Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1926/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi P.R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2018 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania Powiatu [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2017 r. nr [...] w części objętej jej punktem pierwszym i orzekł, że zespół dworsko-parkowy posadowiony na działce oznaczonej nr ew. [...], położonej w obrębie [...], pow. [...], nie podlegał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) – przywoływanego dalej jako: "dekret PKWN".

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Dawny majątek ziemski "[...]" stanowił własność S. K.i na dzień wejścia w życie dekretu, wedle protokołu przejęcia majątku z [...] lutego 1945 r. zawierał ogólnego obszaru [...] ha , z czego grunty orne stanowiły [...] ha. W jego skład wchodził również zlokalizowany obecnie na działce nr [...] dwór, wybudowany na przełomie XIX i XX dwór, a także otaczający go park, założony w XVII w, a przeobrażony na przełomie XIX i XX w. Park ów decyzją Wojewódzkiego [...][...] w [...] z [...] lutego 1985 r. wpisany została do rejestru zabytków. W dacie objęcia ochrona konserwatorską zachowany był on w pierwotnym kształcie i granicach. Wedle decyzji uzupełniającej Wojewódzkiego [..][....] z [...] sierpnia 1994 r. granice te obejmowały zaś działki nr nr: [...] i część działki [...].

Wnioskiem z [...] maja 2011 W. K. (następca prawny dawnego właściciela) wystąpił do Wojewody [...] w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., Nr 10, poz. 151 ze zm.) przywoływanego dalej jako: "rozporządzenie MRiRR" o wydanie decyzji stwierdzającej, że część dawnej nieruchomości o pow. ok. [...] ha, na której zlokalizowano zespół dworsko-parkowy nie podpadała pod działanie dekretu PKWN.

W sprawie zainicjowanej tym wnioskiem wydana została ostateczna decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2015 r., którą po uchyleniu częściowym decyzji Wojewody [...], Minister stwierdził, że zespół dworsko - parkowy położony w miejscowości [...], na działce oznaczonej numerem [...], nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, a utrzymał decyzję Wojewody w zakresie w jakim stwierdzał, że pozostałe nieruchomości objęte wnioskiem podpadały pod działanie ww. przepisu. Decyzje te uchylone zostały wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/15 z uwagi na wydanie ich z istotnym naruszeniem przepisów postępowania. Sąd wskazał, że z załączonych do decyzji Wojewódzkiego [...][...] opracowań wynika, iż park podzielony jest na dwie części: część pałacowo-rekreacyjną i część użytkową, a także zajmuje powierzchnię ponad [...] ha. A więc większą niż we wniosku inicjującym postępowanie. Nie wiadomo jednak jak powierzchnię tę i granice działek należy zlokalizować. Wytknął przy tym organom, że nie odniosły zeznań świadków do oznaczeń ewidencyjnych działek i określenia ich w terenie. Nie wiadomo zatem czy działki, co do których orzekały organy (w tym także działka nr [...], na której znajduje się zespół dworsko - parkowy) pokrywały się z granicami działek istniejących w dacie wejścia w życie dekretu PKWN. Numery działek zostały nadane podczas zakładania ewidencji gruntów wiele lat później od przejęcia majątku i konieczne jest zbadanie czy ich granice pokrywają się z granicami działek (i powierzchniami) istniejącymi w dacie wejścia w życie dekretu. Wskazał nadto na zasadność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety odnośnie lokalizacji poszczególnych działek, w tym także w kontekście zeznań świadków co do ich położenia.

Rozpoznając ponownie sprawę organ wojewódzki zlecił geodecie uprawnionemu sporządzenie opinii czy objęte wnioskiem działki pokrywają się z granicami działek wchodzących w skład zespołu na dzień jego przejęcia oraz wyszczególnienia rodzaju użytków na tych działkach. Biegły ów w sporządzonym [...] października 2016 r. opracowaniu stwierdził jednak, że wobec braku oznaczeń działek na szkicu rozparcelowanego majątku [...], zmian przebiegu dróg i konfiguracji działek oraz braku oznaczeń granic zespołu w zgromadzonej dokumentacji, nie jest możliwe jednoznaczne geodezyjne usytuowanie objętych postępowaniem działek, ani określenie ich granic w stosunku do dnia przejęcia. Wskazał również, że z uwagi na brak dokumentacji źródłowej niemożliwe jest określenie rodzajów użytków na działkach objętych postępowaniem na dzień przejęcia.

W tym stanie rzecz rekonstruując stan faktyczny organ opierał się na dokumentacji uzyskanej z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony [...] w [...], dokumentacji z parcelacji, złożonych w toku postępowania zeznań świadków oraz oględzin nieruchomości. Na podstawie analizy tego materiału dowodowego wyprowadził konkluzje że zespół dworsko - parkowy zlokalizowany na działce nr [...] (który nie uległ zasadniczym zmianom od dnia jego przejęcia), stanowił wydzieloną terytorialnie i przestrzennie część majątku [...] o charakterze mieszkalno-rekreacyjnym, związanym z rolną częścią majątku jedynie osobą właściciela. Ten jednak nie kierował bezpośrednio gospodarstwem, gdyż tym zajmował się administrator, zamieszkały poza dworem - na co wskazują zeznania świadków: Z. Z., A. P., G.M., W. J.i W.N..

Zabudowania gospodarcze oraz domy mieszkalne przeznaczone dla pracowników gospodarstwa bezpośrednio sąsiadowały z zespołem dworsko - parkowym, były od niego jednak wyraźnie oddzielone, co świadczy o rozdzieleniu funkcji gospodarczych i mieszkalno-reprezentacyjnych. Funkcje reprezentacyjne parku zlokalizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie dworu potwierdzać miał nadto fakt, że obsadzony on został drzewami o charakterze ozdobnym, m.in.: lipami, brzozami, grabami, dębami i klonami. Wiek drzewostanu - poza najnowszymi nasadzeniami - oszacowany został na 100-300 lat. Po południowej stronie dworu zachowała się ponadto pozostałość tarasów kwiatowych porośniętych murawą. Organ zauważał przy tym, że powierzchnie działki nr [...] ([...] ha) oraz powierzchnie parku wykazywane w archiwalnych dokumentach, są na zbliżonym poziomie – w protokole przejęcia majątku na cele reformy rolnej z 23 maja 1945 r. podawano, że park obejmował pow. [...] ha, w rejestrze pomiarowym części gruntów dóbr ziemskich [...] z 1937 r. powierzchnie ogrodów i pałaców określano na [...] ha, a w kwestionariuszu infromacyjnym parków na terenie miast i wsi Województwa [...] teren parku określano na [...] ha.

Wobec takich ustaleń Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2017 r. orzekł w punkcie pierwszym, że zespół dworsko - parkowy położony w miejscowości [...], ulokowany na działce oznaczonej numerem [...], - w obszarze oznaczonym na stanowiącej załącznik do decyzji kopii mapy ewidencyjnej - nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, natomiast w punkcie drugim orzekł, że dawne sady i ogrody warzywne oznaczone aktualnie numerami działek: [...], podpadały pod działanie ww. przepisu.

Od punktu 1 decyzji odwołanie wniósł Powiat [...], kwestionująca stanowisko Wojewody.

W efekcie rozpoznania odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] sierpnia 2018 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w zakresie punktu pierwszego i stwierdził, że zespół dworsko - parkowy posadowiony na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w obrębie [...], nie podlegał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN. Co do istoty podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, co do mieszkalno-rekreacyjnego charakteru nieruchomości stanowiącej zespół parkowo-dworski i braku jej funkcjonalnego powiązania z częścią rolną majątku. Wykładając art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN Minister odwoływał się do interpretacji użytego w nim pojęcie "nieruchomość ziemska" przyjętej w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt W 3/89, gdzie wskazano, że rozumieć pod nim należy nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym, że przez inne podmioty. Takiego charakteru nie miała zaś ta część majątku, która stanowiła zespół parkowo-pałacowy, który nie był na cele rolne wykorzystywany ani przed wejściem w życie dekretu PKWN ani później.

Minister zwracał przy tym uwagę, że przeznaczenie po przejęciu części pałacowo-parkowej majątku kolejno na siedzibę Państwowego [...] Z[...], Szkoły P.[...], Zespołu [...] i Szkoły R.[...], nie oznaczało, że mogła być ona przejęta na potrzeby realizacji celów reformy rolnej. Dwory mieszkalne nie stanowią bowiem "terenów", a obiekty, w związku z czym co do zasady przejmowanie siedzib mieszkalnych właścicieli nieruchomości ziemskich, tj. w szczególności pałaców i dworów, ewentualnie innych budynków mieszkalnych stanowiących takie siedziby nie mogło mieścić się w celach reformy wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu. Odnosząc się natomiast do przywoływanych przez Powiat informacji zaczerpniętych ze wspomnień A. z B. K., wskazujących na zamieszkiwanie zarządcy w tym samym budynku co H.K., Minister zwracał uwagę, że ze względu na bardzo ogólny charakter nie mogą one stanowić decydującego dowodu w sprawie.

Przyczyną uchylenia decyzji Wojewody i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy było natomiast uznanie, że odwołanie się do załącznika mapowego może budzić wątpliwości, co do granic ternu o jakim orzekał organ pierwszej instancji. Choćby ze względu na małą skalę załącznika i odręczne naniesienie na nim granic, w którym mieści się także działka nr [...], która nie była przedmiotem postępowania i nie dotyczyło jej zapadłe rozstrzygnięcie. Mając zaś na uwadze, że działka nr [...] nie podlegała pod działanie przepisów dekretu PKWN w całości, uznał jej dodatkowo oznaczanie na załączniku graficznym za zbędne.

Na powyższą decyzję w części stwierdzającej, że zespół dworsko-parkowy nie podległa pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Powiat [...] zarzucając jej naruszenie przepisów procedury administracyjnej tj. art. art.: 7, 8, 75 § 1 , 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, dokonanie niewłaściwych ustaleń w oparciu o zebrany materiał dowodowy, a nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, poprzez uznania, że zespół dworsko-parkowy w nieruchomości ziemskiej [...], zlokalizowany na działce nr [...] nie był wystarczająco powiązany fizycznie i funkcjonalnie z resztą nieruchomości aby podpadać pod ww. przepis. Ponadto naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), poprzez odstąpienie od realizacji wyraźnego wskazania wyrażonego w orzeczeniu sądu, a także § 6 rozporządzenia MRiRR, poprzez jego niezastosowanie i w efekcie odstąpienie organów obu instancji od żądania od wnioskodawców przedłożenia do wniosku wymienionych w tym przepisie obligatoryjnych dowodów. Przez co naruszony został także art. 64 § 2 k.p.a., nakazujący w takim wypadku wezwanie strony do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, ze stosowanym pouczeniem o możliwości pozostawienia sprawy bez rozpoznania.

W motywach skargi zwracano uwagę, ze organy w sposób arbitralny uznały, że działka nr [...] nie podpadała pod działanie dekretu PKWN. Tymczasem w momencie przejmowania nieruchomości działki tej nie było, gdyż została wyodrębniona znacznie później na potrzeby prowadzonej tam szkoły czy też szkół. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 4 lutego 2016 r. zobowiązał zaś organy do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego odnośnie lokalizacji poszczególnych działek, w tym także w kontekście zeznań świadków co do ich położenia. Tymczasem organy odstąpiły od przeprowadzenia tego dowodu, powołując się na stanowisko biegłego o braku możliwości sporządzenia takiej opinii. Skarżący stoi natomiast na stanowisku, że ówczesne tereny nazywane dzisiaj "zespołem dworsko-parkowym" obejmowały zarówno stawy rybne jak i ogrody warzywne i owocowe, łąki oraz drogę dojazdową do majątku. Były przez to ściśle powiązane fizycznie, funkcjonalnie i personalnie z pozostałą częścią majątku.

W oparciu o tak sfomułowane zarzuty Powiat [...] wnosił o uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonej części, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] w zakresie w jakim dotyczy działki nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. O oddalenie skargi wniósł także uczestnik postępowania – W.K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 lit. e. dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, zgodnie z którym na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości te przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 ust.2 dekretu

Z treści tego przepisu wynika, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone po pierwsze "nieruchomości ziemskie" o powierzchni przekraczającym ustalony w nim normatyw, a po wtóre takie, których charakter, czy też przydatność, odpowiadają celom wskazanym w art. 1, część druga dekretu. Nie chodzi zatem o wszystkie nieruchomości, które mogły by być kwalifikowane jako "ziemskie", ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w punktach a, b, c, d i e art. 1 ust. 2 dekretu. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r. I OPS 3/10, należy uwzględnić, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej wszedł w życie z dniem 13 września 1944 r. (z dniem ogłoszenia). Z dniem wejścia w życie dekretu o reformie rolnej przeszły na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, przeznaczone na cele wskazane w art. 1 ust. 2 dekretu. Dekret nie obejmował jednak (co do zasady) nieruchomości, które nie miały charakteru rolniczego. Nieruchomości ziemskie, które nie miały charakteru rolniczego, mogły przejść na własność państwa w trybie dekretu tylko wówczas, gdy pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym, jak np. przedsiębiorstwa przemysłu rolnego (zob. art. 6 dekretu). Analogiczne wnioski wypływają z wykładni pojęcia "nieruchomości ziemskiej", przyjętej przez Trybunał Konstytucyjny w przywoływanej przez organy uchwały z dnia 19 września 1990 r. W. 3/89 (OTK 1990, poz. 26, s. 174), powszechnie akceptowanej w judykaturze, wedle której pod pojęciem tym rozumieć należy nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tj. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej.

Objęta decyzją działka nr [...] o pow. [...] ha obejmowała wyłącznie dziewiętnastowieczny dwór neorenesansowy wraz z otaczającą go częścią parku krajobrazowego (zwaną w dokumentach konserwatorskich częścią "parkowo-rekreacyjną" oraz "rekreacyjno-ozdobną"), który to park (powstały jeszcze w XVII w.)

po jego przeobrażaniu na przełomie XIX i XX w. nie uległ zasadniczym zmianom (vide sporządzona w 1983 r. Ewidencja Zieleni Zabytkowej woj. [...], [...], decyzja Wojewódzkiego [...][...] z [...] lutego 1985 r. ). Z ustaleń organów wynika, że poza dworem na terenie aktualnej działki nr [...] brak było innych zabudowań, w tym zabudowań o charakterze gospodarczym. Te bowiem zlokalizowane było poza jego granicami, na co wskazywali przesłuchiwani w toku postępowania świadkowie (vide zeznania W. N., Z. Z.A. P., G. M. i W. J.). Ustaleń tych strona skarżąca skutecznie nie podważyła. Omawiana cześć parku, wyodrębniona została przy tym od pozostałej części założenia parkowego – obejmującego w całości obszar przeszło [...] ha - zachowanymi do chwili obecnej szpalerami drzew, uwidocznionymi na znajdującej się w aktach ortofotomapie. Niezależnie od powyższego była ona także oddzielona od pozostałej części płotem (wyszczególnionym w załączniku do protokołu przejęcia majątku z [...] lutego 1945 r.). O ogrodzeniu parku wspominają również świadkowie. Na wyodrębnienie fizyczne parku od pozostałej części nieruchomości wskazywał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym w sprawie wyroku z 4 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1478/15. Funkcje reprezentacyjno-krajobrazowe parku, potwierdzają z kolei zachowane na jego terenie starodrzewia, których wiek w dacie obejmowania ochroną konserwatorską szacowano na 100 do 300 lat. Co istotne było to drzewa o charakterze ozdobnym, takie jak: lipy, brzozy, graby,

dęby oraz klony. Krajobrazowo-rekreacyjnego charakteru nie przekreśla lokalizacja w części południowo zachodniej niewielkich stawów. Tym bardziej, że brak jest wystarczających dowodów uprawniających do wyprowadzenia konkluzji o wykorzystywaniu ich w sposób zorganizowany do działalności związanej z hodowlą ryb. Dwóch świadków (W. J. i W. N.) wspomina jedynie w sposób ogólny o takiej hodowli, z tym że jeden wiąże to także wyłącznie z okresem wojny. Na brak takiej działalności wskazuje natomiast fakt niezatrudnienia w majątku [...] wyspecjalizowanych w tym zakresie pracowników stałych (zestawienie tych pracowników obrazuje znajdujący się w aktach wykaz sporządzony [....] lutego 1945 r.) Jeśli zatem uwzględnić, że jeszcze w latach osiemdziesiątych ub. wieku park zachował swój pierwotny kształt, a jego granice od momentu utworzenia nie uległy zmianie – co wykazały służby konserwatorskie - przyjąć należy, że taki jego stan istniał także w dacie wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powyższe znajduje zresztą potwierdzenie w ujęcia parku (o pow. [...]) jako odrębnej pozycji w przywoływanym już protokole przejęcia majątku z 1945 r. Nieznaczne różnice powierzchniami parku tam ujętej, a powierzchnią obecnej działki nr [...] złożyć zaś należy na karb odmiennej metodologii pomiarowej.

Uwzględniając zatem fakt, że za użytki rolne po myśli § 4 rozporządzenia MRiRR, uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe, objęty zaskarżonym rozstrzygnięciem fragment dawnego majątku [...] obejmujący park oraz dwór charakteru rolnego nie miał. W związku z czym mógł on podlegać pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN jedynie wówczas, gdyby pozostawał w związku funkcjonalnym z pozostałą częścią nieruchomości mających charakter rolniczy i mógł być wykorzystany na cele reformy rolnej. Przy czym oceniając ten ostatni aspekt, należy mieć na uwadze, że o ile dla realizacji celów opisanych w art. 1 ust. 2 lit. a-c dekretu PKWN (upełnorolnienia lub utworzenia nowych gospodarstw rolnych, tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej) możliwe było przejmowanie gruntów rolnych wraz ze znajdującymi się na nich obiektami kubaturowymi, to jednak dla realizacji celów opisanych lit. e i d, możliwe było przejmowanie jedynie gruntów. W tych jednostkach redakcyjnych przepisu mowa jest bowiem – na co słusznie zwracał uwagę Minister – o zarezerwowaniu "odpowiednich terenów" (ale nie "odpowiednich obiektów") na realizację określonych celów, a więc stworzenie odpowiedniego rezerwuaru gruntów na te cele przeznaczonych. Stąd wykorzystywanie dworu i parku po ich przejęciu na potrzeby lokalizowanych w tym miejscu szkół, nie może być utożsamiane z realizacją celu reformy założonego w art. 1 ust. 2 lit. d, polegającego na "zarezerwowaniu odpowiednich terenów dla szkół (...)".

Dokonując oceny ewentualnego zaistnienia związku funkcjonalnego pomiędzy zespołem dworsko-parowym, a częścią rolniczą majątku należy mieć na uwadze, że tego rodzaju związek zakłada wzajemną zależność pomiędzy zespołem dworsko-parkowym, a resztą majątku przeznaczoną na cele ściśle rolnicze prowadzącą do tego, że bez części dworskiej część rolna nie mogła funkcjonować. Tak rozumianej zależności w sprawie – jak trafnie wywiódł Minister - stwierdzić nie sposób. Na ternie dworu i otaczającego go parku żadna działalność o charakterze rolniczym nie była prowadzona, a same zabudowania dworskie i gospodarcze – jak już podniesiono - były od dworu oddzielone kompozycyjnie. Z zebranych dowodów nie wynika aby administrator, rządca lub inni pracownicy mieszkali na terenie owego zespołu. Wbrew też temu, co podnoszono w odwołaniu zamieszkiwania rządcy na terenie dworu nie potwierdzają informacje powinowatej właściciela- A.K. zawarte w jej wspomnieniach opublikowanych w 1998 r. przez wydawnictwo [...], gdzie opisując majątek [...] wspomina o oficynie, w której zamieszkiwała żona właściciela oraz rządca. Tym bardziej, że istnienia oficyny na terenie parku, w bezpośrednim sąsiedztwie dworu, żaden z dokumentów nie potwierdza. Trudno natomiast założyć by opisując miejsce zamieszkania ww. osób miała na myśli w istocie budynek dworski.

Ustalenie zatem przez Ministra, że część nieruchomości dawnego majątku [...], stanowiąca zespół parkowo-dworski, w granicach aktualnej działki nr [...] nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN odpowiada prawu, a zarzut naruszenia tego przepisu pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.

Wbrew temu co twierdzi skarżący stan faktyczny w kluczowych dla podjęcia rozstrzygnięcia elementach został ustalony w sposób prawidłowy i znajduje oparcie w dokumentach zgromadzonych w aktach, których ocena dokonana przez organy nie nosi znamion dowolności. Organy wykonały także zalecenia wskazane w wyroku Sądu dokonując szczegółowej analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów. Zwróciły się także do geodety uprawnionego o sporządzenia zaleconej przez Sąd opinii dotyczącej lokalizacji poszczególnych działek objętych żądaniem następcy prawnego byłego właściciel w kontekście pokrywania się ich z granicami działek wchodzących w skład zespołu dworsko-parkowego. W wykonaniu tego zlecenia biegły wprawdzie stwierdził, że brak jest możliwości prawidłowej identyfikacji obecnych działek ewidencyjnych nr nr: [...] z działkami wchodzącymi w skład zespołu dworsko-parkowego [...], z uwagi na to, że na mapach parcelacji majątku w obszarze zespołu brak jest oznaczeń działek czy też parcele. Niemniej stwierdził także, "że analiza dokumentacji mapowych pozwala (...) na stwierdzenie, iż obecne działki nr [...] znajdują się w pierwotnym obszarze majątku [...] wchodzącym w skład zespołu dworsko-parkowego w [...]". Nie ma zatem jakichkolwiek podstaw do kwestionowania tego, że objęty postępowaniem obszar działki nr [...] wchodził w skład owego założenia parkowego. Stąd zarzut naruszenie przez Ministra, wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej jak też art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznać należy za chybiony.

Kwestia natomiast braku przedłożenia przez inicjującego postępowanie w sprawie dokumentów, o których mowa w § 6 rozporządzenia MRiRR, nie może być rozpatrywana w kategorii braków formalnych wniosku. Przewidziany tym przepisem obowiązek przedłożenia wojewódzkiemu urzędowi ziemskiemu (obecnie wojewodzie) dowodów, stwierdzających dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju - zważywszy na to, że sprawa o podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN rozpatrywana jest kilkadziesiąt lat po wejściu w życie dekretu - łagodzony być musi postanowieniami obecnie obowiązującego k.p.a. Te natomiast obowiązek ustalenia stanu faktycznego nakładają przede wszystkim na organ prowadzący postępowanie w sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.