Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1335/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119, art. 121 § 4 i 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi I. N. na postanowienie W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia I. N. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB) z [...] lutego 2020 r. nr [...] o nałożeniu na I. N. grzywny w celu przymuszenia w wys. [...] zł i wezwaniu do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z [...] marca 2019 r., tj. rozbiórki części budynku gospodarczo-garażowego w zakresie rozbudowanej części budynku o pow. rozbudowy [...] m2 – obiektu zlokalizowanego na działce nr [...] w m. G., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Postanowienie to wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] PINB nakazał I. N. rozbiórkę części budynku gospodarczo-garażowego w zakresie rozbudowanej części budynku o pow. rozbudowy [...] m2 (dł [...] m i szer. od [...] do [...] m) – obiektu zlokalizowanego na działce nr [...]. [...] w m. G.. WWINB decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję.

PINB [...] marca 2019 r. przeprowadził kontrolę w sprawie rozbiórki ww. części obiektu i nie stwierdził rozpoczęcia robót rozbiórkowych. W związku z powyższym [...] marca 2019 r. PINB jako organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Następnie, PINB, będąc równocześnie wierzycielem, [...] sierpnia 2019 r. wystosował do pełnomocnika I. N. upomnienie oraz wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku. [...] sierpnia 2019 r. PINB czynności te ponowił, zwracając się do samej zobowiązanej. W piśmie z [...] kwietnia 2019 r. I. N. wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego przez PINB postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z [...] maja 2019 r. PINB odmówił uwzględnienia wniesionych zarzutów.

Następnie PINB postanowieniem z [...] lutego 2020 r. PINB nałożył na I. N. jako zobowiązaną grzywnę w celu przymuszenia w wys. [...] zł.

W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że wydano je w postępowaniu egzekucyjnym, które powinno zostać umorzone jako niedopuszczalne (art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Wskazano, że PINB wszczął egzekucję administracyjną w sprawie wykonania przedmiotowego obowiązku na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...].03.2019 r. doręczonego zobowiązanej [...] kwietnia 2019 r. Następnie nie rozpatrując zarzutów, wystawił i doręczył tytuł wykonawczy nr [...] z [...] lutego 2020 r. dotyczący tego samego obowiązku. Wraz z tym tytułem doręczono postanowienie z [...] lutego 2020 r. o nałożeniu grzywny. Tymczasem prowadzenie równolegle dwóch postępowań egzekucyjnych skutkuje niedopuszczalnością egzekucji.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie WWINB zważył w pierwszej kolejności, że decyzja nakazująca rozbiórkę części przedmiotowego budynku jest ostateczna i podlega wykonaniu. Organ II instancji przywołał następnie treść art. 29 § 1, art. 26 § 1, art. 27 § 1 u.p.e.a. i wskazał, że pomimo znacznego upływu czasu od wydania ww. decyzji zobowiązana nie wykonała obowiązku. Dlatego wierzyciel wezwał do jego wykonania – wystosował upomnienie z [...] sierpnia 2019 r. Następnie [...] marca 2019 r. PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. Został on wystawiony zgodnie z przepisami oraz wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 850). WWINB podkreślił, że w przypadku obowiązku o charakterze niepieniężnym (a takim jest nakaz rozbiórki części obiektu) organ egzekucyjny kierując się zasadami wyrażonymi w art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. mógł zastosować grzywnę w celu przymuszenia (art. 119 u.p.e.a.) lub wykonanie zastępcze (art. 127 u.p.e.a.). Zdaniem organu II instancji z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że w przypadku obowiązków wynikających z prawa budowlanego ustawodawca dał organom egzekucyjnym możliwość zastosowania grzywny w celu przymuszenia przed zastosowaniem wykonania zastępczego. Stosowanie grzywny skutkuje bowiem szybkim wykonaniem obowiązku przez zobowiązanego i nie powoduje dla niego dodatkowych uciążliwości wynikających z wykonania zastępczego. Jest ona bodźcem dla zobowiązanego do wykonania obowiązku. Ponadto stosownie do art. 125 u.p.e.a. nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, a w przypadku ich ściągnięcia podlegają one zwrotowi. W myśl art. 121 § 4 u.p.e.a. gdy egzekucja dotyczy spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, jest ona jednorazowa. Wykonanie zastępcze jest zatem bardziej dolegliwe. Wyklucza możliwość wpływu zobowiązanego na koszty wykonania obowiązku. Powinno być zatem stosowane w przypadku bezskuteczności zastosowania grzywny w celu przymuszenia. WWINB wyjaśnił, dlaczego jego zdaniem PINB zastosował grzywnę w określonej kwocie. Powołał art. 121 § 5 u.p.e.a. i wskazał, że wysokość grzywny zależy od powierzchni obiektu przeznaczonego do rozbiórka. Ta wynosi zaś [...] m2. Zważywszy zaś, że wysokość opłaty legalizacyjnej w oparciu o aktualną cenę 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania wynosi [...] zł (komunikat Prezesa GUS z [...] lutego 2020 r.), a [...] ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego wynosi [...] zł, wysokość grzywny w celu przymuszenia wyniosła [...] zł.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia WWINB wskazał, że z zaskarżonego postanowienia jednoznacznie wynika, iż dotyczy ono obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] z [...] marca 2019 r. – rozbiórki części budynku gospodarczo-garażowego w zakresie rozbudowanej części budynku o pow. rozbudowy [...] m2. Natomiast tytuł wykonawczy nr [...] z [...] lutego 2020 r. dotyczy obowiązku rozbiórki części budynku mieszkalnego (parter i I piętro wraz z fundamentami) znajdującego się na działce nr [...] w m. G.. PINB nie wystawił zatem dwóch tytułów wykonawczych w tej samej sprawie. Jednocześnie WWINB wskazał, że samo przekazanie zobowiązanemu w jednej kopercie wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia tytułu wykonawczego dotyczącego innego obowiązku nie stanowi o błędnym działaniu organu egzekucyjnego. Odnośnie zaś tytułu wykonawczego [...] organ odwoławczy zaznaczył, że PINB rozpatrzył wniesione zarzuty postanowieniem z [...] maja 2019 r.

W skardze na powyższe postanowienie I. N. zarzuciła WWINB naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 121 § 2 i § 5 u.p.e.a. poprzez niewłaściwą wykładnię art. 121 § 5 u.p.e.a. polegającą na przyjęciu, że ma on zastosowanie w przypadku rozbiórki orzeczonej na podstawie art. 50a ust. 1 Prawa budowlanego (P.b.), podczas gdy może on mieć zastosowanie w przypadku orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 48 § 1 P.b., a w przypadku rozbiórki na podstawie art. 50a ust. 1 P.b. zastosowanie znajduje art. 121 § 2 u.p.e.a.,

- art. 121 § 2 i § 5 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na wymierzeniu grzywny w celu przymuszenia liczonej według powierzchni zabudowy, podczas gdy powinna zostać wymierzona grzywna w wys. nieprzekraczającej kwoty [...]zł.

W odpowiedzi WWINB wniósł o oddalenie skargi, powołując się na stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z [...] września 2020 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie zostały wydane w okresie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 35 § 1 u.p.e.a.)., albowiem przed ich wydaniem nie doszło do doręczenia postanowienia PINB z [...] maja 2019 r. o odmowie uwzględnienia zarzutów. Organ nieprawidłowo skierował je na adres Krajowego Ośrodka A w P. (ul. [...] w P.), gdy tymczasem siedziba kancelarii pełnomocnika skarżącej mieści się w P. przy ul. [...], tj . w sąsiednim budynku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie nie naruszają prawa.

Wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji rozpoznając niniejszą sprawę prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 695; dalej: u.p.e.a.), a w oparciu o poczynione ustalenia sformułowały prawidłowe wnioski i zastosowały właściwe przepisy prawa.

Podstawą prawną zakwestionowanych w skardze rozstrzygnięć były przepisy art. 119 oraz art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. Zgodnie z dyspozycją art. 119 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji o charakterze niepieniężnym. W myśl art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Wysokość wskazanej grzywny stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m˛ powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.

Z akt sprawy wynika, że w rozpoznawanym przypadku organ egzekucyjny zobowiązany był do zastosowania środków przewidzianych w u.p.e.a., ponieważ skarżąca I. N. nie wykonała nałożonego na nią - ostateczną decyzją administracyjną PINB z [...] lipca 2017 r. nr [...] - obowiązku rozbiórki części budynku gospodarczo-garażowego w zakresie rozbudowanej części budynku (o długości [...] m i szerokości [...] do [...] m = [...] x [...] + [...] x [...] + [...] x [...]) o powierzchni rozbudowy [...] m2 – obiektu zlokalizowanego na działce nr [...] w m. G.. Zobowiązana została wezwana do dobrowolnego wykonania wskazanego obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczeniu jej upomnienia w trybie art. 15 § 1 u.p.e.a. (upomnienie z [...].08.2018 r.).

PINB przeprowadził [...] marca 2019 r. kontrolę obiektu i nie stwierdził rozpoczęcia robót rozbiórkowych nakazanych ww. decyzją.

Wobec niewykonania ww. obowiązku, PINB [...] marca 2019 r. w sposób prawidłowy wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i doręczył go zobowiązanej dnia [...] kwietnia 2019 r.

Wskutek powyższego [...] kwietnia 2019 r. I. N. reprezentowana przez r. pr. Ł. K. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zarzucając organowi zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a) oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.).

W związku z powyższym, stosownie do przepisu art. 35 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne z mocy prawa uległo zawieszeniu, do czasu ostatecznego rozpatrzenia zarzutów. Przepis ten określa bowiem, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] maja 2019 r. nr [...] PINB odmówił uwzględnienia zarzutów zobowiązanej. Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi zobowiązanej dnia [...] maja 2019 r. i wskutek niewniesienia zażalenia stało się ostateczne.

Odnosząc się w tym miejscu do podniesionego w piśmie procesowym z [...] września 2020 r. zarzutu jakoby ww. postanowienie z [...] maja 2019 r. o nieuwzględnieniu zarzutów nie zostało prawidłowo doręczone z uwagi na odebranie korespondencji przez Krajowy Ośrodek A P. starszego specjalistę I. K ....", stwierdzić należy co następuje. Zgodnie z podanym przez pełnomocnika strony w piśmie zgłaszającym zarzuty adresem do doręczeń, powyższe postanowienie doręczono prawidłowo na adres pełnomocnika zobowiązanej - r. pr. Ł. K. – ul. [...] w P.. Organ egzekucyjny nie skierował błędnie korespondencji na adres Krajowego Ośrodka A w P. ul. [...], co mogłoby świadczyć o braku doręczenia postanowienia z [...] maja 2019 r., lecz prawidłowo na adres pełnomocnika zobowiązanej. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że postanowienie o nieuwzględnieniu zarzutów nie wiązało organu i strony oraz nie weszło do obrotu prawnego, a w konsekwencji, że nie spowodowało uchylenia skutków normy określonej w art. 35 § 1 u.p.e.a. Innymi słowy, z uwagi na to, że zobowiązana nie wniosła zażalenia na postanowienie PINB z [...] maja 2019 r., po upływie 7 dni od dnia doręczenia tegoż postanowienia stało się ono ostateczne i postępowanie egzekucyjne należało kontynuować.

W rezultacie, prawidłowo PINB postanowieniem z [...] lutego 2020 r. na podstawie art. 119 i art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. nałożył na I. N. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...]zł i wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że nie ma racji pełnomocnik strony, iż organy egzekucyjne błędnie zastosowały przepisy art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. i wedle określonej w nich normy określiły wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia. Przepis art. 121 § 2 u.p.e.a. jasno stanowi, że z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty [...]zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty [...]zł. Zgodnie zaś z art. 121 § 5 u.p.e.a. wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i [...] ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Normę określoną w tym przepisie należy dekodować wspólnie z normą określoną nie tylko w art. 121 § 2 u.pe..a., ale również w art. 121 § 4 u.p.e.a. Ten zaś przepis stanowi, że jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia.

W świetle powyższych przepisów należy przyjąć, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych i stanowisku doktryny, że grzywna w celu przymuszenia do wykonania przymusowej rozbiórki jest określana w szczególny sposób, a nadto jest jednorazowa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] października 2017 r., sygn. II OSK [...], wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.gov.pl). W każdym przypadku nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, wysokość grzywny jest ustalana na identycznych zasadach. Jest to niewątpliwe rygorystyczne rozwiązanie, ale wynika ono właśnie wprost z art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. i takim też zasadom podlega ustalenie grzywny celem przymuszenia zobowiązanego do rozbiórki budynku. A zatem powierzchnia, jaką organy administracji powinny przyjąć do obliczenia wysokości grzywny stanowi powierzchnia zajęcia terenu przez dany obiekt budowlany lub jego część przeznaczoną do rozbiórki (niezależnie od etapu budowy). Powierzchnię tę liczy się po zewnętrznym obrysie danego obiektu, czyli tzw. powierzchnię zabudowy (por. wyrok NSA z [...] czerwca 2016 r., sygn. II OSK [...]). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przepis art. 121 § 5 u.p.e.a. posługuje się określeniem "przymusowa rozbiórka", a przez pojęcie to należy rozumieć każdy nakaz rozbiórki, bez względu na podstawę prawną jego nałożenia. W ustawie Prawo budowlane wskazano przypadki, kiedy organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę. Takie orzeczenie może być wydane na podstawie art. 48 ust. 1, art. 49b ust. 1, art. 50a, art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 3 pkt 2, art. 51 ust. 5, art. 67 ust. 1 P.b. (por. wyrok NSA z [...] października 2019 r., sygn. II OSK [...]).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że niewykonany przez I. N. obowiązek rozbiórki części budynku gospodarczo-garażowego wynikający z decyzji PINB z [...] lipca 2017 r. został nałożony – jak wynika z tytułu wykonawczego – na podstawie art. 50a pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. DZ. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.). Ów przepis stanowił (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania ww. decyzji PINB), że organ nadzoru budowlanego w przypadku wykonywania robót budowlanych - pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem o którym mowa w art. 48 ust. 2 oraz w art. 49b ust. 2 - nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części. Przepis ten znajdował zatem zastosowanie w przypadkach niewstrzymania się przez inwestora od budowy po wydaniu przez organ nadzoru budowlanego postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia bez wymaganego zgłoszenia, bądź pomimo wniesienia sprzeciwu. Oznacza to, że wynikający z art. 50a P.b. nakaz rozbiórki stanowiący następstwo wykonywania robót budowlanych pomimo ich wstrzymania, mieści się w pojęciu "spełnienia obowiązku wynikającego z prawa budowlanego", o którym mowa w art. 121 § 4 u.p.e.a.

W świetle powyższego nie sposób przyznać racji pełnomocnikowi strony skarżącej, jakoby co do obowiązku przymusowej rozbiórki części obiektu budowlanego nałożonego na podstawie art. 50a pkt 1 P.b. nie znajdowały zastosowania przepisy art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a., lecz art. 121 § 2 u.p.e.a. Stanowisko orzekającego w niniejszym składzie Sądu potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] stycznia 2014 r. sygn. II OSK [...], w którym stwierdzono, że nakaz rozbiórki orzeczony na podstawie art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego mieści się w pojęciu "przymusowa rozbiórka budynku lub jego części" w rozumieniu art. 121 § 5 u.p.e.a.

W związku z powyższym wysokość orzeczonej grzywny w celu przymuszenia mogła przekroczyć kwotę [...]zł, bowiem została określona – zgodnie z art. 121 § 5 u.p.e.a. - jako iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i [...] ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. W zaskarżonym postanowieniu WWINB wyjaśnił precyzyjnie, dlaczego kwota grzywna w celu przymuszeniu wyniosła [...] zł. Wskazał, iż biorąc pod uwagę, że powierzchnia obiektu podlegająca rozbiórce wynosi [...] m2, a wysokość opłaty legalizacyjnej w oparciu o aktualną cenę 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania wynosi [...] zł (komunikat Prezesa GUS z [...] lutego 2020 r.), a [...] ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego wynosi [...] zł, wysokość grzywny w celu przymuszenia powinna wynieść [...] x [...] zł = [...] zł.

Oceniając kwestię zasadności dokonanego przez organ egzekucyjny wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, przy równocześnie dopuszczalnym zastosowaniu wykonania zastępczego, Sąd pragnie zważyć, że w niniejszej sprawie nie doszło do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wykonanie zastępcze nie byłoby dla zobowiązanej mniej dotkliwe, aniżeli grzywna w celu przymuszenia. Ze swej istoty grzywna w celu przymuszenia jest mniej uciążliwym i dolegliwym środkiem egzekucyjnym, aniżeli wykonanie zastępcze. Należy zwrócić uwagę, że – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – grzywna ma charakter przymuszający. W konsekwencji w razie dobrowolnego wykonania obowiązku nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny ulegają umorzeniu. W przypadku niewykonania obowiązku w terminie określonym w postanowieniu, podlega ona ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych. Jednak nawet wówczas nie traci ona swego przymuszającego charakteru, bowiem wykonanie obowiązku przez zobowiązanego pozwala mu uniknąć dolegliwości finansowych. Zgodnie bowiem z art. 125 § 1 u.p.e.a., we wskazanym wypadku nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Natomiast zgodnie z art. 126 u.p.e.a., na wniosek zobowiązanego, który obowiązek wykonał, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75 % lub w całości.

Natomiast wykonanie zastępcze jest środkiem egzekucyjnym o charakterze zaspokajającym, jego zastosowanie prowadzi z reguły do przymusowego wykonania obowiązku "za" zobowiązanego i na jego koszt. Wiąże się jednak z koniecznością poniesienia przez zobowiązanego znacznie większych kosztów, które nie podlegają zwrotowi; zobowiązany do dokonania rozbiórki zostaje, zgodnie z art. 127 i 133 § 1 u.p.e.a., obciążony pełnymi kosztami realizacji tego środka egzekucyjnego. Według Sądu, wykonanie zastępcze nie jest środkiem, o którym jednoznacznie można twierdzić, że prowadzi bezpośrednio do wykonania egzekwowanego obowiązku. Należy zwrócić uwagę, że przy zastosowaniu wykonania zastępczego można żądać od zobowiązanego wpłacenia zaliczki na pokrycie kosztów realizacji tego środka. W sytuacji, gdy zaliczka ta nie zostanie dobrowolnie uiszczona, a od jej uiszczenia zależy rozpoczęcie przez wykonawcę robót, fakt ten spowoduje zwłokę w postępowaniu i wbrew założeniu nie nastąpi bezpośrednie i szybkie wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zaliczka zostanie wówczas skierowana na drogę egzekucji należności pieniężnych, a realny skutek orzeczenia wykonania zastępczego zrówna się z orzeczeniem grzywny w celu przymuszenia. Wykonanie zastępcze wprowadza do postępowania wykonawcę, który od momentu przystąpienia do prowadzenia robót, zgodnie z art. 132 § 2 u.p.e.a. również decyduje o tym, czy odstąpi od kontynuowania robót. Stawia to zobowiązanego w gorszej sytuacji i odbiera możliwość zdecydowania o samodzielnym wykonaniu obowiązku. Nawet, gdy wykonawca i organ egzekucyjny przychylą się do wniosku zobowiązanego o zaniechanie stosowania wykonania zastępczego, organ może nałożyć na zobowiązanego konieczność złożenia odpowiedniego zabezpieczenia wykonania objętego tytułem wykonawczym obowiązku, co stanowi dla zobowiązanego kolejną dolegliwość. Wobec powyższego realizacja wykonania zastępczego nie byłaby mniej kosztowna, a przez to mniej dolegliwa niż grzywna w celu przymuszenia, a zarazem prowadziłaby bezpośrednio do wykonania obowiązku. Najmniej kosztowna i najmniej dolegliwa dla zobowiązanego byłaby dobrowolna realizacja nałożonego na zobowiązanego obowiązku – czego skarżąca na dzień złożenia skargi nie wykonała.

Trzeba też dodać, że wobec treści cytowanego wyżej art. 121 § 4 u.p.e.a, trudno jest mówić o uciążliwości środka egzekucyjnego – stosowanego w stosunku do obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego – skoro w takim przypadku ustawodawca nie pozostawił organowi egzekucyjnemu wyboru środka egzekucyjnego; a grzywna w celu przymuszenia może być zastosowana tylko jeden raz.

Reasumując, wobec stwierdzenia zgodności z prawem działań organów egzekucyjnych w niniejszej sprawie, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).