Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 797/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 2, art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Specjalista Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi O. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z [...] r. nr [...], odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego O. L., w związku z opieką nad matką O. L. na okres od 1 lutego 2017 r. do bezterminowo.

Z akt administracyjnych wynika, iż O. L. [...] r. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką O. L.. O. L. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z datą wsteczną tj. od 1 lipca 2013 r. i nadpłaty zaległych świadczeń. Strona oświadczyła, że jeśli jest to konieczne, wnosi o zawieszenie z dniem 1 marca 2017 r. przyznanego jej specjalnego zasiłku opiekuńczego na czas rozpatrzenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Wniosek został skierowany bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które pismem z 3 marca 2017 r. przekazało go do Ośrodka Pomocy Społecznej w G., do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Po otrzymaniu wniosku organ I instancji pismem z 10 kwietnia 2017 r. wezwał O. L. w terminie 14 dni do prawidłowego uzupełnienia druku wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz złożenia oświadczenia dot. ubiegania się o świadczenia opiekuńcze na matkę Panią D. L., pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 13 kwietnia 2017 r. strona złożyła w OPS w G. wypełniony druk wniosku oraz oświadczenie, że przed dniem 23 listopada 2016 r. nie składała wniosków o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłków dla opiekuna w związku z opieką nad matką O. L. w OPS w G. ani w żadnym innym Ośrodku. W dniu 30 czerwca 2014 r. został złożony przez stronę wniosek o specjalny zasiłek opiekuńczy który został pozostawiony bez rozpatrzenia z uwagi na niedostarczenie dokumentów.

Z akt sprawy wynikało, że D. L. zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS została uznana za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji Orzeczenie zostało wydane na stałe. Niepełnosprawność D. L. istnieje od dnia złożenia wniosku, w wyniku którego wydano orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] r. tj. zgodnie z informacją ZUS z 12 maja 2017 r. — od 27 września 2002 r. W aktach znajduje się również dyplom Politechniki [...] nr [...], z którego wynika, że D. L. ukończyła naukę w szkole wyżej 10 lipca 2000 r.

Z przedłożonych dokumentów wynika także, że D. L. jest mężatką. Jej mąż D. L. został na mocy orzeczenia z [...] r. Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr 4 w G., zaliczony do drugiej grupy inwalidztwa na stałe.

Decyzją z [...] r. nr [...], Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta G., odmówił O. L. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką O. L. na okres od 1 lutego 2017 r. do bezterminowo. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż świadczenie pielęgnacyjne stronie nie przysługuje, gdyż niepełnosprawność matki strony nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu argumentowała m.in., że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. wydanego w sprawie o sygn. akt P 27/07 oraz aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazują na możliwość pozytywnego załatwienia sprawy.

W trakcie postępowania odwoławczego OPS w G. przekazał Kolegium oświadczenie strony z 14 lipca 2017 r., że jej ojciec D. L. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Strona przedłożyła także kserokopie orzeczenia Komisji Lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia z [...] r., z którego wynika, że D. L., został uznany inwalidą II grupy z uwagi na ogólny stan zdrowia, a inwalidztwo jest spowodowane stanem narządu wzroku. Zmiany chorobowe ograniczają jego zdolność do zatrudnienia. To powoduje, że może podjąć pracę tylko dla osób niedowidzących i niewidzących.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie OPS w G., jednakże z innym powodów niż wskazał to organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W pierwszym rzędzie organ przywołał treść art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. 2016 r. poz. 1518, ze zm.). Następnie organ wyjaśnił, że prezentowane przez Kolegium do tej pory stanowisko, odnośnie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, musiało ulec zmianie w świetle aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazującego na konieczność stosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. wydanego w sprawie o sygn. K 38/13 (OTK-A 2014/9/104, Dz.U.2014/1443, Dz.U.2014/1459). Organ cytując orzecznictwo sądowoadministracyjne wywiódł, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych został pozbawiony niekonstytucyjnej treści normatywnej, polegającej na niedopuszczalnym różnicowaniu sytuacji prawnej uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, w świetle kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby, nad którą uprawniony sprawuje opiekę.

Tym niemniej jednak zdaniem organu stronie nie mogło zostać przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką O. L., gdyż matka strony pozostawała w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności a jedynie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co wynika z orzeczenia z [...] r. o zaliczeniu go do drugiej grupy inwalidów.

Organ zacytował treść art. 3 pkt 20 i pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności - oznacza to:

a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów;

ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to:

a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,

b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach,

d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów,

e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Ponadto zdaniem organu zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z kolei w myśl ust. 2a ustawy: "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustała się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności łub stopnia niepełnosprawności."

W oparciu o powyższe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ wskazał, że nie byłoby możliwe przyznanie stronie prawa do świadczenia rodzinnego od 1.07.2013 r., gdyż strona dopiero pismem nadanym w placówce pocztowej 28 lutego 2017 r. po raz pierwszy zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wyraziła niezadowolenie z decyzji wydanej przez organ odwoławczy. Zaznaczyła, że ojciec jest na trwale zaliczony do drugiej grupy inwalidztwa z powodu wady wzroku od wczesnego dzieciństwa i uznano go za niezdolnego do zatrudnienia za wyjątkiem zatrudnienia dla osób niedowidzących i niewidomych. Uzyskał to orzeczenie [...] r., przed ukończeniem 21 roku życia.

Uzasadniając wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od daty orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. od 21 października 2014 r., strona podkreśliła, że organy nie stosowały się do tego orzeczenia, zatem nie złożyła takiego wniosku, choć konsekwentnie od lipca 2013 r. stara się uzyskać prawo do tego zasiłku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie żądania zasługują na uwzględnienie.

W związku ze sformułowanymi w skardze wnioskami strony: po pierwsze o zasądzenie wypłaty należnego świadczenia pielęgnacyjnego, po drugie wypłaty tego świadczenia za okres od daty orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 38/13 tj.: 21 października 2014 r., wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, w związku z jej negatywną oceną, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Przy czym sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza zasady współżycia społecznego .

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że spór pomiędzy stronami dotyczy po pierwsze odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, po drugie zaś okresu za jaki to świadczenie przysługuje.

Co do pierwszej kwestii, to rację ma strona skarżąca, że przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką. Co do drugiego żądania o przyznanie świadczenia od daty orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. od 21 października 2014 r., to nie znajduje ono oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zasady i tryb przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego reguluje ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

W myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy: Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei art. 17 ust. 1b ustawy stanowi, że: "Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia."

Trybunał Konstytucyjny w pkt 2. wyroku z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Odnosząc przywołany stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, że nietrafnie orzekł organ pierwszoinstancyjny, iż strona skarżąca nie jest osobą uprawnioną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na treść art. 17 ust. 1b ustawy. Zasadnie też organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązująca i są ostateczne. Wynika stąd, że organy mają obowiązek się do nich stosować.

Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że O. L. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Biorąc powyższe pod uwagę, wyjaśnić należy, że znaczny stopień niepełnosprawności jest pojęciem ustawowo zdefiniowanym w ustawie z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ww. ustawy, do osób legitymujących się znacznym stopniem niepełnosprawności zalicza się osoby z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolne do pracy, albo zdolne do pracy, ale jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagające, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

W orzecznictwie pojawił się pogląd, wedle którego wobec tego, że ustalenie stopnia niepełnosprawności pozostaje w wyłącznej kompetencji organów – obecnie zespołów do spraw orzekania o niepełnoprawności (art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy z 27 sierpnia 1997 r.), jedynie legitymowanie się takim dokumentem wypełnia przesłankę przywołanej normy. Twierdzono nadto, że w świetle jednoznacznie brzmiącego art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tylko legitymowanie się przez małżonka niepełnosprawnego takim orzeczeniem upoważnia inne osoby do otrzymania świadczenia (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 16 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1545/13, 10 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2052/13, publ. CBOSA).

Ten pogląd uległ zmianie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym obecnie dominuje pogląd, że takie podejście w każdej sprawie jest zbyt formalistyczne. Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z: 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 152/15, 18 października 2016 r. sygn. akt I OSK 1171/15 (publ. CBOSA), prezentuje stanowisko wskazujące, iż należy poszukiwać różnych sposobów i metod wykładni prawa, czyli dążyć do ustalenia właściwego sensu normy prawnej. Wprawdzie powszechnie przyjmuje się, iż podstawową jest wykładnia językowa, lecz w procesie interpretacji przepisu, który dotyczy każdej normy w nim zawartej, nawet tej, która wydaje się być oczywista, pożądane jest uwzględnianie także innych metod wykładni. Przywołany wyżej przepis odczytany literalnie nie oddaje woli ustawodawcy, którą było zapewnienie możliwości uzyskania świadczenia przez inne osoby (z dalszego pokrewieństwa), jeżeli osoby bliższe, nie mogły sprawować tej opieki; nie wydaje się, aby celem samym w sobie było żądanie od małżonków osób wymagających opieki orzeczenia o niepełnosprawności.

Stanowisko to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.

Zatem powtórzyć za NSA należy, że proces wykładni prawa obejmuje poszukiwanie takiej metody wykładni, która zapewni najlepsze rozumienia normy prawnej, czyli jej wyłożenie zgodnie z wolą ustawodawcy, zapewniając realizację celu jaki miała spełnić. W tym aspekcie należy uwzględnić nie tylko brzmienie językowe, ale i cel, funkcję, kontekst danej normy prawnej. Wykładnia językowa omawianego przepisu nie dała pozytywnych rezultatów, dlatego należy sięgnąć po inne metody – wykładnię celowościową i funkcjonalną – uzasadniające odstępstwo od jasnego i oczywistego sensu przepisu wyznaczonego jego jednoznacznym brzmieniem. Istnieją bowiem szczególnie istotne i doniosłe racje prawne i społeczne, które motywują do odejścia od wykładni językowej (por. uzasadnienie uchwały Pełnego Składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 14 października 2004 r. sygn. akt III CZP 37/04; OSNC 2005, nr 3, poz. 42; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2004 r. sygn. akt V CK 21/04, OSNC 2005, nr 7-8, poz. 137 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2005 r. sygn. akt I KZP 18/05, OSNKW 2005, nr 9, poz. 74).

Przenosząc te spostrzeżenia na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć przyjdzie, że D. L. - małżonek osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, na mocy orzeczenia z [...] r. Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr 4 w G., zaliczony został do drugiej grupy inwalidztwa na stałe, z uwagi na stan narządu wzroku. Z treści tego orzeczenia wynika, że zmiany chorobowe ograniczają D. L. zdolność do zatrudnienia i może podjąć zatrudnienie tylko dla niedowidzących i niewidzących. Te okoliczności wskazują, że zobowiązany do sprawowania opieki współmałżonek ze względu na stan zdrowia, sam może nie być zdolnym tej opieki wykonywać.

W ocenie Sądu organ winien wykazać obiektywny brak zdolności małżonka do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, zaś oceny niemożności sprawowania opieki nad drugim współmałżonkiem można dokonać kierując się zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. W każdym bądź razie ocena ta nie może być dorozumiana i interpretowana liberalnie.

W rozpatrywanej sprawie organy naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem niedostatecznie wnikliwe ustaliły i przeanalizowały wszystkie istotne okoliczności sprawy, opierając się jedynie na części orzeczenia z [...] r. Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr 4 w G., zaliczającej D. L. do drugiej grupy inwalidztwa na stałe. Tymczasem z treści orzeczenia wynika także, że z uwagi na wadę wzroku ma ograniczoną możliwość zatrudnienia, tylko jako osoba niedowidząca i niewidząca. Zatem należało zbadać, czy przy takim schorzeniu może zajmować się niepełnosprawną wymagającą opieki żoną.

W ocenie Sądu wnioskodawczyni wypełniła obowiązek wykazania obiektywnych powodów, dla których jej ojciec nie jest w stanie sprawować opieki nad żoną. Z kolei organ zaniechał wyjaśnienia tej okoliczności i w ogóle nie odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu odmownej decyzji, przywiązując rozstrzygające znaczenie ustaleniu o braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem w ocenie Sądu nie można z góry założyć, że tylko niepełnosprawny w stopniu znacznym współmałżonek, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad małżonkiem tego wymagającym.

Mając bowiem na uwadze wyniki wykładni funkcjonalnej i systemowej, w tym zwłaszcza z uwzględnieniem racji płynących z zasad konstytucyjnych (zasady równości – art. 32 ust.1 Konstytucji RP, zasady sprawiedliwości społecznej – art. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony i opieki nad rodziną w ogólności – art. 18 Konstytucji RP, zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej – art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) istotne było również ustalenie czy, ojciec skarżącej z uwagi na stan zdrowia i rodzaj schorzeń, kwalifikuje się do orzeczenia znacznego stopnia niepełnosprawności i jest w stanie sprawować pełną i efektywną opiekę nad żoną. Zaniechanie poczynienia w tym zakresie stosownych ustaleń wskazuje na to, że decyzja jest obarczoną wadą, wynikającą z naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ powinien mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.

Odnosząc się z kolei do drugiego żądania strony, o przyznania jej świadczenia począwszy od 21 października 2014 r., tj od daty orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 38/13, jak już wcześniej Sąd wskazał jes ono bezzasadne.

Słusznie wskazał organ, że w myśl art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast stosownie do art. 24 ust. 2a ww. ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Wynika z powyższego, że sprawa o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, a więc i zasiłku pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Jedynym odstępstwem od powyższego może być przyznanie świadczenia od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, przy spełnieniu wymogów, o których mowa w ustępie 2a art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. złożenia wniosku w ciągu trzech miesięcy od wydania orzeczenia w tym zakresie. Wyłącznie więc od daty prawidłowo złożonego wniosku może być przyznane prawo do zasiłku.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do ustalenia daty wpływu wniosku, od której to daty należy liczyć termin początkowy przyznania zasiłku. Przywołał jedynie treść art. 24 ust. 2 i 2a ustawy i wskazał, że strona nadała wniosek na poczcie 28 lutego 2017 r., kierując go do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zaś wypełniony druk wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w organie pierwszoinstancyjnym Ośrodku Pomocy Społecznej w G., strona złożyła 13 kwietnia 2017 r. Zatem nie odniósł stanu faktycznego do przywołanych przepisów prawa. Sąd nie może wyręczyć organu w ustaleniu, którą datę organ wskazał jako datę złożenia wniosku, czy 28 lutego 2017 r, czy też 13 kwietnia 2017 r.

Sąd nie może zastąpić organu w ustaleniu prawidłowej daty wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, od której należy liczyć termin początkowy prawa do świadczeń. Przy ponownym wydaniu decyzji organ uzupełni tę okoliczność i odniesie się do złożonych przez stronę skarżącą dokumentów.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.