Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1713/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73  ust. 1 i 3 w zw. z  art. 103  ust. 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 4  ust. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2014 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie W., w obrębie [...], zajętej pod drogę publiczną powiatową nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że pismem z 20 grudnia 2012 r. Powiat [...] wystąpił o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] prawa własności wyżej wskazanej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z [...] lipca 2014 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie W., w obrębie [...], zajętej pod drogę publiczną powiatową nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] złożył M. S.

Po rozpatrzeniu odwołania i całości akt sprawy Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Organ wyjaśnił, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy nastąpiło, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Minister zaznaczył, że przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z dniem

1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości na podstawie tego przepisu. Wyjaśnił, że przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władania nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.

Minister wskazał, że zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, powstałej w wyniku podziału działki nr [...] był 31 grudnia 1998 r., W. S. Obecnie prawo własności działki nr [...] przysługuje M. S., na podstawie umowy darowizny z [...] lutego 2008 r.

Organ wyjaśnił, że kolejnymi przesłankami niezbędnymi do nabycia własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy jest fakt zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną oraz władanie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na dzień 31 grudnia 1998 r.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, również w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 1998 r., drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Z przepisu wynika, że nie każda droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. Aby droga zyskała taki status musi być zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy.

Na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z 5 maja 1986 r. w sprawie zaliczania dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach bialskopodlaskim, chełmińskim, kaliskim, konińskim, koszalińskim, leszczyńskim, lubelskim, olsztyńskim, opolskim, słupskim, tarnobrzeskim i zamojskim (Dz. U Nr 24, poz. 117), droga nr [...] relacji [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Z dniem 1 stycznia 1999 r. droga nr [...] stała się drogą powiatową, zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r.

Na mocy uchwały nr [...] Zarządu Województwa [...] z [...] maja 2003 r. w sprawie nadania numerów drogom powiatowym oraz drogom gminnym na terenie województwa [...] droga powiatowa nr [...] otrzymała numer [...] i nazwę [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] – [...] (Dz. Urz. [...] Nr [...], poz. [...]).

Minister zaznaczył, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest zajęciem tej nieruchomości, we wskazanej w przepisie dacie, pod urządzenie techniczne stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych, a więc spełniającego definicję pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 21 marca 1995 r. o drogach publicznych). O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r., bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się mapa sytuacyjna wraz z projektem poddziału nieruchomości, przyjęta do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. [...] grudnia 2012 r., pod numerem ewidencyjnym [...], sporządzona przez uprawnionego geodetę M. J., z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha była 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną nr [...]. Na mapie znajduje się adnotacja geodety uprawnionego, że granice pasa drogowego wykazane na mapie są zgodne z faktycznym zajęciem gruntu pod drogę w dniu 31 grudnia 1998 r.

Minister podkreślił, że mapa sporządzona przez uprawnionego geodetę, w oparciu o dokumentację geodezyjną, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 kpa, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w niej stwierdzone przez uprawnionego geodetę i może odtwarzać stan zajętości nieruchomości pod drogę w konkretnej dacie. Organ zaznaczył, że wzruszenie mocy dowodowej takiego dokumentu jest możliwe wyłącznie przez przeprowadzenie przeciwdowodu. Tym samym dokument ten stanowi jeden z podstawowych i najpewniejszych dowodów na okoliczność, czy dana nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną.

W ocenie Ministra, dowody przedstawione przez stronę odwołującą się nie wzruszają mocy dowodowej ww. dokumentów geodezyjnych.

Organ podał, że kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 ustawy jest zaistnienie władztwa publicznoprawnego. Wykonywanie faktycznych czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną związanych z jej utrzymaniem odbywa się w formach określonych w ustawie o drogach publicznych.

Minister wyjaśnił, że do spełnienia omawianej przesłanki władztwa publicznoprawnego nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią, nawet wbrew woli jej właściciela. Ustawodawca nie związał bowiem skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością nawet wbrew woli jej właściciela, pod warunkiem, że nieruchomość nie stanowiła 31 grudnia 1998 r. własności publicznej. Organ zaznaczył, że na takie rozumienie art. 73 ustawy wskazuje także Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 14 marca 2000 r., sygn. akt P. 5/99 (OTK ZU 2000/2, poz. 60). Stanowisko to zostało również zaprezentowane w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 8 czerwca 2004 r., sygn. akt I SA 2398/02 oraz z 17 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 375/2009 (publ. CBOSA).

Organ wskazał, że do środków dowodowych stanowiących podstawę do wykazania spełnienia przesłanki władania publicznego zaliczyć można, m. in.:

- umowy zawarte przed 31 grudnia 1998 r. dotyczące urządzenia, utrzymania lub modernizacji konkretnej drogi;

- rachunki i faktury za wykonanie ww. prac zleconych przez zarządcę drogi;

- umowy ubezpieczenia dróg publicznych zawarte przed 31 grudnia 1998 r.;

- dowód z zeznań świadków, którymi mogą być pracownicy firm świadczących usługi w zakresie modernizacji, utrzymania i ochrony dróg, z których wynikać będzie zakres prowadzonych na nieruchomości prac na 31 grudnia 1998 r.;

- dowód z zeznań właścicieli nieruchomości zajętej pod drogę oraz właścicieli nieruchomości sąsiednich.

Minister wskazał, że w zgromadzonym materiale dowodowym, na potwierdzenie spełnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego, znajduje się oświadczenie D. Z., pracownika Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w L. - Zarząd Dróg [...], Obwód nr [...] z [...] stycznia 2013 r., zgodnie z którym w pasie drogowym nr [...] (obecnie [...]), w którym położona jest działka nr [...], prowadzone były w 1998 r. roboty związane z utrzymaniem drogi w okresie zimowym i letnim. Wykonywane były remonty nawierzchni, remonty cząstkowe nawierzchni, wykaszanie trawy i chwastów w rowach, oczyszczanie rowów, odśnieżanie, ustawianie znaków oraz inne prace porządkowe i remontowe. Powyższe oświadczenie, potwierdzają także oświadczenia właścicieli nieruchomości sąsiednich: z [...] lipca 2013 r. S. G. i W. R., z [...] lipca 2013 r.: B. S. i B. L., oświadczenie W. S. z [...] lipca 2013 r. Wynika z nich, że w stosunku do działki nr [...], jak i działek sąsiednich, wykonywane były cyklicznie roboty porządkowe i naprawcze polegające, m.in. na udrożnianiu rowu melioracyjnego i koszeniu trawy.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wskazał, że w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego wygrodzenie - co w rozpoznawanej sprawie w świetle zgromadzonych dokumentów nie miało miejsca), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Nie może obalić tego domniemania sam fakt wykonywania sporadycznie na nieruchomości zajętej pasem drogowym (w jej części obejmującej pas zieleni) przez właściciela gruntu prac pielęgnacyjnych polegających na koszeniu traw. Podejmowanie przez właściciela nieruchomości tego rodzaju prac w obrębie pasa drogowego drogi publicznej nie stanowi samo w sobie przeszkody dla realizacji czynności zarządu drogi przez podmioty publicznoprawne.

W ocenie Ministra Inwestycji i Rozwoju zarządca drogi wykonywał cyklicznie czynności faktyczne dotyczące drogi publicznej, w pasie której znajduje się przedmiotowy grunt, w okresie przed 1 stycznia 1999 r. Zdaniem organu odwoławczego udowodniono w wystarczającym stopniu przesłankę związaną z pozostawaniem działki we władaniu publicznoprawnym w rzeczonym okresie.

Skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lipca 2018 r. wniósł M. S. Zaskarżonej decyzji zarzucił :

naruszenie prawa materialnego - art. 73 ust. 1 i 3 w zw. z art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. przez przyjęcie, że zachodzą przesłanki do uznania, że 1 stycznia 1999 r. nieruchomość stanowiąca obecnie działkę nr [...] przeszła na własność Powiatu [...] w sytuacji, gdy 31 grudnia 1998 r. działką tą gospodarował i zarządzał W. S.;

naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez całkowite pominięcie zeznań przesłuchanych w sprawie świadków H. G. oraz Z. N. w sytuacji, gdy zeznania te wprost zaprzeczają oświadczeniu pracownika Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w L. -Zarząd Dróg [...], Obwód nr [...] z [...] stycznia 2013 r., stanowiącemu główną podstawę rozstrzygnięcia co do faktu, iż to Skarb Państwa 31 grudnia 1998 r. sprawował władztwo fizyczne nad obecną działką nr [...], a tym samym - nierozpoznanie zarzutu z pkt 2) odwołania;

naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i pominięcie istotnych dokumentów w postaci pisma Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w S. z [...] października 2007 r. i pisma - oświadczenia Starosty Powiatowego w S. z [...] kwietnia 2013 r., z których to jednoznacznie wynika, że władza drogowa w okresie do 2012 r. nie władała w żaden sposób gruntem objętym działką oznaczoną obecnie nr [...], a nawet nie wykazywała tym gruntem żadnego zainteresowania;

naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i pominięcie twierdzeń małżonków S. przedstawionych w toku przeprowadzonych [...] czerwca 2013 r. oględzin połączonych z rozprawą administracyjną, z których to jednoznacznie wynika, że do remontu drogi w 2011 r. stan zagospodarowania gruntu na działce nr [...] nie zmieniał się, obecną działką nr [...] władał W. S., a nie Skarb Państwa i nie była ona zajęta nawet pod szeroko rozumianą drogę publiczną.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że brak jest dowodów potwierdzających, że 31 grudnia 1998 r. Skarb Państwa władał nieruchomością stanowiącą obecnie działkę nr [...], a są dowody urzędowe przeciwne potwierdzające, że nią nie władał.

Zdaniem skarżącego dowodem na władanie Skarbu Państwa nie jest oświadczenie Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w S. z [...] sierpnia 2013 r., ani oświadczenie pracownika Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych z [...] stycznia 2013 r., gdyż oświadczenie to dotyczy wyłącznie zagospodarowywania rowu oddzielającego działkę skarżącego (oznaczoną dawniej nr [...]) od drogi powiatowej.

Zaznaczył, że stan na gruncie uległ zatarciu na skutek remontu drogi przeprowadzonego w 2010 r. Wobec tych zmian na gruncie projekty sporządzone przez geodetę [...] grudnia 2012 r. są bezużyteczne dla określenia stanu nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., a pomimo tego Minister oparł swoje rozstrzygnięcie właśnie na nich.

Skarżący podniósł, że małżonkowie S. nie negowali istnienia rowu przed remontem ani tego, że Skarb Państwa władał w jego granicach, ale podnoszą, że rów nigdy nie znajdował się w działce nr [...]. Dowodem potwierdzającym miejsce posadowienia rowu do czasu remontu drogi stanowią przede wszystkim twierdzenia małżonków S. przedstawione w toku oględzin połączonych z rozprawą administracyjną oraz sporządzona w toku tych oględzin dokumentacja fotograficzna.

Wynika z niej wprost, że w trakcie remontu drogi istniejący rów został przesunięty w kierunku działki nr [...]. Skarżący wskazał, że twierdzenia te zostały dodatkowo wsparte zeznaniami świadków H. G. oraz Z. N., które to zeznania zostały pominięte przez Ministra. Tymczasem z zeznań tych świadków jednoznacznie wynika fakt przesunięcia rowu w trakcie remontu drogi oraz fakt, iż do remontu drogi stan zagospodarowania działki nr [...] nie zmieniał się, a całą ówczesną działką nr [...] władał W. S., który ją kosił i sadził na niej kwiaty. W ocenie skarżącego, powyższe dowody zostały przez organ bezzasadnie pominięte, mimo że potwierdzały istotne dla sprawy okoliczności.

Skarżący zarzucił, że działka nr [...] nie należała nigdy do pasa drogowego. W ocenie skarżącego potwierdzają to: pismo z [...] października 2007 r. Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w S. oraz pismo z [...] kwietnia 2013 r. Starosty [...]. Skarżący podał, że na gruncie tym rosło w 1998 r. i rośnie obecnie drzewo. W ocenie skarżącego pisma te mają rozstrzygające znaczenie w sprawie.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa przesłanki od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntów. Przesłanki te to: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego oraz nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości.

Ustawa z 13 października 1998 r. nie zawiera definicji drogi publicznej, wobec czego pojęcie to należy odnieść do ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.). W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uważana droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. sformułowanie - nieruchomości zajęte pod drogi publiczne - oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r.

Zauważyć przy tym trzeba, że droga to nie tylko jezdnia, ale tzw. pas drogowy. Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych określając go, jako urządzenie techniczne, stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych, co słusznie podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę prawidłowo uznały, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] prawa własności nieruchomości położonej w gminie W., w obrębie [...], zajętej pod drogę publiczną powiatową nr [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że 31 grudnia 1998 r. właścicielem działki nr [...] był W. S. Spełniona została zatem przesłanka, że 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka nie była własnością Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego, lecz stanowiła własność osoby fizycznej.

Na podstawie rozporządzenia Ministra Komunikacji z 5 maja 1986 r. w sprawie zaliczania dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach bialskopodlaskim, chełmińskim, kaliskim, konińskim, koszalińskim, leszczyńskim, lubelskim, olsztyńskim, opolskim, słupskim, tarnobrzeskim i zamojskim (Dz. U Nr 24, poz. 117), droga nr [...] relacji [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...], została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. z dniem 1 stycznia 1999 r. droga ta stała się drogą powiatową.

Z kolei na mocy uchwały nr [...] Zarządu Województwa [...] z [...] maja 2003 r. w sprawie nadania numerów drogom powiatowym oraz drogom gminnym na terenie województwa [...] (Dz. Urz. [...]. Nr [...], poz. [...]) droga powiatowa nr [...] otrzymała numer [...] i nazwę [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...]- [...].

Zważyć należy, że o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie wraz z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

Prawidłowo organy uznały, że nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha była 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną nr [...].

Istotnym dowodem świadczącym o tym jest mapa sytuacyjna wraz z projektem poddziału nieruchomości, przyjęta do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. [...] grudnia 2012 r., pod numerem ewidencyjnym [...], sporządzona przez geodetę uprawnionego M. J. Na mapie tej znajduje się adnotacja: "Granice pasa drogowego wykazane na mapie są zgodne z faktycznym zajęciem gruntu pod drogę w dniu 31.12.1998 r.". Bezzasadny jest zatem zarzut skarżącego, że wobec zmian na gruncie mapa sporządzona przez geodetę [...] grudnia 2012 r. jest bezużyteczna dla określenia stanu nieruchomości na 31 grudnia 1998 r. Jak wynika z akt sprawy i ustaleń Wojewody [...] mapa ta została sporządzona na podstawie danych z operatu ewidencji gruntów wsi W. oraz operatu pomiarowego sporządzonego w 1988 r. i przyjętego 1 sierpnia 1989 r. do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. za nr [...]. Natomiast granice działki nr [...] objętej mapą sporządzoną przez geodetę [...] grudnia 2012 r. przyjęto z operatu wznowienia punktów granicznych, włączonego do zasobu geodezyjnego pod nr [...].

Podkreślić należy, że mapa jest bardzo istotnym dowodem w sprawie dotyczącym przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną. Mapa sporządzona przez uprawnionego geodetę, na podstawie dokumentacji geodezyjnej stanowi dokument urzędowy, w rozumieniu art. 76 kpa, a zatem stanowi dowód tego, co zostało w niej stwierdzone przez uprawnionego geodetę i może odtwarzać stan zajęcia nieruchomości pod drogę w konkretnej dacie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2637/12 i z 16 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2/12). Ponadto, geodeta uprawniony obowiązany jest sporządzić mapę z należytą starannością, zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami prawa, co wynika bezpośrednio z art. 42 ust. 3 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016, poz. 1629), pod rygorem odpowiedzialności wskazanej w art. 46 tej ustawy. Dlatego też w orzecznictwie wskazuje się, że brak jest podstaw, aby odmawiać mocy dowodowej dokumentowi sporządzonemu przez uprawnionego geodetę i włączonemu do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. Jak wyżej wskazano dokument ten ma charakter dokumentu urzędowego i wzruszenie mocy dowodowej tego dokumentu jest możliwe wyłącznie przez przeprowadzenie przeciwdowodu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2/12, z 8 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2637/12 publ. CBOSA). W niniejszej sprawie taki przeciwdowód nie został przeprowadzony. Prawidłowo zatem organy uznały, że powyższy dokument urzędowy w postaci mapy sytuacyjnej wraz z projektem podziału, sporządzony przez geodetę uprawnionego, jest wystarczający w niniejszej sprawie do wykazania przestrzennych granic zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną.

Odnosząc się z kolei do przesłanki władztwa publicznoprawnego na przedmiotowej działce, należy wskazać, że pojęcia "władania" nieruchomością w rozumieniu art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. nie należy utożsamiać z instytucją posiadania. Dla spełnienia przesłanki władztwa w rozumieniu art. 73 ustawy istotne jest jedynie to, by jednostka samorządu terytorialnego poprzez swoje jednostki organizacyjne bądź podmioty, którym zleciła, wykonywała faktyczne czynności w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, związane z utrzymaniem jej nawierzchni, zapewnieniem przejezdności, naprawami, remontami itp. Zatem nie chodzi tu o posiadanie nieruchomości w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego.

Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza spełnienie przesłanek władztwa publicznoprawnego. Z oświadczenia z [...] stycznia 2013 r. D. Z., który w 1998 r. był zatrudniony na stanowisku dróżnika w Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w L. - Zarząd Dróg [...], Obwód nr [...], wynika, że na części działki nr [...], obecnie działce nr [...] prowadzone były roboty związane z utrzymaniem drogi w okresie zimowym i letnim. Wykonywane były remonty nawierzchni, remonty cząstkowe nawierzchni, wykaszanie trawy i chwastów w rowach, oczyszczanie rowów, odśnieżanie, ustawianie znaków oraz inne prace porządkowe i remontowe.

Zarzut skargi, że oświadczenie to nie może być dowodem na władanie publicznoprawne przedmiotową nieruchomością, gdyż dotyczy wyłącznie zagospodarowywania rowu oddzielającego działkę skarżącego od drogi powiatowej jest bezzasadny. W treści oświadczenia nie ma bowiem mowy o rowie lecz o pasie drogowym w którym położna jest przedmiotowa działka. Powyższe oświadczenie koresponduje z oświadczeniami właścicieli nieruchomości sąsiednich odnośnie władztwa publicznoprawnego nad działką.

Wbrew twierdzeniom skargi organ I instancji odniósł się do zeznań świadków H. G. i Z. S. wskazując, że nie wniosły one niczego do sprawy. Świadkowie potwierdzili fakty ustalone podczas oględzin przeprowadzonych na gruncie, tj. istnienie pomiędzy ogrodzeniem a jezdnią rowu odwadniającego w niezmienionym stanie od czasu remontu drogi przeprowadzonego w 2010 r. oraz że pomiędzy rowem a ogrodzeniem był grunt porośnięty trawą, którą kosili małżonkowie S. Również wyjaśnienia małżonków S. (na co wskazywał organ) nie wykazały ponad wszelką wątpliwość stanu nieruchomości na 31 grudnia 1998 r. Z kolei zdjęcia załączone do akt sprawy nie obrazują stanu na tę datę lub wcześniej, wobec czego nie mogą stanowić dowodu na brak sprawowania władztwa publicznego w tym czasie.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącego wskazać należy, że w przypadku urządzenia drogi na gruncie prywatnym, który to grunt nie został jednocześnie zagospodarowany przez właściciela w sposób uniemożliwiający realizację czynności związanych z zarządem drogi (np. poprzez jego wygrodzenie - co w niniejszej sprawie nie wynika ze zgromadzonych dowodów), istnieje domniemanie, że zarządca drogi wykonywał nad nią władztwo w formach określonych w ustawie o drogach publicznych. Nie może obalić tego domniemania sam fakt wykonywania sporadycznie na nieruchomości zajętej pasem drogowym (w jej części obejmującej pas zieleni) przez właściciela gruntu prac pielęgnacyjnych polegających na koszeniu traw. Podejmowanie przez właściciela nieruchomości tego rodzaju prac w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, nie stanowi samo w sobie przeszkody dla realizacji czynności zarządu drogi przez podmioty publicznoprawne.

Odnosząc się do powołanych w skardze (a znajdujących się w aktach administracyjnych) pism: Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w S. z [...] października 2007 r. oraz Starosty [...] z [...] kwietnia 2013 r. wskazać należy, że wbrew twierdzeniom skargi pisma te nie dowodzą, że działka nr [...] w żadnej jej części nie była zajęta pod pas drogowy, w dacie istotnej dla rozstrzygnięcia w sprawie. Otóż w piśmie z [...] października 2007 r. wskazano, że drzewo nie rośnie w pasie drogowym, wobec czego decyzję w sprawie jego wycięcia może wydać Wójt Gminy [...]. Z kolei pismo z [...] kwietnia 2013 r. dotyczy kwestii podziału działki nr [...] i odwodnienia drogi. Z pisma jednakże wynika, że na działce nr [...] jest droga. Okoliczność, że działka nr [...] została podzielona po 1998 r., celem oznaczenia działki zajętej w 1998 r. pod drogę publiczną nie oznacza, że na części działki nr [...], w granicach działki oznaczonej następnie nr [...], droga ta wówczas nie istniała i że nie było wykonywane władztwo publicznoprawne.

Z przyczyn wyżej omówionych uznać należy, że organy przeprowadziły prawidłowo postępowanie dowodowe i dokonały właściwej oceny materiału dowodowego. Wobec tego niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisu art. 73 ust. 1 i 3 oraz art. 103 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r., a także przepisów, art. 7 i art. 77 kpa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności, Sąd z mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.