Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1611/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1611/04 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec, Sędziowie: NSA Józef Gach, WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk (spr), Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007r., sprawy ze skargi K. B., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 4 października 2004r Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złotych).


UZASADNIENIE

Sygn. I SA/Kr1611/04

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 października 2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu zażalenia K. B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] - działając na podstawie art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / tekst jed. DZ. U. z 2002 r. nr. 110 poz.968 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960 r.

Kodeks Postępowania Administracyjnego / tekst jed.. DZ. U. z 2000 r. nr. 98 poz. 1071 ze zm./ uchylił w całości postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że w dniu 24.09.2003r. K. B. złożyła wniosek o umorzenie toczącego się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułu wykonawczego wystawionego przez Urząd Celny z uwagi na upływ terminu przedawnienia.

Po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela co do zasadności i wymagalności roszczenia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 26.04.2004 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego powołując się na te stanowisko, stwierdzając jednocześnie, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania tych przesłanek zgodnie z treścią art. 29 par. 1 ustawy egzekucyjnej.

Mając na uwadze powyższe organ egzekucyjny uznał, że ostateczne stanowisko wierzyciela stwierdzające iż roszczenie jest zasadne, wymagalne i nie uległo przedawnieniu - jest wiążące, co legło u podstaw orzeczenia wydanego przez organ I instancji.

Rozpoznając zażalenie i badając akta, sprawy Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że umorzenie postępowania następuje jedynie z przyczyn taksatywnie wymienionych w art. 59 par. 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Są to przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego występujące zazwyczaj w sytuacji potwierdzenia zasadności zarzutów lub otrzymania dyspozycji wierzyciela.

Obowiązująca procedura egzekucyjna nie przewiduje możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego, z wyjątkiem sytuacji gdy umorzenie jest wynikiem uwzględnienia zarzutów ale także w tym przypadku w sprawie umorzenia nie będzie wydane odrębne rozstrzygnięcie.

Sprawa umorzenia postępowania egzekucyjnego nie jest pozostawiona do uznaniowego rozstrzygnięcia.

Umorzenie następuje z urzędu lub na wniosek wierzyciela.

Wniosek strony może dotyczyć jedynie żądania potwierdzenia występującego stanu prawnego. Wobec sytuacji, że egzekucja w sprawie toczy się z wniosku Urzędu Celnego, stwierdzono że właściwym trybem w sprawie wydaje się zwrócenie się strony do wierzyciela o wycofanie tytułu wykonawczego.

Przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego nie może się toczyć samodzielne postępowanie e przedmiocie istnienia bądź nie istnienia egzekwowanego obowiązku.

W skardze na przedmiotowe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca zarzuca: naruszenie art. 59 par. 3 powołanej wyżej ustawy egzekucyjnej w administracji w zw. z jej art. 59 par. 1 pkt.2 i art. 59 par. 4, 59 par. 1 pkt .7 - poprzez ich nie zastosowanie, skutkujące nieważnością postanowienia - naruszenie art. 7 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, ewentualnie naruszenie art. 124 par. 1 KPA w zw. z art. 18 u.p.e.a.

ponadto naruszenie art. 29 par.1, art. 34 par. 1 ustawy egzekucyjnej, przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług w brzmieniu obowiązującym 12 lipca 1995 r./ chwila wydania decyzji celnej/, oraz naruszenie art. 70 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa / DZ. U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ .

Skarga zmierza do uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości przy zasądzeniu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi K. B. podnosi, że z art. 59 par. 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej wynika, że zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek przedawnienia, jest to przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazana w art. 59 par. 1 pkt. 2 u.p.e.a. .

W przypadkach zatem wygaśnięcia zobowiązania, które jest egzekwowanym obowiązkiem - organ egzekucyjny po uprzednim zbadaniu czy taka okoliczność zaistniała, wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

Błędne jest stanowisko organu o niemożności toczenia się takiego postępowania w niniejszej sprawie.

Organ w zaskarżonym postanowieniu nie wskazał żadnego przepisu prawa, który stanowiłby podstawę prawną do umorzenia postępowania, nie są nim art., art. 138 par. 1 pkt. 2 KPA. Powoduje to nieważność postępowania, na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 KPA.

Nie doszło też do rozpoznania i rozstrzygnięcia zarzutów stawianych przez skarżącą w złożonym środku odwoławczym.

W piśmie procesowym z dnia [...].2005 r. skarżąca kwestionuje twierdzenie organu, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje jedynie z urzędu lub na wniosek wierzyciela. Przeczy temu treść art. 59 par. 4 u.p.e.a.

Podnosi też, iż zaskarżone postanowienia pozbawia ją de facto możliwości skutecznego żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosi o oddalenie skargi podtrzymując swe stanowisko .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. U. 2002 r. Nr. 153 . poz. 1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności t.j. zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Zgodnie z dyspozycją art. 145 par. 1 pkt 1 tej ustawy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części jeżeli stwierdzi : naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd po przeprowadzeniu kontroli postępowania organów obu instancji stwierdził naruszenie przepisów mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z przepisem art. 59 par. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / zwanej dalej jako u.p.e.a /, postępowanie egzekucyjne umarza się między innymi jeżeli obowiązek nie jest wymagalny lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Paragraf 4 powyższego przepisu stanowi, że postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania / o którym mowa w paragrafie 1/ wydaje się na żądanie z o b o w i ą z a n e g o albo wierzyciela nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, z tym że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym - również z urzędu.

Jednoznaczna treść przytoczonego przepisu nie budzi wątpliwości, że skarżąca jako zobowiązana, uprawniona jest do złożenia wniosku w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o ten przepis.

Błędne jest zatem stanowisko organów o braku po jej strony takiego uprawnienia i odwoływanie się w piśmie procesowym z dnia [...].2006 r. między innymi do paragrafu 3 art. 59 ustawy egzekucyjnej, stanowiącego podstawę do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania następuje na podstawie art. 34 par. 4 u.p.e.a.

Skarżąca składała wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie w oparciu o zgłoszone zarzuty na podstawie art. 33 ustawy, co uruchamia inny tryb postępowania również z możliwością umorzenia postępowania, lecz w trybie art. 59 ustawy.

Gdyby więc toczyło się postępowanie w trybie art. 33 i 34 ustawy i nastąpiło by tutaj umorzenie postępowania, wówczas istotnie postępowanie toczące się w oparciu o art. 59 było by bezprzedmiotowe. Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.

Te uchybienie organu odwoławczego miało istotny wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie bowiem postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie było bezprzedmiotowe i złożony wniosek winien być rozpoznany merytorycznie.

Nie można zgodzić się też z poglądem obu organów, iż organ egzekucyjny na wniosek strony nie jest uprawniony do badania przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określonej w pkt. 2 par. 1 art. 59 ustawy egzekucyjnej tj. nie wymagalności obowiązku, jego umorzenia, nie istnienia, czy też wygaśnięcia z uwagi na treść art. 29 par. 1 tej ustawy, Nie jest też wystarczającym oparcie się jak to uczynił organ I instancji jedynie na stanowisku wierzyciela o nie wygaśnięciu obowiązku z powodu przedawnienia.

Ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że w zakresie dopuszczalności egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny bada z urzędu tą kwestię / art. 29 par. 1 ustawy egzekucyjnej/ i zobowiązany jest samodzielnie rozstrzygnąć zarzut zobowiązanego o wygaśnięciu zobowiązania z powodu przedawnienia jako okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego / np. wyrok NSA 1998.12.10 sygn. III S.A. 1418/97, wyrok NSA 2003.05.07 sygn. I SA/Wr2282/00 . wyrok NSA 2000.10.04 sygn. III S.A. 1525/99/.

Powyższe uchybienia stanowią już wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji w oparciu o art. 145 par. 1 pkt.1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyżej powołanej dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji przy zasądzeniu kosztów postępowania na podstawie jej art. 200.