Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1212/95
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Nie można traktować trybu z art. 155 Kpa jako kolejnej instancji wymiarowej.

TEZY

Nie można traktować trybu z art. 155 Kpa jako kolejnej instancji wymiarowej.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należało przypomnieć ogólne zasady postępowania w trybie art. 155 Kpa. Powołany przepis ma zastosowanie wtedy gdy strona pragnie doprowadzić do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a w sprawie nie zachodzą rażące naruszenia prawa materialnego /art. 156 par. 1 Kpa/, bądź też poważne wady postępowania /art. 145 par. 1 Kpa/. W powołanym trybie mogą być uchylone /zmienione/ zarówno decyzje /wyniki kontroli/ wadliwe jak i niewadliwe, o ile zachodzą przesłanki wymienione w powołanym przepisie tj. jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie /uchyleniu/ decyzji /wyniku kontroli/ i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym tego ostatniego interesu nie można sprowadzać do braku chęci zapłacenia podatku. W żadnym jednak przypadku nie można traktować trybu z art. 155 Kpa, jako kolejnej instancji wymiarowej /merytorycznej/. Nadmienić należy ponadto, że decyzje wydane w tym trybie mają charakter decyzji uznaniowych, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy.

Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale już nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Jeżeli więc organ administracji państwowej stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 155 Kpa /interes społeczny lub słuszny interes strony/, to przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero wystąpienie takich przesłanek nakazuje rozważenie, czy w ogóle, wbrew wyrażonej w art. 16 par. 1 Kpa zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych decyzja powinna być uchylona /zmieniona/. Powołana zasada ma zapewnić pewność i stabilność w obrocie prawnym.

Generalnie postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne /art. 15 Kpa/. W przypadku działania organów kontroli skarbowej przewidziany jest specyficzny tryb wydawania jednoinstancyjnie wyników kontroli zrównanych, w razie niewniesienia żądania skierowania sprawy na drogę postępowania w sprawach zobowiązań podatkowych, z wymiarowymi decyzjami podatkowymi.

Wniesienie przez podatnika powołanego żądania powoduje przeprowadzenie w sprawie, od początku, zwykłego postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego nie było wnoszone. Podatnik też nie zwracał się do właściwych organów o ewentualne przywrócenie mu uchybionego terminu do wniesienia żądania. Natomiast poczynając od pisma z 14 lutego 1995 r. inicjującego postępowanie w trybie art. 155 Kpa usiłuje doprowadzić do przeprowadzenia instancyjnej, merytorycznej, kontroli wyniku kontroli z dnia 15 grudnia 1994 r. mimo, że wynik ten zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /Dz.U. nr 100 poz. 442 ze zm./ uzyskał walor ostatecznej decyzji wymiarowej. O powyższym świadczy zarówno treść wniosku z dnia 14 lutego 1995 r., gdzie jest mowa o wydaniu wyniku kontroli, "w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i błędną jego ocenę"; w piśmie tym brak jest natomiast argumentacji wskazującej na zaistnienie przesłanek z art. 155 Kpa, jak też i w odwołaniu i późniejszych pismach, gdzie wprawdzie mowa jest o naruszeniu interesów Spółki ale miało się to przejawiać przez nałożenie na nią w wyniku kontroli obowiązku uiszczenia podatku, wbrew przepisom prawa, a więc w konsekwencji miało prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej wynikiem kontroli, który zyskał, z wyboru strony skarżącej, walor ostatecznej decyzji wymiarowej. W tym miejscu należało zauważyć, że to podmiot /podatnik/ decyduje o wyborze sposobu prowadzenia sprawy, zaś organ ocenia przytoczoną przez wnioskodawcę argumentację. Stanowisko Spółki wyrażone w powołanych pismach, w tym w skardze i w piśmie z dnia 6 grudnia 1996 r. jest błędne, gdyż jak to już wskazano, powołany art. 155 Kpa umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych /w rozpatrywanej sprawie wyniku kontroli wywierającego ten sam skutek co decyzja ostateczna/ jedynie w przypadku wystąpienia w sprawie przesłanek w przepisie tym określonych. Orzekające w sprawie organy, rozpatrując sprawę w świetle przesłanek określonych w art. 155 Kpa, w oparciu o zebrany i rozważony materiał dowodowy doszły do suwerennego przekonania, iż ani interes społeczny, ani słuszny interes strony nie przemawiają za potrzebą zmiany lub uchylenia wyniku kontroli z dnia 15 grudnia 1994 r. Stanowisko swoje organy te uzasadniły, ustosunkowując się do podniesionych przez stronę okoliczności i odwołując się do oceny sprawy zarówno w aspekcie interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 par. 1 i art. 107 Kpa przez niewyjaśnienie stanu faktycznego, nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji dotyczą w istocie rzeczy nie rozpoznanej w trybie nadzoru problematyki merytorycznej będącej przedmiotem wyniku kontroli, który uzyskał walor ostatecznej decyzji wymiarowej, a co wykraczało poza możliwości, jakie daje art. 155 Kpa.

Mając powyższe na względzie, Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie i stosownie do art. 207 par. 5 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł, jak w sentencji.