Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1156/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-03-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1999 nr 72 poz 802
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
journal: Dz.U. 2000 nr 36 poz 405
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 2000 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (spr.), Sędzia WSA Jacek Czaja, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Przemysław Gumieniak, po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby 1. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. określa, że orzeczenie wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po zbadaniu materiałów dowodowych zgromadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko Z. D. obwinionemu o to, że: w okresie - od [...] lipca 2002r. do [...] listopada 2002 r. nie wywiązywał się z obowiązków polegających na ewidencjonowaniu w magazynie w oparciu o dokumentację, przewidzianą w punkcie 2.1. Karty zakresu obowiązków i uprawnień, której odbiór pokwitował w dniu 25 lipca 2002r. t.j. o naruszenie obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U Nr 72, poz.802 z późn. zm.) ; na podstawie art. 69 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U.Nr 72, poz.802) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 2000r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 36, poz.405) ;

uznał Z. D. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to na podstawie art. 63 ust.1 pkt 7 cyt. ustawy Służbie Celnej wymierzył mu karę wydalenia ze Służby Celnej .

W uzasadnieniu orzeczenia podniesiono, że w dniach od [...] listopada 2002r. do [...] grudnia 2002r. podczas przeprowadzonej kontroli magazynu likwidacyjnego w K. przez Wydział Kontroli Wewnętrznej tutejszej Izby Celnej stwierdzono rozbieżności pomiędzy ilością paczek poszczególnych marek papierosów a dokumentami i spisem z natury. Największe rozbieżności dotyczyły papierosów Regal i Super Kings, których brakowało odpowiednio 50.440 i 44.980 tys. paczek, a także papierosów LM i Pine, których stwierdzono nadwyżkę – odpowiednio w ilościach 35.664 i 32.325 tys. paczek.

Ogólna ilość paczek papierosów uwzględniona w dokumentach magazynowych była zgodna z ilością ustaloną w czasie spisu z natury. Paczek papierosów bez określenia marki , nazwanych jako "różne" stwierdzono 9.893 tys.

Obowiązująca instrukcja magazynowa, stanowiąca załącznik do decyzji Nr 292 Prezesa GUC z dnia 24 grudnia 1997r. stanowi w punkcie 1 części czwartej, że magazynier jest odpowiedzialny za ilościowy i jakościowy stan przyjętych na magazyn towarów. Z pkt 3 części piątej w/w instrukcji wynika, że magazynier przyjmuje towary wg stanu faktycznego, po dokładnym ich sprawdzeniu i porównaniu ustaleń z zapisami w pokwitowaniu depozytowym lub innym dokumencie. W razie stwierdzenia rozbieżności należy sporządzić protokół, który podpisuje zdający i przyjmujący towar.

Obwiniony winien zatem sprawdzać, co przyjmuje na magazyn, w jakich ilościach i w jakim stanie. Dotychczasowa praktyka nie usprawiedliwia naruszenia obowiązków służbowych ciążących na obwinionym Nie jest zasadne wyjaśnienie obwinionego, że z zakresu karty obowiązków, nie wynikał obowiązek specyfikacji przyjmowanych papierosów. Pomimo obowiązku ewidencjonowania obwiniony przyjmował na stan magazynu "papierosy różnych marek"; co w konsekwencji prowadziło do rozbieżności pomiędzy ilością poszczególnych marek papierosów figurującą w dokumentacji magazynowej a stanem faktycznym.

Brak odpowiednio prowadzonej dokumentacji magazynowej doprowadził do stanu, iż przy sprzedaży papierosów z magazynu nie można było ustalić rzeczywistego rodzaju papierosów, które na magazynie pozostały. .

Protokoły wyceny zawierały dane dotyczące numerów pozycji magazynowych i numerów pokwitowań, wg których towary zostały zajęte i tylko te towary wynikające z w/w dokumentów obwiniony powinien wydawać z magazynu. W przypadku stosowanych druków pokwitowań z samego druku wynika , iż należy w tym dokumencie podawać nazwę towaru. Do prawidłowego sposobu wypełniania dokumentów funkcjonariusze celni z oddziałów celnych i posterunków celnych zostali zobligowani m.in. pismem skierowanym z referatu likwidacyjnego Nr 13 [...] z dnia [...] grudnia 2001r.

Wyżej wymienione pismo zobowiązuje także do zweryfikowania i uzupełnienia o brakujące dane dokumentów magazynowych wypełnionych do 31 grudnia 2001r. Powyższej weryfikacji należało dokonać w terminie do 31 stycznia 2002r. Obowiązek weryfikacji spoczywał również na obwinionym. Przypomnienie o konieczności prawidłowego wypełnienia dokumentów zostało skierowane ponownie w dniu [...] października 2002r.

Odnosząc się do wyjaśnień obwinionego co do faktu, iż dyrekcja wiedziała o istniejącym stanie rzeczy stwierdzono, że Zastępca Dyrektora zatwierdzając protokół wyceny towarów nie aprobował istniejącego stanu rzeczy, w trakcie przechowywania towarów. Zatwierdzenie wyceny towarów, wśród których były również papierosy różnych marek oznaczało, iż dyrekcja zatwierdzała sposób wyceny papierosów, dokonany przez komisję do tego powołaną a nie sposób ich magazynowania i ewidencjonowania. Po każdej bowiem sprzedaży, określone ilości papierosów winny być odsaldowane z ogólnej ilości konkretnej marki papierosów.

Na obwinionym spoczywał obowiązek przyjęcia na magazyn towarów w/g prawidłowo sporządzonej dokumentacji lub jej uzupełnienia. Zgodnie z zapisami instrukcji likwidacyjnej i magazynowej wynika, że za stan towarów, ich sposób przechowywania oraz przyjmowania i wydawania odpowiedzialność ponosi magazynier. W związku z powyższym funkcjonariusz celny odpowiedzialny za magazyn odpowiadał za to, by nie dopuścić, jak to wyjaśnił obwiniony do "bałaganu" w magazynie. Uporządkowanie sposobu przechowywania towarów leży bezpośrednio w gestii magazynierów, przy pomocy organizacyjno-logistycznej osób bezpośrednio przełożonych, co wynika z w/w instrukcji oraz regulaminu organizacyjnego tut. Izby.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia postępowania dyscyplinarnego stwierdzono, że zgodnie z art. 68 pkt. 1 ustawy o Służbie Celnej postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 3 miesięcy od dnia powzięcia przez odpowiednio naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego ani po upływie 1 roku od popełnienia tego czynu.

Nie podzielono poglądu zawartego w wyjaśnieniach obwinionego, że już z dniem [...] października 2002r. Dyrektor Izby Celnej powziął wiadomość o naruszeniu obowiązków służbowych. Takiego wniosku nie można również wysnuć z pisma podpisanego przez Zastępcę Dyrektora P. G., które jedynie nakazuje dokonywanie specyfikacji sprzedawanych papierosów w związku z przypadkami niedopełnienia warunku wywozu za granicę towaru sprzedanego przez referat likwidacyjny, a nie, jak to sugeruje obwiniony dokonywanie specyfikacji przechowywanych w magazynie papierosów. Obowiązek dokonywania specyfikacji przechowywanych papierosów na magazynie istniał bowiem już wcześniej i wynikał z instrukcji magazynowej i karty zakresu obowiązków.

Dyrektor Izby Celnej o zaistniałym stanie rzeczy dowiedział się z protokołu kontroli Magazynu Likwidacyjnego w dniu [...] stycznia 2003r. , o czym świadczy odpowiednia dekretacja na piśmie polecająca wszczęcie postępowania wyjaśniającego.

Odnosząc się do stwierdzenia obwinionego opisującego fakt wydawania papierosów z magazynu na polecenie kierownika Referatu Likwidacyjnego podniesiono, że komisja powołana decyzją Dyrektora Izby Nr [...] z dnia [...] miała za zadanie ustalenie wartości szacunkowej towaru, a nie wskazanie, który towar z magazynu ma być wydawany. W przypadku natomiast gdyby kierownik referatu likwidacyjnego (bezpośredni przełożony) wydawał polecenia dotyczące wskazań , które towary mają być z magazynu wydane i nie potwierdził tego odpowiednimi dokumentami, obowiązkiem obwinionego zgodnie z art. 36 ust.2 ustawy o Służbie Celnej było zgłoszenie pisemnego zastrzeżenia do przełożonego, a w razie uzyskania pisemnego potwierdzenia - polecenie to wykonać. Jednak w takiej sytuacji obwiniony winien pisemnie poinformować Kierownika Urzędu o zaistniałej sytuacji, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do uznania obwinionego winnym popełnienia zarzucanego mu czynu, zaś wymierzona kara wydalenia ze służby, z uwagi na charakter naruszenia obowiązków pracowniczych jest adekwatna do stopnia zawinienia .

Po dokonaniu ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek Z. D., Dyrektor Izby Celnej orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...] utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

W motywach tego orzeczenia podtrzymano ustalenia faktyczne i kwalifikację prawną zawartą w zaskarżonym orzeczeniu.

Dyrektor Izby Celnej nie podzielił zarzutów skarżącego.

Podpisując dnia [...] lipca 2002r. kartę zakresu obowiązków i uprawnień Z. D. powinien zapoznać się z całością zawartych w niej obowiązków i uprawnień, które często pozostają ze sobą w związku i uzupełniają się.

Funkcjonariusz celny Z. D., pełniący funkcje magazyniera w magazynie likwidacyjnym powinien dokładnie sprawdzać, co przyjmuje do magazynu, w jakich ilościach i w jakim stanie.

Ponadto zgodnie z treścią zapisów instrukcji magazynowej (decyzja Nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] - [...]), magazynier jest odpowiedzialny za ilościowy i jakościowy stan przyjętych do magazynu towarów, jak również co wynika z punktu 3 części piątej w/w instrukcji magazynowej przyjmuje towary według stanu faktycznego (rzeczywistego), po dokładnym ich sprawdzeniu i porównaniu ustaleń z zapisami w pokwitowaniu depozytowym lub innym dokumencie, a w razie stwierdzenia rozbieżności sporządza protokół, który podpisuje zdający i przyjmujący towar.

Poza tym słusznie zauważono, iż określenie "stan jakościowy" również obejmuje rozróżnienie gatunkowe towarów i nie bez znaczenia dla sprawy będzie np. fakt przechowywania samochodów - czy będą to 2 Trabanty, czy 2 Mercedesy, chociaż w każdym przypadku będą to dwa samochody.

Za słuszne uznano stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu, iż w przypadku prawidłowo prowadzonej dokumentacji magazynowej, po każdej sprzedaży papierosów ze stanu magazynu odliczanoby ilość sprzedanych papierosów - poszczególnych marek, a zatem nie doszłoby do ujawnionych rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a dokumentacją.

Zastępca Dyrektora, zatwierdzając protokół wyceny towarów, nie aprobował istniejącego stanu rzeczy, w trakcie przechowywania towarów. Zatwierdzenie wyceny towarów, wśród których były również papierosy różnych marek oznaczało, iż Dyrekcja zatwierdzała sposób wyceny papierosów, dokonany przez komisję do tego powołaną, a nie sposób ich magazynowania i ewidencjonowania. Po każdej bowiem sprzedaży, określona ilość papierosów winna być odsaldowana z ogólnej ilości konkretnej marki papierosów.

Nie można akceptować działania niezgodnego z przepisami, które prowadziły w tym wypadku do zaistnienia sytuacji, gdzie stan faktyczny towaru w magazynie nie odpowiada stanowi w dokumentach.

Każdy odpowiedzialny jest za wykonywanie swoich obowiązków, określonych w tym przypadku w karcie zakresu obowiązków i uprawnień, czy też decyzjami Prezesa GUC m.in. w instrukcji magazynowej i likwidacyjnej.

Niestosowanie się natomiast do wyżej powołanych przepisów skutkuje w przypadku funkcjonariuszy celnych odpowiedzialnością dyscyplinarną i zastosowaniem sankcji przewidzianych w ustawie o Służbie Celnej.

Ustosunkowując się do zarzutu przedawnienia postępowania dyscyplinarnego Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.

Samo pojęcie "powzięcia wiadomości" oznacza co najmniej tyle, że jest to wiadomość sprawdzona, wywołująca uzasadnione przekonanie o naganności postępowania.

Nie można podzielić poglądu strony, iż już z dniem [...] października 2002r. Dyrektor Izby Celnej powziął wiadomość o naruszeniu obowiązków służbowych.

Tego wniosku nie można również wysnuć z pisma podpisanego przez Zastępcę Dyrektora P. G., które jedynie nakazuje dokonywania specyfikacji sprzedawanych papierosów w związku z przypadkami nie dopełnienia warunku wywozu za granicę towaru sprzedanego przez Referat Likwidacyjny, a nie jak to sugeruje ukarany, dokonywania specyfikacji przechowywanych w magazynie papierosów.

Obowiązek dokonywania specyfikacji przechowywanych papierosów w magazynie istniał bowiem już wcześniej i wynikał z instrukcji magazynowej i karty zakresu obowiązków i uprawnień.

Dyrektor Izby Celnej o zaistniałym stanie rzeczy dowiedział się z protokołu kontroli magazynu likwidacyjnego w dniu [...] stycznia 2003r., o czym świadczy odpowiednia dekretacja na piśmie polecająca wszczęcie postępowania wyjaśniającego.

Istotne znaczenie w przypadku funkcjonariuszy celnych, którzy wykonują swoje obowiązki w imieniu i z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej, ma zaufanie dyrektora w stosunku do nich.

W przypadku, gdy dochodzi do opisywanego zdarzenia z pewnością można stwierdzić, iż istnieją podstawy, by Dyrektor Izby Celnej utracił zaufanie w stosunku do osoby, która będąc odpowiedzialna za porządek w magazynie likwidacyjnym, nie potrafiła tego porządku utrzymać, przez co nierzetelnie wykonywała powierzone jej zadania.

W takiej sytuacji trudno będzie odzyskać utracone zaufanie, tym bardziej, iż naruszenie obowiązków służbowych w przypadku funkcjonariusza celnego Z. D. nie miało jednostkowego charakteru, lecz był to ciąg powtarzających się uchybień w dłuższym okresie czasu, które trudno wytłumaczyć i usprawiedliwić.

Orzeczenie powyższe zaskarżył do Sądu Z. D., wnosząc o jego uchylenie i zarzucając dokonanie błędnych ustaleń faktycznych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W aspekcie zgłoszonych w skardze zarzutów wyłaniają się trzy podstawowe kwestie, mające zasadnicze znaczenie w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) zwanej dalej S.C. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 kwietnia 2000r. w sprawie przeprowadzania postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego (...) (Dz.U. Nr 36, poz. 405 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem, a mianowicie:

1/ Czy nie miała miejsca okoliczność wyłączająca możliwość wszczęcia postępowania dyscyplinarnego?

2/ Czy prawidłowo przeprowadzone postępowanie dostarczyło dowodów wystarczających do wymierzenia kary dyscyplinarnej?

3/ Czy organ wydający orzeczenie dyscyplinarne wymierzył właściwą karę dyscyplinarną?

Ad.1

Pierwszą czynnością w postępowaniu dyscyplinarnym jest wydanie przez właściwy organ prowadzący postępowanie – postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego (§ 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Tego rodzaju postanowienie, wyrażające określoną wolę organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne wymaga uzewnętrznienia, materializującego się w jego prawidłowym doręczeniu obwinionemu oraz rzecznikowi dyscyplinarnemu ( § 4 ust. 3 rozporządzenia). Data doręczenia postanowienia jest zatem miarodajna dla ustalenia daty wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

W przedmiotowej sprawie postanowienie z dnia [...] marca 2003r. doręczono Z.D. w dniu 12 marca 2003r. (k.[...] akt postępowania dyscyplinarnego).

W myśl art. 68 ust.1 S.C. w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania oraz w dacie wydania orzeczeń dyscyplinarnych – postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 3 miesięcy od dnia powzięcia przez właściwy organ prowadzący to postępowanie, wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego ani po upływie 1 roku od popełnienia tego czynu.

Dyrektor Izby Celnej określił czyn zarzucany obwinionemu w ten sposób, że "(...) w okresie od [...] lipca 2002 r. do [...] listopada 2002 r., nie wywiązywał się ze swoich obowiązków polegających na ewidencjonowaniu towarów w magazynie w oparciu o dokumentację tj. obowiązków zawartych w punkcie 2.1. Karty zakresu obowiązków i uprawnień (...) i stwierdził ponadto, że o powyższym naruszeniu obowiązków służbowych powziął wiadomość w dniu [...] stycznia 2003r. (por. postanowienie z dnia [...] kwietnia 2003r. o uzupełnieniu zarzutu – k. [...] akt).

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego stwierdzono, że o tej okoliczności Dyrektor Izby Celnej dowiedział się z protokołu kontroli magazynu likwidacyjnego w dniu [...] stycznia 2003r., o czym świadczy dekretacja na piśmie, polecająca wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Odpierając zarzut przedawnienia karalności czynu zarzuconego Z. D. odniesiono się wyłącznie do pisma z dnia [...] października 2002 r. podpisanego przez Zastępcę Dyrektora Izby Celnej. Pominięto natomiast milczeniem, że w protokole wysłuchania stron z dnia [...] czerwca 2003 r. obrońca obwinionego powołał się na zarzuty zgłoszone w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko B. Z., że bezpośredni przełożony obwinionego E. L., któremu był zarzucony ten sam czyn, został uniewinniony.

Nie ustosunkowanie się do tego zarzutu i brak akt postępowania dyscyplinarnego dotyczących E. L., uniemożliwia sądowi weryfikację sprzecznych stanowisk stron, co do daty powzięcia przez Dyrektora Izby Celnej wiadomości o naruszeniu przez Z. D. obowiązku służbowego .

Przy tych wątpliwościach , nie da się wykluczyć wersji żadnej ze stron, a przy przyjęciu wersji skarżącego mogła wystąpić okoliczność tamująca wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, a w konsekwencji wyłączająca możliwość zastosowania kary dyscyplinarnej. Stosownie bowiem do art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 79 S.C. nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy nastąpiło przedawnienie karalności.

W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie dyscyplinarne z dnia 16 czerwca 2003r. zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 2 § 1 pkt 3, art. 2 § 2 , art. 7 k.p.k. w zw. z art. 79 S.C. oraz art. 69 S.C. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ad.2

Pozycja naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest wyjątkowa.

Zauważyć bowiem należy, że wymienione organy są organami prowadzącymi postępowanie w rozumieniu § 4 ust.1 rozporządzenia. Organy te, zarówno wszczynają postępowania dyscyplinarne (art. 65 S.C.), wydają orzeczenia dyscyplinarne w I instancji (art. 69 S.C.), zaś dyrektor izby celnej i minister, sami kontrolują swoje orzeczenia po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 72 ust. 2 S.C.).

Gwarancją właściwego przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego, zwieńczonego wydaniem prawidłowego rozstrzygnięcia (postanowienia o umorzeniu postępowania, orzeczenia dyscyplinarnego uniewinniającego albo uznającego winnym i wymierzającego jedną z kar dyscyplinarnych) jest ścisłe przestrzeganie norm proceduralnych zawartych w S.C., rozporządzeniu oraz w k.p.k. – stosowanych "odpowiednio".

Dyrektor Izby Celnej uznał Z. D. winnym dokonania czynu zarzucanego mu w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2003r. , który zakwalifikował jako nierzetelne wykonywanie powierzonych zadań (art. 32 ust. 1 S.C.)

Do powyższego wniosku doszedł, w wyniku skonfrontowania ustaleń dokonanych w magazynie likwidacyjnym w Koroszczynie przez Wydział Kontroli Wewnętrznej Izby Celnej w czasie kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] listopada 2002 r. do [...] grudnia 2002 r., z postanowieniami zawartymi w Karcie zakresu uprawnień i obowiązków , doręczonej skarżącemu w dniu [...] lipca 2002r. punkt 2.1.) oraz bliżej nieokreślonymi postanowieniami Instrukcji magazynowej, wprowadzonej decyzją Nr [...] Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] grudnia 1997r.

Dyrektor wywiódł, że "Z obowiązku przyjmowania i ewidencjonowania przyjmowanych na skład magazynu towarów jednoznacznie wynika, iż obwiniony winien sprawdzać, co przyjmuje na magazyn, w jakich ilościach i w jakim stanie". Nie podzielił jego wyjaśnień, że z zakresu obowiązków nie wynikała powinność specyfikacji przyjmowanych papierosów. Przyjmowanie "papierosów różnych marek", bez ich wyszczególniania doprowadziło w konsekwencji do rozbieżności pomiędzy ilością poszczególnych marek figurującą w dokumentacji magazynowej a stanem faktycznym. Taki stan rzeczy spowodował, że przy sprzedaży papierosów z magazynu nie można było ustalić rzeczywistego rodzaju papierosów, które w nim pozostały.

Z materiałów dowodowych zawartych w aktach kontroli wynika, że funkcjonariusze celni przekazujący papierosy do magazynu likwidacyjnego w Koroszczynie, w dokumentach stanowiących podstawę przyjęcia tych towarów na magazyn nie wyszczególniali marek papierosów, wpisując jedynie ilość paczek i stwierdzając, że są to "papierosy różnych marek", albo "papierosy produkcji zagranicznej".

Niesporne jest, że na podstawie dokumentów otrzymanych od funkcjonariuszy celnych, magazynierzy wpisywali w dokumentacji magazynowej taki sam rodzaj towarów , tj. "papierosy różne ".

Aby uznać, że skarżący dopuścił się zaniedbania obowiązków służbowych, nie dokonując w opisanej wyżej sytuacji dokładnej specyfikacji przyjmowanych na magazyn papierosów, z wyszczególnieniem ich marek, organ prowadzący postępowanie powinien wykazać, iż tego rodzaju obowiązek wynikał wprost ze stosownych przepisów.

Takiego obowiązku nie można jednoznacznie wywieść z Karty zakresu obowiązków i uprawnień, doręczonej skarżącemu w dniu [...] lipca 2002r.

Zgodnie z tą kartą magazynier miał obowiązek przyjmowania, ewidencjonowania i wydawania towarów w magazynie w oparciu o dokumentację (pkt 2.1.), a w przypadku przyjmowania towarów do magazynu – sprawdzania zgodności dowodów (pokwitowań) ze stanem faktycznym (pkt 2.1.1.).

Jeżeli bowiem w otrzymanych wraz z papierosami dokumentach była adnotacja "papierosy różne", to wpis tej samej adnotacji do dokumentacji magazynowej odzwierciedlał stan faktyczny i został dokonany właśnie " w oparciu o dokumentację".

W myśl Instrukcji magazynowej magazynier jest odpowiedzialny za ilościowy i jakościowy stan przyjętych do magazynu towarów ( Część czwarta pkt 1) i ma obowiązek przyjmować towary "według stanu faktycznego (rzeczywistego), po dokładnym ich sprawdzeniu i porównaniu ustaleń z zapisami w pokwitowaniu depozytowym lub w innym dokumencie (Część piąta – pkt 3). Ten ostatni obowiązek pokrywa się zatem z obowiązkami przewidzianymi w pkt 2.1. oraz 2.1.1. Karty, o której była mowa wyżej.

Weryfikacji wymaga również stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że określenie "jakościowy stan" (Część czwarta pkt 1 Instrukcji magazynowej) obejmuje także "rozróżnienie gatunkowe towarów".

Określenie "jakość" wymaga zatem dokonania wykładni językowej.

Według "Słownika poprawnej polszczyzny" pod redakcja W. Doroszewskiego; PWN W-wa 1982r. , str. 225, pod pojęciem " jakość" wpisano: Niska (lepiej: zła) jakość. Towar wysokiej (lepiej: dobrej) jakości. Podnieść jakość produkcji".

Zgodnie ze "Słownikiem języka polskiego" pod redakcją M. Szymczaka; PWN W-wa 1978r. t. I, str. 820 – pojęcie " jakość" ma dwa znaczenia :

- "właściwość, rodzaj, gatunek, wartość; zespół cech stanowiących o tym, że dany przedmiot jest tym przedmiotem, a nie innym";

- "dobra , zła jakość produkcji. Podnosić jakość wyrobów".

W myśl natomiast "Słownika wyrazów bliskoznacznych" pod redakcją St. Skorupki (Wiedza Powszechna W-wa 1989r., str. 59 – jakość to "Wysoka jakość. Jakość produkcji surowca. Podnosić, ulepszać, zmieniać jakość. Klasa: towar pierwszej klasy. Próba: Złoto wysokiej próby". Przy czym autor powyższego opracowania wyraźnie odróżnia " jakość" od "rodzaju".

W tych okolicznościach nie da się wyprowadzić jednoznacznego wniosku, że " jakość" należy utożsamić z "rodzajem", a co za tym idzie, że magazynier w wyżej opisanej sytuacji powinien wyspecyfikować marki przekazywanych papierosów, podczas gdy z otrzymanej dokumentacji wynikało, że są to " papierosy różne".

Dyrektor nie wykazał również, aby obowiązek specyfikacji marek papierosów wywodził się choćby z określonej pragmatyki służbowej, znanej skarżącemu.

W orzeczeniu dyscyplinarnym z dnia [...] czerwca 2003r. powołał się na pisma referatu likwidacyjnego z dnia [...] grudnia 2001r. oraz z dnia [...] października 2002r. Pisma te nie zostały jednak dołączone do akt postępowania dyscyplinarnego.

Na powyższe okoliczności nie był przesłuchiwany świadek E. L. Na marginesie zauważyć należy, że protokół przesłuchania sporządzony został pismem ręcznym, które jest zupełnie nieczytelne i wymaga sporządzenia maszynopisu (por. k 85-84 v) akt postępowania dyscyplinarnego).

Niejasne i nieprecyzyjne postanowienia Karty zakresu obowiązków i uprawnień oraz Instrukcji magazynowej nie mogły być zatem poddawane wykładni rozszerzającej i tłumaczone na niekorzyść skarżącego, wbrew wymogowi art. 5 § 2 k.p.k. , co w przedmiotowej sprawie nastąpiło.

Wbrew stanowisku dyrektora dowody mogą być przeprowadzone na każdym etapie postępowania dyscyplinarnego, zaś wniosek dowodowy może zostać nieuwzględniony w drodze postanowienia jedynie w przypadkach określonych w § 6 ust. 2 pkt 1-3 rozporządzenia , co z naruszeniem powołanego przepisu nie nastąpiło.

Naruszenie tego przepisu oznacza automatycznie, naruszenie art. 7 oraz art. 4 i art. 2 § 2 k.p.k.

Zauważyć należy, że w aktach postępowania dyscyplinarnego znajduje się szereg dowodów, które powinny być poddane szczegółowej analizie i ocenie przez dyrektora w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego, stosownie do § 10 ust. 3 zdanie 1 rozporządzenia.

Lektura uzasadnień orzeczeń dyscyplinarnych prowadzi do wniosku, że nie czynią one zadość wymogom przewidzianym w powołanym przepisie.

Nie do przyjęcia jest w szczególności stwierdzenie, że "Uzasadnienie faktyczne oparto na informacjach oraz ustaleniach faktycznych, które da się prześledzić w oparciu o akta niniejszej sprawy" (str. 3 uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 1 sierpnia 2003r.).

Ad.3

Dopiero w sytuacji, gdy ponad wszelką wątpliwość organ udowodni winę funkcjonariusza celnego, możliwe jest wydanie orzeczenia dyscyplinarnego, wymierzającego stosowną karę dyscyplinarną.

Art. 63 ust.1 S.C. zawiera katalog siedmiu kar dyscyplinarnych, z których najdotkliwszą jest kara wydalenia ze Służby Celnej (pkt 7).

Swoboda w stosowaniu kar dyscyplinarnych nie może być utożsamiana z dowolnością, bowiem organ powinien wskazać wszystkie okoliczności, które miały wpływ na wymiar kary (§ 10 ust. 3 zdanie 2 rozporządzenia i art. 424 § 2 k.p.k.).

Kara dyscyplinarna ma bowiem być współmierna do czynu popełnionego przez obwinionego i uwzględniać wszystkie aspekty sprawy.

Takich rozważań brak w uzasadnieniach orzeczeń dyscyplinarnych, co prowadzi do wniosku, że zastosowana kara wydalenia ze Służby Celnej jest karą dowolną.

Skoro orzeczenia dyscyplinarne zostały wydane z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegały one uchyleniu.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 , zaś o zakazie wykonania uchylonych aktów – art. 152 tej ustawy.