Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 102/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 84 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 235, art. 237
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S.P. pozostawała decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego ( dalej jako: PWIS ) z dnia [...] grudnia 2016 roku, nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ( dalej jako: PPIS ) z dnia [...] września 2016 roku w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej tj. zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, wymienionej pod poz. 1 wykazu chorób zawodowych.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Pismem z [...] lutego 2015 roku S.P. zgłosił PPIS podejrzenie występowania u niego chorób zawodowych wskazanych w wykazie ( załączniku do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ) pod poz. 1 - ostre i przewlekłe zatrucia lub ich następstwa i 12 - sposób wykonywania pracy, nadmierne przeciążenia. Jako okres narażenia zawodowego na czynniki, które mogły być przyczyną zgłoszonego podejrzenia chorób zawodowych wskazał okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie [...] tj. okres od dnia [...] września 1988 roku do dnia [...] października 1989r roku w charakterze spawacza.

Uzasadniając podejrzenie występowania u niego chorób zawodowych podał, że w czasie zatrudnienia w [...] od września do grudnia 1988 r. wykonywał na budowie [...] prace spawalnicze w pomostów komunikacyjnych, kołnierzy do rurociągów w komorach zasuw oraz w studzienkach odpowietrzających i odwadniających w narażeniu na dymy, pyły gazy spawalnicze bakterie oraz prace związane z nadmiernym przeciążeniem ( załadunek, rozładunek i przenoszenie butli tlenowych ). Podał, że rozpoznano u niego "nieleczone schorzenia przewlekłe" takie jak: 1) astma oskrzelowa, 2) uszkodzenie rdzenia kręgowego (mielopatia) w odcinku piersiowym Th8-Th12 (pozapalna) z objawowym niedowładem kończyn dolnych oraz objawowym nietrzymaniem moczu i stolca, 3) dyskopatia przeciążeniowa, 4) zespół po sterydoterapii ze znaczną otyłością, 5) implantacja ICD w prewencji pierwotnej, 6) kardiomiopatia poniedokrwienna, 7) choroba niedokrwienna serca pod postacią dusznicy bolesnej stabilnej i przebytego zawału serca, 8) stan po koronoplastyce, 9) przewlekła niewydolność krążenia NYHA II, 10) nadciśnienie płucne, 11) cukrzyca typu II, 12) zaburzenia adaptacyjne w wyniku pogłębiającej się choroby i pogarszającego się stanu zdrowia, 13) zaburzenia adaptacyjno-depresyjne na podłożu organicznym, 14) nawracające zapalenie żołądka, 15) zanik funkcji seksualnych.

Schorzenia wskazane pod poz. 2-15 nie były rozpatrywane przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, mają charakter przewlekły i są "połączone układowo". Zdaniem wnioskodawcy, istnieje uzasadnione podejrzenie, że zostały spowodowane przewlekłymi zatruciami związkami chemicznymi w postaci dymów, pyłów i gazów spawalniczych oraz sposobem wykonywania pracy.

Do wniosku dołączył kserokopie 104 stron różnych dokumentów.

W dniu [...] lutego 2015 roku PPIS wszczął postępowanie w sprawie podejrzenia u wnioskodawcy chorób zawodowych wskazanych pod pozycjami 1, 19 i 20 wykazu chorób zawodowych. W toku postępowania organ I instancji wystąpił do syndyka masy upadłości Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. o przedstawienie oceny narażenia zawodowego, uzyskując informację, że nie on dysponuje już obecnie żadną dokumentacją dotyczącą zatrudnienia byłego pracownika. Syndyk wskazał natomiast sygnatury spraw sądowych dotyczących roszczeń byłego pracownika z tytułu rozpoznanej u niego astmy oskrzelowej jako choroby zawodowej.

W dniu [...] kwietnia 2015 roku w organ I instancji - dysponując m.in. aktami własnego postępowania [...] z lat 1995-1996, dotyczącymi stwierdzenia u wnioskodawcy astmy jako choroby zawodowej w związku z jego zatrudnieniem w [...], sporządził kartę oceny narażenia zawodowego w związku ze zgłoszonym przez S.P. podejrzeniem choroby zawodowej, wskazanej pod poz. 1 wykazu chorób zawodowych.

W karcie wskazano przebieg zatrudnienia wnioskodawcy obejmujący:

– w okresie od [...] marca 1974 r. do [...] czerwca1977 r. zatrudnienie na stanowisku kopacza w [...] ( kopanie rowów pod instalacje sanitarne),

– w okresie od [...] sierpnia 1977 r. do [...] kwietnia1979 r. zatrudnienie na stanowisku spawacza w G (prace spawalnicze na budowach sieci instalacji wodnej i kanalizacyjnej oraz prace spawalnicze na wolnym powietrzu),

– w okresie od [...] maja 1979 r. od [...] września1979 r. zatrudnienie na stanowisku spawacza w Zakładzie [...] ( prace spawalnicze na wolnym powietrzu oraz prace montażowe i spawalnicze na budowach ),

– w okresie od [...] października 1979 r. do [...] sierpnia 1980 r. zatrudnienie na stanowisku spawacza w "Z" ( prace spawalnicze na wolnym powietrzu oraz na budowie rurociągu ciepłowniczego [...],

– w latach 1980-1985 prowadzenie wraz z ojcem gospodarstwa rolnego we wsi [...] ( prace polowe, stosowanie nawozów sztucznych - sól potasowa, superfosfat, saletra amonowa i środków ochrony roślin ), prace związane z obrządkiem bydła i trzody chlewnej, zabiegów chemizacyjnych,

– w okresie od [...] kwietnia1985 r. do [...] czerwca 1988 r. zatrudnienie na stanowisku spawacza w [...], ( prace montażowe oraz spawanie elektryczne stalowych konstrukcji budynków, również na wolnym powietrzu).

W odniesieniu do zatrudnienia w [...] w okresie od [...] września 1988 r. do [...] października 1989 r. na stanowisku spawacza w karcie odnotowano, że S.P. wykonywał prace spawalnicze elektryczne lub gazowe stalowych rurociągów i armatury do przesyłki wody i gazu. Od września do grudnia 1988 roku na budowie wodociągu [...] wykonywał roboty wykończeniowe - spawał pomosty komunikacyjne, rurociągi, kołnierze do rurociągów, malowane farbami olejnymi, miniowymi w komorach zasuw o kubaturze 120 m3 orz studzienkach odpowietrzających i odwadniających bez wentylacji.

W rubryce Karty – dane o narażeniu (wyniki pomiarów) w odniesieniu do zatrudnienia [...] odnotowano spawanie w zamkniętych obszarach, wykopach, brak wentylacji miejscowej i ogólnej, bezpośrednie narażenie na pyły i gazy spawalnicze oraz lotne związki chemiczne pochodzące z farb smarów konserwujących znajdujących się w strefie oddychania, promieniowanie ultrafioletowe i podczerwone). W karcie wskazano na brak możliwości ustalenia innych niezbędnych danych z uwagi na stan likwidacji zakładu pracy jak też stwierdzono, że także w okresie postępowania dotyczącego stwierdzenia u S.P. astmy jako choroby zawodowej nie dysponowano innymi dokumentami w tym zakresie ani wynikami pomiarów czynników szkodliwych na stanowisku spawacza, co potwierdza pismo PWIS z dnia [...] lipca 1996 r.

Odwołując się do dokumentacji archiwalnej [...] w karcie wskazano, że w zakładzie tym nie odnotowano żadnego przypadku zatrucia, choroby zawodowej czy podejrzenia choroby zawodowej; także w dokumentacji obejmującej protokoły, nakazy, zalecenia pokontrolne PIS jak i zakładowej służby BHP nie odnotowano zagrożeń na stanowiskach spawaczy, wskazano, że prace spawalnicze wykonywane były w pomieszczeniach spawalni jak i na świeżym powietrzu.

Okres narażenia zawodowego na czynniki wskazywane jako przyczyna choroby zawodowej ustalono na [...] wrzesień 1988 – [...] października 1989 roku, w tym korzystanie ze zwolnień lekarskich przez 242 dni ([...] wrzesień - [...] października 1988 r., [...] lutego – [...] marca 1989 r., [...] kwietnia – [...] października 1989 r.) Wskazano na stosowanie środków profilaktycznych ( tereza, okulary spawalnicze, maski p/pyłowe i rękawice ).

Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. organ I instancji skierował S.P. na badanie przez lekarza uprawnionego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w celu wydania orzeczenia w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, zawierając w nim wywiad zawodowy oraz dołączając kartę oceny narażenia zawodowego.

Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. lekarz uprawniony Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy orzekł o braku podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej w postaci zatrucia ostrego lub przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, wymienionej pod poz. 1 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu stwierdzono, że z uwagi na wcześniejsze rozpoznanie u badanego astmy oskrzelowej jako choroby zawodowej nie była ona uwzględniana. Wskazano, że z uwagi na brak szczegółowych wyników pomiarów dotyczących warunków środowiska pracy przyjęto występowanie "standartowych" substancji i związków chemicznych występujących w gazach i pyłach spawalniczych i oceniono, że żadna z takich substancji nie wywiera skutków mogących powodować schorzenia wskazane w poz. od 2 do 15 zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej.

Wskazano m.in. że podczas prowadzonej diagnostyki dotyczącej uszkodzenia układu nerwowego ustalono, iż proces zapalny w obrębie rdzenia kręgowego miał związek z istniejącym w tym czasie procesem zapalnym w drogach oddechowych. Przeciwko etiologii zawodowej, oprócz stwierdzonej przyczyny zapalnej, przemawia okoliczność pojawienia się zmian chorobowych po zakończeniu pracy zawodowej przy braku udokumentowanych objawów w trakcie narażenia zawodowego. Wskazano, że niedowład spastyczny występujący u badanego ma charakter uszkodzenia centralnego natomiast neuropatie w przypadku zatruć toksykologicznych mają charakter uszkodzeń obwodowych.

W wyniku odwołania S.P. od powyższego orzeczenia lekarskiego jednostka orzecznicza I stopnia przesłała dokumentację medyczną w trybie odwoławczym do Kliniki Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy.

Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] lipca 2016 roku Instytut Medycyny Pracy orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w trakcie hospitalizacji w Klinice u pacjenta przeprowadzono szereg konsultacji specjalistycznych, w wyniku których ustalono następujące rozpoznania: przewlekła choroba niedokrwienna serca, stan po zawale mięśnia sercowego ściany przedniej (2006r.), stan po koronoplastyce lewej i prawej tętnicy wieńcowej oraz gałęzi okalającej, przewlekłą niewydolność krążenia NYHA III (EF 10%), stan po implantacji kardiowertera- defibylatora w prewencji pierwotnej (2013r.), nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, żylaki kończyn dolnych, cukrzyca typu 2 w okresie insulinoterapii, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, dyskopatia odcinka lędźwiowo- krzyżowego kręgosłupa, mielopatia rdzenia piersiowego, parestezja spastyczna kończyn dolnych na granicy plegii z zaburzeniami zwieraczy, zaburzenia depresyjno-lękowe, cechy zaburzeń emocji, zachowania i funkcji poznawczych na podłożu organicznym, skrzywienie przegrody nosa. Ponadto w wywiadzie stwierdzono nieżyt nosa, astmę oskrzelową, zapalenie błony śluzowej żołądka i dwunastnicy oraz kamicę nerkową.

Wskazano, że analiza dostępnej dokumentacji medycznej badanego wykazała, iż rozpoznana od lat 90-tych mielopatia rdzenia miała podłoże zapalne na tle infekcyjnym. Według opinii biegłych sądowych z dnia [...] października 2002 roku dla Sądu Rejonowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do rozwoju uszkodzenia rdzenia doszło najprawdopodobniej w następstwie infekcji bakteryjnej dróg oddechowych o powikłanym przebiegu. Także podczas pobytu pacjenta w Klinice Chorób Zawodowych w październiku 1996 roku tj. po upływie ok. 6 lat po zakończeniu pracy zawodowej wykluczono zawodową toksyczną etiologię neuropatologicznych zmian. Aktualnie stwierdzone u badanego zaburzenia w badaniu psychiatrycznym oraz w ocenie psychologicznej wskazują na tło organiczne deficytów funkcji poznawczych, emocji i zachowania, zaawansowana choroba niedokrwienna serca, powikłana przebytymi ostrymi zespołami wieńcowymi w przeszłości oraz cukrzyca o wieloletnim przebiegu potwierdzają rozwój zaburzeń psychoorganicznych nie na podłożu toksycznym, a na tle miażdżycy uogólnionej. Podsumowując w orzeczeniu stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u badanego choroby zawodowej wskazanej pod poz. 1 wykazu chorób zawodowych.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 roku S.P., który wniósł o dodatkową konsultację lekarską oraz podjęcie czynności uzupełnienia materiału dowodowego m.in. poprzez:

1. zwrócenie się do Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o przedłożenie dla celów postępowania dowodowego w niniejszej sprawie akt [...],

2. zbadanie wpływu środowiska pracy na aktualny stan zdrowia przez m.in. przeprowadzenie dowodu z oględzin zakończonej budowy wodociągu "[...]"(...), na której w okresie od września do grudnia 1988 roku pracował jako spawacz,

3. przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, którzy wskazaliby warunki w jakich wykonywano prace spawalnicze, rodzaj używanych do tego środków i ich wpływ na zdrowie oraz wykonywania pracy bez jakichkolwiek zabezpieczeń (odzieży ochronnej),

4. sprawdzenie, czy spółka [...] zawiadomiła na piśmie właściwego inspektora pracy i inspektora sanitarnego o prowadzonych robotach spawalniczych w komorach i studzienkach na budowie "[...]", w tym o rodzaju tych robót i ich zakresie, rodzaju stosowanych środków chemicznych.

PPIS postanowieniem z [...] sierpnia 2016 roku orzekł o braku podstaw do wystąpienia do Instytutu Medycyny Pracy o dodatkową konsultację lekarską oraz dopuszczenia wnioskowanych dowodów wskazując że organ dysponuje uzasadnieniami orzeczeń w powołanych sprawach oraz uznając, iż dowody nie wniosą nowych okoliczności mających znaczenie w niniejszej sprawie

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2016 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny powołując się m.in. na art. 2351 i art. 235 ustawy z dnia 26 czerwca 1976 roku Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 1502 ze zm.), § 1 ust. 1, § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych ( t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1376), nie stwierdził u S.P. choroby zawodowej: zatrucia ostre lub przewlekłe lub ich następstwa wywołane prze z substancje chemiczne, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych.

W uzasadnieniu decyzji w zakresie ustaleń faktycznych organ I instancji wskazał m.in., iż w czasie zatrudnienia w [...] S.P. pracował również w studzienkach odpowietrzających i odwadniających, pozbawionych wentylacji grawitacyjnej. Brak właściwej wentylacji powodował narażenie na czynniki szkodliwe emitowane podczas spawania w postaci dymów i gazów spawalniczych, które gromadziły się w strefie oddychania i bezpośrednio oddziaływały na układ oddychania. Dodatkowo mógł być narażony na lotne związki chemiczne pochodzące z farb oraz smarów używanych do konserwacji powierzchni spawanych materiałów. Od stycznia 1989 do kwietnia 1989 roku pracował na budowach w [...] przy montażu i spawaniu elektrycznym i gazowym gazociągu o średnicy 200 mm. Spawanie rurociągu wykonywane było w pozycji wymuszonej w ciasnym wykopie o głębokości ok. 1,2 m. W tym też czasie wykonywał dodatkową pracę w charakterze kierowcy ciągnika. Przewoził sprzęt spawalniczy, a załadunek i rozładunek butli tlenowych i acetylenowych ważących od 100 kg do 110 kg przenoszonych na odległość do ok. 50 m wykonywał kilka razy dziennie.

W okresie zatrudnienia w [...] S.P. chorował w sumie przez 242. Narażenie zawodowe na oddziaływanie czynników wskazywanych jako przyczyna choroby zawodowej ustało w dniu [...] kwietnia1989 roku, tj. ok. 27 lat bowiem [...] października 1989 r. przeszedł na rentę inwalidzką z powodu ogólnego stanu zdrowia. Decyzją lekarza orzecznika ZUS ustalono 70 % uszczerbek na zdrowiu oraz trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Pacjent nie zgodził się z tą decyzją i zaskarżył ją do sądu. W kwietniu 2004 r. wyrokiem Sądu Okręgowego Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalono 100% uszczerbek na zdrowiu.

Organ ustalił, że decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1995 roku Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny stwierdził u S.P. chorobę zawodową – astmę oskrzelową. Jej podstawą było orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] października 1995 roku Przemysłowego Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej, w którym powołano się na rozpoznanie choroby dokonane przez Klinikę Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy po hospitalizacji w okresie [...] września 1995 r.

Organ I instancji stwierdził, że orzeczenia lekarskie, które zostały uzyskane jako dowody do akt sprawy, w jego opinii odpowiadają wymogom określonym w art. 84 § 1 Kpa. Zawierają wszechstronne uzasadnienie i wyjaśniają wątpliwości w sposób przekonywujący zarówno dla strony jak i organu. W ich uzasadnieniu obszernie opisane zostały wyniki badań i ustaleń lekarskich dotyczących stanu zdrowia pacjenta, które wyjaśniają przyczyny uznania braku podstaw do rozpoznania chorób zawodowych. Ponadto, orzeczenia te są spójne, wzajemnie się uzupełniają, nie zawierają sprzeczności.

Następnie PPIS odnosząc się do regulacji art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy definiujących chorobę zawodową jako chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym" wskazał, że warunkiem koniecznym jej stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze oraz ustalenie pozostawania jej w związku w wykonywaną pracą. Tym samym orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej i prowadzić musi do odmowy stwierdzenia choroby. W niniejszej sprawie, zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, jak też Klinika Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej

W związku z powyższym zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy oraz rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, nie dał podstaw do stwierdzenia u S.P. choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S.P. zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz wnosząc ponownie o przeprowadzenie wnioskowanych uprzednio dowodów.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 roku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja organu I instancji nie narusza przepisów postępowania ani też przepisów prawa materialnego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zarzuty strony odwołującej się nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy.

Uzyskany w sprawie materiał dowodowy uznał za zebrany w sposób wyczerpujący i oceniony prawidłowo. Wskazał, że do akt załączona została dokumentacja powstała w związku z prowadzonym w przeszłości postępowaniem dotyczącym uznania astmy jako choroby zawodowej, a pozyskane z nich informacje na temat narażenia zawodowego zostały uwzględnione przy sporządzaniu przez organ I instancji karty oceny narażenia zawodowego. Organ II instancji wskazał, iż bezsporne jest że badań toksykologicznych na stanowisku pracy palacza nie wykonywano, co może się wiązać z ówczesnymi regulacjami prawnymi, zaś dokumentacja badań profilaktycznych zaginęła. Istotne jest natomiast, że organ I instancji jak i lekarze orzekający w toku postępowania nie kwestionowali występowania w środowisku pracy badanego narażania zawodowego na substancje chemiczne pochodzące z pyłów, gazów spawalniczych.

PWIS podkreślił, że stwierdzenia choroby zawodowej dokonuje się w oparciu o ściśle określone kryteria diagnostyczno – orzecznicze. Orzeczenia lekarskie wydawane są przez specjalistów z zakresu medycyny pracy posiadających wiedzę w zakresie wpływu czynników chemicznych na organizm ludzki. Orzeczenia lekarskie pozostają wiążące dla organów inspekcji sanitarnej. Orzeczenia uzyskane w niniejszej sprawie organ II instancji uznał za odpowiadające wymogom z art. 84 § 1 Kpa. Sposób ich uzasadnienia czyni je przekonywującymi, nadto ich wnioski pozostają zgodne z wnioskami wynikającymi z licznych opinii biegłych lekarzy wydawanych w postępowaniach przed organami inspekcji sanitarnej i sądami powszechnymi w latach 1995 -2014.

Organ Wskazał, że z akt sprawy wynika, że po zakończeniu pracy na stanowisku spawacza S.P. był leczony w wielu wysokospecjalistycznych placówkach służby zdrowia. Żaden z podmiotów, w których był hospitalizowany, ani lekarze podstawowej opieki zdrowotnej, nie zgłosili podejrzenia chorób zawodowych z poz. 1 wykazu chorób zawodowych. Strona w toku postępowania nie przedstawiła nowych dowodów medycznych zaprzeczających stanowisku wyrażonemu w zgodnych orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych dwóch instancji, które zostały oparte na konkretnych argumentach, wynikających zarówno z oceny narażenia zawodowego, przeprowadzonych badań diagnostycznych, oceny dokumentacji lekarskiej dostarczonej przez S.P. i wywiadu zebranego bezpośrednio od zainteresowanego. Za dowód taki nie można z pewnością uznać dołączonej do odwołania literatury medycznej.

W odniesieniu do składanych wniosków dowodowych w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, a następnie powielonych w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, PWIS wskazał , że co prawda strona, zgodnie z art. 78 Kpa posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodów, jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania, organ powinien każdorazowo rozważyć, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń. W ocenie organu odwoławczego, argumentacja odmowy przeprowadzenia wskazanych dowodów była uzasadniona. W aktach dotyczących postępowania w przedmiocie stwierdzenia astmy jako choroby zawodowej organ uzyskał zaznania świadków – współpracowników skarżącego jak i kierownika budowy, jak też była wówczas przeprowadzona wizytacja magistrali wodociągowej i gazociągu na których pracował S.P.. Natomiast dokonywanie ustaleń odnośnie przestrzegania przez pracodawcę przepisów dotyczących profilaktyki zdrowotnej pracowników, o co wnosiła strona, jest zbędne bowiem rzutować mogą one jedynie na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, nie mają natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Jednocześnie w trakcie postępowania organy w żaden sposób nie kwestionowały przedstawionego przez skarżącego opisu sposobu wykonywania pracy.

Odnośnie wniosku o zwrócenie się do Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o przedłożenie dla celów postępowania dowodowego w niniejszej sprawie akt o sygn. [...] wskazano, że organy sanitarne obu instancji zapoznały się z kserokopiami wyroków wydanych w tych sprawach. PWIS wskazał, iż stan zdrowia skarżącego oceniany był również w sprawach [...] Sądu Apelacyjnego, [...] Sądu Apelacyjnego [...] Sądu okręgowego oraz [...] Sądu Apelacyjnego. Zaakcentował, iż skarżący pomija, że w toku postępowania w 2014 r. przed Sądem Apelacyjnym biegli odrzucili możliwość wpływu substancji szkodliwych zawartych w dymie spawalniczym na układ krążenia, powstanie zawału czy choroby wieńcowej, co także potwierdza trafność orzeczeń lekarskich uzyskanych w niniejszej sprawie w zakresie braku toksycznego podłoża schorzeń skarżącego.

W złożonej skardze S.P. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności. Sformułował w niej zarzuty analogiczne jak w odwołaniu tj. naruszenia przepisów postępowania:

a) art. 6 Kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji administracyjnej w oparciu o treść opinii lekarskiej sporządzonej w sposób niezgodny z prawem, albowiem bez oceny narażenia zawodowego;

b) art. 7 Kpa w zw. z art. 75 Kpa w zw. z art. 77 Kpa poprzez nieuzasadnione zaniechanie przeprowadzenia dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, co skutkowało wydaniem wadliwej decyzji opartej wyłącznie na materiale dowodowym wybiórczo wybranym przez organy administracji;

c) art. 8 Kpa poprzez prowadzenie przez organy administracji postępowania w sposób oczywiście sprzeczny wobec wymogu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co w żaden sposób nie może przyczyniać się do pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa;

d) art. 107 § 3 Kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia faktycznego decyzji w sposób dowolny, bez wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; uzasadnienia prawnego bez wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji.

Nadto skarżący wniósł o:

– zwrócenie się do Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o przedłożenie dla celów postępowania dowodowego w niniejszej sprawie akt [...];

– zbadanie wpływu środowiska pracy na aktualny stan zdrowia skarżącego (w tym zakresie możliwym jest m.in. przeprowadzenie dowodu z oględzin zakończonej budowy wodociągu "[...]", na której w okresie od września do grudnia 1988 r. pracował jako spawacz) w oparciu o kompletny materiał dowodowy;

– przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, którzy wskazali by warunki w jakich wykonywano prace spawalnicze, rodzaj używanych do tego środków i ich wpływ na zdrowie;

– sprawdzenie czy spółka [...] zawiadomiła na piśmie właściwego inspektora pracy i inspektora sanitarnego o prowadzonych robotach spawalniczych w komorach i studzienkach na budowie "[...]", w tym o rodzaju tych robót i ich zakresie, rodzaju stosowanych środków chemicznych.

W motywach skargi zarzucał, że opinie lekarskie uzyskane w sprawie wydanie zostały bez oceny narażenia zawodowego przy dokonywaniu której uwzględnia się czynniki szkodliwe i sposób wykonywania pracy. Wadliwe opinie lekarskie nie mogły stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie choroby zawodowej. W sytuacji gdy w sprawie brak było szczegółowych pomiarów środowiska pracy i nie zostały sporządzone karty oceny narażenia zawodowego (co potwierdza pismo syndyka) na organie ciążył obowiązek przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania dowodowego w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Wskazanemu celowi służyły dowodowy wnioskowane przez skarżącego, których przeprowadzenia organ bezpodstawnie omówił, a które pozwoliłyby na ocenę wpływu środowiska pracy na jego aktualny stan zdrowia i wydanie rzetelnej opinii lekarskiej w przedmiocie choroby zawodowej.

W ocenie strony, z treści opinii biegłych w sprawach [...] wynika jednoznacznie iż "na skutek choroby zawodowej, długotrwałego narażenia na dym spawalniczy nastąpiło znaczne uszkodzenie stawu skokowego, astma oskrzelowa, niedowład spastyczny kończyn dolnych jako skutek uszkodzenia rdzenia odcinka piersiowego kręgosłupa jako następstwo choroby zawodowej". Nadto schorzenie neurologiczne jest wynikiem zmian zapalnych w rdzeniu kręgowym co jest związane z wcześniejszym przewlekłym stanem zapalnym dróg oddechowych. Skoro biegli jednoznacznie ustalili, iż długotrwałe narażenie na dym spawalniczy skutkowało astmą oskrzelową to – wbrew stanowisku organu – nie można przyjąć, iż w środowisku pracy występowały standardowe substancje i związku, które przecież nie wyrządzają szkód w organizmie człowieka. Temu twierdzeniu organu sprzeciwiają się jego ustalenia co do warunków pracy na stanowisku spawacza.

W przekonaniu skarżącego, organ II instancji bezpodstawnie uznał orzeczenia lekarskie za uzasadnione w sposób logiczny i merytorycznie odnoszący się do istoty sprawy. Jego zdaniem nie opisano w nich szczegółowo zakresu uszkodzeń jego organizmu wywołanych chorobą zawodową, nie zbadano i nie opisano wartości stężeń czynników chemicznych i fizycznych, które wpłynęły na jego stan zdrowia ani ich wpływu na pracę zespołu płucno – sercowo – naczyniowego od 1998r. do chwili obecnej, nie zbadano i nie opisano wpływu przewlekłej niewydolności ogólnoustrojowej spowodowanej chorobą zawodową astmą i jej następstwami oraz innymi jego schorzeniami. Nie zbadano i nie opisano szczegółowo jego stanu zdrowia w kontekście następstw choroby zawodowej.

Zarzucał, iż w okresie pobytu ([...] kwietnia 2016 r. ) w Instytucie Medycyny Pracy nie przeprowadzono żadnych istotnych dla rozpoznania choroby zawodowej badań ani rzetelnych konsultacji specjalistycznych, co wyklucza uznanie rzetelności orzeczenia lekarskiego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 roku ustanowiony z wyboru pełnomocnik profesjonalny strony sprecyzował, że zawarte w skardze wnioski dowodowe nie są skierowane do sądu, ale są to dowody, które organ winien przeprowadzić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w celu dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego. Jednocześnie przedłożył kserokopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS-u z dnia [...] lipca 1998 r. podnosząc, iż powołana w nim pozycja nr 184 "tabeli uszczerbkowej" wskazuje, że u skarżącego rozpoznano 10 % uszczerbku na zdrowiu z powodu pogorszenia stanu zdrowia jako następstwo ostrych i przewlekłych zatruć, co wskazuje na rozbieżność między organami rentowymi a organami orzekającymi w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

1. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku poz. 718 z późn. zm.; dalej w skrócie "Ppsa"), sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa sąd administracyjny realizuje swe uprawnienia kasacyjne tj. uchyla zaskarżoną decyzję w sytuacji stwierdzenia, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( treść decyzji ) lub z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na ten wynik. Nieważność zaskarżonej decyzji może być stwierdzona przez sąd w przypadku, gdy decyzja obarczona jest jedną z wad o jakich mowa w art. 156 § 1 Kpa ( art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa ).

2. Kontroli sądowej poddana była w niniejszej sprawie decyzja PWIS z dnia [...] grudnia 2016., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2016 roku w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, zawartego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych tj. zatrucia ostre lub przewlekłe lub ich następstwa wywołane prze substancje chemiczne.

W ocenie Sądu, skarga złożona w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 Ppsa.

3. Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa jej definicja sformułowana w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy. Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy - wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych określa zamknięty katalog chorób zawodowych.

W rozporządzeniu tym co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. W przypadku choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi – w przypadku zatruć ostrych 3 dni rok. W przypadku zatruć przewlekłych – w zależności od rodzaju substancji.

4. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem choroby podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim ( wyroki NSA z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 - niepubl., z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, publ. ONSA 1998/4/150, z dnia 16 czerwca 2016 r. II OSK 2519/14). Orzecznictwo przyjmuje w sposób zgodny, że bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby; tym samym oznacza to, iż uznanie schorzenia jako choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Pozostaje ono także aktualne pod rządem rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które zastąpiło mający za przedmiot tę samą materię akt normatywny z roku 2002.

Oznacza to, iż za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym konsekwentnie należałoby przyjąć, iż zachorowanie na chorobę, nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania przez właściwego inspektora decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

5. Powyższe konstatacje nie zmieniają jednak zasadniczej kwestii, iż w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydawane są przez właściwe organy administracji publicznej. Postępowanie w tym przedmiocie nakierowane jest na dokonanie oceny narażenia zawodowego pracownika ( byłego pracownika ) i ocenę stanu jego zdrowia prowadzoną w kierunku występowania u niego schorzenia z wykazu chorób zawodowych oraz ustalenie czy wystąpiły u niego udokumentowane objawy chorobowe w we wskazanym w rozporządzeniu okresie ( o ile został on dla danej choroby zawodowej ustalony).

6. Tryb postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wynika z powołanego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Zgodnie z § 8 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zgodnie z tym rozporządzeniem ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – lekarz sprawujący opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie; w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia zaś w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy inspektor sanitarny ( § 6 ust. 3 rozporządzenia ).

Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego ( ust. 4 § 6 ). Przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego uwzględnia się czynniki wymienione w § 6 ust. 2 rozporządzenia.

Orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, lekarz uprawniony wydaje na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Jeżeli lekarz uprawniony do wydania orzeczenia uzna zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa w ust. 1 za niewystarczający do wydania orzeczenia może wystąpić o jego uzupełnienie ( we wskazanym w przepisie zakresie ) pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej do właściwego państwowego inspektora sanitarnego ( tu: w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji) jak też pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Od orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia ( lekarza uprawnionego WOMP ) pracownik lub były pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Orzeczenie to wyczerpuje tryb orzecznictwa lekarskiego.

Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji o jakiej mowa w § 8 ust. 1 uzna, że materiał dowodowy, o którym w nim mowa jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Dopiero w zakresie nieuregulowanym omawianym rozporządzeniem znajdują zastosowanie przepisy Kpa.

7. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie wszczęte zostało w wyniku zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przez samego skarżącego po upływie ok 27 lat od ustania narażenia zawodowego (zakończenia zatrudnienia a właściwie wykonywania pracy na stanowisku spawacza w [...]). Tak więc ocena prawidłowości trybu postępowania organów w sprawie zgłoszenia musi być dokonywana z uwzględnieniem okoliczności związanych z upływem czasu.

Wbrew zarzutom skargi decyzja o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej poz. 1 wykazu podjęta została po dokonaniu oceny narażenia zawodowego.

Ocena narażenia zawodowego – mająca postać dokumentu w postaci karty oceny narażenia zawodowego - sporządzona została przez PPIS w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, co pozostaje w zgodzie z regulacjami pkt 3 ust. 3 § 6 rozporządzenia. Ten tryb sporządzenia oceny jest wynikiem tego, że podejrzenie choroby zawodowej nie zostało zgłoszone ani przez lekarza sprawującego opiekę profilaktyczną ani lekarza poradni chorób zawodowych. Zważywszy, że ocena narażenia zawodowego nie dotyczyła skarżącego jako pracownika aktualnie zatrudnionego, w jej sporządzaniu PPIS nie był obligowany do przeprowadzenia oceny bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem ryzyka zawodowego ( pkt 5 § 6 ).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy istotne pozostaje, iż PPIS sporządzając kartę oceny narażenia zawodowego uwzględnił dokumentację zgromadzoną w postępowaniu prowadzonym w 1995 r. w związku ze stwierdzeniem u skarżącego astmy oskrzelowej jako choroby zawodowej. W toku tego postępowania przesłuchano świadków – współpracowników skarżącego i kierownika budowy, odebrano oświadczenia przeprowadzono inspekcję sanitarną, uzyskano opinię o narażeniu zawodowym związaną z wykonywaniem prac spawalniczych wymieniającą substancje szkodliwe jakie mogą występować w środowisku pracy spawacza. Już w toku tego postępowania bezspornym było, że brak jest pomiarów czynników szkodliwych z okresu zatrudnienia w [...]. Analiza treści karty wskazuje jednakże, iż wszystkie okoliczności związane z uciążliwymi warunkami pracy spawacza związane z miejscem, sposobem wykonywania pracy i czynnikami szkodliwymi wynikające z tej dokumentacji jak i podnoszone przez skarżącego w we wniosku z [...] lutego 2015 r. zostały w jej treści uwzględnione. W takiej sytuacji zbędne jest przeprowadzenie kolejnych dowodów na okoliczności, które organ uznał za udowodnione i to zgodnie z twierdzeniami strony. Stanowiłoby to naruszenia zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 11 Kpa.

W okolicznościach sprawy zasadnie organ zatem odmówił przeprowadzenia dowodów osobowych i dowodu z oględzin, zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania i w odwołaniu, bowiem dla sądu pozostaje oczywistym, że nie mogły one doprowadzić do odtworzenia czy uzyskania danych o stężeniu czynników szkodliwych ( substancji chemicznych) na stanowisku pracy spawacza. Rację ma również organ II instancji wskazując, iż kwestia ustalenia podmiotów winnych zaniedbań w zakresie braku wyników pomiarów czynników szkodliwych pozostaje bez wpływu wynik postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej .

Wobec bezspornego faktu braku wyników pomiarów czynników szkodliwych nie budzi zastrzeżeń użycie w orzeczeniu lekarskim stwierdzenia, iż przyjęto występowanie w środowisku pracy palacza "standardowych" substancji i związków chemicznych. W istocie oznacza to, że dokonując oceny wpływu warunków pracy na stan zdrowia, w kontekście schorzeń skarżącego, przyjęto występowanie substancji typowych ( bo takie jest znaczenie słowa "standardowy" ) dla tego rodzaju pracy. Uwzględniono przy tym specyfikę wykonywanej pracy ( spawanie w komorach i studzienkach ). W takiej sytuacji nie jest zasadny zarzut skargi, iż wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nie mogą stanowić podstawy do podjęcia zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej.

Zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Rozumieć przez to należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych lub możliwych do przeprowadzenia w postępowaniu, jak również uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla oceny ich mocy oraz wiarygodności co nastąpiło w sposób uwzględniający kanony określone w Kpa.

Zasadniczo ustalenia poczynione przez organy mogły zostać jedynie uzupełnione o wskazanie, iż 242 - dniowa niezdolność skarżącego do pracy w okresie zatrudnienia w [...] spowodowana została – co wynika z danych zakładu pracy (patrz odwołanie proacodawcy od decyzji stwierdzającej astmę jako chorobę zawodową) spowodowana była w okresie od [...] września do [...] października 1988 roku urazem palców poza pracą, od [...] lutego do [...] marca 1989 roku rwą kulszową z podejrzeniem dyskopatii, od [...] do [...] kwietnia 1989 roku bólem gardła, od [...] kwietnia do [...] października 1989 roku schorzeniami neurologicznymi ), co wskazuje na znacznie krótszy okres narażenia skarżącego na czynniku szkodliwe niż wskazywany przez niego w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej.

Na gruncie niniejszej sprawy istotne jest to, iż orzekająca w sprawie placówka medyczna pierwszego stopnia ( Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy) jak i placówka odwoławcza (Klinika Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego Instytutu Medycyny Pracy), zgodnie wykluczyły u skarżącego chorobę zawodową wskazaną pod poz. 1 wykazu. Skoro lekarze tych placówek nie wystąpili o uzupełnienie dokumentacji w trybie ust. 5 § 3 to uznali , iż zakres informacji zawartych m.in. w karcie oceny narażenia zawodowego był wystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego. Ocena zaistnienia takiej potrzeby pozostaje w zakresie wiedzy medycznej – specjalnej. Orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie zostały wydane przez uprawnione jednostki orzecznicze, wskazane w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia i przez lekarzy specjalistów w zakresie medycyny pracy, co jest zgodne z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 roku w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych ( Dz.U. z 2010 r., Nr 110, poz. 736). Nadto jednostki orzecznicze dysponowały dokumentacją medyczną strony. Z dokumentacji tej wynika, że S.P. po zakończeniu pracy był leczony w wielu wysokospecjalistycznych placówkach służby zdrowia, gdzie miał wykonywane specjalistyczne badania.

Z dokumentacji zgromadzonej w aktach wynika, że w dniu 25 lipca 1995 roku S.P. zgłosił podejrzenie występowania u niego choroby zawodowej związanej z wykonywaniem pracy na stanowisku spawacza nie precyzując schorzenia zawodowego.

W toku postępowania rozpoznano u niego wyłącznie astmę oskrzelową jako schorzenie zawodowe. Rozpoznania dokonała [...] września 1995r. Klinika Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy. W odwołaniu od decyzji z [...] listopada 1995 r. domagał się on uznania za chorobę zawodową również schorzenia neurologicznego. Wobec niepoddania się badaniu decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy przez organ II instancji decyzją z dnia [...] maja 1996 r. w sprawie [...].

Dla oceny orzeczeń lekarskich i decyzji wydanych w niniejszej sprawie istotne pozostaje w ocenie Sądu to, iż także w obowiązującym wówczas wykazie chorób zawodowych ( załącznik do rozporządzenia rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ) pod poz. nr 1 figurowała choroba zawodowa w postaci - zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć. Ani w toku tego postępowania ani w wyniku badań przeprowadzonych na przestrzeni wielu lat w licznych specjalistycznych placówkach medycznych nie doszło do zgłoszenia podejrzenia wystąpienia u skarżącego takiej choroby zawodowej. Nie doszło też do jej rozpoznania przez innych lekarzy czy choćby stwierdzenia takiej możliwości przez badających skarżącego lekarzy czy też biegłych sądowych.

Nie może umykać z pola widzenia, iż u skarżącego została rozpoznana choroba układu oddechowego ( astma oskrzelowa in. przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli ) w zakresie której ustalony został związek przyczynowy z warunkami pracy na stanowisku spawacza w okresie zatrudnienia w [...]. Z racji stwierdzenia tej choroby skarżący kilkakrotnie dochodził przez sądami powszechnymi roszczeń odszkodowawczych wywołanych pogorszeniem stanu zdrowia (powikłaniami chorobowymi) jakie spowodować u niego miała ta choroba zawodowa. W wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] kwietnia 2000 r. w sprawie [...] o podwyższenie jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej sąd powszechny wskazał na niedowład spastyczny jako skutek astmy oskrzelowej. Z kolei sprawa o syg. [...], zakończona wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] czerwca 2006 r., zmienionym częściowo wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia [...] grudnia 2006r. ([...]) dotyczyła szeregu roszeń odszkodowawczych wywodzonych z pogorszenia stanu zdrowia wywołanego astmą oskrzelową jako chorobą zawodową. W apelacji skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] czerwca 2014 r. ([...]) rozpoznawanej w sprawie [...] wywodził on także, że przebyta przez niego dysfunkcja układu oddechowego w postaci astmy oskrzelowej jest przyczyną wszystkich występujących u niego schorzeń.

Analiza uzasadnień orzeczeń w tych sprawach nie wskazuje by poczynione w nich ustalenia mogły wskazywać na występowanie u skarżącego choroby zawodowej wskazanej pod pozycją nr 1 wykazu. Również treść skargi (str. 6) wskazuje, iż skarżącemu umyka, że zawarte w tych orzeczeniach sądowych stwierdzenia o schorzeniach będących następstwem choroby zawodowej odnosić się mogą wyłącznie do następstw astmy oskrzelowej, tylko bowiem to schorzenie w dacie rozstrzygania przez sąd pracy uznane było i jest jako choroba zawodowa. W takiej sytuacji organy zasadnie uznały, iż nieprzydatnym dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej jest prowadzenie dowodu z akt sądu powszechnego we wskazanych przez skarżącego sprawach [...].

W ocenie Sądu nie są też zasadne zarzuty podnoszone w pkt II skargi. Przedmiotem orzeczenia lekarskiego wydawanego w trybie przepisów powołanego rozporządzenia nie jest wszechstronna analiza i ocena stanu zdrowia badanego, ale ocena stanu zdrowia w kontekście związku występujących u niego schorzeń z warunkami pracy. Zważywszy na okoliczność uznania astmy za chorobę zawodową zasadnie jej rozpoznanie i wywołane nią następstwa w postaci innych schorzeń nie były uwzględniane. Stąd bezpodstawne było oczekiwanie skarżącego iż w wyniku badania przez jednostki orzecznicze ustalony zostanie szczegółowo jego aktualny stan zdrowia w kontekście następstw stwierdzonej u niego choroby zawodowej ( astmy ).

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 8 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej winien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Za naruszenie tej zasady nie można uznać niepodzielenia poglądu strony co do oceny zgromadzonego materiału dowodowego, rozstrzygnięcia sprawy w sposób nieodpowiadający oczekiwaniom strony. Analizując akta sprawy administracyjnej Sąd stwierdził, że strona była zawiadamiana o podejmowanych przez organy czynnościach wraz ze wskazaniem okoliczności za tym przemawiających. Przejawem realizacji tej zasady było też uwzględnienie wszelkich twierdzeń strony o warunkach wykonywania zatrudnienia w [...], a to ze względu na wyników badań czynników szkodliwych środowiska pracy.

Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut dotyczący naruszenia przez organy przepisu art. 107 § 3 Kpa. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji powyższe przesłanki spełnia. Organ przedstawił w uzasadnieniu w sposób szczegółowy dokonane ustalenia dotyczące okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia sprawy tj. przebieg zatrudnienia strony (w jakim okresie, w jakim pracował zakładzie, na jakim stanowisku oraz w jakich warunkach), fakty związane z jego stanem zdrowia - ustalenia wynikające z wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich, ale także powoływanych spraw sądowych. Wskazując dowody na których oparł swoje ustalenia organ dokonał ich oceny w oparciu o art. 80 Kpa. W szczególności organ dokonał wystarczającej oceny wiarygodności orzeczeń lekarskich wydanych na potrzeby niniejszego postępowania przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy. Ocenę tą należy uznać z prawidłową. Organ zasadnie wskazał, iż orzeczenia te z uwagi na ich materię i tryb sporządzania, należy traktować jako opinie w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia niż to wynikające z orzeczeń lekarskich. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej w rozumieniu art. 2351 Kodeksu pracy, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami tych orzeczeń i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby te orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan faktyczny stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.

Mając na uwadze te kryteria oceny wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich należy stwierdzić, iż organ uznał je zasadnie za dowód stanowiący podstawę dokonania ustalenia o braku podstaw do stwierdzenia wystąpienia u niego choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 1 wykazu chorób. Orzeczenia zarówno I jak i II instancji są zgodne i w swej treści jednoznaczne w zakresie wykluczenia toksykologicznej przyczyny schorzeń skarżącego jako skutku przewlekłego ( bo tylko takie mogło wchodzić w grę ) zatrucia substancjami chemicznymi. Oba te orzeczenia zostały wydane przez osoby posiadające specjalistyczną wiedzę w zakresie medycyny pracy. Wydanie orzeczenia lekarskiego przez Instytut Medycyny Pracy zostało poprzedzone nie tylko analizą zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej, ale także wykonaniem w trakcie hospitalizacji strony w Instytucie badań i konsultacji specjalistycznych w zakresie w jakim uznano jej za konieczne. Sfera ta pozostaje w związku z wiedzą specjalną zatem kwestionowanie przez skarżącego zakresu przeprowadzonych badań , bez poparcia zarzutów przeciwdowodami ( np. w postaci opinii lekarzy specjalistów z zakresu medycyny pracy czy chorób zawodowych o potrzebie ich przeprowadzenia ) nie obligowała organów do sięgania po regulację § 8 ust. 2 rozporządzenia. Brak bowiem było w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia, iż organ winien przeprowadzić inne dowody mające na celu zweryfikowane ustaleń wynikających z wydanych dotychczas orzeczeń lekarskich. Takiej podstawy nie może stanowić odmienna ocena wskazanego dowodu przez stronę niepoparta konkretnymi dowodami. Za taki dowód nie mogą być uznane publikacje medyczne. Dotyczą one bowiem sytuacji ogólnych, nie odnoszących się do okoliczności konkretnej sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał również przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wraz z ich wykładnią, która jest zgodna z stanowiskiem Sądu w tym zakresie przedstawionym w niniejszym uzasadnieniu.

Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd pozostawał też przedstawiony w formie kserokopii dokument w postaci orzeczenia lekarza orzecznika z dnia [...] lipca 1998 r. w sprawie zwiększenia uszczerbku na zdrowiu w związku z pogorszeniem stanu zdrowia skarżącego wywołanym chorobą zawodową. Z jego treści ( vide: powołany znak decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej ) wynika, iż dotyczy ono pogorszenia wywołanego astmą oskrzelową. Uszczerbek na zdrowiu ustalony został w oparciu o poz. nr 184 tabeli "uszczerbkowej" .

Pozycja nr 184 tabeli, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu wypadków przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych ( Dz.U. z 1975 r., Nr 36, poz.199 ), obowiązującego do dnia 1 stycznia 2003 r. zawarta jest w dziale O. Choroby zawodowe. Ma treść następującą "Następstwa zatruć ostrych i przewlekłych substancjami chemicznymi 0-100 z uwagą: Procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ustala się w zależności od rodzaju substancji chemicznej, rodzaju uszkodzenia, tj. zespołu objawów klinicznych i stopnia upośledzenia sprawności ustroju, obniżającego zdolność do pracy zarobkowej. Przy ocenie należy również posługiwać się ustaleniami określonymi w poz. 87 i 88 tabeli wraz z uwagami zawartymi w tych pozycjach." Dalsze pozycje tabeli w tym rozdziale ( 185 -197 ) dotyczą uszczerbku na zdrowiu z tytułu chorób zawodowych innych niż stwierdzona u skarżącego astma oskrzelowa ( poz. 3 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia z 1983 r. ). Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego z orzeczenia tego nie można wysnuć wniosku, iż u skarżącego na jego podstawie doszło do rozpoznania choroby zawodowej w postaci - następstwa zatruć ostrych i przewlekłych substancjami chemicznymi. Zwrócić bowiem należy uwagę na regulację § 9 ust. 1 powołanego rozporządzenia z 1975 roku. Zgodnie z nim stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu komisja lekarska ustala w procentach według tabeli norm oceny uszczerbku na zdrowiu stanowiącej załącznik do rozporządzenia, zwanej dalej "tabelą". W myśl ust. 2 jeżeli dla danego rodzaju uszczerbku tabela określa dolną i górną granicę, komisja lekarska określa stopień tego uszczerbku w tych granicach, biorąc pod uwagę obraz kliniczny, stopień uszkodzenia czynności organu, narządu lub układu oraz towarzyszące powikłania. Jeżeli zaś ( ust. 3 ) dla danego przypadku brak jest odpowiedniej pozycji w tabeli, komisja lekarska ocenia ten przypadek według pozycji najbardziej zbliżonej".

Tak więc z przedłożonego orzeczenia wynika, iż stopień uszczerbku na zdrowiu wywołany astmą oskrzelową oceniany był wg stopnia uszczerbku ustalonego dla pozycji najbardziej zbliżonej tj. dotyczącej uszczerbku z tytułu następstw zatruć ostrych i przewlekłych substancjami chemicznymi.

Nie kwestionując poważnego stanu zdrowia skarżącego, wywołanego licznymi i zaawansowanymi schorzeniami, należy mieć jednak na uwadze, iż kwestia powiązania ich z jednostką chorobową wymienioną pod poz. 1 wykazu chorób zawodowych i to po ok. 27 latach od ustania narażenia na czynniki szkodliwe wymaga specjalistycznej wiedzy medycznej. Podmioty nią dysponujące i powołane w myśl przepisów prawa do dokonywania oceny w tym zakresie nie znalazły podstaw rozpoznania u skarżącego wskazanego schorzenia zawodowego i jego związku z warunkami pracy w [...]. Samo subiektywne przekonanie strony skarżącej o istnieniu u niej choroby zawodowej wymienionej pod poz. 1 wykazu nie może zastąpić tych ustaleń zwłaszcza gdy nie przedstawiła organom przeciwdowodów (o charakterze medycznym) mogących podważyć orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja organu II instancji jak i poprzedzająca ją decyzją organu I instancji odpowiada prawu. Nie stwierdzono wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 Ppsa uzasadniających ich wyeliminowaniem tj. uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności.

W konsekwencji skarga na podstawie art. 151 Ppsa podlegała oddaleniu.