Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2549/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.  1 ust. 1 i 2, art. 1a, 4, ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 139
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. S. i I. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z [...] lipca 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz G. S. i I. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu zażalenia G. S. i I. S. na postanowienie Prezydenta [...] z [...] lipca 2020 r., nr [...] odmawiające wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki nr [...] z obrębu [...] położonej w W. przy ul. [...], utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że G. S. i I. S. złożyli wniosek o wydanie zaświadczenia o przekształceniu z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego w prawie własności działki nr [...] z obrębu [...] położonej w W. przy ul. [...] wpisanej do KW nr [...].

Prezydent [...] postanowieniem z [...] lipca 2020 r. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że problematyka, której dotyczy żądanie jest sporna, co stanowi podstawę do odmowy wydania zaświadczenia. Na powyższe postanowienie wnioskodawcy złożyli zażalenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę wskazało, że odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 217 § 1 i 2 i art. 218 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

Stosownie do art. 217 § 2 zaświadczenie wydaje się, jeżeli:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.

Organ obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

Kolegium wskazało, że jak wynika z orzecznictwa sądowoadminsitracyjbnego zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie, w formie pisemnej, obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego), dokonane przez organ na żądanie zainteresowanej osoby, której interes oparty jest na prawie. Jest ono aktem wiedzy a nie aktem woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego - nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Nie jest zatem dopuszczalne dokonywanie, w trybie wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (wyrok NSA z 15 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2991/12).

Kolegium podkreśliło, że wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 kpa polega na przeniesieniu danych ze znajdujących się w posiadaniu organu rejestrów, ewidencji i innych zbiorów do treści zaświadczenia.

Wydanie zaświadczenia na tej podstawie jest niedopuszczalne, jeśli problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna.

Organ odwoławczy podał, że zaświadczenie, z uwagi na jego specyfikę, nie służy rozstrzygnięciu sprawy, gdy przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone skutki prawne, nie są jasne, a zwłaszcza, gdy istnieje spór co ich występowania w konkretnym wypadku (wyrok NSA z 26 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1067/14). Oznacza to, że przedmiot postępowania o wydanie zaświadczenia nie obejmuje kompetencji do orzekania przez organ w danej sprawie administracyjnej, tj. ustalania praw lub obowiązków administracyjnoprawnych podmiotów prawa, a sprowadza się jedynie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych wynikających z dokumentów będących w dyspozycji organu. Organ może zatem zaświadczyć tylko o tym, co bezpośrednio wynika z dokumentów pozostających w jego dyspozycji, a które wiążą się z zakresem wykonywanych przez niego, ustawowych kompetencji.

Kolegium wskazało, że jak wynika z materiału dowodowego prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione aktem notarialnym z [...] lipca 1998 r., Rep. A nr [...] na rzecz spółki P. S.A. Spółka po wybudowaniu na ww. gruncie budynku mieszkalnego wyodrębniła i sprzedała 29 lokali wraz ze związanymi z tymi lokalami udziałami w nieruchomości wspólnej obejmującej udziały w użytkowaniu wieczystym gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Sąd wieczystoksięgowy nie ujawnił w dziale II tej księgi udziałów w użytkowaniu wieczystym związanych z własnością 26 wyodrębnionych lokali, a ponadto nie odpisał od udziału przysługującego Spółce udziałów związanych z wyodrębnionymi lokalami, tym samym zgodnie z treścią księgi wieczystej Spółka posiada na dzień 29 czerwca 2020 r. udział w nieruchomości wynoszący 36333/40489 części. Zgodnie z wpisem w dziale II księgi wieczystej prawo użytkowania wieczystego do gruntu przysługuje właścicielom trzech wyodrębnionych lokali oraz spółce działającej pod firmą P. S.A, przy czym prawo to nie jest związane z wyodrębnionymi lokalami. W księdze wieczystej gruntowej nie ma wpisów dotyczących udziałów w użytkowaniu wieczystym związanych z własnością 26 wyodrębnionych lokali, wymienionych w dziale 1-0 tej księgi.

W ocenie Kolegium w przypadku nieruchomości przy ul. [...] nie można przyjąć, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej jest bezsporny, co znajduje potwierdzenie we wpisie ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym skierowane przeciwko prawu użytkowania wieczystego gruntu i własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość .

Kolegium podniosło, że nie jest uprawnione do merytorycznego badania sprawy tej niezgodności. Wskazało, że gdy meritum jest nieoczywiste i sporne brak jest podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści.

Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2020 r. złożyli G. S. i I. S.. Wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi wskazali, m.in., że przysługuje im prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], w łącznym udziale wynoszącym 1742/40489 części związanym z odrębną własnością lokalu nr [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta [...]. Sąd wieczystoksięgowy ujawnił w dziale II księgi budynkowej przysługujące im prawa związane z własnością lokalu nr [...] oraz odpisał odpowiedni udział przysługujący, wg wpisu w KW, deweloperowi od którego kupili ten lokal.

W ocenie skarżących w przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. W budynku przy ul. [...] zostały wyodrębnione wszystkie lokale i przeniesione zostały przez dewelopera na rzecz nabywców udziały w nieruchomości wspólnej, w działach I Sp ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych lokali określony został udział każdoczesnego właściciela lokalu w nieruchomości wspólnej, w dziale I O księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wspólnej wskazane zostały wszystkie lokale znajduje się w budynku wraz z nr KW, a w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wspólnej został dotychczas dokonany wpis udziału przysługującego części właścicieli w nieruchomości wspólnej, natomiast nadal co do pozostałego udziału wpisany jest deweloper. Wpis tego udziału jest niezgodny ze stanem faktycznym.

Skarżący podnieśli, że zostały spełnione przesłanki do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Każdy lokal ma założoną księgę wieczystą. Z każdej księgi lokalowej wynika status lokalu i udział w nieruchomości wspólnej. W dziale I-O księgi budynkowej są ujawnione wszystkie lokale i ich nr ksiąg wieczystych.

Skarżący podnieśli, że przedmiotem ich żądania są fakty oraz stan prawny niesporne, a skoro tak to zgodnie z art. 218 § 1 i 2 kpa odpowiedni organ zobowiązany jest wydać stosowne zaświadczenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną postanowień organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (tj. Dz. U z 2020 r., poz. 139). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.

Przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 ustawy). Wydanie zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek, o czym stanowi art. 4 ust. 2 ustawy. Zaświadczenie zawiera oznaczenie nieruchomości gruntowej lub lokalowej, według ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości (art. 4 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy).

W zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7 i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 (art. 4 ust. 4 ustawy).

Tryb wydawania zaświadczeń określony jest natomiast w art. 217-220 kpa. Stosowanie zaś do art. 218 § 2 kpa organ administracji publicznej przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Postępowanie to ma jedynie charakter pomocniczy i nie podlega rygorom pełnego postępowania dowodowego. Ma to o tyle istotne znaczenie, że tego rodzaju postępowanie ma charakter uproszczony, a organ wydaje zaświadczenie na podstawie dokumentów, które są w jego posiadaniu, przede wszystkim ewidencji i rejestrów. Zaświadczenie jest aktem wiedzy organu, który potwierdza jedynie istnienie określonego obiektywnego stanu (faktycznego, prawnego) na podstawie posiadanych danych. Pojęcie danych znajdujących się w posiadaniu organu należy interpretować ściśle.

Zdaniem Sądu, w realiach przedmiotowej sprawy organy obu instancji nie uwzględniły danych będących w ich posiadaniu, przede wszystkim z ewidencji gruntów i budynków, kartoteki lokali oraz nie dokonały właściwej oceny księgi wieczystej prowadzonej dla wyodrębnionego lokalu nr [...] przy ulicy [...]. W powyższych dokumentach znajduje się bowiem informacja, że udział skarżących w prawie użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] wynosi 1742/40489. Ponadto wskazać należy, że księga wieczysta lokalowa została wyodrębniona z księgi wieczystej nieruchomości gruntowej, czyli z księgi wieczystej nr [...]. W tej ostatniej księdze prawa przysługujące skarżącym związane z własnością wyodrębnionego lokalu nr [...] zostały ujawnione i prawo to odpisane zostało z udziału przysługujące Spółce. Także w księdze wieczystej nr [...] w dziale II rubryce "właściciele wyodrębnionych lokali" pod poz. Lp.1 wskazano udział skarżących w prawie użytkowania wieczystego i nr księgi wieczystej związanej z wyodrębnionym lokalem (system Elektronicznych Ksiąg Wieczystych - księga nr [...]).

Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie ewidencja gruntów i budynków ma charakter dokumentu urzędowego i szczególną moc dowodową w rozumieniu art. 76 kpa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Po 435/08). Natomiast zgodnie z poglądami doktryny, przytoczony wyżej przepis wprowadza bezwzględne związanie zapisami ewidencji gruntów i budynków również dla potrzeb stosowania ustawy z 20 lipca 2018 r. (por. Ł. Sanakiewicz, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, Komentarz, Wolters Kluwer 2019). Jak wynika z informacji z rejestru gruntów skarżący zostali w nim wskazani jako współużytkownicy wieczyści gruntu w udziale 1742/40489. Powołano także nr księgi wieczystej lokalowej.

Podkreślić należy, że przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. do wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wymagają, aby nieruchomość była zabudowana budynkami wskazanymi w ustawie. W niniejszej organy nie kwestionują, że jest to budynek mieszkalny wielorodzinny.

Zważyć należy, że niewątpliwie skarżącym przysługuje prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości określone ułamkowo, związane z własnością lokalu, które wpisane jest w księdze wieczystej [...], a grunt na którym posadowiony jest budynek i co do którego przysługuje skarżącym prawo użytkowania wieczystego zabudowany jest na cele mieszkaniowe.

Z przyczyn wyżej omówionych uznać należy, że wydając zaskarżone postanowienia organy naruszyły art. 217 § 1 i § 2 pkt. 1 kpa oraz art. 218 § 2 kpa w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 2 i art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ppsa oraz art. 135 ppsa Sąd orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego (pkt. 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art 210 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.