Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 701/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędzia WSA Anna Rotter, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi I. sp. z o. o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr 2401-IOV2.4103.32.2022/IB UNP: 2401-22-083019 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 7 kwietnia 2022 r. nr 2401-IOV2.4103.32.2022/IB Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, na podstawie m.in. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm. - dalej zwana: O.p.), po rozpatrzeniu zażalenia: I. sp. z o.o. w R. (dalej zwana: strona, podatnik, spółka, skarżąca) utrzymał w mocy własne postanowienie z 28 lutego 2022 r. nr 2401-IOV4.4103.29.2022/AS w sprawie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem spółki od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z 29 grudnia 2021 r. nr [...] określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za kwiecień 2018 r. oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie w tym podatku za w/w okres.

Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Z akt sprawy przedłożonych Sądowi wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. przeprowadził wobec skarżącej kontrolę podatkową, a następnie postępowanie, w zakresie zbadania rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług m.in. za kwiecień 2018 r. W efekcie organ ten wydał spółce decyzję z 29 grudnia 2021 r., którą za kwiecień 2018 r.: określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie w tym podatku za w/w okres, a nadto rozstrzygnął w kwestii nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.

Według zasadniczych ustaleń organu, spółka za kwiecień 2018 r. prowadziła nierzetelne księgi podatkowe oraz złożyła nierzetelną deklarację podatkową. W szczególności organ zakwestionował transakcję nabycia samochodu marki Mercedes Benz od U. sp. z o.o. oraz transakcję wewnątrzwspólnotowej dostawy tego samochodu na rzecz podmiotów: E. i U.1 s.r.o.

Podatnik nie zgodził się z ustaleniami organu i wniósł odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu m.in. wystąpił o przeprowadzenie kontroli podatkowej u kontrahenta spółki, tj. w U. sp. z o.o., na okoliczność sposobu zaksięgowania sprzedanego samochodu Mercedes Benz oraz odprowadzenia należnego podatku ze sprzedaży tego samochodu. Jednocześnie wniósł podatnik o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu przeprowadzenia tejże kontroli, "albowiem jest to niezbędne w celu prawidłowego podjęcia decyzji" w sprawie podatku od towarów i usług.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z 28 lutego 2022 r. odmówił zawieszenia postępowania odwoławczego dot. opisanej na wstępie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z 29 grudnia 2021 r. w sprawie podatku od towarów i usług za kwiecień 2018 r. Powołując przesłanki zawieszenia postępowania określone w art. 201 § 1 O.p. organ argumentował, że instytucja ta jest wyjątkiem od zasady szybkości postępowania i może być stosowana tylko w przypadkach wyraźnie określonych w ustawie. Prezentując przesłanki zawieszenia organ wskazał, że strona domaga się zawieszenia postępowania odwoławczego do czasu przeprowadzenia kontroli w spółce U.. Z kontroli tej ma wynikać sposób działania tejże spółki, co pozwoli zbadać prawidłowość dokonania nabycia i zbycia samochodu. Zdaniem organu kwestia ta nie może stanowić podstawy zawieszenia, gdyż nie jest to zagadnienie wstępne warunkujące wydanie decyzji. Jak argumentował organ, zagadnienie wstępne musi pozostawać w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez jego rozstrzygnięcia nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy. Przesłanka do zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. (zagadnienie wstępne uregulowane jest w tym przepisie i o to wnosi spółka) wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy. Chodzi tu o sytuację, gdy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. W tej sprawie – jak orzekła organ - nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania podatkowego, gdyż przesłanką do tego nie jest konieczność uprzedniego przeprowadzenia kontroli w U. Sp. z o.o. Co więcej, nawet ewentualne przeprowadzenie kontroli podatkowej w tej spółce nie oznaczałoby konieczności zawieszenia postępowania odwoławczego.

W zażaleniu strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 122 O.p. poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, to jest uznanie, iż w sprawie nie występuje zagadnienie wstępne i na tej podstawie odmowa zawieszenia postępowania;

2. art. 187 § 1 O.p. poprzez nie rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób kompletny i wyczerpujący (nie dążenie do jego zebrania), co skutkowało nie wzięciem pod uwagę wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi konieczność uprzedniego przeprowadzenia kontroli w U. Sp. z o.o., z której wnioski mają ogromny wpływ na wynik przedmiotowego postępowania.

W uzasadnieniu strona przedstawiła argumentację mającą popierać stawiane zarzuty. Z jednej strony spółka podniosła, że zagadnieniem wstępnym może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem, z zastrzeżeniem, że zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii. Z drugiej zaś uważa, że zagadnienie wstępne musi wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej, a skoro przeprowadzenie kontroli u kontrahenta ma bezpośredni wpływ na wynik niniejszego postępowania, to organ podatkowy powinien postępowanie zawiesić do czasu zakończenia tejże kontroli.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając jako organ II instancji, na podstawie m.in. art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 239 O.p., utrzymał w mocy postanowienie własne wydane w pierwszej instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji stwierdził, że spółka domaga się zawieszenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jednakże aby zawieszenie na tej podstawie było możliwe konieczne jest łączne wystąpienie czterech istotnych elementów, tj.:

- w toku postępowania podatkowego pojawi się zagadnienie wstępne,

- jego rozstrzygnięcie należeć będzie do kompetencji innego organu lub sądu,

- rozpatrzenie sprawy uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia tego zagadnienia, które ma znaczenie prawne dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy głównej,

- zależność ta (związek pomiędzy sprawą a zagadnieniem wstępnym) mają charakter bezpośredni.

Jak argumentował organ, z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednio rozstrzygnięciem kwestii prawnej w drodze orzeczenia innego organu lub sądu. To sytuacja, w której rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które z istoty swej należy, ze względu na jego przedmiot, do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Natomiast zagadnienie wstępne nie powstaje w przypadku, gdy na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd. Zależności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego i rozpatrzenia sprawy podatkowej nie można bowiem utożsamiać z wymogiem ukierunkowania tej ostatniej na określoną treść decyzji podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego – jak podkreślił organ - musi zależeć rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w ogóle, a nie wydanie decyzji o określonej treści. Powyższe oznacza, że wynik postępowania (kontroli) u kontrahenta nie daje podstaw do zawieszenia postępowania wobec skarżącej, gdyż możliwe jest rozpatrzenie sprawy skarżącej i wydanie decyzji; ustalenia faktyczne u kontrahenta nie stanowią zagadnienia o charakterze materialnoprawnym, prejudycjalnym dla sprawy skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.;

1. art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne, co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia o utrzymaniu w mocy wydanego wcześniej, błędnego postanowienia,

2. art. 201 § 1c ppkt 1 lit. a) O.p. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji odmowę zawieszenia postępowania podatkowego, pomimo zaistnienia przesłanek do zawieszenia postępowania na podstawie tego przepisu, w sytuacji, gdy organ uznał, że nie istnieją podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p.,

3. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.

W konsekwencji stawianych zarzutów i podnoszonych argumentów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istota żądania skarżącej dotyczy zawieszenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Stosownie do tej regulacji prawnej, obligatoryjne zawieszenie postępowania przez organ ma miejsce wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Jak trafnie wskazał organ, wyróżnia się cztery elementy zagadnienia wstępnego, unormowanego w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., których zaistnienie może uzasadniać zawieszenie postępowania; zagadnienie wstępne:

1) wyłania się w toku postępowania;

2) rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego należy do właściwości innego organu lub sądu;

3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem musi ono poprzedzać rozpatrzenie sprawy;

4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Zagadnieniem wstępnym jest więc sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego problemu prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego należy - ze względu na jego przedmiot - do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Zagadnienie wstępne dotyczy zatem sytuacji, kiedy merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od wcześniejszego rozstrzygnięcia zagadnienia, które z istoty swej należy do kompetencji innego organu lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone.

Co oczywiste, instytucja zawieszenie postępowania podatkowego jest wyjątkiem od określonej w art. 125 § 1 O.p. zasady szybkości i prostoty postępowania podatkowego. To oznacza, że niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca przesłanek zawieszenia postępowania.

W realiach rozpoznawanej sprawy, zdaniem strony, podjęcie decyzji w sprawie podatku od towarów i usług spółki za kwiecień 2018 r. jest uzależnione od weryfikacji rozliczeń podatkowych kontrahenta skarżącej, tj. U.Sp. z o.o., a konkretnie od ustaleń na okoliczność sposobu zaksięgowania sprzedanego stronie samochodu Mercedes Benz oraz odprowadzenia należnego podatku ze sprzedaży tego samochodu.

Tak skonstruowana przez stronę okoliczność nie wyczerpuje przesłanki do zawieszenia prowadzonego postępowania odwoławczego, określonej w przywołanym wyżej przepisie.

Sąd stoi na stanowisku, jak to już wyżej wskazano, że zagadnienie wstępne ma charakter materialnoprawny - przedmiotem takiego zagadnienia nie mogą być ustalenia faktyczne. W realiach sprawy, w której zawieszenie miałoby nastąpić, wskazywane przez spółkę okoliczności mają charakter ustaleń faktycznych czynionych w innej sprawie, dotyczącej innego podatnika, będącego co prawda kontrahentem skarżącej, jednak nie zmienia to charakteru i oceny, że mają to być ustalenia faktyczne czynione przez organ podatkowy, niebędące zagadnieniem wstępnym w rozumieniu wyżej przedstawionym. Nie warunkują one wydania decyzji w sprawie skarżącej.

Wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył przy tym art. 201 § 1c pkt 1 lit. a) O.p.. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy może zawiesić postępowanie, na wniosek lub z urzędu, gdy pomiędzy postępowaniami w sprawach dotyczących tej samej strony istnieje tego rodzaju związek, że na treść decyzji wydawanej w zawieszanym postępowaniu ma wpływ rozstrzygnięcie sprawy w innym postępowaniu, a rozstrzygnięcie sprawy w tym innym postępowaniu nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w § 1 pkt 2. Chodzi tu więc o różne postępowania wobec tej samej strony, a nie wobec jej kontrahenta. Już z tej przyczyny w/w przepis nie miał w sprawie zastosowania, co zarzut skargi czyni nietrafnym.

Podobnie Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. Do spraw z zakresu zobowiązań podatkowych zastosowanie mają bowiem przepisu ustawy Ordynacja podatkowa (art. 1 O.p.). Tym niemniej Sąd zbadał naruszenie przepisów odpowiadających w/w regulacji K.p.a., tj. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. i – z przyczyn już wyżej przedstawionych – nie dopatrzył się ich naruszenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – orzekł jak w sentencji wyroku.