Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 73/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-07-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2 w związku z art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Ewa Orłowska starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Związku Zawodowego [...] Urzędu o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Związku Zawodowego [...] Urzędu [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skarżący Związek Zawodowy w treści skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych (k-3), wskazując, że nie posiada na ten cel wystarczających środków w opracowanym przez zarząd związku planie finansowym na 2018 r., a ponadto po stwierdzeniu przez Państwową Inspekcję Pracy, z którą Związek współpracuje naruszeń prawa pracy w Urzędzie Miejskim zaczęły być kierowane do Związku wezwania do zapłaty przez ten Urząd za pomieszczenia przekazane nieodpłatnie do korzystania przez Związek, pomimo tego, że druga organizacja związkowa działająca we wspomnianym urzędzie nie wnosiła przez 20 lat żadnych opłat za korzystanie z pomieszczenia. Zarząd Związku opracowując plan finansowy nie miał żadnych podstaw, aby przypuszczać, że Sekretarz Miasta nie udzieli żadnych informacji publicznych. Związek dodał, że skarga jest składana w celu zabezpieczenia praw pracowniczych.

Do kwestii powyższego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych ustosunkował się organ administracji w odpowiedzi na skargę k- 23 podnosząc, że wniosek powinien zostać oddalony z powodu niewykazania przez Związek braku środków na poniesienie kosztów sądowych, gdyż Związek na tą okoliczność nie przedstawi żadnego dowodu. W ocenie organu wniosek powinien zostać ewentualnie odrzucony z powodu niespełnienia wymogów formalnych. Twierdzenia dotyczące wezwania o zapłatę z tytułu pomieszczeń czy też twierdzenia dotyczące gołosłownych zarzutów związanych z naruszeniami stwierdzonymi przez Inspekcję Pracy nie mają związku z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. Zarzuty o rzekomych nieprawidłowościach stwierdzonych przez PIP nie są prawdziwe. Co więcej przedstawiają skarżony organ w bardzo negatywnym świetle, mimo braku przedstawienia dowodów na takie zarzuty. Organ podkreślił, że wypełnił obowiązki określone w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 2991 r. o związkach zawodowych (Dz. U z 2016 r. nr 1881) w zakresie zapewnienia lokalu i sprzętu do prowadzenia działalności związkowej, jednakże nigdy nie przekazywał lokalu na działalność nieodpłatnie, mimo insynuacji zawartych w skardze. Skarżący Związek konsekwentnie odmawia zawarcia jakiejkolwiek umowy w tym przedmiocie nie regulując jednocześnie żadnych opłat eksploatacyjnych za użytkowany lokal. Organ dodał, że wielokrotnie zwracał się pisemnie do Związku o wypełnienie obowiązku o ustalenie warunków korzystania z pomieszczeń i infrastruktury technicznej do prowadzenia działalności związkowej w drodze umowy. W ocenie organu skarżący Związek w sposób bezpośredni próbuje przenieść koszty działalności związkowej na organ celowo ustalając składkę związkową na poziomie 1 zł. Związek nie przedstawił również opracowanego planu finansowego na obecny rok.

Następnie pismem starszego referendarza sadowego z dnia 16 kwietnia 2018 r. wezwano skarżący Związek Zawodowy do złożenia na wymaganym urzędowym formularzu PPPr powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy zawartego w treści skargi. Do pisma dołączony został druk urzędowego formularza.

Koperta wraz przesyłką zawierającą powyższe pismo referendarza sądowego i druk formularza została zwrócona do Sądu jako niepodjęta w terminie i wpłynęła do Sądu w dniu 10 maja 2018 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma nie zawierało wszystkich wymaganych danych, tj. daty pierwszego awiza i urzędu pocztowego, a ponadto z koperty wynika, że przesyłka wpłynęła do Kancelarii Urzędu Miejskiego, który nie jest stroną skarżącą.

W związku z powyższymi brakami kolejnym pismem starszego referendarza sądowego z dnia 15 maja 2018 r. wezwano skarżący Związek Zawodowy do złożenia na wymaganym urzędowym formularzu PPPr powyższego wniosku o przyznanie prawa pomocy zawartego w treści skargi. Do pisma dołączony został druk urzędowego formularza. Pismo to zostało doręczone stronie w dniu 4 czerwca 20-18 r. k- 38.

W dniu 15 maja 2018 r. przewodniczący Związku Zawodowego zapoznał się z aktami sprawy.

Tego samego dnia Związek nadał w urzędzie pocztowym urzędowym formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 15 maja 2018 r. k-36, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazał, że dysponuje niewielkimi środkami finansowymi. Składaka członkowska ustalona przez Walne Zebranie wynosi 1 zł i nie może być zmieniona przez Zarząd Związku. Ponownie Związek podniósł argumenty dotyczące wezwania do zapłaty za korzystanie z pomieszczenia, które zdaniem Związku otrzymał do nieodpłatnego korzystania. Ponownie wskazał, że druga organizacja związkowa przez 20 lat nie wnosiła żadnych opłat za korzystanie z pomieszczenia. Działania organu zmierzają do skierowania sprawy na drogę sadową oraz do zajęcia rachunku bankowego przez komornika. Są to rzekomo wyłącznie koszty za media.

W załączeniu związek przedłożył kopie wezwania z dnia 6 lutego 2018 r. wystawionego przez Urząd Miejski na kwotę [..] zł wraz z odsetkami [..] zł z tytułu odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego.

W dalszej części uzasadnienia Związek ponownie powtórzył, że Zarząd Związku opracowując plan finansowy nie miał podstaw, aby przypuszczać, że organ nie udzieli żądanej informacji do prawidłowego wykonywania funkcji przez związek oraz powtórzył, że skarga jest składana w celi zabezpieczenia praw pracowniczych. Dodał jednoznacznie, że posiada skromne środki finansowe.

W oświadczeniu o majątku i dochodach związek podał, że stan środków na rachunku wynosi [..] zł , a organ tylko do dnia 31 stycznia 2018 r. żąda kwoty [...] zł plus odsetki za korzystanie z lokalu. Podał także, że nie posiada środków trwałych według bilansu za ostatni rok. W rubryce obejmującej wysokość zysku lub strat podał, że nie prowadzi działalności gospodarczej ani żadnej innej działalności obliczonej na uzyskanie zysku. W rubryce obejmującej stan rachunku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku podał wskazaną wyżej kwotę [...] zł oraz nazwę banku i numer rachunku. W rubryce nr 10 obejmującej inne dane dotyczące majątku Związek podał, że nie posiada żadnego majątku oprócz środków znajdujących się na rachunku bankowym. Działania organu zmierzają do skierowania sprawy odpłatności za udostępnienie lokalu na drogę postępowania sądowego i zajęcia rachunku bankowego. Dodał, że ponosi zwykłe koszty związane z funkcjonowaniem m. in. koszty organizacji walnego zgromadzenia, wysyłką korespondencji, prowadzeniem rachunku bankowego i inne.

Pismem starszego referendarza z dnia 22 maja 2018 r. sporządzonym na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – wezwano stronę do nadesłania w terminie 10 dni kopii dokumentów źródłowych i wyjaśnień dotyczących aktualnej sytuacji majątkowej, tj.: wyciągów ze wszystkich kont bankowych, kart kredytowych, lokat oszczędnościowych za ostatnie sześć miesięcy; deklaracji podatkowych za ostanie sześć miesięcy, zeznania podatkowego za 2017 r. i 2016 r, plan finansowy Związku za 2017 r. i na 2018 r., roczne sprawozdanie z wykonania planu finansowego za 2017 r. i 2016 r., budżet związku na rok 2018 r., bilans oraz rachunek zysków i strat za 2017, 2016 oraz bilans i rachunku zysków i strat za okres od listopada 2017 r. do kwietnia 2018 r., aktualna uchwała w sprawie wysokości składki członkowskiej oraz dokument potwierdzający aktualną liczbę członków, dokumenty potwierdzające wysokość wszystkich dochodów za okres ostatnich sześciu miesięcy, o których mowa w par. 12 ust. 2 Statutu w tym z tytułu funduszy celowych obejmujących wymienione składki członkowskie, dotacje, darowizny, zapisy, dochody z majątku związku i z działalności gospodarczej, wyjaśnienie czy Związek zapłacił kwotę wynikającą z przedłożonego wraz formularzem wezwania do zapłaty tj. zł [...] zł plus odsetki (dane te należało udokumentować), wyjaśnienie w jakiej wysokości Związek ponosi miesięczne koszty związane z funkcjonowaniem wskazane w rubryce nr 10 formularza (dane te należało udokumentować za okres ostatnich 6 miesięcy), i wyjaśnienia czy Związek utworzył kasę – zapomogowo pożyczkową dla członków Związku, o której mowa w par. 12 ust. 2 pkt 1 Statutu ( dane te należało udokumentować) i czy Związek wypłacał środki z tej kasy w okresie ostatnich 6 miesięcy i w jakiej kwocie (dane te należało także udokumentować), dokumenty potwierdzające aktualny raport kasowy, wyjaśnienie dotyczące tytułu prawnego do lokalu, w którym znajduje się siedziba Związku.

W piśmie z dnia 10 czerwca 2018 r., nadanym 11 czerwca 2018 r. Związek zawodowy wskazał, że w odpowiedzi na pismo Sądu z dnia 15 maja 2018 r., otrzymane 4 czerwca 2018 r., wzywające do złożenia wniosku o prawo pomocy na wymaganym formularzu informuje, iż wymagany formularz został dołączony do pisma z dnia 15 maja 2018 r.

W piśmie tym Związek wskazał, że skierował do Sądu pismo z dnia "21 czerwca 2018 r." informujące, że dnia 17 maja 2018 r. otrzymał z Urzędu Miejskiego kolejną notę obciążeniową na kwotę [...] zł i dlatego kwota, której domaga się Urząd wynosi [...] zł na dzień 30 kwietnia 2018 r., a środki Związku Zawodowego na te dzień są znacznie niższe.

Do pisma tego dołączono ponowny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 5 czerwca 2018 r., w którym powtórzono argumenty przedstawione w powyższym wniosku oraz dodano, że stan konta wynosi [...] zł, a organ żąda od związku kwoty [..] zł za korzystanie z pokoju za okres około 10 miesięcy. W ocenie Związku są to rzekome koszty za media znacznie zawyżone, gdyż Związek korzysta jedynie z prądu do pracy komputera. Dodał, że ponosi zwykłe koszty związane z funkcjonowaniem tożsame z kosztami wskazanymi w pierwszym wniosku.

Pismo referendarza sądowego z dnia 22 maja 2018 r. zostało doręczone przewodniczącemu Związku w dniu 18 czerwca 2018 r.

W dniu 28 czerwca 2018 r. Związek Zawodowy przesłał obszerne pismo z dnia 27 czerwca 2018 r. w którym wskazał, że liczba członków Związku wynosi [...] osób, a miesięczna składka wynosi 1 zł, natomiast wysokość dochodów za okres 6 miesięcy z tytułu dotacji, darowizn, z majątku i z działalności gospodarczej, której Związek nie prowadzi - wynosi 0 zł, a więc, że Związek nie uzyskał żadnego dochodu w tym zakresie. Wyjaśnił również, że nie zapłacił kwoty wynikającej z przedłożonego wraz z formularzem wezwania do zapłaty w wysokości [...] plus odsetki oraz kwoty [..] zł określonej w kolejnym wezwaniu przesłanym przez Urząd Miejski oraz, że wstąpił do Prezydenta Miasta ze sporem zbiorowym, który w istocie dotyczy umowy użyczenia Związkowi pomieszczenia oraz urządzeń. Wskazał także, że nie posiada kart kredytowych i lokat oszczędnościowych, nie składa miesięcznych deklaracji, a jedynie roczne zeznanie podatkowe, nie prowadzi działalności gospodarczej i dlatego nie opracował bilansu i rachunku zysków i strat, nie tworzył kasy zapomogowo- pożyczkowej dla członków Związku, nie otrzymał zgody Sekretarza Miasta na określenie siedziby w budynku Urzędu Miasta. W dalszej części uzasadnienia tego pisma Związek podniósł szereg argumentów dotyczących umowy użyczenia pomieszczenia i urządzeń na działalność związkową, a szczególności kwestii odpłatności i terminu obowiązywania umowy. Dodał, że utrudniono działalność Związkowi poprzez zabranie sprzętu komputerowego oraz, że stan konta na dzień 27 czerwca 2018 r. wynosi [...] zł i wynika z załączonego wyciągu bankowego, który Związek przedłożył w załączeniu. Ponownie podniósł także argumenty dotyczące niesłusznej odpłatności za użyczenie pomieszczenia i sprzętu i działań organu w tym zakresie zmierzających do skierowania sprawy na drogę sądową i zajęcia rachunku przez komornika. Ponadto ponownie wskazał, że ponosi zwykłe koszty funkcjonowania tj. koszty organizacji walnego zgromadzenia, wysyłki korespondencji, prowadzenia rachunku bankowego i inne, które są różne w zależności od liczby korespondencji i ilości zebrań.

Do pisma tego Związek dołączył: zeznanie podatkowe CIT-28 za 2016 r., w którym przychody wyniosły [..] zł oraz zeznanie za 2017 r. w którym przychody wyniosły [...] zł oraz wspomniany wyciąg z konta bankowego za okres od 2 stycznia do 26 czerwca 2018 r., z którego wynika, że saldo początkowe w tych datach wynosiło [...] zł, a końcowe [...] zł. Na rachunku tym odnotowano wpływy z tytułu składek członkowskich oraz transakcje kartą z tytułu poniesionych opłat pocztowych, odsetki (wpływy) i dwie opłaty poniesione za wynajem [..] – [..] zł x 2, opłaty za kartę.

Związek Zawodowy przedłożył także uchwałę Walnego Zebrania Członków z dnia 15 czerwca 2016 r. w której w par. 1 określono wysokość tej składki w kwocie 1 zł oraz uchwałę tego Zgromadzenia z dnia 27 kwietnia 2017 r., w sprawie zatwierdzenia budżetu na 2017 r., w której zatwierdzono budżet składający się z środków na rachunku bankowym ze składek członkowskich za 2016 r. w wysokości [..] zł, środki na rachunku bankowym z tytułu odsetek za 2016 r. w kwocie [..] zł., W uchwale tej postanowiono, że planowany dochód ze składek członkowskich za 2017 r. wynosi [..] zł, a planowane wydatki za 2017 r. stosownie do zgłoszonego przez Zarząd Związku planu finansowego wynoszą na 2017 r. [..] zł.

Związek Zawodowy przedłożył także kolejną uchwałę Walnego Zebrania Członków z dnia 27 marca 2018 r. w sprawie zatwierdzenia budżetu na 2018 r., w której zatwierdzono budżet składający się z planowanego dochodu ze składek członkowskich wynoszącego [..] zł oraz planowanych wydatków na 2018 r. stosownie do zgłoszonego przez Zarząd Związku planu finansowego na 2018 r. w wysokości [..] zł.

Związek Zawodowy przedłożył także kolejną uchwałę Walnego Zebrania Członków z dnia 27 kwietnia 2017 r. w sprawie uchwalenia planu finansowego na 2017 r., w której postanowiono, że przewidywane roczne przychody wynoszą [...] zł oraz, że zaplanowane wydatki wynoszą: organizacja Walnego Zebrania Członków [...] zł, zakup pieczątek [..] zł, zakup papieru [..] zł, zakup znaczków pocztowych [...] zł, opinie prawne [...] zł, wynajęcie sali na zajęcia sportowe i koszt wycieczki dla członków Związku [..] zł., opłaty związane z korzystaniem z pomieszczenia w budynku Urzędu Miejskiego [...] zł, opłaty za prowadzenie rachunku bankowego [...] zł.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek Związku Zawodowego o przyznanie prawa pomocy z dnia 15 maja 2018 r. k- 33 i z dnia 5 czerwca 2018 r. k- 40, które zostały zakwalifikowane łącznie jako wniosek o przyznanie tego prawa w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sadowych zgodnie z intencją strony skarżącej wyrażoną w tych dwóch wnioskach w rubryce nr 4.1, w której strona wskazała, iż wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów, a dodatkowo w tym drugim wniosku strona podała, że wniosek o to zwolnienie obejmuje swoim zakresem wpis i pozostałe koszty postępowania. Ponadto strona w opisanym wyżej piśmie z dnia 27 czerwca 2018 r. podała, iż dotyczy on częściowego zwolnienia od koszt sądowych.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

Pomocy w zakresie częściowym obejmuje m. in. zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, co wynika z treści art. 245 § 3 ustawy zgodnie z którym prawo to obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać zgodnie z art. 245 § 3 ustawy na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy).

W myśl zaś art.199 powołanej ustawy strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

Przepis art. 246 § 2 pkt 2 ustawy nakazuje wykazania, że strona, która żąda przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (i że nie ma ich, pomimo iż podjęto wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków). Nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie, czy też subiektywne przekonanie władz osoby prawnej o braku takich środków.

Wniosek Związku Zawodowego o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż strona skarżąca nie wykazała w wyczerpujący sposób, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (zob. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W myśl zaś art. 13 pkt 10 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U z 2015 r., poz. 1881 ze zm.; dalej ustawa o związkach zawodowych) statut związku określa mi. in. źródła finansowania działalności związku i zasady ustanawiania składek członkowskich.

Stosownie do art. 24 ust. 1 powołanej ustawy o związkach zawodowych dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez związki zawodowe służy realizacji ich celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między ich członków.

W niniejszej sprawie Związek Zawodowy w § 12 ust. 2 Statutu, który znajduje się w aktach sprawy (k-7 do k-12) postanowił, że może podejmować działania polegające na prowadzeniu działalności gospodarczej (pkt 1), prowadzeniu kasy zapomogowo – pożyczkowej dla członków Związku (pkt 2), tworzeniu funduszy celowych, na które mogą składać się: składki członkowskie, darowizny, zapisy, dotacje, dochody z majtku związku, dochody z działalności gospodarczej (pkt 3).

W myśl zaś § 38 Statutu Związek korzysta i zarządza należącym do niego mieniem, a zgodnie z § 39 tego aktu cały majątek służy realizacji i finansowaniu działalności statutowej związku.

Ponadto w myśl § 41 Statutu zarząd opracowuje plan finansowy na kolejny rok w terminie do dnia 30 listopada, a w myśl ust. 2 tego przepisu walne zebranie członków uchwala plan finansowy w terminie do dnia 31 marca danego roku.

Zgodnie z § 42 Statutu zarząd samodzielnie decyduje o wykorzystaniu środków finansowych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i planem finansowym, a stosownie do § 43 ust. 1 Zarząd prowadzi gospodarkę finansową zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a myśl ust. 2 § 43 wydatki Związku nie mogą przekraczać wydatków określonych w planie finansowym. Zgodnie zaś § 44 Statutu w terminie do końca stycznia Zarząd przedkłada Komisji Rewizyjnej roczne sprawozdanie z wykonania planu finansowego za ubiegły rok budżetowy.

Z rozdziału II przepisu § 12 ust. 2 pkt 3 Statutu Związku wynika, że Związek Zawodowy gromadzi fundusze w postaci składek członkowskich. Potwierdzają to także dane z przedłożonego rachunku bankowego, którego saldo na dzień 26 czerwca 2018 r. wyniosło [..] zł i na którym znajdują się wpływy z tytułu składek członkowskich (tytułu operacji np. składaka członkowska lub roczna składka członkowska) oraz dane zawarte w uzasadnieniu urzędowych formularzy.

Jeżeli organizacja jaką jest związek zawodowy pragnie prowadzić sprawę sądową, to powinna zabezpieczyć na to odpowiednie fundusze np. podwyższając i skutecznie ściągając składkę członkowską. Wykazanie bowiem przez organizację, że nie posiada żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania powinno zatem polegać na wykazaniu, iż organizacja ta nie ma możliwości pozyskiwania takich środków we własnym zakresie.

Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny np. w postanowieniu z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt I OZ 1583/15, w którym stwierdzono, że wykazanie przez związek zawodowy, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania polega w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na wykazaniu sytuacji, gdy związek nie ma tych środków, mimo dochowania należytej staranności, aby zabezpieczyć fundusze na prowadzenie sporu sądowego

Związek Zawody podał, że składa członkowska wynosi 1 zł, co potwierdził uchwałą z dnia 15 czerwca 2016 r. i nie skorzystał z możliwości podwyższenia tej kwoty. Istotne jest, że kwota miesięcznej składki członkowskiej wynosi 1 zł i nie uległa zmianie od momentu podjęcia w tym przedmiocie uchwały przez Walne Zebranie Członków w dniu 15 czerwca 2016 r.

Ustalenie wysokości składki członkowskiej w bardzo niskiej kwocie i utrzymywanie jej na stałym poziomie przez okres ponad dwóch lat wskazuje, iż Związek Zawodowy nie wykazał, iż podjął wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie kosztów sądowych.

Ponadto w Statucie nie przewidziano żadnego zwolnienia z tytułu opłacania składek członkowskich, a w § 15 tego aktu postanowiono, że nieopłacanie składek przez okres trzech miesięcy stanowi podstawę do skreślenia z listy członków.

Dodać w tym miejscu należy, iż art. 33 (1) ustawy o związkach zawodowych przewiduje możliwość pozyskiwania środków z tytułu składek członkowskich polegającą na tym, że na pisemny wniosek zakładowej organizacji związkowej i za pisemną zgodą pracownika, pracodawca jest obowiązany pobierać z wynagrodzenia pracownika składkę związkową w zadeklarowanej przez niego wysokości i że pracodawca jest obowiązany niezwłocznie przekazywać kwoty pobranych składek związkowych na rachunek bankowy wskazany przez zakładową organizację związkową.

W tej sytuacji przyjąć należy, że skarżący Związek nie zabezpieczył odpowiednich funduszy na pokrycie kosztów postępowania sądowego.

W świetle powyższego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy argument Związku, iż Zarząd Związku opracowując plan finansowy nie miał podstaw, aby przypuszczać, że organ nie udzieli żądanej informacji publicznej do prawidłowego wykonywania funkcji przez związek i że w związku z tym zaistnieje konieczność wniesienia skargi do sądu.

Ponadto z przedłożonych uchwał Walnego Zebrania Członków w sprawie zatwierdzenia budżetu na rok 2017 i na rok 2018 r. wynika, że planowany dochód z tytułu składek członkowskich wyniósł w 2017 r. [...]zł, a w 2018 r. [...] zł, a z zeznań podatkowych CIT-8 wynika, iż w 2016 dochód wyniósł [...]zł, a w 2017 r. [..] zł.

Dane te świadczą o tym iż w 2016 r. i w 2017 r. Związek dysponował środkami finansowymi i mógł poczynić rezerwy finansowe na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych.

Ponadto ze struktury wydatków określonej w planie finansowym na rok 2017 uchwalonym przez Walne Zebranie Członków wynika, że ze środków uzyskanych z tytułu składek członkowskich planowane są wydatki obejmujące, jak to już wskazano, m. in., wydatki na wynajęcie sali na zajęcia sportowe i koszt wycieczki dla członków Związku w wysokości [..] zł.

Ujęcie tych wydatków w planie finansowym w kwocie znacznie przekraczającej inne wydatki np. z tytułu zakupu pieczątek, papieru bez jednoczesnej możliwości ujęcia w tym planie jakichkolwiek planowanych wydatków dotyczących ewentualnych postępowań sądowych świadczy o tym, iż organizacja związkowa nie dochowała należytej staranności aby zdobyć odpowiednie fundusze na pokrycie kosztów postepowań sądowych.

Oceny tej nie zmienia fakt, iż w myśl art. 6 ustawy o związkach zawodowych związki te współuczestniczą w tworzeniu korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku.

Poza tym z przedłożonego rachunku bankowego wynika, iż związek nadal ponosi koszty z tytuły wynajęcia sali (na terenie [..]) nazwanej w tym rachunku "[...]" np. polecenia przelewu z dnia 11 kwietnia 2018 r. i 15 stycznia 2018 r. w kwotach -[..] zł, przy czym w niniejszej sprawie nie można ustalić w jakim celu została wynajęta ta sala, w tym także czy dotyczy ona zajęć sportowych wymienionych w planie finansowym na 2017 r.

Podkreślenia wymaga, iż w myśl § 43 ust. 1 Statutu Zarząd prowadzi gospodarkę finansową zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a zgodnie z ust. 2 § 43 wydatki Związku nie mogą przekraczać wydatków określonych w planie finansowym.

Związek zawodowy nie nadesłał ponadto aktualnego planu finansowego na bieżący rok, czyli 2018 r., mimo, że w myśl § 41 Statutu zarząd opracowuje plan finansowy na kolejny rok w terminie do dnia 30 listopada, a zgodnie z ust. 2 tego przepisu Walne Zebranie Członków uchwala plan finansowy w terminie do dnia 31 marca danego roku, co wskazuje, iż związek obecnie powinien dysponować aktualnym planem finansowym.

Związek nie przedłożył także rocznego sprawozdania z wykonania planu finansowego za ubiegły rok budżetowy, czy 2017 oraz 2016 r., o którym mowa w § 44 Statutu zgodnie z którym w terminie do końca stycznia Zarząd przedkłada Komisji Rewizyjnej roczne sprawozdanie z wykonania planu finansowego za ubiegły rok budżetowy.

Brak tych danych nie pozwala tym samym na ocenę jak kształtują się wydatki w 2018 r.

Poza tym Związek nie nadesłał dokumentów potwierdzających aktualny raport kasowy.

Ponadto skarżąca organizacja związkowa ma możliwość zgromadzenia dodatkowych środków finansowych na realizację celów statutowych, o których mowa w § 12 ust. 2 pkt 3 statutu obejmujących nie tylko wspomniane składki członkowskie ale także wymienione w tym przepisie darowizny, zapisy, dotacje, dochody z majtku związku, dochody z działalności gospodarczej, nawet jeżeli we wspomnianym piśmie z dnia 27 czerwca 2018 r. Związek podał, że dochody te wynoszą [...] zł.

Mając na względzie powyższe możliwości finansowania związku przyjąć trzeba, iż twierdzenie, że Związek nie posiada funduszy (majątku) na pokrycie kosztów postępowania sądowego przeczy zasadzie, iż podmiot ten prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W istocie skutkuje to przerzuceniem kosztów funkcjonowania stowarzyszenia na koszt Skarbu Państwa.

Powołane wielokrotnie przez Związek Zawodowy pozostałe okoliczności dotyczące sporu związanego z udostępnieniem pomieszczenia biurowego i urządzeń i roszczeń finansowych dotyczących tego sporu nie uzasadniają przyznania prawa pomocy, gdyż roszczenia te mają charakter cywilnoprawny i nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe.

Ponadto w planie finansowym na 2017 r. zabezpieczono na opłaty związane z korzystaniem z pomieszczenia kwotę [..] zł, a Związek we wniosku o prawo pomocy i w dalszych pismach podał, że nie uiścił tej opłaty, co pozwala na przyjęcie, iż Związek dysponował środkami, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sądowego obejmują wpis od skargi 100 zł. Istotne jest, że ewentualne przyszłe koszty sądowe (np. wpis od skargi kasacyjnej 100 zł lub zażalenia 100 zł) zależą od rozstrzygnięcia sprawy oraz ewentualnej inicjatywy strony i wystąpią sukcesywnie w pewnych odstępach czasu, co pozwala na przyjęcie, iż Związek może zgromadzić odpowiednie fundusze np. podwyższając składkę członkowską.

Nie przeczy temu argument Związku, iż wysokość składki członkowskiej nie może zostać zmieniona przez Zarząd Związku, gdyż stosownie do § 24 ust. 3 pkt 10 Statutu, kompetencje w tym zakresie posiada odrębny organ, czyli Walne Zabranie Członków.

W świetle powyższego pozostałe argumenty dotyczące ewentualnego zajęcia rachunku bankowego, aktualnych kosztów związanych z bieżącym funkcjonowaniem, które to koszty nie zostały udokumentowane z powody braku planu finansowego na rok bieżący (2018) nie stanowią okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy.

W tej sytuacji przyjąć trzeba, iż Związek Zawodowy nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.

Wymienione pismo starszego referendarza sądowego zostało sporządzone na podstawie art. 255 p.p.s.a, z którego wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów.

Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem (post. z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OZ 38/12).

Współpracy tej, w pełnym zakresie, w rozpoznawanej sprawie zabrakło, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.