Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1390/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1-3b
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Bogdan Lubiński Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz pracy i FGŚP. 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. adwokatowi S. M. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. P. 69/5 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, plus należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu .


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. [...] odmawiającą J. J. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za lata 1999-2002.

W uzasadnieniu decyzji podał, że, działając jako organ pierwszej instancji, ustalił, że w latach 1996-2004 J. J. wykonywał działalność gospodarczą i ciążył na nim obowiązek terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP, którego nie realizował, a o umorzenie których zwrócił się we wniosku z dnia 7 maja 2008 r., powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. We wniosku tym podał, że dwukrotnie doznał udaru mózgu, a do marca 2008 r. jedynym źródłem utrzymania rodziny była emerytura żony w wysokości 840 zł, która nie wystarczała na zakup leków oraz na opłacenie czynszu. Z tytułu nieopłaconych należności za czynsz posiada zadłużenie w wysokości 20.000 zł, a Sąd Rejonowy w Ł. nakazał opróżnienie zajmowanego lokalu mieszkalnego. Według skarżącego, z przyczyn zdrowotnych był zmuszony w 2004 r. zakończyć prowadzoną działalność gospodarczą, a Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. w 2005 r. uznał go za osobę niepełnosprawną, w 2007 r. lekarz orzecznik ZUS zaś za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Wyjaśnił, iż w marcu 2008 r. otrzymał rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a ZUS, w jego przekonaniu, celowo przedłużał procedury związane z przyznaniem prawa do renty, co spowodowało pogorszenie jego sytuacji materialnej. Poinformował, że w dniu 30 marca 2007 r. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału ZUS z wnioskiem o umorzenie zaległych składek, ale decyzją z dnia [...]r. Nr [...] organ odmówił umorzenia tych należności. Zdaniem wnioskodawcy, sytuacja w jakiej się znajduje uzasadnia umorzenie zaległości składkowych na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365).

Dalej organ podniósł, iż w toku postępowania wnioskodawca złożył faktury VAT potwierdzające nabycie leków, zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia 20 czerwca 2008 r. o złożeniu zeznania podatkowego PIT-37 za rok 2007r., w którym wykazano łączny dochód (pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne oraz o podatek dochodowy nie pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne) w kwocie 740,03 zł, oraz przedsądowe wezwanie z dnia 25 kwietnia 2007 r. do zapłaty zaległości z tytułu czynszu najmu i należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego w kwocie 24.115,37 zł, wyrok Sądu Rejonowego dla Ł. Ś w Ł. z dnia [...] r., potwierdzenia wpłat za należności z tytułu dostaw gazu i energii elektrycznej, pismo Zarządu Prawnego i Administracji Nieruchomości z dnia 19 grudnia 2007 r., opinię psychologiczną oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, stwierdzające całkowitą niezdolność do pracy.

Organ podał, że według oświadczenia strony, zawartego w kwestionariuszu o możliwościach płatniczych z dnia 24 czerwca 2008 r. wnioskodawca jest żonaty. Żona otrzymuje emeryturę w wysokości około 800 zł netto. Małżonkowie nie mają innych osób na utrzymaniu. Wnioskodawca do 2004 r. prowadził działalność gospodarczą, obecnie nie pracuje zawodowo, pobiera emeryturę w kwocie około 840 zł netto. Posiada do uregulowania zaległości z tytułu czynszu w wysokości około 30,000 zł, które spłaca po 300 zł miesięcznie. Innych zadłużeń nie posiada. Mieszkanie wyposażone jest w podstawowy sprzęt RTV i AGD. Wnioskodawca wyjaśnił też, iż jest właścicielem samochodu marki Opel Vectra (rok produkcji 1995), z którego korzysta syn, a który jest zajęty przez komornika, nie posiada nieruchomości, konta bankowego, akcji, obligacji, ani papierów wartościowych.

Organ emerytalno-rentowy na podstawie posiadanych informacji ustalił, że wnioskodawca pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie brutto 1.061,89 zł (netto 895,32 zł) oraz, że z ww. świadczenia mogą być dokonywane potrącenia w wysokości 265,47 zł. Zauważył, że w dniu 29 lipca 2008 r. wnioskodawca dołączył do akt przesądowe wezwanie do zapłaty 47.150,20 zł z tytułu czynszu najmu i należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego, datowane na 8 lipca 2008 r. Podał nadto, że w latach 2005-2007 J. J. kilkakrotnie ubiegał się o umorzenie należności, ale wnioski te nie zostały uwzględnione. Poprzedni wniosek w sprawie umorzenia zadłużenia wpłynął do ZUS w dniu 30 marca 2007 r. Decyzją z dnia [...] r. ZUS odmówił umorzenia zaległości, zaś w dniu [...]r. Prezes ZUS utrzymał w mocy tę decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia [...]r., [...] oddalił skargę na wskazaną decyzję.

Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powoływane przez wnioskodawcę we wniosku o umorzenie argumenty oraz przedstawione dokumenty, nie dają podstawy do umorzenia należności, w 2007 r. wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 855,48 zł brutto, zaś od marca 2008 r. otrzymuje rentę, co oznacza, iż aktualnie wnioskodawca posiada środki pozwalające na spłatę zaległych składek. Wyjaśnił, że przedmiotowe należności są dochodzone w drodze egzekucji, a organ egzekucyjny – naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdził całkowitej nieściągalności należności. Organ podkreślił, że wysokość otrzymywanej przez wnioskodawcę renty umożliwia potrącenie kwoty 265,47 zł, na poczet zaległości. W konsekwencji, w ocenie ZUS, nie zachodzą przesłanki do uznania należności jako całkowicie nieściągalnych i ich umorzenia w oparciu o art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ani też szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3a powołanej ustawy, tj. umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zdaniem organu, rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości, które nie są całkowicie nieściągalne, należy brać pod uwagę, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Zakład wskazał, że skoro wnioskodawca otrzymuje aktualnie świadczenie rentowe, a jego żona świadczenie emerytalne, to rodzina nie jest pozbawiona środków do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przyznanie wnioskodawcy renty oznacza, zdaniem organu, że stan finansów rodziny uległ poprawie, a wnioskodawca nie posiada na utrzymaniu innych osób prócz żony.

Analizując dowody uiszczenia należności za gaz i energię organ emerytalno -rentowy stwierdził, że wnioskodawca nie posiada zaległości z tego tytułu, a zadłużenie z tytułu czynszu nie daje podstawy do umorzenia zaległości wobec ZUS. Ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania nie stanowi podstawy do umorzenia zadłużenia wobec ZUS, gdyż nie są to wydatki wyjątkowe. Zakład, za "zrozumiałe" uznał okoliczność, że wyrok sądowy nakazujący opróżnienie lokalu mieszkalnego jest dla wnioskodawcy i jego żony "pewnym problemem", ale ZUS nie może ponosić odpowiedzialności za ten stan rzeczy. Podkreślono, iż do chwili obecnej wnioskodawca mieszka w ww. lokalu i spłaca w ratach zaległości czynszowe. Organ podał nadto, że w kwestionariuszu spisanym w dniu 19 kwietnia 2007 r. wnioskodawca podał, że posiadał zaległości wobec A i B, które spłacał w ratach. Z kwestionariusza sporządzonego w dniu 24 czerwca 2008 r. wynika, iż wnioskodawca nie posiada zaległości wobec ww. podmiotów, co oznacza, w ocenie ZUS, że wnioskodawca zabezpieczył środki na opłacenie innych zobowiązań, a spłatę należności wobec ZUS chciałby pominąć. Oceniając okoliczności związane ze stanem zdrowia wnioskodawcy organ stwierdził, że renta ustalona wobec całkowitej niezdolności do pracy wyklucza umorzenie zaległości składkowych na podstawie pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., gdyż wnioskodawca posiada źródło dochodu (świadczenie rentowe). W związku z tym nie można stwierdzić, że z powodu przewlekłej choroby jest pozbawiony możliwości pozyskiwania dochodów niezbędnych do opłacenia należności. Zdaniem organu, wnioskodawca nie udowodnił, że rodzinie brakuje środków na zakup niezbędnych lekarstw.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że zgromadzone dowody nie wskazują by zadłużenie z tytułu składek powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, lecz na skutek nie opłacania w ustawowym terminie składek na ubezpieczenie społeczne w okresie prowadzonej działalności gospodarczej. Organ podał, że prócz zaległych składek, objętych wnioskiem o umorzenie, na wnioskodawcy ciążą zaległości składkowe wraz z odsetkami za zwłokę, za lata 2003-2004.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając jako organ odwoławczy, nie uwzględnił żądania strony zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]r. Wskazując na słuszny interes społeczny oraz konieczność zabezpieczenia wypłat świadczeń dokonywanych przez ZUS, Prezes Zakładu stwierdził, że sytuacja w jakiej znajduje się wnioskodawca nie uzasadnia umorzenia zaległości składkowych, a umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym i tylko w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności możliwe jest podjęcie decyzji o umorzeniu. Ciężar wykazania tych okoliczności należy jednakże do osoby zobowiązanej. Podał, że egzekwowanie należności składkowych stanowi obowiązek Zakładu, który jest realizowany wobec wszystkich dłużników. Organ wskazał też na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności.

Dalej powołał art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust.3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wywodząc, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w wyjątkowych przypadkach, gdy osoba zobowiązana wykaże, że nie ma żadnej możliwości wywiązać się ze zobowiązań wobec ZUS, np. gdy legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do pracy i nie otrzymuje żadnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, ponieważ wnioskodawca otrzymuje rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a jego żona pobiera świadczenie emerytalne. Małżonkowie nie posiadają innych osób na utrzymaniu. Prezes ZUS uznał, że okoliczność spłacania przez wnioskodawcę zaległości czynszowych świadczy o tym, że strona zabezpieczyła środki finansowe na ten cel i rodzina wnioskodawcy posiada środki na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem organu, na sytuację rodziny mają wpływ dochody wszystkich jej członków. Jeśli nawet aktualne dochody nie są wysokie to nie stanowi to przesłanki do umorzenia należności.

W ocenie Prezesa ZUS, analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych, tj. wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie itp., czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy trwały. Posiadanie zadłużeń wobec innych wierzycieli również nie stanowi podstawy do umorzenia należności. Przeznaczanie funduszy na opłaty związane z utrzymaniem domu, tj. czynsz, energia elektryczna, gaz, usługi telekomunikacyjne, nie stanowi podstawy do umorzenia należności.

W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS z dnia [...] r., a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegające na niezastosowaniu § 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r. oraz rozpatrzenie sprawy przez Dyrektora I Oddziału ZUS w Ł. pomimo, że odwołanie zostało skierowane do Prezesa ZUS.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wnosił o rozpatrzenie podania o umorzenie zaległości składkowych w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 2003 r., a podstawowym argumentem przemawiającym, w jego ocenie, za uwzględnieniem wniosku były okoliczności, tj. dwukrotnie przebyty udar mózgu, czego następstwem jest całkowita niezdolność do pracy oraz brak środków utrzymania, które ograniczają się do niskiej emerytury żony.

Skarżący podniósł także, że zapłata zaległych należności składkowych pozbawiłaby jego i oraz rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zakwestionował również ocenę organu rentowego, iż jest w stanie uregulować należności składkowe skoro uzyskał prawo do renty. Podkreślił, że w trakcie postępowania udowodnił, że egzekucja obciążających go składek ubezpieczeniowych w jego sytuacji rodzinnej i majątkowej spowoduje, iż zostanie pozbawiony możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez skarżącego decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie stwierdzono bowiem naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz wniosku o umorzenie przepisów art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej sus, i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej rozporządzeniem.

Stosownie do art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a sus, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie zaś z przepisem § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeśli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacać tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych; przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Uregulowana w powołanych przepisach instytucja ulgi oparta jest na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje zwrot "mogą być umorzone". Istotą uznania zaś jest rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie interesu strony ubiegającej się o ulgę oraz interesu budżetu państwa, i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Nadmienić należy nadto, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę w stosowaniu analizowanej instytucji nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie. Swoboda ta polega na tym, że to do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie przestrzeganie przez organy procedury normowanej w kodeksie postępowania administracyjnego, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego organ do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne itp. Sąd ten nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Poza polem rozważań Sądu pozostaje więc rzecz najistotniejsza dla strony, tj. ocena przesłanek merytorycznych. Jeśli zatem Sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie procesowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody (w dacie wydania zaskarżonej decyzji) to nie ma podstaw prawnych do eliminowania decyzji z obrotu prawnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności podnieść należy, iż organ, wbrew zarzutom skargi, działając zarówno z urzędu, jak i w wyniku zgłoszenia wniosków dowodowych przez skarżącego, w sposób wszechstronny przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dowodowe, w szczególności co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego oraz okoliczności powstania objętej wnioskiem zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W tym celu przeprowadził wszystkie wskazane przez podatnika dowody, w tym z dokumentów, a co istotne ustalił także aktualną sytuację finansową podatnika dokonując porównania oświadczeń skarżącego o stanie majątkowym z dnia 19 kwietnia 2007r. i z dnia 24 czerwca 2008r. Skarżący miał też zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych przed wydaniem decyzji, a strona składała w toku postępowania dowody, mające potwierdzać jej trudną sytuację materialną i rodzinną, zaś dokonane w trybie art. 73 k.p.a. zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego pozostawiła bez odzewu. W toku tak przeprowadzonego postępowania organ ustalił, iż co wynika z załączonych akt administracyjnych, iż skarżący wnosi o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powstałych w związku z prowadzoną w latach 1999 – 2002, a zlikwidowaną w 2004r., działalnością gospodarczą, a źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny od marca 2008r. jest emerytura żony w wysokości ok. 800 zł netto oraz renta skarżącego w wysokości 840 zł netto. Nadto skarżący posiada zadłużenie z tytułu nie opłacanego czynszu w wysokości 30.000 zł, a SR w Ł. orzekł eksmisję z zajmowanego lokalu, skarżący nadal jednak zamieszkuje w tym lokalu. Skarżący doznał udaru mózgu na skutek załamania prowadzonej działalności gospodarczej oraz odmowy przyznania renty, posiada też orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. Spłaca zadłużenie w czynszu w kwocie po 300 zł miesięcznie, zakład krawiecki sprzedał, nie ma żadnych innych zobowiązań, nie posiada majątku, posiada wyłącznie podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego, samochód opel Vektra rok 1995 używany przez syna i zajęty przez komornika. Z akt wynika też, iż u skarżącego stwierdzono zaburzenia w funkcjonowaniu procesów poznawczych, wskazujące na uogólnione zmiany organiczne w mózgu pochodzenia naczyniowego utrudniające proces uczenia się i uniemożliwiające adekwatne zachowanie w nowych sytuacjach oraz zaburzenia emocjonalne z objawami obniżonej kontroli i tendencjami do wzmożonych reakcji lękowo – depresyjnych na skutek powyższych zmian i sytuacji życiowej. Z akt wynika nadto, iż skarżący ponosi wydatki związane z korzystaniem z mediów w lokalu mieszkalnym, zakupem leków.

W tym stanie faktycznym, zdaniem Sądu, organ dokonał prawidłowej oceny przesłanek materialnych zastosowania ulgi, a ocena ta została dokonana na podstawie całego materiału dowodowego sprawy i nie narusza granic tzw. swobodnej oceny dowodów. Jest ona prawidłowa, logiczna i konsekwentna. Odmawiając uwzględnienia wniosku o zastosowanie ulgi, organ wskazał na szereg okoliczności faktycznych. I tak, podniósł, iż nie stwierdzono całkowitej nieściągalności zaległości, strona otrzymuje dochody, pomimo całkowitej niezdolności do pracy, spłaca inne zobowiązania, w tym zaległości czynszowe. Zauważył też, iż umorzenie zaległości jest instytucją wyjątkową i może być dokonane wyłącznie w szczególnych przypadkach, a takimi nie są niewysokie dochody osiągane przez rodzinę skarżącego, uiszczenie składek nie pozbawia strony środków do życia, zaś wydatki związane z utrzymanie domu i rodziny nie stanowią podstawy do umorzenia. Umorzeniu zaległości, jak wywodził organ, sprzeciwia się też okoliczność, iż zaległości te dotyczą prowadzonej działalności gospodarczej i strona winna zabezpieczyć na nie środki finansowe, zaś rozpoczęcie działalności gospodarczej winna poprzedzić planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz własnych możliwości finansowych. Organ podniósł nadto, iż interes społeczny ZUS - u, wymaga zapewnienia środków na wypłatę świadczeń dokonywanych przez ZUS. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej wskazał też na spłatę zadłużenia wobec innych wierzycieli, tj. wobec A. i B. oraz że strona nie udowodniła, iż brakuje jej środków na leki. Podniósł nadto, iż opłacanie składek jest obowiązkowe bez względu na wysokość uzyskiwanych z działalności gospodarczej działalności, czy nawet strat, a zadłużenie nie powstało na skutek nadzwyczajnych okoliczności losowych, lecz było wynikiem nieterminowego opłacania składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę na okoliczność, iż skarżący dokonując likwidacji działalności gospodarczej w 2004r., środki uzyskane ze sprzedaży zakładu krawieckiego winien w pierwszej kolejności przeznaczyć na spłatę zadłużenia powstałego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w latach 1999 – 2002r. Podkreślić nadto należy, iż w przypadku decyzji uznaniowych, a taką podjęto w niniejszej sprawie, organ, nawet stwierdziwszy zaistnienie przesłanek umorzenia, posiada uprawnienie do odmowy umorzenia zaległości, a celowość czy racjonalność takiego wyboru pozostaje poza zakresem kontroli sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, w sprawie orzekał, wbrew zarzutom skargi, organ właściwy, zaś złożony w toku postępowania sądowego wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, jako wykraczający poza zakres przedmiotowy niniejszego postępowania, nie mógł być przedmiotem merytorycznej oceny Sądu.

Mając na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.

t.n.