Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 429/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 85 ust. 1 i 2, art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1, 6 i 8,
journal: Dz.U. 2013 poz 627
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 15 października 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Gmina Miasto wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 maja 2014 r., nr [...], uchylającą decyzję Starosty z dnia 21 stycznia 2014 r., Nr [...], wymierzającą K. P. administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez zezwolenia 2 sztuk drzew gatunek świerk srebrzysty oraz krzewów – gatunek bukszpan zwyczajny i krzewów – gatunek jałowiec pospolity z nieruchomości położonej w miejscowości U. na działce nr [...].

Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 22 listopada 2013 r. Burmistrz Miasta przekazał Staroście jako organowi właściwemu zgłoszenie dotyczące nielegalnej wycinki drzew i krzewów z terenu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obręb U. Wraz ze zgłoszeniem przekazano również dokumentację fotograficzną i protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 7 października 2013 r. na okoliczność nielegalnej wycinki drzew i krzewów. Z ustaleń oględzin wynikało, że nielegalnej wycinki drzew i krzewów dokonała K. P. Stwierdzono, że wycięto dwa świerki srebrzyste o obwodach: 19 cm (pomiar na wysokości 1,30 m) i 22 cm (pomiar u nasady pnia) oraz 0,60 m2 bukszpan zwyczajny i 1,20 m2 krzewów gatunek jałowiec pospolity i dzika róża. W toku oględzin K. P. wyjaśniła, że usunięcia drzew i krzewów dokonała z powodu niemożności dostania się do budynku przynależnego, tj. komórki na opał i ziemniaki, znajdującej się na terenie nieruchomości oraz na fakt, że przeszkadzały w pracach porządkowych. Z powziętej przez Starostę informacji z powszechnej ewidencji gruntów wynikało, że przedmiotowa działka zlokalizowana przy ul. [...] jest własnością Gminy Miasto w użytkowaniu wieczystym m.in. K. P.

W dniu 13 grudnia 2013 r. w obecności pracownika Urzędu Gminy Miasto i J. P., B. i K. P., M. S., J. G. i K. P., będącymi użytkownikami wieczystymi działki nr [...], dokonano oględzin. W toku oględzin ustalono, że na nieruchomości brak jest wyciętych drzewek i krzewów oraz ich pniaków. K. P. przyznała się do wycięcia drzew i krzewów. Wycięte drzewa i krzewy oraz pniaki zostały wywiezione z działki. Wymiary drzewek i powierzchnię wyciętych krzewów przyjęto na podstawie protokołu sporządzonego w dniu 7 października 2013 r. przez pracownika Gminy Miasta U.

Mając powyższe na uwadze Starosta decyzją z dnia 21 stycznia 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 89 ust. 1, 6 i 8, art. 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 627), wymierzył K. P. administracyjną karę pieniężną w wysokości 23.508,32 zł za usunięcie bez zezwolenia 2 sztuk. drzew gatunek świerk srebrzysty o obwodach pni 19 cm i 19,80 cm oraz 0,60 m2 krzewów gatunek bukszpan zwyczajny i 1,20 m2 krzewów gatunek jałowiec pospolity z nieruchomości położonej w miejscowości U., na działce nr [...]. Z uzasadnienia wynika, że kary naliczono na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, który stanowi, że administracyjną karę pieniężną o której mowa w art. 88 ust. 1 ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 6 - opłaty za usunięcie krzewów z terenu uzdrowisk, obszaru ochrony uzdrowiskowej, terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz terenów zieleni są w 100 %. W formie tabelarycznej przedstawiono sposób wyliczenia kary i zastosowane stawki, stanowiące podstawę decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. zakwestionowała ustalenia dotyczące wymogu uzyskania zezwolenia na usuwanie drzew i krzewów. K. P. zarzuciła, iż nie wykazano wieku drzew, który winien przekraczać 10 lat i powołała się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące ustalania wieku drzew. Wskazała ona, iż wiek drzew ustalono na podstawie zeznań sąsiadów, którzy nie określili tej okoliczności konkretnie, a średnica usuniętych drzew wskazuje na ich wiek 8 lat. K. P. wyjaśniła, że zastana roślinność stanowiła przeszkodę w korzystaniu z jej nieruchomości. W celu zmiany stanu rzeczy kontaktowała się z członkiem zarządu Wspólnoty budynku przy ul. [...], który stwierdził, że nie ma przeszkód do wykopania drzew i posadzenia ich w innym dogodnym miejscu, w ostateczności jednak nie uzyskała ona zgody na przesadzenie drzew i ponowne ich wkopanie, co było przyczyną ich obumarcia. K. P. wskazała, że nie wiedziała o konieczności uzyskania stosownego zezwolenia, nie można jej jednak przypisać winy umyślnej i złej wiary, gdyż działała w błędnym przekonaniu, że zezwolenie członka zarządu Wspólnoty upoważniało ją do wykopania drzew.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 maja 2014 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Powołany przepis stanowi dopełnienie uregulowania przewidzianego w art. 83 ust. 1 i art. 84 ust. 1 ustawy, który stanowi, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości, właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Organ wyjaśnił, że w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy przewidziano sankcję w postaci administracyjnej kary pieniężnej za brak respektowania nakazu wystąpienia przez właściciela lub posiadacza nieruchomości o udzielenie zezwolenia za wycięcie drzewa lub krzewów. Karę wymierza się wyłącznie właścicielom nieruchomości, bądź ich posiadaczom, bowiem tylko oni mogą dopuścić się tego deliktu administracyjnego przewidzianego w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy, tylko oni mogą skutecznie ubiegać się o uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów. Odpowiedzialność ponosić będzie również użytkownik wieczysty gruntu. Podstawą zastosowania sankcji w postaci kary administracyjnej jest konkretne zachowanie sprawcy czynu zabronionego, naganne z punktu widzenia treści normy prawnej oraz zobiektywizowanych zakazów bądź nakazów z niej wynikających.

Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji nie ustalił prawidłowo istotnych okoliczności sprawy. Nie zweryfikował okoliczności podnoszonych przez stronę dotyczących wieku drzew, o którym jest mowa w art. 82 ust. 1a pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Organ wskazał, że z przepisów ustawy o ochronie przyrody oraz przepisów wykonawczych do niej wynika, że ustalenia jednostkowej stawki kary za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, dokonuje się w szczególności z uwzględnieniem szerokości obwodu pnia i gatunku drzewa mając na uwadze art. 89 i art. 85 ustawy o ochronie przyrody. Jednoznaczne muszą być ustalenia dotyczące tych drzew, w tym tych które się rozwidlają, ich gatunek i obwód pnia. O ile ustalenie gatunku drzewa oraz obliczenie jego obwodu nie jest zabiegiem skomplikowanym, to nie ulega wątpliwości, że zbadanie wieku drzewa wymaga wiadomości specjalnych. Pomiarem wieku, wysokości oraz przyrostu drzew i drzewostanów zajmuje się dziedzina dendrologii - dendrometria (por wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1766/07). Organ odwoławczy wskazał, że mimo wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji, iż pomiaru drzew, ustalenia ich gatunku i wieku dokonali pracownicy Urzędu Miasta, nie wykazano prawidłowości poczynionych ustaleń. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne potwierdzenie prawidłowości ustaleń obwodu pni drzew oraz powierzchni usuniętych krzewów. Protokoły oględzin z 7 października 2013 r. oraz z 13 grudnia 2013 r. nie zapewniają bowiem stosownych ustaleń w tym zakresie.

W skardze na powyższą decyzję Gmina Miasto zarzuciła art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie organ pierwszej instancji nie wypełnił obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny, czy ujawnione okoliczności zostały udowodnione oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Zdaniem skarżącej w przedmiotowym postępowaniu należycie przeprowadzono postępowanie dowodowe dwukrotnie przeprowadzając oględziny nieruchomości, z której usunięto drzewa i krzewy, w których uczestniczyła K. P. i nie kwestionowała wówczas wieku drzew, ich gatunku i dokonanego pomiaru obwodu pnia. Ponadto, wskazane okoliczności potwierdzone zostały przez innych uczestników oględzin. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało, że dokonanie pomiarów ściętych drzew i krzewów przez organ pierwszej instancji w trakcie oględzin w dniu 13 grudnia 2013 r. było niemożliwe z uwagi na wywiezienie ich przez K. P., niemniej istotne znaczenie ma fakt niekwestionowania przez K. P. wieku drzew, ich gatunku i dokonanego pomiaru obwodu pnia w toku oględzin w dniu 7 października 2013 r. W tej sytuacji nie jest zasadne przeprowadzanie dowodów dla okoliczności stwierdzonych innymi dowodami, albo też dla okoliczności niebędącymi spornymi w toku postępowania, a co więcej dla okoliczności przyznawanych przez strony postępowania. Przeprowadzanie kolejnych dowodów dla okoliczności przyznawanych przez strony byłoby bowiem niezgodne z ekonomią postępowania organu rozpoznającego sprawę. Skarżąca wskazała, że przerzucenie całego ciężaru w zakresie postępowania dowodowego na organ administracji jest niezasadne, inicjatywa dowodowa leży bowiem nie tylko po stronie organu, lecz także strony postępowania (art. 78 § 1 k.p.a.).

Skarżąca wskazała, że w sprawie nie było konieczności pozyskania opinii biegłego z zakresu dendrologii, albowiem okoliczności podlegające ewentualnie opinii biegłego nie były przedmiotem sporu w sprawie. Ponadto podkreśliła ona, że działania organu pierwszej instancji znajdują swoje umocowanie w postanowieniach rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. nr 219, poz. 2229), stanowiącym w § 2 ust. 3, iż wydając decyzję o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, uwzględnia się ustalenia zawarte w protokole. Protokół, na jakim oparł się organ pierwszej instancji wydając rozstrzygnięcie, zawierał przy tym wymagane przepisami wskazanego rozporządzenia elementy.

Skarżąca wskazała, że podniesienie przez stronę zarzutów dopiero w odwołaniu od decyzji, w sytuacji aktywnego udziału strony w postępowaniu i niekwestionowaniu dotychczas w żadnej mierze ustaleń tego postępowania, w tym także poprzez niezgłaszania wniosków dowodowych, nie może stanowić podstawy skutecznego wzruszenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że dowód z opinii biegłego w zakresie wieku usuniętych drzew ma zasadnicze znaczenie w sprawie i nie ma w tym przypadku znaczenia podnoszony w skardze zarzut, iż odwołująca się nie kwestionowała wieku drzew do wydania decyzji organu pierwszej instancji. Mimo wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji, iż pomiaru drzew ustalenia ich gatunku i wieku dokonali pracownicy Urzędu Miasta, nie wykazano prawidłowości poczynionych ustaleń. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne potwierdzenie prawidłowości ustaleń obwodu pni drzew oraz powierzchni usuniętych krzewów. Wykazanie wieku drzew należało do organu pierwszej instancji bez względu na zarzuty strony, stąd wobec naruszenia przepisów prawa procesowego art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. zasadne było przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, przy czym z mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło prawa w sposób mogący mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Kontroli legalności w przedmiotowej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mocą której uchylono decyzję Starosty wymierzającą K. P. administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia. Organ pierwszej instancji wymierzył wskazaną karę administracyjną K. P., która bez zezwolenia usunęła drzewa i krzewy znajdujące się na działce nr [...] w U. Rozpoznając sprawę w administracyjnym toku instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ pierwszej instancji dotknięte było uchybieniami procesowymi, które nie pozwalały na ostanie się wydanej decyzji. Według organu odwoławczego zabrakło wiarygodnych ustaleń w zakresie obwodu i wieku wyciętych drzew oraz powierzchni usuniętych drzew i krzewów, dlatego też, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji nie można było wymierzyć administracyjnej kary pieniężnej.

Zaskarżona decyzja kasacyjna wydana została na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy, wydając decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., jest zobowiązany wykazać łączne wystąpienie dwóch przesłanek, mianowicie, że organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania oraz, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu, obowiązek dochowania zasady dwuinstancyjności postępowania oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które należy ocenić jako istotne.

Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że organ pierwszej instancji wbrew art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego i nie dokonał ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy.

Materialnoprawną podstawę decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 88 ust. 1 pkt 2 i 2, art. 89 ust. 1, 6 i 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. : Dz.U. z 2013 r., poz. 627), zwanej dalej ustawą, oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania kar administracyjnych pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień, albo drzew i krzewów (Dz. U. nr 219, poz. 2229).

Art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym w dniach rozstrzygania przez oba organy, stanowił, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia.

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy usuwanie drzew lub krzewów jest możliwe po uzyskaniu zezwolenia właściwego organu. Zezwolenie takie nie jest natomiast wymagane m.in. wtedy, gdy wiek drzewa nie przekroczył 10 lat (ust. 6 pkt 4). Obowiązek uzyskania zezwolenia spoczywa na posiadaczu nieruchomości, z której ma być usunięte drzewo lub krzew - zazwyczaj będzie nim właściciel nieruchomości, który jest zarazem jej posiadaczem samoistnym. Usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia skutkuje nałożeniem obligatoryjnej pieniężnej kary administracyjnej (art. 88 ust. 1 pkt 2), a osobą odpowiedzialną za usunięcie drzewa bez zezwolenia jest posiadacz nieruchomości, jako ten, który ma prawo i obowiązek wystąpić o zezwolenie.

Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest, że K. P. usunęła z działki nr [...] w U., stanowiącej przedmiot jej użytkowania wieczystego, bez zezwolenia 2 sztuki drzew z gatunku świerk srebrzysty oraz krzewy z gatunku bukszpan zwyczajny i z gatunku jałowiec pospolity.

W toku postępowania przed organem I instancji przeprowadzono dwukrotnie dowód z oględzin. Z protokołu oględzin z dnia 7 października 2013 r, wynikało, że usunięte drzewa miały obwody – pierwsze drzewo 19 cm na wysokości 1,30 m oraz drugie drzewo 22 cm - u nasady pnia, nadto usunięto 0,60 m2 krzewów z gatunku bukszpan zwyczajny oraz 1,20 m2 krzewów gatunku jałowiec pospolity i róża dzika. Z protokołu tego wynikało, iż K. P. zwracając się o zgodę na ich usunięcie do Zarządu Wspólnoty wskazywała, że drzewa nie miały 10 lat. W protokole oględzin z 13 grudnia 2013 r. powtórzono ustalenia odnośnie obwodu usuniętych drzew i powierzchni wyciętych krzewów. Nadto z protokołu tego wynika, że pozostali, poza K. P. uczestnicy postępowania, współużytkownicy wieczyści nieruchomości stwierdzili, że usunięte drzewa i krzewy były w wieku powyżej 10 lat.

Podstawową okolicznością, bez której nie można było nałożyć administracyjnej kary pieniężnej było - w świetle powołanych wyżej przepisów - ustalenie wieku każdego z usuniętych drzew. W tym zakresie organ pierwszej instancji oparł się na wyjaśnieniach użytkowników wieczystych nieruchomości złożonych w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 13 grudnia 2013 r. Niewątpliwie dowód z oględzin jest dowodem odrębnym od dowodu z przesłuchania świadków. Organ, zamierzając dokonać ustaleń w oparciu o twierdzenia osób obecnych podczas oględzin winien przeprowadzić dowód z przesłuchania świadków, sporządzić protokoły ich przesłuchania, a przed odebraniem zeznań pouczyć świadków m.in. o odpowiedzialności karnej za składnie fałszywych zeznań, zgodnie z art. 69 i 83 k.p.a.

Istotna z punktu widzenia możliwości wymierzenia kary okoliczność, jaką jest wiek usuniętych drzew nie została zatem ustalona na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego. Stanowisko wyrażone w tym zakresie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest prawidłowe.

Zasadnie także Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w zakresie wieku usuniętych drzew organ winien dopuścić dowód z opinii biegłego. W sytuacji, kwestionowania przez stronę wieku drzew wskazywanego przez organ oraz współużytkowników wieczystych nieruchomości, ustaleń w tym zakresie należało dokonać w oparciu o opinię biegłego. O ile bowiem ustalenie gatunku drzewa oraz obliczenie jego obwodu nie jest zabiegiem skomplikowanym, to nie ulega wątpliwości, że zbadanie wieku drzewa wymaga wiadomości specjalnych. Pomiarem wieku, wysokości oraz przyrostu drzew i drzewostanów zajmuje się dziedzina dendrologii – dendrometria (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2009 r., II OSK 1766/07, LEX nr 509154). W protokole oględzin z dnia 7 października 2013 r. oraz z dnia 13 grudnia 2013 r. brak jest jakichkolwiek informacji odnośnie wiedzy specjalistycznej w tym zakresie pracowników dokonujących ustaleń na miejscu wycinki drzew i krzewów. Podkreślić należy, że strona, która nie posiada wiedzy specjalistycznej, ma prawo żądać na każdym etapie postępowania weryfikacji ustaleń organu w zakresie wieku drzew z uwagi na możliwość zastosowania dolegliwej sankcji.

W świetle powyższego ustalenie przez organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie, że usunięte drzewa miały ponad 10 lat, w oparciu o niezweryfikowane przez biegłego ogólnikowe oświadczenie użytkowników wieczystych nieruchomości, nie czyni zadość wymogowi wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego i należytego ustalenia stanu faktycznego, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

K. P. w odwołaniu zgłosiła wątpliwości w zakresie ustalonego wieku ściętych drzew. W tym zakresie istnieje zatem konieczność przeprowadzenia postępowania wnikliwie i ze szczególną starannością, mając na uwadze, że granica wieku drzew, powodująca konieczność uzyskania pozwolenia wynosi 10 lat. W sprawie, w której na stronę ma być nałożona sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej za wycięcie drzew wskutek zastosowania przepisu o charakterze represyjnym, stronie należy zapewnić prawo do obrony i możliwość udowodnienia wskazywanych przez nią okoliczności, mających z punktu widzenia nałożenia kary zasadnicze znaczenie. Według ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska strona, która sama nie posiada wiedzy specjalistycznej, ma prawo do żądania weryfikacji ustaleń organu wymagających wiadomości specjalnych przez niezależnego biegłego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2009 r., II SA/Po 124/09, LEX nr 531583).

Organ I instancji dokonał ustalenia wymiarów usuniętych drzew i krzewów na podstawie protokołu z oględzin przeprowadzonych przez pracowników Urzędu Miasta w U. w dniu 7 października 2013 r. Co do zasady stanowisko skarżącej, iż protokół oględzin stanowi podstawę do dokonania ustaleń w tym zakresie jest słuszne. § 2 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie trybu nakładania kar administracyjnych pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień, albo drzew i krzewów stanowi bowiem, że wydając decyzję o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, uwzględnia się ustalenia zawarte w protokole. Protokół oględzin został sporządzony z udziałem K. P., z jego treści wynika fakt dokonania pomiaru, zatem kwestionowanie ustaleń w tym zakresie musiałoby opierać się na istnieniu jakichkolwiek dowodów wskazujących na ich wadliwość. Zauważyć jednak należy, że w protokole obwód jednego z drzew ustalono u nasady pnia. Z art. 85 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody wynika, że ustalenia jednostkowej stawki kary za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, dokonuje się w szczególności z uwzględnieniem szerokości obwodu pnia i gatunku drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Dla wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia niezbędne było więc ustalenie obwodu pnia drzewa na wysokości 130 cm. Organ I instancji nie wyjaśnił w decyzji sposobu ustalenia obwodu drzewa 19,8 cm na tej wysokości.

Reasumując powyższe, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie narusza przepisów prawa.

Podkreślić należy, że trafność podjętego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnięcia jest w niniejszej sprawie dodatkowo uzasadniona treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12.

K. P. kwestionowała wysokość nałożonej kary, wskazując, ż stanowi ona znaczną dolegliwość, jest nieadekwatna do jej sytuacji materialnej i okoliczności niniejszej sprawy. W cytowanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości bez względu na okoliczność takiego czynu - nie są zgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał orzekł jednocześnie, że przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia wyroku. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wskazane przepisy przewidują czysto obiektywną odpowiedzialność, oderwaną od indywidualnych okoliczności dokonania tego deliktu. Wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu. W niektórych przypadkach obowiązek zapłacenia kilkudziesięciu lub kilkuset tysięcy złotych kary może doprowadzić sprawcę deliktu do ruiny finansowej i odjęcia mu prawa własności. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny uznał, że ograniczenia prawa własności, wynikające z zaskarżonych przepisów, nie spełniają testu proporcjonalności i tym samym są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Mając zatem na uwadze przedstawione okoliczności, a zwłaszcza wskazane przez Trybunał Konstytucyjny wartości konstytucyjne objęte zakwestionowanymi przepisami, Sąd uznał, że podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie w sprawie oparto na przepisie sprzecznym z normą konstytucyjną, mimo odroczenia utraty mocy obowiązywania zakwestionowanych przepisów. Starosta rozpoznając przedmiotową sprawę ponownie winien będzie uwzględnić skutki prawne wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Przyjmuje się bowiem, że przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. W sytuacji natomiast, w której w wyroku odroczono utratę mocy obowiązującej przez przepis uznany za niekonstytucyjny to regułą jest jego nieobowiązywanie, a więc niestosowanie takiego przepisu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 września 2014 r., II SA/Gd 484/14, dostępny na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy, ochrona podmiotu, któremu wymierzono karę stanowiącą obciążenie finansowe w znacznej wysokości, przemawia za niestosowaniem niekonstytucyjnej regulacji stanowiącej podstawę wymierzenia kary i jej ustaleniem po zmianie przepisów w tym zakresie. Przy czym oczekiwanie na nową regulację będzie uzasadnione jedynie w sytuacji ustalenia przez organ, iż wiek usuniętych drzew i krzewów przekraczał 10 lat. W przeciwnym bowiem przypadku brak będzie podstaw do wymierzenia opłaty.

Ponownie rozpoznając sprawę organ winien nadto prawidłowo określić krąg stron postępowania. W przypadku wspólnoty mieszkaniowej, w której liczba lokali przekracza siedem, w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej wspólnotę winien reprezentować, co do zasady zarząd wspólnoty (art. 20 ust. 1 i 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali Dz. U. z 2000 r. nr. 80 poz. 903 ze zm.), chyba, że poszczególni członkowie wspólnoty wykażą swój własny indywidualny interes, co w niniejszej sprawie nie podlegało ocenie organu.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.