Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 2239/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Dnia 20 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr) Protokolant: ref. staż. Ewa Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2004 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w B. – B. z dnia [...]r., nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

J. G. w dniu [...] r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu równoważnika za brak mieszkania lub o przydział mieszkania na terenie miasta B. – B. Uzasadniając ten wniosek podniósł, że jest osobą samotną, ale mieszka w domu będącym własnością rodziców o powierzchni 115 m. kw. razem z rodziną ( ojcem , matką, siostrą i trójką braci, z których jeden ma żonę i czworo dzieci).

Decyzją z dnia 19 maja 1997 r. Dyrektora Aresztu Śledczego w B.-B. wydaną na podstawie § 3 ust. 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 9) przyznany mu został od dnia [...]r. równoważnik pieniężny za brak lokalu w wysokości ½ obowiązującej wówczas stawki. Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] r. tego samego Dyrektora Aresztu Śledczego w B.-B., wydaną na podstawie art. 104 i art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. nr 61, poz. 283 z późn. zmianami), § 1 pkt 1i § 3 ust. 1 i ust. 3 obowiązującego od dnia 1 lipca 2001 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. U. nr 67, poz. 712) przyznano mu ten równoważnik od dnia [...]r. w wysokości określonej w powołanym wyżej rozporządzeniu wraz z waloryzacją.

J. G. w dniu [...]r. skierował wniosek do Dyrektora Aresztu Śledczego w B.-B., oznaczony jako "raport" o wypłatę począwszy od dnia [...]r. wyrównania do pełnej wysokości równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, czyli w wysokości ½ faktycznie już otrzymanej kwoty równoważnika.

Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Aresztu Śledczego w B.-B. odmówił przyznania J. G. równoważnika z tytułu braku mieszkania w pełnej wysokości za okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że J.G. w dniu [...] r. złożył oświadczenie, że jest osobą samotną i na tej podstawie decyzją z dnia [...] r. przyznawano mu równoważnik w wysokości ½ stawki licząc od dnia [...]r., a następnie w dniu [...]r. złożył oświadczenie, że nie posiada lokalu mieszkalnego i na tej podstawie decyzją Nr [...] z dnia [...]r. przyznano mu od dnia [...]r. równoważnik w pełnej wysokości zgodnie z § 3 ust. 1 obowiązującego od dnia 1 lipca 2001 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. U. nr 67, poz. 712).

W odwołaniu od decyzji Nr [...]z dnia [...]r. J. G. domagał się jej zmiany i przyznania prawa do równoważnika pieniężnego w pełnej wysokości za okres od dnia przyznania równoważnika tj. od dnia [...]r., gdyż jego zdaniem § 3 ust. 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 9) jest sprzeczny z art. 89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, ponieważ ustawodawca nie podzielił funkcjonariuszy więziennictwa na samotnych i na tych którzy posiadają rodzinę.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. decyzją nr [...] z dnia [...] r., po rozpatrzeniu odwołania na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. nr 61, poz. 283 z późn. zmianami) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podał, że odmowa przyznania świadczenia nastąpiła w oparciu o § 3 ust. 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 9), w myśl którego funkcjonariuszowi samotnemu wypłaca się równoważnik w wysokości ½ stawki określonej w ust. 1 tego paragrafu. Dlatego wydana w dniu [...]r. decyzja przyznająca od dnia [...]r. równoważnik pieniężny za brak lokalu w wysokości ½ obowiązującej stawki jest prawidłowa i nie może ulec zmianie w zwyczajnym trybie postępowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. G. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania w pełnej wysokości równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania od dnia [...]r. do dnia [...]r., czyli o trzy lata wcześniej od daty złożenia wniosku, oznaczonego jako raport z dnia [...]r. o wypłatę wyrównania w wysokości pełnej kwoty równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania skierowanego do Dyrektora Aresztu Śledczego w B.-B. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił brak podstawy prawnej i rażące naruszenie prawa, poprzez niewłaściwą interpretację przepisów art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. nr 61, poz. 283 z późn. zmianami) oraz błędne obniżenie stawki określonej w § 3 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 kwietnia 1997 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 9).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz.483, z 2001 r. nr 28, poz. 319) z dniem 1 stycznia 2004 r. zostało wprowadzone dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne i z tym dniem nie obowiązuje ustawa z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym( Dz. U. nr 74, poz. 368 z późn. zmianami).

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a.

Przepisy te mają zastosowanie do przedmiotowej skargi, z uwagi na datę wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu [...]r.

Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt. 1 oraz art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. , a także art. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, nie będąc związane zarzutami i wnioskami skargi.

Skarga ta zasługuje na uwzględnienie z przyczyn w niej nie podniesionych, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., albowiem decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Bezspornym w sprawie jest, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji została wydana decyzja Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego, która uzyskała przymiot decyzji ostatecznej, gdyż nie została zaskarżona przez skarżącego. Dlatego też wadliwość zaskarżonej decyzji wiąże się ze wszczęciem postępowania administracyjnego, albowiem wniosek skarżącego z dnia [...]r., oznaczony przez skarżącego jako "raport" został błędnie zakwalifikowany jako nowy wniosek o przyznanie równoważnika pieniężnego. Skarżący nie powoływał się w nim na zmianę okoliczności faktycznych lub zmianę stanu prawnego, która umożliwiłaby wystąpienie z nowym żądaniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. , bądź mogłaby być podstawą do wznowienia postępowania z powodów określonych w art. 145 § 1 K.p.a., dlatego podania skarżącego nie można było traktować jako wniosku o wznowienie postępowania. Brak też było przesłanek do potraktowania jego podania jako wniosku o wszczęcie postępowania w trybie art. 155 K.p.a.

Natomiast w tym wniosku skarżący kwestionuje prawidłowość dwóch już wcześniej wydanych decyzji w przedmiocie przyznania i wysokości równoważnika pieniężnego. Domaganie się przez skarżącego przyznania prawidłowego równoważnika należało odnieść bezpośrednio do tych decyzji, bowiem w istocie było to żądanie ponownego merytorycznego rozpoznania jego sprawy o wypłatę równoważnika pieniężnego w oparciu o ustalony stan faktyczny i wydania decyzji orzekającej na nowo o równoważniku, a w tym w szczególności o jego wysokości.

Rozpatrując żądanie na gruncie postępowania administracyjnego należało zważyć, że stawiane we wniosku skarżącego zarzuty naruszenia prawa wskazują na możliwość ukierunkowania sprawy w stronę art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Z akt sprawy nie wynika, aby organy orzekające w powyższym zakresie prowadziły postępowanie wyjaśniające.

Istotnym jest że weryfikacja decyzji ostatecznej na drodze postępowania administracyjnego może nastąpić w postępowaniu o wznowienie postępowania( art. 145 § 1 i 145 a K.p.a.), w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postępowania ( art. 156 § 1 K.p.a.), bądź za zgodą strony w postępowaniu w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ( art. 155 K.p.a.).

Organy administracyjne obu instancji nie zastosowały żadnego z wyżej wymienionych trybów, traktując pismo skarżącego jako wniosek o wszczęcie nowego postępowania w sprawie wysokości równoważnika pieniężnego. Nadmienić należy, że także przy wydaniu decyzji Nr [...]z dnia [...]r. Dyrektora Aresztu Śledczego w B.-B. z powołaniem się na art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 89 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej ( Dz. U. nr 61, poz. 283 z późn. zmianami), zwanej dalej w skrócie : ustawą oraz § 1 pkt 1i § 3 ust. 1 i ust. 3 obowiązującego od dnia 1 lipca 2001 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. U. nr 67, poz. 712) skarżącemu przyznano równoważnik bez wymaganej w tym postępowaniu zgody skarżącego na zmianę decyzji ostatecznej przez organ administracji. Powstałe w toku postępowania administracyjnego, na skutek wniosku skarżącego ewentualne wątpliwości co do treści jego żądania należało wyjaśnić przez wezwanie skarżącego do sprecyzowania żądania wniosku. Tak więc należy uczynić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, bowiem umożliwi to prowadzenie postępowania w przedmiocie objętym rzeczywistym żądaniem skarżącego, a nie dowolnie określonym przez organ administracyjny.

Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dotyczy decyzji organów obu instancji i miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ uchybienie to narusza przepis art. 7 i 61 § 1 K.p.a. Ta konstatacja powoduje, że pozostałe zarzuty skargi nie mają już wpływu na końcowe rozstrzygnięcie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 89 § 1 ustawy.

Wobec powyższego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej zastosują właściwy tryb weryfikacji decyzji ostatecznej i rozważą, czy zostały spełnione wymienione w tym przepisie warunki do zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej.

W tym stanie sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji. Natomiast na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. z uwagi na nie prawomocność wyroku orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.