Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 463/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, art. 41 ust. 2 pkt 9
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch (spr.), Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia 31 marca 2022 r. nr 83/K/22 w przedmiocie zwolnienia ze służby uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym rozkazem personalnym nr [...] z dnia 31 marca 2022 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) utrzymał w mocy rozkaz personalny nr [...] z dnia 8 marca 2022 r. Komendanta Miejskiego Policji w R. (dalej: organ I instancji), w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji K. S. (dalej: skarżąca, strona) wraz z rygorem natychmiastowego wykonania decyzji.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca rozkazem personalnym Komendanta Miejskiego Policji w R., nr [...] z dnia 8 marca 2022 r. została zwolniona ze służby w Policji z dniem 31 marca 2022r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. - o Policji (Dz.U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.) dalej: ustawa o Policji (z uwagi na upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, przy jednoczesnym nieustaniu przyczyn będących podstawą zawieszenia).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na trwające od ponad 12 miesięcy zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych, a także toczące się przeciwko niej przed Sądem Rejonowym w R. postępowanie w sprawie sygn. akt [...] o popełnienie czterech przestępstw poświadczenia nieprawdy określonych w art. 271 § 1 kk. W dniu 21 grudnia 2021r. Sąd Rejonowy w R. wydał wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne wobec skarżącej, która się od niego odwołała do Sądu Okręgowego w R.

Zdaniem Organu I instancji postępowanie karne nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem sądu i tym samym nie ustała przyczyna zawieszenia a brak jest możliwości określenia terminu wydania orzeczenia prawomocnego wyroku.

Organ I instancji podkreślił ponadto, że długotrwałe zawieszenie w czynnościach służbowych skarżącej rodzi negatywne skutki dla właściwego funkcjonowania komórki organizacyjnej, w której usytuowane jest jej stanowisko, bowiem powoduje konieczność wprowadzania zmian w organizacji pracy wydziału, generuje nadgodziny dla innych funkcjonariuszy i blokuje etat. Przez wzgląd na powyższe, Organ I instancji uznał zwolnienie ze służby w Policji skarżącej za uzasadnione.

Od tego orzeczenia strona złożyła odwołanie do organu II instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1.naruszenie przepisów art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przypadku skarżącej doszło do spełnienia obu przesłanek zawartych w tym przepisie, ponieważ Sąd Rejonowy w R. warunkowo umorzył postępowanie karne a toczące się postępowanie odwoławcze nie uzasadnia zwolnienia ze służby na podstawie tego przepisu.

2. naruszenie przepisów prawa tj. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2021 poz.735 z późn. zm. dalej kpa.), poprzez niewykazanie w sposób konkretny i wyczerpujący przyczyn zwolnienia ze służby skarżącej, w przypadku gdy decyzja taka powinna być podejmowana po wyczerpującym przeanalizowaniu zabranego materiału dowodowego w konkretnej sprawie i konkretnym przypadku,

3. naruszenie przepisów prawa tj.: art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie ważny interes społeczny przemawia za tym, by nadać rozkazowi personalnemu rygor natychmiastowej wykonalności w przypadku, gdy skarżąca pozostając w służbie organów Policji, w sposób bierny nie wykonując już żadnych obowiązków, nie może zagrażać ważnemu interesowi społecznemu,

4. naruszenie przepisów prawa tj.: art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co przejawiło się w niepodjęciu przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niedostatecznym zebraniu i rozważeniu materiału dowodowego, w bezzasadnym nieuwzględnieniu wniosków dowodowych odwołującego, co w konsekwencji poskutkowało nieuwzględnieniem przez organ jego słusznego interesu,

5. naruszenie przepisów prawa tj.: art. 97 § 1 pkt.4 k.p.a., poprzez odstąpienie od jego obligatoryjnego zastosowania, w sytuacji gdy organ zobowiązany jest do zawieszenia postępowania administracyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd,

6.Przekroczenie zakresu uznania administracyjnego poprzez rezygnację z ustalenia i rozważenia okoliczności istotnych dla sprawy w szczególności dotyczących uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w R. oraz dotychczasowej nienagannej służby skarżącej.

Uzasadniając odwołanie skarżąca podniosła m.in., że nigdy nie była karana dyscyplinarnie. Natomiast była wielokrotnie wyróżniana i nagradzana, posiada pozytywne opinie służbowe i specjalistyczne przeszkolenie zawodowe.

W załączniku do odwołania strona zawarła wniosek o wstrzymanie rygoru natychmiastowego wykonania decyzji, wskazując na niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Organ II instancji zaskarżonym rozkazem personalnym nr [...] z dnia 31 marca 2022 r. utrzymał w mocy rozkaz personalny nr [...] z dnia 8 marca 2022 r. Komendanta Powiatowego Policji w R.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie a decyzja organu I instancji jest zasadna i podjęta została w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Organ odwoławczy podniósł m.in., że z uwagi na przedłużającą się, nieuregulowaną sytuacją prawną skarżącej, Komendant Miejski Policji w R. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia skarżącej ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, podejmując w jego wyniku rozstrzygnięcie będące przedmiotem odwołania.

Rozpoznając merytorycznie sprawę stanowiącą przedmiot postępowania – Komendant Wojewódzki zauważył, że podstawę materialnoprawną zawartego w niej rozstrzygnięcia stanowi art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Wskazał, iż w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 414/09 przyjęto, że zastosowanie powołanego przepisu prawa jest możliwe w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: upływu 12 miesięcy od momentu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych oraz nieustania przyczyny zawieszenia. Stąd też w opinii organu odwoławczego, słusznie organ I instancji przyjął, że w niniejszej sprawie przesłanki wynikające z treści art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, zostały spełnione. W dniu zwolnienia ze służby skarżąca pozostawała zawieszona w czynnościach służbowych powyżej 12 - to miesięcznego okresu wskazanego w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 9 cyt. Ustawy o Policji. W dniu podejmowania decyzji w sprawie nie ustały także przyczyny, będące podstawą zawieszenia skarżącej w czynnościach służbowych, albowiem zawieszenie nastąpiło w związku z nadal toczącym się postępowaniem karnym a wyrok przed Sądem Rejonowym w R. zapadł w dniu 21 grudnia 2021 r., lecz nie był prawomocny ponieważ skarżąca wniosła apelację.

W opinii organu odwoławczego, w postępowaniu dotyczącym zwolnienia ze służby w trybie wskazanym w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji nie mieści się obowiązek badania okoliczności związanych z postępowaniem karnym. Wynika to bezpośrednio z dyspozycji przywołanego przepisu.

Organ odwoławczy zaakcentował, że w analizowanej sprawie Komendant Miejski Policji w R. uzasadniając decyzję o zwolnieniu skarżącej. ze służby w Policji wyraźnie wskazał okoliczności, które wziął pod uwagę przy jej podejmowaniu. Podkreślił, że postępowanie karne przeciwko skarżącej jest nadal w toku i nie można określić terminu jego zakończenia ponieważ skarżąca wniosła apelację.

Nadto wskazał, że długotrwałe zawieszenie w czynnościach służbowych rodzi negatywne skutki dla właściwego funkcjonowania komórki organizacyjnej, w której usytuowane jest jej stanowisko, bowiem powoduje konieczność wprowadzania zmian w organizacji pracy wydziału, generuje nadgodziny dla innych funkcjonariuszy i blokuje etat.

Zdaniem organu odwoławczego, Komendant Miejski Policji w R. w przedmiotowej sprawie podejmując niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie co do dalszego trwania stosunku służbowego, nie przekroczył granic uznania administracyjnego, określonego w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

Podkreślił, że z informacji uzyskanych przez organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania wynika, że w sprawie zapadł wyrok w I instancji, lecz nie można określić terminu ani sposobu zakończenia toczącego się przed Sądem Okręgowym w R. postępowania karnego na skutek wniesienia apelacji przez skarżącą. Zaznaczył ponadto, że jest to wciąż postępowanie karne przed sądem II instancji.

W opinii organu odwoławczego za rozwiązaniem stosunku służbowego przemawia również charakter zarzucanych skarżącej czynów, są to bowiem cztery przestępstwa wyczerpujące znamiona art 271 § 1 kk. w zw. z art. 231 § 1 kk. w zw. z art. 11 § 2 kk. a warunkowe umorzenie postępowania karnego nie skutkuje odzyskaniem przymiotów niezbędnych do dalszego pełnienia służby w Policji.

Komendant Wojewódzki wskazał, że policjant, któremu przedstawiono zarzuty obejmujące czyny popełnione w związku z pełnieniem funkcji publicznej, ścigane z oskarżenia publicznego, nie spełnia ustawowego wymogu posiadania nieposzlakowanej opinii. Nie zmienia tego stanu rzeczy fakt, że postępowanie karne nie zostało do chwili obecnej zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym, a nadto okoliczność ta nie może pozostawać bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie.

Organ odwoławczy nadto stwierdził, że ustawodawca nie uzależnia rozwiązania stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji od stwierdzenia winy policjanta prawomocnym wyrokiem sądu.

Stąd też w opinii organu odwoławczego, nie można zarzucić organowi I instancji, iż nie orzekł w omawianym wypadku na podstawie i w granicach prawa, albowiem okoliczności faktyczne sprawy, jak również zebrany materiał dowodowy uzasadniały zastosowanie wobec skarżącej trybu zwolnienia, określonego w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

W ocenie organu odwoławczego, funkcjonariusze Policji, ze względu na potrzebę zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywania obowiązków służbowych, a także transparentności zawodowej, są poddani - na mocy regulacji zawartych w ustawie o Policji - licznym ograniczeniom, również w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie. Policjant od momentu przyjęcia do służby musi poddać się regułom pełnienia służby, nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień (takich jak korzystniejsze niż w systemie powszechnym zasady nabywania przez policjantów świadczeń emerytalno-rentowych oraz ustalania ich wymiaru), ale też szczególnych obowiązków (można do nich zaliczyć np. pełną dyspozycyjność i zależność od władzy służbowej, wykonywanie zadań w nielimitowanym czasie pracy i trudnych warunkach, związanych nierzadko z bezpośrednim narażeniem życia i zdrowia, dbanie o wysoką sprawność fizyczną i psychiczną, dbanie o nieposzlakowaną opinię). W konsekwencji funkcjonariusz oczekujący nabycia tychże uprawnień nie może pominąć w swych oczekiwaniach ryzyka związanego z ustawowymi warunkami rozwiązania stosunku służbowego. Funkcjonariusz, aby móc pozostawać w szeregach Policji, musi pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami naruszenia prawa.

Fakt warunkowego umorzenia postępowania karnego wobec strony wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt [...], nie dezaktualizuje przyczyny zawieszenia w czynnościach służbowych.

Nadto postawienie skarżącej zarzutów popełnienia przestępstw umyślnych, wiążących się bezpośrednio z czynnościami służbowymi a polegającymi na poświadczeniu nieprawdy w dokumentacji urzędowej, dyskwalifikuje ją jako funkcjonariusza Policji i jakkolwiek zwolnienie ze służby spowodowane zawieszeniem w czynnościach służbowych z powodu toczącej się sprawy karnej stanowi dla skarżącej dolegliwość, to jednak koniecznym jest w tym przypadku przedłożenie interesu służby nad interes policjanta. Celem pozostawania funkcjonariusza w służbie jest bowiem aktywne pełnienie przez niego tejże służby.

Zawieszenie w czynnościach służbowych skutkuje koniecznością obciążenia innych funkcjonariuszy jednostki zadaniami realizowanymi dotychczas przez zawieszonego. Rozwiązanie takie dopuszczalne jest, gdy jest to sytuacja przejściowa, tymczasowa, nie może stać się zasadą, tym bardziej, że zawieszony w czynnościach służbowych funkcjonariusz, który nie realizuje żadnych obowiązków służbowych otrzymuje 50 % uposażenia.

Stąd też w opinii Komendanta Wojewódzkiego w okolicznościach przedmiotowej sprawy pozostawienie skarżącej w służbie utrudniałoby organizację pracy jednostki (blokowanie etatu), a biorąc pod uwagę stan etatowy tej komórki organizacyjnej, mogłoby negatywnie wpływać na jakość realizowanych zadań. W rezultacie, w rozpoznawanej sprawie, koniecznym i zasadnym było rozwiązanie z zawieszoną w czynnościach służbowych funkcjonariuszkom stosunku służbowego.

Na zakończenie swoich rozważań Komendant Wojewódzki wskazał na fakt wykonalności decyzji organu I instancji w terminie w niej wskazanym, albowiem przedmiotowej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, który umożliwia zwolnienie policjanta ze służby w Policji w terminie ustalonym przez Komendanta Miejskiego Policji w R. i w związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca zostaje zwolniona ze służby w Policji z dniem 31 marca 2021r.

W skardze z dnia 28 kwietnia 2022r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na ww. rozkaz personalny nr [...] z dnia 31 marca 2022 r., Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości, zarzucając naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. art. 75 k.p.a., art. 77 i art. 78 § 1 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu przez organ istoty sprawy, z uwagi na pominięciu wszelkich wniosków dowodowych Skarżącej, jak również na niepodjęciu przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego, wnikliwego i szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, pominięciu okoliczności faktycznych wskazywanych przez skarżącą w toku sprawy, a także na niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony,

2. art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów w szczególności poprzez rozstrzygniecie sprawy na podstawie niepełnego materiału dowodowego, brak oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, poprzez brak wyjaśnienia przyczyn dla których odmówił wiarygodności dowodom skarżącej lub zupełnie je pominął,

3. art. 97 § 1 pkt.4 k.p.a., poprzez odstąpienie od jego obligatoryjnego zastosowania, w sytuacji gdy organ zobowiązany jest do zawieszenia postępowania administracyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd,

4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego rozkazu bez wskazania faktów które organ uznał za udowodnione dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom i wyjaśnieniom przedłożonym przez skarżącą, w przypadku gdy decyzja taka powinna być podejmowana po wyczerpującym przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego w konkretnej sprawie i w konkretnym przypadku,

5. Przekroczenie zakresu uznania administracyjnego poprzez rezygnację z ustalenia i rozważenia okoliczności istotnych dla sprawy w szczególności dotyczących uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w R. oraz dotychczasowej nienagannej służby skarżącej.

Miało to istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało nierozpatrzeniem całego materiału dowodowego, nieustaleniem żadnych faktów i podstaw prawnych zwolnienia skarżącej z Policji a w konsekwencji wydaniem zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła m.in., że jej absencja w służbie wynikała z decyzji organu I instancji i nie naruszała zarówno interesu społecznego jak i publicznego. Natomiast zwolnienie jej ze służby nastąpiło na 7 miesięcy przed nabyciem przez nią praw emerytalnych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono też, iż art. 41 ust. 2 zawiera fakultatywny katalog sytuacji, w których można zwolnić policjanta ze służby. Decyzja o zwolnieniu ze służby ma charakter uznaniowy. Fakultatywność stosowania tego przepisu oznacza, że samo spełnienie się przesłanek w nim określonych nie jest wystarczające do jego zastosowania, a wymagane jest wykazanie, iż okoliczności faktyczne konkretnej zindywidualizowanej sprawy przemawiają za koniecznością zastosowania tego przepisu.

Nadto skarżąca wskazała, że w świetle stanu faktycznego sprawy oraz orzecznictwa sądów administracyjnych brak jest podstaw do zwolnienia jej ze służby w Policji w trybie art. art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał wcześniej zaprezentowane stanowisko, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 2019, poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2022. poz.329 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli zachodzą przesłanki określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Podstawę prawną wydanych i zaskarżonych rozkazów personalnych stanowi art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. - o Policji (Dz.U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.):

"Art. 41. (...).

2. Policjanta można zwolnić ze służby w przypadkach:

(...).

9) upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia."

Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że z powodu upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych (jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia) policjanta można zwolnić, przy czym organ właściwy w sprawach zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie ma obowiązku wydania decyzji (rozkazu personalnego) o zwolnieniu policjanta w omawianym przypadku a jedynie ma taką możliwość. Oznacza to, że decyzja w sprawie zwolnienia oparta jest na uznaniu administracyjnym, które nie oznacza dowolności. W zakresie tym Sąd orzekający podziela zarówno stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2092/10, jak i stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt K 35/06 (opubl. OTK-A rok 2008, Nr 7, poz. 20): "Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 (...) ustawy o Policji ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Decyzja podejmowana przez przełożonego powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego)." Tym samym - zdaniem Sądu - niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji w sposób "automatyczny", w każdym przypadku stwierdzenia upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia.

Zgodnie z ww. przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Tak więc upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych umożliwia zwolnienie policjanta ze służby, ale tylko wtedy, gdy nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Oznacza to, że jeżeli ustały przyczyny zawieszenia w czynnościach służbowych, to z policjantem nie można rozwiązać stosunku służbowego na podstawie powołanego przepisu, nawet jeżeli uprzednio przez co najmniej 12 miesięcy, był zawieszony w takich czynnościach. Powyższy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2013 r. sygn. akt I OSK 1353/12 (vide: LEX nr 1372735).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w tym składzie, podziela stanowisko NSA przedstawione w ww. wyroku.

W niniejszej sprawie policjantka została zawieszona w czynnościach służbowych na mocy rozkazu personalnego nr [...] z dnia 10 lipca 2020 r.

Organ II instancji rozkazem personalnym nr [...] z dnia 31 marca 2022 r., utrzymał w mocy rozkaz personalny nr [...] z dnia 8 marca 2022 r. Komendanta Powiatowego Policji w R.

Natomiast wydanie przez Sąd Rejonowy w R. wyroku z dnia 21 grudnia 2021 r. ws. warunkowego umorzenia postępowania karnego wobec strony oznacza, że już z tym dniem ustała przyczyna będąca podstawą zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych.

Uzasadniając to stanowisko, że ustała przyczyna zawieszenia w czynnościach służbowych należy się bowiem odwołać do art. 25 ust.1 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem: "Służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której jest gotów się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.

Zdaniem Sądu z dniem wydania – nawet nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego warunkowo umarzającego postępowanie karne oczywistym jest, że skarżąca nie zostanie skazana za popełnienie zarzucanych jej czynów. Jak bowiem wynika z akt sprawy, apelację od wyroku Sądu Rejonowego złożył tylko jej obrońca. Nie ma zatem możliwości pogorszenia jej sytuacji prawnej i skazania jej prawomocnym wyrokiem. Zatem nie będzie ona osobą skazaną prawomocnym wyrokiem. Tym samym w dniu wydania tego wyroku ustała także przyczyna zawieszenia rozumiana jako dobro służby. Warto w tym miejscu przywołać treść uzasadnienia wspomnianego wyroku Sądu Rejonowego w R.: "Oceniając stopień winy oraz społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonej K. S. czynów sąd przyjął, iż nie są one znaczne (...). Oceniając postawę oskarżonej należy wskazać, że nie była ona uprzednio karana, warunki osobiste oraz jej dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że będzie przestrzegała porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Przestępstwo, których się dopuściła zdaniem sądu stanowią pojedyncze incydenty w jej dotychczasowym przebiegu służby. K. S. posiada pozytywną opinię w zakresie wykonywania obowiązków służbowych w policji, w nagrodę otrzymywała wielokrotnie gratyfikacje finansowe za wzorowe wykonywanie obowiązków służbowych."

Trudno w takiej sytuacji przyjąć, że spełniona została druga z przesłanek umożliwiających podjęcie decyzji o zwolnieniu wskazanych w art. 41 ust. 2 pkt 9, jaką jest nieustanie przyczyny będącej podstawą zawieszenia.

W ocenie Sądu warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec strony wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt [...], wykluczyło jedną z przesłanek będących podstawą do zwolnienia skarżącej ze służby. Tym bardziej, że z wyjaśnień skarżącej przedstawionych na rozprawie wynika, że wyrokiem z 20 lipca 2022r. Sąd Apelacyjny podtrzymał przywołane wyżej rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w R. umarzające postępowanie karne.

Tym samym istniała już tylko jedna z przesłanek wymienionych w art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji w postaci upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych. Natomiast warunkiem stosowania powołanego przepisu jest istnienie w chwili wydawania rozkazu o zwolnieniu ze służby łącznie obu wymienionych w art. 41 ust. 2 pkt 9 przesłanek. Organ Policji wydając zaskarżone orzeczenie błędnie przyjął, iż w dacie wydawania rozkazu personalnego nie ustała przyczyna będąca podstawą zawieszenia.

Ponadto zdaniem Sądu spełnienie przesłanek wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, nie jest wystarczające do jego zastosowania, a wymagane jest wykazanie, iż okoliczności faktyczne konkretnej zindywidualizowanej sprawy przemawiają za koniecznością zastosowania tego przepisu.

Sąd zauważa, że każde zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych powoduje konieczność zastąpienia go w służbie przez innych funkcjonariuszy, najczęściej w formie godzin nadliczbowych oraz w przypadku dłuższego okresu zawieszenia w czynnościach trudności kadrowe i organizacyjne jednostki, do której policjant został przypisany, a w konsekwencji osłabienie służby, na co wskazuje organ I instancji. W ten sposób można byłoby - zdaniem Sądu - uzasadnić istnienie interesu społecznego w jak najszybszym zastąpieniu policjanta nowym funkcjonariuszem, który jednakże - o czym nie należy zapominać - wymaga wielomiesięcznych a nawet wieloletnich szkoleń i wdrożenia się do służby pod kierunkiem starszych stażem policjantów. Jest niewątpliwym też, że każdy policjant powinien działać zgodnie z prawem, wykazywać się nieposzlakowaną opinią i być wzorem dla młodszych stażem i wiekiem kolegów. Wymóg nieposzlakowanej opinii czy nieskazitelnego charakteru policjanta nie oznacza jednak jego bezbłędności i z tego względu na organach administracyjnych ciąży obowiązek jednoznacznego wykazania, że dalsze pozostawienie w służbie funkcjonariusza, wobec którego upłynął okres 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych i nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia, jest niemożliwe. Tym bardziej jest tak w sytuacji, gdy przyczyny uzasadniające zawieszenie już ustały tak jak to jest w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie dokonały błędnej wykładni art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, który określa przesłanki dopuszczalności takiego zwolnienia pozostawiając jego zastosowanie uznaniu organów orzekających, ale tylko w sytuacji spełnienia obu przesłanek z art. 41 ust.2 pkt 9 ustawy o Policji.

Skorzystanie przez organy orzekające z uprawnienia orzeczniczego opartego na uznaniu administracyjnym wymaga wnikliwego wykazania, że za skorzystaniem z tego uznania przemawiają okoliczności określone w szczególności w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. ochrona praworządności uwzględniająca interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z konstytucyjnej zasady państwa prawnego wynika bowiem dla organów administracji publicznej dopuszczalność stosowania władztwa publicznego tylko w takim zakresie, w jakim znajduje to uzasadnienie w obowiązującym prawie. Jeżeli zaś prawo to pozostawia organowi administracji możliwość kierowania się własną oceną rzeczywistości ujmowaną jako uznanie administracyjne, to ocena ta - z faktu dokonywania jej w ramach sprawowania władztwa publicznego - nie może pozostawać w sprzeczności z wartościami koniecznymi do zachowania przy sprawowaniu administracji publicznej. Do wartości tych należą zaś okoliczności określone w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi:

"W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli."

O ile więc - zdaniem Sądu - organy administracyjne wydając zaskarżone rozkazy personalne wskazywały na różne trudności w pracy Policji związane z ponad 12-to miesięcznym okresem zawieszenia w czynnościach skarżącej, co w pewnym zakresie mogło wskazywać na interes społeczny w zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, to jednak zupełnie pominęły, że skarżąca wyraziła wolę powrotu do służby, co usunęłoby niekorzystne skutki w zakresie organizacji pracy a także ewentualnie do pracy w innym Garnizonie jak również do pomocy przy uchodźcach z Ukrainy.

Dlatego trudno przyjąć aby organy kierowały się słusznym interesem obywatela, a w szczególności nie wskazały okoliczności faktycznych leżących po stronie skarżącej (za wyjątkiem niesłusznego wskazywania na konieczność bezbłędnego postępowania policjanta), które uniemożliwiałyby skarżącej dalsze pełnienie służby. Powoduje to uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do kierowania się poglądami, wskazówkami i zaleceniami przedstawionymi wyżej.

Rozpoznając skargę, Sąd stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny wydany został z naruszeniem przepisu art. 41 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r o Policji (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.). Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Końcowo Sąd zauważył, że aprobata stanowiska organu mogłaby prowadzić do naruszenia konstytucyjnego prawa funkcjonariuszy do obrony i dwukrotnego rozpoznania sprawy przez Sąd, gdyby nie wnosili apelacji od wyroków sądów karnych z którymi się nie zgadzają z obawy przed wykorzystaniem tego do zwolnienia ich ze służby z uwagi na trwające postępowanie karne.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit a i c, p.p.s.a.- Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony rozkaz personalny.