Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1951/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2187
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Mirosław Montowski, Protokolant specjalista Monika Gąsińska - Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. R., L. R., P. R., T. R. i Ł. R. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2018r., znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu odwołania J. R. od decyzji z [...] listopada 2017 r., znak: [...], Miejskiego Konserwatora Zabytków w Z., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., odmawiającej udzielenia pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, tj. budynku przy ul. S. w Z. (rejestr zabytków nr [...]), polegających na wymianie oryginalnych drzwi balkonowych (1 szt.) i stolarki okiennej (1 szt.) oraz współczesnej stolarki okiennej (2 szt.) w lokalu mieszkalnym nr [...], zlokalizowanym na II piętrze ww. nieruchomości. Historyczne drzwi balkonowe i okno (2-poziomowe, 2-skrzydlowe) znajdują się w elewacji frontowej. Współczesna stolarka okienna 6-skrzydlowa znajduje się w elewacji frontowej oraz współczesna stolarka okienna4-ski'zydlowa (kuchnia) znajduje się w elewacji tylnej (pkt 1), oraz pozwalającej na prowadzenie robót budowlanych przy ww. zabytku, polegających na remoncie lokalu mieszkalnego nr 6, tj.: - wymianie grzejników i pieca gazowego w miejscu istniejących;· wymianie współczesnych płytek w łazienkach;- szpachlowaniu i malowaniu ścian i sufitów; - wymianie współczesnych paneli podłogowych; - wymianie we wtórnym otworze współczesnej stolarki okiennej (łazienka, elewacja szczytowa) na nową, wykonaną jako l-skrzydłową, l-dzielną, z pcv w kolorze białym, wraz z montażem parapetu wewnętrznego, z terminem ważności pozwolenia do grudnia 2019 r. - działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r., poz. 2187, j.t.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - Kodeksu postępowania administracyjnego·- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji .

W uzasadnieniu podjętego orzeczenia Minister wskazał, że J. R. w 9 sierpnia 2017 r. złożył w Biurze Miejskiego Konserwatora Zabytków wniosek o wydanie pozwolenia na remont lokalu mieszalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. S. We wniosku wskazano dane osoby kierującej robotami budowlanymi. Dołączono także oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do korzystania z zabytku, wynikającego ze współwłasności, oraz program praw postaci wskazanego zakresu remontu oraz oferty producenta dotyczącej proponowanego systemu okien z PCV.

Miejski Konserwator Zabytków w Z. w wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (oględziny nieruchomości dokonane 8 września 2017 r. z udziałem stron postępowania), wydał decyzję z [...] listopada 2017 r., znak: [...], w której pozwolił na remont lokalu mieszkalnego nr [...], polegający na wymianie grzejników i pieca gazowego w miejscu istniejących, wymianie współczesnych płytek w łazienkach, szpachlowaniu i malowaniu ścian i sufitów, wymianie współczesnych paneli podłogowych, wymianie we wtórnym otworze współczesnej stolarki okiennej (łazienka, elewacja szczytowa) na nową, wykonaną jako l-skrzydłową, l-dzielną, z pcv w kolorze białym, wraz z montażem parapetu wewnętrznego, z terminem ważności pozwolenia do grudnia 2019 r. Jednocześnie w decyzji tej organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy pozwolenia na wymianę oryginalnych drzwi balkonowych (1 szt.) i stolarki okiennej (1 szt.) oraz współczesnej stolarki okiennej (2 szt.); historyczne drzwi balkonowe i okno (2-poziomowe, 2-skrzydłowe) znajdują się w elewacji frontowej, współczesna stolarka okienna 6-skrzydlowa znajduje się w elewacji frontowej oraz współczesna stolarka okienna 4-skrzydlowa (kuchnia) znajduje się w elewacji tylnej (pkt 1).

Wnioskodawca złożył odwołanie od ww. decyzji, dochowując ustawowego terminu, w zakresie uzyskanej odmowy pozwolenia.

Kontynuując uzasadnienie Minister wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego orzeczenia stanowi przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków.

Kompetencje organu ochrony zabytków do orzekania w przedmiotowej sprawie wynikają z faktu, że kamienica w Z. przy ul. S., została wpisana do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] listopada 1976 r. W uzasadnieniu ww. decyzji wpisowej wskazano, że budynek ten, wzniesiony na przełomie XIX i XX w. w stylu eklektycznym, odznacza się dużymi wartościami architektonicznymi; detal elewacji prezentuje wysoki poziom artystyczny.

Miejski Konserwator Zabytków w Z. w uzasadnieniu decyzji dotyczącej odmowy pozwolenia na wnioskowane roboty budowlane przedstawił ustalony na podstawie oględzin stan faktyczny. Organ pierwszej instancji wskazał, że zarówno w elewacji frontowej, jak i w tylnej omawianego budynku zabytkowego zachowała się znaczna ilość oryginalnej stolarki okiennej i drzwi balkonowych (drewnianej, o konstrukcji skrzynkowej, ze stałym profilowanym ślemieniem, z ozdobnymi listwami przymykowymi), która przynależy do sąsiednich lokali. W lokalu nr [...] na II piętrze kamienicy przeznaczono do wymiany na okna z pcv: dwa okna oraz drzwi balkonowe w elewacji frontowej, jedno okno w elewacji bocznej i jedno w elewacji tylnej. Przy czym drzwi balkonowe oraz okno jednodzielne i dwupoziomowe w elewacji frontowej (w ścianie bocznej wykusza), są oryginalne - z czasów budowy kamienicy, z zachowanymi historycznymi okuciami i klamkami. Pozostała do wymiany stolarka jest wtórna, formą i zdobieniem nie odtwarza okien historycznych. Miejski Konserwator Zabytków w Z. stwierdził w konkluzji, że wnioskowana wymiana ww. stolarki na wykonaną ze współczesnego materiału ocv, z zastosowaniem podziałów całkowicie odbiegających od podziałów stolarki oryginalnej, zachowanej częściowo w lokalu nr [...] i w sąsiednich lokalach, wpłynęłaby negatywnie na kompozycję elewacji budynku. Wymiana zarówno zabytkowych, jak i wtórnych elementów na nowe nie może powodować utraty wartości i walorów kulturowych prowadzących do degradacji zabytku. Jednocześnie organ wyjaśnił, że pozwolił na wprowadzenie nowej stolarki okiennej z pcv w jednym oknie, w elewacji szczytowej, bowiem elewacja ta jest pozbawiona detalu architektonicznego, w niewielkiej odległości od niej znajduje się kolejny budynek, zaś sam otwór jest wtórny.

Ponadto, organ pierwszej instancji powołał się na zapisy obowiązującego na tym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] i Miasta Z., zatwierdzonego uchwalą nr [...] Rady Miasta Z. z [...].03.2010 r.

Minister wskazał , że stosownie do przepisu art. 7 pkt 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jedną z form ochrony zabytków są ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Przepisy prawa stanowią, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się ochronę zabytków nieruchomych wpisanych cło rejestru zabytków i ich otoczenia oraz ochronę innych zabytków nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków (art. 19 ust. 1 ww. ustawy), a projekty i zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podlegają uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w zakresie kształtowania zabudowy 1 zagospodarowania terenu (art. 20 ww. ustawy). Tym samym należy uznać, że organ konserwatorski, uzgadniając ww. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego już raz wypowiedział się w przedmiotowej sprawie w zakresie warunków konserwatorskich dla realizacji inwestycji na wskazanym obszarze. Zatem ocena wpływu planowanych robót budowlanych powinna być spójna z raz wyrażoną wolą organu ochrony zabytków przy uzgadnianiu prawa miejscowego. Ponadto, ustalenia aktu prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego są wiążące również dla organu ochrony zabytków.

W rozdziale 5 ww. planu dotyczącym zasad ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, w § 11 ust. 2 pkt 1 lit. b i d, nakazano - w stosunku do obiektów wpisanych do rejestru zabytków - utrzymanie lub przywrócenie, w miarę możliwości, historycznej kompozycji elewacji, skali otworów okiennych i drzwiowych oraz ich rozmieszczenia, detalu architektonicznego, a w sytuacji współczesnych przekształceń - odtworzenia detalu i kolorystyki na podstawie badań architektoniczno-konserwatorskich i przekazów ikonograficznych.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że po przeanalizowaniu całości akt sprawy, w tym treści uzasadnienia rozpatrywanej decyzji oraz ww. zapisów prawa miejscowego ocenia, że Miejski Konserwator Zabytków w Z. wyczerpująco i zasadnie wykazał, z jakich powodów odmówił pozwolenia na wymianę stolarki okiennej w lokalu nr [...] w zabytkowym budynku. W pełni podziela pogląd, że okno, jako integralna część elewacji budynku, wywiera znaczny wpływ na architektoniczny wyraz całej budowli. Istotną zatem kwestią dla ochrony zabytków jest zachowanie konstrukcji i materiału stolarki okiennej. W przypadku, gdy zachodzi konieczność wymiany historycznych okien w zabytkowym budynku, najlepszym rozwiązaniem jest odtworzenie cech charakterystycznych oryginalnej stolarki, tj. materiału, kształtu, proporcji, sposobu otwierania oraz formy wypełnienia samego otworu okiennego, na którą składa się podział na kwatery, rodzaj, kształt i wielkość poszczególnych szyb i profili. Wymiana historycznej stolarki okiennej na okna z PCV, w dodatku bez odwzorowania oryginalnych proporcji i podziałów oraz bez otworzenia detalu snycerskiego, profilowanego ślemienia i zewnętrznych okapników drewnianych, spowoduje zniekształcenie oryginalnych detali w elewacji budynku, doprowadzając do utraty jego wartości zabytkowych. Odtworzenie okien we współczesnym, ahistorycznym materiale, o całkowicie odmiennych podziałach, pozbawi obiekt waloru autentyzmu, który jest istotną wartością w ochronie zabytków. O walorach zabytkowych obiektu stanowi bowiem nie tylko jego indywidualna forma architektoniczna - wystrój elewacji, ale także zastosowane rozwiązania techniczne i materiałowe, charakterystyczne dla budynków z danego okresu rozwoju architektury. Tworzywo z pcv jest obce dla zabytkowej substancji budynku wykonanego z tradycyjnych materiałów. Z tego względu wymiana drewnianej stolarki okiennej na okna z pcv jest zabiegiem fałszującym jego pierwotny charakter. Działania polegające na wymianie istniejącej stolarki - bez odtworzenia ich oryginalnego wyglądu oraz materiału, z którego okna były wykonane, spowodują zmianę wyrazu i charakteru tego budynku. Ze względów konserwatorskich istotne jest dążenie do zachowania pierwotnych cech zabytkowej architektury. Działanie takie jest zgodne z powinnością organów konserwatorskich, które w myśl art. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, winny podejmować działania mające na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków.

Minister odnosząc się do argumentów przytoczonych w odwołaniu wyjaśnił, że poza sporem pozostaje fakt, że historyczna stolarka nie zachowała się w całości, bowiem w omawianym budynku obecnie już występują okna wtórne, także z pcv. Okoliczność ta została potwierdzona w materiale dowodowym sprawy. Nie ulega jednak także wątpliwości, że samowolne prace przy zabytku niekorzystnie wpłynęły na zachowanie zabytkowych wartości rzeczonego budynku, zwłaszcza w stosunku do jego elewacji frontowej. Można ponadto uznać, że organ pierwszej instancji podejmie działania nadzorcze, do czego jest zobowiązany przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ponadto, wnioskowana w takim kształcie i we współczesnym materiale wymiana stolarki jest niezgodna z obowiązującymi ustaleniami prawa miejscowego, jakim jest uchwała zatwierdzająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego [...] i Miasta Z.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił, że nie podważa słusznego interesu strony, jakim jest konieczność poprawy warunków bytowych poprzez wymianę zniszczonych okien. Zamierzenie musi być jednak działaniem zgodnym z nałożonym na właścicieli i posiadaczy zabytków obowiązkiem opieki nad nimi, zdefiniowanym w art. 5 ust. 3 i 4 ww. ustawy, który stanowi, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Dopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego będą zatem takie rozwiązania techniczne, które przyczynią się do poprawy warunków bytowych przy jednoczesnym zabezpieczeniu i utrzymaniu tego obiektu w sposób zapewniający zachowanie jego wartości. Ochrona zabytków nie polega bowiem na zakazie prowadzenia jakichkolwiek prac modernizacyjnych, ale dopuszcza jedynie tego rodzaju prace, które nie zmieniają stylu i charakterystycznych cech elewacji zabytkowego budynku. Proponowane zaś rozwiązanie bezspornie prowadziłoby do utraty wartości zabytkowych przez omawiany budynek.

Wobec zarzutów odwołania, dotyczących stanu zachowania zabytkowych budynków miasta Z., Minister wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu organ odwoławczy bada jedynie prawidłowość tego indywidualnego postępowania administracyjnego i zasadność zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, wydanej w sprawie pozwolenia na remont lokalu mieszalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. S. w Z.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wnieśli L. R., J. R., Ł. R., P. R., T. R., dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżący przedstawili zestawienie okien i drzwi w całej kamienicy :parter· lokal użytkowy- w elewacji frontowej okno 1 szt. plastikowe, drzwi 1 szt. plastikowe, w elewacji tylnej okno 1 szt. Plastikowe;· lokal nr [...] w elewacji frontowej okno 1 szt. plastikowe;· lokal nr [...] w elewacji tylnej okno 1 szt. plastikowe, okno 1 szt. drewniane współczesne;· lokal nr [...] w elewacji okno 3 szt. drewniane oryginalne;· lokal nr [...] w elewacji tylnej okno 1 szt. drewniane współczesne, drzwi 1 szt. plastikowe, okno 2 szt. drewniane oryginalne.· piętro 1 - lokal nr [...] w elewacji frontowej okno 5 szt. drewniane oryginalne, drzwi balkonowe 2 szt. drewniane oryginalne, w elewacji tylnej okno 1 szt. drewniane współczesne, okno 2 szt. drewniane oryginalne, w elewacji szczytowej okno 1 szt. drewniane współczesne; lokal nr [...] w elewacji frontowej okno 1 szt. plastikowe, w elewacji tylnej okno 4 szt. plastikowe; piętro 2 lokal nr [...] w elewacji frontowej okno 1 szt. plastikowe, okno 1 szt. drewniane oryginalne, drzwi balkonowe 1 szt. oryginalne, okno 1 szt. drewniane współczesne, w elewacji tylnej okno 1 szt. drewniane współczesne, okno 1 szt. plastikowe, w elewacji szczytowej okno 1 szt. drewniane współczesne, okno 1 szt. plastikowe, lokal nr [...] w elewacji frontowej okno 3 szt. drewniane oryginalne, drzwi balkonowe 1 szt. drewniane oryginalne, w elewacji tylnej okno 3 szt. drewniane oryginalne.· piętro 3 lokal suszarnia w elewacji tylnej okno 1 szt. plastikowe, lokal nr [...] w elewacji frontowej okno 3 szt. drewniane współczesne, drzwi balkonowe 2 szt. drewniane współczesne, w elewacji tylnej okno 1 szt. drewniane współczesne, w elewacji szczytowej okno 2 szt. drewniane współczesne, lokal nr [...] w elewacji frontowej okno 3 szt. drewniane współczesne, w elewacji tylnej okno 3 szt. drewniane współczesne klatka schodowa w elewacji frontowej drzwi wejściowe 1 szt. drewniane współczesne, w elewacji tylnej okno 3 szt. plastikowe. drzwi wejściowe 1 szt. drewniane współczesne skarżący wskazali, że na 53 okna i 10 drzwi:· 23 jest drewnianych oryginalnych,· 22 jest drewnianych współczesnych nie mających elementów ozdobnych z okien i drzwi oryginalnych, -18 jest plastikowych.

Skarżący wskazali, że zachowało się 36,5 % stolarki oryginalnej, a nie "znaczna" jak określono w uzasadnieniu decyzji. Kamienica została wpisana do rejestru zabytków w 1976 r., z powodu elementów dekoracyjnych elewacji a nie okien bo wiele nie było już w tym czasie oryginalnych. W 1990 r., utworzyła się wspólnota mieszkaniowa, której członkowie oprócz remontów swoich mieszkań wydali 280 000,00 zł na remont części wspólnej. Odtworzono wszystkie zabytkowe elementy na elewacji frontowej kamienicy. Organy obu instancji użyły w decyzjach słowa "degradacja", które nie odnosi się do budynków zaś do środowiska i geologii. Wnioskowana wymiana drzwi i okien nie zaburzy stanu otworów istniejącego w kamienicy. Okna plastikowe to same zalety - cieplejsze, zapewniają izolacje akustyczna co istotne ul. S. jest bardzo hałaśliwa, są łatwiejsze w utrzymaniu, nie wymagają malowania,· są estetyczne. Okna drewniane współczesne wymagają częstych zabiegów. Trzeba malować co 2 lata i uzupełniać kit, co 6 lat trzeba opalać i malować na nowo, są nieestetyczne z odpadającym lakierem, szpecą a nie zdobią kamienicę. Proponowane okna mają zachowany podział oryginalny. Konserwator Miejski nie przeprowadził w czasie wizyty w mieszkaniu żadnych pomiarów okien. Zachowanie proporcji i szerokości elementów plastikowych powoduje, że wizualnie okna nie odróżniają się od oryginalnych, nie powodują zmiany wyrazu i charakteru budynku. Ograniczanie się do rozpatrywania odwołania bez uwzględnienia takich samych problemów innych kamienicach w Z., jest nieuprawnione.

Ponadto skarżący wskazali, że integralną częścią skargi są pisma: kierowane do Konserwatora Miejskiego z 8 października 2017 r. i do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 18 grudnia 2017 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wcześniej prezentowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Tym samym skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 36 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie treścią którego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków.

Postępowanie przed konserwatorem zabytków, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ma charakter autonomiczny i jest niezależne od innych postępowań. Wydając zgodę na roboty budowlane Konserwator Zabytków realizuje w ten sposób swoje zadania publiczne z zakresu ochrony zabytków wynikające z art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z art. 4 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu m. in.: zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków.

Sąd w pełni podziela utrwalone stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym decyzje oparte na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przepisy prawa nie określają bowiem w jakich przypadkach konieczne jest wydanie pozwolenia, a w jakich odmawia się jego udzielenia, pozostawiając tę kwestię ocenie organu ochrony zabytków. Przyjmuje się, że ocena ta powinna każdorazowo opierać się na ustaleniu, jaki wpływ konkretne roboty budowlane będą miały na chronione wartości zabytku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 18 grudnia 2012 r., II OSK 1441/11, z 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2709/12, z 4 września 2015 r., II OSK 135/14).

W ocenie Sądu, stosując powołany powyżej art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, organy orzekające w sprawie nie przekroczyły przyznanego im przez ustawodawcę uznania, a swoje stanowisko w sposób należyty uzasadniły w wydanych rozstrzygnięciach.

Poza sporem jest to, że obecnie w budynku stolarka okienna zróżnicowana, drewniana oryginalna, drewniana współczesna oraz z PCV. Odmawiając wyrażenia zgody na wnioskowane prace organy konserwatorskie wyjaśniły, że okno będąc integralną częścią elewacji budynku, wywiera znaczny wpływ na architektoniczny wyraz całego budynku. Odtworzenie okien we współczesnym materiale z PCV pozbawi obiekt waloru autentyzmu, który jest istotną wartością w ochronie zabytków. Tworzywo z PCV jest obce dla zabytkowej substancji budynku wykonanego z tradycyjnych materiałów. Z tego względu wymiana stolarki okiennej na okna z PCV jest zabiegiem fałszującym jego pierwotny charakter. W przypadku konieczności wymiany okien najwłaściwsze jest odtworzenie cech charakterystycznych oryginalnej stolarki, do czego najbardziej nadaje się drewno.

Należy zgodzić się z organem, że o zabytkowych walorach obiektu stanowi nie tylko jego indywidualna forma architektoniczna - wystrój elewacji, ale także zastosowane rozwiązania techniczne i materiałowych, charakterystycznych dla budynków z danego okresu rozwoju architektury. Bezsprzecznie ze względów konserwatorskich istotne jest dążenie do zachowania pierwotnych cech zabytkowej kamienicy polegających na zachowaniu lub odtworzeniu w zabytkowym budynku oryginalnej stolarki. W przypadku, gdy zachodzi konieczność wymiany okien należy zastosować materiały powiązane historycznie.

Należy zauważyć również, że fakt ulokowania w zabytku, w warunkach konserwatorskiej samowoli, okien plastikowych pozostaje bez wpływu na ocenę wniosku skarżących. Ustalenia takie powinny li tylko spowodować podjęcie przez organ pierwszej instancji działania nadzorczego w stosunku do tych podmiotów, które samowolnie dokonały ww. prac przy zabytku, niewątpliwie niekorzystnie wpływających na zachowanie jego wartości zabytkowych.

W ocenie Sądu organ, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, dokonał prawidłowego wyważenia słusznego interesu strony, jakim jest konieczność poprawy warunków bytowych poprzez wymianę zniszczonych okien jak i konieczności działania zgodnie z nałożonym na właścicieli i posiadaczy zabytków obowiązkiem opieki nad nimi, zdefiniowanym w art. 5 ust. 3 i 4 ww. ustawy Ten zaś stanowi, że opieka nad zabytkiem polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości.

Organ wskazał, że będą dopuszczalne rozwiązania techniczne, które przyczynią się do poprawy warunków bytowych przy jednoczesnym zabezpieczeniu i utrzymaniu obiektu w sposób zapewniający zachowanie jego wartości. Ochrona zabytków nie polega bowiem na zakazie prowadzenia jakichkolwiek prac modernizacyjnych, ale dopuszcza jedynie tego rodzaju prace, które nie zmieniają stylu i charakterystycznych cech elewacji zabytkowego budynku. Jednak rozwiązanie proponowane przez skarżących bezspornie prowadziłoby do utraty wartości zabytkowych przez omawiany budynek.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 t.j.).