Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 115/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 zwanej w dalszej części k.p.a) w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Miasto W. utrzymał w mocy decyzję Starosty W. Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. w której:

• orzeczono o zwrocie nieruchomości położonej w W. w rejonie ulic [...], oznaczonej jako projektowana działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha (stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]), której stan prawny uregulowany został w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych oraz jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, której stan prawny uregulowany został w księdze wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych na rzecz M. O., B. L., Z. W., W. M., H. M., M. M., G. W., A. K., A. K., H. K., 'M. J. oraz M. B. w udziałach wynikających z tytułu ich potwierdzonych prawa do spadku po poprzednich właścicielach wywłaszczonego gruntu;

• zobowiązano wymienione powyżej osoby do przekazania na rzecz Miasta W. kwoty w łącznej wysokości wynoszącej [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania otrzymanego za wywłaszczoną nieruchomość w częściach odpowiadających wysokości przysługujących im udziałów w podlegającym zwrotowi gruncie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Repertorium

nr [...] z dnia [...] kwietnia 1973 roku, F. M., J. M. i P. M. zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] ha. Umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Tytuł prawny poprzednich współwłaścicieli ustalono w oparciu o umowę sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego A Repertorium [...] z dnia [...] czerwca 1937 roku oraz w oparciu o postanowienie Sądu [...] w W. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] listopada 1972 roku (sygn. akt [...]). Z treści aktu notarialnego A Repertorium [...] z dnia [...] czerwca 1937 roku wynika, iż własność przedmiotowej nieruchomości przysługiwała W. M. w całości. Zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego [...] w W. Wydział [...] Cywilny, z dnia [...] listopada 1972 roku (sygn. akt [...]) spadek po W. M., synu J. i A., nabyli: żona F. M. w 1/4 części, oraz dzieci J. M., S. K., I. K., P. M., W. M. i J. L., po 1/8 części spadku każde z nich. Natomiast z treści aktu notarialnego Repertorium nr [...] z dnia [...] kwietnia 1973 roku wynika, iż pomiędzy spadkobiercami W. M. - syna J. i A., doszło do umowy o dział spadku. Dlatego też Skarb Państwa nabył nieruchomość wyłącznie od F. M., J. M. i P. M., natomiast pozostali współspadkobiercy, tj. I. K., W. M. - syn W., S. K. i J. L., ograniczyli się do zagwarantowania w akcie notarialnym braku swego sprzeciwu wobec sprzedaży.

Jak wynika z treści umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1973 roku nieruchomość będąca jej przedmiotem została objęta decyzją o lokalizacji inwestycji Nr [...] wydaną przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] lipca 1972 roku. Zgodnie z przywoływanym rozstrzygnięciem przedmiotowy grunt został przeznaczony pod budowę magistrali wodociągowej w ulicy [...]. Planowany odcinek miał sięgać od ulicy [...] aż do ulicy [...].

Nieruchomość została sprzedana na rzecz Skarbu Państwa za kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych 00/100), w tym wartość gruntu - [...] zł, wartość zabudowań - [...] zł, wartość roślin -[...] zł.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że osobami uprawnionymi do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], sprzedanej na rzecz Skarbu Państwa Aktem Notarialnym Repertorium nr [...] z dnia [...] kwietnia 1973 roku, są: M. O., B. L., Z. W., W. M., H. M., M. M., G. W., A. K., A. K., H. K., M. J. i M. B.

W niniejszej sprawie z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpili: M. O., J. L., W. M., H. M., M. M., G. W., A. K., A. K., H. K., M. J. i M. B. Z treści datowanego na dzień 6 października 2006 roku pisma wynika, iż wniosek dotyczy gruntu położonego w W., przy ul. [...], który Skarb Państwa nabył na podstawie aktu notarialnego Repertorium nr [...] z dnia [...] kwietnia 1973 roku.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 roku, Wojewoda [...] wyznaczył jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]i działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] oraz jako część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], Starostę W.

W toku postępowania przed organem I-szej instancji, dniu 10 października 2011 roku, z roszczeniem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpili również Z. W. i B. L.

Rozpoznając sprawę organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.

W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

• pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

• pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się

ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Jeżeli w przypadku, o którym mowa wart. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część.

Przez zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji, wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, należy rozumieć nierozpoczęcie prac zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia w ciągu 7 lat od dnia zawarcia umowy lub niezrealizowanie tego celu w ciągu 10 lat od dnia zawarcia umowy.

Stosownie do postanowień art. 136 ust. 3 u.g.n. podstawową materialnoprawną przesłanką zwrotu nieruchomości jest zbędność tej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Organ prowadzący postępowanie zwrotowe jest obowiązany ustalić, czy przesłanka ta zaistniała, a poczynione ustalenia determinują rozstrzygnięcie sprawy (zob. T. Woś, Wywłaszczanie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2011). Natomiast wart. 137 u.g.n. ustawodawca zawarł zamknięty katalog okoliczności, w których wywłaszczona nieruchomość może zostać uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wydanie rozstrzygnięcie, czy na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia możliwe jest dopiero po precyzyjnym ustaleniu takiego celu.

Zdaniem organu w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje kwestia, na jaki cel została nabyta dawna nieruchomość położona w W. przy ul. [...], która stała się własnością Skarbu Państwa, na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Repertorium nr [...] w dniu [...] kwietnia 1973 roku w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Z decyzji o lokalizacji inwestycji Nr [...], wydanej dnia [...] lipca 1972 r. przez Prezydium [...] Rady Narodowej W., Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji wynika bowiem, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta pod budowę magistrali wodociągowej w ulicy [...]. Powyższe stwierdzenie znajduje oparciu w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym - przede wszystkim świadczy o tym analiza załącznika graficznego do decyzji lokalizacyjnej. Korespondują z nim również ustalenia zawarte w znajdujących się w aktach sprawy decyzjach organów administracji. Na ocenę, przeznaczenia przedmiotowego gruntu pod budowę magistrali wodociągowej nie mogą wpływać negatywnie podnoszone przez Skarżącego kwestie związane z objęciem go postanowieniami decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 1972 r. - bowiem nie była ona przywołana w treści umowy wywłaszczeniowej. Należy również zauważyć, że Skarżący nie opisał nawet w przybliżeniu jak przebiegała granica obszaru objętego lokalizacją nr [...] z dnia [...] lipca 1972 r., a załącznik graficzny do tej decyzji nie został dołączony do odwołania, co uniemożliwia weryfikację twierdzeń Skarżącego. Nie ulega również wątpliwości, że inwestycja została rozpoczęta i zrealizowana w terminach, o których mowa wart. 137 ust. 1 u.g.n. Z treści umowy sprzedaży wynika, że nieruchomość została nabyta [...] kwietnia 1973 r. Z wniosku o przejęcie terenu z dnia [...] maja 1974 r. oraz decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] lipca 1974 r. o wygaśnięciu prawa użytkowania terenu (w tym m.in. użytkowania gruntu przy ul. [...]) wynika, że inwestycja ta została zrealizowana przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W. Jak wynika ze szkicu zdawczo - odbiorczego magistrali wodociągowej Q 600 w ul. [...] - odcinek od ul. [...] przewód wodociągowy przyjęto do eksploatacji [...] lutego 1975 r.

Istota sporu sprowadza się zatem do tego, czy nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha oraz jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha) nabytej przez Skarb Państwa na podstawie umowy z dnia [...] kwietnia 1973 r. w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stała się "zbędna" na cel nabycia, w rozumieniu art. 137 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. Wojewoda [...] podzielił w tym zakresie rozstrzygnięcie i uzasadnienie decyzji Starosty W. uznając, że nieruchomość o łącznej powierzchni [...] m2 stała się zbędna dla realizacji celu uzasadniającego jej nabycie przez Skarb Państwa na zasadach wywłaszczenia. Dowodzi tego przestrzenne usytuowanie magistrali wodociągowej, przebieg tzw. pasa konserwacyjnego poza wnioskowaną działką, a pośrednio również wynik oględzin wykluczający zlokalizowanie urządzeń infrastruktury technicznej na zwracanej części wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie organu analiza znajdującej się w aktach sprawy kopii planu sytuacyjnego przebiegu magistrali wodociągowej w ul. [...], która została przesłana do Starostwa Powiatowego W., do sprawy znak [...], przy piśmie Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z dnia [...] listopada 2008 roku (znak: [...]) również potwierdza, iż magistrala wodociągowa nie została zrealizowana na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz na części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], lecz na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

Także pismem z dnia [...] października 2009 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W. S.A. zapewniło, że ewentualny pas konserwacyjny, gwarantujący dostęp do magistrali wodociągowej wynosi tylko 3 m, zaś ograniczenia w zabudowie sięgają 5 m od krawędzi magistrali wodociągowej. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, iż zakres oddziaływania magistrali wodociągowej nie obejmuje gruntu oznaczonego aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] oraz jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. Ponadto ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie wynika, by Miejskiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji S.A. przysługiwał jakikolwiek - prawno-rzeczowy lub obligacyjny tytuł prawny do przedmiotowego gruntu. Na rzecz MPWiK S.A. nie ustanowiono użytkowania, służebności czy dzierżawy, co w ocenie organu odwoławczego mogłoby świadczyć o rzeczywistym funkcjonalnym powiązaniu przedmiotowej nieruchomości z magistralą wodociągową - przeciwnie domniemywać należy, iż dostęp do gruntu stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania, w celu konserwacji lub usuwania ewentualnych awarii nie był niezbędny.

Z porównania: planu sytuacyjnego wodociągu Q 600 w ul. [...], znajdujących się w aktach sprawy, wydruku z systemu GEO-MAP w skali 1: 1500 stanowiącego załącznik do decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz materiału zdjęciowego wynika, że magistrala wodociągowa przebiega w znacznej odległości od działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz projektowanej działki [...] z obrębu [...]. Ich usytuowanie względem magistrali wodociągowej wskazuje na to, że jej granice pozostają poza strefą ochronną tej inwestycji (pasem eksploatacyjnym o szer. 3 m i strefą wolną od zabudowy szer. 5 m - pismo MPWiK S.A. z dnia [...] października 2009 r.). Z protokołu oględzin z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz oględzin dokonanych przez rzeczoznawcę majątkowego wynika, że część działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] zajęta jest pod ulicę [...] oraz zatoczki parkingowe wraz z chodnikiem, z kolei działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] stanowi teren zielony na którym rosną 3 drzewa. Ustosunkowując się do zawartych w odwołaniu zarzutów dotyczących niezgodności powierzchni dawnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wynoszącej [...] m2 z sumą powierzchni działek ewidencyjnych nr [...] (o pow. [...] m"), nr [...] (o pow. [...] m-) oraz nr [...] (o pow. [...] m-) wynoszącą [...] m2 organ wskazał, iż owa niezgodność została stwierdzona przez powołanego przez Prezydenta W. biegłego, który sporządził opracowanie geodezyjne na potrzeby postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości oznaczonej aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] oraz gruntu oznaczonego jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Mapa z projektowanym podziałem nieruchomości występującej dawniej pod oznaczeniem [...] została przyjęta do państwowego zespołu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] stycznia 2010 roku pod numerem [...] i zatwierdzona ostateczną decyzją Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 roku. Z przywoływanego opracowania wynika, że nieruchomość oznaczona w dniu wywłaszczenia jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha aktualnie oznaczona jest jako:

• działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...];

• działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...];

• działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...];

• działka ewidencyjna nr [...] z obrębu[...];

• działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...];

• część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

Ponadto w opracowaniu powołany w toku postępowania zwrotowego biegły geodeta ustalił, iż łączna powierzchnia nieruchomości występującej dawniej pod oznaczeniem [...] (działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] oraz działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]) w niezmienionych granicach wynosi wg. jego pomiarów [...] ha, nie zaś wskazywane we wcześniejszych dokumentach [...] ha, co została stwierdzone stosowną klauzulą zamieszczoną na mapie. Stwierdzona różnica wynosi [...] ha. W ocenie organu odwoławczego przywołana powyżej okoliczność wyjaśnia niezgodność powierzchni, o której mowa w odwołaniu pełnomocnika W.

Podkreślono, że w toku niniejszego postępowania organ I instancji zlecił rzeczoznawcy majątkowemu - mgr inż. K. K. (nr uprawnień [...]) wykonanie wyceny przedmiotowej nieruchomości. W dwóch operatach szacunkowych (oba sporządzone w dniu [...] kwietnia 2013 r.) biegły określił aktualną wartość przedmiotowego gruntu, oznaczonego jako projektowana działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha (stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]) oraz jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha. Rynkowa wartość gruntu o powierzchni [...] ha została ustalona na kwotę [...] zł (słownie [...] złotych). Z kolei kwota podlegającego zwrotowi na rzecz W. zwaloryzowanego odszkodowania otrzymanego przy wywłaszczeniu została ustalona na [...] zł ([...]). Wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości została ustalona w tzw. podejściu porównawczym przy zastosowaniu metody korygowania ceny średniej. Rzeczoznawca dokonał analizy rynku nieruchomości obejmującego obszar [...], po czym przyjął do porównania jedenaście cen z transakcji, z których żadna nie została zawarta w okresie dłuższym niż 2 lata od daty, na którą została określona wartość przedmiotowego gruntu. Waloryzacji podlegała jedynie ta część odszkodowania, którą poprzedni właściciele otrzymali tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt. W operacie wskazano, że rzeczoznawca opierał się na publikowanych przez Prezesa GUS wskaźnikach wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. Sposób wyliczenia zwaloryzowanego odszkodowania został przedstawiony w szczegółowy sposób w operacie szacunkowym. Po przeanalizowaniu operatu organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania oszacowanej wartości przedmiotowego gruntu. Z kolei rynkowa wartość gruntu o powierzchni [...] ha została ustalona na kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych). Podobnie jak w odniesieniu do projektowanej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości została ustalona w tzw. podejściu porównawczym przy zastosowaniu metody korygowania ceny średniej. Rzeczoznawca dokonał analizy rynku nieruchomości obejmującego obszar [...] - do porównania w obu operatach przyjęto te same transakcje. Jednakże z uwagi na sąsiednie położenie obu działek oraz ich porównywalną powierzchnię nie może to obniżać przydatności sporządzonych na potrzeby niniejszego postępowania operatów szacunkowych. Opierając się na publikowanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego rocznych wskaźnikach cen towarów i usług konsumpcyjnych (tzw. wskaźnik inflacji) rzeczoznawca majątkowy wyliczył współczynnik przyjęty do waloryzacji odszkodowania. Ponadto wyliczając wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę [...] (słownie: [...] złotych) rzeczoznawca majątkowy uwzględnił denominację złotego przeprowadzoną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz.U. z 1994 r. Nr 84, poz. 386), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1995 r. Analogicznie, jak w wypadku pierwszego operatu waloryzacji podlegało jedynie odszkodowanie otrzymane tytułem odjęcia własności gruntu.

Opierając się na wyliczeniach rzeczoznawcy majątkowego zawartych w obu przywoływanych powyżej operatach organ I instancji ustalił, iż kwota zwaloryzowanego odszkodowania winna wynosić [...] zł (słownie: [...] złotych).

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zakwestionowania wysokości tej kwoty - w jego ocenie została ona wyliczona prawidłowo. Należy również zaaprobować leżące u podstaw wyliczenia tej kwoty założenie, iż wartość przedmiotowej nieruchomości nie uległa zmniejszeniu lub zwiększeniu wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu. Co prawda założenie to zostało przyjęte przez rzeczoznawcę majątkowego, a następnie przez organ I instancji milcząco, lecz wynika ono wprost z przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego metodologii waloryzacji oraz braku uwag Starosty W. w tym zakresie. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie daje bowiem podstaw do przyjęcia, iż na przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu zostały poczynione jakiekolwiek nakłady skutkujące zwiększeniem (bądź zmniejszeniem) jej wartości.

Skargę na powyższą decyzję, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezydent W. domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej: kpa) poprzez niekompletne zgromadzenie materiału dowodowego oraz podjęcie ustaleń na podstawie wadliwie przyjętej kwoty zwaloryzowanego odszkodowania;

2. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego wadliwe zastosowanie i błędne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, pomimo jej wadliwości.

II. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że nieruchomość można uznać za zbędną na cel wywłaszczenia pomimo, iż inwestycja została rozpoczęta i zrealizowana w terminach wskazanych w tym przepisie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że dokonując wykładni art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznać należy, że zwrot tej części nieruchomości, na której cel wywłaszczenia nie został zrealizowany możliwy jest tylko w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomości po upływie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Taka sytuacja bez wątpienia nie zaistniał w niniejszej sprawie. Wywłaszczenia dokonano bowiem w dniu [...] kwietnia 1973 r., a cel wywłaszczenia w postaci budowy magistrali wodociągowej Q 600 w ul. [...] - odcinek od ul. [...] zrealizowano przed [...] lutego 1975 r., kiedy to przewód wodociągowy został przejęty do eksploatacji. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie zaistniała okoliczność uzasadniająca zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Przepis art. 137 ust. 2 w/w ustawy nie znajduje zatem zastosowania do okoliczności faktycznych zaistniałych w niniejszej sprawie.

Ponadto zdaniem Skarżącego, obecne wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nie ma wpływu na sprawę zwrotu nieruchomości. Tym samym nie mają tu znaczenia ustalenia Wojewody [...] dokonane na podstawie kopii planu sytuacyjnego przebiegu magistrali wodociągowej w ul. [...] przesłanej wraz z pismem Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z dnia [...] listopada 2008 r. (znak: [...]) oraz pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z dnia [...] października 2009 r. W konsekwencji oznacza to, że nieruchomość nie podlega obowiązkowi zwrotu niezależnie od tego jaki jest obecnie sposób wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej, skoro jak ustaliły organy obu instancji cel wywłaszczenia został zrealizowany. Wykładnia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1w/w ustawy prowadzi bowiem do wniosku, że o ile cel wywłaszczenia został osiągnięty, to nie istnieje możliwość zwrotu nieruchomości. Konstrukcja przesłanki materialnoprawnej przyjęta wart. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesądza, że do oceny zbędności nie mają znaczenia rozstrzygnięcia administracyjne lub jakiekolwiek inne dokumenty określające sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli zostały wydane po dniu wywłaszczenia.

Skarżący wskazał także, że w niniejszej sprawie organ II instancji błędnie przyjął, że waloryzacji podlega jedynie ta część odszkodowania, którą poprzedni właściciele otrzymali tytułem odszkodowania za wywłaszczony grunt. Zdaniem skarżącego organ dokonał błędnej wykładni art. 140 w/w ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie naruszają one prawa.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości to, na jaki cel została nabyta dawna nieruchomość położona w W. przy ul. [...], która stała się własnością Skarbu Państwa, na mocy umowy z dnia [...] kwietnia 1973 r. zawartej w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z decyzji o lokalizacji inwestycji nr [...], wydanej dnia [...] lipca 1972 r. przez Prezydium [...] Rady Narodowej W., Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji wynika bowiem, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta pod budowę magistrali wodociągowej w ul. [...]. Powyższe stwierdzenie znajduje oparciu w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym - przede wszystkim świadczy o tym analiza załącznika graficznego do decyzji lokalizacyjnej. Korespondują z nim również ustalenia zawarte w znajdujących się w aktach sprawy decyzjach organów administracji. Na ocenę, przeznaczenia przedmiotowego gruntu pod budowę magistrali wodociągowej nie mogą wpływać negatywnie podnoszone przez Skarżącego kwestie związane z objęciem go postanowieniami decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 1972 r. - bowiem nie była ona przywołana w treści umowy wywłaszczeniowej.

Poza sporem jest też to, że inwestycja ta została rozpoczęta i zrealizowana w terminach, o których mowa wart. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. zwanej w dalszej części "u.g.n". Z umowy sprzedaży wynika, że nieruchomość została nabyta [...] kwietnia 1973 r. Z wniosku o przejęcie terenu z dnia [...] maja 1974 r. oraz decyzji Naczelnika [...] W. z dnia [...] lipca 1974 r. o wygaśnięciu prawa użytkowania terenu (w tym m.in. użytkowania gruntu przy ul. [...]) wynika, że inwestycja ta została zrealizowana przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W. Jak wynika ze szkicu zdawczo - odbiorczego magistrali wodociągowej Q 600 w ul. [...] - odcinek od ul. [...] przewód wodociągowy przyjęto do eksploatacji [...] lutego 1975 r.

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy nieruchomości oznaczone jako projektowana działka nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha oraz jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha (stanowiącej część dawnej działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha) nabytej przez Skarb Państwa na podstawie umowy z dnia [...] kwietnia 1973 r. w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stała się "zbędna" na cel nabycia, w rozumieniu art. 137 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n.

W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wbrew zarzutom skargi dowodzi, iż trafnie Wojewoda [...] uznał, że nieruchomość o łącznej powierzchni [...] m2 stała się zbędna dla realizacji celu uzasadniającego jej nabycie przez Skarb Państwa na zasadach wywłaszczenia. W tej sytuacji organ trafnie przyjął, że skoro na tej części nabywanego gruntu, pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym zawarto umowę sprzedaży przedmiotowego gruntu, cel ten nie został zrealizowany, to spełniła się przesłanka, o której mowa w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 2 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n, do zwrotu tej konkretnej nieruchomości.

Dowodzi tego:

1. analiza znajdującej się w aktach sprawy kopii planu sytuacyjnego przebiegu magistrali wodociągowej w ul. [...], która została przesłana do Starostwa Powiatowego W., do sprawy znak [...], przy piśmie Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z dnia [...] listopada 2008 roku (znak: [...]);

2. pismo z dnia [...] października 2009 r. Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. S.A. w którym zapewniono, że ewentualny pas konserwacyjny, gwarantujący dostęp do magistrali wodociągowej wynosi tylko 3 m, zaś ograniczenia w zabudowie sięgają 5 m od krawędzi magistrali wodociągowej. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, iż zakres oddziaływania magistrali wodociągowej nie obejmuje gruntu oznaczonego aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] oraz jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. Ponadto ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie wynika, by Miejskiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji S.A. przysługiwał jakikolwiek - prawno-rzeczowy lub obligacyjny tytuł prawny do przedmiotowego gruntu. Na rzecz MPWiK S.A. nie ustanowiono użytkowania, służebności czy dzierżawy, co w ocenie organu odwoławczego mogłoby świadczyć o rzeczywistym funkcjonalnym powiązaniu przedmiotowej nieruchomości z magistralą wodociągową - przeciwnie domniemywać należy, iż dostęp do gruntu stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania, w celu konserwacji lub usuwania ewentualnych awarii nie był niezbędny.

3. porównanie: planu sytuacyjnego wodociągu Q 600 w ul. [...], znajdujących się w aktach sprawy, wydruku z systemu GEO-MAP w skali 1: 1500 stanowiącego załącznik do decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. oraz materiału zdjęciowego z których wynika, że magistrala wodociągowa przebiega w znacznej odległości od działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz projektowanej działki [...] z obrębu [...]. Ich usytuowanie względem magistrali wodociągowej wskazuje na to, że jej granice pozostają poza strefą ochronną tej inwestycji (pasem eksploatacyjnym o szer. 3 m i strefą wolną od zabudowy szer. 5 m - pismo MPWiK S.A. z dnia [...] października 2009 r.).

4. protokół oględzin z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz oględziny dokonane przez rzeczoznawcę majątkowego wskazujące, że część działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] zajęta jest pod ulicę [...] oraz zatoczki parkingowe wraz z chodnikiem, z kolei działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] stanowi teren zielony na którym rosną 3 drzewa.

W świetle powyższego nie budzi zastrzeżeń Sądu stanowisko Wojewody [...], co do prawidłowości zwrotu na rzecz Miasta W. należności z tytułu zwaloryzowanego odszkodowania. Podkreślić przy tym należy, iż wbrew zarzutom skargi podstawę do ustalenia zwracanej kwoty stanowiły właściwie sporządzone operaty szacunkowe z kwietnia 2013 r. Z treści operatów wynika zaś, że zostały one sporządzone dla celu ustalenia zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. W wycenach biegły ustalił stan nieruchomości z dnia nabycia i z dnia zwrotu, a wartość rynkową z dnia zwrotu (art. 140 ust. 4 u.g.n), szacując grunt w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej (art. 152 ust. 2 w zw. z art. 153 ust. 1 u.g.n).

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że dla niniejszej sprawy nie miała znaczenia wynikająca z pisma MPWiK z dnia [...] maja 1974 r. okoliczność rozebrania zabudowań znajdujących się na gruncie. Po pierwsze - skarżący pomija to, że cel wywłaszczenia obejmował realizację magistrali wodociągowej, a nie rozbiórkę budynków prywatnych, a zatem tego rodzaju roboty budowlane należało wiązać z rozpoczęciem inwestycji głównej. Po drugie - dla zwrotu nieruchomości wystarczające jest ustalenie chociażby jednej z przesłanek "zbędności" nieruchomości na cel wywłaszczenia, o których mowa wart. 137 ust. 1 u.g.n. Po trzecie - jeżeli chodzi o zwrot części nieruchomości art. 137 ust. 2 nawiązuje do przesłanki z pkt 2 ust. 1 art. 137 u.g.n (niezrealizowania celu wywłaszczenia na części nieruchomości, pomimo upływu 10 lat licząc od dnia nabycia nieruchomości), która w niniejszej sprawie wystąpiła, a nie do przesłanki z pkt 1 ust. 1 art. 137 u.g.n (nierozpoczęcia realizacji inwestycji, pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym nastąpiło nabycie nieruchomości).

Jeżeli natomiast chodzi o to, że organ nie ustalił, czy dla ówczesnych potrzeb inwestycyjnych niezbędna była cała powierzchnia nieruchomości, czy jedynie jej część trzeba wskazać, że tego rodzaju zagadnienie wiąże się z prawidłowością ustalenia przestrzennych granic terenu inwestycyjnego w decyzji lokalizacyjnej nr [...] z dnia [...] lipca 1972 r., wydanej na podstawie art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47), która była podstawą nabycia przedmiotowej nieruchomości w formie umowy sprzedaży. Tego rodzaju zagadnienie nie jest przedmiotem oceny w sprawie o zwrot nieruchomości nabytej na cel publiczny. Sąd nie kwestionuje, że realizacja celu wywłaszczenia, jakim jest budowa magistrali wodociągowej obejmuje także całą infrastrukturę takiej inwestycji. Niemniej jednak, jeżeli na wywłaszczonym gruncie brak zasadniczych elementów wprost wymienionych w zdefiniowanym w decyzji (umowie) celu wywłaszczenia, to takiej infrastruktury nie można zakwalifikować jako zrealizowanie celu wywłaszczenia w rozumieniu przepisów art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1365/10 i z dnia 9 grudnia 2014r. Sygn. akt I OSK 956/13).

Tym samym w ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy jak wskazano powyżej prawidłowo organy administracji publicznej w następstwie przeprowadzenia postępowania dowodowego zastosowały art. 136 i art. 137 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n, orzekając o zwrocie przedmiotowych nieruchomości.

Wskazać należy, że przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo mimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Przy czym, na ocenę zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie ma wpływu to, z jakiego powodu nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia. Pamiętać także należy, iż - jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych - celu wywłaszczenia określonego w decyzji nie należy interpretować rozszerzająco. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu trzeba oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości.

Bezspornym jest zaś, że w niniejszej sprawie, na spornych nieruchomościach nie powstały obiekty budowlane mieszczące się w granicach wskazanego przeznaczenia - infrastruktura związana z magistralą wodociągową. Cel wywłaszczenia nie został zatem zrealizowany.

Reasumując, w ocenie Sądu organy administracji publicznej - wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę Prezydenta W. - zrealizowały obowiązki wynikające z treści art. 7, art. 77 i 80 k.p.a. obligujących do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia istotnych elementów stanu faktycznego sprawy. Ponadto wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały oceny, czy okoliczności odnoszące się w przedmiotowej sprawie do realizacji celu wywłaszczenia zostały udowodnione.

W świetle powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.