Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 122/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 1-2
journal: Dz.U. 2014 poz 567
law: Ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
article: art. 11 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 16 ust. 1 i 2 pkt 3, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 75 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1440
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy W. z dnia [...] 2014 r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia [...] 2014 r. o sygn. akt [...] odmówił M. Ł. świadczenia w formie:

1. zasiłku dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów na J. S. na okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r.;

2. zasiłku dla opiekuna na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów na J. S. na okres od 15 maja 2014 r. do bezterminowo;

3. odsetek ustawowych, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. Dalej organ zauważył, iż M. Ł. mimo, iż nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2011 r. o numerze decyzji [...], to nie spełnia pozostałych przesłanek do otrzymania zasiłku dla opiekuna.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zasiłek dla opiekuna przysługuje:

1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Z kolei zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych obowiązujące w dniu 31 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ wskazał, iż J. S. legitymuje się I grupą inwalidzką, lecz pozostaje w związku małżeńskim z S. S., który jest emerytem i choruje, lecz nie posiada jakiegokolwiek orzeczenia o niepełnosprawności. W tej sytuacji M. Ł. nie spełnia warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., a konsekwencji nie spełnia przesłanek do uzyskania prawa do zasiłku dla opiekuna.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. Ł. podnosząc, iż także jej ojciec S. S. jest osobą schorowaną, posiada ograniczone możliwości w poruszaniu się z uwagi na protezy w biodrach oraz oczekuje na operację kolana. Podniosła, iż trwa procedura ustalania stopnia niepełnosprawności jej ojca. Z uwagi na stan zdrowia obojga rodziców sprawuje nad nimi opiekę.

Decyzją z dnia [...] 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej: SKO w P.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 2 ust 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz art. 17 ust. 1 pkt 1-3 oraz ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu na dzień 31 grudnia 2012 r.

Kolegium zauważyło, iż swoją decyzją z [...] 2011 r. nr [...] ., przyznało M. Ł. na czas nieokreślony prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką - J. S., a decyzja ustalająca powyższe wygasła na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Niemniej wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a dokładnie w przepisach art. 17 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., co uniemożliwia przyznanie jej świadczeń, o których mowa w art. 2 ust 2 pkt 1-2 ustawy z dnia z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Według organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że mąż J. S. - S. S., nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem zgodzić należy się z organem I instancji, że w sprawie ziściła się negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie M. Ł. świadczenia pielęgnacyjnego (w stanie prawnym obowiązującym na dzień 31 grudnia 2012 r.), a w konsekwencji również żądanego zasiłku dla opiekuna, gdyż obowiązek sprawowania opieki nad jej matką spoczywa w pierwszej kolejności na ojcu tj. mężu osoby niepełnosprawnej, który z woli ustawodawcy może - na potrzeby ustalenia prawa do zasiłku dla opiekuna - być zwolniony z tego obowiązku tylko w razie legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okoliczność taka w sprawie nie występuje.

Kolegium podniosło, iż argumenty podniesione w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione, gdyż pozostają bez wpływu na wystąpienie przesłanek z art. 17 ust. 5 ust. 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu tego jasno wynika, że dopóki matka M. Ł. pozostaje w związku małżeńskim z jej ojcem, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mogłoby nastąpić wyłącznie wtedy, gdyby ojciec posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołane wyżej przepisy w sposób precyzyjny określają, które z osób sprawujących opiekę i po spełnieniu jakich przesłanek mogą otrzymać rekompensatę finansową ze strony państwa za rezygnację z zatrudnienia lub podjęcia pracy w celu sprawowania takiej opieki.

Organ zaznaczył, iż nie wszystkie osoby, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. uzyskały prawo do otrzymania zasiłku dla opiekunów. Przepisy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego ulegały modyfikacjom na przestrzeni minionych lat, lecz zgodnie z brzmieniem art. 2 ustawy dotyczącej zasiłków dla opiekunów decydujące znaczenie dla nabycia tego prawa ma konieczność spełniania wszystkich warunków do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych wg stanu prawnego obowiązującego w dniu 31 grudnia 2012 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję wniosła M. Ł. podnosząc, iż jej ojciec posiada orzeczenie o niepełnosprawności ustalone w dniu 28 sierpnia 2014 r. Dalej skarżąca wskazała, iż spełnia wszelkie warunki do otrzymania wnioskowanego świadczenia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Podniosła, iż jej 79-letni, schorowany i niepełnosprawny ojciec nie jest w stanie opiekować się niepełnosprawną żoną (matką skarżącej). Do skargi złączono kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym S. M. S.. Data orzeczenia jest nieczytelna.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazując, iż załączone do skargi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności S. S.a datującym się od 1 sierpnia 2014 r. nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawo do zasiłku dla opiekuna określone w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, (Dz. U. z 2014r, poz. 567, dalej "u.u.w.z."). Zgodnie z art. 1 tej ustawy określa ona "warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego". Art. 2 ust. 1 u.u.w.z. stanowi z kolei, że "zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r."

Mając na uwadze powyższe, nie budzi wątpliwości, że ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów wiąże się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., K 27/13, który orzekł, że przepisy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) – na podstawie których wygasły dotychczasowe decyzje o świadczeniach pielęgnacyjnych – są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Trybunału przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, to jest przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym.

Orzekając na gruncie wskazanej wyżej ustawy organy obu instancji odmówiły M. Ł. przyznania zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. do bezterminowo wraz z odsetkami powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 u.u.w.z. oraz przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Zgodnie z powołanym wyżej art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.u.w.z. zasiłek dla opiekuna przysługuje: 1) za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) – dalej: "u.ś.r." w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 2) od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.

Z kolei art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu z dnia 31 grudnia 2012 r. stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy uznały, że skarżącej nie przysługuje zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad matką J. S. w okresie od 1 lipca 2013 r. Organy ustaliwszy, że objęta opieką J. S. pozostaje w związku małżeńskim z S. S., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przyjęły, iż uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego było wyłączone ze względu na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., który znajduje zastosowanie w związku z odesłaniem w art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 u.u.w.z., a tym samym nie można było przyznać wnioskowanego świadczenia dla opiekunów.

W ocenie Sądu argumentacja organów nie jest prawidłowa, zwłaszcza gdy uwzględni się szczególne okoliczności sprawy, oraz fakt, że wniosek M. Ł. dotyczył świadczenia stanowiącego docelowo rekompensatę za niekonstytucyjnie "wygaszone" świadczenie pielęgnacyjne.

W sprawie bezspornym jest, że decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przyznało M. Ł. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką J. S. na stałe. Z akt sprawy nie wynika, aby w dacie wydania tej decyzji J. S. nie była jeszcze w związku małżeńskim z S. S..

Pokreślić w tym miejscu trzeba, że rozpatrując wniosek o przyznanie M. Ł. zasiłku dla opiekuna, który przysługuje jej niejako "w miejsce" świadczenia pielęgnacyjnego, organy ponownie oceniają dokładnie ten sam stan faktyczny i operują dokładnie tymi samymi normami prawnymi (ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów nakazuje sięgać do ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu z 31 grudnia 2012 r.), jak we wcześniejszej sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Z zaskarżonych decyzji wynika, iż organy przyjęły jednak radykalnie odmienną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

Zdaniem Sądu takie działanie należy uznać za nieprawidłowe.

Jak już wskazano, w rozpatrywanej sprawie o świadczenie dla opiekuna ubiega się osoba, której już wcześniej przysługiwało prawo szeroko rozumianego świadczenia opiekuńczego w postaci świadczenia pielęgnacyjnego, które to prawo wygasło z końcem czerwca 2013 r. na mocy niezgodnego z Konstytucją RP art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548).

Podkreślić trzeba, że przyczyną stwierdzenia niekonstytucyjności art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, którym "wygaszono" dotychczasowe świadczenia pielęgnacyjne, było stwierdzenie, iż ustawodawca dopuścił się naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Z całokształtu rozważań Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku K 27/13 wynika, że uznał on zastosowanie przyjętego w nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych rozwiązania za nieadekwatne do celu, jakim było wyeliminowanie nadużyć związanych z pobieraniem świadczeń pielęgnacyjnych przez osoby w rzeczywistości nieświadczące opieki. Trybunał z jednej strony wskazał, że "w imię wartości doniosłych konstytucyjnie ustawodawca może wyjątkowo odstąpić od zasady stabilności decyzji administracyjnych, modyfikując je na niekorzyść jednostki, a nawet wygasić wynikające z nich prawa podmiotowe", jednakże zaraz dodał, że "warunkiem koniecznym takiego zabiegu jest jednak działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja uległa pogorszeniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie przekonuje teza, że dopiero wygaszenie wszystkich decyzji administracyjnych i poddanie wymogom nowej regulacji podmiotów posiadających dotychczas uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, pozwoliło na ograniczenie kręgu osób, które nie sprawują faktycznej opieki nad osobą niepełnosprawną, a zarazem korzystają ze świadczeń, przez co nadużywają środków publicznych".

Mając na uwadze powyższe, przyjmując za punkt wyjścia opisane przez Trybunał zasady konstytucyjne takie jak zasada ochrony praw nabytych oraz zasada zaufania obywatela do Państwa, uznać należy za niedopuszczalne ograniczanie dostępu do świadczeń opiekuńczych (obecnie w postaci zasiłku dla opiekunów) osobom, którym te świadczenia (w postaci świadczeń pielęgnacyjnych) przysługiwały do końca czerwca 2013 r. na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych i wobec których nie można wykazać, że świadczeń tych nadużywały, to jest że pobierały świadczenia pomimo braku rzeczywistego świadczenia opieki..

Inaczej rzecz ujmując, jeżeli beneficjent do 30 czerwca 2013 r. otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne przyznane na stałe decyzją ostateczną, opartą o określoną i dopuszczalną prawnie wykładnię ustawy o świadczeniach rodzinnych i zarazem decyzję wydaną w warunkach faktycznie usprawiedliwionych (ze względu na rzeczywistą opiekę beneficjenta świadczenia nad niepełnosprawnym), to przyznając obecnie zasiłek dla opiekunów w niezmienionym stanie faktycznym, organ nie może kwestionować tej przyjętej wcześniej w takim stanie faktycznym wykładni. Zasiłek dla opiekunów należy bowiem przede wszystkim postrzegać jako świadczenie rekompensujące słusznie nabyte, ale niekonstytucyjnie odebrane, świadczenie pielęgnacyjne; natomiast wtórnie dopiero jako świadczenie nowe. Zasiłek dla opiekunów służy przede wszystkim restytucji dotychczasowego uprawnienia opiekuńczego. Odmówienie zasiłku dla opiekunów osobie, która świadczeń opiekuńczych nie nadużywała, prowadzi do rezultatu niweczącego wskazania wyroku K 27/13. W istocie bowiem prowadziłaby do braku pełnego zrekompensowania szeroko rozumianych świadczeń opiekuńczych tym osobom, które świadczeń tych nie nadużywały i które zdaniem Trybunału nie powinny być ich pozbawione ze względu na konstytucyjnie chronioną zasadę ochrony praw nabytych i zaufania do organów państwa.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy trzeba mieć na względzie, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego W P. z dnia [...] 2011 r., [...] ukonstytuowała dla M. Ł. prawo nabyte, podlegające ochronie konstytucyjnej, które nie powinno być odebrane z takich jedynie powodów jak zmiana polityki przyznawania świadczeń, czy zmiana wykładni przepisów. Co więcej, M. Ł. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w zaufaniu do organów państwa jako świadczenie należne i ze względu na nie, między innymi, kształtowała swoją sytuację osobistą i zawodową na przyszłość.

Zauważyć nadto należy, iż organy w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] 2014 r. ([...]) nie wskazały, iż skarżąca jest osobą, która faktycznie nadużywała świadczeń opiekuńczych (świadczenia pielęgnacyjnego) przyznanych jej decyzją administracyjną, a więc osobą, która w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 27/13 nie zasługiwałaby na objęcie jej konstytucyjną ochroną ze względu na ochronę praw słusznie nabytych i skonkretyzowanych decyzją administracyjną. Zdaniem Sądu taka okoliczność nie wynika też z nadesłanych wraz ze skargą akt administracyjnych.

Uwypuklenia wymaga fakt, iż organy I i II instancji jednoznacznie ustaliły, że M. Ł. faktycznie sprawuje opiekę nad matką, a ustalenia tego nigdy nie podważono.

Reasumując - w sprawie nie wykazano, aby jakiekolwiek ustalenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2011 r. były błędne, bądź by nastąpiła jakakolwiek zmiana stanu faktycznego względem sytuacji skarżącej jaka istniała w dacie, gdy przyznawano jej następnie wygaszone świadczenie pielęgnacyjne (np. dopiero po tej dacie J. S. zawarła związek małżeński z S. S.). Z treści decyzji obu instancji wynika natomiast, iż odmowa zasiłku dla opiekuna podyktowana została tylko i wyłącznie przyjęciem odmiennej, aniżeli uprzednio przyjęta w decyzji o świadczeniu pielęgnacyjnym, interpretacji przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

W konsekwencji powstał stan nie do zaakceptowania w świetle zasad konstytucyjnych uwypuklonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 27/13: skarżąca, który należała do kręgu osób rzeczywiście świadczących opiekę nad osobą bliską wymagającą tej opieki, została pozbawiona świadczeń opiekuńczych. W tym zakresie Sąd orzekający w całości zgadza się z tezą wyrażoną w podobnym stanie faktycznym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. II SA/Po 1118/14 oraz późniejszymi orzeczeniami tego Sądu z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. II SA/Po 1181/14, z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. II SA/Po 1171/14, z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 1208/14, z dnia 11 lutego 2015 r., sygn. IV SA/Po 1128/14 oraz z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. IV SA/Po 1107/14 (wszystkie orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie nie miał wątpliwości, co do tego, że wcześniejsza decyzja z 29 września 2011 r. o przyznaniu M. Ł. świadczenia pielęgnacyjnego kształtowała dla skarżącej skonkretyzowane i słusznie nabyte prawo. Zauważyć w tym miejscu należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciła się umotywowana prawnie prokonstytucyjna wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. (zob. np. wyrok z dnia 20 września 2013 r., I OSK 2/13 i I OSK 46/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z rezultatem tej wykładni nie znajduje uzasadnienia kwestionowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, wobec których są zobowiązane do alimentacji, jeśli niepełnosprawni pozostają w związku małżeńskim z osobą faktycznie (z uwagi na stan zdrowia) niezdolną do zapewnienia im niezbędnej opieki, nawet nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie wiek S. S.a (urodzonego w 1936 r.) oraz jego niekwestionowany, zły stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym pozwala, już w oparciu o wiedzę ogólną i doświadczenie życiowego, na uznanie, iż nie jest on w stanie sprawować stałej opieki nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną. Ponadto zauważyć należy, iż ustawodawca niejako z góry zakłada, iż każda osoba, która ukończyła 75 lat wymaga zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji i w związku z tym domniemaniem wprowadził dwa różne świadczenia adresowane do tych osób mając na celu wsparcie ich w ponoszeniu wydatków związanych z koniecznością korzystania z takiej pomocy. Pierwszym świadczeniem jest zasiłek pielęgnacyjny, który zgodnie z art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.ś.r. przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat. Drugim świadczeniem jest dodatek pielęgnacyjny, który przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia – art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.). Uzyskanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego wyklucza prawo do zasiłku pielęgnacyjnego (art. 16 ust. 6 u.ś.r.). Oba te świadczenia maja ten sam cel jako dodatkowe wsparcie dla osób niedołężnych z uwagi na zaawansowany wiek. Skoro zatem ustawodawca przyjmuje domniemanie, iż osoba w wieku 75 lat sama co do zasady wymaga opieki ze strony osób trzecich i w tym celu udziela jej wsparcia, to nie można przyjąć, by ten sam racjonalny ustawodawca jednocześnie zakładał, że osoba w wieku 75 lat lub więcej (nielegitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) jest zdolna do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym małżonkiem.

Jak wskazano wyżej organy obu instancji nie wskazały w żaden sposób aby decyzji wcześniejszej z dnia 29 września 2011 r. przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne nie można skutecznie zarzucić, że rażąco narusza prawo, względnie, że przyznaje uprawnienie osobie oczywiście nieuprawnionej. To z kolei nakazuje poszanować wynikające z niej skonkretyzowane uprawnienie.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium powinno uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu.

Mając to wszystko na uwadze Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej "P.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.