Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 265/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi K. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę.


UZASADNIENIE

K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Szefa do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 marca 2018 r., nr [..], którą organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 grudnia 2017 r.,

nr [..], o odmowie potwierdzenia K. K. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

We wniosku z dnia 28 września 2017 r. skarżący wskazał, że w latach 1980-2000 był członkiem i działaczem NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych w województwie [..]. Do wniosku dołączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nr [..] z dnia 14 września 2017 r., w której stwierdzono, że K. B. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa oraz pismo Instytutu Pamięci Narodowej z tej samej daty, w którym wyjaśniono, że w zasobie archiwalnym Instytutu nie odnaleziono dokumentów, które poświadczałyby przesłanki określone w art. 2 lub art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690), zwanej dalej ustawą.

Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie organu o przesłanie szczegółowych informacji na temat prowadzonej działalności i doznanych represji oraz nadesłanie wszelkich dowodów potwierdzających spełnienie warunków przyznania wnioskowanego statusu, skarżący wyjaśnił, że po ogłoszeniu stanu wojennego jego działalność nie ustała. Dbał o reaktywowanie szkoły podstawowej w K., a współpraca z rodzicami dzieci w tym zakresie trwała do 4 czerwca 1989 r. Ponadto brał udział w podziale różnego rodzaju środków, m.in. węgla oraz w projekcie melioracji wsi K.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek w świetle zebranego materiału dowodowego Szef Urzędu w decyzji z dnia 5 grudnia 2017 r. doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do uznania wnioskodawcy za działacza opozycji antykomunistycznej. Jak wynika bowiem z oświadczenia strony, wnioskodawca był zaangażowany w działalność związkową w ramach NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych, jednakże czynił to w latach 1980-1981, tj. w okresie wyłączonym z potwierdzenia statusu na mocy art. 2 ustawy. Natomiast załączona przez stronę dokumentacja nie zwiera informacji, czy K. B. kontynuował działalność w podziemnych strukturach NSZZ "Solidarność", ani aby działania prowadzone były w ramach zorganizowanych struktur opozycyjnych lub przy współpracy z nimi. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika także, aby wnioskodawca podlegał jakiejkolwiek z formom represji wskazanych w ustawie, ani że ewentualne represje miały związek z określonymi w przepisach działaniami opozycyjnymi strony.

Na skutek wystąpienia przez stronę z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, Szef Urzędu decyzją z dnia 2 marca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję własną wydaną w pierwszej instancji.

Zdaniem organu, w toku postępowania nie doszło do ujawnienia dowodów, które mogłyby prowadzić do przyznania stronie wnioskowanych uprawnień. Wprawdzie bowiem udowodnione zostało członkostwo strony w NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych przed stanem wojennym, co jednak nie może stanowić podstawy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Z kolei w odniesieniu do prowadzonej działalności po wprowadzeniu stanu wojennego, która koncentrowała się na dążeniu do reaktywowania szkoły, podziale węgla i innych dóbr wśród członków społeczności lokalnej oraz inicjatywach administracyjnych, a także aktywnym uczestnictwie w strukturach wiejskich i gminnych w zarządzie koła wiejskiego i gminnego NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych oraz strukturach administracyjnych, organ stwierdził, że poza samym oświadczeniem strony w tych kwestiach brak jest jakichkolwiek dowodów. Organ wskazał przy tym, że w ramach prowadzonego postępowania dokonał sprawdzenia internetowej bazy danych projektu "Encyklopedia Solidarności" prowadzonego przez IPN, będącego największym źródłem wiedzy o polskiej opozycji antykomunistycznej lat 1976-1989, zawierającym około 4800 biogramów osób, które prowadziły walkę z systemem komunistycznym. W zbiorach tych nie znaleziono biogramu K.B., ani informacji na temat osób, z którymi miałby prowadzić działalność w okresie stanu wojennego.

W odniesieniu zaś do represji, których wnioskodawca miał doznawać w okresie późniejszym w związku z działalnością w NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych, a polegających na: inwigilacji przez Milicję Obywatelską, PZPR, Urząd Bezpieczeństwa i Służbę Bezpieczeństwa, poniżaniu, upokarzaniu, trudnościach administracyjnych i faktycznych z uzyskaniem zgody na powiększenie gospodarstwa rolnego, rozbudowę pomieszczeń gospodarczych, uzyskaniem kredytu lub nabyciem materiałów budowlanych, organ wskazał, że żadne z ww. zdarzeń nie zostało udowodnione dokumentami lub relacjami świadków. Ponadto, nie wykazano jakiegokolwiek udziału strony w wystąpieniu wolnościowym, który miałoby stanowić podstawę do wymierzenia represji wobec wnioskodawcy.

Zdaniem organu, w świetle poczynionych ustaleń niezasadne było także wystąpienie na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił brak obiektywizmu we właściwym rozpoznaniu sprawy, a także nie uwzględnienie istotnych wniosków strony. Zdaniem strony organ nie wykorzystał wszystkich przysługujących mu środków w celu pozyskania materiału dowodowego, zaś swoje ustalenia oparł na informacji uzyskanej z internetu, bez pozyskania informacji od organów bezpieczeństwa, Milicji, SB – współpracowników, którzy zbierali informacje na temat skarżącego, ani też od NSZZ "Solidarność".

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 30 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę wyjaśniając dodatkowo, że organ oceniając działalność skarżącego nie uwzględnił warunków, w jakich on działał. W środowisku wiejskim każda działalność społeczna, w którą angażował się skarżący, była odczytywana jako aktywność działacza "Solidarności", a tym samym wroga systemu. Nawet utrzymywanie osobistych kontaktów z działaczami opozycji uznawane było za działania opozycyjne. Podkreślono, że za swą działalność skarżący był szykanowany w życiu codziennym poprzez utrudnianie mu dostępu do dóbr reglamentowanych. Wskazano, że w tych warunkach, społeczne zaangażowanie skarżącego, przy wrogim nastawieniu władz, było przejawem wystąpień wolnościowych, za które spotykał się z represjami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonego aktu i zasadniczo na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302.; dalej zwanej p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez sąd wojewódzki w ramach tak nakreślonej kognicji kontrola postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 marca 2018 r. wykazała, że zaskarżony akt nie narusza prawa.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690), zwanej dalej ustawą. Akt ten określa zasady nabywania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w szczególności precyzuje przesłanki uzasadniające przyznanie takiego statusu.

W tym zakresie ustawa wprowadziła dwie kategorie podmiotów. Pierwszą z nich, "działaczy opozycji antykomunistycznej" ustawodawca uregulował w art. 2 ust. 1 ustawy przewidującym, że działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

Z kolei w art. 3 ustawy zdefiniowano pojęcie "osoby represjonowanej z powodów politycznych" wskazując, że jest nią osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Z analizy powyższej regulacji wprost wynika, że ustawodawca stworzył zamknięty katalog przesłanek warunkujących przyznanie statusu "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" oraz, że status ten może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym te warunki. Wszystkie inne okoliczności faktyczne, które nie wypełniają hipotezy przepisów art. 2 i art. 3 ustawy, z woli ustawodawcy pozostają bez wpływu na możliwość potwierdzenia statusu regulowanego przepisami ustawy.

W niniejszej sprawie, skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Do wniosku dołączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 14 września 2017 r., w której organ ten stwierdził, że K. B. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, a w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz że nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Oznacza to, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu, co nie jest jednak wystarczające do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie potwierdzenia wnioskowanego statusu. Z wniosku skarżącego oraz z obszernych oświadczeń składanych przez niego w toku prowadzonego postępowania wynika, że skarżący był członkiem NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych w latach 80-tych. W miejscu swojego zamieszkania angażował się społecznie uczestnicząc, m.in. w reaktywowaniu szkoły podstawowej w K. oraz w projekcie melioracji w K., pomagając w redystrybuowaniu dóbr reglamentowanych, takich jak węgiel oraz organizując imprezy okolicznościowe dla dzieci. Według skarżącego w efekcie podejmowanej przez niego działalności na rzecz społeczności lokalnej i w związku z walką o ich prawa spotykał się z represjami polegającymi na inwigilacji przez Służbę Bezpieczeństwa, Milicję Obywatelską, Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej, na trudnościach administracyjnych i faktycznych w dostępie do materiałów budowlanych oraz kredytów na działalność rolniczą. Do wniosku skarżący dołączył archiwalny materiał dowodowy potwierdzający jego działalność w szkole w K. oraz reprezentowanie mieszkańców gminy u władz województwa w różnych sprawach związanych z ich funkcjonowaniem.

Z akt administracyjnych zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, w tym z pism Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 11 września 2017 r. i z dnia 10 października 2017 r., że po przeprowadzonej w zasobie archiwalnym tego organu kwerendzie akt nie odnaleziono dokumentów dotyczących skarżącego, które poświadczyłyby przesłanki określone w art. 2 i art. 3 ustawy.

Realizując ustawowy obowiązek podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, organ dokonał także sprawdzenia w internetowej bazie projektu prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej pod nazwą "Encyklopedia Solidarności", czy nie zawiera on biogramu bądź innych informacji na temat wnioskodawcy. Działania te dały wynik negatywny.

Mając to wszystko na uwadze, w ocenie Sądu, nie sposób zarzucić organowi naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem organ, w świetle okoliczności wynikających z oświadczeń skarżącego podjął wystarczające działania zmierzające do zweryfikowania przesłanek potwierdzenia statusu skarżącego zgodnie z ustawą. Podkreślić należy, że zasady postępowania wyrażone we wskazanych przepisach nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić korzystne dla strony okoliczności. W braków dowodów z dokumentów, które potwierdzałyby okoliczności z art. 2 i art. 3 ustawy, organ wezwał również skarżącego do wskazania osób, które mogłyby je potwierdzić, na co skarżący nie odpowiedział pozytywnie wyjaśniając, że świadkowie jego działalności bądź już nie żyją, bądź ich stan zdrowia uniemożliwia wzięcie udziału w czynnościach dowodowych. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wobec tego ustawodawca obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów nałożył na wnioskodawcę przenosząc na niego ciężar dowodu. Jednakże fakt ten nie zwalniał organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czemu w niniejszej sprawie organ nie uchybił.

Skoro więc w rozpoznawanej sprawie organ, w ramach swoich kompetencji, podjął czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego, jak również zbadał dowody przedłożone przez stronę, a przeprowadzona ocena doprowadziła do wniosku, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do potwierdzenia wnioskowanego statusu - nie sposób zarzucać, jak czyni to skarżący, że organ uchybił przepisom ustawy, albowiem nie wystąpił, w trybie jej art. 5 ust. 6, do wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z treści cytowanego przepisu wynika bowiem, że wystąpienie takie jest fakultatywne. Oznacza to, że w gestii organu leży decyzja o skorzystaniu z instrumentu przewidzianego w art. 5 ust. 6 ustawy, którą może on podjąć kierując się wynikami dotychczas prowadzonego postępowania dowodowego. Organ prowadzący postępowanie winien ocenić, czy w świetle okoliczności danej sprawy, uzyskanie opinii rady jest niezbędne oraz, czy skorzystanie z tej możliwości nie stoi w sprzeczności z zasadą szybkości prowadzenia postępowania administracyjnego określonej w art. 12 k.p.a.

W ocenie Sądu organ zasadnie nie zastosował wskazanej procedury, albowiem wyniki dotychczas przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie wskazywały na istnienie przesłanek uzasadniających potwierdzenie statusu skarżącego. Brak było zatem podstaw do korzystania z dodatkowej opinii rady, która miałaby wyrazić całościową opinię co do zasadności składanego wniosku i tym samym bezpodstawnie przedłużyć postępowanie. Podobnie rzecz ma się z dowodem z przesłuchania skarżącego, który w świetle obszernych, osobistych oświadczeń skarżącego, wyjaśniających przebieg jego działalności, nie wniósłby żadnych nowych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem Sądu, dokonana przez organ ocena twierdzeń strony i przedłożonych na ich poparcie materiałów była prawidłowa. Jak zasadnie zauważył organ, działalność skarżącego w NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidulanych w okresie od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r. nie mogła zostać uwzględniona, wobec jasnego zapisu art. 2 ust. 2 ustawy, zaś jego działalność w tych strukturach w stanie wojennym nie została udowodniona. Ponadto, należy stwierdzić, że choć działalność podejmowana przez wnioskodawcę, a polegająca na zaangażowaniu w sprawy społeczne, szczególnie na szczeblu lokalnym, zasługuje na pełną aprobatę i uznanie, to nie wypełnia ona przesłanek, od których uzależnione zostało przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, jasno określonych przez ustawodawcę w art. 2 i art. 3 ustawy.

Przede wszystkim bowiem działalność opozycyjna powinna być prowadzona na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności przez Polskę. Takiego charakteru, w ocenie Sądu, nie mają zaś działania polegające na udziale w reaktywowaniu szkoły podstawowej, uczestnictwie w projekcie melioracji wsi, pomocy w redystrybuowaniu dóbr reglamentowanych, czy organizowaniu imprez okolicznościowych dla dzieci. Bezsporne jest, że w tym szczególnie trudnym okresie historii Polski tego rodzaju działalność była wyrazem godnej podziwu aktywności i wrażliwości społecznej, aczkolwiek z woli ustawodawcy pozostającej poza zakresem regulacji art. 2 i art. 3 ustawy. Mimo, że działalność taką skarżący prowadził będąc równocześnie w strukturach lokalnych NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych, to jednak sam fakt członkostwa w zorganizowanej strukturze jaką niewątpliwie jest NSZZ "Solidarność", związanej z walką o niepodległość i suwerenność kraju, nie jest wystarczający, do przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Z punktu widzenia ustawy istotny jest bowiem charakter działań podejmowanych przez konkretną osobę (wnioskodawcę), a nie ogólny cel całej organizacji, do której przynależy. Zaaprobowanie innego stanowiska oznaczałoby w rzeczywistości konieczność przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej każdej osobie będącej członkiem struktury, o której mowa w art. 2 ustawy. Ponadto, ustawa wymaga, aby działania podejmowane na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania publicznych praw człowieka w Polsce były zagrożone odpowiedzialnością karną, a takowa nie była przewidziana za działania na rzecz lokalnej społeczności, takich jak np. reaktywacja szkoły czy angażowanie się w sprawy istotne z punktu widzenia społeczności lokalnej.

Z kolei część działań przywoływanych przez stronę we wniosku oraz w wyjaśnieniach składanych w toku postępowania (np. członkostwo w Radzie Szkoły, zorganizowanie kaplicy dla grupy modlitewnej w sali gimnastycznej), miała miejsce po dniu 4 czerwca 1989 r., która to data jest graniczna dla badania spełnienia przesłanek ustawowych, oraz była związana z pełnieniem przez niego funkcji sołtysa jako organu wykonawczego jednostki pomocniczej gminy – sołectwa, stanowiącego strukturę społeczno-terytorialną. W związku z tym działalność po tym okresie nie mogła zostać uwzględniona, a nadto również nie służyła, w ocenie Sądu, celom wskazanym w ustawie.

Przeprowadzone postępowanie nie dało także podstaw do potwierdzenia skarżącemu statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wprawdzie skarżący wskazywał na liczne szykany, trudności w uzyskaniu pozwolenia na rozbudowę pomieszczeń gospodarczych i uniemożliwiany dostęp do kredytów, czy też pobicie przez podstawionego, według strony, mężczyznę na terenie szkoły, lecz okoliczności te, nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym, nie stanowią represji w rozumieniu ustawy. Za osobę represjonowaną może być bowiem uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Żadna z forma aktywności wskazywana przez skarżącego nie wypełnia hipotezy art. 3, w tym w szczególności pkt 3, który stanowi o udziale w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, którego następstwem byłyby represje takie jak np. inwigilacja. Pomimo braku definicji legalnej terminu "wystąpienie wolnościowe", w ocenie Sądu aktywność skarżącego na rzecz społeczności lokalnej, pomimo tego, że niezwykle przydatna i potrzeba oraz podejmowana w trudnych warunkach reżimu komunistycznego, nie mogła zostać zakwalifikowana do wystąpień wolnościowych. W świetle art. 3 ustawy tylko zaś represje będące następstwem wskazanych wystąpień wolnościowych mogły stanowić przesłanki uzasadniające potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia i okoliczności, w tym trudności życiowe, na które napotykał skarżący, nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Po 742/16, LEX nr 2231407). Trudno zatem, na podstawie samego oświadczenia wnioskodawcy, przyjąć, że kłopoty związane z powiększeniem gospodarstwa, uzyskaniem kredytu czy pozwolenia na budowę były świadomym działaniem władz w związku z działalnością strony w NSZZ "Solidarność" Rolników Indywidualnych. Także przywoływany przez skarżącego fakt inwigilacji przez służbę bezpieczeństwa, choć wymieniowej w katalogu represji, nie mógł zostać uwzględniony po pierwsze z tego powodu, że nie mógł mieć związku z działalnością, o której mowa w art. 3 pkt 3 ustawy, a po drugie, że żadne dowody nie potwierdzając takiej okoliczności. Natomiast subiektywna ocena skarżącego w analizowanym zakresie nie skutkuje uznaniem, że kwestionowana decyzja narusza prawo.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeprowadził rzetelne i wyczerpujące postępowanie administracyjne, czyniące zadość wymogom określonym w k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ, w ramach swoich kompetencji, podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego, a wobec biernej postawy samego wnioskodawcy w przedstawieniu dowodów świadczących na jego korzyść, brak było podstaw do przedłużania postępowania i sięgania po inne środki przewidziane w ustawie, których wykorzystanie jest jedynie fakultatywne i zależy od oceny organu, której prawidłowości w niniejszej sprawie nie zdołano podważyć. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z tego powodu, wbrew twierdzeniom skargi, skorzystanie przez organ z "Encyklopedii Solidarności" jako bazy informacji o działaczach opozycji antykomunistycznej nie naruszyło żadnych przepisów postępowania, a świadczyło wyłącznie o aktywności organu w procesie dochodzenia do prawdy obiektywnej.

Tak przeprowadzone postępowanie wykazało natomiast, że skarżący nie spełnia przesłanek potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. Jak już bowiem wyjaśniono, przesłanki te zostały przez ustawodawcę ujęte w zamknięty katalog i wyłącznie okoliczności, które je wypełniają, mogą być podstawą potwierdzenia statusu określonego w art. 2 lub art. 3 ustawy. Natomiast subiektywne odczucia skarżącego, że podejmowane przez niego działania zasługują na uhonorowanie, a wszelkie kłopoty czy niedogodności dotyczące jego osoby miały charakter represji związanej z działalnością opozycyjną, nie dają podstaw do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia. W szczególności o spełnieniu przesłanek z art. 2 i 3 ustawy nie świadczy sam fakt przynależności do struktur organizacji opozycyjnych bądź podejmowania działalności o charakterze społecznym, która ani nie miała cech działalności na rzecz odzyskania przez Polskę suwerenności i niepodległości lub zapewnienia respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, ani nie wiązała się z zagrożeniem odpowiedzialności karnej, ani nie mogła zostać uznana za wystąpienie wolnościowe.

W konkluzji przeprowadzonych rozważań należy stwierdzić, że organy administracji publicznej podejmujące w sprawie rozstrzygnięcia nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, jak również zastrzeżeń nie budzi interpretacja ani zastosowanie przepisów ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych mające miejsce w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, wobec niezasadności podniesionych zarzutów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w niniejszej sprawie oddalił.