Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2780/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188. art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 84 par. 1, art. 107 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 14 ust. 1-6, art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1162
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1912/12 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną w I instancji, 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz T. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 151 000 (sto pięćdziesiąt jeden tysięcy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1912/12 oddalił skargę T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202, ze zm.; zwana dalej: "ustawa o recyklingu"), określił wysokość zobowiązania T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. na kwotę 14.912.500,00 zł.

W uzasadnieniu decyzji GIOŚ wskazał, że Spółka naruszyła obowiązek zapewnienia sieci zbierania pojazdów wynikający z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, co stwierdzono na podstawie badań przeprowadzonych przy wykorzystaniu systemu informatycznego "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo". Z pierwszego badania wynika, że pokrycie siecią na podstawie umów zgłoszonych przez T. i przy wykluczeniu z analizy niezamieszkałych obszarów kraju wynosiło na dzień 1 stycznia 2006 r. 95,53% terytorium kraju, w dniu 4 września 2006 r. osiągnęło poziom 99,42%, a ostatecznie poziom 99,64% na dzień 29 grudnia 2006 r. W drugim badaniu GIOŚ wykluczył z analizy część umów zawartych przez T. z zewnętrznymi przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu, które uznał za nieaktualne, oraz część umów zawartych ze stacjami demontażu nie bezpośrednio przez skarżącą, ale w sposób "kaskadowy" przez współpracujący z nią podmiot gospodarczy. Po wykluczeniu z analizy wskazanych umów GIOŚ stwierdził, że prawidłowe pokrycie siecią wyniosło 67,79% terytorium kraju na dzień 1 stycznia 2006 r., poziom 85,95% na dzień 4 grudnia 2006 r., i poziom 86,77% na dzień 27 grudnia 2006 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., uznając, że T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie zapewniła w 2006 r. sieci zgodnej z wymaganiami art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu.

W uzasadnieniu decyzji GIOŚ nie podzielił podniesionego przez T. zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. Urz. WE L 269 z 21.10.2000 r., s. 34; zwanej dalej: "Dyrektywa 2000/53/WE") przez zaniechanie jej bezpośredniego zastosowania. Organ administracji publicznej nie uwzględnił również zarzutu, że nieprawidłowe zastosowanie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu narusza art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 5 ust. 1 i 4 TWE. Wskazano, że przepisy ustawy o recyklingu obowiązują i nie utraciły mocy obowiązującej na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, zatem zgodnie z art. 87 Konstytucji stanowią źródło prawa powszechnie obowiązującego. Na ich podstawie GIOŚ musiał wydać decyzję, w której określił wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. Organ odrzucił również zarzut naruszenia art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu podkreślając, że przepis ten odnosi się jedynie do zdarzeń, które miały miejsce po wejściu w życie ustawy o recyklingu. Ustawa ta nie zawiera uregulowań, które pozwoliłyby zwolnić wprowadzającego pojazd z obowiązku zapewnienia sieci przez pierwszych 90 dni. Nie jest dopuszczalne zaniechanie wliczenia 90 dni z I kwartału 2006 r. do liczby dni, w których T. nie zapewniła sieci.

Skargę na powyższą decyzję wniosła T. Sp. z o.o. z siedzibą w W., podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 5 ust. 1 Dyrektywy 2000/53/WE poprzez wydanie decyzji sprzecznej z tym przepisem, opartej na prawie krajowym niezgodnym z prawem wspólnotowym,

- art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, a także art. 5 ust. 3 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej poprzez oparcie decyzji na art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, sprzecznym ze wskazanymi przez skarżącą przepisami Konstytucji RP i prawa wspólnotowego,

- art. 7 i art. 8 K.p.a. przez niedokładne zbadanie stanu faktycznego i w konsekwencji błędne ustalenie liczby stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów współpracujących z T.,

- art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez wliczenie do okresu niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny zostać wliczone,

- art. 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz art. 10 K.p.a. przez niedostateczne wskazanie dowodów, na których oparł się organ administracji publicznej, wydając zaskarżoną decyzję.

Skarżąca złożyła również wniosek o rozważenie przez skład orzekający skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie skarżącej, jako przedmiot kontroli winien być w ewentualnym pytaniu prawnym podany art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, a jako wzorce kontroli art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5 TWE.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2007 r. jest sprzeczny z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, gdyż wprowadza obowiązki niemożliwe do spełnienia i niepotrzebne do realizacji obranego celu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska pismem z dnia 21 sierpnia 2008 r. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W dniu 16 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania oraz postanowienie, w którym zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu, w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2007 r., w zakresie, w jakim nie różnicuje przy wymiarze kary administracyjnej sytuacji podmiotów zobowiązanych do tworzenia sieci z uwagi na stopień dokonanego pokrycia siecią terytorium kraju, oraz art. 2 nowelizacji z 2007 r. w zakresie, w jakim nakazuje stosować do obliczania opłaty za brak sieci w 2006 r. art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o recyklingu w jego pierwotnym brzmieniu, są zgodne z art. 2 Konstytucji i z wynikającą z niego zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji.

Mając na uwadze, że w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt P 8/10 przestała istnieć przesłanka zawieszenia postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2012 r. podjął zawieszone postępowanie.

W dniu 11 września 2012 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie zostało przeprowadzone postępowanie mediacyjne między skarżącą a organem administracji publicznej. Postępowanie to nie doprowadziło do ustaleń, co do sposobu załatwienia sprawy.

W pismach procesowych z dnia 20 września 2012 r. i z dnia 26 lutego 2013 r. skarżąca podniosła dodatkowe zarzuty przeciwko zaskarżonej decyzji.

W pismach procesowych z dnia 18 lutego 2013 r. i z dnia 4 marca 2013 r. GIOŚ przedstawił pogłębioną argumentację świadczącą, zdaniem organu, o konieczności oddalenia skargi wniesionej przez Spółkę.

W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny, przywołując na wstępie treść przepisów art. 5 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE oraz art. 11 ust. 1 i 2 w związku z art. 5 ust. 1, art. 14 ust. 1, 2 oraz art. 17 ust. 1 i 3 ustawy o recyklingu, podkreślił, że art. 14 został zmieniony ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz. 1236) m.in. poprzez dodanie ust. 5 i 6 (art. 2 ww. ustawy nowelizującej). Zastosowanie samej tylko wykładni językowej prowadzi do wniosku, że w świetle art. 2 ww. ustawy nowelizującej jedynym okresem sprzed wejścia w życie nowelizacji z 2007 r., do którego stosuje się nowe brzmienie przepisów ustawy o recyklingu jest 2007 r. (miesiące sprzed wejścia w życie nowelizacji). Tak więc – a contrario – do obliczania opłaty za brak sieci za 2006 r. nie stosuje się przepisów ustawy o recyklingu w brzmieniu nadanym nowelizacją z 2007 r. Zastosowanie w tych sytuacjach znajdą przepisy sprzed nowelizacji.

Jako nieuprawnione ocenił Sąd pierwszej instancji stanowisko, że w niniejszej sprawie należy stosować przepisy art. 14 ustawy o recyklingu po nowelizacji z 2007 r. Wątpliwości konstytucyjne w tym zakresie rozstrzygnął bowiem Trybunał Konstytucyjny z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt P 8/10, który w pkt 1 wyroku orzekł, że art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o recyklingu, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie nowelizacji z 2007 r., w zakresie, w jakim nie różnicuje wysokości opłaty za brak sieci z uwagi na stopień pokrycia siecią terytorium kraju, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji. W pkt 2 orzeczono, iż art. 2 nowelizacji z 2007 r. w zakresie, w jakim nakazuje stosować do obliczania opłaty za brak sieci w 2006 r. art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o recyklingu w pierwotnym brzmieniu, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji. Jak wynika z sentencji i uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego art. 14 ustawy o recyklingu w pierwotnym brzmieniu nie jest nadmiernie restrykcyjny i nie narusza zasady proporcjonalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił także ocenę, że art. 14 ustawy o recyklingu w pierwotnym brzmieniu nie narusza zasady proporcjonalności, a obowiązek wynikający z art. 11 ust. 1 jest nie tylko wykonalny, ale też znajduje uzasadnienie w celach i wartościach prawa. Polega on na zapewnieniu sieci w taki sposób, aby każdy potencjalny właściciel pojazdu miał dostęp do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu znajdującej się w odległości nie większej niż 50 km. Na terenach niezamieszkałych nie trzeba tworzyć sieci. Tak ujęty obowiązek jest z pewnością wykonalny dla dużych przedsiębiorców, którymi z reguły są wprowadzający pojazdy. Ponadto, restrykcyjność wskazanej normy łagodzi fakt, że utworzenie sieci zbierania pojazdów może odbyć się na podstawie umów z już istniejącymi stacjami demontażu. W przypadku nieutworzenia sieci przedsiębiorca zobowiązany jest do uiszczenia opłaty za brak sieci. Podkreślono, że stawka opłaty za brak sieci wynosi 500 zł za każdy pojazd, co nie jest nadmiernie wygórowaną kwotą, w sytuacji gdy wprowadzane pojazdy z reguły przedstawiają znaczną wartość. W ocenie Sądu badany obowiązek nie stanowi zatem obciążenia o nieproporcjonalnej dolegliwości w stosunku do wyspecjalizowanego podmiotu, który obraca rocznie pojazdami w ilości ponad 1000 sztuk o wartości jednostkowej przewyższającej wielokrotnie kwotę 500 zł, przy czym ewentualna konieczność poniesienia tego rodzaju obciążenia, w przypadku niewywiązania się z ustawowego obowiązku była znana podmiotowi prowadzącemu stosowną działalność w 2006 r. Nadto w myśl art. 5 ust. 1 ustawy o recyklingu Sąd nie uznał za zapewnienie sieci zbierania pojazdów odbioru przez skarżącą pojazdu od jego właściciela. Zgodnie z tym przepisem zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić tylko przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 dyrektywy 2000/53/WE. Z mocy dyrektywy na krajach członkowskich spoczywał obowiązek zapewnienia utworzenia systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji. Przywoływane przez skarżącą argumenty nie przesądzają, że przyjęte regulacje pozostawały w sprzeczności w wymaganiami dyrektywy. System zbierania pojazdów mógł być bowiem zapewniony w kraju także poprzez redystrybucję środków publicznych uzyskanych od przedsiębiorców, którzy nie utworzyli sieci w wymaganym zakresie. Stosowne wymagania dyrektywy mogły, więc zostać wypełnione. Celem nakazanym do osiągnięcia było zagwarantowanie utworzenia sieci zbierania pojazdów na obszarze każdego z krajów tworzących Wspólnotę Europejską. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt P 8/10, chodziło przede wszystkim o "zapobieganie powstawaniu odpadów z pojazdów, a ponadto ponowne użycie i recykling lub inne formy odzysku pojazdów wycofanych z eksploatacji i ich części". Stąd ustawodawca polski realizując cele dyrektywy 2000/53/WE przyjął, że siecią zbierania pojazdów powinien być objęty obszar całego kraju. Odmienna interpretacja w tym zakresie byłaby nieracjonalna oraz nie gwarantowałaby realizacji celu dyrektywy 2000/53/WE. Zdaniem Sądu, przepisy krajowe nie są nadmiernie rygorystyczne w stosunku do przepisów wspólnotowych, wręcz przeciwnie – dążą do ich właściwej transpozycji. Niezasadne byłoby, więc bezpośrednie zastosowanie przepisów dyrektywy 2000/53/WE, z pominięciem prawa krajowego (niezależnie zakresu dopuszczalności bezpośredniego stosowania dyrektyw).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skoro art. 14 ustawy o recyklingu w pierwotnym brzmieniu określa sankcję za naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu i jest zgodny z zasadą proporcjonalności, to również norma wywodzona z art. 11. ust 1 wskazanej ustawy nie narusza powołanej zasady. Rozumowanie, z którego wynika wniosek o braku naruszenia konstytucyjnie określonej zasady proporcjonalności odnosi się w pełni do zasady proporcjonalności określonej w prawie europejskim. Brak jest podstaw do formułowania oceny, że przyjęty sposób transpozycji dyrektywy 2000/53/WE narusza zasadę proporcjonalności określoną w prawie europejskim. Tym samym, w ocenie Sądu, stopień trudności wykonania obowiązku określonego w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu oraz zasady ustalania opłaty za brak sieci w 2006 r., zinterpretowane poprawnie przez organ, są w pełni uzasadnione celami i wartościami przyjętymi przez ustawodawcę konstytucyjnego (art. 5, art. 74 i art. 86 Konstytucji RP), europejskiego (dyrektywa 2000/53/WE).

Nie istnieje także podstawa, aby odstąpić od powyższego rozumienia art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Stanowisko to potwierdza fakt, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 lipca 2012 r. przyjął, iż art. 14 ust. 1 – 4 ustawy o recyklingu w pierwotnym brzmieniu nie narusza art. 2 Konstytucji i wyrażonej w nim zasady adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji. Trudno uznać, by za niezgodny z tym samym wzorcem kontroli kwalifikować brak retroaktywnego stosowania art. 14 ust. 5 i 6 ustawy o recyklingu. Nowelizacja z 2007 r. nie miała bowiem co "naprawiać", skoro sam art. 14 ust. 1-4 ustawy o recyklingu nie narusza zasady proporcjonalności regulacji opłaty za brak sieci do celów ustawy.

Podkreślono, że prezentowana przez organ i podzielana przez Sąd wykładnia nie prowadzi również do naruszenia zasady równości podmiotów (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) ani zakazu dyskryminacji (art. 32 ust. 2 Konstytucji RP).

Sąd pierwszej instancji podkreślił także, że zastosowanie programu "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo" nie narusza żadnej normy prawnej, a skarżąca dysponowała odpowiednimi informacjami, co do stanu faktycznego przyjętego przez GIOŚ i sposobu jego oceny. Nie doszło, więc do naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. przez organ administracji publicznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła T. Sp. z o.o. z siedzibą w W., zaskarżając go w całości. Skarżąca podniosła zarzuty:

I. naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), tj.:

1) art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w zw. z art. 2 Konstytucji poprzez jego błędną wykładnię, tj. uznanie przez WSA, iż w niniejszej sprawie należy stosować przepisy ustawy o recyklingu w brzmieniu obowiązującym w 2006 r., a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu, co doprowadziło do rozwiązania kolizji ustaw w czasie z rażącym naruszeniem art. 2 Konstytucji, który w braku wyraźnych innych uregulowań ustawowych nakazuje stosować normę nową, chyba że norma poprzednio obowiązująca jest względniejsza (korzystniejsza) dla adresata normy (tu: przedsiębiorcy),

2) art. 2 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że działania GIOŚ polegające na zastosowaniu art. 14 ustawy o recyklingu (w brzmieniu obowiązującym w ciągu 2006 r.) pomimo, iż jest on sprzeczny z wynikającymi ze wskazanego przepisu zasadami konstytucyjnymi, tj. zasadą zaufania do prawa oraz zasadą poprawnej (przyzwoitej) legislacji, są prawidłowe, co w konsekwencji skutkowało niewłaściwym zastosowaniem ww. przepisów,

3) art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (dalej: Dyrektywa o recyklingu) poprzez ich błędną wykładnię, tj. uznanie, że wydana decyzja nie jest sprzeczna z tym przepisem, i uznanie, że oparcie się GIOŚ na prawie krajowym, (a w szczególności na art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu), pomimo jego sprzeczności z przepisami wspólnotowymi, jest działaniem prawidłowym, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania ww. przepisów,

4) art. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 2 oraz z art. 22, w zw. z art. 64 Konstytucji RP, a także art. 5 ust. 3 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej (obecnie art. 5 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu za prawidłowe działanie GIOŚ, tj. oparcie się na przepisie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, pomimo iż jest on sprzeczny z powołanymi na wstępie krajowymi i wspólnotowymi przepisami rangi konstytucyjnej, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania ww. przepisów,

5) art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w skład sieci nie mogą wejść stacje demontażu/punkty odbioru pojazdów, z którymi Spółka nie zawarła bezpośrednio umów w związku z art. 7 i art. 8 kpa, które to naruszenie nastąpiło poprzez niedokładne zbadanie stanu faktycznego sprawy, tj. błędne ustalenie liczby stacji demontażu/punktów zbierania pojazdów współpracujących ze Spółką, w szczególności zaś ustalenie tej liczby w sposób odmienny niż wskazany Spółce przez kompetentny organ administracji publicznej, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie,

6) art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez jego błędną wykładnię, tj. pominięcie, a w konsekwencji uznanie za prawidłowe działanie GIOŚ polegające na wliczeniu do okresu (rzekomego) niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie;

II. naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez ich niezastosowanie, wbrew obowiązkowi wynikającemu wprost z ustawy i nie uchylenie decyzji, pomimo iż została ona wydana z naruszeniem:

- art. 107 § 1 i 3 kpa oraz art. 10 kpa w związku z art. 79 § 1, art. 75 § 1 i art. 84 § 1 kpa a to z uwagi na niedostateczne wskazanie dowodów na poparcie twierdzeń, z których organ administracji publicznej wywodził niekorzystne dla Spółki konsekwencje finansowe, w szczególności poprzez zaprezentowanie skarżącemu ekspertyzy dotyczącej programu "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPInfo" i niezawiadomienie skarżącego o terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych poprzez ich niezastosowanie, wbrew obowiązkowi wynikającemu wprost z ustawy i nieuchylenie decyzji, pomimo iż została ona wydana z naruszeniem:

- art. 2 ustawy zmieniającej,

- art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 2 oraz z art. 22, w zw. z art. 64 Konstytucji RP,

- art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 Dyrektywy o recyklingu oraz art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu,

- art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu.

W opraciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Pismem z dnia 6 maja 2014 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o odroczenie rozpoznania sprawy i przedstawienie składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego następującego pytania prawnego: "czy prawem właściwym dla określenia na podstawie art. 17 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w związku z art. 21 § 3 i art. 74a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za rok 2006 w okresie jego przedawnienia na podstawie art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, jest prawo właściwe z chwili powstania tego zobowiązania w dniu 31 grudnia 2006 r., czy prawo właściwe z chwili wydania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzji deklaratoryjnej określającej wysokość tego zobowiązania podatkowego lub decyzji określającej wysokość nadpłat w tym zobowiązaniu".

W kolejnych pismach z dnia 7 października 2014 r. i 22 grudnia 2014 r. organ przedstawił swoje stanowisko w sprawie.

W pismach z dnia 13 sierpnia 2014 r. oraz 16 grudnia 2014 r. skarżąca Spółka przytoczyła dodatkowe uzasadnienie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Na rozprawie w dniu 23 grudnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać sprawę o sygn. akt II OSK 1572/13 łącznie ze sprawami o sygn. akt: II OSK 1293/13 oraz II OSK 714/13. Postanowiono także o zawieszeniu postępowania sądowego z uwagi na wystąpienie w sprawie II OSK 1293/13 o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego.

Postanowieniem z dnia 12 listoapda 2015 r., sygn. akt II OSK 1572/13 podjęto zawieszone postępowanie, bowiem w dniu 19 października 2015 r. NSA podjął uchwałę o sygn. akt II OPS 1/15.

Na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. pełnomocnicy stron zgodnie oświaczyli, że opłata za brak sieci za 2006 r. nie została dokonana w 2006 r., a postępowanie zostało wszczęte po zmianie ustawy w 2007 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej albowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w jej granicach, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.

Sformułowany w podstawie kasacyjnej, jako zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) jest niezasadny, ponieważ wskazane przepisy należą do kategorii przepisów o charakterze ustrojowym a nie proceduralnym. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej kasacyjnie nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Zaznaczyć należy, że powyższe przepisy zakreślają jedynie właściwość sądów administracyjnych, stanowiąc, iż sprawują one wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Nie ma natomiast żadnych podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał takiej kontroli albo, że ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Zaznaczyć należy, że przepisy te mogłyby być naruszone tylko wtedy, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana, albo rozpoznanie jej opierałoby się na innych kryteriach, niż określone w art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Operując metodyką kontroli wykładni prawa w odniesieniu do stanowiącego przedmiot kontroli zaskarżonego aktu, sąd administracyjny bada (ocenia) jego legalność w zakresie odnoszącym się do kompetencyjno-proceduralnych podstaw działania organu podejmującego rozstrzygnięcie oraz materialnoprawnych podstaw jego wydania, kontrolując prawidłowość ich wykładni oraz prawidłowość ich zastosowania (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a wykładnia prawa, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010, nr 5-6, s. 267 i n.). Sąd może w związku z tym naruszyć powołane przepisy ustrojowe wyłącznie wówczas, gdy oceni legalność zaskarżonego aktu przyjmując inne, niż legalność, kryterium kontroli - przykładowo będzie go oceniał pod kątem słuszności, bądź celowości. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zaistniała, albowiem Sąd pierwszej instancji, w granicach właściwości, dokonał weryfikacji zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Uzasadnił, dlaczego podjął w sprawie określone rozstrzygnięcie, a w konsekwencji, dlaczego nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i nie uchylił zaskarżonej decyzji.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 84 § 1 K.p.a. Zgodnie z treścią art. 84 § 1 K.p.a.: "Gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii". Zwrot normatywny: "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego, a granice korzystania z tej swobody wyznaczone są przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy (por. B. Adamiak [w] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, wyd. CH Beck Warszawa 2011, s. 356-357).

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów każda decyzja powinna zawierać, między innymi, uzasadnienie faktyczne (§ 1). Uzasadnienie to powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (§ 3). Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy. Informacje przedstawione skarżącej przez GIOŚ umożliwiają bowiem w wystarczającym zakresie ocenę działania programu "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo". Podzielić należy stanowisko Sądu, że na wiarygodność wskazanego programu wpływa między innymi fakt, że został on stworzony przez osoby funkcjonujące w środowisku akademickim. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, że zastosowanie tego programu nie narusza żadnej normy prawnej, a strona skarżąca dysponowała odpowiednimi informacjami, co do stanu faktycznego przyjętego przez GIOŚ i sposobu jego oceny.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia norm prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny, analizując relewantną kwestię materialnoprawną, tj. czy zastosowanie w sprawie winien znaleźć przepis art. 14 ustawy o recyklingu w brzmieniu pierwotnym ustawy, czy nadanym mu ustawą z dnia 29 czerwca 2007 r., zwraca uwagę, że to zagadnienie było przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt II OPS 1/15, (ONSAiWSA 2016 r., nr 1 poz. 1). NSA uznał, że "przepis art. 14 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2013 r., poz. 1162 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 176, poz. 1236), ma zastosowanie do określania wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów w 2006 r., jeżeli wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci zbierania pojazdów w 2006 r. i postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania, z tytułu tej opłaty zostało wszczęte po wejściu w życie powołanej ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji".

Zaznaczyć należy, że powołana uchwała jest tzw. uchwałą konkretną, albowiem podjęta została w następstwie wniesienia pytania prawnego na podstawie art. 187 § 1 P.p.s.a. Jednakże jej moc wiążąca nie odnosi się tylko do konkretnej sprawy. Tego typu uchwały posiadają bowiem w innych sprawach sądowoadministracyjnych ogólną moc wiążącą, na co wskazuje art. 269 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (por. A. Skoczylas, Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, C. H. Beck Warszawa 2004, s. 221 i nast.). Pogląd wyrażony w konkretnej uchwale NSA może zostać zmieniony tylko stosowaną uchwałą takiego samego składu NSA.

Biorąc pod uwagę stan normatywny ukształtowany uchwałą II OPS 1/15 należy zgodzić się ze stroną skarżącą kasacyjnie, że opłata za brak sieci przewidziana w art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji stanowi administracyjną sankcję finansową z tytułu niewykonania określonych obowiązków administracyjnych, tzn. jest ponoszona z tytułu niewypełnienia obowiązku zorganizowania i zapewnienia dostępu do sieci zbierania pojazdów obejmującej terytorium kraju. Za taką interpretacją przemawiają zarówno zasady ogólne prawa ochrony środowiska, przyjęte w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 z późn. zm.), szczególnie zasada prewencji (art. 6 ust. 1) oraz zasada "zanieczyszczający płaci" (art. 7 i art. 7a). Konstrukcja normatywna instrumentu, jakim jest opłata recyklingowa wskazuje, że najważniejszy jest efekt środowiskowy, a sankcja ma wymuszać jego osiągnięcie. Opłata za brak sieci jest sankcją administracyjną także z woli prawodawcy, ponieważ w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 7 lipca 2004 r. w sprawie wykazu opłat o charakterze sankcyjnym (Dz. U. Nr 161, poz. 1682), wprost zaliczono do sankcji administracyjnych opłaty określone w art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (§ 1 pkt 9).

NSA w uzasadnieniu uchwały II OPS 1 /15 zwrócił uwagę, że "z pierwotnego brzemienia art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. wynikał dla podmiotów wprowadzających pojazdy obowiązek stworzenia sieci pojazdów obejmującej 100 % powierzchni Polski. Niezależnie od tego czy wprowadzający pojazdy w ogóle nie stworzył sieci zbierania pojazdów, czy też stworzył sieć pokrywającą np. 99 % powierzchni kraju, to był taktowany jak podmiot, który w ogóle nie stworzył sieci zbierania pojazdów. W konsekwencji podmiot wprowadzający pojazdy, który stworzył sieć zbierania pojazdów pokrywającą jedynie część terytorium kraju, miał obowiązek naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci. Częściowe wykonanie obowiązku ustawowego nie różnicowało jednak należycie sytuacji prawnej podmiotu, który podjął działania niezakończone oczekiwanym przez ustawodawcę skutkiem w postaci pełnego pokrycia kraju siecią. Taka treść art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji budziła wątpliwość, co do możliwości jego wykonalności, a przez to godziła w zasadę zaufania do państwa i prawa. Okoliczność ta stała się impulsem do podjęcia prac ustawodawczych nad zmianą treści wskazanego przepisu. Ustawodawca, zmieniając art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zawarł jednocześnie w ustawie zmieniającej przepis przejściowy art. 2, zgodnie z którym do obliczania opłaty za brak sieci za 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Niewątpliwie przepis międzyczasowy art. 2 nowelizacji z 2007 r. został wprowadzony w celu wyeliminowania ewentualnych wątpliwości, czy mimo wejścia w życie nowych przepisów przed powstaniem na dzień 31 grudnia 2007 r. obowiązku samonaliczenia i wniesienia opłaty za 2007 r. powinny one znaleźć zastosowanie także do opłaty za brak sieci za 2007 r., skoro nowa ustawa nie obowiązywała przez przeważającą cześć tego roku. Wyraźnie nie odniesiono jednak zastosowania nowych przepisów do 2006 r., aby nie doprowadzać do zwrotu opłat już wniesionych. Wynika z tego, że zamierzeniem ustawodawcy wprowadzającego normę intertemporalną zawartą w art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. było wyłącznie określenie zasad postępowania w odniesieniu do sytuacji, w której podmiot wprowadzający samodzielnie dokonał obliczenia opłaty za brak sieci i opłatę taką uiścił za rok 2006. Ustawodawca stwierdził, że nie będzie ponownego obliczania wysokości tych opłat według nowych zasad. Intencją ustawodawcy nie było natomiast regulowanie w tym przepisie takich sytuacji, gdy podmiot wprowadzający pojazd nie dokonał samodzielnego obliczenia wysokości opłaty za brak sieci, zaś organ administracji nie wydał ostatecznej decyzji o naliczeniu opłaty przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Podkreślić należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. P 8/10, (OTK-A 2012, nr 7, poz. 75) orzekł, że art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. Nr 25, poz. 202 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, uznał, że w zakresie, w jakim nie różnicuje wysokości opłaty za brak sieci z uwagi na stopień pokrycia siecią terytorium kraju, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do celu regulacji. Za zgodny z art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z tego przepisu zasadą adekwatności rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji, Trybunał Konstytucyjny uznał także przepis art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r., w zakresie, w jakim nakazuje stosować do obliczania opłaty za brak sieci w 2006 r. – art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. (wyżej powołanej) w pierwotnym brzmieniu za zgodny z art. 2 Konstytucji, to jest z wynikającą z niego zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji.

Należy jednak mieć na uwadze, że wyrok Trybunału zapadł w wyniku rozpoznania pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oznacza to, że dokonując wykładni przepisów przedstawionych w pytaniu, Trybunał Konstytucyjny związany był granicami pytania prawnego i zgodnie z zasadą skargowości musiał ograniczyć się do badania zgodności wskazanych przepisów z zasadą proporcjonalności, będącą jedną z zasad wyprowadzanych z treści art. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że brzmienie uzasadnienia pytania prawnego oraz stanowiska przedstawione w czasie rozprawy, spowodowały, iż nie mógł dokonać oceny kwestionowanych przepisów na podstawie innych wzorców, wywodzonych z art. 2 Konstytucji niż zasada adekwatności.

Skoro Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 14 ust. 1-4 ustawy o recyklingu w pierwotnym brzmieniu nie narusza art. 2 Konstytucji i wyrażonej w nim zasady adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji, trudno uznać, by za niezgodny z tym samym wzorcem kontroli kwalifikować brak retrospektywnego stosowania art. 14 ust. 5 i 6 ustawy o recyklingu. Nowelizacja z 2007 r. nie miała bowiem co "naprawiać", skoro sam art. 14 ust. 1-4 ustawy o recyklingu nie narusza zasady proporcjonalności regulacji opłaty za brak sieci do celów ustawy (art. 2 Konstytucji). To stanowisko Trybunału jednoznacznie wskazuje, że ustalił on treść kwestionowanych przepisów wyłącznie w zakresie wyznaczonym w pytaniu prawnym biorąc pod uwagę dyrektywę konstytucyjną, iż od udzielenia odpowiedzi na pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem pytającym.

Odstąpienie przez ustawodawcę od wprowadzenia przepisów odnoszących się do opłaty za brak sieci w 2006 r., gdy wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty w tym roku, a postępowanie administracyjne zostało wszczęte po wejściu w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r., nakazuje przyjąć wariant interpretacyjny, zgodnie z którym skutki zdarzeń prawnych powinny zostać ocenione na podstawie nowego, korzystniejszego dla jednostek, prawa. Niewskazanie w art. 2 ustawy o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji roku 2006, jako tego, do którego należy stosować nowe zasady obliczania opłaty, było świadomym rozwiązaniem wprowadzonym przez ustawodawcę, który uznał, że opłaty za ten okres zostały już naliczone i uiszczone (por. wyroki NSA z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. II OSK 2372/12, sygn. II OSK 2373/12, sygn. II OSK 2374/12, sygn. II OSK 2376/12).

Niewątpliwie norma art. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. odnosi się do stanów faktycznych zaistniałych w 2007 r. Jednak w sytuacji, gdy ustawodawca nie odniósł się wprost do kwestii obliczania nieuiszczonych opłat za rok 2006, trzeba przyjąć, że po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. do określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci w roku 2006, jako korzystniejsze mają zastosowanie przepisy ustawy o recyklingu w brzmieniu ustalonym ustawą zmieniającą z dnia 29 czerwca 2007 r.

Uznanie "sankcyjnego" charakteru opłaty za brak sieci sprawia, że zobowiązywanie do ich uiszczenia powinno spełniać, nawiązujące do zasad procedur karno-sądowych, standardy określone w Rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy Nr R(91)1, w tym m.in. zasadę, że wejście w życie, po dokonaniu czynu sprzecznego z obowiązującymi normami, mniej represyjnych nowych postanowień powinno działać na korzyść podmiotu, co do którego rozważa się nałożenie sankcji. Stosowanie wykładni in dubio pro cive ma w tym przypadku znaczenie podwójne, z jednej strony wynika z nakazu stosowania – przy orzekaniu po wejściu w życie przepisów nowej ustawy, w razie braku odmiennych postanowień nowej ustawy (ustawy zmieniającej) - nowych przepisów, pod warunkiem zapewnienia procedury umożliwiającej zainteresowanym ochronę ich praw, a z drugiej strony, z uwagi na charakter opłat za brak sieci, z nakazu stosowania – w razie braku odmiennych postanowień – przepisów obowiązujących w dacie orzekania, jeśli są one korzystniejsze dla podmiotów zobowiązanych do ich uiszczania.

Z postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji jednoznacznie wynika, że wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci organ określa w decyzji, co oznacza, iż czym innym jest opłata, którą oblicza i uiszcza wprowadzający pojazd, a czym innym opłata, którą określa organ. W przypadku określania wysokości opłaty przez organ ma odpowiednie zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Nie ma, więc podstaw do przyjęcia, że w przypadku gdy wysokość opłaty za brak sieci za rok 2006 określa organ, wysokość tej opłaty należy określić według przepisów obowiązujących w 2006, ponieważ na koniec tego roku powstało zobowiązanie w określonej wysokości.

W przedmiotowej sprawie podmiot zobowiązany z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów nie dokonał należnej wpłaty opłaty za jej brak przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r.. Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy, w świetle uchwały II OPS 1/15 zaistniały warunki konieczne do zastosowania ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, a w konsekwencji w odniesieniu do wysokości zobowiązania strony skarżącej za brak sieci zbierania pojazdów w 2006 r., winien znaleźć zastosowanie przepis art. 14 ustawy o recyklingu w brzmieniu obowiązującym po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r..

Zgodnie z art. 188 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W przedmiotowej sprawie NSA uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę. Mając na uwadze przedstawione wyżej stanowisko uwzględniające kontekst normatywny ukształtowany uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt II OPS 1/15, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 P.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w zakresie zwrotu wpisu od skargi i od skargi kasacyjnej. Natomiast w oparciu o art. 207 § 2 P.p.s.a dokonał miarkowania kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika strony skarżącej kasacyjnie. Przepis art. 207 § 2 P.p.s.a. pozwala na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Biorąc pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia przyjętą w rozpoznanej sprawie i związaną z tym wysokość stawki minimalnej pełnomocnika oraz wysokość ostatecznie uiszczonego wpisu od skargi, jak również obowiązek uwzględnienia rozstrzygnięcia zwartego w uchwale II OPS 1/15, orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku.