Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1874/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 164; art. 129 ust. 2 pkt 2;m
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 20; art. 22;
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 6 ust. 1;
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 7; art. 77 par 1; art. 80; art. 107 par 3;
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej B. O. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej zaskarżoną decyzją z [...] marca 2013 r. oddalił wniosek B. O., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą A. w R. (dalej skarżąca) o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy "Mistrz" o numerze R-[...], udzielonego na rzecz T. Sp. z o.o. z siedzibą w C.

Jako podstawę zaskarżonej decyzji wskazano art. 164 oraz art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 oraz art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy p.w.p.

Do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] lipca 2006 r. Urząd Patentowy RP udzielił uprawnionemu – T. Sp. z o.o. z siedzibą w C., prawa ochronnego na ww. znak towarowy słowno-graficzny "Mistrz", w zakresie towarów z klasy 16 tj. "krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami". Oznaczenie zostało zarejestrowane, jako oznaczenie słowno-graficzne o jasnopomarańczowych polach, składające się z kratek, opisanych jako diagram krzyżówki, prostokątnej ramki w kolorze pomarańczowym, umieszczonej dookoła kratki, oraz słowa "Mistrz" znajdującego się na tle ramki nad kratką, u góry z lewej strony.

W sierpniu 2011 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek skarżącej o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "Mistrz", udzielonego na rzecz uprawnionego, w zakresie towarów z klasy 16 tj. "krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami".

Jako podstawę prawną żądania unieważnienia wskazała art. 164 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 p.w.p. w zakresie "krzyżówek", alternatywnie art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zakresie "krzyżówek" oraz art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zakresie "czasopism i książek z krzyżówkami". Interes prawny uzasadniała równoległym działaniem na rynku z uprawnioną w zakresie wprowadzania do obrotu publikacji i czasopism z krzyżówkami, a więc sporny znak stanowi dla niej ograniczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz. U. z 2007 r., nr 155, poz. 1095), dalej u.d.g. oraz wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r. w sprawie II GSK 252/06. Ponadto sporny znak nigdy nie miał zdolności rejestrowej (konkretnej i odróżniającej) w kwestionowanym zakresie.

Uzasadniając naruszenie art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 p.w.p. skarżąca podnosiła, że krzyżówka jest zadaniem logicznym, nie jest natomiast ani towarem ani usługą. Wskazała, że w świetle przepisu art. 120 ust. 1 p.w.p. krzyżówka staje się znakiem towarowym z chwilą związania go z towarem w sposób pozwalający zindywidualizować towar na podstawie pochodzenia. Brak związku pojęciowego oznaczenia z towarem (usługą) może wynikać z faktu, że przedmiot zgłoszony do rejestracji jako towar nie stanowi towaru. Skarżąca podniosła, że w przypadku potraktowania przez Urząd Patentowy RP pojęcia "krzyżówka" za synonim czasopisma krzyżówkowego (za potoczne określenie czasopisma krzyżówkowego), jako podstawę unieważnienia ww. prawa ochronnego wskazuje art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p.

Po drugie zdaniem skarżącej znak towarowy "Mistrz" nie ma konkretnej zdolności odróżniającej dla czasopism i książek z krzyżówkami oraz dla krzyżówek, w razie potraktowania pojęcia krzyżówka jako synonimu czasopisma szaradziarskiego. Podniosła, że określenie "Mistrz" w spornym znaku zostanie odebrane przez konsumenta jako oznaczenie opisowe. Element ten czytelnie bowiem wskazuje na cechy (właściwości) oznaczanych towarów, tj. na stopień trudności zadań krzyżówkowych. Jest więc oznaczeniem ogólnoinformacyjnym. Wskazała, że właściwością takich oznaczeń jest to, iż nie mogą być one chronione jako znaki towarowe i winny pozostawać do dowolnego wykorzystania przez ogół zainteresowanych zgodnie z ich znaczeniem. Słowny element "Mistrz" jej zdaniem jest więc bez znaczenia z punktu widzenia całościowego oddziaływania spornego znaku towarowego, zwłaszcza, że jest w tym znaku słabo widoczny. W konsekwencji jest prawdopodobne, że element ten zostanie pominięty przez przeciętnego odbiorcę przy całościowej percepcji oznaczenia. Oznaczenie w postaci kolorowych ramek oraz oznaczeń słownych informujących o stopniu trudności zadań krzyżówkowych nie może być przedmiotem monopolu używania dla wskazanych towarów i powinno pozostać dostępne dla wszystkich zainteresowanych uczestników obrotu gospodarczego.

W odpowiedzi na wniosek uprawniony wniósł o jego oddalenie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 129 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 p.w.p. stwierdził, że przedmiotem zainteresowania tego przepisu jest znak in abstracto, tj. bez odniesienia go do konkretnych towarów. Uprawniony zwrócił uwagę, że krzyżówka może być wydrukowana na zwykłej kartce papieru i jako taka sprzedawana w postaci pojedynczych krzyżówek, co tylko potwierdza, iż krzyżówka może być odrębnym towarem jak każdy inny przedmiot.

Zdaniem uprawnionego w spornym słowno-graficznym znaku towarowym "Mistrz" to właśnie element słowny "Mistrz" jest elementem wyróżniającym tego oznaczenia. O ile bowiem przeciętny konsument rzeczywiście może nie rozróżniać pochodzenia czasopism szaradziarskich od różnych wydawców na podstawie samej tylko kolorowej ramki, o tyle będzie on znak towarowy w postaci pomarańczowej ramki w kratkę wraz ze słowem "Mistrz" łączył i kojarzył zawsze z jednym i tym samym źródłem pochodzenia, gdyż żaden inny wydawca na rynku nie stosuje dla czasopism szaradziarskich kolorowych ramek z takim właśnie napisem. Powoduje to, że znak sporny jako całość posiada zdolność odróżniającą wystarczającą do pełnienia funkcji znaku towarowego. Ponadto wskazał, że charakter odróżniający znaku może wynikać z połączenia elementów, nawet jeżeli każdy z nich osobno jest pozbawiony charakteru odróżniającego, a w chwili zgłoszenia spornego znaku do rejestracji nie istniała praktyka oznaczania czasopism szaradziarskich kolorowymi ramkami wraz z dodatkowymi wyrazami, tj. np. "Geniusz", "Uczeń", "Znawca". Podniósł, że wnioskodawca nie przedstawił żadnego materiału dowodowego, który by taką praktykę potwierdzał.

W toku postępowania spornego oraz na rozprawie strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Ponadto na rozprawie skarżąca ostatecznie wskazała jako podstawę prawną żądania unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy – w zakresie krzyżówek - art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 p.w.p., alternatywnie art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz w zakresie czasopism i książek z krzyżówkami art. 129 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 p.w.p.

Polemizując z argumentami uprawnionego skarżąca podniosła, że element słowny "Mistrz", podobnie jak pozostałe elementy spornego znaku towarowego nie nadają mu, jako całości charakteru odróżniającego. Wyraz "Mistrz" oraz pozostałe elementy znaku spornego są niewidoczne podczas zakupu czasopism krzyżówkowych. Natomiast gdyby przeciętny odbiorca zauważył ten element na okładce czasopisma szaradziarskiego, chociaż znak ten nie występuje na okładce, a wewnątrz czasopisma szaradziarskiego, to element ten zostałby odebrany jako informacja o istotnej cesze towaru, jaką jest stopień trudności zadań szaradziarskich zawartych w czasopiśmie.

Uprawniony w odpowiedzi na argumenty skarżącej stwierdził, że nie przedstawiła ona żadnego dowodu na okoliczność tego, aby sporne znaki towarowe były zamieszczone wewnątrz czasopism szaradziarskich. Zwrócił uwagę, iż załącznik nr 4 do pisma procesowego z [...] lutego 2012 r. dotyczy regulaminu udziału w konkursach internetowych o nazwie krzyżówki on-line. Wymienione w pkt 7c regulaminu nazwy dotyczą gracza, a nie towaru. Ponadto wskazał, iż nie ma bezpośredniej, natychmiastowej i niewymagającej głębszej refleksji asocjacji pomiędzy słowem "Mistrz", a czasopismami szaradziarskimi. Powołał się na artykuł Ryszarda Skubisza pt. "Zdolność odróżniająca znaku towarowego w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich" (Wynalazczość i ochrona własności intelektualnej. Wspólnotowe i krajowe regulacje prawne w dziedzinie ochrony własności przemysłowej pod redakcją Alicji Adamczak). Stwierdził, iż w znaku spornym nie tylko jeden element jest dystynktywny, ale cały znak towarowy ma zdolność odróżniającą, jako kompozycja. Nadto uprawniony powołał się na pkt 40 orzeczenia ETS z 22 czerwca 2011 r. w sprawie C-56/10 P wskazując, że nawet znak towarowy składający się z elementów niedystynktywnych jako całość może mieć zdolność odróżniającą.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ na wstępie wskazał, że skarżąca posiada interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, który to interes wynika z normy prawnej kreującej prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 u.d.g. W świetle tych przepisów legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy jest każdy podmiot, któremu znak ten przeszkadza w prowadzeniu działalności gospodarczej. Na potwierdzenie przywołano orzeczenie Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 218/01.

Urząd Patentowy RP opisał stan faktyczny sprawy oraz przypomniał argumentację stron. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy tej sprawy organ uznał za niezasadny zarzut udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w odniesieniu do "krzyżówek" z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 p.w.p. Organ uznał, że "krzyżówka" jest towarem, który może być przedmiotem transakcji handlowych. Wskazał, że w obrocie gospodarczym działają firmy układające i sprzedające gotowe krzyżówki innym firmom, takie jak chociażby uprawniony. Za słuszne przyjęto zatem stanowisko uprawnionego, że słowo "krzyżówka" jest powszechnie używane w języku potocznym jako oznaczenie czasopisma szaradziarskiego, mogącego zawierać nie tylko zadania diagramowe (krzyżówki), ale także inne zagadki (np. szarady), a także jest podawane na stronach internetowych różnych kolporterów jako określenie kategorii towarów-czasopism szaradziarskich. Urząd Patentowy RP w tym względzie przywołał na poparcie to, że OHIM rejestrując na rzecz uprawnionej dwa znaki towarowe "100" i "300" na produkty w postaci krzyżówek uznał, iż są one towarem oraz to, że w orzecznictwie sądowym m. in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 grudnia 2012 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1927/12).

Organ uznał za niezasadny także zarzut udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w odniesieniu do "krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami" z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. Wskazano, iż wyłączona jest możliwość udzielenia praw ochronnych na oznaczenia niemające dostatecznych znamion odróżniających, to znaczy takich, które nie nadają się do oznaczania w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone. Znamiona odróżniające znaku towarowego zawierają się w jego strukturze i jeżeli budowa znaku nie wykazuje jakichkolwiek cech charakterystycznych, to znak taki pozbawiony jest dostatecznych znamion odróżniających i nie nadaje się do identyfikacji towaru jako pochodzącego od konkretnego przedsiębiorcy. Zatem, kryterium oceny występujących w znaku znamion odróżniających są cechy strukturalne ocenianego znaku towarowego wobec towarów przeznaczonych do oznaczania ocenianym znakiem - ocena zdolności in concreto.

Wobec powyższego Urząd Patentowy RP stwierdził, że konieczna jest ocena znaku z punktu widzenia towarów i warunków obrotu. Dostateczne znamiona odróżniające tkwiące w formie przedstawieniowej znaku (w jego formie i treści), a więc w wyrazie, obrazie, melodii, układzie itp. należy odnieść do towaru, dla którego znak jest przeznaczony. Znak może wykazywać zdolność odróżniającą wobec niektórych towarów, a nie mieć jej wobec innych. Można przyjąć, że ocena zdolności odróżniającej jest wypadkową dwóch elementów. Z jednej strony forma przedstawieniowa znaku musi być "sama w sobie" na tyle charakterystyczna, aby mogła identyfikować towar. Z drugiej strony musi zapewnić kupującemu możliwość dokonania wyboru towaru według niej, bez konieczności ustalania pochodzenia towaru drogą okrężną (np. zmuszać do szukania na towarze nazwy producenta). Organ podniósł, że charakter odróżniający znaku towarowego należy ocenić z jednej strony przez odniesienie do towarów i usług, dla których został zarejestrowany, a z drugiej strony uwzględniając sposób postrzegania tego znaku przez właściwy krąg odbiorców. W przedmiotowej sprawie zakwestionowano zdolność odróżniającą znaku sporego w odniesieniu do następujących towarów: "krzyżówki, czasopisma i książki z krzyżówkami". Towary te skierowane są do szerszej grupy konsumentów. Ze względu na niską cenę należy je uznać za towary ogólnodostępne, powszechnego użytku. Ich nabywcami są osoby w różnym wieku, niezależnie od płci, wykształcenia, statusu społecznego. Przez niektórych z nich tego typu publikacje nabywane są sporadycznie, są też jednak nabywcy, którzy posiadają określone preferencje, co do tego typu szarad czy krzyżówek i którzy wydawnictwa tego gatunku nabywają regularnie. Na poparcie takiego stanowisko organ przywołał orzecznictwo sądów w sprawie VI SA/Wa 1283/09, VI SA/Wa 1527/09, VI SA/ Wa 1332/09, VI SA/Wa 1660/09, VI SA/ Wa 132/10 oraz VI SA/Wa 1937/10. Nadto wskazał, iż osoby, które regularnie nabywają krzyżówki są osobami zainteresowanymi rozwiązywaniem krzyżówek, nierzadko są to hobbyści. W ocenie organu są to odbiorcy uważni, którzy na tle wielu rodzajów dostępnych na rynku czasopism ze zwiększoną niż przeciętna rozwagą dokonują zakupu krzyżówek. Odbiorcy ci poszukując czasopism krzyżówkowych dokonują bardziej wnikliwej percepcji opatrywanych nimi oznaczeń i identyfikują oznaczenie krzyżówki z określonym przedsiębiorcą, jako źródłem jego pochodzenia. Jest to zatem odbiorca właściwe poinformowany i uważny.

Urząd Patentowy RP stwierdził, że - biorąc pod uwagę cechy strukturalne spornego znaku towarowego, że jako całość posiada on dostateczne znamiona odróżniające. O ile elementów takich jak ramka w kolorze pomarańczowym oraz umieszczona wewnątrz niej kratka, którą sam uprawniony opisał w podaniu jako "diagram krzyżówki o jasnopomarańczowych polach", nie sposób w ocenie organu uznać za elementy odróżniające spornego znaku towarowego, o tyle element słowny "Mistrz" jest takim elementem odróżniającym. Kratki tworzące diagram krzyżówki są natomiast typowym, wręcz koniecznym elementem krzyżówek, przy czym pomarańczowa ramka wokół diagramu krzyżówki jest powszechnym elementem graficznym stosowanym na rynku wydawnictw krzyżówkowych, co powoduje, że brak im charakteru odróżniającego. W związku z tym żaden z tych elementów znaku spornego nie ma konkretnej zdolności odróżniającej dla publikacji z krzyżówkami. Organ uznał natomiast, iż słowo "Mistrz" w żadnym swoim znaczeniu, nie odnosi się bezpośrednio i w sposób konkretny do ww. towarów lub ich cech, a tym samym nie można uznać go za element opisowy, pozbawiony zdolności odróżniającej. Słowo "Mistrz" ma bowiem wiele znaczeń, między innymi oznacza człowieka zdecydowanie lepszego od innych w jakiejś dziedzinie, osobę godną naśladowania, uznaną przez innych za wzór, ale także stanowi tytuł zwierzchników niektórych stowarzyszeń i zakonów rycerskich, czy tytuł osoby lub drużyny, która zwyciężyła w zawodach sportowych lub konkursie lub dyplomowanego rzemieślnika, a także wykwalifikowanego pracownika nadzorującego pracę podległych sobie robotników. Organ wskazał, że słowo "Mistrz" w spornym znaku - choć jest zapisane niewielką czcionką, zostało umieszczone w takim miejscu, że jest wyraźnie widoczne i bez wątpienia zostanie zauważone przez odbiorców. Zatem oznaczenie "Mistrz" jedynie drogą skojarzeń myślowych może doprowadzić odbiorców do stwierdzenia, że chodzi o stopień trudności zadania szaradziarskiego, a to zdaniem organu za mało, żeby uznać je za opisowe względem ww. towarów. Wskazano przy tym, że oznaczeniami opisowymi są tylko takie oznaczenia, w przypadku których wskazane powyżej skojarzenie, z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy, występuje bez głębszej refleksji. O charakterze informacyjnym elementu słownego "Mistrz" nie może świadczyć pismo stanowiące załącznik nr 4 do pisma skarżącej z [...] lutego 2012 r., w którym wskazano, iż krzyżówki są różnicowane ze względu na poziom trudności: laik, uczeń, student, znawca, mistrz i geniusz, ponieważ w istocie odnoszą się one w sposób aluzyjny do osoby rozwiązującej krzyżówki, a nie krzyżówki jako takiej, co powoduje, że nie jest możliwe bezpośrednie skojarzenie tą drogą trudności zadania szaradziarskiego. Ponadto o zdolności odróżniającej znaku towarowego świadczy jego postrzeganie przez odbiorców towarów do sygnowania których jest on przeznaczony, a nie to jak jest on opisywany przez uprawionego. Biorąc zaś pod uwagę znaczenie słowa "Mistrz" nie sposób w ocenie organu przyjąć, aby odbiorcy w sposób natychmiastowy i bez głębszej refleksji wiązali je ze stopniem trudności zadania szaradziarskiego.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącej, że sporny znak nie jest widoczny w trakcie zakupu ww. towarów, a tym samym nie może odróżniać tych towarów organ zauważył, że skarżąca nie przedstawiała żadnych dowodów na tą okoliczność. Jednocześnie podniesiono, że kwestia czy i w jakiej postaci występuje w obrocie znak będący przedmiotem oceny, jest zagadnieniem nie mającym znaczenia dla oceny jego zdolności odróżniającej, ponieważ ochrona znaku dotyczy konkretnej jego formy (postaci), jaka została zgłoszona i na tej podstawie wpisana do rejestru.

Mając na uwadze powyższe ustalenia organ uznał, ze sporny znak towarowy - jako całość, posiada dostateczne znamiona odróżniające, a co za tym idzie nadaje się do odróżniania w obrocie ww. towarów, ponieważ przeciętny odbiorca na jego podstawie jest w stanie dokonać wyboru czasopism z krzyżówkami, jako pochodzących od konkretnego podmiotu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. O. zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć - i w istocie miało, istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.), a mianowicie:

a. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne ustalenia faktyczne, dowolną ocenę materiału dowodowego oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie, w jakim Urząd Patentowy RP potwierdził konkretną zdolność odróżniającą spornego znaku "Mistrz", pomimo że ten znak nie cechuje się samodzielnością względem oznaczanych towarów, gdyż jest tylko prezentacją części tych towarów;

b. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia sprawy, błędne i dowolne ustalenia faktyczne oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie, w jakim Urząd Patentowy RP uznał, że element słowny "Mistrz" jest elementem odróżniającym, który nadaje spornemu znakowi towarowemu jako całości charakter odróżniający, podczas gdy element "Mistrz", w razie jego widoczności, musiałby być kwalifikowany jako opisowy względem kwestionowanych towarów (publikacji z krzyżówkami);

c. art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji administracyjnej - w zakresie, w jakim Urząd Patentowy RP przyjął, iż element słowny "Mistrz" odnosi się "w sposób aluzyjny do osoby rozwiązującej krzyżówki, a nie krzyżówki jako takiej", podczas gdy z materiału dowodowego niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, iż ww. element słowny wskazuje na poziom trudności zadania krzyżówkowego;

d. art. 7 k.p.a. poprzez obciążenie skarżącej wymogiem dowodzenia okoliczności negatywnych i pominięcie podstawowej reguły postępowania dowodowego, w myśl której fakty negatywne nie podlegają dowodzeniu.

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a mianowicie:

a. art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. poprzez błędną interpretację, wyrażającą się w przyjęciu wadliwego rozumienia związku pomiędzy znakiem i oznaczanymi towarami, wymaganego do potwierdzenia informacyjnego charakteru oznaczenia - co spowodowało błędne uznanie konkretnej zdolności odróżniającej elementu "Mistrz" i w konsekwencji błędne potwierdzenie konkretnej zdolności odróżniającej całego spornego znaku;

b. art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. poprzez błędną interpretację i błędne zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu - przy ocenie opisowego charakteru elementu "Mistrz" - wadliwego modelu przeciętnego odbiorcy publikacji szaradziarskich, który odbiega od unijnego modelu należycie poinformowanego, uważnego i racjonalnego konsumenta;

c. art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. poprzez błędną interpretację wyrażającą się w pominięciu, przy ocenie zdolności odróżniającej oznaczenia, realiów obrotu oznaczanymi towarami;

d. art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. poprzez błędną wykładnię wyrażającą się w pominięciu, przy ocenie konkretnej zdolności odróżniającej znaku, interesu uczestników rynku w ochronie przed monopolizacją oznaczeń niedystynktywnych - podczas gdy ten interes ma zasadnicze znaczenie na tle w/w przepisów, a jego należyte uwzględnienie sprzeciwia się ochronie spornego znaku jako znaku towarowego.

Zdaniem skarżącej Urząd Patentowy nie rozważył, że prezentacja znaku świadczy, iż chodzi o część towaru (wewnętrzną stronę czasopisma), gdyż ramki i kratki, w które są wpisywane litery, są typowymi elementami stron czasopisma krzyżówkowego. Już ten fakt dowodzi, że spornego oznaczenia nie można traktować, jako znaku towarowego. Ta zarejestrowana postać znaku towarowego, to nic innego jak część samego towaru (czasopisma krzyżówkowego), czego dowodzą przykłady stron z kolorowymi ramkami i kratkami z różnych czasopism krzyżówkowych sprzed daty zgłoszenia spornego znaku. Sporny znak nie stanowi samodzielnego oznaczenia odróżniającego, gdyż jest odwzorowaniem części towaru (wewnętrznej strony czasopisma). Już więc z tego powodu znak nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej. To natomiast, że skarżąca nie udowodniła, że sporny znak nie jest umieszczany bezpośrednio na towarze, jest niemożliwe do wykazania, jako okoliczność negatywna niemożliwa do udowodnienia. Udowodnienie tej okoliczności, że sporny znak uprawniona umieszcza na okładce czasopisma, leżało po stronie uprawnionej ze spornego oznaczenia, a nie po stronie skarżącej.

Za błędne i dowolne skarżąca uznała przyjęcie przez organ, że jeden element znaku "mistrz" (wykluczono bowiem kolorowa ramkę i kratkę) nadaje znakowi zdolność odróżniającą. Sam wygląd znaku potwierdza, że jest on prezentacją wewnętrznej strony czasopisma, która oczywiście w chwili zakupu czasopisma nie jest widoczna, co stanowi odniesienie do konkretnej zdolności odróżniającej znaku towarowego. Zatem w chwili zakupu element słowny "mistrz" nie może być widoczny dla nabywcy, natomiast organ patentowy tej kwestii nie rozważył w swoich ustaleniach.

Ten element słowny, zdaniem skarżącej, opisuje stopień trudności zadania, dlatego nie może być znakiem towarowym, gdyż jak zauważa Urząd Patentowy, krzyżówki kupują również hobbyści, a więc osoby posiadające wiedzę, iż słowo "mistrz" oznacza stopień trudności krzyżówki, tak jak słowa "uczeń, student, znawca, czy geniusz". Należy więc przyjąć, że słowo "mistrz" ma charakter informacyjny w odniesieniu do samego towaru. Skarżąca zarzuciła Urzędowi Patentowemu sprzeczność w argumentacji, gdyż z jednej strony traktuje odbiorcę jako uważnego i dobrze poinformowanego, by z drugiej uznać, iż taki odbiorca nie powiąże słowa "mistrz" ze stopniem trudności krzyżówki.

Skarżąca zarzuciła organowi administracji brak zbadania całego materiału dowodowego przedłożonego w sprawie, co doprowadziło Urząd Patentowy do niewłaściwych i dowolnych ustaleń. W tym zakresie wskazała na Regulamin udziału w konkursach internetowych "Krzyżówki on-line" organizowanych przez uprawnioną ze spornego znaku towarowego oraz okładkę czasopisma szaradziarskiego uczestniczki postępowania, określanych stopień trudności krzyżówek właśnie przez podanie odpowiedniego słowa "uczeń...geniusz". Z wymienionego Regulaminu wprost wynika, że krzyżówki są zróżnicowane ze względu na poziom trudności: laik...geniusz. Natomiast na okładce czasopisma zamieszczonej w Internecie umieszczono te same elementy (laik...geniusz) z dodatkiem "sprawdź swój poziom", co w ocenie skarżącej jednoznacznie wskazuje na poziom trudności krzyżówek.

Zdaniem skarżącej opisowość spornego znaku towarowego, jego informacyjny charakter, może być postrzegany przez przeciętnego odbiorcę na skutek skojarzenia myślowego słowa "mistrz" ze stopniem trudności zadania, a więc jako wskazówka co do cechy towaru. W tym zakresie skarżąca odwołała się do orzecznictwa unijnego. Podkreślano, że przy przyjęciu przez Urząd Patentowy faktu nabywania towaru oznaczanego spornym znakiem przez osoby, które często krzyżówek nie rozwiązują ale także przez hobbystów tej rozrywki, to już ta część odbiorców słowo "mistrz" bezpośrednio będzie kojarzyć ze stopniem trudności krzyżówki. Zatem znak jest znakiem informacyjnym w odniesieniu do towaru.

Jak podkreślała skarżąca, inni wydawcy publikacji szaradziarskich przez rejestrację znaku MISTRZ nie będą mogli tego wyrażenia zamieszczać na swoim towarze. W związku z tym zasadny był zarzut monopolizacji rynku spornym znakiem. W tym zakresie wskazano na zgłoszenie przez wnioskodawczynię do rejestracji następnych oznaczeń również z ramkami kolorowymi i kratkami z wyrażeniami "laik, uczeń, student, znawca, i geniusz", co w ocenie skarżącej potwierdza, że wnioskodawczyni chce uzyskać wyłączność na niedystynktywne elementy tych znaków (kolor ramek i kratki) i zmonopolizować rynek tymi oznaczeniami.

W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP w całości.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi.

Uprawniony uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i wniósł o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego strony uzupełniając zajęte stanowiska w sprawie w pismach procesowych przywoływały kolejne argumenty na poparcie swoich twierdzeń obszernie przytaczając orzecznictwo i poglądy doktryny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 164 P.w.p. warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy jest wykazanie się przez wnioskodawcę interesem prawny. W ocenie Sądu B. O. interes prawny w zgłoszeniu swojego żądania wykazała. Wnioskodawczyni tak jak skarżąca jest wydawcą krzyżówek i czasopism szaradziarskich stąd zgodnie z art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz z art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej mogła czuć się zagrożona w wykonywanej działalności gospodarczej faktem wprowadzenia do obrotu gospodarczego spornego znaku towarowego, w sytuacji w której kwestionuje zdolność odróżniającą jako taką tego znaku, a także kwestionuje konkretną jego zdolność odróżniającą. W takiej sytuacji, w której stwierdza również, że znak nie nadający się w ogóle do rejestracji, może czuć się zagrożona wprowadzeniem do obrotu oznaczenia, które nie powinno podlegać ochronie, gdyż może to szkodzić skarżącej w jej działalności gospodarczej.

Zdaniem skarżącej sporny znak towarowy "Mistrz", przeznaczony do oznaczania krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami, w zakresie jego elementów graficznych (kolorowa ramka i kratka) nie spełnia wymagań odróżniających, gdyż tego rodzaju elementy graficzne występowały w czasopismach i krzyżówkach innych wydawców przed zgłoszeniem znaku słowno - graficznego MISTRZ do ochrony.

Także Urząd Patentowy uznał, iż kolorowa ramka w znaku i kratka nie mogą być elementami odróżniającymi znaku. Jasnopomarańczowa ramka wokół diagramu krzyżówki jest elementem powszechnie stosowanym na runku wydawniczym krzyżówek, a więc nie może mieć charakteru odróżniającego. Kratka natomiast została przez samą uczestniczkę postępowania określona, jako "diagram krzyżówki o jasnopomarańczowych polach" i ten element znaku również jest typowy (charakterystyczny wręcz konieczny) dla krzyżówek. W związku z tym, jak stwierdził organ patentowy, żaden z tych elementów znaku nie ma konkretnej zdolności odróżniającej dla publikacji z krzyżówkami.

Trafnie także organ administracji uznał, że "krzyżówka" może być towarem, jako że sprzedawana jest, tak jak czyni to uczestniczka postępowania. Nie chodzi bowiem o samo pojęcie "krzyżówki" jako zadania lub rozrywki, lecz o powiązanie tego zadania i rozrywki z nośnikiem, na którym jest zamieszczana. Posiada więc postać materialną, tak jak towar wprowadzany do obrotu handlowego.

Skarżąca podkreślała jednak, że Urząd Patentowy, z naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. – nie rozważył tej kwestii, iż forma przedstawienia spornego znaku towarowego jest w istocie wewnętrzną kartką czasopisma. Innymi słowy, nie rozważył, czy czasami sam znak towarowy nie jest towarem. Jeżeli bowiem sporny znak towarowy w swojej postaci słowno – graficznej składa się z kolorowej ramki, kratek ("diagram krzyżówki o jasnopomarańczowych polach") i ze słowa "mistrz", to czy nie jest on sam towarem lub jego częścią.

W ocenie Sądu uwaga ta jest uzasadniona. Jeżeli bowiem znak towarowy w całej swojej postaci jest częścią czasopisma wydawanego przez uczestniczkę postępowania będącego towarem, lub w zasadniczej swej części jest przedstawieniem rodzaju towaru, który oznacza (formą określającą krzyżówkę), to jednocześnie sam znak nie nadaje się do odróżnienia w obrocie towarów, dla których został zgłoszony, gdyż jest tożsamy z rodzajem towaru. Sporny znak towarowy, zgodnie z ustaleniami Urzędu Patentowego, przedstawia "diagram krzyżówki o jasnopomarańczowych polach" w kolorowej obwódce, na której u góry po prawej stronie widnieje słowo "mistrz". Nie był więc bez znaczenia zarzut skarżącej, co do tego, że znak można postrzegać jako rodzaj towaru – krzyżówkę. Jeżeli jest bowiem przedstawieniem rodzaju towaru, to stosownie do art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie może sam siebie jako towar odróżniać od innych towarów jako jego znak towarowy. W tym zakresie Urząd Patentowy, z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2p.w.p., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie przedstawił w zaskarżonej decyzji argumentacji poddającej się ocenie Sądu. Urząd Patentowy, cytując art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., przeprowadził wywód na temat wagi zdolności odróżniającej znaku, która musi wynikać z jego struktury, gdyż (jak wskazywał) chodzi o potencjalną zdolność symbolu do odróżniania "w ogóle", a więc chodzi o taką cechę oznaczenia, która oceniana jest w oderwaniu, niezależnie od zgłaszanych konkretnych towarów, które miałyby być sygnowane tym oznaczeniem. W tych stwierdzeniach Urząd Patentowy, odrzucając elementy graficzne znaku (kolorową ramkę i kratkę – diagram), jako nie posiadające dla publikacji z krzyżówkami konkretnej zdolności odróżniającej i oceniając znak w całości stwierdził, iż elementem odróżniającym sporny znak jest jego element słowny "Mistrz". Zabrakło jednak odniesienia do tego, jakie znaczenie ma dla dostatecznych znamion odróżniających przedmiotowego znaku towarowego fakt, iż ów diagram z jasnopomarańczowymi polami w kolorowej ramce może w istocie stanowić przedstawienie samego rodzaju towaru w rozumieniu art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

W ocenie Sądu także inna uwaga skarżącej nie jest pozbawiona słuszności. Urząd Patentowy uznał, że takie towary, jak krzyżówki, czasopisma i książki z krzyżówkami są towarem powszechnego użytku nabywanym przez całe społeczeństwo, jednocześnie stwierdzając, że nierzadko nabywają je także osoby z określonymi preferencjami (wymaganiami) – tzw. hobbyści. Są to uważni nabywcy tego rodzaju towarów, którzy w przeciwieństwie do nabywających sporadycznie takie towary kupują je ze zwracaniem uwagi na znak towarowy określający ich pochodzenie.

Konstatacja ta ma związek ze stwierdzeniem skarżącej o znaczeniu słowa "mistrz" zawartego w spornym znaku towarowym. Zdaniem skarżącej osoby regularnie rozwiązujące krzyżówki (hobbiści, jak określił je Urząd Patentowy), będą słowo to odbierały, jako określony stopień trudności zadania, a więc jako wyrażenie opisowe (informacyjne) o krzyżówce. Urząd Patentowy, uznając ten element znaku spornego za dystynktywny i odróżniający oraz choć mało widoczny to jednak postrzegany przez nabywców, także z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania, nie przeprowadził swojej argumentacji pod kątem rozumienia tego słowa przez osoby często zajmujące się tego rodzaju rozrywką. Uznając słowo "mistrz" za określające osobę lepszą od innych w jakiejś dziedzinie stwierdził, że nie odnosi się bezpośrednio i konkretnie do towarów oznaczanych spornym znakiem, a tym samym nie sposób uznać tego słowa za opisowe w stosunku do tych towarów. W wyniku zaprezentowanego stanowiska przez Urząd Patentowy uprawniona staje się uwaga o tym, jaki w rezultacie znak towarowy organ badał, słowno – graficzny, czy w zasadzie znak słowny, a może znak słowno – graficzny przez przypisanie słowu "mistrz" także konkretnej grafiki.

Skarżąca odnosząc się do wyrażenia "mistrz" zawartego w spornym znaku towarowym wskazywała, że osoby określane jako "hobbiści", często nabywające pisma z krzyżówkami, kojarzą wprost owe wyrażenie, jako informację o stopniu trudności krzyżówki. W tych warunkach pewnego znaczenia nabiera także zarzut skarżącej wywodzony na podstawie art. 80 k.p.a. Jeżeli bowiem organ administracji, kategoryzując odbiorców krzyżówek (zadań szaradziarskich) na rzadko korzystających z tej rozrywki i na jej hobbystów zajmujących się tą rozrywką bardzo często, elementu znaku "mistrz" (uznając go za odróżniający) nie uznał za wskazujący dla hobbystów na stopień trudności krzyżówki, powinien w tym zakresie wykazać się argumentacją szerszą niż odniesienie się do znaczenia tego słowa w słowniku języka polskiego. Powinien także przedstawić szerszą argumentację, dlaczego w rozumieniu organu administracji ta grupa odbiorców (hobbiści), dopiero drogą skojarzeń myślowych po głębszej refleksji może uznać to słowo, jako określenie stopnia trudności zadania mając na względzie zarzut skarżącej stwierdzający, iż "hobbiści" spotykając się na czasopismach z krzyżówkami ze słowami "uczeń, student lub geniusz" wprost odnoszą je do stopnia trudności danej krzyżówki.

Akcentowany w tym zakresie zarzut skarżącej opierał się na dowodach przedłożonych w toku postępowania administracyjnego, do których Urząd Patentowy w argumentacji przedstawionej w zaskarżonej decyzji nie nawiązał przez ich szersze omówienie. Sam zarzut odnoszący się do słowa "mistrz" w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. zawierał się na sześciu stronach, natomiast załącznik nr 4 (wskazany w decyzji) to "Regulamin udziału w konkursie internetowym "Krzyżówki on-line"" przedstawiony przez uczestniczkę postępowania, w którym w pkt 7 lit. c) wskazano wprost, iż wyrażenia "laik, uczeń..." określają, że "Krzyżówki są zróżnicowane ze względu na poziom trudności". Trudno zatem uznać, by zarzuty naruszenia przepisów postępowania zawarte w skardze, były całkowicie chybione, a przy braku stosownego odniesienia się Urzędu Patentowego do tych dowodów, Sąd rozpoznający sprawę nie ma możliwości skonfrontowania ich trafności ze stanowiskiem organu administracji w szczególności w sytuacji, w której organ patentowy dokonuje stwierdzeń odmiennego rozumienia przedstawionych dowodów od wskazywanego przez skarżącą. Stanowisko organu administracji sprowadza się wyłącznie do stwierdzenia, że owo słowo "mistrz" dopiero na skutek skojarzeń myślowych będzie pojmowane jako stopień trudności krzyżówki. Jednak, na co wskazuje zapis w "Regulaminie udziału w konkursie internetowym "Krzyżówki on-line"" uczestniczki postępowania, słowa "laik, uczeń, student..." miały wprost wskazywać na poziom trudności krzyżówki, zatem sama uczestniczka postępowania tym słowami kategoryzowała krzyżówki co do ich stopnia trudności.

Ponownie rozpatrując sprawę Urząd Patentowy będzie miał na względzie powyższe uwagi, jak i argumentację skarżącej, by wydać decyzję administracyjną z zachowaniem wymaganych przepisów postępowania w tym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów postępowania, w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.