Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1057/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 31 par. 1 pkt 2, art. 75 par. 1, art. 7, art. 10, art. 77 par. 1, art. 81
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 2 pkt 7 i 11, art. 29 pkt 5, art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 2a ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 1496
law: Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich - tekst jedn.
article: art. 99 ust. 1 i 2, art. 86 ust. 1, art. 100, art. 101
journal: Dz.U. 2016 poz 2142
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c, art. 200, art. 205 par. 1 i 2, art. 209
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 września 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2018 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej – O. w [...] kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Farmaceutyczny (w skrócie: "GIF") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak [...] , na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i art. 115 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2016 r., poz. 2142 z późn. zm., dalej: p.f.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia O. w [...] (w skrócie: "OIA", "Izba", "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] (w skrócie: "MWIF") z dnia [...] czerwca 2017 r., znak [...] , w przedmiocie odmowy dopuszczenia O. w [...] do udziału w postępowaniu w sprawie udzielenia P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] (dalej: "spółka", "P.") zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] .

Do wydania powyższego postanowienia doszło w oparciu o następujące ustalenia:

O. w [...] w dniu 16 maja 2017 r. wystąpiła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym wszczętym na podstawie wniosku P. sp. z o.o. z siedzibą w [...] i prowadzonym przez MWIF w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w [...] przy ul. [...] .

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., MWIF na mocy art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. odmówił I. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia P. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w [...] przy ul. [...] .

Organ I instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a., zarówno w zakresie dotyczącym celów statutowych organizacji społecznej, jak i posiadania przez nią interesu społecznego w przedmiotowym postępowaniu. Ponadto MWIF wyjaśnił, że dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania na prawach strony i dalszy jej udział w tym postępowaniu nie może służyć jedynie partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków. Musi bowiem odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem organów administracyjnych.

Izba wniosła zażalenie na postanowienie MWIF. Postanowieniu zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

1) art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. poprzez niedopuszczenie O. do udziału na prawach strony w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] , prowadzonego z wniosku spółki, pomimo zaistnienia przesłanek takiego dopuszczenia,

2) art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 p.f. oraz w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2016 r., poz. 1496, dalej: "u.i.a.") poprzez odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony dotyczącego udzielenia wyżej opisanego zezwolenia, co uniemożliwia O. realizację jednego z ustawowych celów istnienia samorządu aptekarskiego polegającego na współdziałaniu z organami administracji publicznej w przestrzeganiu przepisów dotyczących zakazu koncentracji na rynku aptek, w zakresie prawidłowego wykonywania zawodu farmaceuty oraz wpływu naruszania tych przepisów na ochronę zdrowia publicznego,

3) art. 31 § 1 pkt 2 w zw. z art. 123 § 2 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed zakończeniem omawianego postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] prowadzonego z wniosku spółki działającej pod firmą P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] ,

4) art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 77, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 126 oraz art. 124 k.p.a. poprzez przeprowadzenie wybiórczego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia przesłanek dopuszczenia do udziału w prowadzonym postępowaniu organizacji społecznej, z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, czego nie wyjaśnia uzasadnienie do zaskarżonego zażaleniem postanowienia, a co w konsekwencji skutkowało bezzasadną odmową dopuszczenia Izby do udziału w prowadzonym postępowaniu.

Izba wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i dopuszczenie do prowadzonego postępowania na prawach strony, ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Niezależnie od powyższego, Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...] Uchwałą z dnia [...] lipca 2017 r. w sprawie opinii dotyczącej pełnienia funkcji kierownika nowo otwieranej apteki zaopiniowało, że mgr farm. B. S. daje rękojmię należytego prowadzenia opisanej apteki ogólnodostępnej. Z kolei Uchwałą [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Prezydium Okręgowej Rady Aptekarskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej w [...] wydało pozytywną opinię w zakresie rękojmi należytego prowadzenia opisanej apteki ogólnodostępnej dla Pani mgr. farm. B. C.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. MWIF udzielił spółce zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, położonej w [...] przy ul. [...] .

Rozpatrując zażalenie I. o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu, GIF uznał, że żądanie O. nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powołując się na treść art. 31 § 1 k.p.a., GIF stwierdził, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym opiera się na trzech przesłankach: postępowanie dotyczy osoby trzeciej, a udział organizacji jest uzasadniony jej celami statutowymi oraz interesem społecznym. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Ustaleń w zakresie ich spełnienia dokonuje każdorazowo, na gruncie konkretnego stanu faktycznego, właściwy organ administracji publicznej. Przy badaniu spełnienia powyższych przesłanek niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej. Organ odwoławczy przyjął, że cele statutowe O.nie uzasadniają dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki. Uznał również, że brak jest interesu społecznego przemawiającego za udziałem Izby w postępowaniu.

Organ II instancji wyjaśnił, że przy badaniu celów statutowych organizacji społecznej organ administracji ocenia, czy dana sprawa dotyczy kierunków działalności tej organizacji, zapisanych w statucie lub innym akcie spełniającym funkcję podobną do statutu.

W zakresie celów statutowych, O. wskazywała na art. 7 ust. 1 pkt 5 i 6 u.i.a., zgodnie z którym zadaniem samorządu aptekarskiego jest w szczególności sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu, jak również współdziałanie z organami administracji publicznej w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego. Samorząd wykonuje powyższe zadania w szczególności poprzez wydawanie opinii w sprawach udzielania lub cofania zezwoleń na prowadzenie aptek lub hurtowni (art. 7 ust. 2 pkt 7 u.i.a.).

Opierając się na wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2014 r., III ZS 15/13, GIF wyjaśnił, że jeżeli art. 7 ust. 1 pkt 5 u.i.a. odzwierciedla cele statutowe O., to i tak uzasadniają one udział w postępowaniach dotyczących bezpośrednio wykonywania przez farmaceutów swojego zawodu. Izba zaś wniosła o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie udzielenia spółce prawa handlowego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki nie dotyczy wykonywania zawodu farmaceuty, ale zweryfikowania, czy podmiot ubiegający się o zezwolenie spełnia stosowne wymagania. Badanie, czy przedsiębiorca wnioskujący o udzielenie zezwolenia (lub podmioty przez niego kontrolowane, czy też członkowie grupy kapitałowej, do której należy) prowadzi na terenie danego województwa więcej, niż 1 % aptek ogólnodostępnych, nie ma związku z wykonywaniem zawodu farmaceuty. Zagadnienie to jest ściśle związane z właściwościami danego przedsiębiorcy, którym w niniejszej sprawie była spółka, a nie farmaceuta prowadzący działalność gospodarczą jednoosobowo.

W konkluzji GIF zaakceptował opinię MWIF, że cele statutowe Izby, wyrażone w art. 7 ust. 1 pkt 5 i 6 u.i.a., nie uzasadniają jej uczestnictwa w postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki dla spółki prawa handlowego.

Niezależnie od powyższego, GIF zauważył, że nie zostało wykazane, aby Spółka albo też podmioty przez nią kontrolowane w sposób bezpośredni lub pośredni, w szczególności podmioty zależne w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów prowadziła na terenie województwa więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych bądź była członkiem grupy kapitałowej w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, której członkowie prowadzą na terenie województwa więcej niż 1% aptek ogólnodostępnych.

Co do kolejnej przesłanki niezbędnej do dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony - interesu społecznego, GIF podniósł, że organizacja społeczna, powołując się wspomnianą okoliczność, nie może używać ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywać konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć.

Zdaniem GIF, I. nie wyjaśniła ani nie uzasadniła, aby łamanie przez farmaceutów zakazu "koncentracji aptek", o którym mowa w art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 p.f., było sprawą związaną z wykonywaniem zawodu farmaceuty.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie ma stałej definicji "interesu społecznego", który jest pojęciem niedookreślonym. Interes ten nie jest ustalony raz na zawsze, lecz jest zmienny w czasie, a nawet w danym czasie jest często rozumiany niejednolicie. Jego treść jest ciągle zmieniającą się kompozycją i balansem różnorodnych wartości określonego społeczeństwa w określonym czasie. Przy stałych celach statutowych organizacji społecznej zmianie mogą ulegać wymagania interesu społecznego, które przemawiają albo za uwzględnieniem żądań danej organizacji, albo za ich oddaleniem. W rezultacie ocena uznania określonego interesu za społeczny należy do organu administracyjnego. Interes organizacji społecznej w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes strony, dlatego udzielenie ochrony prawnej interesowi organizacji społecznej pozostawione jest rozstrzygnięciu organu prowadzącego postępowanie. Udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie ww. przepisu nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Jednocześnie udział organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby nie może powodować naruszenia sfery jej prywatności przez nadmierne poszerzanie kręgu uczestników postępowania.

Z powyższych względów GIF nie podzielił argumentacji I. Orzeczenia sądów administracyjnych, potwierdzające uprawnienie izb aptekarskich do występowania na prawach strony w postępowaniach dotyczących reklamy aptek nie mogły być punktem odniesienia z uwagi na różnicę w przedmiocie postępowania, do którego chciała dołączyć O., a w konsekwencji i na okoliczności sprawy.

W niniejszej sprawie istotną kwestię, zdaniem O., stanowiło zbadanie, czy ewentualne udzielenie przedsiębiorcy zezwolenia nie naruszy przepisów antykoncentracyjnych, określonych prawem farmaceutycznym. Zdaniem GIF jakość usług farmaceutycznych świadczonych przez farmaceutę zatrudnionego w aptece (wymienionych przykładowo w art. 2a ust. 1 pkt 1-9 u.i.a.), jak również swoboda w ich świadczeniu, nie mają związku z problemem koncentracji aptek i są poza zakresem obowiązków farmaceuty, jak i samorządu aptekarskiego.

Organ uznał, że Izba wnosząc o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki, próbuje faktycznie poszerzyć kompetencje samorządu aptekarskiego. Nie może być podstawą żądania Izby art. 7 ust. 2 pkt 13 u.i.a., który dotyczy prowadzenia działalności wydawniczej i zarządzania majątkiem izby, nie zaś do udzielania zezwolenia na prowadzenie przez podmiot trzeci apteki ogólnodostępnej. Uczestniczenia na prawach strony w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki nie uzasadnia także obrona interesów farmaceutów zrzeszonych w Izbie Aptekarskiej, jak i obrona interesów zawodu aptekarza. Na potwierdzenie swoich tez GIF przytoczył szereg wyroków sądów administracyjnych.

W konsekwencji GIF stwierdził, że nie ma związku pomiędzy przedmiotem postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki, a deklarowanym przez O. interesem społecznym, tj. ochroną zdrowia publicznego, rozumianym jako nadzór nad wykonywaniem zawodu farmaceuty.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Izba stanowi zrzeszenie farmaceutów, wykonujących zawód na określonym terenie, nierzadko prowadzących własne apteki. Dopuszczenie I. do postępowania spowoduje, że korzystając z praw przysługujących stronie, będzie miała dostęp do dokumentów dotyczących działalności gospodarczej podmiotu prowadzącego aptekę, w tym i podmiotu bezpośrednio konkurującego na lokalnym rynku. Zatem, dopuszczenie O. do postępowania dotyczącego przedsiębiorcy konkurującego z jej członkami, mogłoby realnie zagrozić interesom strony. Przepisy k.p.a. nie pozwalają na wyłączenie z postępowania osób, przez które działa podmiot występujący na prawach strony (istnieje jedynie możliwość wyłączenia organu lub pracownika organu). Z kolei ocena, czy dany dokument stanowi tajemnicę przedsiębiorcy nie musi sprowadzać się jedynie do zweryfikowania, czy w jego treści znajduje się stosowna klauzula. Niekiedy, z pozoru nic nie znaczący dokument, może w rzeczywistości stanowić wartościową informację dla innego, konkurującego przedsiębiorcy. O tym, czy dany dokument stanowi cenną i strategiczną Informację dla konkurencyjnego przedsiębiorcy może decydować element, który jest bardzo trudny (lub nawet niemożliwy) do zweryfikowania przez organ prowadzący postępowanie. Tym samym objęcie ochroną niektórych dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy, może prowadzić jedynie do iluzorycznej ochrony interesów strony postępowania. Udział organizacji społecznej w postępowaniu musi być uzasadniony potrzebą ochrony obiektywnego interesu społecznego, a nie interesu partykularnego (korporacyjnego). Dopuszczenie organizacji, której członkowie mają własne indywidualne interesy, mogące pozostawać w sprzeczności z interesem strony, zaprzecza celom jej uczestnictwa w postępowaniu, gdyż organizacja społeczna, której członkowie są zainteresowani konkretną sprawą, nie chroni interesu społecznego.

Organ podzielił argument O. potrzeby przestrzegania przesłanki z art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 p.f. Jednak przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie czy za dopuszczeniem O. do udziału w postępowaniu o udzielenie zezwolenia przemawia interes społeczny, a w kompetencji organów farmaceutycznych jest ocena czy podmiot ubiegający się o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki spełnia przesłanki wykonywania działalności regulowanej.

Przy wydawaniu decyzji dotyczącej zezwolenia na prowadzenie apteki organ farmaceutyczny i organ samorządu aptekarskiego współpracują, gdyż na wniosek wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych izby aptekarskie wydają opinie zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 7 u.i.a w zakresie wydawania zezwolenia na prowadzenie apteki, jak i opinię w zakresie dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki przez osobę wyznaczoną na kierownika apteki. Opinie te nie są jednak wydawane w trybie art. 106 § 1 k.p.a. W sferze dobrej praktyki pozostaje możliwość zasięgnięcia przez wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych opinii izby aptekarskiej w postępowaniu dotyczącym wydania zezwolenia na prowadzenie apteki zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 7 u.i.a. Opinia samorządu aptekarskiego ma moc dowodową w prowadzonym postępowaniu administracyjnym i jest oceniana przez wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych. Organ zauważył, że jednym z warunków wydania zezwolenia jest spełnienie wymogu określonego w art. 99 ust. 4a p.f. Prezydium O. w przedmiotowej sprawie w dniu [...] lipca 2017 r. podjęło uchwałę w sprawie opinii dotyczącej pełnienia funkcji kierownika nowo otwieranej apteki osobie dającej rękojmię należytego prowadzenia apteki. W takiej sytuacji organ wydający zezwolenie ma na uwadze opinię izby aptekarskiej, co do faktu dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki przez określonego farmaceutę, tym samym organy współdziałają we wskazanym wyżej zakresie.

Organ odwoławczy przypomniał, że samorząd zawodowy występując w roli organu współdziałającego z organem orzekającym w sprawie koncesji i wydając opinię w tym przedmiocie nie ma przymiotu strony tego postępowania. Obecny zakres współpracy samorządu aptekarskiego oraz wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych, a dodatkowo fakt wydawania przez izby aptekarskie opinii w toku postępowania o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki, nawet jedynie w zakresie rękojmi należytego prowadzenia apteki przez określonego farmaceutę, w ocenie GIF, przesądza o tym, że okręgowa izba aptekarska "nie mogłaby brać udziału jako strona w postępowaniu, w którym wydawała opinię, bowiem w istocie występowałaby w podwójnej roli, a mianowicie jako organ opiniujący oraz jako strona tego postępowania. Dodatkowo samorząd aptekarski w każdej sprawie, gdy otrzyma zapytanie wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, może wyrazić swoje stanowisko w kwestii udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki.

W kwestii zarzutu nierozpoznania wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed zakończeniem postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, GIF wskazał, że jest bezzasadny. Organ podkreślił, że złożenie wniosku o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby nie wstrzymuje biegu tego postępowania.

Organ II instancji nie podzielił również zarzutu strony, dotyczącego wybiórczego przeprowadzenia postępowania dowodowego, ponieważ postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a jedyną kwestią sporną jest interpretacja przesłanek dopuszczenia O. do udziału w postępowaniu.

Z postanowieniem tym nie zgodziła się O. w [...] i wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

1) art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie istnieje interes społeczny, który przemawia za udziałem O. na prawach strony w postępowaniu dotyczącym udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] , prowadzonego na wniosek i w konsekwencji niedopuszczenie O. do udziału w tym postępowaniu, pomimo zaistnienia przesłanek takiego dopuszczenia.

2) art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przez przyjęcie, że udział O. w postępowaniu, o którym mowa w pkt 1, nie jest uzasadniony jej celami statutowymi i w konsekwencji niedopuszczenie O. do udziału na prawach strony w postępowaniu;

3) art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 p.f. poprzez odmowę dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu, co uniemożliwia O. realizację ustawowych celów istnienia samorządu aptekarskiego polegającego w szczególności na współdziałaniu z organami administracji publicznej w przestrzeganiu przepisów dotyczących zakazu koncentracji na rynku aptek, w zakresie prawidłowego wykonywania zawodu farmaceuty oraz wpływu naruszania tych przepisów na ochronę zdrowia publicznego,

4) art. 31 § 1 pkt 2 w związku z art. 123 § 2 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed zakończeniem postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej zlokalizowanej w [...] przy ul. [...] prowadzonego z wniosku spółki działającej pod firmą P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] .

5) art. 6, 7. 7b, 8, 9. 10, 11, 12, 77, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 126 oraz art. 124 k.p.a. poprzez przeprowadzenie wybiórczego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia przesłanek dopuszczenia do udziału w prowadzonym postępowaniu organizacji społecznej, z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, czego nie wyjaśnia uzasadnienie do zaskarżonego zażaleniem postanowienia, a co w konsekwencji skutkowało bezzasadną odmową dopuszczenia O., a w szczególności:

a) art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającego na ustaleniu stanu faktycznego sprawy, który w bardzo istotnych elementach jest niezgodny z rzeczywistością;

b) art. 7b k.p.a. poprzez brak współdziałania organów Inspekcji Farmaceutycznej z organami samorządu aptekarskiego w dokładnym wyjaśnieniu sprawy;

c) art. 8 k.p.a. poprzez lakoniczność oraz nieadekwatność uzasadnienia zaskarżonego postanowienia do wniosków i argumentacji skarżącej, nierozpatrzenie zarzutów zażalenia, sformułowanie nieuprawnionych, gołosłownych i niesprawiedliwych ocen na temat motywów działania skarżącej, co podważa zaufanie skarżącej do władzy publicznej;

d) art. 11 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. poprzez brak rzeczywistego i konkretnego wyjaśnienia w uzasadnieniu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy;

e) art. 12 k.p.a. poprzez brak wnikliwego prowadzenia postępowania, przejawiający się w powierzchownym i schematycznym potraktowaniu żądania skarżącej;

f) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego oraz nierozpatrzenie przedstawionego przez skarżącą materiału dowodowego;

g) art. 80 § 1 k.p.a. poprzez pozostawienie poza swoimi rozważaniami najważniejszych argumentów podnoszonych przez skarżącą oraz dokonanie oceny istotnych dla sprawy materiałów dowodowych wbrew zasadom logiki i wnioskom wynikającym z doświadczenia życiowego;

h) art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób nie wyczerpujący, nielogiczny i niespójny.

W konsekwencji I. wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia utrzymanego zaskarżonym i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Izba rozwinęła i szczegółowo uzasadniła wskazane zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z brzmieniem art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:

1) wszczęcia postępowania,

2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,

jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Pojęcie "organizacji społecznej" według art. 31 § 1 k.p.a. należy interpretować szeroko. W przepisie tym chodzi bowiem o każdy przejaw zorganizowanej działalności określonej grupy społecznej, w tym także grupy zawodowej, działającej w formie samorządu reprezentującego interesy jego członków. Uprawnione jest zatem twierdzenie, że O. jest organizacją społeczną, w rozumieniu cytowanego przepisu. W sprawie spełniony został także wymóg, aby postępowanie administracyjne, do udziału którego dopuszczenia domagała się Izba, nie dotyczyło praw i obowiązków odnoszących się do niej samej, lecz by wiązało się z prawami i obowiązkami innej osoby. Postępowanie ma bowiem dotyczyć praw i obowiązków innego podmiotu, który - jak w rozpoznawanej sprawie - ubiega się o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w trybie przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne.

Przepis art. 99 ust. 1 i 2 p.f. (w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez spółkę wniosku o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki, tj. w dniu 25 kwietnia 2017 r. (wpływ do organu), z uwagi na treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutycznej, opubl. Dz. U. z 2017 r., poz. 1015, obowiązującej od dnia 25 czerwca 2017 r., mówiącego, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy dotyczących wniosków o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki stosuje się przepisy dotychczasowe) stanowił, że apteka ogólnodostępna może być prowadzona tylko na podstawie uzyskanego zezwolenia na prowadzenie apteki. Udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana, cofnięcie lub stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki należy do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Z treści tej regulacji wynika, że prowadzenie apteki ogólnodostępnej wymaga zezwolenia właściwego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego i nie ma wymogu uzyskiwania w tej kwestii opinii organu samorządu aptekarskiego. Podstawą do wyrażenia opinii jest art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 u.i.a. zawierający uprawnienie organu samorządu aptekarskiego do wydawania opinii w sprawach udzielania lub cofania zezwoleń na prowadzenie aptek lub hurtowni. Opinia samorządu aptekarskiego wydana na podstawie powołanych wyżej przepisów na wniosek Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego prowadzącego postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki jest w tej sytuacji wyrażeniem stanowiska tego organu co do okoliczności przedstawionych we wniosku o jej wydanie. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. stanowi ona jeden z dowodów w tym postępowaniu i podlega ocenie na zasadach ogólnych wynikających z art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 153/16 i II GSK 843/16, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie oznacza to jednak, że opisane uprawnienia samorządu aptekarskiego wykluczają możliwość dopuszczenia samorządu aptekarskiego do udziału w takim postępowaniu o udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Możliwości takiej nie wyklucza także sam fakt wydawania niewiążących opinii w sprawie przez Izbę, bowiem taka niewiążąca opinia organu samorządu aptekarskiego nie czyni z Izby uczestnika postępowania, a wobec tego dopuszczenie jej do udziału w sprawie nie powoduje jej "podwójnej" roli w takim postępowaniu.

W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy Inspekcji Farmaceutycznej w sposób nieprawidłowy oceniły przesłanki z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., bezzasadnie odmawiając skarżącej dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w wyżej określonej sprawie, błędnie uznając, że interes społeczny nie koresponduje z interesem samorządu zawodowego i jego celami statutowymi.

Cele statutowe samorządu zawodowego aptekarzy zostały określone w akcie rangi ustawowej, natomiast szczególnego zaakcentowania wymaga, iż głównym, konstytucyjnym celem działalności samorządu aptekarskiego jest sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty. Z kolei zawód ten może być wykonywany m.in. w aptece ogólnodostępnej, na prowadzenie której wymagane jest zezwolenie właściwego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego.

Przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe, reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Zawód farmaceuty jest bez wątpienia zawodem zaufania publicznego, a główny cel działalności samorządu aptekarskiego został określony w przytoczonym art. 17 ust. 1 Konstytucji RP i jest nim właśnie sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty. Zostało to potwierdzone w art. 7 ust. 1 pkt 5 u.i.a., który wskazuje, że zadaniem samorządu aptekarskiego jest w szczególności sprawowanie pieczy i nadzoru nad wykonywaniem zawodu. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.i.a., zadaniem samorządu aptekarskiego jest w szczególności współdziałanie z organami administracji publicznej, związkami zawodowymi i samorządami zawodowymi oraz innymi organizacjami społecznymi w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu i innych dotyczących farmacji, a mających wpływ na ochronę zdrowia publicznego.

Z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 u.i.a. wynika, że zadaniem samorządu aptekarskiego jest reprezentowanie zawodu aptekarza i jego interesów. Z uregulowaniem tym koresponduje art. 7 ust. 2 pkt 11 u.i.a., zgodnie z którym zadania wymienione w art. 7 ust. 1 u.i.a. wykonuje samorząd aptekarski poprzez występowanie w obronie interesów indywidualnych i zbiorowych członków izb aptekarskich. Samorząd aptekarski jest zatem upoważniony do podejmowania różnego rodzaju działań w sprawach dotyczących konkretnych członków korporacji zawodowej, jak i w sprawach dotyczących izby jako takiej, o ile tylko zagrożony lub naruszony zostanie interes, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 i w art. 7 ust. 2 pkt 11 u.i.a. Wspomniane "występowanie w obronie interesów indywidualnych i zbiorowych członków izb aptekarskich" może przybierać różnego rodzaju formy interwencji - od podejmowania uchwał udzielających poparcia, bądź negujących określone inicjatywy, przez włączanie się w różnego rodzaju inicjatywy dotyczące interesów samorządu aptekarskiego, po czynny udział w postępowaniach dotyczących konkretnych członków izby. W tym ostatnim przypadku organ samorządu aptekarskiego może działać zarówno na rzecz członka (w obronie jego interesów), jak i przeciwko takiemu członkowi (w obronie interesu ogólnego członków izby).

Reprezentowanie zawodu aptekarza oraz obrona jego interesów, wymienione przez art. 7 ust. 1 pkt 1 u.i.a., polega na podejmowaniu przez organy samorządu zawodowego różnego rodzaju działań na forum zewnętrznym, pozakorporacyjnym w stosunku do innych podmiotów (w tym organów Państwa). Reprezentowanie obejmuje występowanie w imieniu aptekarzy w ważkich dla tego zawodu sprawach. Analogicznie należy postrzegać obronę interesów zawodu aptekarza. W obu przypadkach chodzi więc o działania organu samorządu aptekarskiego w interesie grupowym, czyli ogółu członków samorządu farmaceutów. Nie można natomiast traktować jako "reprezentowania" zawodu i obrony jego interesów działań podejmowanych "wewnątrz" samorządu, poprzez określenie pożądanych przez organ samorządu zawodowego zasad działania jego członków.

Przepis art. 7 ust. 1 pkt 5 u.i.a. upoważnia organy samorządu aptekarskiego do podejmowania uchwał zawierających w swej treści stanowczo sformułowane postanowienia co do określonego sposobu zachowania członków korporacji zawodowej. W zakresie uprawnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 5 u.i.a., nie mieści się więc występowanie z żądaniem natychmiastowego zaprzestania określonych działań, w tym udziału w realizacji programów lojalnościowych, kwalifikowanych samodzielnie przez radę jako zakazana reklama, w drodze uchwały, bez oparcia się na wiążących rozstrzygnięciach organu nadzoru farmaceutycznego lub właściwych sądów. Z przepisu tego nie wynika także upoważnienie dla rady do kwalifikowania działań apteki jako niezgodnych z prawem.

Przepis art. 2a ust. 1 pkt 8 u.i.a. stanowi, że wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie usług farmaceutycznych, polegających m.in. na kierowaniu apteką, punktem aptecznym, działaniem farmacji szpitalnej lub hurtownią farmaceutyczną. Nadzór nad prawidłowym wykonywaniem zawodu to również nadzór w zakresie realizacji funkcji zawodowej, jaką jest kierowanie apteką. Prawidłowe kierowanie apteką jest nierozerwalnie związane z przestrzeganiem przepisów m.in. ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne. Sprawowanie pieczy w tym względzie przez samorząd zawodowy aptekarzy leży więc nie tylko w interesie korporacji, lecz także w interesie społecznym, co wynika wprost z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP.

Przedmiotem postępowania administracyjnego, którego dotyczy wniosek strony skarżącej, jest wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Zgodnie z art. 86 ust. 1 p.f., w aptece, jako placówce ochrony zdrowia publicznego, osoby uprawnione świadczą usługi farmaceutyczne (wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, sporządzanie leków recepturowych i leków aptecznych, udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych). Wykonywanie zawodu farmaceuty ma na celu ochronę zdrowia publicznego i obejmuje udzielanie wszystkich usług farmaceutycznych będących przedmiotem działalności aptek (zob. art. 2a ust. 1 u.i.a.). Oczywistym jest, że działalność apteki, jak i wykonywanie zawodu farmaceuty mieści się w kompetencjach nadzorczych samorządu aptekarskiego. W ramach sprawowania przez samorząd aptekarski pieczy nad należytym prowadzeniem apteki mieści się wydawanie opinii w sprawach udzielania lub cofania zezwoleń na prowadzenie aptek lub hurtowni (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4108/16, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl), zaprzestania niedozwolonej reklamy apteki bądź jej działalności (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 244/15, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Samorząd aptekarski może korzystać z opisywanego uprawnienia także z własnej inicjatywy, a w niektórych sytuacjach - wręcz powinien. Mieści się także udział na prawach strony w postępowaniach: w sprawie niedozwolonej reklamy apteki lub jej działalności (wyrok NSA z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 244/14, z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 1314/15), zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki przy przejęciu spółki dysponującej zezwoleniem na prowadzenie apteki (por. postępowania w sprawach przed WSA w Warszawie: VI SA/Wa 425/16, VI SA/Wa 128/16, VI SA/Wa 3197/15).

Zatem cel istnienia samorządu aptekarskiego uzasadnia jego wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Oznacza to, że postępowanie w takiej sprawie, którego prowadzenie należy do kompetencji organu nadzoru farmaceutycznego, jest zbieżne z celami statutowymi przypisanymi okręgowym izbom aptekarskim, bowiem to izba, jako organ samorządu farmaceutycznego, sprawuje nadzór nad wykonywaniem zawodu farmaceuty, a do czynności objętych tym zawodem należy kierowanie apteką. Żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej mieści się więc w zakresie działań samorządu aptekarskiego.

Celem działalności samorządu aptekarskiego jest także zachowanie godności i niezależności zawodu farmaceuty (art. 7 ust. 1 pkt 2 u.i.a.). Wyłącznie niezależny farmaceuta, wykonujący swoje obowiązki zawodowe w odpowiednich warunkach, gwarantuje osiągnięcie celu w postaci ochrony zdrowia publicznego. Samorząd aptekarski, który zobowiązany został do sprawowania nadzoru nad prawidłowym wykonywaniem czynności zawodowych przez farmaceutów, musi dbać, aby warunki, w jakich farmaceuci pracują, pozwalały im postępować zgodnie z przepisami prawa i zasadami etyki, tzn. aby m.in.: byli niezależni w podejmowaniu swoich decyzji i nie musieli uczestniczyć w akcjach promocyjnych i reklamowych, których zgodność z prawem jest wątpliwa.

W tym aspekcie Sąd nie podziela stanowiska Głównego Inspektora Farmaceutycznego, że dopuszczenie samorządu aptekarskiego do postępowania, którego stroną jest inny przedsiębiorca, nie zawsze farmaceuta, a członkowie tego samorządu konkurują z podmiotem działającym na tym samym rynku, mogłoby poważnie zagrozić interesom strony z uwagi na dostęp do dokumentów. Przede wszystkim postępowanie prowadzone z udziałem organizacji społecznej sprzyja pełnemu urzeczywistnianiu zasady prawdy materialnej, wynikającej z art. 7 k.p.a. Zasada ta realizowana jest zarówno w płaszczyźnie interesu strony, jak i w płaszczyźnie interesu społecznego. Toteż udział czynnika społecznego w postępowaniu - co do zasady - nie może utrudniać czy też szkodzić tej zasadzie, jeśli przedmiot postępowania wprost łączy się z celami statutowymi organizacji społecznej, a tak jest w rozpoznawanej sprawie. Udział taki może bowiem przyczynić się do pełnego monitorowania działalności danej apteki, a tym samym umożliwia ocenę przyszłej działalności przedsiębiorcy i należącej do niego apteki pod kątem obowiązujących przepisów administracyjnego prawa materialnego. Z tego punktu widzenia trudno uznać, by udział czynnika społecznego w postępowaniu zagrażał interesom danego przedsiębiorcy, skoro meritum tego postępowania sprowadza się tylko do oceny, czy dany przedsiębiorca może uzyskać zezwolenie na prowadzenie apteki. Zdaniem Sądu, nie można przyjąć, by w tym przypadku interes strony górował nad interesem społecznym, wszak prawidłowe prowadzenie apteki i właściwe wykonywanie zawodu farmaceuty leży w interesie publicznym, którego ochronę ustawodawca powierzył także m.in. okręgowym izbom aptekarskim.

Przy tym analizując treść art. 100 i art. 101 p.f. dotyczących wymaganych informacji objętych wnioskiem o udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej (art. 100 p.f.) i podstaw niewydania takowego zezwolenia, trudno dopatrzyć się w kryteriach w tych przepisach określonych przesłanek, które stanowiłyby tajemnicę, np. przedsiębiorstwa i podlegałyby ograniczeniom swobodnego dostępu do akt.

Kolejnym, bardzo ważnym celem samorządu aptekarskiego, jest strzeżenie zasad etyki i deontologii zawodowej, co wynika z art. 7 ust. 1 pkt 3 u.i.a. Dbałość o interesy członków samorządu zawodowego aptekarzy oraz interesy pacjentów sytuuje się na pograniczu zagadnień etycznych i prawnych. Jest rzeczą oczywistą, iż w pierwszej kolejności dbałość w tym względzie winny wykazywać organy nadzoru farmaceutycznego, następnie zaś - sąd administracyjny, z punktu widzenia zasad prawa. Jednakże trudno sobie wyobrazić, aby samorząd farmaceutyczny, jaki współtworzy O., był pozbawiony możliwości uczestniczenia w sprawach, które tych zasad etycznych wprost dotyczą. W tym przypadku realizowanie celu działalności samorządu aptekarskiego zależy od działań wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych. W tak ukształtowanym kontekście normatywnym O. wykazuje interes społeczny w dopuszczeniu jej do udziału w prowadzonym postępowaniu w sprawie wydania przedsiębiorcy zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Zawód farmaceuty powinien być wykonywany zgodnie z przepisami prawa w związku z nakazem najwyższej ochrony "szczególnych konsumentów", jakimi są pacjenci, a ustawowe obowiązki nałożone na farmaceutów powinny być przez nich wykonywane rzetelnie, pod rygorem odpowiedzialności zawodowej. Jednostka samorządu aptekarskiego może zatem brać udział w prowadzonym postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdyż jest ona - jako podmiot reprezentujący i nadzorujący farmaceutów - zainteresowana tym, czy dany przedsiębiorca może uzyskać zezwolenie na prowadzenie apteki. W sytuacji wszczęcia postępowania z wniosku przedsiębiorcy, samorząd zawodowy aptekarzy może w pełni reprezentować interes grupy zawodowej farmaceutów w postępowaniu. W istniejącym stanie prawnym interesu społecznego w żądaniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej należy więc upatrywać zarówno w celach statutowych O., publicznym charakterze samego zawodu farmaceuty, jak i w interesie wszystkich członków samorządu zawodowego.

Nie jest zatem trafne stanowisko organu, że w sprawie nie została wykazana przesłanka interesu społecznego. Oczywistym jest, że udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie przepisu art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a nie może służyć jedynie partykularnym interesom samej organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji. Organ niezasadnie i w oderwaniu od wyżej wskazanych unormowań rangi konstytucyjnej oraz ustawowej uznał, że po stronie I. nie istnieje interes społeczny w ustaleniu, czy dany przedsiębiorca może uzyskać zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Skarżąca, realizując cele statutowe, jako organizacja społeczna ma interes w żądaniu dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, który to interes winien być kwalifikowany w kategoriach interesu społecznego, w rozumieniu art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Tak więc słuszne - co do zasady - stanowisko Głównego Inspektora Farmaceutycznego, iż podmiotem powołanym do sprawowania nadzoru w zakresie wydawania zezwoleń na prowadzenie aptek ogólnodostępnych jest wojewódzki inspektor farmaceutyczny, nie niweczy praw organizacji samorządu farmaceutycznego, o których mowa powyżej.

Wskazać należy, że uznając - wynikające z istnienia celów statutowych i interesu społecznego - uprawnienie O. do żądania dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu w powyższym przedmiocie, organ powinien zatem wniosek I. zrealizować pozytywnie. Tymczasem w niniejszej sprawie MWIF odmówił O. dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, błędnie przyjmując, że nie wykazała ona interesu społecznego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego, można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2009 r. o sygn. akt II OSK 1038/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, akceptowany przez R. Suwaja Praktyczne aspekty udziału organizacji społecznych w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Sam. Teryt. 1-2/10/50). W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że udział organizacji społecznej może zmniejszyć ujemne konsekwencje inkwizycyjności postępowania administracyjnego przez wprowadzenie quasi-kontradyktoryjności między (odnosząc to do realiów niniejszej sprawy) uczestnikiem postępowania z jednej strony a organizacją społeczną, będącą rzecznikiem interesu społecznego – z drugiej strony. Nie można interesu społecznego utożsamiać jedynie z interesem ogólnonarodowym, regionalnym czy interesem innych zbiorowości. Dokonując wykładni art. 31 § 1 in fine k.p.a., nie można nadawać interesowi partykularnemu generalnie pejoratywnego znaczenia. Wolność stowarzyszeń w demokratycznym państwie prawnym (art. 12 Konstytucji RP) wskazuje, że standardem jest wielość i zróżnicowanie interesów grupowych.

Wykładnia art. 31 § 1 k.p.a. winna się odbywać w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem to na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że nawet jeśli we władzach organizacji społecznej zasiadają osoby prowadzące działalność konkurencyjną w stosunku do inwestora, który ubiega się o warunki zabudowy, to nie jest to jednoznaczne z brakiem interesu społecznego, uzasadniającego dopuszczenie stowarzyszenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 815/08, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl, akceptowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08 i R. Suwaja op. cit. s. 51). Idąc tym tokiem rozumowania, Sąd uznał, że strona skarżąca może brać udział w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Na marginesie należy przytoczyć stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyrokach z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 153/16 i II GSK 4920/14, w których zauważył, że kwestia środków ochrony prawnej przysługujących organom samorządu zawodowego występującym w charakterze organu opiniującego może być różnie postrzegana, przy czym na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2014 r., sygn. akt II GPS 1/14 (dostępna w CBOSA), zgodnie z którym - w odniesieniu do niektórych regulacji korporacyjnych i określonej kategorii spraw - nie przekreśla się możliwości przypisania samorządowi zawodowemu własnych, indywidualnych praw i obowiązków, legitymujących do występowania w charakterze strony postępowania administracyjnego czy sądowoadministracyjnego.

Odmawiając O. dopuszczenia jej do udziału w sprawie wydania zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, organ Inspekcji Farmaceutycznej nieprawidłowo potraktował wniosek Izby, uchybiając zarówno przepisom prawa materialnego, jak i procesowego. Dlatego też, Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.

Z tych względów, uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 p.p.s.a. Sąd zasądził od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz O. w [...] kwotę 580 zł, w tym kwotę 100 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi i kwotę 480 zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265).