Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1088/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137, art. 141 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 5 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 roku sprawy ze skargi Gminy Miasto Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [... ] nr [...] KR Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Ł., od decyzji Prezydenta Miasta S. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 2 sentencji i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu J. O. J. i G. J. K. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy Miasta Ł. w łącznej kwocie: 1527,62 zł stosownie do posiadanych udziałów w następującej wysokości: J. O. J. - kwota 763,81 zł, G. J.K.- kwota 763,81 zł. W pozostałym zakresie Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o zwrocie na rzecz J.O. J. w udziale 1/2 części i G. J. K. w udziale 1/2 części nieruchomości położonej w Ł., obręb [...], przy ul. A, składającej się z działek aktualnie oznaczonych nr 66/1 o pow. 0,0026 ha i nr 66/2 o pow. 0,0079 ha, stanowiącej własność Gminy Miasta Ł., dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. prowadzona jest księga wieczysta Nr [...]. W punkcie drugim decyzji organ orzekł o zwrocie przez J. O.J. i G. J. K. na rzecz Gminy Miasta Ł. łącznej kwoty 1527,62 zł, stanowiącej wartość zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego dla poprzednich właścicieli nieruchomości decyzjami Naczelnika Dzielnicy Ł. – Ś. Nr [...] z dnia [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu i Nr [...] z dnia [...] o odszkodowaniu za zniszczone uprawy i plony, wyliczonego proporcjonalnie do zwracanej powierzchni, z uwzględnieniem działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu. Ponadto organ rzeczoną decyzją zatwierdził podział dz. ozn. numerem 66 o pow. 0,6105 ha, położonej w Ł. (obr. [...]), przy ul. A, m.in. na dz. nr 66/1 o pow. 0,0026 ha i nr 66/2 o pow. 0,0079 ha. Organ wyjaśnił, że w związku z zamiarem zbycia nieruchomości położonej w Ł., obręb [...], przy ul. A, oznaczonej numerem działki 66, Wiceprezydent Miasta Ł. skierował do spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości zawiadomienie informujące o możliwości ubiegania się o zwrot w/wym. nieruchomości, w części odpowiadającej dawnym działkom nr 21/5 i nr 21/6.J.J. oraz G.K. jako spadkobiercy po W. i P. małżonkach N. wystąpili z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, znajdującej się w granicach działki nr 66. W następnej kolejności organ przypomniał, że w myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części może żądać poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przedmiotowa nieruchomość (dawne działki nr 21/5 i nr 21/6) została nabyta na rzecz Skarbu Państwa od W. i P. małżonków N. decyzją Naczelnika Dzielnicy Ł.-Ś. z dnia [...] Nr [...] wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego "B.". Zgodnie z planem realizacyjnym ogólnym zagospodarowania tego terenu zatwierdzonym decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownika Oddziału Architektury Wydziału Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miasta Ł. wywłaszczone działki znalazły się w granicach lokalizacji budowy przedszkola, oznaczonego na planie symbolem [...]. Na podstawie decyzji z dnia [...] Nr [...] Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w Ł., zgodnie z wnioskiem Zastępcy Dyrektora Zarządu Gospodarki Terenami miasta Ł. o wydanie decyzji o użytkowaniu przez Wydział Oświaty, Wychowania i Kultury Urzędu Dzielnicowego Ł.-P. nieruchomości o łącznej pow. 6105 m2 obejmującej działki, o których mowa wyżej z przeznaczeniem pod budowę przedszkola, dokonano przekazania przedmiotowej nieruchomości w nieodpłatne użytkowanie Wydziałowi Oświaty, Wychowania i Kultury Urzędu Dzielnicowego Ł.-P.. W latach 1978 - 1980 na terenie obrębu [...] dokonano odnowy operatu ewidencji gruntów i budynków, w wyniku którego dawne działki nr 21/5 i 21/6 weszły w skład działki oznaczonej nr 66 o łącznej pow. 0,6105 ha. Ze względu na konieczność odtworzenia archiwalnych działek nr 21/5 i nr 21/6 w granicach obecnej działki nr 66 dokonano podziału geodezyjnego działki nr 66, położonej w Ł., przy ul. A. W konsekwencji powstały działki: nr 66/1 o pow. 0,0026 ha i nr 66/2 o pow. 0,0079 ha.

Dalej organ I instancji wskazał, że z przeprowadzonych w dniu 15 maja 2013 r. oględzin przedmiotowej nieruchomości wynika, że omawiany teren jest niezabudowany, porośnięty trawą, przez działkę nr 66/1 przebiega fragment chodnika betonowego, a przez obie działki przebiega fragment sieci energetycznej. Na działkach nr 66/1 i nr 66/2, odpowiadających części wywłaszczonej nieruchomości do dnia dzisiejszego nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, jaki stanowi budowa przedszkola wraz z infrastrukturą towarzyszącą tej inwestycji. Zgodnie z operatem szacunkowym z dnia 22 października 2013 r. wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości wyniosła 39.068,00 zł, natomiast zwaloryzowane odszkodowanie za nieruchomość będącą przedmiotem zwrotu, stosownie do pisma Urzędu Statystycznego w Ł. z dnia 18 lutego 2014 r., wyniosło : 1432,62 zł. W rezultacie wartość zwaloryzowanego odszkodowania należnego do zwrotu nie przekracza 50 % aktualnej wartości nieruchomości określonej w operacie szacunkowym. Odszkodowanie to, na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zgodnie z danymi przedstawionymi przez rzeczoznawcę majątkowego, uległo zwiększeniu o łączną kwotę 95,00 zł, równą różnicy wartości zwracanej nieruchomości, pomiędzy jej stanem z dnia wywłaszczenia i z dnia zwrotu.

Odwołanie od powyższej decyzji w terminie prawem przewidzianym wniósł Prezydent Miasta Ł..

Wspominaną na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] KR Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Ł., uchylił decyzję Prezydenta Miasta S. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej punktu 2 sentencji i w tym zakresie orzekł o zobowiązaniu J.O. J. i G. J. K. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Gminy Miasta Ł. w łącznej kwocie: 1527,62 zł stosownie do posiadanych udziałów: J.O. J. - kwota 763,81 zł, G. J.K.- kwota 763,81 zł. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podstawową kwestią, jaką winno się badać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność z punktu widzenia celu na jaki została nabyta. W niniejszej sprawie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Cel tenże należy określić możliwie precyzyjnie. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że przedmiotowe działki przeznaczone zostały pod budowę przedszkola realizowanego w ramach osiedla "B". Ustalenie to potwierdza m.in. wniosek Zarządu Terenami miasta Ł. z dnia 16 maja 1978 r., gdzie wskazano wyraźnie, że działki nr 21/5 i 21/6 przeznaczone są pod budowę przedszkola realizowanego w ramach osiedla "B" oraz rozstrzygnięcie z dnia [...], w którym potwierdzono, iż dz. nr 21/5 i 21/6 zgodnie z decyzją z dnia [...] znajdują się w graniach lokalizacji budowy przedszkola realizowanego w ramach osiedla "C". Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że cały teren o pow. 6105 m2 odpowiadający działce nr 66, w skład którego weszły również przedmiotowe działki przeznaczony był pod budowę przedszkola. Skoro przedszkole w ogóle nie powstało nie można też twierdzić, że na nieruchomości powstała jakakolwiek infrastruktura towarzysząca. Nie są zasadne twierdzenia odwołującego, jakoby plan realizacyjny nie przewidywał, by przedmiotowe działki miały zostać w jakiś szczególny sposób zagospodarowane oraz wskazania, że powstała tam infrastruktura przesądzająca o realizacji celu wywłaszczenia na tym terenie. Tereny zielone przy przedszkolu, place zabaw dla dzieci, czy też ciągi komunikacyjne niewątpliwie stanowiłyby elementy infrastruktury przedszkola powiązany funkcjonalnie z celem wywłaszczenia i zarazem stanowiłyby realizację celu wywłaszczenia. W sytuacji jednak, gdy przedszkole w ogóle nie powstało, nie można mówić o niezbędności działek do realizacji celu wywłaszczenia. Obecność na nieruchomości infrastruktury technicznej nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz danych właścicieli.

W ocenie organu II instancji operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb niniejszego postępowania jest kompletny i rzetelny. Zgodnie z ustaleniami operatu wartość nieruchomości podlegającej zwrotowi na dzień zwrotu wyniosła 4331 zł. Z kolei wartość tej nieruchomości według stanu z dnia wywłaszczenia wyniosła 4236 zł. Stąd wartość nieruchomości wzrosła z tytułu działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu o 95 zł. Wartość zwaloryzowanego odszkodowania za nieruchomość będącą przedmiotem zwrotu ustalono na kwotę 1432,62 zł. Organ wskazał, że zgodnie z regulacją art. 217 ust. 2 u.g.n. wartość zwaloryzowanego odszkodowania nie przekracza 50 % aktualnej wartości nieruchomości. Wysokość kwoty odszkodowania podlegającego zwrotowi wzrosła o 95 zł, z uwagi na zwiększenie wartości działek na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości. Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku zwrotu nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami brak jest podstaw do zobowiązania osób, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości, do solidarnego zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania otrzymanego z tytułu wywłaszczenia. Zobowiązanie solidarne powstaje tylko wtedy, jeżeli tak stanowi przepis ustawy, natomiast przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami takiego uregulowania nie zawiera. Powyższe stanowiło podstawę do uchylenia decyzji Prezydenta w tym zakresie i orzeczenia o odpowiedzialności za zwrot odszkodowania zgodnie z udziałami spadkobierców.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] KR Prezydent Miasta Ł. repezentujący Miasto Ł. zarzucił naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wywłaszczona nieruchomość położona w Ł., przy ul. A, oznaczona jako działki nr 66/1 o pow. 0,0026 ha i nr 66/2 o pow. 0,0079 ha, w obr. [...], stała się zbędna na cel wywłaszczenia, pomimo tego, że znajduje się na niej infrastruktura techniczna, służąca mieszkańcom osiedla mieszkaniowego. Ponadto strona skarżąca powołała się na naruszenie art. 141 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie, tj. niezabezpieczenie w decyzji wierzytelności Miasta Ł. z tytułu zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. W ocenie skarżącego, sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, pomimo, iż nie odpowiada ściśle założeniom planu zagospodarowania terenu, jest zgodny z celem wywłaszczenia. Strona skarżąca wskazała, że na nieruchomości, o której mowa, znajduje się infrastruktura osiedla mieszkaniowego. Podniosła, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że celu wywłaszczenia nieruchomości "na budowę osiedla mieszkaniowego" nie niweczy realizacja infrastruktury w postaci obiektów handlowych, usługowych, urządzeń technicznych, ciągów komunikacyjnych, parkingów i innych urządzeń, które są niezbędne dla mieszkańców obok budynków mieszkalnych. Ponadto podkreśliła, że dopuszczalne są odstępstwa od planu realizacyjnego inwestycji, o ile nie są to zmiany jakościowe, a odpowiadają celowi wywłaszczenia. Wprawdzie na nieruchomości nie wybudowano przedszkola, tak jak to założono w planie zagospodarowania terenu, jednak sposób zagospodarowania nieruchomości pozostaje w ścisłym związku z funkcjonowaniem osiedla mieszkaniowego, którego budowa stanowiła cel wywłaszczenia. W rezultacie w ocenie Prezydenta Miasta Ł. nieruchomości nie można uznać za zbędną na cel wywłaszczenia. W konkluzji skargi wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że o tym czy nieruchomość stała się zbędna, decyduje cel wywłaszczenia (nabycia) i to cel rozumiany ściśle. Jedynie realizacja konkretnego zadania określonego jako cel nabycia w terminach ustawowych uzasadnia odmowę zwrotu nieruchomości. Wobec okoliczności, iż na nieruchomości nie zrealizowano celu nabycia, który stanowiła budowa przedszkola, należało w ocenie organu odwoławczego orzec o zwrocie nieruchomości. Odnośnie zarzutu niezabezpieczenia w decyzji wierzytelności Miasta Ł. z tytułu zwrotu odszkodowania organ odwoławczy wskazał, że zarzut ten nie jest zasadny, ponieważ z treści przepisu nie wynika obowiązek orzeczenia w tym przedmiocie w decyzji o zabezpieczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 136 ust. 3 zdanie 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2014 poz. 518 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.". Wskazany przepis stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustawodawca w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy zawarł legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W świetle tejże definicji nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zauważyć należy, że dla ustalenia, iż wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia wystarczy ustalenie, iż jedna z dwóch wymienionych w art. 137 ust. 1 przesłanek zbędności nieruchomości została zrealizowana.

Zatem do rozstrzygnięcia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zasadniczą kwestią jest ustalenie celu wywłaszczenia nieruchomości oraz zaistnienie przesłanki zbędności nieruchomości w rozumieniu wyżej wskazanego art. 137 u.g.n.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że cel wywłaszczenia nieruchomości winien być interpretowany ściśle, bowiem wiąże się z nim zakaz przeznaczania wywłaszczonych nieruchomości na inne cele, w tym także na inne cele publiczne, o którym mowa w art. 136 ust. 1 u.g.n. Kwestia celu, na jaki nieruchomość została wywłaszczona powinna zostać należycie zbadana przez organ administracji w oparciu o cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (por. wyroki WSA w Łodzi: z dnia 21 października 2008 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 664/08 oraz z dnia 16 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1089/14; WSA w Krakowie z dnia 12 października 2009 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1209/09; wyrok NSA z dnia 5 lutego 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 2955/12, dostępne w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujących zwrot wywłaszczonych nieruchomości wynika, że wywłaszczona nieruchomość może być wykorzystana jedynie na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, co powinno nastąpić w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. pod rygorem uznania nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i powstania roszczenia poprzedniego właściciela (lub jego spadkobiercy) o zwrot nieruchomości (art. 136 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n.). W wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. o sygn. akt K 6/05 Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystywana w sposób odmienny niż to wynika z celu wywłaszczenia, a instytucja wywłaszczenia ma charakter wyjątkowy i szczególny, a zatem powinna być stosowana tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, których nie da się zrealizować za pomocą innych środków prawnych. W świetle art. 136 ust. 1 i 2 u.g.n. nieruchomość może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, zanim stanie się zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 jedynie wtedy, gdy poinformowany przez właściwy organ o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o jej zwrot. Należy mieć na uwadze, że zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu trzeba oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości.

W przedmiotowej sprawie, by określić cel wywłaszczenia nieruchomości objętych żądaniem zwrotu, wskazać trzeba, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa od W. i P. małżonków N. decyzją Naczelnika Dzielnicy Ł.-Ś. z dnia [...] nr [...] w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w związku z budową osiedla mieszkaniowego "B". Z kolei z ustaleń ogólnego planu realizacyjnego zagospodarowania tego terenu, zatwierdzonego decyzją z dnia [...] nr [...], wynika, że działki oznaczone pierwotnie numerami 21/5 i 21/6 znalazły się w granicach lokalizacji budowy przedszkola wraz z infrastrukturą towarzyszącą, oznaczonego na planie symbolem [...]. Przeznaczenie nieruchomości potwierdza również znajdująca się w aktach sprawy decyzja Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w Ł. z dnia [...] nr 164/78, na mocy której nieruchomości o łącznej powierzchni 6105 m2, obejmującej m. in. działki o nr 21/5 i 21/6, przekazano w nieodpłatne użytkowanie Wydziałowi Oświaty, Wychowania i Kultury Urzędu Dzielnicowego Ł.-P. z przeznaczeniem pod budowę przedszkola w ramach realizowanego osiedla mieszkaniowego "B. ". Na podstawie analizy treści wskazanych wyżej dokumentów należy przyjąć, że cel wywłaszczenia został szczegółowo określony jako budowa przedszkola wraz z towarzyszącą infrastrukturą w ramach osiedla mieszkaniowego "B".

Odnosząc się w następnej kolejności do przesłanki uznania nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, podkreślić należy, że przedszkole na terenie działek aktualnie oznaczonych numerami 66/1 i 66/2 w ogóle nie powstało. Z protokołu oględzin z dnia 15 maja 2013 r. oraz operatu szacunkowego z dnia 22 października 2013 r. wynika, że teren dawnych działek nr 21/5 i 21/6 porośnięty jest trawą. Przez obie działki przebiega fragment sieci energetycznej, zaś przez działkę nr 21/5 dodatkowo przebiega fragment chodnika betonowego. Otoczenie nieruchomości stanowi zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna. W związku z powyższym wskazać należy, że nie zasługują na aprobatę twierdzenia strony skarżącej, iż sposób zagospodarowania nieruchomości, pomimo iż nie odpowiada ściśle założeniom planu zagospodarowania przestrzennego, jest zgodny z celem wywłaszczenia. Okoliczność umieszczenia na przedmiotowych działkach elementów infrastruktury technicznej związanej z funkcjonowaniem osiedla mieszkaniowego nie stanowi bowiem realizacji celu wywłaszczenia, choć niewątpliwe jest powiązane z realizacją innego ogólnie określonego celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego. Szczegółowo określony cel wywłaszczenia nigdy nie został zrealizowany. Na wnioskowanych do zwrotu działkach nie podjęto działań zmierzających do zrealizowania celu wywłaszczenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że samo umieszczenie pod powierzchnią działek urządzeń infrastruktury technicznej, takich jak kable elektroenergetyczne, nie koliduje z natury rzeczy ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli. Istniejący na działkach fragment sieci energetycznej nie stanowi infrastruktury towarzyszącej przedszkolu i nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu zwrotu nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 643/12, wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 158/11, w Lublinie z dnia 24 stycznia 2013 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 1023/12, dostępne w CBOSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, że wobec jednoznacznego określenia w planie realizacyjnym osiedla mieszkaniowego "B." celu na jaki miała być przeznaczona nieruchomość oznaczona pierwotnie jako działki 21/5 i 21/6 nie można uznać, iż budowa infrastruktury związanej z funkcjonowaniem osiedla mieszkaniowego realizuje cel wywłaszczenia określony wyraźnie jako budowa przedszkola wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Zatem stwierdzić należy, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty, co uprawnia do żądania zwrotu nieruchomości w oparciu o art. 136 u.g.n.

Okoliczność ta potwierdzona również została w piśmie skierowanym przez Wiceprezydenta Miasta Ł. do spadkobierców byłych właścicieli informującym o zamiarze zbycia nieruchomości położonej w Ł., obręb [...], przy ul. A, oznaczonej numerem działki 66 oraz o możliwości ubiegania się o zwrot w/wym. nieruchomości, w części odpowiadającej dawnym działkom nr 21/5 i nr 21/6.

Zaznaczyć również należy, że ustalenia operatu szacunkowego, sprostowanego i uzupełnionego w dniu 31 grudnia 2013 r., spełniają wymogi określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) oraz w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sporządzony w sprawie operat opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości, jest zupełny, logiczny i wiarygodny. Zgodnie w wymogami obowiązujących przepisów ustalono wartość rynkową części gruntu podlegającego zwrotowi według stanu na dzień zwrotu oraz według stanu z dnia wywłaszczenia. Określono wzrost wartości nieruchomości z tytułu działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu i dokonano stosownej waloryzacji odszkodowania.

Wyjaśnić również należy, że organ II instancji prawidłowo orzekł o odpowiedzialności za zwrot zwaloryzowanej kwoty odszkodowania odpowiednio do udziałów posiadanych przez spadkobierców właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Na gruncie uregulowań o gospodarce nieruchomościami brak jest bowiem przepisów ustanawiających w tym zakresie zobowiązanie solidarne.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 141 ust. 2 u.g.n. należy wskazać, że zgodnie z powołanym przepisem wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140 u.g.n. podlegają stosownemu zabezpieczeniu, przy czym jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej. W ocenie sądu przez "stosowne" zabezpieczenie wierzytelności należy rozumieć wszystkie formy zabezpieczenia przewidziane w obowiązującym systemie prawnym takie jak zastaw, hipoteka czy weksel. Ustawodawca nie przesądził jednak, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie zabezpieczenia należy zawrzeć w osnowie decyzji o zwrocie nieruchomości. Stronom postępowania została pozostawiona swoboda w wyborze zabezpieczenia wierzytelności. Zatem ustalenia w tym zakresie winny zostać poczynione w drodze porozumienia organu z osobą zainteresowaną. Sformułowanie zawarte w art. 141 ust. 2 u.g.n. wskazujące, że decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej oznacza tylko tyle, że wzmianka w tym zakresie może być zamieszczona decyzji o zwrocie (vide: Ustawa o gospodarka nieruchomościami – Komentarz pod redakcją G. Bieńka – Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008 r., s. 505-506).

Skoro z treści obowiązujących przepisów nie można wywieść obowiązku zamieszczenia w decyzji o zwrocie nieruchomości rozstrzygnięcia w przedmiocie zabezpieczenia wierzytelności, to brak owego zabezpieczenia w zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie stanowi naruszenia prawa, które uprawniałoby sąd do uchylenia decyzji.

W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. sąd skargę oddalił.

ms