochód jej rodziny pominął regułę wynikającą z art. 5 ust.4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych i zastosował zasadę obliczenia, sumując przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzinie uzyskany w roku kalendarzowym 2018 z dochodem uzyskanym w roku 2019 przez R. M. za pełny miesiąc tj. 2.019,06 zł. Ponadto podniosła, że organ przyjął również, że w skład jej rodziny wchodzi ojciec J. M. – R. M., mimo że nie jest to ojciec biologiczny strony, z którym nawet nie zamieszkuje i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazała, że niezrozumiała jest dla niej interpretacja art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. dotycząca "osoby, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko" odnosząca się do jej mamy, R. M. i ich wspólnego syna J. M..

Dalej organ odwoławczy, na podstawie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wyjaśnił zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i wskazał, że w aktualnie obowiązującym okresie świadczeniowym obejmującym okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r., prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na podstawie dochodu z 2018 roku (z uwzględnieniem dochodu utraconego i uzyskanego).

Z przedstawionych w sprawie dokumentów wynika, że P. D. 31 października 2019 r. złożyła w MOPS wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla niej. We wniosku wskazała, że w skład jej rodziny wchodzi wnioskodawczyni i jej córka Z. T.. W związku ze stwierdzeniem, iż ww. wniosek nie został prawidłowo wypełniony w części dotyczącej składu rodziny, biorąc pod uwagę treść art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a., pismem z 7 listopada 2019 r. organ I instancji wezwał P. D. do poprawienia wniosku i ewentualnego dostarczenia brakującej dokumentacji niezbędnej do prawidłowego ustalenia uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W dniu 26 listopada 2019 r. P. D. pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań złożyła oświadczenie, prosząc o dopisanie do składu jej rodziny: A. P. - matki, R. M. - partnera matki, D. D. - brata oraz J.M. - brata. Załączyła dokumenty dotyczące dochodów poszczególnych członków rodziny. Ponadto oświadczyła, że na chwilę obecną nie ma zasądzonych alimentów od mamy. Na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 21 lipca 2015 r., sygn. akt XII Ca 153/15, P. D. jest uprawniona do alimentów od swojego ojca, M. D. w wysokości po 400 zł miesięcznie. Przeciwko ojcu prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i z załączonego do akt sprawy zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Rawie Mazowieckiej z 8 października 2019 r. wynika, że prowadzona egzekucja świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej, tj. P.D., okazała się bezskuteczna w rozumieniu art. 2 pkt 2 u.p.o.u.a.

Kolegium stwierdziło, że istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi interpretacja pojęcia rodziny oraz kwestia doliczenia przez organ pierwszej instancji do dochodu rodziny odwołującej się z 2018 r., dochodu uzyskanego przez R. M. w maju 2019 r. za pełny przepracowany miesiąc. W ocenie strony dochód ten powinien być doliczony do dochodu za 2018 r., a następnie suma tych dochodów podzielona przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny.

Organ odwoławczy, na podstawie art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. wyjaśnił pojęcie "rodzina" i stwierdził, że w powyższym przepisie ustawodawca określił krąg osób tworzących rodzinę. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny obwarowane było dodatkowymi warunkami. Istotne jest, czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Zatem bez znaczenia dla potrzeb ustalenia uprawnienia do otrzymywania świadczenia alimentacyjnego jest pozostawanie z osobą uprawnioną do świadczeń we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też w bliskich relacjach. Znaczenie i zakres pojęcia "rodziny" pozostaje bowiem, na potrzeby spraw dotyczących świadczeń alimentacyjnych w oderwaniu od rozumienia języka potocznego lub prawnego (definicji przyjętych w innych aktach prawnych). Przyjęta definicja nie bazuje wyłącznie na kryteriach pokrewieństwa. Odpowiednie uwzględnianie wymienionych w art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. osób w składzie rodziny skutkuje tym, że podlegają oni zaliczeniu do tego kręgu, o ile w konkretnej sytuacji istnieją. Takie też stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Analizując stan faktyczny sprawy w aspekcie przepisu art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. organ II instancji wskazał, że w skład rodziny P. D. wchodzi: wnioskodawczyni, jej matka A. P., partner matki R. M., z którym wychowuje wspólne dziecko J. M., J. M. - brat wnioskodawczyni, D. D. - brat wnioskodawczyni.

W roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy 2019/2020, tj. w roku 2018, P. D. osiągnęła dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu stypendium o charakterze socjalnym w wysokości 6.415,00 zł, alimenty od komornika sądowego w wysokości 1.855,30 zł, natomiast dochód opodatkowany z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o. o. jest dochodem w całości utraconym. A. P. matka wnioskodawczyni osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu z tytułu zatrudnienia w B Spółdzielni Mieszkaniowej w wysokości 25.659,63 zł netto [33.786,25 zł - 2.665,35 zł (składka na ubezpieczenie zdrowotne) - 4.705,27 zł (składka na ubezpieczenie społeczne) - 756,00 zł (podatek)], dochód z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o. o. jest dochodem w całości utraconym. Osiągnęła również dochód niepodlegający opodatkowaniu w wysokości 1112,04 zł z tzw. ulgi na dziecko. Dochód D. D. brata wnioskodawczyni za 2018 r. to alimenty od komornika sądowego w wysokości 2.260,90 zł. Dochód R. M. partnera matki z 2018 r. podlegający opodatkowaniu z tytułu zatrudnienia w firmie C Sp. z o.o. jest dochodem w całości utraconym. Po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy sytuacja zawodowa, a co za tym idzie dochodowa R. M. uległa zmianie, bowiem podjął zatrudnienie w PPH "D" w R. na okres od 4 kwietnia 2019 r. do 31 maja 2020 r. Zatem doszło do zdarzenia powodującego uzyskanie dochodu (tj. uzyskanie zatrudnienia). Powyższa okoliczność determinuje konieczność skorzystania przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny P. D. z regulacji zawartej w art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. W omawianej sprawie zdarzenie, z jakim ustawodawca wiąże tzw. "uzyskanie dochodu" nastąpiło w kwietniu 2019 r. Literalnie odczytując ww. przepis miesięczny dochód rodziny z roku bazowego (2018) należy powiększyć o dochód z miesiąca maja 2019 r. tj. o kwotę 2.019,06 zł. (zaświadczenie z dnia 14 listopada 2019 r.). Zestawienie treści art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. z ustawowymi definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie.

Następnie Kolegium podkreśliło, że prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uwarunkowane jest spełnieniem kryterium dochodowego wynoszącego 800,00 zł. Stosownie do przedłożonych w sprawie dokumentów na dzień ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przeciętny miesięczny dochód rodziny P. D. uwzględniając dochód utracony z 2018 r. i doliczając dochód uzyskany w maju 2019 r. wynosi 5.322,02 zł [(6.415,00 zł : 12 miesięcy) + (1.855,30 zł : 12 miesięcy) + (25.659,63 : 11 miesięcy) + (1112,04 zł : 12 miesięcy) + (2.260,90 zł : 12 miesięcy) + 2 019,06 zł], co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi 1.064,41 zł, a zatem przekracza ustawowe kryterium wynoszące 800 zł, wynikające z art. 5 ust. 2 u.p.o.u.a.

Mając na uwadze powyższą analizę prawną organ II instancji stwierdził, że P. D. nie ma więc prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zatem decyzja organu I instancji jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i obowiązującym stanie prawnym.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do sądu administracyjnego złożyła P. D., zarzucając błędny sposób wyliczenia dochodów jej rodziny.

W ocenie skarżącej organy administracji wyliczając przeciętny miesięczny dochód jej rodziny pominęły regułę wynikającą z art. 5 ust. 4-4b w zw. z art. 3 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zamiast tego zsumowały przeciętny miesięczny dochód na osobę w rodzime uzyskany w roku kalendarzowym 2018 z dochodem uzyskanym w roku 2019 przez R. M. za pełny przepracowany miesiąc tj. 2.019,06 zł. Zdaniem skarżącej zasada wynikająca z art. 3 pkt. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna mieć również zastosowanie w sytuacji określonej w art.5 ust. 4b tej ustawy, a mianowicie dochód uzyskany przez R. M. w roku 2019 w kwocie 2.019,06 zł powinien być więc doliczony do dochodu za rok 2018 a następnie suma tych dochodów podzielona przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny.

Na koniec skarżąca podniosła, że organ I instancji nieprawidłowo przyjął, że w skład jej rodziny wchodzi ojciec J. M. – R. M., mimo, iż nie jest to jej biologiczny ojciec, z którym skarżąca nawet nie zamieszkuje i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Niezrozumiała jest dla skarżącej prezentowana przez organ interpretacja art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zmianę lub uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu, który uzasadnia ich uchylenie.

Na wstępnie należy dodatkowo wskazać, że wobec zgodnego oświadczenia obu stron postępowania sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 oraz art. 120 p.p.s.a.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Istota sporu sprowadza się do dwóch kwestii, a mianowicie czy organy administracji dokonały prawidłowej interpretacji pojęcia "rodziny" w rozumieniu przepisów ustawy oraz czy dokonały prawidłowego ustalenia dochodu przypadającego na członka rodziny skarżącej.

W pierwszej kolejności należało zatem wyjaśnić, czy organy administracji prawidłowo ustaliły skład osobowy rodziny skarżącej. Otóż zgodnie z art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. ilekroć w ustawie jest mowa o "rodzinie" - oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092 oraz z 2019 r. poz. 1818), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: – dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego; – dziecka pozostającego w związku małżeńskim; – rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w omawianym przepisie ustawodawca zawarł krąg osób tworzących rodzinę. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny obwarowane było dodatkowymi warunkami. Istotne jest czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. Zatem bez znaczenia dla potrzeb ustalenia uprawnienia do otrzymywania świadczenia alimentacyjnego jest pozostawanie z osobą uprawnioną do świadczeń we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też w bliskich relacjach. Znaczenie i zakres pojęcia "rodziny" pozostaje bowiem, na potrzeby spraw dotyczących świadczeń alimentacyjnych w oderwaniu od rozumienia języka potocznego lub prawnego (definicji przyjętych w innych aktach prawnych) – por. wyroki NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 779/19; z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3303/18; z 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 2088/18; z 18 października 2017 r., sygn. akt I OSK 714/17 i sygn. akt I OSK 715/17; z 3 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2339/16; z 3 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2430/16 – wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA.

Z powyższego wynika, że organy słusznie uwzględniły, że w skład rodziny skarżącej wchodzą następujące osoby: 1) skarżąca P. D.; 2) jej matka A. P.; 3) partner matki R. M., z którym wychowuje wspólne dziecko J. M.; 4) J. M. – przyrodni brat skarżącej, D. D. - rodzony brat skarżącej. Zasadnie natomiast do składu rodziny wnioskodawczyni nie zaliczono córki skarżącej Z. T., gdyż dziecko osoby uprawnionej nie zostało wymienione w definicji "rodziny" zawartej w art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a.

Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest to, czy zasadnie odmówiono skarżącej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Stosownie bowiem do art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie z art. 2 pkt 4 i 5 u.p.o.u.a. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie i dochodzie rodziny oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Natomiast według art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) – w skrócie: "u.ś.r." – ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza, to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. póz. 1509, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne, wymienione w ustawie, dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z kolei w myśl art. 2 pkt 5a u.p.o.u.a. dochód członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4b. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 9 ust. 3 u.p.o.u.a.). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4 u.p.o.u.a.). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a.). Przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą (art. 9 ust. 4b u.p.o.u.a.). Przypadki utraty i uzyskania dochodu zdefiniowane zostały w art. 2 pkt 17 i pkt 18 u.p.o.u.a.

W tym miejscu wskazać należy, że zestawienie treści art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. z ustawowymi definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód członka rodziny" prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie. Innymi słowy w myśl powołanego wyżej przepisu w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwoty przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny (por. wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3/16 – dostępny w CBOSA).

W niniejszej sprawie, wobec złożenia przez skarżącą wniosku na okres świadczeniowy od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r., należało wziąć pod uwagę dochód rodziny osiągnięty w 2018 r., z uwzględnieniem dochodu utraconego i uzyskanego.

W oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty organy ustaliły, że w 2018 r. P. D. osiągnęła dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu stypendium o charakterze socjalnym w wysokości 6.415,00 zł oraz alimenty od komornika sądowego w wysokości 1.855,30 zł, natomiast jej dochód opodatkowany z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o. o. uznano za dochód w całości utracony. A. P. (matka skarżącej) osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu z tytułu zatrudnienia w B Spółdzielni Mieszkaniowej w wysokości 25.659,63 zł netto, natomiast dochód z tytułu zatrudnienia w firmie A Sp. z o. o. uznano za dochód w całości utracony. Ponadto matka skarżącej osiągnęła również dochód niepodlegający opodatkowaniu w wysokości 1112,04 zł z tzw. ulgi na dziecko. Dochód D. D. (rodzonego brata skarżącej) stanowiły alimenty od komornika sądowego w wysokości 2.260,90 zł. Dochód R. M. (partnera matki skarżącej) podlegający opodatkowaniu z tytułu zatrudnienia w firmie C Sp. z o.o. uznano za dochód w całości utracony. Jednak po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy sytuacja zawodowa, a co za tym idzie dochodowa R. M. uległa zmianie, bowiem podjął on zatrudnienie w PPH "D" w R. na okres od 4 kwietnia 2019 r. do 31 maja 2020 r. Zatem doszło do zdarzenia powodującego uzyskanie dochodu (tj. uzyskanie zatrudnienia). Organy wskazały, że uzyskanie dochodu nastąpiło w kwietniu 2019 r., zatem na podstawie art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a., miesięczny dochód rodziny z roku bazowego (2018) należało powiększyć o dochód z miesiąca maja 2019 r. tj. o kwotę 2.019,06 zł. (według zaświadczenia z 14 listopada 2019 r.). To z kolei spowodowało, że przeciętny miesięczny dochód rodziny P. D. uwzględniając dochód utracony z 2018 r. i doliczając dochód uzyskany w maju 2019 r. wyniósł 5.322,02 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło 1.064,41 zł, a zatem ustawowe kryterium wynoszące 800 zł, wynikające z art. 5 ust. 2 u.p.o.u.a. zostało przekroczone.

W ocenie Sądu organy właściwie ustaliły dochód rodziny skarżącej, a w szczególności zasadnie doliczyły do dochodu rodziny skarżącej dochód R. M. miesiąc maj 2019 r. Prawidłowość obliczeń również nie budzi żadnych wątpliwości.

Nie ma zatem racji skarżąca, że organy błędnie zinterpretowały przepis art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. i w sposób wadliwy ustaliły skład osobowy jej rodziny oraz że naruszyły przepis art. 9 ust. 4a ustawy przez nieuprawnione doliczenie do dochodu rodziny dochód partnera jej matki w kwocie 2.019,06 zł.

Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji.

W wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem, za pomoc prawną udzieloną z urzędu orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 18).

B.A.