Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 870/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1, ust. 4 i ust. 5.
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: art. 29 ust. 1.
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 5 ust. 1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2008 nr 44 poz 265
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością  uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
article: art. 2, art. 77.
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Go 885/13 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W.; 2. zasądza od Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz E. K. 820 (osiemset dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. oddalił skargę E. K. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2008 rok.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

w dniu 14 maja 2008 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Ż. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 r., zgłaszając do jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 29,66 ha, do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) działki rolne o łącznej powierzchni 11,76 ha oraz do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (UPO PZ) działki rolne o łącznej powierzchni 15,69 ha.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. przyznał skarżącej płatności w łącznej wysokości 19.179,49 złotych w tym z tytułu płatności zwierzęcej w wysokości 5.955,14 złotych.

W wyniku wszczętego przez Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. z urzędu postępowania organ ten decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] października 2009 r. w części dotyczącej płatności zwierzęcych na 2008 rok. Decyzja ta nie stała się przedmiotem skargi.

W dniu 2 marca 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. wydał decyzję w sprawie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na pasze, na trwałych użytkach zielonych na rok 2008, odmawiając skarżącej przyznania płatności zwierzęcych. Również ta decyzja nie została zakwestionowana przez skarżącą.

W takim stanie sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 5.95,14 złotych. Organ wskazał, że wobec utraty przez skarżącą uprawnień do uzyskania wymienionych płatności w związku z wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającą tę płatność, środki pieniężne, jakie uzyskała z tego tytułu został pobrane nienależnie. Organ stwierdził również, że nie wystąpiły przesłanki określone w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasad współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE 2004.141.18, dalej: rozporządzenie nr 796/2004) wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w sytuacji gdy płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy, a rolnik nie mógł, w zwykłych okolicznościach wykryć tego błędu. W ocenie organu błąd związany w wypłatą skarżącej płatności objętej decyzją z [...] października 2009 r. mógł być przez nią wykryty, gdyż płatność uzupełniająca do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych na rok 2006 nie została skarżącej przyznana. Determinowała ona przyznanie płatności zwierzęcych na rok 2008. Tym samym, w ocenie organu, skarżąca miała świadomość nienależnego charakteru wypłaconej płatności.

Objętą skargą decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. G. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił argumentację decyzji I instancji, wskazując jednocześnie, że zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania jeśli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten ograniczony jest do czterech lat. Zdaniem Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR skarżąca nie wykazała, że jej działanie nosiło cechy dobrej wiary skoro znała zasady przyznawania płatności na 2008 rok, w tym płatności zwierzęcych. Za niezasadny organ uznał zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., nr 98, poz. 634, dalej: ustawa o ARiMR).

Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję, przywołując przesłanki wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, wskazał, że istotnym w sprawie było, czy stan faktyczny nie uprawniał do odstąpienia od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Sąd podkreślił, że skarżąca nie kwestionowała w drodze odwołania decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] marca 2012 r. odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych na rok 2008 i tym samym zgodziła się na poczynione w tej decyzji ustalenia faktyczne i wiążące się z tym konsekwencje. Przypomniał również, że skarżącej w roku referencyjnym 2006 nie przyznano płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach rolnych, co stanowiło jeden z warunków przyznania płatności w latach następnych, w tym także w roku 2008. Wobec tego z chwilą, gdy decyzja z 2 marca 2012 r. stała się ostateczna, płatności bezpośrednie wypłacone skarżącej z tego tytułu na podstawie uchylonej decyzji, stały się płatnościami nienależnymi. Trafnie, zdaniem Sądu, organ odwoławczy podniósł, że skarżąca znała zasady przyznawania płatności na 2007 r., również w zakresie płatności zwierzęcej, będąc w posiadaniu odmownej decyzji o płatnościach na 2006 rok. Tym samym, mając świadomość niespełnienia warunków do otrzymania płatności zwierzęcych na 2007 rok i nie powiadomiwszy to tym fakcie organu, skarżącej nie można było przypisać działania w dobrej wierze. W konsekwencji, w ocenie Sądu I instancji, nie mogły zostać zastosowane w sprawie krótsze okresy przedawnienia.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że w sprawie nie zaistniały przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności określone w art. 73 ust. 4 oraz ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004. Sąd zauważył, że co prawda wypłata płatności nastąpiła wskutek pomyłki organu, gdyż organ wydajać decyzję z dnia [...] października 2009 r. nie uwzględnił decyzji z [...] marca 2007 r. dotyczącej odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów na rok 2006 r., to jednak błąd ten mógł być przez skarżącą wykryty. Składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, skarżąca złożyła w rubryce VIII - Oświadczenia i zobowiązania, podpis wskazujący na to, iż zna zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR, między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności. Okoliczność tą potwierdzało oświadczenie skarżącej złożone w toku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej, zgodnie z którym za 2006 rok nie otrzymała dopłat, a treść decyzji odnoszącej się do tego roku znana jej była przed złożeniem wniosków w 2007 i 2008 roku.

Sąd I instancji nie stwierdził, aby doszło do upływu dziesięcioletniego okresu przedawnienia, albowiem decyzja odmawiająca przyznania płatności na 2008 r. z dnia [...] marca 2012 r. została doręczona skarżącej w dniu 6 marca 2012 r. Wypłata płatności za 2008 r. nastąpiła natomiast 8 lipca 2009 r. Zaskarżona decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Żarach z dnia [...] kwietnia 2013 r. została doręczona w dniu 30 kwietnia 2013 r., czyli również przed upływem dziesięciu lat od daty pierwszej płatności.

Sąd wskazał ponadto, że płatności zwierzęce przyznawane są producentom rolnym od 2007 r., z wejściem w życie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164), natomiast rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 44, poz. 265, ze zm.), weszło w życie z dniem ogłoszenia. Niemożliwe było wobec tego, aby organ wydając w dniu [...] marca 2007 r. decyzję odnośnie płatności za 2006 rok, mógł pouczyć stronę o konsekwencjach wynikających z odmowy przyznania płatności na ten rok w zakresie płatności zwierzęcych, których szczegółowe warunki przyznawania zostały określone w dniu 14 marca 2008 r.

Prowadzenie przez skarżącą prac agrotechnicznych na działkach deklarowanych do płatności za 2007 r., nie miało w ocenie Sądu wpływu na sprawę, gdyż organy nie kwestionowały prawidłowości prowadzonych przez stronę prac rolniczych w związku z płatnościami na 2007 r.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.).

Skargą kasacyjną E. K. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 73 ust. 4 w zw. z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 polegające na uznaniu przez Sąd, iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, pomimo zaistnienia dokonanie płatności w wyniku pomyłki właściwego organu jednakże w ocenie Sądu z niemożnością jego wykrycia przez rolnika kiedy analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego, a która to okoliczność była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy;

2. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 polegającego na uznaniu przez Sąd, że działanie skarżącej nie było działaniem w dobrej wierze i tym samym okresie między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności winien wynosić dziesięć lat a nie cztery, a która to okoliczność jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy;

3. prawa procesowego mający wpływ na rozstrzygnięcie a w szczególności art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego, polegający na uznaniu przez Sąd, że w jego ocenie organ odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy czemu dał stosowny wyraz przedstawiając obszerny stan sprawy jaki i podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie a w rzeczywistości w zakresie dyspozycji przepisów art. 73 ust. 4 w zw. z art. 73 ust. 1 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia 796/2004 organ ograniczył się do uznania, że nie mają zastosowania w niniejszej sprawie pomijając skutki w interesie beneficjenta a które to okoliczności stanowiły istotę rozstrzygnięcia;

4. przepisów prawa konstytucyjnego, a w szczególności art. 2 Konstytucji RP i art. 77 nakładającego obowiązek rozpoznawania sprawy przez organ administracji publicznej w oparciu o przepisy prawa administracyjnego interpretowane ściśle, przy wykluczeniu wszelkiej analogii na niekorzyść obywatela jak również zapewnienie obywatelom możliwości prawnego zabezpieczenia oraz egzekwowania wolności i praw.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez ustalenie, że skarżąca nie ma obowiązku zwrotu pobranych płatności wobec stwierdzenia, iż przyznanie płatności nastąpiło w wyniku pomyłki organu i rolnik nie miał możliwości wykrycia tegoż błędu. Z ostrożności procesowej strona wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez umorzenie postępowania wobec przedawnienia roszczenia, bowiem minął okres czterech lat od daty przyznania płatności, a pierwszego zawiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności. Skarżąca kasacyjnie wniosła także o obciążenie w całości kosztami postępowania organu.

Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. G. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

W niniejszej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała w petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa materialnego, tj. niewłaściwe zastosowanie art. 73 ust. 4 w zw. z art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE. L. z 2004 r. 141.18), polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, pomimo zaistnienia dokonania płatności w wyniku pomyłki właściwego organu, jednakże w ocenie Sądu I instancji z możnością jego wykrycia przez rolnika, kiedy analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego, a która to okoliczność była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, a także poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 polegającego na uznaniu przez Sąd, że działanie skarżącej nie było działaniem w dobrej wierze i tym samym okresie między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności winien wynosić dziesięć lat a nie cztery, a która to okoliczność jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy;

Wobec tak sformułowanych zarzutów należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że kontrolą Sądu I instancji została objęta decyzja Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Z. G. z dnia [...] sierpnia 2013 r., utrzymująca w mocy, wydaną m.in. na postawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2008.

Zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy UE lub środków krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z UE, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej decyzją administracyjną - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności wynika z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, obliczone zgodnie z ust. 3. Od powyższego obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności istnieje odstępstwo, o którym mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Stosownie do treści tego przepisu, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (por. wyrok NSA z dnia: 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 315/13; 15 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 594/10). Jak podnosi się w judykaturze pomyłka organu może zaś zaistnieć wówczas, gdy np. na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono także pogląd, iż: "Pod pojęciem "pomyłki organu" zawartym w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności." (tak w wyroku NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 584/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tej sprawie - również sytuacja gdy organ ma pełna wiedzę o tym, iż rolnikowi nie przyznano w roku referencyjnym 2006 r. płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach rolnych, tak jak miało to miejsce w rozpoznanej sprawie (a jest to wiedza którą organ posiada "z urzędu"), nie można uznać, iż nie występują przesłanki, których łączne spełnienie uzasadniałoby odstąpienie od obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności. Ustalony w sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazuje na błąd organu, do którego to błędu organ sam się przyznał w swojej decyzji. Do rozważenia pozostaje jeszcze kwestia czy błąd ten mógł czy też nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, że błąd ten mógł być wykryty przez skarżącą rolniczkę, ponieważ: "Co prawda wypłata przedmiotowych płatności nastąpiła na skutek pomyłki organu, bowiem wydając w dniu [...] października 2009 r. decyzję nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ż. z/s w L. nie uwzględnił rozstrzygnięcia decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2007 r. dotyczącej odmowy przyznania wnioskodawczyni płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 i nieprawidłowo przyznał płatności zwierzęce za rok 2008, jednakże błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika, bowiem składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2008, E. K. złożyła w rubryce VIII zatytułowanej Oświadczenia i zobowiązania, podpis wskazujący na to, iż zna zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR, m.in. o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależnie przyznane płatności. Należy zatem przyjąć, że E. K. wiedziała jakie są zasady przyznawania płatności zwierzęcych, bowiem z treści zapisów § 5 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (...) wynika, iż płatność zwierzęca (...) przysługuje jeżeli, na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność...." (s. 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle przytoczonych okoliczności sprawy trudno jest uznać, iż organ administracji jako podmiot profesjonalny miał mniejszą wiedzę na temat wydanych przez siebie decyzji w sprawie skarżącej oraz na temat obowiązujących przepisów prawa niż rolniczka, która miała uzasadnione prawo pozostawania w przekonaniu co do zgodności z prawem i wnikliwości działań organów administracji i co do ich znajomości obowiązujących w sprawie przepisów. Trudno przykładać większą wagę do znajomości prawa przez rolnika, niż profesjonalne i wyspecjalizowane organy administracji, zwłaszcza gdy rolnik otrzymuje pozytywną dla siebie decyzję.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za uzasadniony zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej, niewłaściwego zastosowanie art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 polegającego na uznaniu przez Sąd I instancji, że działanie skarżącej nie było działaniem w dobrej wierze i tym samym okresie między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności winien wynosić dziesięć lat a nie cztery, a która to okoliczność jest istotna dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji uznając, że organ odwoławczy trafnie podniósł, iż skarżąca znała zasady przyznawania płatności na 2008 r. (w tym płatności zwierzęce), będąc w posiadaniu decyzji odmawiającej przyznania płatności za 2006 r. mając zatem świadomość, że nie spełnia warunków do otrzymania płatności zwierzęcych za 2008 r. nie powiadomiła o tym fakcie organu, "a zatem nie można w tym przypadku mówić o działaniu w dobrej wierze." (s. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA), nie dokonał wnikliwej oceny kwestii wystąpienia "dobrej wiary" skarżącej w tej sprawie, pomijając fakt, iż organy działające w tej sprawie jako organy administracji zobowiązane do wnikliwego rozpatrywania wszystkich spraw "z urzędu" winny posiadać pełną wiedzę o wydanych przez siebie decyzjach dotyczących rolnika, a także o obowiązujących przepisach prawa. Strona – rolniczka miała uzasadnione prawo do pozostawania w pełnym zaufaniu do profesjonalizmu, rzetelnego i wnikliwego działania organów administracji publicznej w jej sprawie.

W konsekwencji Sąd I instancji naruszył w tej sprawie przepisy prawa procesowego wskazane w skardze kasacyjnej, a w szczególności art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. nie dokonując wnikliwej kontroli zaskarżonej decyzji oraz postępowania organów administracji w tej sprawie poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast zarzutów naruszenia art. 2 i art. 77 Konstytucji, pomieszczonych w skardze kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o treść art. 203 pkt 1 p.p.s.a.