Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 608/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar Sędziowie: sędzia WSA Marta Semiczek sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2019 r. sprawy ze skargi W. O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.000 (dwa tysiące) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 20 maja 2019 r. (wpływ do organu administracji 29.05.2019 r.) jest przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku W. O. z 12 lutego 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Jak wynika z akt sprawy W. de O. obywatel B. (dalej: Skarżący, Strona) pismem z 12 lutego 2018 r. wystąpiła do Wojewody D. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce, do wniosku dołączył wypełniony przez pracodawcę załącznik nr 1. Wśród załączonych do wniosku dokumentów znajduje się wydane przez Wojewodę D. 12 sierpnia 2016 r. zezwolenie typu A nr [...] na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ważne od 29 sierpnia 2016 r. do 28 sierpnia 2019 r.

Pełnomocnik Strony 12 września 2018 r. wniósł ponaglenie (pismo z dnia 6.09.2018 r.) wskazując, że od dnie złożenie przez Stronę wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, tj. od 12 lutego 2018 r. sprawa nie tylko nie została załatwiona, ale brak nawet informacji o wszczęciu postępowania w sprawie. Bezczynność i przewlekłe działanie organu administracji uniemożliwia Stronie realizację planów zawodowych i rodzinnych. Wniósł o zobowiązanie organu administracji do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie i wyciągnięcie konsekwencji wobec osób winnych zaniedbań.

Pismem z 21 września 2018 r. organ administracji wezwał Stronę do dołączenie oryginału, wypełnionego w całości przez podmiot powierzający Stronie wykonywanie pracy, właściwego formularza załącznika nr 1 do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, podpisanego przez osobę upoważnioną, wyznaczając 7 dniowy termin na uzupełnienie braków formalnych. Jednocześnie zaznaczył, że od 12.02.2018 r. obowiązuje nowy formularz ww. załącznika nr 1. Tego samego dnia tj. 21.09.2018 r.) Wojewoda przekazał ponaglenie Strony do Urzędu do spraw Cudzoziemców.

Strona braki formalne uzupełniła w terminie (wezwanie doręczono w dniu 1.10.2018 r.), załącznik nr 1 wpłynął do organu w dniu 2.10.2018 r.

Pismem z 27 czerwca 2019 r. organ administracji powiadomił Stronę, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 27 sierpnia 2019 r., gdyż konieczne jest zasięgnięcie opinii i informacji od innych organów. Jednocześnie wezwano do uzupełnienia braków formalnych, tj. doprecyzowania, czy Strona ubiega się i udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, czy zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji i ewentualne wypełnienie stosownych dokumentów.

Pismem z 28 czerwca 2019 r. organ administracji wystąpił do Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Wydziału Zamiejscowego Delegatury ABW we W. oraz Komendy N. Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielnie informacji czy wjazd i pobyt na terytorium Polski Strony stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczna i porządku publicznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (wniesiona w dniu 29.05.2019 r.) na przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku z 12 lutego 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy W. de O., zarzucając naruszenie: art. 35 § 1 - 3 w związku z art. 36 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeka postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a.) przez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły oraz naruszenie art. 8 i art. 12 K.p.a., wniósł o:

– zobowiązanie Wojewody D. do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi;

– stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości w zakresie prowadzenia postępowania;

– przyznanie od organu na rzecz Skarżącego kwoty 10.000 zł;

– rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;

– zasądzenie od organu administracji na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu wskazano, że Skarżący rok oczekuje na wydanie decyzji. W tym czasie organ administracji nie tylko nie zakończył postępowania, ale nawet nie wywiązał się, w wynikającego z art. 36 K.p.a. obowiązku informacyjnego i nie powiadomił Strony o terminie załatwienia sprawy i przyczynach jej niezałatwienia w ustawowym terminie. Brak decyzji w sprawie prawa pobytu wpływa negatywnie na życie osobiste Skarżącego. Niedawno zmarł ojciec Skarżącego, a przedłużające się postępowanie uniemożliwia odwiedziny rodziny, w tym matki i grobu ojca. Ponadto przewlekłość postępowania negatywnie wpływa na życie zawodowe Skarżącego, gdyż nie może wyjeżdżać poza Polskę w celach służbowych, co powoduje, że jego stanowisko w [...] jest zagrożone. Dlatego uwzględniając okoliczności sprawy, w tym poniesione koszty, utracony zarobek i cierpienia doznane przez Skarżącego, Skarżący wnosi o zasadzenie na jego rzecz od organu administracji sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł na podstawie 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści art. 52 § 2 p.p.s.a., rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania, warunek ten powiązać należy z art. 37 § 1 K.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - to do organu prowadzącego postępowanie.

W rozpatrywanej sprawie Skarżący przed wniesieniem skargi do tut. Sądu, które miało miejsce 29 maja 2019 r., wniósł 12 września 2018 r. ponaglenie (pismo z dnia 6.09.2018 r.). Skarga Strony na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy jest więc dopuszczalna nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia.

Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie.

Zakres znaczeniowy terminu przewlekłość postępowania, określony w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, uzasadnia odwołanie się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz regulacji procesowych dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów K.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17; publ. w CBOSA).

Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów obowiązkiem organu jest sprawne, co nie zawsze oznacza szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16; publ. w CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału

w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 K.p.a. I tak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że Strona pismem z 12 lutego 2018 r. (data wpływu od właściwego organu administracji) złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ administracji nie podjął żadnej czynności do 21 września 2018 r., tj. przez okres ponad 7 miesięcy, w tym badania czy wniosek Strony spełnia warunki formalne. Dopiero po wniesieniu 12 września 2018 r. ponaglenia (pismo z dnia 6.09.2018 r.) organ administracji pismem z 21 września 2018 r. wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Także pismem z 21 września 2018 r. organ administracji przekazała ponaglenie Strony Urzędowi do spraw Cudzoziemców.

Po uzupełnieniu przez Stronę braków formalnych w dniu 2 października 2018 r. organ nie podejmował żadnych czynności przez kolejne 7 miesięcy. Dopiero po wniesieniu skargi do Sądu na przewlekłość prowadzonego postępowania (w dniu 29.05.2019 r.), pismem z 27 czerwca 2019 r. zawiadomił Stronę o załatwieniu sprawy w terminie do 27 sierpnia 2019 r., wskazując jako przyczynę konieczność uzyskania informacji od innych organów, co stanowiło wypełnienie obowiązku nałożonego na organ przez ustawodawcę w art. 36 K.p.a., oraz pismami z 28 czerwca 2019 r. wystąpił do właściwych organów (Policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Straż Graniczna) o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Polski stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczna i porządku publicznego. W piśmie wskazującym termin zakończenia postępowania organ administracji ponownie wezwał Stronę do uzupełnienia braków formalnych, tym razem do doprecyzowania, czy Strona ubiega się i udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, czy zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji i ewentualne wypełnienie stosownych dokumentów.

Czynności w zakresie prowadzonego postępowania, co należy podkreślić, organ administracji podmywał dopiero po wniesionych przez Stronę ponagleniu, a następnie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłość postępowania.

W toku całego postępowania zainicjowanego wnioskiem Strony organ administracji nie podejmował z własnej inicjatywy żadnych czynności. Dopiero działanie Strony spowodowała podjęcie czynności, które organ zobowiązany był podjąć niezwłocznie po otrzymaniu wniosku. Ponadto podjęte czynności w zakresie wezwania Strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie zostały podjęte po wnikliwej analizie akt (wniosku wraz z załącznikami) bowiem już po wniesieniu skargi do Sądu organ administracji ponownie wzywa Stronę do uzupełnienia innych braków formalnych (po 14 miesiącach od złożenia wniosku).

Zdaniem Sądu, nie ma wątpliwości, że organ administracji dział w sprawie przewlekle, nie podejmując żadnych czynności przez 7 miesięcy od złożenia wniosku i przez kolejne 7 miesięcy od uzupełnienia przez Stronę braków formalnych wniosku. Jednocześnie akta sprawy nie dają żadnej podstawy do stwierdzenia, że do zwłoki w jakimkolwiek zakresie przyczyniła się sama Strona. Wprost przeciwnie dopiero podjęte przez Stronę działania doprowadziły do podjęcie pierwszych czynności w ramach postępowania.

W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdza, że organ administracji dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Sytuacja, jak w niniejszej sprawie, w której Strona z powodu tak długiego oczekiwania na rozstrzygnięcie organu administracji pozostaje w niepewności co do możliwości pobytu na terytorium RP oraz faktycznie jest ograniczona w możliwości swobodnego opuszczenia i powrotu na terytorium RP, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu w rozpoznawanej sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.

Odnosząc się do argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od niemal 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu.

Sąd stwierdzając, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) – o czym orzeczono w pkt II sentencji wyroku, wziął pod uwagę postawę organu administracji, który w ustawowym terminie przewidzianym na załatwienie sprawy nie podjął żadnych czynności nawet w zakresie badania formalnego wniosku. Czynności te podjął dopiero po wniesieniu przez Stronę ponaglenia, tj. po 7 miesiącach od złożenia wniosku. Kolejne czynności podjął dopiero po 7 miesiącach od uzupełniania braków formalnych wniosku i po wniesieniu skargi do Sądu. Jednocześnie, co należy podkreślić, podejmowane czynności nie charakteryzowała ani wnikliwość (ponownie bowiem wzywano do uzupełniania wniosku z innych przyczyn), ani właściwą koncentracją działań. Także ponaglenie Strony zostało przekazane organowi właściwemu do jego rozpozna po upływie ustawowego terminu.

Na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd zobowiązał organ administracji do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ( pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Uprawnienie Sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej) w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu i pracy na terytorium RP.

Skarżący uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazał na szczególnie uciążliwy ze względów osobistych (śmierć ojca) i zawodowych (delegacje) brak możliwości legalnego wyjazdu z Polski i powrotu. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (2.000 zł) na podstawie powyższego przepisu. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy. Przy czym, jak już wskazano, kwota ta nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez Stronę. Pełni ona funkcją dyscyplinującą organ administracji i w pewnym stopniu stanowi zadośćuczynienie Stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt IV sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).