Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 302/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 128 ust. 2 pkt 3, art. 64 ust. 1a
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Roman Hauser Sędzia del. NSA Andrzej Irla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 536/17 w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w części decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 6 września 2017 r. (sygn. akt IV SA/Po 536/17) oddalił skargę K.P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie uchylenia w części decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Starosta G. decyzją z dnia [...]2016 (nr [...]), wydaną na podstawie art. 37 pkt 1 i 4, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 127 ust. 1 i 2, art. 128 ust. 1, 2 i 3 i art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469, dalej u.p.w.) udzielił Z.R. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód - piętrzenie śródlądowych wód powierzchniowych kanału K. w km 0+010 kanału. Wydana decyzja określała szczegółowe warunki realizacji tego pozwolenia. Zawierała m.in. stwierdzenie, że piętrzenie śródlądowych wód powierzchniowych kanału K., położonego na działce o nr [...] obręb S. gm. K. w km 0+010 kanału, prowadzone będzie w celu umożliwienia poboru wody dla potrzeb istniejących obiektów stawowych, znajdujących się na działkach nr[...] i [...] obręb S. oraz na działkach nr [...] i [...] obręb M. gm. K.. Dodatkowo powyższa decyzja postanawiała, że piętrzenie to prowadzone będzie również w celu umożliwienia poboru wody dla potrzeb obiektów stawowych R.R., położonych na działce nr [...] obręb M. gm. K.. Określono, że piętrzenie to należy prowadzić za pomocą istniejącego jazu o konstrukcji betonowej i drewnianym zamknięciu szandorowym, zlokalizowanego w km 0+010 tego kanału.

K.P. odwołaniem z dnia [...] wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji. Zarzucił niewywiązanie się Starosty G. (pomimo stanowiska Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P.) z ustalenia i wskazania korzyści, które zostaną uzyskane przez Z.R. lub zdefiniowania i sprecyzowania zasad wypłaty świadczenia ustalonego na zasadzie procentowej. Zwrócił też uwagę na szereg błędów kwestionowanej decyzji.

Z.R. pismem z dnia [...] 2017 r., skierowanym do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. oświadczył, że z tytułu korzystania z urządzenia wodnego na potrzeby eksploatacji jego ziemnych stawów rybnych przyjmuje na siebie kwotę partycypacji w wysokości 100 % kosztów utrzymania "kanału ulgi" na całej jego długości, tj. w km 0+000 - 0+925, usytuowanego na działkach o nr 56/3 i 51/11 obrębu M.. Oświadczył, że realizacja tego zobowiązania nastąpi po przedstawieniu faktury za wykonane roboty, które polegać miałyby na m.in. dwukrotnym w roku wykaszaniu porostów z dna i skarp, niezbędnym odmulaniu dna, usuwaniu zakrzaczeń i ewentualnych zatorów oraz na wykonaniu innych niezbędnych i wcześniej uzgodnionych prac).

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. decyzją z dnia [...] 2017 (nr [...]) uchylił zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie: w pkt II.2.1 ppkt 1) i ppkt 2); pkt. II.3. ppkt 1) lit a i b; pkt. II.3. ppkt 2) i ppkt 4); pkt III, pkt 111.1 i 2; pkt III.3 ppkt 2 lit. a), b), c) oraz pkt VII. 3, i orzekł co do istoty sprawy. Organ odwoławczy w pkt VII.3 decyzji orzekł o: "Partycypacji w kosztach utrzymania "kanału ulgi" na całej jego długości tj. w km 0+000 do 0+895 w formie świadczenia pieniężnego w wysokości 100% kosztów ponoszonych przez K.P. na utrzymanie tego odcinka urządzenia wodnego (w zakresie dwukrotnego w roku wykaszania porostów z dna i skarp, niezbędnego odmulania dna, usuwania zakrzaczeń i ewentualnych zatorów oraz innych niezbędnych robót pod warunkiem ich wcześniejszego uzgodnienia). Uiszczenia świadczenia pieniężnego Z.

R. zobowiązany jest dokonać w terminie 14 dni od dnia otrzymania udokumentowanych kosztów poniesionych na konserwację tego urządzenia przez K.P.." W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in, że K.P. w toku postępowania akcentował to, iż Z.R. powinien ponosić zasadnicze koszty utrzymywania, w należytym stanie technicznym, urządzenia wodnego (tzw. "kanału ulgi"). W trakcie postępowania odwoławczego Z.R. przychylił się do tego wniosku oświadczając, iż przyjmuje na siebie całkowity udział w kosztach utrzymania "kanału ulgi". Powyższe oświadczenie z dnia [...] 2017 r. zostało załączone do pisma z dnia [...]2017 r. Z uwagi na fakt, iż przyjęcie przez Z.R. 100% udziału w kosztach utrzymania "kanału ulgi" spełnia w całości żądanie K.P. wyrażone w odwołaniu - organ odwoławczy uchylił pkt VII.3 zaskarżonej decyzji i orzekł w tym zakresie w sposób powyżej wskazany. Zwrócił przy tym uwagę, iż art. 128 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego odnosi się wyłącznie do uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzenia wodnego w związku z korzystaniem z tego urządzenia przez adresata pozwolenia wodnoprawnego. Oznacza to, że zakres robót, w których ma uczestniczyć korzystający z urządzenia wodnego dotyczyć może jedynie kosztów związanych z utrzymaniem urządzenia wodnego, tj. polegających na jego eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania jego funkcji. Wynika to z art. 64 ust. 1 Prawa wodnego. W przypadku urządzenia wodnego jakim jest kanał, zakres prac związanych z jego utrzymaniem obejmuje w szczególności wykaszanie porostów z dna i skarp, odmulanie dna, usuwania zakrzaczeń i ewentualnych zatorów. W przypadku natomiast wystąpienia konieczności wykonania innych niezbędnych prac, z uwagi na obciążenie Z.R. całkowitym kosztem ich pokrycia, winny one zostać uzgodnione przed ich wykonaniem.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł K.P.. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I, w odniesieniu do orzeczenia co do istoty w zakresie punktu VII.3 decyzji Starosty G. z dnia [...]2016 r. Zarzucił naruszenie art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez:

1. błędną interpretację tego przepisu w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, w kontekście art. 64 ust. 1a ustawy Prawo wodne, w szczególności poprzez błędne ustalenie, że koszty utrzymania urządzenia wodnego powinien ponosić K.P., a Z.R. zobowiązany jest dokonać świadczenia pieniężnego na jego rzecz w terminie 14 dni od dnia otrzymania udokumentowanych kosztów poniesionych przez skarżącego na konserwację urządzenia wodnego. Wskazywał, że iż ustawa Praw wodne, w powołanym wyżej przepisie stanowi wprost o obowiązku uczestniczenia w kosztach, nie zaś o obowiązku zwrotu poniesionych kosztów, konsekwencją czego powinno być takie uregulowanie kwestii spornej, które nakładałoby wprost na Z.R. obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania urządzenia wodnego, na przykład na podstawie przedstawionego kosztorysu,

2. błędną interpretację pojęcia "kosztów utrzymania urządzenia wodnego", w szczególności poprzez dowolne i niesłuszne ustalenie, że koszty naprawy podmywanych skarp i grobli oraz uzupełniania ubytków w dnie nie należą do kosztów utrzymania urządzenia wodnego, a są innymi niezbędnymi pracami wykraczającymi poza zakres pojęcia "kosztów utrzymania urządzenia wodnego" pomimo, iż z art. 64 par. 1 ustawy Prawo wodne wynika, że utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu utrzymania ich funkcji, w związku z czym wskazane wyżej prace związane z naprawą podmywanych skarp i grobli oraz uzupełniania ubytków w dnie są w oczywisty sposób remontami służącymi utrzymaniu funkcji urządzenia wodnego i winny zostać ujęte w pozwoleniu wodnoprawnym jako prace, których koszt w 100 procentach ponosić winien Z.R. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 6 września 2017 r. oddalił skargę K.P.. Podał, że w sprawie sporny był sposób określenia przez organ odwoławczy zasad ponoszenia kosztów utrzymania urządzenia wodnego. Sąd I instancji przypomniał, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. wskazał w decyzji, iż koszty ponosić będzie skarżący, natomiast Z.R. w terminie 14 dni od dnia otrzymania zestawienia udokumentowanych kosztów poniesionych przez skarżącego, zobowiązany będzie do dokonania na jego rzecz świadczenia pieniężnego. W ocenie skarżącego taka regulacja narusza art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Ponadto skarżący zarzucił organowi błędną interpretację pojęcia kosztów utrzymania urządzenia wodnego, w szczególności poprzez dowolne i niesłusznie ustalenie, że koszty naprawy podmywanych skarp i grobli oraz uzupełniania ubytków w dnie nie należą do kosztów utrzymania urządzenia wodnego, a są innymi niezbędnymi pracami wykraczającymi poza zakres ww. pojęcia.

WSA w Poznaniu wskazał, że zgodnie z art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne, w razie potrzeby w pozwoleniu wodnoprawnym dodatkowo ustala się obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, stosownie do odnoszonych korzyści. Zgodnie z art. 64 ust. 1a powołanej ustawy, w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści; ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że art. 64 Prawa wodnego definiuje termin "utrzymanie urządzeń wodnych", który oznacza eksploatację, konserwację oraz remonty urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. WSA w Poznaniu wyjaśnił, jak należy rozumieć pojęcia zawarte w przytoczonym wyżej przepisie. Zwrócił też uwagę, że art. 64 ust. 1a ustawy określa także to, iż w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Powyższe oznacza, że zakład, który użytkuje urządzenie wodne, ponosi koszty jego utrzymania. Właściciel urządzenia wodnego jest zobowiązany wystąpić z wnioskiem do właściwego organu aby ten wydał decyzję w sprawie ustalenia i podziału kosztów jako organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Sąd I instancji podał, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotem utrzymania jest urządzenie wodne, stanowiące "kanał ulgi" położony na terenie działki o nr ewid. [...]obręb M. gm. K. stanowiącej własność K.P.. Podkreślił, że przedmiotowy "kanał ulgi" jest własnością K.P.. W ocenie WSA w Poznaniu, organ odwoławczy słusznie zwrócił uwagę na art. 62 Prawa wodnego. Stosownie do tego przepisu, budownictwo wodne polega na wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1994 r. - Prawo budowlane, przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów ustawy z 2001 r. - Prawo wodne, w odniesieniu do urządzeń wodnych. Z kolei w myśl art. 62 ust. 2 Prawa wodnego, przepisy art. 63-66 tej ustawy nie naruszają przepisów ustawy z 1994 r. - Prawo budowlane. Wzajemne relacje między tymi ustawami wskazują, że w stosunku do urządzeń wodnych, zdefiniowanych w art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego stosuje się łącznie przepisy obu wskazanych wyżej ustaw (por. wyrok NSA z 22.10.2010 r., sygn. akt II OSK 1654/09). Wskazał sąd I instancji, że kanał, jako budowla hydrotechniczna, jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane, zatem na podstawie art. 61 ustawy Prawo budowlane, obowiązek jego utrzymywania i użytkowania, zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ww. ustawy - będzie obowiązkiem jego właściciela lub zarządcy. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. słusznie - w ocenie WSA w Poznaniu - zauważył, że art. 128 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego wskazuje, iż organ administracji określając obowiązek partycypacji adresata pozwolenia wodnoprawnego w kosztach utrzymania wykorzystywanych przez niego urządzeń wodnych, należących do innych podmiotów, winien dokonać tego wskazania mając na uwadze wielkość lub rodzaj korzyści jakie korzystający odniesie z tego tytułu. A zatem, jeżeli organ administracji uzna, iż istnieje potrzeba ustalenia tego obowiązku, to winien w pozwoleniu wodnoprawnym dokładnie wskazać wysokość lub procentowy udział partycypacji adresata decyzji w kosztach utrzymania urządzeń wodnych, określając ją samodzielnie, bądź odnosząc się do konkretnych ustaleń zawartych w tym zakresie przez zainteresowane strony (wyrok WSA Warszawa z dnia 25.01.2006 r., IV SA/Wa 2226/05). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd I instancji podkreślił, że to na właścicielu lub zarządcy kanału spoczywa obowiązek jego utrzymania, natomiast zgodnie z art. 64 ust. 1a ustawy Prawo wodne, w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Z.R. oświadczył, że przyjmuje na siebie kwotę partycypacji w utrzymaniu przedmiotowego kanału w wysokości 100 % kosztów jego utrzymania. Tym samym, uczestnictwo Z.R. w kosztach utrzymania przedmiotowego urządzenia wodnego powinno polegać na zwrocie kosztów poniesionych przez właściciela urządzenia wodnego, który jest zobowiązany do jego utrzymywania.

Sąd I instancji podkreślił, że roszczenie o ustalenie i podział kosztów utrzymania urządzeń wodnych ma charakter cywilnoprawny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2009 r., V CSK 156/09), jednakże rozpoznaje je – na wniosek właściciela – organ administracyjny właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a droga sądowa w tym zakresie jest niedopuszczalna. Sąd I instancji wskazał też, iż przedmiotowe roszczenie ograniczone jest jedynie do zwrotu kosztów utrzymania urządzeń wodnych.

Jako bezzasadny ocenił WSA w Poznaniu zarzut skarżącego, iż organ II instancji ustalił, że koszty naprawy podmywanych skarp i grobli oraz uzupełnienia ubytków w dnie nie należą do kosztów utrzymania urządzenia, a są innymi niezbędnymi pracami wykraczającymi poza zakres pojęcia "kosztów utrzymania urządzenia wodnego". Zwrócił uwagę, że organ administracji w zaskarżonej decyzji faktycznie wskazał, iż zakres robót, w których ma uczestniczyć korzystający z urządzenia wodnego, dotyczyć może jedynie kosztów związanych z utrzymaniem urządzenia wodnego polegających na jego eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania jego funkcji. Organ odwoławczy wskazał, że zakres prac związanych z utrzymaniem kanału w szczególności obejmuje wykaszanie porostów z dna i skarp, odmulanie dna, usuwanie zakrzaczeń i ewentualnych zatorów. Użycie określenia "w szczególności" oznacza, że wskazany katalog prac ma charakter otwarty. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ administracji nie uznał, że koszty naprawy podmywanych skarp i grobli oraz uzupełniania ubytków w dnie nie należą do kosztów utrzymania urządzenia wodnego. Organ prawidłowo wskazał, że wszelkie inne prace niezbędne do wykonania z uwagi na obciążenie Z.R. całkowitym ich kosztem, powinny być uzgodnione przed ich wykonaniem.

Skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2017 r. wniósł K.P..

Podstawy skargi kasacyjnej określone zostały jako zarzut naruszenia:

1. art. 128 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego z 2001 r. poprzez jego błędną interpretację w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, w kontekście art. 64 ust. 1a tej ustawy, przez błędne ustalenie, że koszty utrzymania urządzenia wodnego powinien ponosić K.P., zaś Z.R. zobowiązany jest do świadczenia pieniężnego na rzecz właściciela urządzenia wodnego w określonym w decyzji terminie i wysokości udokumentowanych kosztów poniesionych na konserwację tego urządzenia, pomimo że ustawa wprost stanowi o obowiązku uczestnictwa w kosztach, a nie zwrocie poniesionych kosztów. Konsekwencją powyższego powinno być takie uregulowanie tej kwestii, że na Z.R. nałożony winien zostać obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania urządzenia wodnego np. na podstawie przedstawionego kosztorysu;

2. art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302; dalej p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi z uwagi na uznanie, iż zaskarżona decyzja nie wyklucza z zakresu prac do wykonania których zobowiązany jest K.P. – robót związanych z naprawą podmywanych skarp i grobli oraz uzupełniania ubytków w dnie, pomimo, że decyzja jednoznacznie określa zakres prac jedynie jako "dwukrotne w roku wykaszanie porostów z dna i skarp, niezbędne odmulanie dna, usuwanie zakrzaczeń i zatorów", a zawarte w decyzji odwołanie do "innych niezbędnych robót" narusza art. 107 par. 1 k.p.a., który nakazuje organowi administracji orzekać precyzyjnie. Prowadzić może to do wniosku, że naprawa podmywanych skarp i grobli oraz uzupełnienie ubytków w dnie są wyłączone z zakresu rozstrzygnięcia zawartego w decyzji.

Skarga kasacyjna domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej akcentowano m.in., że rozstrzygnięcie oparte o zasadę ponoszenia kosztów przez K.P. z obowiązkiem ich refundacji przez Z.R. jest sprzeczne z ustawą i nakłada ciężar ponoszenia kosztów na osobę, która z korzystania z urządzenia wodnego, nie odnosi korzyści.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Z.R. . Domagał się oddalenia skargi kasacyjnej i zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 par. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 par. 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że zakres rozpoznawania sprawy wyznaczyła, przez wskazanie podstaw kasacyjnych, strona wnosząca skargę kasacyjną. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały przez Sąd naruszone (art. 174 p.p.s.a.), a nadto obowiązana jest uzasadnić przytoczone podstawy kasacyjne (art. 176 par. 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym podlegała oddaleniu.

Zasadniczym zagadnieniem podlegającym ocenie na gruncie niniejszej sprawy jest ustalenie podmiotu, który w pozwoleniu wodnoprawnym winien zostać wskazany, jako ponoszący koszty utrzymania urządzenia wodnego. Kwestia ta nie jest przedmiotem bezpośredniej regulacji normatywnej. Konieczna jest zatem analiza i wykładnia poniżej wskazanych przepisów. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na art. 128 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121). Dopuszcza on możliwość, aby w pozwoleniu wodnoprawnym ustalony został także obowiązek uczestniczenia w kosztach utrzymania urządzeń wodnych. Przepis ten precyzuje zarazem, że obowiązek ten ustalony zostanie "stosownie do odnoszonych z urządzenia wodnego korzyści". Powyższą zasadę odnaleźć można także w art. 64 ust. 1a tej ustawy. Ten przepis stanowi, że w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Jednocześnie powołany ostatnio przepis wskazuje, że ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Z cytowanych regulacji wynika zatem jednoznacznie, że osoba korzystająca z urządzenia wodnego i odnosząca z tego urządzenia korzyści, bez wątpienia powinna uczestniczyć w kosztach jego utrzymania. Zaprezentowana regulacja nie wskazuje jednak podmiotu, którego - w pierwszej kolejności - obowiązek ten będzie obciążał oraz, jak określone winny zostać relacje (rozliczenia) finansowe w sytuacji, gdy właściciel urządzenia wodnego, nie będzie zarazem podmiotem uzyskującym z tego urządzenia korzyści. W ocenie NSA, trafnie przyjął sąd I instancji, w ślad za Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P., że w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy, obowiązek utrzymania urządzenia wodnego (kanału ulgi) nałożony winien zostać w pozwoleniu wodnoprawnym na właściciela tego urządzenia, z obowiązkiem zwrotu całości poniesionych na ten cel kosztów - przez osobę uzyskująca korzyść z tego urządzenia. W sprawie nie było bowiem sporne to, iż ostatnio wskazana osoba (uzyskująca korzyści z urządzenia) wyraziła zgodę na 100 % partycypowanie w kosztach utrzymania tego urządzenia. Pogląd zaś, iż to właściciela urządzenia wodnego obciąża obowiązek utrzymania tego urządzenia, jest zasadny z poniżej wskazanych powodów.

Po pierwsze, cytowany wyżej art. 64 ust. 1a ustawy Prawo wodne przewiduje, że ustalenia i podziału kosztów utrzymania urządzeń wodnych dokonuje się (...) na wniosek właściciela urządzenia wodnego. To zatem właściciel urządzenia wodnego jest zobowiązany wystąpić do właściwego organu administracji z żądaniem, aby organ ten wydał decyzję w sprawie ustalenia i podziału tych kosztów. Z powyższej regulacji wywodzić już należy pierwszeństwo właściciela urządzenia wodnego w zakresie obowiązku utrzymania tego urządzenia. Co do zasady bowiem, z uprawnieniami właścicielskimi do nieruchomości (urządzeń), związane są także obowiązki utrzymania ich w należytym stanie technicznym i użytkowym. Obowiązki te i związana z nim odpowiedzialność prawna, nie może być scedowana na inną osobę, niż właściciel. Inna osoba, może być jednak w dalszej kolejności obciążona obowiązkiem zwrotu kosztów, które poniósł właściciel nieruchomości (urządzenia wodnego), o ile tak ukształtowane zostaną stosunki prawne. Właściciel urządzenia wodnego (nieruchomości) ma zatem skuteczne roszczenie do podmiotu odnoszącego korzyść z urządzenia wodnego, aby podmiot ten przyczyniał się do utrzymania tego urządzenia. Podstawą obciążenia tymi kosztami osoby odnoszącej korzyść z urządzenia wodnego - na gruncie ocenianej sprawy - stanowią cytowane wyżej przepisy ustawy Prawo wodne, przy czym przepisy te nie modyfikują reguły, iż obowiązek utrzymania tego urządzenia, obciążał będzie jego właściciela.

Po drugie, jak trafnie wskazał sąd I instancji, art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2018 r., poz. 1202) stanowi, że przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów prawa wodnego, w odniesieniu do urządzeń wodnych. Z kolei, w myśl art. 62 ust. 2 Prawa wodnego, przepisy art. 63-66 tej ustawy, nie naruszają przepisów ustawy Prawo budowlane. W stosunku więc do urządzeń wodnych (do których zalicza się też "kanał ulgi") stosuje się łącznie przepisy obu wskazanych wyżej ustaw. Do obowiązku zatem utrzymania urządzeń wodnych, wobec braku innych regulacji w Prawie wodnym, będzie miał zastosowanie także art. 61 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten zaś wskazuje, że to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (którym jest także budowla hydrotechniczna – kanał ulgi – art. 3 pkt 1 i 3 Prawo budowlane) jest obowiązany utrzymywać i użytkować taki obiekt.

Powyższe przesądza, że nałożenie w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązku utrzymywania urządzenia wodnego winno nastąpić w pierwszej kolejności na właściciela tego urządzenia. Jest on jednak uprawniony do domagania się ustalenia i podziału kosztów utrzymania urządzenia między osoby, które z niego odnoszą korzyść. Utrzymanie zatem urządzeń wodnych, w rozumieniu art. 64 ust. 1a i art. 128 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego z 2001 r., to także zwrot tych kosztów w całości lub części osobie, która je poniosła. Stanowisko więc sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku było trafne i nie naruszało wskazanych wyżej i powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 151 p.p.s.a. także nie był zasadny. Wniesiony w tej sprawie środek odwoławczy wskazywał, iż zaskarżona decyzja nie wyklucza z zakresu prac do wykonania których zobowiązany jest K.P. robót związanych z naprawą podmywanych skarp i grobli oraz uzupełniania ubytków w dnie. Zauważyć jednak należy, iż obowiązek utrzymania urządzania wodnego obciąż jego właściciela (skarżącego kasacyjnie). Oznacza to, iż właściciel zobowiązany będzie do wykonania wszystkich koniecznych prac i robót celem należytego utrzymania tego urządzania (za zwrotem kosztów z tym związanych przez osobę odnoszącą korzyść z urządzenia). Z zakresu tego obowiązku nie zostały wyłączone także roboty wskazane powyżej. Skoro bowiem rodzaj i zakresu prac koniecznych do należytego utrzymywania urządzeń wodnych nie można z góry przewidzieć i ustalić, to posłużenie się przez organ administracji otwartą formułą polegającą na wskazaniu obowiązku wykonania "innych niezbędnych robót", nie jest wadliwe. Formuła ta bowiem pozwala, w zależności od stanu faktycznego i potrzeb, na wykonanie wszelkich koniecznych prac, celowych dla utrzymania "kanału ulgi" we właściwym stanie. W przeciwnym wypadku, tj. precyzyjnego, enumeratywnego wskazania dopuszczalnych przy kanale robót, mogłyby powstawać sytuacje utrudniające lub nawet wykluczające możliwość utrzymywania urządzenia wodnego w należytym stanie technicznym.

Mając na uwadze przedstawione rozważania uznać należało, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw. W związku z tym, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono o jej oddaleniu.

Wniosek zaś uczestnika postępowania Z.R. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł zostać uwzględniony, bowiem przepisy art. 204 pkt 1 i 2 p.p.s.a., regulujące zasady zwrotu kosztów tego postępowania w razie oddalenia skargi kasacyjnej, nie przewidują możliwości zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz jego uczestnika.