Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 305/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Marta Semiczek sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi I. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej [...] lipca 2020 r. jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie z wniosku I.K. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Z akt sprawy wynika, że [...] kwietnia 2019 r. I.K. obywatelka Ukrainy (dalej: Strona Skarżąca) złożyła osobiście w [...] Urzędzie Wojewódzkim w W. Wydział Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z załącznikami. Także w tym samym dniu złożone został wnioski o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dzieci Strony oraz męża Strony.

W dniu złożenia wniosku wręczono Stronie pismo informujące, że wniosek zostanie rozpoznany najpóźniej [...] października 2019 r. z uwagi na duża liczbę tego rodzaju wniosków oraz informujące, że do czasu zakończenia postępowania Strona przebywa w Polsce legalnie.

Pismem z [...] lipca 2019 r. Strona wystąpiła z wnioskiem o przyspieszenie postępowania i przesłała dokumenty potwierdzające posiadanie aktualnego ubezpieczenia ZUS.

Wraz z pismami z [...] i [...] stycznia 2020 r. Strona przesłała 3 kopie aneksu do umowy najmu z dnia [...].11.2019 r. i zwróciła uwagę, że wnioski miały być rozpoznane do [...] października 2019 r.

Pismem z [...] kwietnia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].04.2020 r.) Strona wniosła ponaglenie, powołując art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze m. – dalej: K.p.a.) i wskazując, że do daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy upłynęło 12 miesięcy, upłynął też wyznaczony przez organ administracji termin zakończenia postępowania, mimo to nie otrzymała żadnej informacji o sprawie. Ponaglenie Strony zostało przesłane do Urzędu do Spraw Cudzoziemców [...] sierpnia 2020 r.

Pismem z [...] czerwca 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].06.2020 r.) Strona wystąpiła o udzielenie informacji o statusie sprawy.

Pismami z [...] sierpnia 2020 r. Wojewoda:

- wystąpił, w trybie art. 109 ust. 1 z ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2020 nr., poz. 35), do Komendy Wojewódzkiej Policji w W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w W. i Komendy [...]Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielnie informacji czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego;

- wyznaczył termin zakończenia postępowania na [...] listopada 2020 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniesionej [...] lipca 2020 r. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku Strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, pełnomocnik Strony, powołując przepisy art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 1 i 2, art. 54 §1 i art. 149 § 1a i 2ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. u. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), zarzucił naruszenie przepisów: art. 8 § 1, art. 10, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 w związku z art. 37 § 1 K.p.a.). Tak formułując zarzuty pełnomocnik Strony wniósł o:

1) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

2) przyznanie od organu administracji na rzecz Skarżącej, sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł;

3) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącej według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony wskazał, że pomimo upływu 15 miesięcy od dnia złożenia wniosku Wojewoda nie wydał decyzji. Organ nie dotrzymał też wyznaczonego w dniu złożenia wniosku terminu rozpoznania sprawy. Zdaniem Strony postępowanie organu administracji jest wyrazem lekceważenia prawa i zasad prawa administracyjnego. Wojewoda nie tylko w wyznaczonym terminie, mimo upływu 15 miesięcy od złożenia wniosku, nie rozpoznał sprawy to nie reaguje także na wielokrotne prośby przyspieszenia postępowania i ponaglenie. O determinacji Strony świadczy też korespondencja e-mail wysyłana niezależnie od pism kierowanych do organu administracji.

Przebieg postępowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że Wojewoda prowadzi postępowanie opieszale z naruszeniem obowiązujących procedur. Przyczyny przewlekłości postępowania nie były Stronie wyjaśniane, co stanowiło oczywiste naruszenie art. 36 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi.

Po opisaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, Wojewoda wyjaśnił, że sposób prowadzenia postępowania nie wynika ze złej woli pracowników organu administracji, ale z ogromnej ilości spraw, koniczności ich równoczesnego procedowania oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości uzupełnienia niedoborów kadrowych. Ponadto zdaniem Wojewody, w okolicznościach niniejszej sprawy przekroczenia terminu rozpoznania sprawy nie można uznać za rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Uzasadnieniem tym jest bardzo duża ilość spraw równocześnie rozpoznawanych przez pracowników.

Odnosząc się do przyznania sumy pieniężnej Wojewoda wywodził, że winno to być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie, zawinionymi uchybieniami organu w załatwieniu sprawy. W niniejszej sprawie Strona wniosku o przyznanie sumy pieniężnej nie uzasadniła. Wojewoda powołał się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.03.2018 r., z którego wynika, że aktywność Sądu w zakresie przyznania sumy pieniężnej jest uwarunkowana okolicznościami wskazanymi przez stronę postępowania. Przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. stwarza jedynie możliwość przyznania takiej kwoty, a do jego uwzględnienia wymagane jest wykazanie przez stronę, że zaistniały przyczyny przyznania takiej sumy, z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Wojewody, Strona nie uzasadniła wniosku o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Wskazano też, że wysokość ewentualnie przyznanej sumy pieniężnej Sąd winien miarkować. Podniósł także, że w dniu złożenia wniosku w paszporcie Strony umieszczono stempel potwierdzający złożenie przedmiotowego wniosku, zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Stronę poinformowano, w dniu złożenie wniosku, że jej pobyt na terytorium Polski jest legalny do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. W ocenie Wojewody wniosek Strony o przyznanie sumy pieniężnej jest niezasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że Skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniosła w dniu [...].04.2020 r. to jest przed wniesieniem skargi). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę

i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.

Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.).

W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).

Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).

Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami

w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

(t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy, także termin wyznaczony w trybie art. 36 §1 K.p.a. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa Skarżącej winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie zakończył postępowania mimo upływu 13 miesięcy od daty złożenia przez Stronę wniosku, tj. od [...] kwietnia 2019 r. (wniosek złożony osobiście) do dnia wniesienia skargi (tj. do [...] lipca 2020 r.). Wskazany okres 13 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374 – dalej: ustawa dotycząca zwalczania COVID-19 ) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Przez 13 miesiące od złożenia wniosku organ administracji nie podjął w sprawie żadnej czynności zmierzające do rozpoznania wniosku. Za czynność taką nie można bowiem uznać zawiadomienia wręczonego Stronie w dniu złożenia wniosku, że wniosek będzie rozpoznany do [...] października 2019 r. Czynność ta nie została bowiem pozrzędzona nawet badaniem czy wniosek spełnia wymogi formalne i czy dołączono wszystkie niezbędne do jego rozpoznania dokumenty. W toku postępowania mimo licznych pism Strony o przyśpieszenia postępowania i o udzielnie informacji o statusie sprawy, w związku upływem wyznaczonego terminu zakończenia postępowania, organ administracji nie udzielił odpowiedzi. Naruszając tym samym, wynikający z art. 36 K.p.a., obowiązku informowania strony postępowania zarówno o terminie zakończenia postępowania jak i przyczynach zwłoki. Organ administracji nie podjął też żadnych czynności po otrzymaniu w [...] kwietnia 2020 r. ponaglenia Strony w związku przewlekłym prowadzeniem postępowania, a samo ponaglenie przekazał do Urzędu do Spraw Cudzoziemców dopiero [...] sierpnia 2020 r. czyli już po wniesieniu przez Stronę skargi do tut. Sądu. Takie działanie organu administracji, nie tylko naruszało obowiązek wynik jacy z art. 37 §4 K.p.a., ale w istocie uniemożliwiło Stronie dochodzenie prawa do rozpoznania jej wniosku na drodze postępowania administracyjnego. Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku Strony przez 13 miesięcy i w tym okresie nie podjął żadnych czynności w sprawie zmierzających do zakończenia postępowania, w tym oceny czy wniosek spełnia wymogi formalne, należy stwierdzić, że naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji prowadził postępowanie z wniosku Strony w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a) o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie żadnych czynności (13 miesięcy), że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji postępowanie prowadził w sposób przewlekły. Nie podejmował żadnych czynności przez 13 miesięcy, w tym oceny czy wniosek spełnia wymogi formalne, nie reagował na pisma Strony, w tym, na ponaglenie, które przekazał Urzędowi do Spraw Cudzoziemców ze znacznym opóźnieniem i dopiero po wniesieniu przez Stronę skargi na przewlekłość postępowania do Sądu. W toku postępowania nie informował Strony ani o nowym terminie zakończenia postępowania, ani o przyczynach zwłoki. W ocenie Sądu taki sposób prowadzenia postępowania rażąco narusza ww. wymienione przepisy regulujące czas i sposób prowadzenia postępowania, istnieją zatem przesłanki do przyjęcia, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a, zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.

Na wniosek Skarżącej Sąd przyznał sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 1.000 zł z jednej strony nakłoni organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej strony w sposób dostateczny zrekompensuje Skarżącej trudności i krzywdy związane z naruszeniami jej prawa w prowadzonym postępowaniu, polegające nie tylko na tak długim oczkowaniu na rozpoznanie wniosku, ale przede wszystkim na całkowitym ignorowaniu Strony w toku trwającego ponad rok postępowania. W ocenie Sądu niedopuszczalna jest sytuacja, w której Strona po złożeniu wniosku i upływie ustawowych terminów jego rozpoznania, w niniejszej sprawie także terminu wyznaczonego przez organ w trybie art. 36 §1 K.p.a., nie ma przez wiele miesięcy możliwości ani uzyskania informacji o sprawie, ani ustalania czy wniosek jest kompletny, czy wymaga uzupełnia i w jakim zakresie. W rozpoznawanej sprawie Strona nie miał też możliwości dochodzenia swoich praw poprzez wniesienie środka zaskarżenia, jakim w tego rodzaju sprawach jest ponaglenie, bowiem Wojewoda nie wywiązała się z obowiązku przekazania w terminie ponaglenia organowi uprawnemu do jego rozpoznania. Termin przekazania ponaglenia upłynął [...] maja 2020 r. (uwzględniać powołany wyżej przepis art. 15 zzs ust. 10 ustawy dotyczącej zwalczania COVID-1). Ponaglenie przekazano dopiero pismem z [...] sierpnia 2020 r. tj. po wniesieniu skargi do Sądu. Takie działanie organu administracji, naruszając wszelkie obowiązujące przepisy i zasady postępowania administracyjnego, nie tylko generuje trudności w życiu codziennym, ale także niepewność co do przyszłości, stres, frustracje, wreszcie poczucie bezsilności. W ocenie Sądu kwota 1.000 zł zrekompensuje Skarżącej wszelkie niedogodności jakie ją spotkały w związku z opieszałością w rozpoznaniu wniosku o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Sąd, jakkolwiek co do zasady uznał wniosek Strony o przyznanie sumy pieniężnej za uzasadniony, to wskazana w skardze kwota 10.000 zł, w ocenie Sądu, w realiach sprawy jest zbyt wygórowana.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).