Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3336/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 92 ust. 7 i ust. 11
journal: Dz.U. 2017 poz 697
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 374/18 w sprawie ze skargi K. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia na kontynuowanie nauki 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Krośnieńskiego z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz K. E. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. II SA/Rz 374/18 oddalił skargę K. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia na kontynuowanie nauki .

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Starosta Krośnieński decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku K. E., odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia na kontynuowanie nauki za okres od 29.04.2016 r. do 30.09.2016 r. w kwocie 2533,34 zł, a następnie decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Kolegium z dnia [...] października 2017 r. nr [...].

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Krośnieński decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] działając z urzędu umorzył jako bezprzedmiotowe w całości postępowanie w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia na kontynuowanie nauki za okres od 29.04.2016 r. do 30.09.2016 r. w kwocie 2533,34 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie ustalonych decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] .

Starosta wskazał, że należność objęta wnioskiem o umorzenie w kwocie 2533,34 zł została w całości zapłacona przez stronę poprzez potrącenia z bieżąco wypłacanego świadczenia, zgodnie z art. 92 ust. 7 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 697 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o wspieraniu rodziny". Organ wyjaśnił też, że w związku z umorzeniem organ nie przeprowadzał dalszego postępowania w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania strony, bowiem rozstrzygnięcie w tym zakresie nie ma znaczenia dla podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 92 ust. 11 ustawy o wspieraniu rodziny, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego zachodzi wówczas, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a więc gdy brak jest podstaw prawnych lub faktycznych do orzekania co do istoty sprawy. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie merytoryczne, zarówno pozytywne, jak i negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne (postępowanie podlega umorzeniu bez względu na to, czy zostało zainicjowane wnioskiem strony czy wszczęte z urzędu). Rozważanie przesłanek umorzenia nienależnie pobranego świadczenia zależne jest przede wszystkim od istnienia takiego nienależnego świadczenia. Skoro zobowiązanie podlegające zwrotowi zostało spłacone, dług przestał istnieć, a zobowiązanie wygasło a więc skoro nie istnieje obecnie świadczenie nienależne podlegające zwrotowi, niedopuszczalne jest orzekanie w przedmiocie jego umorzenia. Nie ma przy tym znaczenia, czy spłata długu miała charakter dobrowolnego działania strony, czy nastąpiła wskutek potrąceń dokonywanych przez organ z bieżących świadczeń i czy na to strona wyrażała zgodę, czy nie.

Kolegium wskazało, że uchylenie poprzedniej decyzji Starosty Krośnieńskiego z dnia [...] września 2017 r. i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia wynikło m.in. z faktu, że organ poza merytoryczną oceną wniosku zawarł w uzasadnieniu informację o spłacie nienależnie pobranego świadczenia na kontynuowanie nauki. Konieczne zatem było wyjaśnienie, czy zachodzi potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy i wydania orzeczenia merytorycznego, czy też postępowanie winno być umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Argumentacja uzasadniająca uchylenie wskazanej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, została jasno i klarownie przedstawiona w decyzji Kolegium z dnia [...] października 2017 r. Ponowne wszczęcie postępowania, po wydaniu przez Kolegium decyzji kasatoryjnej, było niewłaściwe, jednak nie ma to żadnego znaczenia dla niniejszej sprawy. Kwestie prawidłowości dokonywania potrąceń nie podlegają ocenie i badaniu w niniejszej sprawie. Właściwym do umorzenia postępowania jest organ, który to postępowanie prowadzi, stąd zarzucanie braku właściwości Starosty Krośnieńskiego do wydania zaskarżonej decyzji jest bezpodstawne. Nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja wydana została przez Starostę Krośnieńskiego, którego pieczęć i podpis znajdują się pod decyzją.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną wyżej decyzję Kolegium, K. E., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika zażądała uchylenia decyzji obu instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2018 r. oddalił skargę, podzielając w całości stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła K. E., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości wnosiła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, a także o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz skierowanie sprawy na rozprawę.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) art.151 p.p.s.a. w zw. z art.105 k.p.a. poprzez nieusprawiedliwioną aprobatę, za organami, że postępowanie administracyjne było bezprzedmiotowe;

2) art.151 p.p.s.a. w zw. z art.138 §2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że po wydaniu decyzji kasatoryjnej ( na podstawie art.138 §2 k.p.a.) z oceną nakazującą badanie istoty sprawy, można było wydać decyzję formalną, tj. niezałatwiającą sprawy co do istoty.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wyłącznym powodem umorzenia postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. było ustalenie, że organ dokonał z urzędu potrącenia publicznoprawnej wierzytelności i uznał dług za nieistniejący na datę orzekania w sprawie ulgi, o jaką ubiegała się skarżąca.

Według skarżącej:

1. Nieporozumieniem jest wydanie decyzji (bez względu na jej kierunek) z urzędu, skoro w badanej sprawie proces został zainicjowany przez skarżącą. Kolegium w ogóle nie odniosło się w decyzji II instancji do tego argumentu. Organ I instancji dał wyraz temu, że nie panuje nawet nad tym, czy orzeka w postępowaniu skargowym, czy też urzędowym.

2. Kolegium po to wydało decyzję zobowiązującą organ I instancji do ponownego rozpatrzenia (a więc orzeczenia o istocie sprawy), aby organ nie stosował regulacji art. 105 k.p.a. Gdyby Kolegium chodziło tylko o wykazanie tego czy dług uiszczono, na podstawie art. 136 k.p.a. mogłoby we własnym zakresie postępowanie uzupełnić, a następnie orzec na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. o umorzeniu postępowania I instancji. Kolegium w decyzji II instancji w ogóle nie podjęło próby wykazania, z jakich powodów w tym samym stanie faktycznym orzekło dwoma wykluczającymi się decyzjami: 1) o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia (co wiązało się z koniecznością orzekania o istocie sprawy, zgodnie z wytycznymi sformułowanymi na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.) i 2) o umorzeniu postępowania I instancji (na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 k.p.a.). Zakres zebranego materiału (który w zasadzie niczym nie różnił się od tego aktualnego na datę wydawania decyzji kasatoryjnej) wskazywał, że w dacie orzekania na podstawie art. 138 § k.p.a. Kolegium mogło ocenić, czy postępowanie (które nie wymagało, jak się okazało podczas orzekania zaskarżoną decyzją, gromadzenia dowodów w zakresie przekraczającym przeszkodę określoną w art. 136 § 4 k.p.a.) należy zakończyć decyzją orzekającą co do istoty, czy też opartą na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w części obejmującej umorzenie postępowania I instancji.

3. Trudno ocenić z jakich powodów organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazał, że po decyzji kasatoryjnej ponownie wszczął postępowanie. Powinien zatem wyjaśnić, czy art. 105 k.p.a. nie zastosować z tego powodu, że wadliwie wszczął drugie postępowanie w tym samym przedmiocie, względem tego, które już na wniosek skarżącej się toczyło, i to przez dwie instancje. Kolegium oceniło, że naruszenie to nie miało znaczenia dla wyniku postępowania, podczas gdy - w ocenie skarżącej - decyzję I i II instancji wydano właśnie w kolejnym postępowaniu, innym niż zainicjowane pierwotnym podaniem.

4. Błędna jest ocena organu, że wykonanie zobowiązania na podstawie instytucji przymusowego potrącenia pozbawia adresata decyzji orzekającej zwrot świadczenia możliwości ubiegania się o ulgę umorzenia. Gdyby stan prawny wyglądał tak, jak przyjął to organ (co ma miejsce np. w wypadku zobowiązań podatkowych), to ustawodawca dopuściłby mechanizm procesowy dający podstawę stwierdzenia nadpłaty należności. Skoro jednak na gruncie k.p.a. brak takiej instytucji (występuje w Ordynacji podatkowej, której tu się nie stosuje), to brak jest jakichkolwiek przeszkód do badania, czy kondycja życiowa strony nie uzasadnia skorzystania z takiej ulgi. Ponadto to nie strona uiściła zobowiązanie, ale organ z urzędu zastosował mechanizm potrącenia odejmujący i tak już nielegalnie uszczuplone środki utrzymania, jakie obywatelowi się od samorządu powiatowego należały.

5. Organ I instancji dał ponownie wyraz braku znajomości zakresu swoich kompetencji, skoro relacjonując wykonanie potrącenia podkreślił, iż wynikało ono z decyzji tego organu. Żaden przepis prawa nie daje Staroście tytułu do orzekania o potrąceniu i żadna taka decyzja nie została wydana; jedynie pouczono skarżącą o istnieniu takiej instytucji oraz o zamiarze skorzystania z niej. Zobowiązany nie ma tu żadnych instrumentów ochronnych przewidzianych przed potrąceniem z wypłacanego aktualnie świadczenia.

6. W kategoriach humorystycznych traktować należy stwierdzenie organu, że zrezygnował z ustalania miejsca zamieszkania strony, podczas gdy cecha ta delimitowała właściwość miejscową organu. Kolegium w ogóle do tej argumentacji się nie odniosło, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowiło naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. Organ I instancji przyjął, że to czy jest właściwy, czy też nie - nie ma znaczenia dla legalności decyzji, bo przecież załatwił sprawę nie orzekając o istocie sprawy, a decyzja wydana na podstawie art. 105 k.p.a. nie musi być legalna i odpowiadać wymogom art. 19 i art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. Kolegium i WSA tę ocenę milcząco zaakceptowały utrzymując w mocy decyzje obu instancji.

7. Decyzja została wydana z naruszeniem art. 182 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w części określającej oznaczenie organu. Jeżeli starosta przyjął, że sam (nie dekoncentrując kompetencji na pracowników PCPR) orzeka, to oznaczenie organu widniejące w nagłówku decyzji nie mogło wskazywać Centrum. Centrum nie jest organem, ale jedynie częścią powiatowej administracji zespolonej, stanowiącą urząd. Z decyzji zatem nie wynika nawet jakiego Powiatu Starosta orzekał.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie wpłynęła.

Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zarządzeniem z dnia 4 lutego 2021 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568, 695 i 875), skierował sprawę na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej. W zarządzeniu poinformowano, że każda ze stron postępowania ma prawo – w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma – do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie, w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej.

Do dnia posiedzenia pisma od stron nie wpłynęły.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W ocenie NSA rozpoznanie sprawy było konieczne, gdyż przeprowadzanie rozpraw w okolicznościach związanych z obowiązującym stanem epidemii zwiększyłoby zagrożenie dla osób biorących w nich udział. Jednocześnie ze względów technicznych nie można przeprowadzić wszystkich rozpraw na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie dwóch przepisów tj. art.105 k.p.a. oraz art. 138 §2 k.p.a. Podniesiony, jako naruszony art.151 p.p.s.a. został powiązany ze wskazanymi dwoma przepisami k.p.a. Art.151 p.p.s.a. jest jedynie przepisem wynikowym, określającym sposób rozstrzygnięcia i jako taki nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Co do zarzutu naruszenia art.105 k.p.a. został on wskazany nieprecyzyjnie, gdyż przepis ten składa się z dwóch paragrafów, a w skardze kasacyjnej nie wskazano dokładnie, naruszenie którego z nich zarzuca skarżąca. Z uwagi na argumentację uzasadnienia skargi kasacyjnej i podstawę prawną wskazaną w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że skarżącej chodzi o naruszenie art.105 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w tym przepisie oznacza, że przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Z akt sprawy wynika, że prawomocną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Starosta Krośnieński orzekł o zwrocie nienależnie pobranego przez K. E. świadczenia pieniężnego na kontynuowanie nauki za okres od 29 kwietnia do 30 września 2016 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w kwocie 2533,34 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. (data stempla pocztowego) K. E. zwróciła się o umorzenie powyższej należności, wskazując na bardzo trudną sytuację rodzinną, finansową i zdrowotną. Starosta dwukrotnie wydał decyzje odmawiające umorzenia postępowania, które następnie były uchylane przez organ odwoławczy. Natomiast decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. z urzędu umorzył postępowanie, stwierdzając że należność została w całości spłacona przez K. E. poprzez potrącenie z bieżąco wypłacanego świadczenia. Takie uprawnienie dla organu wynika z art.92 ust.7 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Przepis ten stanowi, że kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych wraz z odsetkami, ustalone ostateczną decyzją, podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń pieniężnych. Z kolei według ust. 8 wskazanego przepisu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 92 ust.11 omawianej ustawy starosta może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenie terminu płatności albo rozłożenie na raty świadczeń pieniężnych innych niż dodatek wychowawczy, następuje w porozumieniu z wójtem.

Z powyższego wynika, że organ rozpatrując wniosek o umorzenie należności działa w ramach uznania administracyjnego, co powinno być poprzedzone zgromadzeniem i przeanalizowaniem materiału dowodowego, dokonaniem jego oceny i należytym uzasadnieniem stanowiska organu wyrażonego w podjętej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie organ orzekł z urzędu o umorzeniu postępowania, nie odnosząc się do wniosku strony o umorzenie należności, gdyż uznał, że z uwagi na spłatę zadłużenia postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Powstało zatem w niniejszej sprawie zagadnienie dopuszczalności umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności w sytuacji, gdy należność ta została wyegzekwowana w trakcie toczącego się postępowania o umorzenie zaległości. Zagadnienie to było już przedmiotem rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny w odniesieniu do egzekucji zaległych opłat abonamentowych na rzecz Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. W orzecznictwie jednolicie przyjęto, że okoliczność wyegzekwowania kwoty należnej z tytułu zaległości w opłatach abonamentowych nie oznacza braku konieczności kontynuacji postępowania wywołanego wnioskiem o umorzenie zaległości, jeśli wniosek o umorzenie tej należności został złożony przed jej przymusowym wyegzekwowaniem (zob. np. wyroki NSA: z 17 grudnia 2020 r., sygn. I GSK 1338/20; 10 listopada 2020 r., I GSK 888/20; z 30 czerwca 2020 r., I GSK 507/20; z 14 grudnia 2017 r., sygn. II GSK 267/16, 9 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 1220/15). Stanowisko to dotyczyło umorzenia spłaty należności do których nie stosuje się przepisów o ordynacji podatkowej. Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. tj.2020 r., poz.1689) przewiduje bowiem stosowanie do opłat abonamentowych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art.7 ust.3 ustawy). Wedle powyższego stanowiska jeśli postępowanie z wniosku strony zainicjowane zostało przed rozpoczęciem egzekucji i wyegzekwowaniem należności w drodze egzekucji – nie stało się bezprzedmiotowe. Wniosek ten uzasadniony jest tym, że w takich okolicznościach występują wszystkie elementy materialnego stosunku administracyjno-prawnego.

Przenosząc powyższe na ustalone okoliczności sprawy, nie budzi wątpliwości, że występuje podmiot stosunku administracyjno-prawnego, którym jest strona skarżąca oraz przedmiot, za który należy uznać uprawnienie do umorzenia należności i odpowiadający temu uprawnieniu obowiązek zbadania przesłanek umorzenia należności. W sprawie nie ustalono, kiedy doszło do wyegzekwowania należności od skarżącej, nie ma na tę okoliczność żadnych informacji w aktach sprawy. Skoro skarżącej przysługiwało, wynikające z art. 92 ust. 11 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie należności, z którego skorzystała, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie tego wniosku w granicach obowiązującego prawa, co wymagało też ustalenia, czy i w jakiej kwocie zobowiązanie istniało w dacie złożenia tego wniosku, a w przypadku pozytywnego ustalenia w tym zakresie, zbadanie ustawowo określonych przesłanek umorzenia zaległości.

Co do zarzutu naruszenia art.138 § 2 k.p.a. w sposób opisany w skardze kasacyjnej, to jest on, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy niezasadny, jeśli wziąć pod uwagę treść uzasadnienia organu odwoławczego w decyzji z dnia 27 października 2017 r. W uzasadnieniu tym wyraźnie stwierdzono, że jeśli należność objęta wnioskiem została w całości spłacona, to organ I instancji powinien wydać orzeczenie o umorzeniu postępowania, czego organ odwoławczy nie mógł uczynić z uwagi na brak dowodów potwierdzających okoliczność spłaty.

Jeśli zaś chodzi o argumentację uzasadnienia skargi kasacyjnej w pkt 5-7, to wskazane w tym uzasadnieniu przepisy nie zostały podniesione w zarzutach skargi kasacyjnej, co też nie pozwala na ich ocenę ( art.183 §1 p.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe, uznając za uzasadniony zarzut naruszenia art. 105 k.p.a. w zw. z art.151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. a i c. w zw. z art. 15zzs4 ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art.203 pkt 1 p.p.s.a. Na koszty postępowania w łącznej kwocie 720 zł za obie instancje składają się koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego wyliczone na podstawie §14 ust.1 pkt 1 lit.c i ust. 1 pkt 2 lit.b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( DZ.U.tj.2018 r., poz. 265).