Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1054/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 111m i art. 111n
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 176, art. 183 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, del. WSA Beata Cieloch, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Op 428/09 w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 17 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia przybicia w ramach licytacji nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym w administracji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2010 r., I SA/Op 428/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 17 lipca 2009 r. w przedmiocie udzielenia przybicia nabycia w drodze licytacji nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w dniu 25 marca 2009 r. w wyniku przeprowadzenia drugiej licytacji dokonał sprzedaży za kwotę 62.930 zł nieruchomości zabudowanej położonej we wsi P. Gmina G., składającej się z działki nr [...], o powierzchni [...] ha, wpisanej do księgi wieczystej nr [...](prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O.), należącej do P. B.. Jedynym uczestnikiem, który przystąpił do II licytacji przedmiotowej nieruchomości w dniu 25 marca 2009 r. była G. S., która zaoferowała cenę wywoławczą. Poborca skarbowy prowadzący licytację trzykrotnie obwieścił zaoferowaną przez licytanta cenę i ze względu na brak postąpień zamknął licytację. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia 25 marca 2009 r. udzielił przybicia G. S.

Pismem z dnia 6 kwietnia 2009 r. P. B. wniósł zażalenie na wyżej wskazane postanowienie organu egzekucyjnego. Wnioskując o unieważnienie licytacji, z uwagi na fakt, że obwieszczenie o drugiej licytacji jego nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej nr [...]nie było wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy D. W opinii zobowiązanego fakt ten mógł spowodować, że na licytację zgłosił się tylko jeden chętny, bowiem w ten sposób został zawężony krąg potencjalnych nabywców nieruchomości.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w O., postanowieniem z dnia 17 lipca 2009 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wskazał on, że Naczelnik Urzędu Skarbowego po bezskutecznej pierwszej licytacji nieruchomości należącej do P. B. wyznaczonej na dzień 13 lutego 2009r., z powodu braku licytantów, stosownie do art. 111 i § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) zwana dalej: u.p.e.a. - wyznaczył drugą licytację nieruchomości. W obwieszczeniu termin drugiej sprzedaży licytacyjnej nieruchomości wyznaczono na dzień 25 marca 2009 r. Obwieszczenie o licytacji zostało w terminie doręczone wszystkim uczestnikom postępowania: zobowiązanemu, wierzycielom, zostało również podane do publicznej wiadomości. Ponadto obwieszczenie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Skarbowym w O. dnia 18 lutego 2009 r., natomiast w Urzędzie Miasta i Gminy D. w dniu 23 lutego 2009 r. Ponieważ wartość sprzedawanej nieruchomości została oszacowana na kwotę 89.900 zł, w dniu 21 lutego 2009 r. ogłoszenie o drugiej licytacji zostało opublikowane w N.

W związku z powyższym uznano za nietrafiony zarzut zobowiązanego o niedopełnieniu przez organ egzekucyjny obowiązków związanych z powiadomieniem jak najszerszego kręgu potencjalnych nabywców spornej nieruchomości.

Również w ocenie organu fakt, że w istocie jedynym uczestnikiem licytacji była tylko G. S. nie stanowił naruszenia prawa.

Ponadto organ wskazał, że P. B. pismem z dnia 13 stycznia 2009r. wniósł zarzuty do opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości, które następnie zostały oddalone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r. Z akt sprawy wynikało, że zobowiązany nie wniósł zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w O. na to postanowienie, pomimo pouczenia o przysługującym mu prawie w tym postanowieniu.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu P. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nakazanie usunięcia nieprawidłowości powstałych w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym oraz o dokonanie rzetelnej wyceny nieruchomości i jej sprzedaży na licytacji w granicach zbliżonych do realnej wyceny rynkowej. Skarżący kwestionował prawidłowość opisu i oszacowania wartości nieruchomości wywodząc, że jej wartość została znacznie zaniżona.

5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

6. Uzasadniając wydany w spawie wyrok sąd pierwszej instancji wskazując na treść art. 111m i art. 111n § 1 i 2 u.p.e.a. podniósł, że zarzuty skargi dotyczące wyłudzenia na szkodę skarżącego pieniędzy przez Z. Z. S. w zamian za obietnicę przewlekania postępowania egzekucyjnego, jak również informacja o celowym manipulowaniu zobowiązanym przez Z. S. nie mogły być przedmiotem rozważań przed sądem. Ponadto, wbrew zarzutom skargi, Z. S. nie był pracownikiem zatrudnionym w Urzędzie Skarbowym w O.. Ta okoliczność była o tyle istotna w sprawie, że zgodnie z art. 111d § 1 u.p.e.a. w licytacji nie mogą uczestniczyć pracownicy organu egzekucyjnego ani też ich małżonkowie, dzieci, rodzice i rodzeństwo. Zatem nie było przeszkód, by G. S. uczestniczyła w licytacji spornej nieruchomości.

W dalszej kolejności sąd pierwszej instancji wskazał, że organ egzekucyjny dokonał przybicia uprzednio wykonując, w przewidzianej przepisami kolejności, czynności, od których prawodawca uzależnił skuteczne przeprowadzenie tego rodzaju egzekucji. Prawidłowo wskazano w zaskarżonym postanowieniu, że organ egzekucyjny nie naruszył reguł postępowania określonych w art. 111w § 1 u.p.e.a. Obwieszczenie o drugiej licytacji zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Skarbowym w O. dniu 18 lutego 2009r., natomiast w Urzędzie Miasta i Gminy D. – 23 lutego 2009r. Te okoliczności były w ocenie sądu bezsporne i niebudzące żadnych wątpliwości. Ponadto ogłoszenie o licytacji ukazało się w dniu 21 lutego 2009r. w N. a obwieszczenie o licytacji, jak wynikało z akt sprawy, zostało doręczone w terminie wszystkim uczestnikom postępowania.

Zdaniem sądu nie było podstaw prawnych do wstrzymania wydania postanowienia o przybiciu, stosownie do art. 111m § 3 u.p.e.a., gdyż nie było skarg czy zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego jeszcze ostatecznie nierozstrzygniętych. Wprawdzie P. B. wniósł zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej Nr [...], które następnie zostały oddalone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r., jednak zobowiązany nie wniósł zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w O. na to postanowienie, pomimo pouczenia o przysługującym mu prawie w postanowieniu organu egzekucyjnego.

Nie zaistniały także w przedmiotowej sprawie przesłanki uzasadniające odmowę przybicia, wskazane w powołanym wyżej art. 111n § 1 i § 2 u.p.e.a., trafnie bowiem organ stwierdził, że skoro nie wydano żadnego ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi lub zażalenia wniesionego w toku postępowania egzekucyjnego, które potwierdziłoby naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji, jak również przedmiotowe postępowanie nie podlegało umorzeniu lub zawieszeniu a wszyscy uczestnicy postępowania otrzymali zawiadomienia o licytacji to nie wystąpiła żadna z przesłanek, która mogłaby być przyczyną odmowy przybicia.

Dlatego też prawidłowo, po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydał postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę (art. 111 m § 1 ustawy).

7. W skardze kasacyjnej podatnik zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy a w szczególności art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. – polegającej na uznaniu zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w O., jako odpowiadającego przepisom u.p.e.a. pomimo, że zaskarżone postanowienie narusza art. 111m i art. 111n u.p.e.a.

W związku z tak postawionymi zarzutem skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania

8. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

9. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej został postawiony zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. art. 111m i art. 111n u.p.e.a. Należy zatem zauważyć, że zarówno art. 111m, jak też i art. 111n u.p.e.a. posiada dodatkowe jednostki redakcyjne (art. 111m – 5 paragrafów, art. 111n – 3 paragrafy). Analiza strony formalnej wniesionego środka odwoławczego, przeprowadzona w świetle wymogów stawianych przez ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prowadzi zatem do konstatacji, że w skardze kasacyjnej nie wskazano konkretnie, która jednostka redakcyjna art. 111m, jak też i art. 111n u.p.e.a. została naruszona.

Powyższa uwaga jest istotna z tego względu, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z brzmienia tego przepisy jednoznacznie wynika, że w skardze kasacyjnej należy przytoczyć podstawy kasacyjne i je uzasadnić. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa (oznaczonych numerem artykułu, paragrafu, ustępu, a także miejsca publikacji wymienianych w podstawach skargi przepisów), którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stawiając zatem w petitum skargi kasacyjnej zarzutu należy sformułować je w sposób jednoznaczny oraz umotywować je w taki sposób, aby poszczególne fragmenty uzasadnienia można było połączyć z poszczególnymi zarzutami (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2009 r., II FSK 97/08, LEX nr 521952, wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., II FSK 1253/07, LEX nr 531510). Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzuty w skardze kasacyjnej powinien także przy tym pamiętać, że art. 183 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze stanowi, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że NSA związany jest jej podstawami i wnioskami zawartymi w skardze kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że jeżeli strona skarżąca wskaże konkretny przepis prawa materialnego lub prawa procesowego, który - jej zdaniem - został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy w sprawie nie naruszono innego przepisu. Nawet, jeżeli ustalone fakty i twierdzenia strony skarżącej wskazują, że w istocie naruszono inny przepis prawa, niewyrażony wyraźnie w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu nie wolno brać tej okoliczności pod uwagę. Naczelny Sąd Administracyjny nie może wzywać skarżącego do modyfikacji skargi kasacyjnej, czy zgoła do jej całkowitej przebudowy. Nie jest też dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, gdyż skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych (por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 16 października 1997 r., II CKN 404/97, OSNC 1998, nr 4, poz. 59). Sądowi nie wolno więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślać, ani w inny sposób korygować (por. wyr. NSA z dnia 30 marca 2004 r., GSK 10/04, Mon. Praw. 2004, nr 9, poz. 392, a także wyr. NSA z dnia 7 września 2004, FSK 102/04, niepubl.). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie pozwala również sądowi kasacyjnemu na podstawianie przepisów postępowania sądowego, obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia, na miejsce przepisów nieobowiązujących, błędnie powołanych w skardze kasacyjnej (wyr. NSA z dnia 21 kwietnia 2004 r., FSK 13/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 15).

10. Reasumując powyższe, należy wskazać, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Aby Naczelny Sąd Administracyjny mógł uczynić zadość temu obowiązkowi, wnoszący skargę kasacyjną musi poprawnie określić, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyroki NSA: z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1289/08, z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II FSK 764/09, z dnia 12 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 133/10, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

11. Rozpoznając zatem postawione zarzuty w zakresie, w jakim nakreśliła je skarga kasacyjna, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się ich naruszenia. Przede wszystkim bowiem skarga kasacyjna stara się zaprzeczyć jednoznacznej treści zaskarżonych przepisów, a mianowicie treści art. 111n § 1 u.p.e.a. skarżąc wskazując na przesłankę odmowy przybicia w sytuacji naruszenia przepisów postępowania w toku licytacji, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik licytacji, całkowicie pomija warunek konieczny w postaci ostatecznego rozstrzygnięcia skargi lub zażalenia w tym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 111n § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą (podkreślenie NSA) naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji. W tej sytuacji zatem powoływanie się przez stronę na okoliczności, które (w ocenie strony) naruszają przepisy postępowania ale nie są stwierdzone ostatecznym rozstrzygnięciem skargi lub zażalenia w tym zakresie, nie mogą stanowić realizacji dyspozycji art. 111n § 1 u.p.e.a.

Jak trafnie bowiem ocenił sąd pierwszej instancji zarzuty dotyczące wyłudzenia na szkodę skarżącego pieniędzy przez Z. Z. S. w zamian za obietnicę przewlekania postępowania egzekucyjnego, jak również informacja o celowym manipulowaniu zobowiązanym przez Z. S. po pierwsze nie mogły być przedmiotem rozważań przed sądem. A po drugie w tym zakresie nie została zrealizowana przesłanka z art. 111n § 1 u.p.e.a.

Z tych też przyczyn podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 111m i art. 111n u.p.e.a. nie mógł być uznany za zasadny.

12. Ponadto wskazać należy, że w skardze kasacyjnej, a konkretnie w jej uzasadnieniu powołano się na zarzut naruszenia art. 111d u.p.e.a., nie mniej również on był bezzasadny. Jego naruszenia strona upatruje w fakcie, że Z. S. powoływał się za pracownika Urzędu Skarbowego a tym samym jego żona G. S. zakupiła nieruchomość po zaniżonej cenie.

Jak trafnie zauważył w tym zakresie sąd pierwszej instancji Z. Z. S. nie był pracownikiem zatrudnionym w Urzędzie Skarbowym w O.. Zatem nie było przeszkód, by G. S. uczestniczyła w licytacji spornej nieruchomości.

13. Reasumując, skoro postawione zarzuty wraz z ich uzasadnieniem nie były w stanie podważyć stanowiska sądu pierwszej instancji, to skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

14. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).