Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1204/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. T., J. T., K. J., A. M., M. T., A. T., E. D. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz P. T., J. T., K. J., A. M., M. T., A. T., E. D. solidarnie kwotę 699 (sześćset dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - po rozpatrzeniu wniosku P. T., J. T., K. J., A. M., M. T., A. T. i E. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy -utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Postanowienie powyższe wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

W dniu [...] sierpnia 1948 r. M. [...] B., jako zarządca majątku spadkowego po S. B., zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w [...], objętej księgą wieczystą Nr [...].

Orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 1967r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło spadkobiercom S. B. ustanowienia prawa wieczystego użytkowania (przyznania prawa własności czasowej) do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.

Po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] stwierdziło nieważność powyższego orzeczenia.

Zaś po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze, a następnie - po wniesieniu na powyższą decyzję skargi do Sądu - decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] - działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uchyliło własną decyzję z dnia [...] marca 2008 r.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - w wyniku wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji - decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] - z uwagi na skierowanie jej do nieżyjącej strony postępowania.

W związku z powyższym pozostał do rozpatrzenia wniosek z dnia [...] sierpnia 2006 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego z dnia [...] kwietnia 1967 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1967 r. nr [...] w stosunku do gruntu związanego z własnością lokali mieszkalnych o numerach: [...],[...],[...],[...] i [...] znajdujących się w budynku przy ul. [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, jednakże wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić jego nieważności w tym zakresie.

W pozostałym zakresie Kolegium stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1967 r. odmawiającego następcom prawnym byłego właściciela ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]Nr hip. [...], wydzielonej z księgi wieczystej nieruchomości "[...] Nr [...] rej. Hip. [...] - jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).

Wskutek złożonego przez P. M., J. M., J. T., P. T., M. T., A. T., E. D. i J. T. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję - podzielając argumentację zawartą we wcześniejszej decyzji.

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 368/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. Zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 898/16 oddalił skargę kasacyjną.

Powyższe oznacza, że ponownie po stronie Prezydenta [...] zachodził będzie obowiązek rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie art. 7 ww. dekretu.

Wcześniej jeszcze Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. - działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę

o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę [...] z mocy prawa w dniu [...] maja 1990r. nieodpłatnie własności zabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...],[...],[...],[...] oznaczonej w ewidencji gruntów

w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], jako działka nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], zabudowanej sześcioma budynkami mieszkalnymi.

Wnioskiem, sprecyzowanym przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2017r., P. T., J. T., K. J., A. M., M. T., A. T. i E. D., zwrócili się o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. w zakresie w jakim dotyczy niesprzedanych lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]

w budynku położonym przy ul. [...] w [...].

W związku z tym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1993r. w części dot. niesprzedanej części budynku położonego na działce przy ul. [...] w [...].

Następnie zaś postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] zawiesił z urzędu powyższe postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. - do czasu ostatecznego zakończenia postępowania prowadzonego przez Prezydenta [...]

o wydanie decyzji w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...].

W uzasadnieniu Minister podniósł, że stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ ma obowiązek zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy

i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przy czym istotnym elementem instytucji zawieszenia postępowania w trybie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej (dot. np. stwierdzenia nieważności),

a zagadnieniem wstępnym.

W przedmiotowej sprawie zagadnieniem wstępnym, pozostającym w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym jest stanowisko, jakie będzie wyrażone przez Prezydenta [...] w wyniku prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Zgodnie z art. 1 tego dekretu wszelkie grunty (nieruchomości gruntowe) położone na obszarze m.st. Warszawy przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy m.st. Warszawy. Jednakże przejście własności gruntu nie obejmowało własności budynków położonych na gruncie - albowiem zgodnie z art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli. Dla zachowania tego prawa konieczne było złożenie przez dotychczasowych właścicieli gruntów lub ich następców prawnych - w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntów w posiadanie przez gminę - wniosku o przyznanie na tym gruncie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego).

W związku z tym organ wyjaśnił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. w części dot. budynku mieszkalnego, podstawowe znaczenie ma fakt, czyją własność w dniu [...] maja 1990 r. stanowił budynek będący przedmiotem komunalizacji.

Od chwili wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności

i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, budynki znajdujące się na nieruchomości stawały się przedmiotem odrębnej własności dotychczasowego właściciela - dekret wprowadził bowiem czasowe odstępstwo od zasady superficies solo cedit. Status prawny utrwalał się w razie uwzględnienia wniosku. Natomiast w wypadku odmowy uwzględnienia wniosku albo bezskutecznego upływu terminu do jego złożenia, budynek z powrotem stawał się częścią składową nieruchomości gruntowej, co następowało z mocy prawa

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotnym jest zatem ustalenie, czy będący przedmiotem postępowania budynek przy ul. [...], spełnia przesłanki z art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2013 r. sygn. akt. 1 SA/Wa 1797/11, wyrażony został pogląd, zgodnie z którym to Prezydent m. st. Warszawy jest organem uprawnionym do oceny wszelkich aspektów faktycznych i prawnych dotyczących skutecznego złożenia wniosku dekretowego. Jednocześnie sąd uznał, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie jest właściwy do oceny prawidłowości złożenia wniosku dekretowego.

Na zakończenie Minister poinformował, że postępowanie w niniejszej sprawie zostanie podjęte z urzędu lub na żądanie strony po prawomocnym zakończeniu postępowania prowadzonego przez Prezydenta [...] o przyznanie prawa własności czasowej (aktualnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] przy ul. [...] - w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu

z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili wnioskodawcy: P. T., J. T., K. J., i A. M., M. T., A. T. i E. D.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili:

1) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. przez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż rozpatrzenie sprawy zależy od rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (ustanowienie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] w [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu ewidencyjnego [...], podczas gdy takie postępowanie nie jest prowadzone;

2) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279, ze zm.), a także § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych

i zbiorów dokumentów (Dz. U. z 2001 r. Nr 102 poz. 1122) przez niedopełnienie obowiązku dogłębnego i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego

i ustalenia, czy budynek przy ul. [...] w [...] spełnia wymogi z art. 5 ww. dekretu.

Po rozpoznaniu wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] utrzymał

w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W całości podzielił swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne i ocenę prawną wskazując, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego z urzędu z uwagi na wystąpienie zagadnienia wstępnego.

Stwierdził, iż z przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynikają cztery istotne elementy składające się na konstrukcję zagadnienia wstępnego: 1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; 3) wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; 4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji.

Minister podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż ww. skomunalizowana nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r.

o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Art. 1 dekretu stanowi, że wszelkie grunty na obszarze m. st. Warszawy przechodzą z dniem wejścia w życie niniejszego dekretu na własność gminy m. st. Warszawy. Następnie na mocy przepisów art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stały się one własnością Skarbu Państwa. Przejście własności nie obejmowało budynków położonych na tych gruntach, o czym stanowi art. 5 dekretu, jako że budynki i inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy m. st. Warszawy pozostają własnością dotychczasowych właścicieli.

Wyjaśnił, iż aby zachować ww. prawo konieczne było złożenie przez dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych wniosku o przyznanie na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (zmienionej później na własność czasową, a następnie na prawo użytkowania wieczystego) w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Prawo własności budynków byłych właścicieli przechodziło na własność gminy (a następnie Skarbu Państwa) dopiero w momencie uprawomocnienia się decyzji o odmowie przyznania im prawa własności czasowej (a następnie użytkowania wieczystego), albo nie złożenia we wskazanym terminie wniosku o przyznanie tego prawa.

Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony, jednakże nie zapadło prawomocne rozstrzygnięcie w tym zakresie (przy czym w chwili obecnej Prezydent w ogóle nie prowadzi postępowania

w tej sprawie). Natomiast uznanie bądź nie uznanie, iż wniosek o przyznanie na tym gruncie prawa własności czasowej został złożony skutecznie (przyznano prawo własności czasowej - aktualnie użytkowania wieczystego) ma decydujące znaczenie dla ustalenia prawa własności budynków posadowionych na spornej nieruchomości na dzień komunalizacji - tj. na dzień [...] maja 1990 r.

Ustalenie tej kwestii będzie możliwe dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniosku

o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, na którym położony jest sporny budynek. Bowiem odrębna własność budynku (po utracie własności gruntu z mocy prawa) mogła być zachowana przez byłych właścicieli gruntu, gdy uzyskali na podstawie stosownej decyzji administracyjnej prawo podmiotowe do gruntu określone w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego. Przy czym kwestia ta nie pozostaje w sferze ustaleń faktycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, ale podlega rozpatrzeniu przez inny organ - w niniejszej sprawie przez Prezydenta [...], który jest organem uprawnionym do oceny wszelkich aspektów faktycznych i prawnych dotyczących skutecznego złożenia wniosku dekretowego .

Podsumowując Minister wskazał, że nie ma podstaw do twierdzenia, iż w dniu

[...] maja 1990 r. sporna nieruchomość budynkowa stanowiła własność następców prawnych byłego właściciela gruntu przejętego w trybie dekretu warszawskiego. Przesądzi bowiem o tym dopiero wynik postępowania pozostającego we właściwości Prezydenta m. st. Warszawy. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia, kluczowego

w postępowaniu komunalizacyjnym, jest z kolei niezbędne dla stwierdzenia, czy decyzja komunalizacyjna jest dotknięta wadą powodującą konieczność wyeliminowania jej

z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności.

Na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: P. T., J. T., K. J., A. M., M. T., A. T. i E. D..

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 5, art. 7 ust. 1 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) przez błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż rozpatrzenie sprawy zależy od rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (ustanowienia użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] w [...], podczas gdy orzeczenie w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej (ustanowienia użytkowania wieczystego), na podstawie wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu warszawskiego, nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe wnieśli o uchylenie w całości postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2018 r. i z dnia 7 grudnia 2017 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących według norm prawem przewidzianych.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie - stwierdzając, że przedmiotowa skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie, a jej uzasadnienie jest wyłącznie nieprzekonywującą polemiką z ustaleniami i ocenami organu orzekającego.

W całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, iż wydanie rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] jest uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. przez Prezydenta [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.".

Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane przez Sąd postanowienia naruszają przepisy prawa.

W niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy własne postanowienie

z dnia 7 grudnia 2017 r. w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., stanowiącego podstawę prawną ww. postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 grudnia 2017 r., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy

i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia kwestii, czy postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego jest zagadnieniem wstępnym względem postępowania komunalizacyjnego prowadzonego w trybie nieważnościowym

W niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, że zagadnieniem wstępnym, o jakim mowa w cytowanym przepisie - dla postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia

[...] czerwca 1993 r. stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę Gminę [...] z mocy prawa w dniu [...] maja 1990r. nieodpłatnie własności zabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...],[...],[...],[...], oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obręb ewidencyjny [...], jako działka nr [...], w części dotyczącej niesprzedanych lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w budynku położonym przy ul. [...] - jest ostateczne zakończenie postępowania przez Prezydenta [...]dotyczącego rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) w trybie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia

26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - do nieruchomości przy ul. [...]

w [...].

Poglądu powyższego i przedstawionej na jego uzasadnienie argumentacji prawnej Sąd w niniejszym składzie nie podziela - uznając, że zawieszenie postępowania nie jest prawidłowe.

Nie jest bowiem zagadnieniem wstępnym - w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - orzeczenie w sprawie nierozpoznanego jeszcze wniosku dekretowego względem postępowania nieważnościowego.

Z treści art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika, iż organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem, musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne.

Z tych względów organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Przy czym powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie nie ma zależności bezpośredniej pomiędzy postępowaniem nieważnościowym a postępowaniem w przedmiocie wniosku dekretowego - bowiem zawieszenie dotyczy postępowania nieważnościowego, a więc postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, w którym ocenia się, czy decyzja zawierała którąś z wad nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Zagadnienie wstępne jest zagadnieniem tamującym, uniemożliwiającym rozpoznanie sprawy.

Z istoty postępowania nieważnościowego wynika, że ma ono charakter weryfikacyjny w odniesieniu do decyzji, która została już wprowadzona do obrotu prawnego.

Decyzja o stwierdzeniu nieważności innej decyzji, niezależnie od stanowiska co do charakteru i skutków jakie ona wywołuje, ma charakter następczy względem decyzji ocenianej w trybie nadzorczym.

Rzeczą organu prowadzącego postępowanie w trybie nadzorczym jest ocena ewentualnych wad prawnych decyzji już istniejącej w obrocie prawnym. Natomiast występujący niewątpliwy związek pomiędzy wymienionymi dwoma postępowaniami nie ma charakteru prejudykatu - w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Analogiczne stanowisko zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 804/16.

Podsumowując, Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji niezasadnie stwierdził, iż w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. w części dotyczącej niesprzedanych lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w budynku położonym przy ul. [...] w [...], zasadnicze znaczenie ma wynik postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] - zatem nie zachodzi konieczność zawieszenia tego postępowania.

Rozpoznając ponownie sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko Sądu.

Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie. O kosztach postępowania orzekł na postawie art. 200 p.p.s.a.

-----------------------

10