Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1112/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2007-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 2, art. 108 par. 1 i 2 pkt 2 lit  a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Anita Woźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2001r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 10 czerwca 2006 roku J.B. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2006 roku nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 roku w przedmiocie orzeczenia o jego odpowiedzialności jako członka zarządu "EP" sp. z o.o. z/s za zaległości ciążące na Spółce jako podatniku z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2001r. w wysokości 23.924,00zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości 13.781,00zł, a także z tytułu odsetek za zwłokę od nie uiszczonej zaliczki w podatku dochodowym od osób prawnych za marzec 2001rok w wysokości 7.994,00zł wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego

w wysokości 417,61zł oraz w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej jego odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu "EP" sp. z o.o. za zaległości ciążące na Spółce z tytułu odsetek za zwłokę od nie uiszczonych zaliczek

w podatku dochodowym od osób prawnych za miesiące od stycznia do października 2000 roku

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Naczelnik Urzędu Skarbowego (zw. dalej - Naczelnik US, organ I instancji) [...] września 2005 roku wydał na "EP" Spółka z o. o. dwie decyzje, przy czym pierwsza określała wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 rok w kwocie 23.924zł. oraz kwotę odsetek za zwłokę od nieuiszczonej zaliczki za marzec 2001 roku na podatek dochodowy od osób prawnych w wysokości 7.993,60zł. Druga, określała kwotę odsetek za zwłokę od nieuiszczonych zaliczek w podatku dochodowym za miesiące od stycznia do października 2000 roku.

Rozstrzygnięć tych nie zaskarżono. Dnia 5 października 2005 roku organ wszczął postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej J.B. jako członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki określone w decyzji

z [...] września 2005 roku. Zakończyło się ono wydaniem w dniu [...] lutego 2006 roku decyzji Nr [...], mocą której orzeczono o odpowiedzialności Skarżącego - jako członka zarządu - "EP" sp. z o.o. z siedzibą za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 roku w wysokości 23.924,00zł wraz z należnymi odsetkami w łącznej kwocie 13.781,00zł, a także z tytułu odsetek za zwłokę od nieuiszczonej zaliczki w podatku dochodowym od osób prawnych za marzec 2001 roku w wysokości 7.994,00zł wraz z kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 417,61zł oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu "EP" sp. z o.o. za zaległości ciążące na spółce z tytułu odsetek za zwłokę od nieuiszczonych zaliczek w podatku dochodowym za miesiące od stycznia do października 2000 roku. Skarżący rozstrzygnięcie zaskarżył, wnosząc

o jego uchylenie, wskazując przede wszystkim na nieudane próby uwolnienia się od sprawowania funkcji członka zarządu w/w Spółki; na poczucie obowiązku

i przyzwoitości, które nie pozwalały mu na nie prowadzenie jej spraw; oraz na brak współpracy holenderskiego Wspólnika - Właściciela Spółki z nim, jako jej Zarządem.

Dyrektor Izby Skarbowej ( zw. dalej - Dyrektor IS, organ II instancji, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu zarzutów odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z zapisami art.21 ustawy

z 12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem 1 stycznia 2003r. stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie w/w ustawy z dnia

12 września 2002r. Jako podstawę prawną wskazał art.116 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym - za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie, całym swoim majątkiem, członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe, albo że nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Ponadto, w myśl §2 w/w artykułu, odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w §1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały

podczas pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Zdaniem Dyrektora IS

z konstrukcji powołanej regulacji prawnej wynika, że to na członku zarządu, z udziałem,

którego prowadzone jest postępowanie, spoczywa ciężar przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności podatkowej. Do organu podatkowego należy natomiast ocena przedstawionych przez Stronę dowodów. W sytuacji, gdy występują wątpliwości, co do uznania za dowód

w sprawie, dokumentu przedłożonego przez Stronę postępowania, ciężar udowodnienia jego wiarygodności spoczywa na osobie przedstawiającej ten dokument. Zakres

i kategorie należności, za które odpowiedzialność ponosi osoba trzecia (także członek zarządu) wymienione zostały w art.107 §1 i §2 pkt 1-4 Ordynacji podatkowej, zgodnie

z którym osoba trzecia odpowiada za zaległości podatkowe całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem, jak również za podatki nie pobrane oraz pobrane, a nie wpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, nie zwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek i za koszty postępowania egzekucyjnego.

Organ wskazał, iż bezsprzecznie Skarżący J.B. był członkiem zarządu

"EP" sp. z o. o z siedzibą od dnia 19 sierpnia 1994r.

do dnia 28 września 2005r. i spełnienie tej przesłanki zostało bezspornie wykazanie

przez Naczelnika US. Okoliczność tą bowiem potwierdzają: postanowienie

Sądu Rejonowego o syg. akt Ns-Rej.h [...] z dnia 11 października 1994r., uchwały zgromadzenia wspólników "EP" sp. z o. o Nr [...] z 19 sierpnia 1994r., treść pisma Spółki z dnia 16 października 2001r. przesyłającego jej wniosek o rejestrację w rejestrze przedsiębiorców, który wpłynął do Sądu Rejonowego w dniu 25 października 2001r., oraz odpis pełny z rejestru przedsiębiorców Nr [...] z dnia [...] listopada 2004r. i postanowienie Sądu Rejonowego Krajowego Rejestru Sądowego o sygn. [...] z dnia [...] stycznia 2006r. W ocenie Dyrektora IS materiały te dowodzą, iż Strona pełniła funkcję członka zarządu zarówno w czasie, w którym powstało zobowiązanie podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2001r. oraz odsetek za zwłokę od nieuiszczonej zaliczki w podatku dochodowym od osób prawnych za marzec 2001r., jak i w okresie gdy przekształciło się ono w zaległość podatkową. Również i druga z przesłanek wynikająca z treści przepisu art.116 §1, tj. nieskuteczność egzekucji z majątku Spółki -została przez organ przed orzeczeniem o odpowiedzialności członka zarządu wykazana. Bowiem, z uwagi na fakt, iż "EP" sp. z o.o., nie zapłaciła w ustawowo przewidzianym terminie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001r. US wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] i wszczął postępowanie egzekucyjne. Z oświadczenia J.B. złożonego do protokołu z 29 czerwca 2001r., wynikało, że Spółka nie prowadziła działalności wytwórczej od 20 września 1994r. to jest od momentu zabrania przez leasingodawcę maszyn i urządzeń produkcyjnych, pozostałe mienie ruchome zostało zajęte i sprzedane przez US. Posiadana przez Spółkę nieruchomość, zgodnie z w/w oświadczeniem, została sprzedana w listopadzie 2000r., a uzyskane środki przekazano na "koszty egzekucyjne, sprawy pracownicze, zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego oraz Urzędu Miejskiego ". Treść oświadczenia Strony co do posiadania przez Spółkę w/w nieruchomości potwierdzają ustalenia Sądu Rejonowego, zawarte w uzasadnieniu postanowienia o sygn. akt U [...] z [...] stycznia 1996r., zgodnie z którymi na dzień złożenia wniosku o upadłość tj. [...] maja 1995r., majątek trwały Spółki został spieniężony za wyjątkiem hali produkcyjnej stanowiącej przedmiot zabezpieczenia hipotecznego do wysokości 80 tys. zł nie zaspokojonej ceny nabycia, na której wierzyciel - Skarb Państwa posiada uprawnienie do zaspokojenia na zasadzie prawa odrębności. Oznacza to, iż na dzień 23 stycznia 1996r. Spółka nie posiadała majątku w wystarczającej wysokości, aby przeprowadzić egzekucję generalną. W dniach 21 września 2004r. oraz 24 lutego 2005r. poborcy skarbowi US , w świetle ustawy z 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. 2004r. Nr 121.poz 1267 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. 2003r. Nr 209 poz.2027 ze zm.) ponownie dokonali czynności egzekucyjnych, w wyniku których potwierdzono powyżej wskazane ustalenia US, jednocześnie stwierdzając, iż Spółka nie posiada żadnych środków transportu oraz praw majątkowych tj. wierzytelności, akcji, obligacji, weksli, czy praw własności przemysłowej i praw autorskich. Wobec tego, w wyniku braku przez "EP" sp. z o.o. środków majątkowych, z których egzekucja byłaby możliwa, Naczelnik US postanowieniem z [...] kwietnia 2005r. Nr [...] działając w oparciu o art.59 §3 w związku z art.59 §2 ustawy z 17 czerwca 1966 roku

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku Nr 110 poz. 968

z późn. zm.) umorzył postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku zobowiązanej Spółki.

Dyrektor IS podkreślił również, iż organ I instancji, mając na uwadze treść art.108 §2 w/w ustawy, zgodnie z którym orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich musi być poprzedzone doręczeniem decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej, wydał Spółce takowe rozstrzygnięcie w dniu 16 września 2005r. - o czym była mowa powyżej i doręczył je jej 21 września 2005r. W wyniku braku wniesienia środka zaskarżenia, w/w decyzja stała się ostateczna.

Ustosunkowując się natomiast do kwestii przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu Spółki, na które powoływała się Strona organ odwoławczy w oparciu

o zebrany w sprawie materiał wskazał, iż bezspornym jest fakt, że wniosek Spółki

o ogłoszenie upadłości z [...] września 1994r. z przyczyn formalnych, nie został rozpoznany przez Sąd Rejonowy. Ponowny zaś wniosek

o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia [...] maja 1995r. był spóźniony. Sąd Rejonowy

w postanowieniu z [...] stycznia 1996r. o sygn. akt U 15/95 oddalił go, uzasadniając, iż przedsiębiorstwo nie prowadzi działalności produkcyjnej od

22 września 1994r., wysokość zobowiązań wobec wierzycieli Spółka określiła na sumę 923.462,44 zł przy posiadanym majątku wg bilansu na kwotę 399.016 zł. Ponadto sąd powszechny stwierdził, że wobec nie posiadania przez "EP" sp. z o.o. środków pieniężnych na koncie i w kasie, spieniężenia w drodze egzekucji, prowadzonej przez komorników sądowego i skarbowego, części majątku trwałego i posiadania jedynie hali produkcyjnej, na której ustanowiono hipotekę, majątek Spółki nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego.

Zdaniem organu powyższe ustalenia w sposób jednoznaczny dowodzą, iż Strona stosownego wniosku skutecznie nie złożyła, nie doprowadziła do wszczęcia właściwego postępowania, a także braku winy w tym względzie nie dowiodła.

Dyrektor IS nie znalazł również podstaw do uznania składanych przez Stronę rezygnacji z pełnionej funkcji członka zarządu "EP" sp. z o.o. jako przesłanki eskulpacyjnej. Materiały sprawy dowodzą bowiem, że Sąd Rejonowy postanowieniem z [...] lipca 2000r. Ns rej H [...] wezwał Spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 20 lipca 1999r. w sprawie wykreślenia z rejestru J.B.a jako członka zarządu "EP" sp. z o.o., poprzez przedłożenie uchwały zgromadzenia wspólników o odwołaniu członka zarządu

i ustanowieniu prokury w terminie 1 miesiąca pod rygorem odmowy wpisu. Strona wymaganych dokumentów nie przedłożyła, zatem złożona przez Stronę powyższa rezygnacja jak również w/w wniosek nie wywołała żadnych skutków prawnych.

Dyrektor podkreślił również, iż bezspornym jest fakt, że Skarżący po złożeniu pierwszej rezygnacji w 1999r. nadal pełnił obowiązki reprezentanta "EP" sp. z o.o., Potwierdzają to składane deklaracje VAT-7; uchwała Nr 4 z dnia 25 lipca 2001r. ustanawiająca prokurenta Spółki oraz wniosek o rejestrację w/w podmiotu w rejestrze przedsiębiorców. W którym Skarżący wskazał siebie jako j jedynego członka zarządu do wystąpienia w roli likwidatora w/w Spółki. Ponadto, w przedłożonym przez Stronę postanowieniu z [...] stycznia 2006r. sygn. sprawy [...] sąd powszechny stwierdził, iż J.B. jako członek zarządu w/w Spółki nie został zawieszony w swoich czynnościach.

Tym samym organy obu instancji uznały, iż Strona pomimo złożonych rezygnacji pełniła czynnie obowiązki reprezentanta w/w Spółki.

Ponadto, organ podkreślił, iż z treści art.116 § 1 Ordynacji podatkowej, wynika, że zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego musi nastąpić we właściwym czasie, co oznacza, że czas o którym mowa w/w przepisie, wskazuje na okres, w którym Spółka posiada wystarczający majątek na skuteczne złożenie wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Tym samym wiąże się to nie tylko z ogłoszeniem upadłości spółki, po spełnieniu warunków przewidzianych prawem, ale zakończeniem powyższego postępowania, w wyniku którego spieniężony majątek w/w podmiotu pozwala na zaspokojenie większej grupy wierzycieli.

Na zakończenie Dyrektor IS podkreślił, iż mimo odmiennego w tym względzie poglądu skarżącego przesłanką eskulpacyjną nie jest badanie podstaw powstania zobowiązania podatkowego określonego Spółce ostateczną decyzją Naczelnika US z dnia [...] września 2005r. Nr [...], gdyż kwestia ta pozostaje poza przedmiotem niniejszego postępowania, jako że od powyższej okoliczności

nie zależy odpowiedzialność członka zarządu. Postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe jest odrębnym postępowaniem,

w ramach którego nie można kwestionować decyzji wymiarowych.

Zarzuty podniesione w skardze na powyższe rozstrzygnięcie były tożsame z tymi które Strona podnosiła w toku prowadzonego postępowania. J.B. podkreślił,

iż objął funkcję członka zarządu po zapewnieniu jedynego udziałowca - właściciela

o prowadzeniu działalności gospodarczej przez "EP" sp. z o. o mimo trudnej sytuacji ekonomicznej Spółki. 100% udziałów w/w Spółce posiadała firma holenderska [...]. Wskazał, na trudności związane ze złożeniem wniosków o upadłość ( pierwszy odrzucony z przyczyn formalnych, drugi oddalony z uwagi na niewystarczający, nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, majątek). Opisał swoje bezskuteczne poczynania podnoszone w celu złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu. Zgromadzenie wspólników, pomimo kilku prób podejmowanych w tym względzie przez zarząd, nie dochodziło jednak do skutku. Podkreślił, iż jako członek zarządu czuł się zobowiązany do prowadzenia spraw spółki, pomimo że środki pieniężne były zajmowane przez komornika. Jedyną możliwością zarobkowania, do czasu sprzedaży przez Sąd nieruchomości należących do Spółki, było wydzierżawianie ich pomieszczeń. Zaznaczył, iż wynikłe wobec Skarb Państwa zadłużenie Spółki wystąpiło z chwilą sprzedaży w drodze licytacji hali stanowiącej jej jedyny majątek. Uzyskane w ten sposób środki pieniężne podzielono pomiędzy wierzycieli spółki, a wpływ z powyższej sprzedaży został zaksięgowany jako przychód Spółki. Stąd właśnie wystąpił podatek dochodowy, którego w/w Spółka nie prowadząc żadnej działalności oraz nie mając żadnego innego majątku, nie mogła uregulować. Nie zgodził się ze stwierdzeniem, iż zgłoszenie wniosku o upadłość było jego błędem, bowiem zapaść finansowa Spółki wystąpiła w czasie działalności poprzedniego zarządu. Na zakończenie wskazał na brak kontaktu z właścicielem Spółki, który nie stawił się na zwołane w dniu 22 czerwca 2006r. zgromadzenie wspólników, oraz że od grudnia 2005r. prowadzone jest postępowania likwidacyjne.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumenty jak w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wydanego w wyniku rozpatrzenia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art.1 § 1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - zwanej dalej P.p.s.a.), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej

i stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga, może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145 - art.150 ustawy).

W ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego - w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z treścią art.21 ustawy z dnia

12 września 2002r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem 1 stycznia 2003r. stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie w/w ustawy z dnia 12 września 2002r.

Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich uzależniona jest od spełnienia określonych wymogów ogólnych wskazanych w przepisach art.107 - art.109 ustawy Ordynacja podatkowa, a krąg podmiotów, które ponoszą odpowiedzialność z tytułu cudzych zaległości podatkowych jest wskazany w art. 110-117 i ma charakter zamknięty.

Ogólną regułę odpowiedzialności osób trzecich formułuje art.107 Ordynacji podatkowej:

- w §1 w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. W § 2 jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również za: 1) podatki nie pobrane oraz pobrane, a nie wpłacone przez płatników lub inkasentów, 2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, 3) nie zwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek, 4) koszty postępowania egzekucyjnego.

Tak szeroko zakreślona odpowiedzialność osoby trzeciej ulega jednak pewnym ograniczeniom w stosunku do członków zarządu spółki z o.o. - wynikająca właśnie

z dyspozycji art.116 §1 i §2 ustawy Ordynacja podatkowa. Mianowicie zgodnie z jego treścią - za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe), albo że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

W konstrukcji powołanej normy z jednej strony zawarto obowiązki, do których wypełnienia zobowiązany jest organ i od których spełnienia uzależnione jest

orzekanie o odpowiedzialności osób trzecich, tj.: 1/ wykazanie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, oraz

2/ bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku spółki.

Z drugiej strony, ściśle określono tzw. przesłanki egzoneracyjne, które uwalniają członka zarządu z udziałem którego prowadzone jest postępowanie od odpowiedzialności, o ile uprzednio wykaże on ich wystąpienie. Ciężar przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie tych przesłanek spoczywa na stronie, na organie zaś ich ocena. Jednocześnie należy podkreślić, iż przepisy ordynacji podatkowej nie przewidują tzw. negatywnych przesłanek odpowiedzialności osób trzecich, ani też prawa tej osoby do ubiegania się o ograniczenie jej odpowiedzialności ze względu na zasady współżycia społecznego lub ważne względy społeczno gospodarcze. Stwierdzenie, że określony podmiot spełnia ustawowe przesłanki odpowiedzialności danej kategorii osób trzecich, zobowiązuje organy podatkowe do wydania decyzji o jej odpowiedzialności. Nie ma prawnej możliwości odstąpienia od wydania tego rodzaju decyzji.

Treść powołanego powyżej art.116 Ordynacji podatkowej narzuca obowiązek dokonania analizy sytuacji skarżącego, oraz przedstawionych w sprawie materiałów pod kątem zawartych w tej normie obowiązków spoczywających na organie przy tego rodzaju postępowaniach, jak też przesłanek egzoneracyjnych na wystąpienie których skarżący się powołał chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.

Okolicznością bezsporną jest fakt, iż Skarżący był członkiem zarządu "EP" sp. z o. o z siedzibą od dnia 19 sierpnia 1994r. do dnia 28 września 2005r. zaś zobowiązanie określone Spółce dotyczyło ogólnie rzecz ujmując podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 rok. To, że Skarżący pełnił w/w funkcję zarówno w czasie, w którym powstało zobowiązanie podatkowe Spółki jak i w okresie gdy przekształciło się ono w zaległość podatkową dowodzi szereg wymienionych poniżej dokumentów. Uchwała zgromadzenia wspólników "EP" sp. z o. o. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1994r. w treści której w punkcie 3 powołano Skarżącego na Prezesa Zarządu Spółki. Postanowienie Sądu Rejonowego o sygn. akt. Ns-Rej.h [...] z dnia [...] października 1994r wydane w kwestii dokonania zmian we wpisie RHB [...]. Treść pisma Spółki z 16 października 2001r. przesyłającego wniosek "EP" sp. z o. o. o rejestrację w/w podmiotu w rejestrze przedsiębiorców, który wpłynął do Sądu Rejonowego w dniu 25 października 2001r., W załączniku do tego wniosku "Organy Podmiotu / Wspólnicy Uprawnieni Do Reprezentowania Spółki" w Części I I.2 wskazano jako sposób reprezentacji - jednoosobowy zarząd, zaś w Części II II.2 " W danych osoby wchodzącej w skład organu (..)" wpisano jedynie personalia J.B. jako osoby sprawującej funkcję prezesa zarządu. Kolejnym dokumentem jest Odpis pełny

z Rejestru Przedsiębiorców Nr KRS [...] z dnia [...] listopada 2004r. gdzie

z wpisów dokonanych w Dziale 2 wynika, iż Skarżący sprawuje jednoosobowy zarząd jako prezes Spółki, oraz że nie był on dotychczas w swoich czynnościach zawieszony.

I w końcu - postanowienie Sądu Rejonowego Krajowego Rejestru Sądowego o sygn. sprawy [...] z dnia [...] stycznia 2006r, z treści którego wynika, iż do dnia 28 września 2005 roku, to jest do dnia rozwiązania spółki postanowieniem Sądu Rejonowego Sygn. akt NS REJ KRS [...] dotychczasowym organem uprawnionym do reprezentowania spółki był jednoosobowy zarząd w osobie J.B.. Również o bezsporności omawianej kwestii świadczy treść odwołania z 19 marca 2006 roku, gdzie w jednym

z pierwszych akapitów Skarżący wprost stwierdził, iż "Faktem jest, że do dnia dzisiejszego jestem członkiem jednoosobowego Zarządu tej Spółki".

Reasumując, w ocenie sądu za trafne należy uznać stanowisko organów podatkowych co do tego, iż zebrany materiał dowodowy wskazuje w sposób niewątpliwy, że Skarżący J.B. pełnił funkcję członka zarządu zarówno w czasie, w którym powstało zobowiązanie podatkowe Spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2001r. oraz odsetek za zwłokę od nieuiszczonej zaliczki w podatku dochodowym od osób prawnych za marzec 2001r., jak i w okresie gdy przekształciło się ono w zaległość podatkową.

Drugim z obowiązków ciążących na organie od którego wypełnienia ustawodawca wprost uzależnił możliwość orzeczenia odpowiedzialności podatkowej (w tym przypadku członka zarządu) jest wykazanie, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. W tej mierze również nie można organom poczynić zarzutów. Ze stanu sprawy wynika, iż w konsekwencji nie dokonania przez Spółkę, zapłaty

w ustawowo przewidzianym terminie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001r. US wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] i wszczął postępowanie egzekucyjne. Z protokołu o stanie majątkowym "EP sp. z o.o."

z 29 czerwca 2001 roku wynika, iż Spółka nie prowadziła działalności wytwórczej od 20 września 1994r. to jest od momentu zabrania przez leasingodawcę maszyn i urządzeń produkcyjnych. Pozostałe mienie ruchome zostało zajęte i sprzedane przez US. Z kolei posiadana przez Spółkę nieruchomość, została sprzedana w listopadzie 2000r., zaś uzyskane środki przekazane na "koszty egzekucyjne, sprawy pracownicze, zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego oraz Urzędu Miejskiego ". Oświadczenie Strony zawarte w przedmiotowym protokole co do posiadania przez Spółkę w/w nieruchomości znajduje swoje potwierdzenie w treści postanowienia Sądu Rejonowego, sygn akt U 15/95 z dnia 23 stycznia 1996r. wydanego w przedmiocie oddalenia wniosku Spółki o ogłoszenie upadłości. Wynika z niego bowiem, iż na dzień złożenia wniosku o upadłość (19 maja 1995r.), majątek trwały Spółki został spieniężony za wyjątkiem hali produkcyjnej stanowiącej przedmiot zabezpieczenia hipotecznego do wysokości 80 tys. zł nie zaspokojonej ceny nabycia, na której wierzyciel - Skarb Państwa posiada uprawnienie do zaspokojenia na zasadzie prawa odrębności. Ów sąd stwierdził, że poczynione ustalenia w sposób jednoznaczny wskazują, iż majątek dłużnika nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. W podsumowaniu sąd stwierdził, iż taki stan rzeczy wyłącza celowość kontynuowania przedmiotowego postępowania w sprawie.

Powyższe dowodzi, iż na dzień 23 stycznia 1996 roku Spółka nie posiadała

majątku w wystarczającej wysokości - uzasadniającej przeprowadzenie postępowania upadłościowego.

Ponadto z materiałów sprawy wynika, iż 21 września 2004 roku, oraz 24 lutego 2005 roku poborcy skarbowi US , działając w oparciu o stosowne przepisy ponownie dokonali czynności egzekucyjnych. W ich efekcie ustalono, że Spółka nie posiada żadnych środków transportu oraz praw majątkowych. Konsekwencją braku środków majątkowych, z których egzekucja byłaby możliwa, było wydanie przez Naczelnika US postanowienia w trybie art.59 §3 w związku z art.59 §2 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 roku Nr 110 poz. 968 z późniejszymi zmianami) z 29 kwietnia 2005r. Nr [...] umarzającego postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku "EP" sp. z o.o.

Podsumowując ten aspekt rozważań, należy zgodzić się ze stwierdzeniem Dyrektora IS, iż zarówno okoliczności sprawy jak również ustalenia dokonane przez organ

I instancji nie pozostawiają wątpliwości, że Naczelnik US, przed orzeczeniem

o odpowiedzialności członka zarządu, wykazał nieskuteczność egzekucji skierowanej do majątku "EP" sp. z o.o.

W uzupełnieniu wypada podkreślić, iż organ pierwszej instancji wywiązał się również

z wypełnienia jeszcze jednej przesłanki związanej z orzekaniem o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki - określonej w art.108 §2 Ordynacji podatkowej. Z treści powołanej normy prawnej wynika bowiem, iż orzeczenie

o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich musi być poprzedzone doręczeniem decyzji określającej wysokość zaległości podatkowej. Naczelnik LUS wydał przedmiotowe orzeczenie 16 września 2005r., określił w nim dla "EP" sp. z o.o. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001r. oraz kwotę odsetek za zwłokę od nieuiszczonej zaliczki za marzec 2001r. na podatek dochodowy od osób prawnych i doręczył je Spółce 21 września 2005r. W wyniku braku wniesienia środka zaskarżenia, w/w decyzja stała się ostateczna.

Jak zostało to już powyżej zapisane, przepis art.116 §1 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie noweli) obok tego, że wskazuje, kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością określa również przesłanki egzoneracyjne odpowiedzialności, do których należą:

po pierwsze, wskazanie mienia, z którego egzekucja jest możliwa, przy czym wystarcza wykazanie jakiegokolwiek majątku spółki, bez względu na jego wartość, który nie był objęty egzekucją i organ egzekucyjny nie wiedział o tym majątku. Uwolnienie członka zarządu z odpowiedzialności powinno następować dopiero wtedy gdy ujawniony przez niego majątek pozwalał na pokrycie znacznej części zobowiązań spółki. W przedmiocie niniejszej sprawy skarżący na tę przesłankę się nie powoływał. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy postępowanie egzekucyjne wszczęte w stosunku do spółki zostało dnia 29 kwietnia 2005r roku umorzone.

Po drugie, wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że nie zgłoszenie wniosku

o ogłoszeniu upadłości oraz wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy. "Właściwy czas" do wszczęcia postępowania układowego, o którym mowa

w art.298 §2 k.h., to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli. Za taki czas nie może być natomiast uznana chwila, w której pasywa przewyższają aktywa i z tej przyczyny dłużnik nie posiada już dostatecznych środków na wykonanie układu (wyrok Sądu Najwyższego z 20 września 2000 r. sygn. I CKN 270/00 LEX 51340). Wniosek

o zgłoszenie upadłości jest aktualny, gdy zachodzi warunek do zgłoszenia takiego wniosku. Zgodnie z art.5 §1 obowiązującego do dnia 30 września 2003 roku rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934r. Prawo upadłościowe (Dz. U. Nr118, poz.512 ze zm.), termin ten będzie zachowany, jeżeli wniosek zgłoszono w ciągu dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów lub ujawnienia, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie długów. Z woli ustawodawcy, wyrażonej w art.116 §1 ustawy z 29.VIII.1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), ciężar udowodnienia terminu zgłoszenia wniosku, o którym mowa w tym przepisie, obciąża stronę, która z faktu tego wywodzi określone okoliczności. Oznacza to, że Skarżący, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki jako osoba trzecia powinien wykazać, że stosowny wniosek o upadłość spółki został złożony w terminie. To nie organ podatkowy, lecz członek zarządu musi udowodnić, iż wniosek o upadłość złożył we właściwym czasie.

W przedmiotowej sprawie J.B. chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki powoływał się między innymi na fakt złożenia dwóch wniosków

o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z jego twierdzeniem pierwszy z nich, z dnia

19 września 1994r. z przyczyn formalnych, nie został przez Sąd Rejonowy rozpoznany [ postanowienie z dnia 28.04.1995 roku]. W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż jednym z warunków uwolnienia się z odpowiedzialności jest prawidłowy i prawnie skutecznie złożony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Nie wywiera takich skutków wniosek zwrócony lub odrzucony przez sąd.

Z kolei ponowny wniosek Spółki z dnia 18 maja 1995r., został postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 1996r. sygn. akt U 15/95, oddalony, bowiem jak zostało to już powyżej dowiedzione, był spóźniony. Należy podkreślić, iż samo złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie wystarcza do uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. W tym przypadku niezbędne jest złożenie takowego wniosku we właściwym czasie. Prawidłowo złożony wniosek skutkuje nie tylko ogłoszeniem upadłości podmiotu, ale

i zaspokojeniem wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. W rozpatrywanej sprawie natomiast nie doszło do ogłoszenia upadłości co oznacza, że wniosek nie został złożony we właściwym czasie. Potwierdza to uzasadnienie w/w postanowienia Sądu Rejonowego, gdzie między innymi zapisano, iż majątek Spółki nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Należy więc stwierdzić za organem, iż wniosek z 18 maja 1995r. nie wywołuje skutków prawnych w zakresie uwolnienia członka zarządu od odpowiedzialności podatkowej wynikającej z art.116 Ordynacji podatkowej. Sąd bowiem oddalając wniosek, opierał się na okolicznościach faktycznych, a zatem rozstrzygnął o braku przesłanek materialnoprawnych. Przedstawione orzeczenia sądu powszechnego świadczy więc o tym, że majątek Spółki w chwili składania wniosku o upadłość nie wystarczał nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, że Strona stosownego wniosku skutecznie nie złożyła, że nie doprowadziła do wszczęcia właściwego postępowania, oraz że nie dowiodła braku swojej winy w tym względzie. W ocenie Sądu organy jednoznacznie wykazały, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony z opóźnieniem, a Skarżący miał odpowiednio wcześnie uformowane poczucie świadomości co do złej kondycji finansowej Spółki. Tezę tę potwierdza zresztą sam Skarżący, który wyjaśniając powody przyjęcia funkcji członka zarządu, wskazywał na uspakajające zapewnienia Właściciela Spółki oraz na obciążające go poczucie obowiązku i przyzwoitości co do dalszego prowadzenia spraw Spółki. Należy przyznać rację organom podatkowym, iż objęcie funkcji członka zarządu w okresie narastających problemów Spółki niosło za sobą ryzyko dla samego Skarżącego przejęcia także odpowiedzialności za ewentualne niepowodzenia w prowadzeniu spraw w/w podmiotu. Skarżący stał się organem odpowiedzialnym za zobowiązania Spółki, w tym również wobec Skarbu Państwa. W związku z powyższym nie można mówić o braku winy J.B. w spóźnionym zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Za prawidłowe należy również uznać stanowisko organów podatkowych nie uznające za przesłanki eskulpacyjne, składane przez J.B. rezygnacje

z pełnionej funkcji członka zarządu "EP" sp. z o.o..

Z treści postanowienia z dnia [...] lipca 2000r. Ns Rej H 498/00 wynika, że Sąd Rejonowy wezwał Spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 20 lipca 1999r. w sprawie wykreślenia z rejestru J.B. jako członka zarządu "EP" sp. z o.o., poprzez przedłożenie uchwały zgromadzenia wspólników o odwołaniu członka zarządu i ustanowieniu prokury

w terminie 1 miesiąca pod rygorem odmowy wpisu. W postanowieniu tym Sąd stwierdził, iż do skutecznego odwołania członka zarządu konieczna jest uchwała zgromadzenia wspólników o odwołaniu Skarżącego ze składu zarządu. Z uwagi na fakt, iż w aktach sprawy brak było rozstrzygnięcia sądu powszechnego kończącego rozważenie w/w kwestii, Skład orzekający w niniejszej sprawie postanowił na rozprawie w dniu 27 lutego 2007 roku wystąpić do Sądu Rejonowego VIII Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego , albo o nadesłanie odpisu postanowienia oddalającego wniosek Skarżącego o wykreślenie go z członka zarządu w/w Spółki, albo w przypadku braku wydania tego postanowienia,

o udzielenie w tym zakresie informacji. Zgodnie z otrzymaną odpowiedzią, postanowienie oddalające wniosek Spółki zostało wydane 22 września 2000 roku.

W motywach jego uzasadnienia sąd powszechny podał, iż pomimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył uchwały zgromadzenia wspólników o odwołaniu członka zarządu i uchwały zarządu o ustanowieniu prokury.

W tym miejscu należy również podkreślić, iż J.B. po złożeniu pierwszej "rezygnacji" w 1999r. nadal pełnił obowiązki członka zarządu "EP" sp. z o.o., Potwierdzają to złożone deklaracje VAT-7 za miesiące od października 2000r. do lutego 2001r., uchwała Nr4 z dnia 25 lipca 2001r mocą której ustanowił prokurenta Spółki; złożony wniosek o rejestrację Spółki w rejestrze przedsiębiorców, oraz postanowienie

z [...] stycznia 2006r. sygnatura sprawy [...] w którym sąd powszechny między innymi stwierdził, iż J.B. jako członek zarządu w/w Spółki nie został zawieszony w czynnościach.

W tej sytuacji należy uznać, za organami podatkowymi, iż pomimo złożonych (aczkolwiek nieskutecznie) rezygnacji, skarżący pełnił czynnie obowiązki reprezentanta Spółki "EP" i tym samym wypełnił dyspozycję art.116 §2 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2002r, bowiem przedmiotowa decyzja obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez J.B. funkcji członka zarządu.

Ponadto wypada również wyjaśnić, iż argumenty Skarżącego, odnoszące się do okoliczności powstania zaległości nie mają w przedmiotowej sprawie znaczenia, gdyż na tym etapie postępowania prowadzonego w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe (które jest postępowaniem odrębnym), kwestie badania podstaw powstania zobowiązania podatkowego określonego Spółce nie są przedmiotem tego postępowania. Możliwość kwestionowania poczynionych w tej mierze ustaleń istniała na etapie wydawania decyzji określającej zaległość podatkową.

Z okoliczności sprawy ewidentnie wynika, iż w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja Naczelnika US z [...] września 2005r. Nr [...], określająca "EP" sp. z o.o. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001r. oraz kwotę odsetek za zwłokę od nieuiszczonej zaliczki za marzec 2001r. na podatek dochodowy od osób prawnych w wysokości 7.993,60zł. Decyzja ta stanowi, w myśl art.108 §1 i §2 pkt2 lit. a) Ordynacji podatkowej oraz po zbadaniu przez organ podatkowy przesłanek wskazanych w art.116 cytowanej ustawy, podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia dotyczącego odpowiedzialności podatkowej J.B. za przedmiotowe zobowiązanie. Rozstrzygnięcie to ma walor ostateczności, Strona bowiem jego nie zaskarżyła.

W konsekwencji poczynionych ustaleń, należy stwierdzić, iż do orzeczenia

w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organ podatkowy jest obowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji skierowanej do jej majątku, bowiem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności, spoczywa na członku zarządu.

W ocenie Sądu organ wypełnił ciążący na nim obowiązek. Ponadto w sposób prawidłowy organ ocenił okoliczności podnoszone przez Skarżącego w toku prowadzonego postępowania..

Reasumując, zebrany w sprawie materiał dowodzi, że zarzuty skargi nie są zasadne. Tym samym, w ocenie Sadu, nie ma w niniejszej sprawie podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja naruszyła prawo w zakresie, o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów. W rezultacie Sąd nie znajduje podstaw do usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Wobec powyższego uznać należało, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone decyzje nie podlegają uchyleniu. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; nie stwierdził też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, tj. przesłanek określonych w art.145 §1 pkt1 lit.a) oraz c) p.p.s.a.

W tej sytuacji na podstawie art.151 w/w ustawy orzeczono jak w sentencji wyroku.

(-) Alina Rzepecka (-) Jacek Niedzielski (-)Dariusz Skupień