Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 687/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 63, art. 66
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 46
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Alicja Palus (spr.), Protokolant asystent sędziego Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 marca 2010r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego O. w Ś. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego dot. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla decyzję organu I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. (Nr[...]) Kierownik Referatu Ochrony Środowiska, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś., na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn. Przebudowa stacji bazowej telefonii komórkowej P. C.– Nr [...] "Ś. Z.", polegającego na wymianie sześciu anten sektorowych i jednej anteny radioliniowej, zainstalowanych na dachu budynku, zlokalizowanego na działce nr[...], AM 7[...], obręb [...], w Ś. przy ul. K.[...].

W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik P. C. Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. S.[...] w W. – P. P. złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na modernizacji istniejącej stacji bazowej telefonii komórkowej, zlokalizowanej w Ś. przy ul. K. [...]. Do wniosku dołączono raport o oddziaływaniu na środowisko oraz mapę ewidencyjną z zaznaczonym obszarem, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, a postępowanie zostało wszczęte w oparciu o obowiązujące - w dniu złożenia wniosku przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz.902, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573, z póżn. zm.).

W oparciu o w/w przepisy przeprowadzone zostało postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, w którego toku, Wojewoda postanowieniem z dnia [...] r. uzgodnił warunki środowiskowe realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Powyższe postanowienie na skutek złożonego przez Stowarzyszenie Ekologiczne "O. (dopuszczone do uczestnictwa w postępowaniu na prawach strony - postanowieniem z dnia [...]r.) zażalenia, zostało uchylone postanowieniem Ministra Środowiska z dnia [...] r. z uwagi na zmianę przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. zmieniającego od dnia 31 sierpnia 2007 r. rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwziąć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Rozpatrując sprawę ponownie - Marszałek Województwa , wezwał do dokonania ponownej kwalifikacji przedsięwzięcia w oparciu o zmienione rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r.

Postanowieniem z dnia [...]r. ([...]) Marszałek Województwa, po przeanalizowaniu zakresu planowanego przedsięwzięcia oraz obowiązujących przepisów, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie uzgodnienia warunków środowiskowych realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, argumentując, iż nie podlega ono ustawowemu obowiązkowi sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko i wobec powyższego nie jest wymagane uzgodnienie na podstawie art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Na powyższe postanowienie zażalenie do Ministra Środowiska złożyło Stowarzyszenie Ekologiczne "O.".

Postanowieniem z dnia [...] r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska umorzył postępowanie odwoławcze wskazując, iż w świetle ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227) na postanowienie marszałka województwa zażalenie nie przysługuje.

Nadto wyjaśniono, że w dniu 31 sierpnia 2007 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, które nie zawiera przepisów przejściowych, co oznacza, że jego przepisy należy stosować także w postępowaniach w sprawach wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięć, wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem jego wejścia w życie.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że przedmiotowe przedsięwzięcie polega na wymianie sześciu anten sektorowych i jednej anteny radioliniowej istniejącej stacji bazowej. Docelowa zaś równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla jednej anteny wynosi nie mniej niż 2000 W (t.j. dla anteny [...] - 3034 W). Jednocześnie w odległości nie większej niż 150 m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania anteny, nie ma miejsc dostępnych dla ludności, a teren otaczający miejsce lokalizacji stacji bazowej ma charakter przemysłowo-usługowy. Na azymucie 30° znajduje się bowiem teren niezabudowany, a na azymutach 150° i 260 ° istnieją budynki produkcyjno - magazynowo - usługowe, ale o wysokości zdecydowanie poniżej wiązek promieniowania.

Mając na względzie powyższe decyzją z dnia [...] r. umorzono postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a rozstrzygnięcie to w toku postępowania odwoławczego zostało uchylone mocą decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. ([...]).

Rozpatrując ponownie sprawę sporządzono w dniu [...]r. notatkę służbową (na podstawie posiadanej dokumentacji oraz przepisów) zawierającą następujące wnioski :

- na wydruku kopii mapy wektorowej zaznaczono, zmierzone odległości 200, 150 i 100 metrów od masztu wzdłuż planowanych azymutów anten.

- na azymucie 30° do odległości 200 metrów znajduje się teren nieużytków, po ogrodach działkowych.

- na azymucie 150 ° do odległości 200 metrów znajduje się ulica W. oraz hala

produkcyjna byłych zakładów S. o wysokości nieprzekraczającej 10 m.

- na azymucie 240 ° do odległości 200 metrów znajduje się ulica K., hale

produkcyjne byłych zakładów S. o wysokości nieprzekraczającej 10m, oraz rzeka B.

Wyjaśniono także, że teren otaczający miejsce lokalizacji stacji bazowej ma charakter przemysłowo- usługowy, a istniejące budynki wykorzystywane są do celów produkcyjno - magazynowo - usługowych. Budynek (były biurowiec), na którym zamontowane są anteny jest najwyższy w okolicy - ośmiokondygnacyjny o wysokości powyżej 27 metrów. Biorąc zaś pod uwagę założenia inwestora, że docelowa równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla jednej anteny wynosi - dla anteny [...]- 3034 W, tj. mieści się pomiędzy 2000 i 5000 W , a jednocześnie nie ma miejsc dostępnych dla ludności w odległości poniżej 150m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania anteny, przyjęto, że analizowane przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.

W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformowano wszystkie strony o możliwości zapoznania się z całością akt i złożenia ewentualnych uwag, a z możliwości przeglądania akt skorzystał przedstawiciel Stowarzyszenia Ekologicznego "O.". Wyjaśniono także, że a pismem z dnia [...]r do akt sprawy wpłynęła dodatkowa opinia.

Ustosunkowując się do zarzutów stawianych przez stowarzyszenie podkreślono, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wyjaśniono także, że wniosek inwestora jak i raport o oddziaływaniu na środowisko był opracowany zgodnie z obowiązującym Prawem ochrony środowiska, a przeprowadzona w raporcie analiza oddziaływania wskazuje, że poziom pól elektromagnetycznych mieści się w granicach ustanowionego standardu emisyjnego

i nie prowadzi do zagrożenia środowiska. Potwierdza to także, zmiana przepisów i opracowana na ich podstawie kwalifikacja przedsięwzięcia. Wskazano również, że nie podważał tych dokumentów ani Wojewoda, ani Minister, ani też Marszałek Województwa. Podstaw do kwestionowania zebranych dokumentów nie widział również organ I instancji.

Zauważono także, że organ nie ma podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku ewentualnych zagrożeń związanych z emisją w dopuszczalnych granicach lub wydania decyzji odmownej w przypadku ustalenia takiej emisji.

W końcowej części uzasadnienia wskazano, że strony postępowania były informowane o wszystkich czynnościach organu i żadna z bezpośrednio zainteresowanych - objętych oddziaływaniem anten - nie wniosła uwag i zastrzeżeń.

Kierując się szeroko pojętym interesem społecznym (obroną zagrożonego zdrowia i życia ludności, w tym szczególnie osób o podwyższonym ryzyku zdrowotnym, a także ochroną środowiska i zachowania wartości użytkowej mieszkań przy ul. N.) odwołanie od powyższej decyzji złożyło Stowarzyszenie Ekologiczne "O." wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości. Wskazano przy tym, że zaskarżenie powyższej decyzji jest zasadne również w oparciu o postanowienia:

- art. 44 oraz art. 323 ust. 2 Prawa ochrony środowiska;

- art. 6 - 9, 28, 29, 77 § 1, 80, 107 § 3, 130 § 1, § 2, 154 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 i 6 KPA;

- art. 58 § 2, 143, 144, 245 Kodeksu cywilnego;

- art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;

- § 4 pkt 1 Regulaminu Stowarzyszenia Ekologiczne.

Zdaniem strony skarżącej kwestionowana decyzja została wydana z zupełnym pominięciem procedur ustalonych ustawą o udziale społeczeństwa w ochronie środowiska, co w myśl art. 156 § 1 pkt 2 i 7 KPA implikuje jej nieważność.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, że zgodnie z uprzednio obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska z dnia 14 lipca 1998 r., każda stacja bazowa telefonii komórkowej o łącznej (równoważnej izotropowo) mocy emisji powyżej 10 [W] zaliczana była do przedsięwzięć znacząco oddziaływujących na środowisko. Według zaś kwestionowanej decyzji niniejsza stacja bazowa, której łączna moc emisji ma być rozbudowana do 17971 [W], "przestała (na papierze)" z dniem 31 sierpnia 2007 r. oddziaływać szkodliwie na środowisko (zdrowie ludzi, zwierząt i roślin), co – w ocenie stowarzyszenia - jest rażąco niezgodne ze stanem faktycznym. Potwierdzenie natomiast w decyzji nr [...] nieprawdy, że rozbudowana stacja bazowa nie oddziaływuje znacząco na środowisko, legalizuje rozbudowę tejże stacji przez inwestora z pominięciem: art. 63 ust. 1 Prawa ochrony środowiska (pominięcie opinii GIS, raportu oddziaływania na środowisko i decyzji uzgodnień środowiskowych), art. 29 ust. 3 Prawa budowlanego (pominięcie pozwolenia na budowę, wykluczenie nadzoru PINB) oraz art. 50 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (pominięcie decyzji lokalizacyjnej). Konkludując wskazano, że powyższa decyzja przesądza o rozbudowie mocy emisji stacji nr [...] z pominięciem wszelkich ocen i decyzji organów administracyjnych, a tym samym legalizuje nieuprawnioną emisję na przyległe działki mikrofalowych pól elektromagnetycznych, wielokrotnie przekraczających normatywną wartość 0,1 [W/m2], ustaloną w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r., co w konsekwencji rodzi nieuniknione skutki biologiczne i prawne.

Strona wnosząca odwołanie, podniosła nadto zarzut, że organ wydający kwestionowaną decyzję nie ustosunkował się merytorycznie do zarzutów i dowodów przedstawionych przez stowarzyszenie w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. W związku z tym podtrzymano w całej rozciągłości zarzuty i dowody zawarte: w odwołaniu z dnia [...] r. i dodatkowej opinii z dnia [...] r. Wskazano także, że pomimo zaleceń Samorządowego Kolegium Odwoławczego i postanowień art. 77 § 1, 80, 107 § 3 KPA organ w decyzji nr [...] nie ustosunkował się merytorycznie do powyższych zarzutów i dowodów.

Podkreślono także, że decyzja nr [...] prowadzi nieuchronnie do rozbudowy mocy emisji stacji nr [...], której eksploatacja będzie stanowiła zagrożenie dla środowiska (zdrowia ludzi, zwierząt i roślin), naruszała art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 143 w związku z art. 144 i 245 Kodeksu cywilnego. W ocenie bowiem stowarzyszenia kwestionowana decyzja, mimo sprzeciwów strony skarżącej, legalizuje naruszenie prawa własności, chronionego na działkach nr [...] i [...] przepisem z art. 143 w związku z art. 144 KC.

Wreszcie - skarżące stowarzyszenie wskazało, że zupełnego pominięcia powyższego naruszenia prawa w ocenie materiału dowodowego nie można usprawiedliwiać tym, że poszkodowane strony mogą dochodzić swoich roszczeń na drodze cywilnej, która jest obwarowana licznymi barierami finansowymi, formalnymi, brakiem wiedzy specjalistycznej i ograniczoną znajomością prawa przez poszkodowane strony. Podniesiono nadto, iż niewątpliwie wskazane powyżej celowe uchybienia organu stanowią naruszenie przepisów art. 6 - 9 KPA.

Decyzją z dnia [...] r. ([...]), podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 200 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępie uzasadnienia przywołano okoliczności stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się zaś do zarzutów zawartych w odwołaniu wskazano, że nie zasługują one na uwzględnienie.

Wyjaśniono więc, że z dniem 15 listopada 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie , udziale społeczeństwa w ochronie przyrody oraz ocenach oddziaływania na środowisko. W myśl więc art. 153 ust.1 tejże ustawy do spraw wszczętych , na podstawie przepisów ustawy zmienionej w art. 144, przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe (tj. ustawę Prawo ochrony środowiska), z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1.

W dalszej części wyjaśniono, że zakres przedmiotowy obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określa art. 46 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Według postanowień tego przepisu realizacja:

1. planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy,

2. planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na ten obszar

- jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Z kolei art. 51 ust. 1 stanowi, iż sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymagają:

1) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko;

2) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek może być stwierdzony na podstawie ust. 2.

Mając na względzie powyższe regulacje, wskazano, że planowane przedsięwzięcie w dacie wpływu wniosku w rzeczowej sprawie , tj. [...]r. było zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - określonych w § 2 ust. 7 rozporządzenia Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, dla których wymagane było sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Z dniem zaś 31 sierpnia 2007 r. weszło w życie rozporządzenie z dnia 21 sierpnia 2007r. Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Zatem w świetle obowiązujących od dnia 31 sierpnia 2007r. przepisów przedsięwzięcie, polegające na instalacji urządzeń radiokomunikacyjnych, których równoważna moc promieniowania izotopowego wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosi nie mniej niż 2000W, a miejsca dostępne dla ludności nie znajdują się w odległości nie większej niż 150m od środka elektrycznego wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania, nie kwalifikuje się do grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a tym samym sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko nie jest wymagane.

Wskazano przy tym, że planowana inwestycja w rzeczowej sprawie polega na wymianie sześciu anten sektorowych i jednej anteny radiolinowej istniejącej stacji bazowej. Docelowa równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla jednej anteny wynosi nie mniej niż 2000 W (tj. dla anteny [...] -3034 W), a jednocześnie w odległości nie większej niż 150 m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania anteny nie ma miejsc dostępnych dla ludności. Na azymucie 30° teren jest niezabudowany, w azymutach zaś 150° i 260° znajdują się budynki produkcyjno-magazynowo-usługowe ale o wysokości zdecydowanie poniżej wiązek promienia. Budynek (były biurowiec), na którym zamontowane są anteny jest najwyższy w okolicy – ośmiokondygnacyjny o wysokości powyżej 27m.

Nadto wskazano, że zgodnie z art. 104 § 1 KPA organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.

Podstawę prawną zaś decyzji stanowią w zasadzie przepisy prawa materialnego, które powinny należeć do kategorii powszechnie obowiązujących, a więc stanowionych przez ustawy i akty wykonawcze. Natomiast organ rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji.

Wyjaśniono także, że przepis z art. 105 § 1 KPA nakazuje organowi administracji umorzyć postępowanie w razie stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Przywołano więc, że w świetle utrwalonego orzecznictwa oraz poglądów doktryny bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co oznacza, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę administracyjną przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Wskazano więc, że umorzenie postępowania stanowi załatwienie sprawy " w inny sposób" w rozumieniu art. 104 § 1KPA.

Wskazano nadto, że powyższy przepis ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Dodano przy tym, powołując się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003r., (sygn. akt III SA 2225/01), iż tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przyczyną umorzenia postępowania może być zaś m.in. uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach.

Powtórzono także, że rozporządzenie z dnia 21 sierpnia 2007r. Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, które weszło w życie z dniem [...]r. nie zawierało przepisów przejściowych, co oznacza, że jego przepisy należy stosować także w postępowaniach w sprawach wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięć, wszczętych a nie zakończonych. Wskazano zatem, iż w aktualnie obowiązującym stanie prawnym przedsięwzięcie pn. przebudowa stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P. C. -Nr [...] "Ś.– Z." polegające na wymianie sześciu anten sektorowych i jednej radioliniowej zainstalowanych na dachu budynku, zlokalizowanego na działce Nr [...] , AM [...], obręb [...] w Ś. przy ul. K., nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 2 i w § 3 powołanego rozporządzenia. Wobec powyższego wskazano, że w rzeczowej sprawie w obecnym stanie prawnym nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację ww. przedsięwzięcie (art. 46 ust. 1 ustawy-Prawo ochrony środowiska).

Ustosunkowując się do zarzutu stowarzyszenia w kwestii naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 28, art. 29 i art. 154 KPA Kolegium wskazało, że są one całkowicie bezpodstawne. Wyjaśniono przy tym, że art. 28 KPA zawiera definicję strony postępowania, art. 29 KPA wskazuje na rodzaje podmiotów będących stronami, art. 154 KPA dotyczący wzruszenia decyzji ostatecznej nietworzącej praw nabytych dla stron, zaś w art. 156 KPA wskazane zostały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.

Kolegium zważyło nadto, że stowarzyszenie nie wskazało na czym konkretnie polega naruszenie przez organ I instancji § 4 jego regulaminu ( statutu) jak również naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co skutkuje tym, że Kolegium nie może się odnieść do tychże zarzutów.

Jednocześnie Kolegium – powołując się na orzecznictwo - podzieliło pogląd organu I instancji, iż brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku ewentualnych zagrożeń związanych z emisją w dopuszczalnych granicach .

W zakończeniu organ odwoławczy podniósł, że lokalizacja planowanego przedsięwzięcia jest zgodna z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, przyjętego uchwałą Rady Miasta Ś. z dnia [...] r. Nr[...], w którym objęta zamiarem inwestycyjnym działka przeznaczono została do obsługi komunikacji kołowej (stacja paliw, myjnia) z dopuszczeniem przeznaczenia na stację bazową telefonii komórkowej, usługi i urządzenia towarzyszące.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyło Stowarzyszenie Ekologiczne "O.", zarzucając kwestionowanej decyzji naruszenie:

- art. 122a i 323 ust. 2 Prawa ochrony środowiska;

- art. 6-9, 77 § 1, 80, 84 § 1, 105 § 2, 107 § 3 i 156 § 1 pkt 2 i 6 KPA;

- art. 58 § 2, 143, 144, 245 Kodeksu Cywilnego;

- art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;

- § 4 pkt 1 regulaminu(statutu) Stowarzyszenia Ekologicznego "O.".

W uzasadnieniu wskazano, że w zaskarżonej decyzji Kolegium nie ustosunkowało się merytorycznie do naruszenia przez organ w decyzji nr [...] przywołanych przepisów prawa materialnego.

Nadto wyjaśniono, że podstawowym celem rozbudowy stacji bazowej nr [...] jest zwiększenie jej całkowitej, równoważnej izotropowo mocy emisji z NEirp = 3334 [W] do Neirp = 17971 [W], który to parametr został – zdaniem stowarzyszenia - celowo przemilczany w decyzji organu I instancji oraz decyzji Kolegium. Takie zaś metodyczne postępowanie mające na celu oszukanie i spacyfikowanie społeczeństwa, stanowiło naruszenie art. 7-9 KPA oraz jest zaprzeczeniem misji ustawy z dnia 3 października 2008 r., zachęcającej społeczeństwo do udziału w ochronie środowiska.

Wyjaśniając zasadność złożonej skargi wskazano, że Kolegium wszystkie wywody oraz rozstrzygnięcie oparło na rozporządzeniu z dnia 21 sierpnia 2007r. Rady Ministrów, zmieniającym rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. W tym miejscu podniesiono, że prawodawca rażąco naruszył normę, stanowiącą, że akt wykonawczy nie może zawierać przepisów sprzecznych z postanowieniami ustawy.

Nadto podkreślono, że korporacje radiokomunikacyjne generując powyższe rozporządzenie ustaliły w nim nowe kryteria dla kwalifikacji stacji bazowych telefonii komórkowej w zakresie szkodliwego oddziaływania i obowiązku przedłożenia przez inwestora do samodzielnej oceny organu raportu oddziaływania na środowisko. Zdaniem strony skarżącej kryteria te zostały oparte, na wskazanych w skardze "oszustwach naukowych" z zakresu fizyki, bioelektroniki, co stanowi rażące naruszanie art. 38, 39 i 68 ust. 3 Konstytucji RP. Zauważono także, że z dniem 31 sierpnia 2007 r. korporacja radiokomunikacyjna może dowolnie ustalać i podwyższać moc emisji stacji bazowej oraz tak manipulować azymutami i maksymalnym pochyleniem osi dyfuzorów, aby zawsze móc uzasadnić, że przykładowa stacja nigdy nie zostanie zaliczona do przedsięwzięć działających szkodliwie, wymagających konsultacji społecznej i przedłożenia do uzgodnienia przez organ raportu oddziaływania na środowisko.

W dalszej części uzasadnienia zważono, że wydane z umocowania ustawy rozporządzenie nie może być sprzeczne z tą ustawą. Ustawodawca mając bowiem na uwadze ochronę zdrowia ludności przed szkodliwym oddziaływaniem mikrofalowych pól elektromagnetycznych, zastrzegł wyraźnie w art. 122a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r., że wokół każdej stacji bazowej telefonii komórkowej (niezależnie od wyniku klasyfikacji wg rozporządzenia) o całkowitej, równoważnej izotropowo mocy emisji Neirp ≥ 15 [W] muszą być dokonane pomiary poziomu gęstości mocy tych pól. Z powyższego zaś wynika, że oczywistym jest dla każdej rozumnie myślącej i wnioskującej osoby, że stacja bazowa o całkowitej, równoważnej izotropowo mocy emisji Neirp ≥ 15 [W] działa szkodliwie na środowisko (zdrowie ludzi, zwierząt i roślin). Gdyby zaś stacja taka nie oddziaływała szkodliwie na środowisko, to ustalony przez ustawodawcę dla stacji bazowych dolny próg całkowitej mocy emisji Neirp = 15 [W] i wymóg konieczności kontrolnych pomiarów byłby kompletnym nonsensem, powodującym tylko zbędne koszty.

Zdaniem strony skarżącej – wskutek rażącej sprzeczności z nadrzędną ustawą powyższe rozporządzenie, "oparte na oszustwach" jest z mocy hierarchiczności prawa nieważne, co w konsekwencji implikuje z mocy prawa (art. 11 POŚ) i w myśl art. 156 § 1 pkt 2 i 7 KPA nieważność tak decyzji wydanej w I jak i w II instancji. Wskazano także, iż akt prawa miejscowego nie może legalizować rażącego naruszenia ustawy.

W dalszej części strona skarżąca wskazała, że organy rozpoznające niniejszą sprawę zupełnie przemilczały zarzuty strony skarżącej, że uwarunkowania eksploatacyjne stacji bazowej nr[...], rozbudowanej do całkowitej, równoważnej izotropowo mocy emisji Neirp = 17971 [W], spowodują w myśl rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003r. naruszenie: art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 58 § 2, 143, 144, 245 Kodeksu cywilnego.

W końcowej części uzasadnienia wskazano, że tak decyzja organu I instancji jak i decyzja organu odwoławczego "usiłuje" zalegalizować ewidentne naruszanie przez inwestora przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W pierwszej kolejności kontroli sądu podlega prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów proceduralnych. Bezbłędne stosowanie przepisów procesowych wpływa bowiem na zasadność ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić trafność zastosowanych w danej sprawie norm prawa materialnego.

Na wstępie ukazania motywów podjętego rozstrzygnięcia, koniecznym jest wyjaśnienie, że w rozpoznawanej materii mamy do czynienia ze zmianą stanu prawnego, albowiem od 15 listopada 2008 r. procedura oceny oddziaływania na środowisko została wyodrębniona do autonomicznego aktu prawnego i znalazła się w ustawie z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227). Mając jednak na względzie, kontrolny charakter postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem wziął pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu jego wydawania, a zatem regulację ustawową zawartą w ustawie Prawo ochrony środowiska.

W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu stanowi przebudowa stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P.C. Nr [...] "Ś. – Z." polegająca na wymianie sześciu anten sektorowych i jednej anteny radioliniowej zainstalowanych na dachu budynku, zlokalizowanego na dz. Nr [...] AM [...], obręb [...] w Ś. przy ul. K. [...]. Zdaniem organów administracyjnych z uwagi na fakt, iż docelowa równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla jednej anteny wynosi – dla anteny [...]-3034 W tj. mieści się pomiędzy 2000 i 5000 W, a jednocześnie w odległości nie większej niż 150m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania anteny nie ma miejsc dostępnych dla ludzi - analizowane przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a tym samym nie wymaga sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. .

Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się jednak Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Zważyć przede wszystkim należy, że stosownie do postanowień art. 46 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. ( Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 z późn. zm.) realizacja:

1) planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2,

2) planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na ten obszar

- jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zwanej dalej "decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach".

Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 tejże ustawy sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymagają:

1) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko;

2) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek może być stwierdzony na podstawie ust. 2;

3) planowane przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, dla których obowiązek może być stwierdzony na podstawie ust. 2.

Mając zatem na względzie powyższe regulacje normatywne wskazać należy, iż w sytuacji gdy planowana inwestycja może znacząco oddziaływać na środowisko jej realizacja jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Jak nadto wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w wyroku z dnia 27 listopada 2008r. (sygn. akt II SA/ Kr 885/08), podzielonym przez sąd rozpoznający niniejszą sprawę, "postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przeprowadza organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 48 ust. 1 prawa ochrony środowiska). Organ ten zobowiązany jest wszechstronnie rozpoznać sprawę określając, analizując i oceniając czynniki wymienione w art. 47, m. in. bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między wymienionymi czynnikami, możliwości oraz sposoby zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko, a także wymagany zakres monitoringu". Zakres zatem oceny planowanej inwestycji w takiej decyzji jest ściśle określony i sprowadza się w zasadzie do oceny zgodności z wymogami ochrony środowiska, a konkretyzując – do analizy wskazanego przedsięwzięcia w aspekcie jego oddziaływania na środowisko.

W rozpoznawanej sprawie istotne jest przede wszystkim właściwe ustalenie czy, planowana inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Przepis z § 2 ust. 1 pkt 7a powyższego rozporządzenia stanowi, że sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymaga m. in. przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko polegające na instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej, radiolokacyjnej, z wyłączeniem radiolinii emitującej pola elektomagnetyczne o częstotliwościach od 0,03 MHz do 300.000 MHz, w których równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosi: nie mniej niż 2.000 W, a miejsca dostępne dla ludności znajdują się w odległości nie większej niż 100m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania tej anteny. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 pkt 8e tegoż aktu sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko mogą wymagać następujące rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w tym m.in. instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, niewymienione w § 2 ust. 1 pkt 7, z wyłączeniem radiolinii, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0,03 MHz do 300.000 MHz, w których równoważna moc promieniowana izotropowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosi nie mniej niż 2.000 W, a miejsca dostępne dla ludności znajdują się w odległości nie większej niż 150 m i nie mniejszej niż 100 m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania tej anteny.

Po myśli zaś § 4 powyższego rozporządzenia parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę przedsięwzięcia i odnoszące się do przedsięwzięć tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu, istniejących i planowanych, sumuje się.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego - w którym planowana inwestycja polega na wymianie sześciu anten sektorowych i jednej anteny radioliniowej zainstalowanych na dachu budynku, zlokalizowanego na dz. Nr [...] AM [...], obręb [...] w Ś. przy ul. K. [...], zważyć należy, iż organy nie uczyniły zadość dyspozycji zawartej w § 4 powyższego rozporządzenia. Przy obliczaniu bowiem równoważnej mocy promieniowanej izotropowo nie zsumowały mocy wszystkich sześciu anten, do czego były obowiązane. Wskazać przy tym należy, iż w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie wyjaśniono dlaczego zbędnym - w ocenie – Kierownika Referatu Ochrony Środowiska, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Ś. – było zsumowanie parametrów tegoż samego rodzaju zainstalowanych na dachu, zlokalizowanego na dz. Nr [...] AM [...], Obręb [...] w Ś.

Wskazać przy tym należy, że także art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008, Nr 199, poz. 1227) stanowi, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie wskazane tam uwarunkowania, w tym także rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.

Zauważyć również trzeba, że także raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z: istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska, emisji (art. 66 ust. 1 pkt 8 powyższej ustawy).

Powyższe regulacje normatywne wskazują, więc, iż ważne jest nie tylko przeanalizowanie rodzaju planowanej inwestycji samej w sobie, ale także jej powiązanie z innymi znajdującymi się w obszarze, na który będzie oddziaływać - mając na względzie nieuniknioną przecież w takich przypadkach kumulację oddziaływań na środowisko. W rozpoznawanej sprawie wskazanie mocy promieniowania izotropowo wyznaczonego dla jednej anteny stanowi więc tylko swoisty wycinek oceny, charakterystyki planowanej inwestycji, a zatem nie może zostać uznane za miarodajne. Tak ustalony stan faktyczny wyklucza bowiem możliwość trafnego zastosowania norm prawa materialnego, w tym przede wszystkim wskazania czy inwestycja ta znacząco oddziałuje na środowisko.

Zaniechanie zsumowania mocy wszystkich sześciu anten przy obliczaniu równoważnej mocy promieniowanej izotropowo oraz wyczerpującego uzasadnienia w tej kwestii stanowiło naruszenie przepisów postępowania, a dokładniej art. 7, 8 i 77 KPA. Celem bowiem tychże regulacji prawnych jest nałożenie na organ administracji publicznej obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez zobligowanie organu prowadzącego postępowanie administracyjne nie tylko do rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale również do podjęcia czynności mających na celu zebranie tegoż materiału. W doktrynie podkreśla się, iż uzyskanie pełnego materiału dowodowego, to zebranie dowodów odnoszących się do wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy okoliczności. Nadto nałożony na organy obowiązek przeprowadzenia całego postępowania dowodowego co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. W sytuacji jednak gdy strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 402-405). Sąd nie miał wątpliwości, iż wobec powyższych uchybień związanych z brakiem należytego ustalenia stanu faktycznego także i uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia uznać należy za wadliwe. Przede wszystkim zważyć należy, że uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi integralną część decyzji administracyjnej. Celem uzasadnienia jest dokładne i kompletne przedstawienie motywów rozstrzygnięcia. Strona postępowania ma bowiem prawo do uzyskania pełnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję. Z uzasadnienia powinno więc wynikać, że organ rozpoznający konkretną sprawę przeprowadził dokładną analizę stanu faktycznego, ustalił wszystkie zaistniałe w sprawie okoliczności, które miały znaczenie dla podjęcia decyzji, a także wyjaśnił znaczenie zastosowanej normy prawnej.

Nie budzi wątpliwości to, że w rozpoznawanej sprawie brak należytego ustalenia okoliczności stanu faktycznego miał wpływ na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Wskazać bowiem należy, że w niniejszej sprawie sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie wymaganoby gdyby inwestycja polegała tylko na wymianie jednej anteny o wskazanej powyżej docelowej równoważnej mocy promieniowania izotropowo. Jednakże w sytuacji, gdy planowane przedsięwzięcie polega na wymianie 6 takich anten, to nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organów, iż niniejsza inwestycja nie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Mając zatem na względzie okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz kierując się dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt II uzasadnione jest zaś treścią przepisu z art. 152 tejże ustawy.