Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1326/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, del. Sędzia SO Sędzia WSA Paweł Kornacki, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi A Spółka Jawna w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy wydane wobec A Sp.j. w Z. postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w Z. z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie zwolnienia spod egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego następujących ruchomości: VW Passat nr rej. [...], trzech pojazdów ciężarowych marki MAN i Scania nr rej. [...], nr rej. [...], nr rej. [...], dwóch ciągników siodłowych nr rej. [...], nr rej. [...]oraz trzech naczep nr rej. [...], nr rej. [...], nr rej. [...].

W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 1) w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej także: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 2 i § 4 pkt 1 i art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 28.06.2012 r. poz. 1015, dalej także: u.p.e.a.).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano na wstępie, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego obecnie przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. M. G. wskutek zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do rachunku bankowego strony, tj. A Sp. j. z/s w Z., ul. [...], w/w organ egzekucyjny dokonał zajęcia poniższych ruchomości, do tytułów wykonawczych realizowanych na rzecz ZUS O/ w Z. (sygn. sprawy [...]) trzech pojazdów ciężarowych marki MAN i Scania nr rej. [...], nr rej. [...], nr rej. [...], dwóch ciągników siodłowych nr rej. [...], nr rej. [...], trzech naczep nr rej. [...], nr rej. [...], nr rej. [...](protokołem zajęcia z dnia 21 września 2012 r.) oraz samochodu VW Passat nr rej. [...] (protokołem z dnia 24 września 2012 r.). Zajęć tych dokonano w obecności A. D., pozostawiając zajęte pojazdy pod jego dozorem.

Następnie, pismem z dnia 5 kwietnia 2013 r. działający w imieniu strony radca prawny wniósł do Dyrektora ZUS Oddział w Z. o wyłączenie spod egzekucji zajętych ruchomości. Żądanie to uzasadnił ważnym interesem ekonomicznym zarówno strony, jak i wierzyciela, który w przypadku sprzedaży licytacyjnej zajętych ruchomości zostanie naruszony. Wskazał na wysokość należności egzekwowanych względem wierzycieli, w tym ZUS oraz podkreślił, iż zajęte pojazdy służą stronie do wykonywania działalności gospodarczej (transport towarów). Podkreślił także, iż sprzedaż zajętych ruchomości nie doprowadzi do zaspokojenia wierzyciela, a jedynie spowoduje konieczność złożenia przez stronę wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej. Zatem jedynie dalsze prowadzenie egzekucji, z wyłączeniem zajętych ruchomości, doprowadzi do spłaty zaległych należności.

Wobec niejednoznacznej treści żądania, Dyrektor ZUS Oddział w Z. pismem doręczonym w dniu 7 maja 2013 r. wezwał pełnomocnika strony o wskazanie, czy pismo to stanowi wniosek o zwolnienie spod egzekucji w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a., wniosek o wyłączenie spod egzekucji na podstawie art. 38 § 1 w/w ustawy, czy może inny wniosek. Organ egzekucyjny zastrzegł jednocześnie, iż brak odpowiedzi w zakreślonym 7-dniowym terminie będzie skutkował rozpoznaniem żądania w trybie art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej. W piśmie nadanym w dniu 16 maja 2013 r., które wpłynęło do organu dopiero w dniu 4 czerwca 2013 r. pełnomocnik zobowiązanej wyjaśnił, że poprzez wstrzymanie czynności należy rozumieć zawieszenie postępowania w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. Nadmienił także m.in., że strona złożyła wniosek o rozłożenie na raty spłaty zaległych należności wobec ZUS O/ w Z..

Po rozpoznaniu wspomnianego wniosku organ egzekucyjny, działając w oparciu o art. 13 § 1, art. 17 § 1, art. 18 i art. 19 § 4 u.p.e.a. postanowieniem z dnia 27 maja 2013 r., doręczonym w dniu 3 czerwca 2013 r. odmówił zwolnienia spod egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego wszystkich wymienionych wyżej pojazdów. Uzasadniając to rozstrzygnięcie przywołał przesłanki wskazane w art. 13 § 1 u.p.e.a., a dalej wskazał na trudną sytuację finansową strony, dotychczasową bezskuteczność postępowania i częściową realizację należności pieniężnych na rzecz ZUS Oddział Z. wskutek działań Komornika Sądowego. Ponadto organ egzekucyjny podkreślił, że strona zwracając się o zwolnienie spod egzekucji nie wskazała żadnego innego majątku, z którego można by skutecznie prowadzić egzekucję, a w rozpatrywanym wniosku wskazała jedynie, że sprzedaż w drodze licytacji doprowadzi stronę do upadłości, wierzyciele zostaną zaspokojeni w niewielkim stopniu, a strona pozostanie z długiem przekraczającym milion złotych.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony, wnosząc o jego zmianę i zwolnienie spod egzekucji zajętych ruchomości przywołał trzy przesłanki warunkujące zwolnienie spod egzekucji w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. Podniósł, że ważny interes zobowiązanego został wykazany, i to zarówno z uwagi na interes ekonomiczny dłużnika, jak i interes wierzyciela. Odnosząc się do zgody wierzyciela wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., na rzecz którego również toczy się postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce, uznał argumentację dłużnika i wyraził zgodę na zwolnienie spod egzekucji. W zażaleniu zaakcentowano istotne znaczenie zajętych ruchomości dla wykonywania działalności gospodarczej przez Spółkę i podkreślono, że jedynie normalnie funkcjonująca Spółka jest w stanie, w dłuższej perspektywie czasowej, spłacić ciążące na niej zobowiązania (szczegółowe prognozy spłaty zaległych zobowiązań przedstawiono we wniosku z dnia 5 kwietnia 2013 r.). Reasumując, pełnomocnik stwierdził, że korzystne dla wierzyciela jest prowadzenie egzekucji i częściowa spłata należności, co jednak nie będzie możliwe w przypadku sprzedaży zajętych ruchomości.

Rozważania własne Dyrektor Izby Skarbowej w K. rozpoczął od przywołania art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Wskazał, że instytucja zwolnienia spod egzekucji może być zastosowana za zgodą wierzyciela w razie, gdy przemawia za tym ważny interes zobowiązanego, który złoży stosowny wniosek.

Dalej stwierdził, że zwolnienie z egzekucji określonych składników majątkowych służy poszanowaniu interesów zobowiązanego i minimum egzystencji. Może ono jednak wywołać komplikacje w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym dlatego wymaga uzyskania zgody wierzyciela, na którym spoczywa prawny obowiązek prowadzenia egzekucji (art. 6 § 1 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. wierzyciel zajmuje stanowisko w formie postanowienia. W przypadku tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego wydawanie odrębnego postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela jest bezprzedmiotowe (por. uchwała NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06). Nie oznacza to jednak, że wierzyciel nie zajmuje stanowiska w przedmiocie wniosku zobowiązanego co do zwolnienia określonych składników majątkowych. Stanowisko to zawarte jest w postanowieniu wydanym w trybie art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej. Zgoda wierzyciela stanowi przesłankę, bez której nie może nastąpić zwolnienie wnioskowanego składnika spod egzekucji (por. R.Hauser, A.Skoczylas. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, rok 2012, wyd. 6, wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 789/08).

W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału ZUS w Z. działając jako organ egzekucyjny i reprezentant wierzyciela odmówił żądaniu strony. Analizując sytuację finansową dłużnika, wierzyciel stwierdził, że jest ona bardzo trudna, ze składanych zeznań podatkowych wynika, iż Spółka corocznie generuje stratę, a harmonogram spłat przedstawiony przez dłużnika we wniosku przewiduje całkowitą spłatę zadłużenia dopiero w 2027 r. Ponadto strona nie przedstawiła żadnego innego składnika majątkowego, do którego można by skierować egzekucję. Wskazał jedynie na niewielkie zaspokojenie wierzyciela przez sprzedaż zajętych ruchomości i ryzyko całkowitej likwidacji zobowiązanej, co stanowi rozwiązanie niekorzystne dla obu stron postępowania. Z tych względów nie zgodził się na zwolnienie spod egzekucji zajętych przez sądowy organ egzekucyjny ruchomości, a organ egzekucyjny odmówił żądaniu strony.

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia stwierdzono, że wobec faktu, iż brak zgody wierzyciela wyklucza możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, na obecnym etapie postępowania Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie ma prawnej możliwości orzeczenia o zwolnieniu spod egzekucji wskazanych we wniosku pojazdów. Organ egzekucyjny nie może bowiem pozytywnie rozpoznać wniosku bez uprzedniej zgody wierzyciela, gdyż byłoby to bezprawne. Organ nadzoru zauważył nadto, że w zażaleniu powołano się konsekwentnie na ważny interes strony, natomiast w odniesieniu do zgody wierzyciela wskazano jedynie porównawczo pozytywne stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., który jako wierzyciel wyraził zgodę na zwolnienie spod egzekucji. Pozostaje to jednak bez wpływu na niniejsze, odrębne postępowanie, w którym wierzyciel - ZUS Oddział w Z. nie widząc możliwości pozytywnego uwzględnienia wniosku Spółki nie zgodził się na zwolnienie spod egzekucji ruchomości zajętych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. M. G..

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik strony skarżącej podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię art. 13 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. u.p.e.a. w związku z art. 176 § 1 Konstytucji RP polegającą na przyjęciu, że w przypadku tożsamości organu egzekucyjnego i wierzyciela, postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zwolnienia spod egzekucji jest równoznaczne z nieudzieleniem zgody przez wierzyciela, co tym samym zamyka organowi odwoławczemu (do którego służy zobowiązanemu zażalenie na postanowienie odmowne) możliwość uwzględnienia zażalenia, gdyż nie jest on wierzycielem.

W skardze podniesiono także zarzut naruszenia przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz Dyrektora ZUS Oddział w Z. przepisów postępowania, mającego istotny wynik dla sprawy, tj. art. 7, 8, 11 oraz 107 § 3 k.p.a. polegającego na:

- niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy postanowienia Dyrektora ZUS O/ w Z. o zwolnieniu spod egzekucji przedmiotowych ruchomości,

- niedostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nie wzięciu pod uwagę faktu, że sprzedaż w drodze licytacji zajętych ruchomości pozbawiona jest ekonomicznego sensu nie tylko z punktu widzenia dłużnika, ale przede wszystkim z punktu widzenia wierzyciela;

- niezbadaniu i nie odniesieniu się do głównej przesłanki zwolnienia spod egzekucji, tj. ważnego interesu zobowiązanego i rozważeniu jedynie przesłanki zgody wierzyciela.

Autor skargi zarzucił także brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie postanowienia odmiennego od rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., który uznał argumentację dłużnika i wyraził zgodę na zwolnienie spod egzekucji. Wskazał również na "niezasadne i niepełne uzasadnienie, z którego wynikałoby dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w tej samej sytuacji".

Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora ZUS O/ w Z. w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi opisano na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania i stanowiska stron.

Dalej przywołano art. 176 § 1 Konstytucji RP, który stanowi, że postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne i podniesiono, że w niniejszej sprawie zasada ta została jednak błędnie zinterpretowana przez organy obu instancji. Uznały one bowiem, że w przypadku tożsamości organu egzekucyjnego i wierzyciela, postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zwolnienia spod egzekucji jest równoznaczne z nieudzieleniem zgody przez wierzyciela. Tymczasem art. 13 § 2 u.p.e.a. przewiduje zaskarżenie postanowienia o odmowie zwolnienia spod egzekucji. Założenie, że postanowienie organu egzekucyjnego wyraża zgodę lub brak zgody wierzyciela niweczyłoby dopuszczalność jego zaskarżenia, a postępowania takiego nie można by uznać za dwuinstancyjne, gdyż organ II instancji pozbawiony byłby możliwości pozytywnego i merytorycznego rozpatrzenia takiego zażalenia.

W dalszych wywodach skargi pełnomocnik skarżącej podał, że aktualnie przeciwko skarżącej prowadzone są dwa postępowania egzekucyjne: [...] z wniosku wierzyciela Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. na łączną kwotę [...]zł oraz [...]z wniosku wierzyciela Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na łączną kwotę [...]zł. Łączna kwota egzekwowanych zobowiązań wynosi zatem na dzień wniesienia skargi [...] zł. Spółka zajmuje się w głównej mierze transportem sprzedawanych przez siebie towarów, a w działalności tej wykorzystuje przede wszystkim pojazdy zajęte w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Ewentualna ich sprzedaż w drodze licytacji prawdopodobnie oznaczać będzie konieczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej. Ze sprzedaży zajętych samochodów w żaden sposób nie uzyska się kwoty nawet zbliżonej do wartości zadłużenia, a jednocześnie pozbawi się stronę skarżącą narzędzi niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej, a zarazem generowania przychodów niezbędnych do regularnej spłaty zadłużenia. W tym stanie rzeczy strona pozostanie z długiem przekraczającym dwa miliony złotych bez możliwości prowadzenia jakiejkolwiek działalności.

Kontynuując autor skargi zaakcentował, że w 2012 r. (trudnym na rynku świadczonych przez stronę skarżącą usług), z tytułu spłaty zadłużenia wpłacono na rzecz Komornika Sądowego łączną kwotę [...] zł, co oznacza, że w ciągu tego roku spłacono ok. 6,6 % zadłużenia. Gdyby takie tempo spłacania należności utrzymało się w następnych latach dłużnika spłaciłby hipotetycznie całość zadłużenia do 2027 r. (co szczegółowo przedstawiono w zestawieniu zawartym na str. 7 skargi), przy czym można spodziewać się, że obciążony coraz to mniejszym zadłużeniem podmiot będzie mógł spłacać coraz to większą kwotę.

Za szczególnie istotne uznał pełnomocnik strony porównanie wyżej przedstawionego wyliczenia z efektami dokonania ewentualnej sprzedaży zajętych ruchomości w drodze licytacji. Łączna wartość zajętych 6 pojazdów i 3 naczep stanowi ok. 362.000 zł (co wynika z protokołu z dnia 21 września 2012 r.). Gdyby udało się je sprzedać za tę kwotę (co jest wątpliwe zważywszy na upływ czasu i spadek ich wartości), spłacone zostałoby ok. 17,6 % zadłużenia, a do spłaty pozostałaby suma ok. 1.692.328 zł – niemożliwa do odzyskania, gdyż strona pozostałaby bez żadnego majątku i możliwości prowadzenia dalszej działalności zarobkowej.

Korzystna dla wierzyciela kontynuowana ratalna, comiesięczna spłata należności ustanie – jak dalej podkreślono w skardze - wraz ze sprzedażą ruchomości i faktyczną likwidacją firmy, a zatem odmowa zwolnienia pojazdów spod egzekucji nie ma ekonomicznego sensu przede wszystkim z puntu widzenia wierzyciela.

W dalszych wywodach autor skargi przytoczył treść art. 7 k.p.a. oraz art. 13 § 1 u.p.e.a. i, rozwijając zarzut naruszenia art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a., zarzucił organom obu instancji, że pominęły dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i nie wzięły pod uwagę ważnego interesu zobowiązanej. Przywołał wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1150/09 i z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 2163/11 oraz stanowisko doktryny wskazując na konieczność poprzedzenia rozstrzygnięcia odmownego indywidualnym rozpatrzeniem nieostrego pojęcia "ważnego interesu" zobowiązanego i wyczerpującym odniesieniem się do argumentów przedstawionych we wniosku o zwolnienie spod egzekucji oraz ustalonych okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślił również, że organy pominęły, iż w tym samym stanie faktycznym i prawnym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przychylił się do wniosku strony.

W końcowych fragmentach skargi zauważono, że podjęcie czynności egzekucyjnych w stosunku do przedmiotowych ruchomości może doprowadzić do negatywnych i nieodwracalnych dla A. D. i jego rodziny skutków ekonomicznych. Nie posiada on żadnego wartościowego majątku, a przychody uzyskuje wyłącznie z prowadzenia działalności gospodarczej. W razie jej zaprzestania i pozostania z tak wysokim długiem zostanie on pozbawiony środków do życia, a egzekucja pozostanie w praktyce bezskuteczna.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS Oddział w Z. z dnia [...]r. o odmowie zwolnienia spod egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego następujących ruchomości: VW Passat nr rej. [...], trzech pojazdów ciężarowych marki MAN i Scania nr rej. [...], nr rej. [...], nr rej. [...], dwóch ciągników siodłowych nr rej. [...], nr rej. [...] oraz trzech naczep nr rej. [...], nr rej. [...], nr rej. [...].

Bezsporne jest, że w toku postępowania egzekucyjnego dokonano w obecności A. D. zajęcia wymienionych powyżej ruchomości, do tytułów wykonawczych realizowanych na rzecz ZUS Oddział w Z. (sygn. sprawy [...]), pozostawiając zajęte pojazdy pod dozorem dłużnika.

Wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2013 r. działający w imieniu strony radca prawny wniósł do Dyrektora ZUS Oddział w Z. o wyłączenie spod egzekucji zajętych ruchomości. W uzasadnieniu tego żądania wskazał na ważny interes ekonomiczny dłużnika i wierzyciela. Podniósł, że pojazdy są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej strony. Wskazał na wysokość należności egzekwowanych względem wierzycieli, w tym ZUS oraz podkreślił iż zajęte pojazdy służą stronie do wykonywania działalności gospodarczej (transport sprzedawanych towarów). Zestawił wysokość kwoty możliwej hipotetycznie do uzyskania z licytacyjnej sprzedaży tych ruchomości (ok. 17,6% zadłużenia) z jej realnymi skutkami, tj. upadłością firmy i utratą szans na spłatę pozostałych zaległości).

Dyrektor ZUS O/w Z. będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem odmówił uwzględnienia wniosku strony, przyznając, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna, corocznie generuje bowiem stratę, a przedstawiony harmonogram spłat przewiduje całkowitą spłatę zadłużenia dopiero w 2027 r. Organ ten podkreślił, że dopiero po zajęciu ruchomości przez Komornika Sądowego nastąpiła częściowa spłata zadłużenia. Podniósł, że strona nie wskazała żadnego innego majątku, do którego można by skierować skutecznie czynności egzekucyjne. Zanegował również pogląd, że sprzedaż ruchomości będzie niekorzystna dla wierzyciela, tym bardziej, że obecnie działania podjęte przez Komornika Sądowego są skuteczne. Stwierdził także, iż nie można przerzucać na wierzyciela ryzyka, jakie wiąże się z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Organ nadzoru, nie uwzględniając zażalenia, wskazał natomiast, że ze względu na brak zgody wierzyciela na obecnym etapie postępowania nie ma prawnej możliwości orzeczenia o zwolnieniu spod egzekucji przedmiotowych ruchomości.

Podstawę wniosku strony (co potwierdził jej pełnomocnik w piśmie z dnia 16 maja 2013 r.) stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 21 listopada 2013 r., zgodnie z którym organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe, jeżeli uzyskał na to zgodę wierzyciela. W § 2 tego przepisu przyznano zobowiązanemu i wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnienie do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji.

Z treści przytoczonego wyżej art. 13 § 1 u.p.e.a. wynika, że zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek: zobowiązany musi złożyć stosowny wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela, a nadto za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. W razie, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego stanowisko wierzyciela zawarte jest w rozstrzygnięciu wydawanym przez organ egzekucyjny na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., bez konieczności wydawania odrębnego postanowienia w tym przedmiocie (zasada ta została potwierdzona w uchwale NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06, a także w licznych wyrokach sądów administracyjnych). Postanowienie z dnia 27 maja 2013 r. zawiera zatem odmowę zgody wierzyciela na zwolnienie spod egzekucji zajętych ruchomości (co zresztą wyartykułowano wyraźnie w jego końcowym fragmencie). Zasadnie zatem wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że strona nie uzyskała zgody wierzyciela na zwolnienie jej ruchomości spod egzekucji, co stanowi samodzielną przesłankę odmowy uwzględnienia jej wniosku. Tylko bowiem – jak już wyżej zaznaczono - łączne spełnienie przesłanek z art. 13 § 1 u.p.e.a. otwiera możliwość pozytywnego załatwienia wniosku strony w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych.

Powyższe stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 789/08, w którym wskazano, że obligatoryjną przesłanką, zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a., zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego, jest uzyskanie przez niego na takie zwolnienie zgody wierzyciela. Brak zgody wyklucza możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że ważny interes zobowiązanego za tym przemawia. Innymi słowy, najpierw zobowiązany powinien uzyskać zgodę wierzyciela, a dopiero wtedy organ egzekucyjny może pozytywnie rozpoznać wniosek zobowiązanego, jeżeli stwierdzi, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego.

Odnosząc się do przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, skład orzekający podziela przytoczony w skardze pogląd, że jest to pojęcie nieostre i w każdej sprawie musi być rozpatrywane indywidualnie. Pozwala ono objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (por. B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158). Przesłanka ta nie ma jednak w niniejszej sprawie znaczenia przesądzającego, skoro warunkiem jej zastosowania jest wcześniejsze uzyskanie zgody wierzyciela.

Niezależnie od powyższej kwestii związanej z nieuzyskaniem przez stronę zgody wierzyciela warunkującej możliwość uwzględnienia jej wniosku, wskazać warto, że w postanowieniu z dnia 27 maja 2013 r. dokonano analizy kondycji finansowej strony, przyznając, że jest ona od dłuższego czasu bardzo trudna, a działalność od lat generuje stratę. Jako przyczyna odmowy uwzględnienia wniosku, przekonująca jest, pomijana całkowicie przez pełnomocnika strony, okoliczność, iż dopiero po zajęciu istotnych dla strony składników majątkowych rozpoczęto spłacanie zadłużenia. Art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów zobowiązanego, jednakże nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Zobowiązany musi więc, w ocenie sądu wykazać, nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności (co według oświadczenia strony uważa ona za realne w odniesieniu do całości zadłużenia nie wcześniej niż za kilkanaście lat).

Nawiązując do argumentacji skargi wskazać także trzeba (za wspomnianym już wyrokiem NSA z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 789/08), że okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego nie można przeciwstawiać okoliczności związanych z interesem wierzyciela skoro ustawodawca interesy tego ostatniego zabezpieczył w ten sposób, iż od jego zgody w ogóle uzależnił możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku zobowiązanego o zwolnienie z egzekucji. Niemożność zaspokojenia wierzyciela nie może być rozpatrywana w kontekście ważnego interesu zobowiązanego.

W kontekście powyższych rozważań całkowicie bezzasadny jest zarzut naruszenia art. art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Podobnie bezpodstawnie domaga się strona uwzględnienia w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., który zwolnił spod egzekucji przedmiotowe pojazdy. Organ ten jest wierzycielem w innym postępowaniu egzekucyjnym, a jego stanowisko nie jest wiążące w niniejszej sprawie.

Niesłusznie również strona zarzuca Dyrektorowi Izby Skarbowej w K. naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Jak powszechnie przyjmuje się bowiem w orzecznictwie postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zwolnienia spod egzekucji jest równoznaczne z nieudzieleniem zgody przez wierzyciela. Tym samym zamyka się organowi odwoławczemu, do którego - jak wynika z art. 13 § 2 u.p.e.a. - służy zobowiązanemu zażalenie na postanowienie odmowne, drogę do uwzględnienia zażalenia, gdyż nie on jest wierzycielem.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.