Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 811/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 12a ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 633
law: Usatwa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych - tekst jedn.
article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 133 poz 921
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Dariusz Czarkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi P. K. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. (dalej jako: "Dyrektor Oddziału", lub "organ I instancji") z [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Zaskarżona decyzja została wydane w następującym stanie faktycznym.

[...] lipca 2017 r. skarżący złożył w Agencji Rynku Rolnego Oddział Terenowy w [...] wniosek o udzielenie pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych wraz z wymaganymi załącznikami.

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w [...], wydał decyzję z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w łącznej kwocie [...]zł, tj. [...] EUR. Na powyższą kwotę składa się refundacja kosztów zakupu [...] sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych według kategorii wiekowych, w kwotach określonych w § 21e ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lutego 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych (Dz. U. z 2017 r. poz. 499, ze zm., dalej jako: "rozporządzenie RM"), tj.:

- w kwocie 2.000 zł/szt. - do 4 sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych (łączna kwota pomocy [...] zł) mających w dniu zakupu powyżej 12 miesięcy i nie więcej niż 18 miesięcy,

- w kwocie 3.000 zł/szt. - do 25 sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych (łączna kwota pomocy [...] zł) mających w dniu zakupu powyżej 18 miesięcy i nie więcej niż 24 miesięcy.

Dyrektor OT ARR w [...] odmówił przyznania pomocy do jednej jałówki, która nie spełniała określonych w rozporządzeniu RM kryteriów. Zgodnie z informacją zawartą w aktach sprawy przekazanych do organu odwoławczego przez Dyrektora Oddziału, przyznane środki finansowe w wysokości [...] zł zostały przekazane na numer rachunku bankowego beneficjenta, wskazanego we wniosku o przyznanie pomocy.

[...] kwietnia 2019 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu, z której sporządzony został Raport z czynności kontrolnych nr [...].

Ustalono, że jałówki, za które przyznano pomoc zostały zakupione ze stada znajdującego się pod tym samym adresem, a także że beneficjent jest właścicielem środków trwałych znajdujących się w siedzibie stada. Ponadto beneficjent oświadczył, że uległy poprawie: jakość mleka, wydajność produkcji mleka, stan zdrowia zwierząt i wzrost dochodu gospodarstwa, na powyższe nie przestawił jednakże żadnych dokumentów.

Organ I instancji na podstawie protokołu kontroli ustalił, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. i w dniach [...]-[...] lutego 2017 r. skarżący sprzedał urodzone we własnym stadzie jałówki, w łącznej liczbie [...] sztuk, synowi K. K., a następnie w dniu [...] lipca 2017 r. odkupił te same jałówki od K. K.. Ponadto nabył dodatkowo dwie jałówki urodzone w siedzibie stada K. K.. Skarżący nabył łącznie od syna [...] sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych, za które udzielono pomocy finansowej. Siedziba stada zarówno strony jak i jego syna znajduje się pod tym samym adresem tj. K. [...],[...] C..

Organ I instancji, mając na uwadze ustalenia oparte na zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz cele podśrodka określone w oparciu o art. 1 lit. f rozporządzenia delegowanego Komisji 2016/1613 z dnia 8 września 2016 r. przewidującego nadzwyczajną pomoc dostosowawczą dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych (Dz. U. UE L 242 z 9.09.2016, str. 10, ze zm., dalej jako: "rozporządzenie 2016/1613") ustalił, iż w opisanym przypadku konkurencyjność gospodarstwa nie wzrosła, nie przyczyniła się do dopełnienia celów określonych w rozporządzeniu 2016/1613, gdyż strona stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania dofinansowania.

W związku z dokonanymi ustaleniami na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, zawiadomieniem nr [...] z [...] lipca 2019 r. Dyrektor Oddziału wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności w ramach mechanizmu udzielenia pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych.

W piśmie wyjaśniającym z [...] sierpnia 2019 r. strona przyznała, że wszystkie jałówki urodzone w gospodarstwie sprzedawała do gospodarstwa syna K, K, znajdującego się pod tym samym adresem. K, K. wydzierżawił od strony oborę, w której prowadzi odchów jałówek. Oprócz jałówek uzyskanych od ojca K. K. skupował jałówki z innych krajów, a później je sprzedawał jako dorosłe sztuki. Skarżący nie miał możliwości odchowu jałówek, gdyż nie dysponuje odpowiednią do tego celu oborą, a zwierzęta jego i syna nie mogą stać w tych samych pomieszczeniach. Zdaniem strony przed złożeniem wniosku upewniał się w oddziale ARR, czy przysługuje mu pomoc, jeżeli odkupuje jałówki od syna. Jak twierdzi otrzymał odpowiedź twierdzącą i informację, że jedynym wymogiem uzyskania pomocy jest pochodzenie jałówek, czyli rodowody, które muszą być potwierdzone przez stosowną instytucję. Strona zakup jałówek udokumentowała przelewem bankowym. Na okoliczność dzierżawy budynku przez K. K. beneficjent nie przedstawił żadnego dowodu w postaci dokumentu.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego [...] września 2019 r. Dyrektor OR wydał decyzję Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w ramach mechanizmu o przyznaniu pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w wysokości [...] zł.

Organ I instancji wyjaśnił, że celem podśrodka "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada" określonego w oparciu o art. 1 lit. f rozporządzenia 2016/1613 było: wsparcie producentów mleka poprzez dofinansowanie zakupu jałówek hodowlanych pochodzących ze stad objętych oceną wartości użytkowej umożliwiające rolnikom wprowadzenie do swoich stad wartościowego materiału hodowlanego o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, przyczyniając się tym samym do wyeliminowania zagrożenia epizootycznego dla stada producenta. Jednocześnie pomoc miała na celu zwiększenie konkurencyjności gospodarstw mleczarskich, przyczyniając się tym samym do wzmocnienia ich sytuacji ekonomicznej wobec prognozowanych wysokich wahań cen na rynku mleka i przetworów mlecznych.

Wskazał następnie, że w badanej sprawie konkurencyjność gospodarstwa nie wzrosła, ponieważ ogólna sytuacja gospodarstwa prowadzonego przez stronę nie zmieniła się po otrzymaniu pomocy. Dodał, że nie nastąpiła też wymiana zwierząt na zwierzęta hodowlane o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, nie wzrosła też jakość bydła w stadzie, ponieważ wszystkie zwierzęta objęte transakcjami (zakup jałówek od K. K.) podlegały tej samej ocenie wartości użytkowej bydła. Ponadto zagrożenie epizootyczne nie zmieniło się, gdyż wszystkie zwierzęta objęte przedmiotowymi transakcjami pochodziły de facto z tej samej lokalizacji i były utrzymywane w tym samym miejscu.

Organ I instancji wskazał, że strona stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania dofinansowania zatem zaistniały przesłanki zastosowania przepisu art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania j ej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/ 78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2019, str. 549, ze zm., dalej jako: "rozporządzenie 1306/2013").

Od przedmiotowej decyzji, strona złożyła odwołanie. Nie zgodziła się z zarzutem organu I instancji, iż stworzyła "sztuczne warunki" do otrzymania pomocy. Wskazała m.in., że składając wniosek upewniała się wcześniej u pracowników Agencji, czy pomoc jest jej należna i otrzymała odpowiedź twierdzącą. Skarżący podkreślił, że prowadzi chów bydła mlecznego, a jego syn jest młodym rolnikiem, odchowuje jałówki, a cielęta pozyskuje z gospodarstwa beneficjenta oraz z innych źródeł, m.in. z N. i Ł.. Strona odkupuje jałówki od syna od kilku lat, nie tylko na potrzeby programu. Sprowadza jałówki również z N., D.i S., z kartami użytkowości mlecznej. Nie można zatem, zdaniem strony, zarzucić, że nie dba o wzrost jakości bydła w stadzie.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. Prezes ARiMR wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień i dowodów na okoliczność twierdzenia, iż zakup jałówek z tej samej lokalizacji spowodował wprowadzenie wartościowego materiału hodowlanego do stada i wpłynął na poprawę stanu jego gospodarstwa, przyczyniając się do wyeliminowania zagrożenia epizootycznego. Ponadto organ odwoławczy wniósł o dostarczenie przez stronę stosownych dowodów na okoliczność tytułów prawnych do użytkowania infrastruktury znajdującej się zarówno w gospodarstwie P. K. i K. K., jak również dokumentów świadczących o oddzielnym ponoszeniu kosztów i rozliczeń pomiędzy podmiotami oraz prowadzenia przez K. K. hodowli niezwiązanej z hodowlą mleczną z uwzględnieniem dokumentów wskazujących na posiadanie i użytkowanie oddzielnej bazy produkcyjnej.

[...] stycznia 2020 r. skarżący przesłał pismo wyjaśniające wraz z załącznikami: umową kupna nieruchomości, umową darowizny nieruchomości i bezpłatnego użyczenia działki, maszyn, budynku murowanego, obory, a także kopie faktur świadczące o prowadzeniu działalności rolniczej przez K. K.. Strona złożyła również do akt sprawy dokument "Wykaz dostaw mleka w latach 2017-2019" wystawiony przez Spółdzielnię Mleczarską "[...]" w [...] z [...] stycznia 2020 r., zaświadczający o wzroście ilości dostaw mleka dostarczanego przez beneficjenta.

Decyzją z [...] lutego 2020 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] września 2019 r.

Organ II instancji przytoczył na wstępie mające zastosowanie w sprawie przepisy zarówno prawa krajowego jak i unijnego, jak również wyjaśnił podstawy przeprowadzania postępowań wyjaśniających w celu odzyskania kwot niekwalifikowalnych płatności ze środków funduszu Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji.

W dalszej części uzasadnienia Prezes ARiMR potwierdził istnienie następujących obiektywnych elementów potwierdzających, że cele mechanizmu "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada" nie zostały osiągnięte:

- beneficjent i jego syn, chociaż stanowią dwa odrębne podmioty prawne, w praktyce prowadzą wspólnie działalność w zakresie hodowli bydła i utrzymują wspólnie stada pod tym samym adresem: K. [...],[...] C.;

- konkurencyjność gospodarstwa nie wzrosła, ponieważ ogólna sytuacja gospodarstw prowadzonych przez ojca i syna nie zmieniła się po otrzymaniu pomocy;

- nie nastąpiła faktyczna wymiana zwierząt na zwierzęta hodowlane o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, nie wzrosła też jakość bydła w stadzie ani nie zmieniło się zagrożenie epizootyczne, ponieważ zwierzęta objęte przedmiotową transakcją pochodziły z tej samej lokalizacji i były utrzymywane w tym samym miejscu, co w rzeczywistości świadczy o tym, że jest to jedno i to samo stado, w zakresie, którego [...] sztuk jałówek zmieniło jedynie formalnie właściciela. W takiej sytuacji nie można mówić, o jakości i wartości dodanej, na którą powołuje się art. 1 lit. f rozporządzenia delegowanego 2016/1613;

- [...] jałówek (z [...] objętych pomocą) urodziło się w gospodarstwie beneficjenta, czyli odkupił on [...] lipca 2017 r. własne jałówki, co wynika ze świadectw potwierdzających pochodzenie zakupionych jałówek hodowlanych ras mlecznych, zatem nie wzrosła jakość bydła w stadzie, ponieważ wszystkie zwierzęta objęte transakcjami podlegały tej samej ocenie wartości użytkowej bydła, były utrzymywane w tej samej lokalizacji.

W odniesieniu do wystąpienia przesłanek tworzenia sztucznych warunków w zakresie wystąpienia elementów subiektywnych, organ odwoławczy rozważył, czy strona ubiegając się o przyznanie pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych, zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami mechanizmu "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada".

Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności faktyczne Prezes ARiMR uznał, iż domniemany cel dwóch transakcji, tj. zakup jałówek hodowlanych ze stada zlokalizowanego w tej samej siedzibie, można było łatwo osiągnąć w dowolnym momencie za pomocą transakcji określonej w polskim kodeksie cywilnym, bez żadnych dodatkowych warunków ani występowania o dofinansowanie unijne. Elementem potwierdzającym stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania finansowania było wygenerowanie transakcji sprzedaży, które miały na celu jedynie spełnienie warunków formalnych do uzyskania pomocy. Cel zakupu zwierząt wskazany przez beneficjenta, tj. poprawa jakości stada i sytuacji ekonomicznej gospodarstwa, nie jest wiarygodny - nie ma bowiem dowodów czy przesłanek świadczących, że zakup zwierząt ze stada utrzymywanego pod tym samym adresem, czy też urodzonych w stadzie beneficjenta przyczynił się do zmiany sytuacji gospodarstwa poprzez wprowadzenie wartościowego, nowego materiału hodowlanego do jego stada. W takiej sytuacji nie można mówić o jakości i wartości dodanej, na którą powołuje się art. 1 lit. f rozporządzenia 2016/1613. Zwierzęta objęte przedmiotową transakcją zarówno przed jak i po zakupie znajdowały się de facto pod jednym adresem, w związku z czym przedmiotowa transakcja stanowiła pozorną czynność prawną.

W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał, że dokonana transakcja sprzedaży jałówek pomiędzy skarżącym a jego synem, stanowiła obejście przepisów prawa (stanowiła pozorną czynność prawną) oraz udowodniony został brak realizacji celu zamierzonego przez mechanizm "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada", tym samym płatność w odniesieniu do [...] sztuk jałówek hodowlanych stanowiła nienależnie pobraną pomoc.

W dalszej części uzasadnienia swej decyzji organ II instancji odniósł się do zarzutów strony zawartych odwołaniu uznając je za niezasadne.

Pismem z [...] marca 2020 r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję.

Organowi II instancji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 10 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., 1505) w zw. z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 poprzez niewłaściwe zastosowanie tj. uznanie iż skarżący stworzył wraz z synem sztuczne warunki w celu uzyskania dofinansowania związanego z udzieleniem pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych, podczas gdy:

1) P. K. prowadzi odrębne gospodarstwo rolne ukierunkowane na chów bydła mlecznego (krów mlecznych) z którego główny dochód pochodzi z wypłaty za dostarczane do Spółdzielni Mleczarskiej [...] mleko, podczas gdy K. K. prowadzi gospodarstwo rolne polegające na odchowie jałówek (samic bydła mlecznego od 6 miesięcy do 18-24 miesięcy tj. do 1 wycielenia) z którego główny dochód pochodzi z wypłaty za sprzedaż jałówek hodowlanych wynikający z różnicy wartości nabycia cielaka (samic bydła mlecznego do 6 miesiąca) a sprzedaży jałówki;

2) P. K. prowadzi odrębne gospodarstwo rolne oznaczone w ARiMR numerem producenta [...], podczas gdy jego syn K. K. posiada odrębny numer producenta [...];

3) Gospodarstwa rolne skarżącego i jego syna stanowią rzeczywiście dwa odrębne byty gospodarcze zarządzane indywidualnie przez każdego z właścicieli, prowadzone na innych areałach, utrzymujące inne inwentarze żywe, wspomagające się innymi sprzętami rolniczymi, samodzielne w kwestiach finansowych oraz księgowych

co skutkowało ustaleniem nienależnie pobranych środków finansowych w ramach mechanizmu o przyznaniu pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w związku z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowanej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych w wysokości [...] zł

- art. 1 lit. f rozporządzenia 2016/1613 w zw. z art. 2a ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1, ust. 1a pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3-6, art. 4 ust. 2-4, ust. 7b, ust. 8 w zw. z art. 21d, art. 21e, art. 21f rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lutego 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowanej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych (Dz. U. z 2017, poz. 499 ze zm.) poprzez niewłaściwą i błędną interpretację polegającą na przyjęciu stanowiska, iż skarżący nie zrealizował poprzez zakup [...] sztuk jałówek do prowadzonego gospodarstwa rolnego warunków, celów i półśrodka polegającego na wdrażaniu systemu jakości lub projektów mających na celu propagowanie jakości i wartości dodanej, podczas gdy na skutek dokonania zakupu jałówek objętych dofinansowaniem doszło do poprawy:

• jakości mleka w siedzibie odwołującego,

• wydajności produkcji mleka;

• stanu zdrowia zwierząt;

• wzrostu dochodu gospodarstwa

co winno zostać ocenione jako wdrażanie systemu jakości lub propagowanie systemu jakości i wartości dodanej, które to stanowisko skutkowało ustaleniem nienależnie pobranych środków finansowych w ramach mechanizmu o przyznaniu pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w związku z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowanej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych w wysokości [...] zł.

- art. 1 lit. f rozporządzenia 2016/1613 poprzez niewłaściwą i błędną interpretację normy prawnej polegającą na przyjęciu, iż celem dofinansowania było "zwiększenie wartości hodowlanej stada" podczas gdy celem dofinansowania było "wdrażanie systemów jakości lub projektów mających na celu propagowanie jakości i wartości dodanej", a zatem pojęcia szerokiego, w zakres którego wchodzą takie parametry jak jakość mleka, wydajność produkcji mleka, stan zwierząt, wzrost dochodu gospodarstwa;

które to stanowisko skutkowało ustaleniem nienależnie pobranych środków finansowych w ramach mechanizmu o przyznaniu pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych w związku z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowanej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych w wysokości [...] zł.

II. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego

- art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli poprzez nie sprawdzenie okoliczności potwierdzających samodzielne, rzeczywiście prowadzenie gospodarstw rolnych odrębnie przez P. i K. K., nie sprawdzenie dotychczasowych transakcji handlowych pomiędzy dwoma gospodarstwami na przestrzeni lat 2015-2020, przy jednoczesnym przyjęciu stanowiska, iż dwa gospodarstwa rolne prowadzone pod jednym adresem korespondencyjnym wypełniają jedynie sztuczne warunki stwarzane w celu uzyskania dofinansowali;

- art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady postępowania w sposób prowadzący do pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli i wydanie decyzji nieodpowiadąjącej prawu przy przyjęciu celowego działania Odwołującego mającego na celu tylko i wyłącznie uzyskania dofinansowania, podczas gdy transakcje handlowe w postaci sprzedaży pomiędzy gospodarstwami P. i K. K. były regularnie dokonywane na przestrzeni lat 2015 - 2020;

- art. 9 k.p.a., tj. brak wywiązania się przez organ administracji z obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego bowiem Odwołujący składając wniosek o dofinansowanie informował się czy refundacja kosztów będzie mu przysługiwała;

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której zachodziły podstawy do uchylenia tej decyzji w całości i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania z uwagi na uchybienia.

- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie zebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i takowe jego rozpatrzenie, które skutkowało błędną oceną stanu faktycznego podczas gdy Odwołujący prowadzi odrębne od syna – K. K. gospodarstwo rolne w którym na przestrzeni lat dokonywane były już transakcje zakupu jałówek i sprzedaży cieląt, a także nieprawdziwym przyjęciu iż stada dwóch rolników przetrzymywane są w jednym pomieszczeniach, podczas gdy jedyny aspekt który łączy gospodarstwo rolne Odwołującego i jego syna to wspólny adres i pokrewieństwo.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania.

Ponadto, strona wniosła o przeprowadzenie dowodów z nowo załączonych dokumentów wskazanych w treści skargi, zgodnie z załącznikiem nr [...] do skargi.

Karta opisująca załączniki wraz z wymienionymi w niej załącznikami została przekazana do Sądu wraz z pismem z [...] lipca 2020 r.

Wniosła także o:

- zasięgniecie informacji z ARiMR w zakresie prowadzonej działalności rolniczej K. K. w zakresie przemieszczeń zwierząt utrzymywanych w jego siedzibie stada jako dokumentacji mającej potwierdzić fakt rzeczywistego prowadzenia gospodarstwa rolnego w zakresie odchowu jałówek poprzez nabywanie i zbywanie zwierząt nie tylko na rzecz P. K.;

- zasięgniecie informacji z ARiMR w zakresie prowadzonej działalności rolniczej K. K. i korzystania przez K. K. z programów rozwojowych PROW, w tym płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jako dokumentacji mającej potwierdzić fakt rzeczywistego prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów sąd uznał, że odpowiada ona prawu.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi kwestia, czy skarżący wspólnie z innym podmiotem w sposób sztuczny wykreował warunki wymagane do uzyskania pomocy jako korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego i w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Podstawą materialnoprawną ustalenia skarżącemu przez organy ARiMR nienależnie pobranych środków publicznych, pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, był art. 60 rozporządzenia 1306/2013 oraz art. 4 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ( Dz. Urz. UE L z 1995 r. nr. 312 str.1, dalej jako: "rozporządzenie 2988/95").

Art. 60 rozporządzenia 1306/2013 stanowi, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W preambule powołanego rozporządzenia (motyw 39) wskazano: "W celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. W tym celu zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95. W przypadkach naruszenia sektorowego prawodawstwa rolnego, gdy na mocy unijnych aktów prawnych nie zostały ustanowione szczegółowe przepisy dotyczące kar administracyjnych, państwa członkowskie powinny nakładać kary krajowe, które powinny być skuteczne, odstraszające i proporcjonalne."

Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Z kolei art. 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia przewiduje, że zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi Państwa Członkowskie podejmują środki niezbędne dla zapewnienia prawidłowości i rzeczywistej realizacji transakcji związanych z interesami finansowymi Wspólnot.

Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, o których mowa w art. 60 rozporządzenia 1306/2013, należy rozumieć celowe stworzenie takiego stanu faktycznego, który formalnie spełnia przesłanki określone w przepisach prawnych statuujących warunki przyznania korzyści, ale w rzeczywistości działanie to nie zmierza do realizacji celów prawodawstwa wspólnotowego, dla których te przepisy zostały ustanowione, a jego jedyną intencją jest uzyskanie korzyści. Problematyka takiego obchodzenia prawa była już przedmiotem analizy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (vide: wyrok z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 Kefalas i in.).

Istotne znaczenie ma też wyrok TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12 Słynczewa, odnoszący się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, regulacji zbliżonej do art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. TSUE stwierdził w wyroku w sprawie C-434/12 (vide: pkt 29 wyroku), iż art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny). Element subiektywny dotyczy zaś woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Jak wskazano w powołanym wyroku TSUE, do dokonania oceny, czy sztuczne stworzenie warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustaleń w zakresie sztucznego stworzenia warunków do uzyskania (zmaksymalizowania) płatności nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób, czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie II GSK 2576/14 - dostępnym na stronie nsa.gov.pl - baza CBOSA). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze. Takie rozumienie kwestii uznania podmiotów za powiązane znajduje odzwierciedlenie w przepisach podatkowych (vide: np. art. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - Dz. U. z 2018 r. poz. 1509). Nie ma przeszkód, by w drodze szerokiej analogii kwestia ta na gruncie art. 60 rozporządzenia 1306/2013 nie była rozumiana podobnie.

Podobne stanowisko wyrażone zostało też przez TSUE w wyroku z 21 lipca 2005 r., w sprawie C-515/03 Eichsfelder Schlachtbetrieb (vide: pkt 39 wyroku). Z orzeczenia tego wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Trybunał stwierdził, że to do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Zgodnie z powyższym do oceny czy w konkretnej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania konkretnej pomocy finansowej koniecznym jest ustalenie okoliczności o charakterze obiektywnym jak i subiektywnym.

Przedmiotem pomocy w niniejszej sprawie była nadzwyczajna pomoc finansowa ze środków unijnych przyznawana na podstawie przepisów krajowych opartych na dwóch rozporządzeniach unijnych, tj. rozporządzeniu 1306/2013 (w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej ...) i rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2016/1613 z dnia 8 września 2016 r. przewidującym nadzwyczajną pomoc dostosowawczą dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych ( Dz. Urz. UE L 2016 nr. 242. str.10, dalej rozporządzenie 2016/1613).

Rozporządzenie 2016/1613, jak sama nazwa wskazuje, dotyczyło udostępnienia państwom członkowskim pomocy Unii w określonej kwocie na nadzwyczajną pomoc dostosowawczą skierowaną do producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych. Zgodnie z preambułą Komisja Europejska przyjęła to rozporządzenie z uwagi, że " (1) Sektor mleczarski boryka się z zakłóceniami na rynku z powodu światowej nierównowagi między podażą a popytem, w której znaczącą rolę odgrywa przedłużenie do końca 2017 r. rosyjskiego zakazu przywozu produktów rolnych i spożywczych pochodzących z Unii", "(7)Inne sektory hodowlane, w szczególności sektor wieprzowiny, wołowiny i cielęciny oraz mięsa baraniego i koziego, również doświadczają trudności rynkowych. W przypadku wieprzowiny trudności związane są głównie z rosyjskim zakazem przywozu głównie w związku z ogniskami afrykańskiego pomoru świń w niektórych państwach członkowskich, natomiast w sektorze wołowiny i cielęciny są efektem ubocznym zakłóceń na rynku mleka".

W preambule rozporządzenia 2016/1613 wskazano również na cele jakie należy osiągnąć poprzez zastosowanie tego nadzwyczajnego środka pomocy, tj. m.in. "(10) Aby podnieść odporność rolnictwa....", "(11) W celu złagodzenia obecnego kryzysu należy przyznać państwom członkowskim jednorazową dotację finansową na wsparcie producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych angażujących się w działania wspierające zrównoważony rozwój gospodarczy i stabilizację rynku", "(13) Państwa członkowskie powinny opracować środki służące wzmocnieniu stabilności gospodarczej oraz stabilizacji rynku, oparte na przynajmniej jednym z następujących działań: zamrożenie lub ograniczenie produkcji, produkcja na małą skalę, produkcja ekstensywna, produkcja przyjazna dla środowiska i klimatu, współpraca między rolnikami, poprawa jakości i wartości dodanej oraz szkolenia w zakresie metod prawidłowego zarządzania".

Natomiast w art.1 rozporządzenia 2016/1613 wskazano m.in., że " Środki przyjmowane przez państwa członkowskie służą wsparciu producentów mleka lub rolników w innych sektorach hodowlanych, którzy podejmują co najmniej jedno z następujących działań mających na celu wzmocnienie stabilności gospodarczej ich gospodarstw oraz przyczynienie się do stabilizacji rynku: (....), f) wdrażanie systemów jakości lub projektów mających na celu propagowanie jakości i wartości dodanej".

Krajowym wykonaniem rozporządzenia 2016/1613 są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 23 lutego 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnej pomocy dostosowawczej dla producentów mleka i rolników w innych sektorach hodowlanych, wydane w oparciu o delegację zawartą w art. 12a ust.1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych.

Wymienione rozporządzenie RM już w swej nazwie odwołuje się do nadzwyczajnej pomocy i zarówno w § 1 jak i § 2 wprost odwołuje się do rozporządzenia 2016/1613 stwierdzając, że jest to ustanawiana nadzwyczajna pomoc, o której mowa w rozporządzeniu delegowanym komisji 2016/1613.

Rozporządzenie RM weszło w życie 17 marca 2017 r. Początkowo przewidywało w § 2 pkt.1 lit a udzielenie pomocy, o której mowa w art. 1 rozporządzenia 2016/1613: "1) producentowi mleka, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanemu dalej "producentem mleka" - w formie refundacji kosztów zakupu: a) jałówek hodowlanych ras mięsnych lub ras dwukierunkowych, utrzymywanych wyłącznie w celu produkcji mięsa, zwanych dalej "jałówkami", mających powyżej 6 miesięcy i nie więcej niż 36 miesięcy"

Natomiast § 2a ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM, statuujący mechanizm pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych, został wprowadzony do powołanego rozporządzenia dopiero przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 29 czerwca 2017 r. (Dz.U. 2017, poz. 1328), zmieniającego rozporządzenie RM z 23.02.2017 r. z dniem 6 lipca 2017 r. Podkreślić należy, że wymieniony w § 2a ust.1 stanowił, że Agencja udziela pomocy, o której mowa w art.1 rozporządzenia 2016/1613. Zatem przepis ten ponownie odwoływał się do przyznania pomocy, która ma na celu wzmocnienie stabilności gospodarczej producenta oraz przyczynienie się do stabilizacji rynku poprzez realizację jednego ze wskazanych poddziałań. Przy czym jedynym odpowiadającym przedmiotowej pomocy poddziałaniem tam przewidzianym było wdrażanie systemów jakości lub projektów mających na celu propagowanie jakości i wartości dodanej . Przywołanie w rozporządzeniu RM pomocy, o której mowa w rozporządzeniu 2016/1613 sprowadzało cele i podziałania określone w przepisach unijnych dla państw członkowskich do celów i poddziałań przypisanych beneficjentom tej pomocy.

Przyznawana pomoc, w tym dla skarżącego, była zatem nadzwyczajną pomocą celową, czyli ukierunkowaną na osiągniecie określonego celu wyżej wymienionego.

Dalsze warunki przyznania pomocy przewidziane w rozporządzeniu RM w § 21d stanowiły, że jest ona udzielana producentowi, który "dokonał od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 31 lipca 2017 r. zakupu co najmniej jednej jałówki hodowlanej rasy mlecznej mającej w dniu zakupu powyżej 3 miesięcy i nie więcej niż 24 miesiące, która została zgłoszona do rejestru zwierząt gospodarskich i dla której wystawiono świadectwo potwierdzające jej pochodzenie, o którym mowa w art. 26 ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, urodzonej w stadzie objętym oceną wartości użytkowej bydła".

Zgodnie zaś z art. 26 ust. 1 ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich z dnia 29 czerwca 2007 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 2132): "zwierzęta hodowlane z gatunków bydło, owce, kozy i świnie oraz ich materiał biologiczny, a także materiał biologiczny koniowatych, mogą być przedmiotem handlu, jeżeli są zaopatrzone w świadectwo potwierdzające ich pochodzenie, o którym mowa w przepisach Unii Europejskiej dotyczących świadectw obowiązujących w handlu". Tym samym świadectwo pochodzenia, które jest wydawane przez związek hodowców lub inny podmiot prowadzący daną księgę lub rejestr, powinno być wydane najpóźniej w dacie sprzedaży zwierzęcia hodowlanego.

Dodatkowo wskazać należy, że wniosek o udzielenie pomocy był sformalizowany i zawierał oświadczenie wnioskodawcy, że zapoznał się z warunkami udzielania pomocy w formie refundacji kosztów zakupu jałówek hodowlanych ras mlecznych i zobowiązał się do ich przestrzegania.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy ARiMR uznały, że sztuczne stworzenie warunków polegało na zakupie przez skarżącego jałówek, w odniesieniu do których udzielono mu pomocy w formie refundacji kosztów zakupu, od podmiotu powiązanego, mającego zarejestrowaną siedzibę stada pod tym samym adresem co skarżący i korzystającego z infrastruktury koniecznej do utrzymania gospodarstwa udostępnionej przez stronę. Co istotne w sprawie 27 z 29 kupionych przez skarżącego zwierząt było wcześniej sprzedanych przez niego do tego samego podmiotu powiązanego. Wobec powyższego nie doszło do zwiększenia konkurencyjności gospodarstwa mleczarskiego skarżącego poprzez wprowadzenie do jego stada wartościowego materiału hodowlanego w wyniku zastąpienia zwierząt zwierzętami hodowlanymi. Zwierzęta w przeważającej części (27 sztuk) pochodziły wcześniej od skarżącego, zaś pozostałe 2 jałówki zakupione przez stronę ze stada syna były utrzymywane razem w tym samym gospodarstwie, co daje podstawy do przyjęcia, że transakcja sprzedaży jałówek, która odbyła się [...] lipca 2017 r. dokonana między ojcem (skarżący) a synem (sprzedawca) była tylko czynnością formalną i pozorną, gdyż w rzeczywistości oba stada stanowią jedność gospodarczą.

Ocena dokonana przez organ jest podzielana przez sąd orzekający w sprawie. Organy wskazały i uzasadniły zatem zaistnienie elementu obiektywnego jak i subiektywnego stworzenia przez stronę sztucznych warunków otrzymania wnioskowanego wsparcia. Wyjaśniono zarówno dlaczego pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy skarżący nie realizuje celu zamierzonego przez mechanizm "Pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada", zaś podjęte przez skarżącego i jego syna działania poprzedzające złożenie wniosku miały na celu wyłącznie w sposób pozorny wykreować transakcję sprzedaży jałówek objętą wnioskowaną pomocą. Poprzez wykazanie zaś wzajemnych powiązań rodzinnych oraz podkreślenia, iż dokonane pomiędzy ojcem a synem transakcje zmierzały wyłącznie do skutku w postaci otrzymania pomocy finansowej, organy w sposób czytelny odniosły się do elementu subiektywnego – zamiaru uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia. Suma okoliczności faktycznych sprawy sprawia, że stanowisko organów o spełnieniu, w realiach tej konkretnej sprawy, sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy jest w pełni zasadne.

Ocenę tę potwierdza analiza materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych, w tym wyjaśnień skarżącego zawartych zarówno w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r., odwołaniu od decyzji organu I instancji, piśmie z [...] stycznia 2020 r., a także twierdzeń zawartych w skardze i dołączonych do niej dokumentów.

Przede wszystkim wskazać należy, że w oparciu o ustalenia przeprowadzonej u skarżącego kontroli na miejscu w dniu [...] kwietnia 2019 r. organy wykazały, że [...] kwietnia 2016 r. i w dniach 6-8 lutego 2017 r. skarżący sprzedał urodzone we własnym stadzie jałówki, w łącznej liczbie 27 sztuk, synowi, a następnie w dniu [...] lipca 2017 r. odkupił od syna te same jałówki. Ponadto nabył dodatkowo dwie jałówki urodzone w siedzibie stada K. K.. Skarżący nabył zatem łącznie od syna [...] sztuk jałówek hodowlanych ras mlecznych, za które udzielono pomocy finansowej. Siedziba stada zarówno P. K. jak i K. K. znajduje się pod tym samym adresem: K. [...],[...] C.. Dodatkowo strona jest właścicielem środków trwałych znajdujących się w siedzibie stada.

Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że w takim wypadku dwa zarejestrowane stada (ojca i syna) stanowią fatycznie jedno stado prowadzone we wspólnym, rodzinnym gospodarstwie. Dodatkowo świadczy o tym fakt bezpłatnego użytkowania obory skarżącego przez jego syna oraz "dokładanie się do rachunków" przez syna do wydatków strony, związanych z utrzymaniem obory (koszt energii elektrycznej i wody), co oświadczył sam beneficjent w piśmie wyjaśniającym z dnia [...] stycznia 2020 r.

Fakt, iż nie doszło do przemieszczenia zakupionych od syna jałówek znajduje również potwierdzenie w dokumentach w postaci wystawionych świadectw pochodzenia. Dokumenty te zostały wystawione w dniu [...] lipca 2017 r., tj. w terminie późniejszym niż sprzedaż. Jednocześnie należy podkreślić, że sprzedaż zarejestrowano w IRZ w dniu [...] lipca 2017 r. W przedmiotowej sprawie ta różnica jest znacząca. Data wystawienia świadectw pochodzenia jest natomiast zbliżona do daty złożenia wniosku ([...] lipca 2017 r.).

W takim przypadku trudno uznać, iż nastąpiło wprowadzenie lepszego materiału genetycznego do stada beneficjenta, poprzez zakup od syna 27 jałówek hodowlanych, skoro jałówki te urodziły się właśnie w stadzie beneficjenta, a pozostałe 2 sztuki zakupione przez beneficjenta były utrzymywane razem w tym samym gospodarstwie, pod adresem.

Jak słusznie wskazał Prezes ARiMR w zaskarżonej decyzji pomoc na zakup jałówek w celu zwiększenia wartości hodowlanej stada miała na celu zwiększenie konkurencyjności gospodarstw mleczarskich, przyczyniając się tym samym do wzmocnienia ich sytuacji ekonomicznej wobec prognozowanych wysokich wahań cen na rynku mleka i przetworów mlecznych. W badanym przypadku konkurencyjność nie wzrosła, gdyż sytuacja gospodarstwa prowadzonego przez stronę nie zmieniła się po otrzymaniu pomocy. Nie nastąpiła wymiana zwierząt na zwierzęta hodowlane o znanym pochodzeniu i wartości hodowlanej, nie wzrosła jakość bydła w stadzie, gdyż wszystkie zwierzęta objęte transakcjami podlegały tej samej ocenie wartości użytkowej bydła. Zagrożenie epizootyczne nie zmieniło się, gdyż wszystkie zwierzęta objęte transakcją pochodziły faktycznie z tej samej lokalizacji i były utrzymywane w tym samym miejscu. Większe dostawy mleka, na które powołuje się skarżący, wynikają zaś ze zwiększenia ilości sztuk bydła.

Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze wniosku o dopuszczenie dowodów z załączonych dokumentów oraz "zasięgnięcie informacji z ARiMR" wskazać należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Z zacytowanej powyżej regulacji wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz jedynie dowód z dokumentów. Tym samym wniosek strony mógłby zostać uwzględniony wyłącznie w zakresie dowodu z dokumentów przesłanych ostatecznie do Sądu wraz z pismem z [...] lipca 2020 r. pod warunkiem spełnienia przesłanek z art. 106 § 3 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, ponieważ treść załączonych do skargi dokumentów nie miała wpływu zarówno na prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy jak i dokonanie właściwej oceny w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych.

W świetle stwierdzonej przez organy okoliczności wspólnego prowadzenia stada nie mają znaczenia inne dowody świadczące o zwiększonych dostawach mleka i większej wydajności. Załączone przez stronę dokumenty świadczące o darowiźnie działek, zakupie i wydzierżawieniu niezabudowanych gruntów przez K. K. oraz bezpłatnym użytkowaniu obory i sprzętu przez syna skarżącego, a także o przyznaniu mu wsparcia w ramach wsparcia bezpośredniego jak i fakt posiadania przez skarżącego i jego syna odrębnych numerów producenta (zaświadczenie ARiMR), a nawet podkreślana przez stronę inna specyfika prowadzonej przez K. K. działalności rolniczej (lista kontrola [...], faktury VAT) nie wskazują na odrębność stad prowadzonych przez ojca i syna.

Słusznie zatem organy stwierdziły, że skarżący i jego syn prowadzą wspólną działalność w zakresie hodowli bydła, mimo iż formalnie stanowią odrębne podmioty prawne.

Należy również podkreślić, że twierdzenia skarżącego, iż pytał przed zakupem jałówek o prawidłowość ich nabycia od syna i złożenia w takich warunkach wniosku o przyznanie pomocy świadczą o przygotowywaniu się z dokumentacja potrzebną do złożenia wniosku. Nie dają natomiast uzasadnionej podstawy do uznania, ze istnieje dowód na to, że skarżący został wprowadzony w błąd i że to organ ponosi za to odpowiedzialność.

W tych warunkach uzasadniona jest ocena, że doszło w sprawie do sztucznego stworzenia warunków do uzyskania przedmiotowej pomocy, co daje podstawę do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności.

Sąd nie stwierdził aby organ dopuścił się w przedmiotowej sprawie naruszenia prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy czy też prawa procesowego w sposób istotny mogący wpłynąć na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając zarzuty skargi za niezasadne,na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.