Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 1059/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-02-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: zwolniono od uiszczenia wpisu w części
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca 2011r. postanowił: 1. zwolnić skarżącego z wpisu od skargi powyżej kwoty [...] zł 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie


UZASADNIENIE

W dniu 30 stycznia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe gospodarstwo wraz z córką, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł z tytułu umowy o pracę. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości

Zarządzeniem z dnia 01 lutego 2013r. referendarz sądowy wezwał stronę

do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową.

W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył kserokopię zeznań podatkowych za 2011r., z których wynika, że za ten okres z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał dochód w kwocie [...] oraz z tytułu stosunku pracy w kwocie [...] zł. Ponadto oświadczył, że zamieszkuje z byłą żoną i dwójką dzieci, ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Strona wskazał, że ponosi koszty związane z zamieszkiwaniem w lokalu w wysokości [...] zł. Ponadto strona płaci alimenty w kwocie [...] zł. Koszty związane z leczeniem podatnik określił na kwotę [...] zł miesięcznie Oświadczył, że koszty związane z bieżącym życiem to kwota [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że od maja 2011r. ma zawieszoną działalność gospodarczą. Oświadczył, że nie posiada samochodu. Nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych wskazując na zajęcie komornicze.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Na podstawie przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 1270)

– zwana dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym

lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1).

W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki

te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych.

Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa jednak na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu: "gdy wykaże". Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone

we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie.

Ze względu na to, że wskazane przez stronę w oświadczeniu okoliczności

nie były wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy i budziły wątpliwości, referendarz sądowy stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. wezwał skarżącego do złożenia odpowiednich dokumentów obrazujących sytuację majątkową skarżącej oraz domowników. Z treści powyższego przepisu wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa jest w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Przenosząc powyższe rozważania prawne natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że oświadczenie złożone przez skarżącego jest niepełne i nierzetelne, przez co nie pozwala dokonać właściwej oceny jego sytuacji materialnej. Brak udzielenia pełnej odpowiedzi na wezwanie z dnia 02 stycznia 2013 r., uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych i ewentualnego zwolnienia go od tych kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

Z przedłożonych dokumentów (zeznanie podatkowe za 2011r. wynika, że skarżący prowadził dochodową działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. W 2011r. skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął dochód w kwocie [...] oraz z tytułu stosunku pracy w kwocie [...] zł. Zauważyć należy, że postępowanie dotyczące podatku od towarów i usług i wynikające stąd koszty sądowe związane są z przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej. Wskazać również należy, że działalność skarżącego przynosiła znaczny przychód natomiast sam fakt ponoszenia dużych kosztów prowadzenia działalności nie oznacza braku środków finansowych. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą takiej aktywności nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Podmioty gospodarcze samodzielnie ponoszą konsekwencje swoich decyzji ekonomicznych.

Ponadto wskazać należy, że strona pomimo wezwania nie przedłożyła wszystkich dokumentów, o które była wzywana. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości, co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Wnioskodawca został mianowicie zobowiązany do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez siebie oraz przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a nie poprzestać na gołosłownym oświadczeniu. Skarżący w ogóle nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych. Wyciągi miały natomiast obrazować wszelkie operacje dokonywane na tych rachunkach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Dotyczyło to zarówno transakcji obciążeniowych na tych rachunkach (czyli wydatków, środków, które wypływają z tych kont), jak również i transakcji uznaniowych (czyli wpływów na te rachunki bankowe). Jest to w rzeczywistości bardzo istotny brak wniosku o prawo pomocy. Wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. NSA w postanowieniu z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 249/11, LEX nr 896209).

Faktem jest, że skarżący wskazał, że jego rachunek bankowy został zajęty w toku postępowania egzekucyjnego. Jednakże zajęcie rachunku bankowego nie stanowi przesłanki wystarczająco usprawiedliwiającej niewykonanie zobowiązania w zakresie nadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Zajęcie konta nie oznacza przecież samo przez się braku jakichkolwiek operacji na tym koncie. (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2010r., I SA/Sz 232/10, LEX nr 785399).

Wnioskodawca nie przedłożył również żadnych tytułów egzekucyjnych i wykonawczych świadczących o wszczęciu i prowadzeniu wobec niego egzekucji.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy.

Nie mniej wychodząc naprzeciw żądaniu strony orzekający częściowo przychylił się do jej wniosku i postanowił zwolnić skarżącego z wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 2.000 zł. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miał fakt, że wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, tym samym wpis od skargi stosownie do treści § 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi 1% wartości przedmiotu ([...] zł w niniejszej sprawie) zaskarżenia nie mniej niż 2.000 zł. Tym samym wysokość wpisu określono na najniższym poziomie wynikającym z § 1 pkt 4 powyższego rozporządzenia.

Na marginesie należy dodać, że na obecnym etapie postępowania sądowego udział fachowego pełnomocnika nie jest niezbędny, gdyż sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach niezależnie od zawartych w skardze wniosków i zarzutów oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto, stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego Sąd ma obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych i pouczeń o skutkach prawnych tych czynności oraz skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Uzupełnieniem tej regulacji jest przewidziany w art. 140 § 1 p.p.s.a. obowiązek Sądu pouczania stron działających bez adwokata lub radcy prawnego o terminie i trybie zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Nie można pominąć tego, że wyłożenie kosztów przez skarżącego jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego żądań przez Sąd będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.