Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 560/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1, 3 i 4 pkt 1, art. 35 ust. 1 i 3 pkt 1, art. 267 pkt 1 i 2, art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 280 pkt 1a, art. 281 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1c), art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 560/19

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [....] (dalej: Nadleśnictwo) jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej: Dyrektor ZZPGWWP) z [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych.

Jak wynika z akt sprawy, informacją kwartalną z [..] lutego 2019 r. nr [...] Dyrektor ZZPGWWP na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm., dalej: u.P.w.) ustalił dla Nadleśnictwa [...] z/s w[....] za IV kwartał 2018 r. opłatę podwyższoną w wysokości 50 zł za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Informacja ta została doręczona Nadleśnictwu [...] lutego 2019 r.

[...] marca 2019 r. - z zachowaniem 14-dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 u.P.w. - Nadleśnictwo [...] złożyło reklamację, w której zakwestionowało wysokość naliczonej opłaty. Wskazało, że wysokość opłaty podwyższonej z tytułu poboru wód podziemnych lub powierzchniowych bez pozwolenia wodnoprawnego jest ustalana jako 500 % opłaty zmiennej. Organ w tym zakresie powołał się na informację z [...] lutego 2019 r. nr [...] ustalającej wysokość opłaty zmiennej na kwotę 10 zł za IV kwartał 2018 r., jednak informacja te nie została Nadleśnictwu doręczona. W związku z tym Nadleśnictwo nie jest w stanie sformułować jakichkolwiek zarzutów w ramach reklamacji. Nie wiadomo w jaki sposób została wyliczona kwota 10 zł opłaty zmiennej, ani w jaki sposób wyliczono kwotę 50 zł opłaty podwyższonej. W informacji nie wskazano również, którego ujęcia wody dotyczy opłata. Nadleśnictwo zostało tym samym całkowicie pozbawione możliwości obrony swoich praw i sformułowania jakichkolwiek argumentów przeciwko obciążeniu go opłatą podwyższoną. W ocenie Nadleśnictwa, informacja dotycząca opłaty podwyższonej powinna zawierać szczegółowe wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej z których wynika obowiązek ponoszenia takiej opłaty. Wynika to z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 14 ust. 2 u.P.w.

Nie uznając reklamacji, Dyrektor ZZPGWWP - działając na podstawie art. 273 ust. 6 i 10 w związku z art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.P.w. oraz art. 104 K.p.a - określił dla Nadleśnictwa [....] za okres od 1 października do 31 grudnia 2018 r. opłatę podwyższoną w wysokości 50 zł za pobór wód podziemnych w miejscowości S. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że Nadleśnictwo korzysta z usługi wodnej jaką jest pobór wody podziemnej w miejscowości S. do innych celów niż wymienione w pkt 1-35 Polskiej Klasyfikacji Działalności, zatem powinno posiadać stosowne pozwolenie wodnoprawne. W rozpoznawanej sprawie zaistniała zatem przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej za pobór wód bez tego pozwolenia.

Za bezzasadny uznano zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. w zw. art. 14 ust. 2 u.P.w. polegający na zaniechaniu wskazania w treści zaskarżonej decyzji informacji o wysokości i sposobie ustalenia opłaty zmiennej na podstawie której została ustalona opłata podwyższona, bowiem sposób i przesłanki ponoszenia opłaty podwyższonej wynikają wprost z ustawy (art. 280 i art. 281 u.P.w.).

Wyjaśniono, że zgodnie z art. 279a u.P.w. informacja o opłacie zmiennej z [...] lutego 2019 r. nie została wysłana do Nadleśnictwa, ponieważ kwota tej opłaty była niższa niż 20 zł. Zgodnie z art. 281 ust. 2 u.P.w., opłatę podwyższoną ponosi się niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Dyrektora ZZPGWWP z [...] marca 2019 r. Nadleśnictwo zarzuciło naruszenie:

a) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie wielkości dobowego poboru wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody [...] pod kątem zbadania, czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody;

b) przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 u. P.w. polegające na zaniechaniu zbadania kwestii dotyczącej możliwości zwykłego korzystania z wody przez podmiot instytucjonalny jakim jest Nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa, przy uwzględnieniu rzeczywistego sposobu korzystania z wody podziemnej.

Podnosząc opisane zarzuty Nadleśnictwo wniosło o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Wskazało, że podstawą do określenia opłaty podwyższonej w kwocie 50 zł za IV kwartał 2018 r. za pobór wody podziemnej z ujęcia wody w miejscowości [...] była informacja o ilości pobranych wód podziemnych, zawarta w dokumencie "Oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych". Oświadczenie to zostało podpisane przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] [...] stycznia 2019 r. i przekazane do Dyrektora ZZPGWWP; z jego treści wynika, że w IV kwartale 2018 r. pobranych zostało 45 m3 wody podziemnej z ujęcia wody [...]. Wskazano w nim również, że pobór wody odbywa się na cele socjalno - bytowe.

W ocenie skarżącego Nadleśnictwa, to że jest ono podmiotem instytucjonalnym prowadzącym działalność na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. 2018 r., poz. 2129 ze zm.), wcale nie wyłącza możliwości poboru wód podziemnych w ramach zwykłego korzystania z wody o którym mowa w art. 33 u.P.w. Przemawia za tym literalne brzmienie art. 35 ust. 1 u.P.w., zgodnie z którym usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Prawidłowo odczytane brzmienie tego przepisu wskazuje na możliwość korzystania z wód przez wskazane tam kategorie podmiotów w ramach m. in. zwykłego korzystania z wód. W niniejszej sprawie korzystanie z wody podziemnej nie wykracza poza zakres zwykłego korzystania z wody, co w konsekwencji oznacza, że takie korzystanie nie jest usługą wodną za którą są pobierane opłaty zmienne i podwyższone. Przesłanką ustalenia opłaty podwyższonej - zgodnie z art. 280 ust. 1 u.P.w. - jest bowiem korzystanie z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

Zgodnie z treścią art. 33 ust. 4 pkt 1 u.P.w., zwykłe korzystanie z wód obejmuje pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę. Zatem dla dokonania oceny, czy Nadleśnictwo [...] pobiera wody podziemne w ramach zwykłego korzystania czy też w ramach usługi wodnej, konieczne było poczynienie ustaleń faktycznych w zakresie ilości pobieranej wody na dobę w ujęciu średniorocznym.

W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie organ administracji zaniechał przede wszystkim poczynienia ustaleń faktycznych dotyczących rzeczywistego sposobu korzystania z wody w budynku leśniczówki. Jeżeli bowiem jest ona wykorzystywana także na cele mieszkalne (np. dla pracownika Nadleśnictwa) a korzystanie z wody faktycznie służy realizacji celów mieszkalnych, to tego rodzaju korzystanie z wody powinno wpisywać się w pojęcie zwykłego korzystania z wody o którym mowa w art. 33 u.P.w., bowiem ujęcie wody w miejscowości [....] powstałe w 2014 r. służy obecnie do zaopatrywania w wodę budynku leśniczówki Leśnictwa [...]. Podanie przez Nadleśnictwo [...] w treści złożonego oświadczenia informacji o wykorzystaniu wody na cele socjalno-bytowe powinno było skłonić organ administracji do poczynienia dokładniejszych ustaleń odnośnie rzeczywistych celów dla których ta woda jest pobierana. O ile pobór wody podziemnej jest związany z funkcjonowaniem lokalu mieszkalnego w leśniczówce (oddanego na podstawie umowy w najem), to takie korzystanie z wody niczym nie różni się od korzystania z wody przez właściciela budynku mieszkalnego na własnej nieruchomości na potrzeby prowadzenia gospodarstwa domowego czy gospodarstwa rolnego.

Wg skarżącego, zwykłe korzystanie z wody może zatem dotyczyć także podmiotu nie będącego osobą fizyczną. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art. 35 ust. 1 u.P.w., zwykłe korzystanie z wody może dotyczyć także podmiotów publicznych ora podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Oczywistym jest, że osoba prawna - Skarb Państwa - sam nie będzie prowadził ani gospodarstwa domowego ani gospodarstwa rolnego. Niemniej jednak, jeżeli pobór wody ma służyć zapewnieniu jej dostaw na potrzeby lokalu który pełni lub potencjalnie może pełnić funkcje mieszkalne, to w takiej sytuacji zachodzą wszelkie podstawy do uznania, że mamy do czynienia ze zwykłym korzystaniem z wody. Organ administracji nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych w opisanym wyżej zakresie, czym naruszył art. 7 i 77 K.p.a.

Nadleśnictwo zwróciło również uwagę, że sprawa dotycząca określenia wysokości opłaty podwyższonej za pobór wody podziemnej z ujęcia [...] za I kwartał 2018 r. była już rozpatrywania przez WSA w Rzeszowie pod sygn. akt II SA/Rz 1394/18. Organ administracji powinien był zatem uwzględnić pogląd prawny wyrażony w wydanym w tej sprawie orzeczeniu także przy rozpatrywaniu sprawy dotyczącej opłaty podwyższonej za IV kwartał 2018 r.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem wniesionej skargi pozostaje decyzja Dyrektora ZZPGWWP w [...] określająca Nadleśnictwu opłatę podwyższoną za IV kwartał 2018 r. za pobór bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego wody podziemnej w miejscowości [....].

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż dokonana pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona przepisy postępowania w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związane jest to w szczególności z brakiem należytego wyjaśnienia, czy w okolicznościach sprawy zaistniały w ogóle podstawy do naliczenia spornej opłaty.

U przyczyn określenia Nadleśnictwu opłaty podwyższonej za pobór wody podziemnej (a także stanowiącej punkt odniesienia do obliczenia jej wysokości opłaty zmiennej) znalazło się uznanie przez Dyrektora ZZPGWWP, że korzysta ono z usługi wodnej. Stosownie do art. 35 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 u.P.w., usługi wodne - obejmując m.in. pobór wód podziemnych - polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód (jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, na usługi wodne i szczególne korzystanie z wód wymagane jest pozwolenie wodnoprawne - art. 389 pkt 1 i 2).

Zgodnie z art. 267 pkt 1 i 2 u.P.w., opłaty za usługi wodne oraz opłaty podwyższone należą do katalogu instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami (w myśl art. 268 ust. 1 pkt 1, opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych).

Wg art. 270 ust. 1, opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Stosownie natomiast do art. 280 pkt 1a), opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego; jej wysokość w tym przypadku wynosi 500 % opłaty zmiennej (art. 281 ust. 1 pkt 1).

Chociaż na mocy art. 281 ust. 2 u.P.w. opłatę podwyższoną ponosi się niezależnie od opłaty zmiennej za usługi wodne, to z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że opłata podwyższona jest ściśle powiązana z opłatą zmienną i jej wysokością, a brak podstaw do ustalenia opłaty zmiennej skutkuje równoczesnym brakiem podstaw do naliczenia opłaty podwyższonej.

W związku z tym należy zwrócić uwagę strony skarżącej – czemu częściowo dał wyraz organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – na regulację art. 279a ust. 1 u.P.w., zgodnie z którym nie wnosi się opłaty za usługi wodne, jeżeli wysokość tej opłaty nie przekracza 20 zł. Jak wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy informacji z [...] lutego 2019 r. nr [...] podpisanej przez Dyrektora ZZPGWWP, obliczona Nadleśnictwu [...] w sposób określony w art. 272 ust. 1 u.P.w. opłata zmienna wyniosła 10 zł. Stosownie zatem do art. 279a ust. 1 u.P.w., na Nadleśnictwu nie ciążył obowiązek jej uiszczenia. W takiej jednak sytuacji ma zastosowanie ust. 2 art. 279a u.P.w., zgodnie z którym "w przypadku, o którym mowa w ust. 1, podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nie przekazuje się informacji, o której mowa w art. 271 ust. 1 lub w art. 272 ust. 17 albo 22, lub w art. 275 ust. 13" (w opisanych okolicznościach art. 272 ust. 17 odsyła m.in. do ust. 1 tego artykułu dotyczącego sposobu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych).

Koncentrując się na stanowiącej przedmiot sprawy opłacie podwyższonej, za wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obiegu prawnego przemawiały trafne w ocenie Sądu zarzuty Nadleśnictwa związane z twierdzeniem, że pobór wód podziemnych z ujęcia w miejscowości [...] - wykorzystywanych na cele mieszkalne budynku leśniczówki leśnictwa [...]- odbywa się nie w ramach odpłatnej usługi wodnej, ale niepodlegającego opłacie zmiennej (a w konsekwencji także opłacie podwyższonej) zwykłego korzystania z wód, o jakim mowa w art. 33 u.P.w. (usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych przez gospodarstwa domowe wyłącznie w zakresie wykraczającym poza zwykłe korzystanie z wód).

Zgodnie z art. 33 u.P.w., właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie (ust. 1), które służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (ust. 3), obejmując pobór wód podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę (ust. 4 pkt 1).

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane "Lasami Państwowymi", zarządza lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, Dz. U. z 2018 r., poz. 2129 ze zm.); w ramach sprawowanego zarządu prowadzi gospodarkę leśną, gospodaruje gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzi ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustala jego wartość (art. 4 ust. 3). Wg art. 32 ust. 1 ustawy o lasach, Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia; zgodnie z ust. 2 pkt 3 tego artykułu, jednostką organizacyjną Lasów Państwowych są nadleśnictwa. Jak wynika z art. 35 ust. 1 pkt 1-2a ustawy o lasach, nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie oraz odpowiada za stan lasu, w szczególności reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych w zakresie swojego działania, kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych oraz bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych.

Strona skarżąca w rozpoznawanej sprawie, tj. PGL LP Nadleśnictwo [...] - reprezentowane przez Nadleśniczego - jako jednostka organizacyjna Lasów Państwowych (państwowej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej) jest więc w zakresie zarządzanego przez nią mienia podmiotem działającym w imieniu osoby prawnej jaką na mocy art. 33 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm.) jest Skarb Państwa.

Kluczową kwestią w tej sytuacji pozostaje, czy Nadleśnictwo jako statio fisci Skarbu Państwa może odwoływać się do tzw. zwykłego korzystania z wód.

Zgodnie z powyższymi uregulowaniami, działania podejmowane przez Nadleśnictwo są działaniami osoby prawnej - Skarbu Państwa. Z uregulowań tych wynikają z jednej strony uprawnienia Lasów Państwowych do prowadzenia działalności gospodarczej i występowania w roli przedsiębiorców, z drugiej jednak szereg kompetencji o charakterze władczym nakazuje uznawać jednostki Lasów Państwowych jako elementy ustroju administracji publicznej. Jak wskazuje się w doktrynie, organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych (Prawo administracyjne, red. J. Boć, Wrocław 1993).

Taki status prawny Lasów Państwowych - wbrew twierdzeniom Dyrektora ZZPGWWP - nie pozwala traktować ich tylko jako zarządcy terenu działającego w imieniu Skarbu Państwa oraz ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą (zarobkową). Ponieważ Nadleśnictwo działa w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, oznacza to, iż jego działania są działaniami Skarbu Państwa jako osoby prawnej będącej właścicielem gruntu (analogicznie jak Wody Polskie wykonują uprawnienia właścicielskie w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód podziemnych - art. 211 ust. 2 w zw. z art. 212 ust. 1 pkt 1 u.P.w.).

W świetle prawa Nadleśnictwo jako jednostka organizacyjna Lasów Państwowych ma zatem wszystkie uprawnienia, które przysługują Skarbowi Państwa jako właścicielowi nieruchomości. Skoro zatem art. 33 ust. 1 u.P.w. w sposób wyraźny przyznaje właścicielowi gruntu - którym może być zarówno osoba fizyczna jak i prawna - prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie, to w świetle tego przepisu prawo do zwykłego korzystania z wody ma każdy właściciel gruntu, niezależnie od sposobu wykonywania przysługującemu mu prawa.

W tej sytuacji zawarte w ust. 3 tego artykułu odniesienie zwykłego korzystania z wód do zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego należy rozumieć jako obejmujące również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej w rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód wynikających z art. 33 ust. 4 u.P.w. (inna wykładnia tego przepisu prowadziłaby do oczywistej sprzeczności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo własności podlega równej dla wszystkich ochronie prawnej, z czego wynika nakaz traktowania w ten sam sposób prawa własności należnego różnym podmiotom). Wykładnia wykluczająca zwykłe korzystanie z wód przez te podmioty oznaczałaby, że wszelkie formy korzystania przez nie z wód stanowiłyby postać szczególnego korzystania z wód, które wiąże się nie tylko z obowiązkiem ponoszenia opłat, ale także z obowiązkiem posiadania pozwolenia wodnoprawnego.

Analizą tej problematyki - chociaż na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121 ze zm.) - zajmował się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 września 2017 r. II OSK 2919/16 - LEX nr 2468853; w ustawie tej – wg której zwykłe korzystanie z wód nie wymagało pozwolenia wodnoprawnego - odpowiednikiem obecnego art. 33 był zawierający analogiczne do aktualnie obowiązujących uregulowań art. 36, zgodnie z którym: "Art. 36.

1. Właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie; prawo to nie stanowi prawa do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

2. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, z zastrzeżeniem ust. 3.

3. Nie stanowi zwykłego korzystania z wód:

1) nawadnianie gruntów lub upraw wodą podziemną za pomocą deszczowni;

2) pobór wody powierzchniowej lub podziemnej w ilości większej niż 5 m3 na dobę;

3) korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej;

4) rolnicze wykorzystanie ścieków lub wprowadzanie do wód lub do ziemi oczyszczonych ścieków, jeżeli ich łączna ilość jest większa niż 5 m3 na dobę".

W uzasadnieniu powyższego wyroku wywiedziono, że o ile w art. 36 ust. 1 wskazano podmiot uprawniony do zwykłego korzystania z wód (właściciela terenu), to ust. 2 regulował zakres zwykłego korzystania i w swojej treści nie zawierał odniesienia do osoby /podmiotu właściciela wskazanego w ust. 1. Z użycia zaś w ust. 2 zwrotu "własny" nie można wyprowadzić wniosku, że ustawodawca zrównuje kwestię własności z osobistym użytkowaniem gospodarstwa domowego przez właściciela gruntu, na którym się ono znajduje. Gdyby taki był zamysł ustawodawcy, to wprost odwołałby się do pojęcia "osobistych potrzeb", tak jak uczynił przy powszechnym korzystaniu z wód, bądź w inny dosłowny sposób wyraziłby taką przesłankę. Tymczasem w omawianym przepisie chodziło o skalę korzystania z wód na potrzeby gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego. W przypadku zwykłego korzystania z wód, miało to być korzystanie w nieznacznym zakresie, nieuciążliwym dla środowiska, o czym świadczyły wyłączenia wskazane w ust. 3 tego artykułu.

Ograniczenie zakresu zwykłego korzystania z wód do zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego należy rozumieć w ten sposób, że wystarczające jest zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego z woli i za wiedzą właściciela terenu, na którym gospodarstwo domowe jest zlokalizowane. Zdaniem NSA, w art. 36 ust. 2 kwestii własności gruntu nie można utożsamiać z osobistym prowadzeniem gospodarstwa domowego przez właściciela tego gruntu. W przeciwieństwie do powszechnego korzystania z wód, przy zwykłym korzystaniu z wód prawodawca nie wskazał, że ma ono służyć zaspokojeniu potrzeb osobistych. Uwypuklił zatem wątki przedmiotowe – zaspokajanie potrzeb gospodarstwa, a nie podmiotowe – zaspokajanie potrzeb osobistych.

Z zawartego w aktach administracyjnych sprawy "Oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych (art. 552 ust. 2d, 2e i 2f ustawy – Prawo wodne) z [...] stycznia 2019 r. podpisanego przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] wskazano w rubryce nr 36, że pobór wody podziemnej w miejscowości [] dla potrzeb Leśniczówki J[...] nastąpił studnią głębinową do celów socjalno – bytowych (innych, niż wymienione w pkt 1-35, określonych w Polskiej Klasyfikacji Działalności).

Mimo że informacja te wpisywała się w przesłanki wskazujące na zwykłe korzystanie z wody (zwłaszcza że w obecnie obowiązującym art. 33 u.P.w. - tak jak w art. 36 u.P.w z 2001 r. - brak jest również zróżnicowania podmiotowego właścicieli gruntów co do zwykłego korzystania z wód, a ilość pobranej wody w rozliczeniu dobowym nie przekraczała 5 m³), Dyrektor ZZPGWWP w żaden sposób nie odniósł się do tego, przyjmując niejako z założenia, że Nadleśnictwo prowadzi działalność gospodarczą której nie da się pogodzić z ustawowymi celami zwykłego korzystania z wód.

W tym zakresie – abstrahując od braku dokładnego wskazania w zaskarżonej decyzji (poza nazwą miejscowości) ujęcia w którym ma miejsce pobór wody - nie zostały w szczególności wyjaśnione kluczowe dla sprawy kwestie rodzaju tego ujęcia i przeznaczenia pobieranej wody, w tym jej związku z wykorzystywaniem budynku leśniczówki (cele mieszkalne i/lub służbowe), średniorocznej ilość pobranych wód podziemnych na dobę (art. 33 ust. 4 pkt 1 obowiązującej u.P.w. nieprzekraczalną ilość 5 m3 na dobę kwalifikuje w ujęciu rocznym a nie kwartalnym).

Z uwagi na opisane wyżej podobieństwa regulacji, pomocna w tym zakresie może okazać się także kwestia wyjaśnienia kwalifikacji sposobu wykorzystania i przeznaczenia wody pobieranej z przedmiotowego ujęcia na gruncie u.P.w. z 2001 r., w tym czy na pobór ten było wymagane pozwolenie wodnoprawne (wg informacji zawartych w skardze, ujęcie to powstało w 2014 r.).

Brak wyjaśnienia tych okoliczności ma bezpośredni wpływ na ocenę legalności decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej, która jawi się jako przedwczesna i wydana bez należytego wykazania przesłanek świadczących o możliwości uznania, że w sprawie ma miejsce zwykłe korzystanie z wód.

Stanowi to o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które obligują organy administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym prawidłowego zgromadzenia i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a także art. 107 § 3 K.p.a. obligującego organ administracji do należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanej decyzji.

Opisane wyżej naruszenia jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy przesądziły o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) P.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku).

O zwrocie na rzecz skarżącego Nadleśnictwa kosztów postępowania obejmujących opłacony od skargi wpis (100 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).