Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1585/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.), Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie prawa do rekompensaty oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], którą organ ten potwierdził [...] prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], obecnie [...], składającej się z działki o powierzchni [...] zabudowanej domem mieszkalnym, murowanym, krytym blachą o 9 ubikacjach o powierzchni użytkowej [...], młynem motorowym o 2 parach kamieni i 1 parze walców o powierzchni użytkowej [...] oraz murowanymi, krytymi blachą zabudowaniami gospodarczymi, tj. stodołą o powierzchni użytkowej [...], oborą/chlewem o powierzchni użytkowej [...] oraz magazynem/spichlerzem o powierzchni użytkowej [...] (punkt I decyzji), natomiast odmówił [...] prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] w pozostałym zakresie wniosków [...] z dnia [...] marca 1990 r., [...] grudnia 1992 r. oraz [...] grudnia 2008 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (punkt II decyzji).

Równocześnie organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że [...] zwróciła się do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej o zwrot młyna i tartaku z gospodarstwem rolnym w [...] przekazanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny [...] w zamian za gospodarstwo rolne pozostawione w [...]. Wniosek ten Ministerstwo potraktowało jako wniosek o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami kraju i przekazało do Urzędu Wojewódzkiego w [...], a następnie wniosek ten został przekazany kolejno do Urzędu Rejonowego w [...], Urzędu Rejonowego w [...] i Urzędu Miasta [...]. Następnie wnioskiem z dnia [...] grudnia 1992 r. [...] zwróciła się do Urzędu Rejonowego w [...] o ekwiwalent za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. Prezydent Miasta [...] przekazał Wojewodzie [...], zgodnie z właściwością, wniosek [...] w zakresie nieruchomości pozostawionej przez [...].

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. [...] zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przez [...].

Organ wymienił i opisał zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym dokumenty potwierdzające prawa wnioskodawczyni jako spadkobiercy po [...], poświadczenie posiadania obywatelstwa polskiego przez [...] w dniu 1 września 1939 r., uwierzytelnioną kopię orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia [...] września 1945 r., potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię "wykazu majątków od 100 ha w górę położonych w pow. [...]" sporządzonego przez Starostę powiatowego [...] dla Dowództwa Okręgu Korpusu oraz "wykazu gospodarstw hodowlano rybnych" sporządzonego przez Urząd Wojewódzki [...] dla Dowództwa Okręgu Korpusu, imienny spis producentów posiadających gospodarstwo rolne ponad 50 ha w powiecie [...] sporządzony przez Starostwo Powiatowe [...], arkusz posiadłości gruntowej w m. [...] liczba księgi zam. [...], której posiadaczem był [...] oraz arkusz posiadłości gruntowej w m. [...] liczba karty księgi gruntowej [...], której posiadaczem był [...].

Wojewoda [...] pozytywnie ocenił zebrane w sprawie dowody uznając, że zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 2097) odnośnie pozostawienia przez [...] nieruchomości w miejscowości [...] oraz wezwał stronę do przedłożenia operatu szacunkowego określającego wartość pozostawionej nieruchomości oraz do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Operat taki wpłynął do organu w dniu [...] lutego 2018 r.

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Wojewoda [...] w pkt I potwierdził [...] prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], składającej się z działki o powierzchni [...], w tym [...] sadu owocowego, reszta ziemi ornej, zabudowanej domem mieszkalnym, murowanym, krytym blachą o 9 ubikacjach o powierzchni użytkowej [...], młynem motorowym o 2 parach kamieni i 1 parze walców o powierzchni użytkowej [...] oraz murowanymi, krytymi blachą zabudowaniami gospodarczymi, tj. stodołą o powierzchni użytkowej [...], oborą/chlewem o powierzchni użytkowej [...] oraz magazynem/spichlerzem o powierzchni użytkowej [...] oraz ustalił wysokość rekompensaty, tj. 20 % wartości pozostawionej nieruchomości na kwotę [...] (słownie: [...]), natomiast w pkt II decyzji organ I instancji odmówił [...] prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] w pozostałym zakresie wniosków [...] z dnia [...] marca 1990 r., [...] grudnia 1992 r. oraz [...] grudnia 2008 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z wydaniem tej decyzji Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. ustalił koszty postępowania w wysokości [...] oraz zobowiązał [...] do ich uiszczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia, w formie wpłaty na rachunek bankowy [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. [...] wniosła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, za pośrednictwem Wojewody [...], zażalenie na to postanowienie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r.

Nie zgadzając się z decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. w zakresie pkt II tej decyzji, [...] wniosła odwołanie. W treści odwołania [...] zaskarżyła także postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2014 r. w zakresie, w jakim odmawia ono mocy dowodowej przedstawionym przez stronę dowodom, w szczególności spisom mobilizacyjnym dla majątku pozostawionego przez [...].

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ II instancji przywołał treść art. 6 tej ustawy i wyjaśnił, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ I instancji uznał za udowodnione pozostawienie przez [...] nieruchomości wymienionej w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia [...] września 1945 r., w którym stwierdzono, że [...] pozostawił w [...] nieruchomość wiejską o powierzchni [...], w tym [...] sadu owocowego, reszta ziemi ornej; młyn motorowy o 2 parach kamieni i 1 parze walców; dom mieszkalny, murowany, kryty blachą o 9 ubikacjach oraz murowane, kryte blachą zabudowania gospodarcze. Wojewoda [...] odmówił natomiast mocy dowodowej na okoliczność pozostawienia nieruchomości pozostałym dokumentom przedłożonym przez wnioskodawczynię w toku postępowania, które w jej ocenie miały stanowić dowód na inną, znacznie większą powierzchnię pozostawionych nieruchomości niż wymieniona w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, że złożona przez skarżącą dokumentacja jest opatrzona datą wcześniejszą niż data sporządzenia orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] września 1945 r., a data sporządzenia dokumentu może mieć istotne znaczenie dla oceny, czy dany dokument potwierdza fakt pozostawienia nieruchomości w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli bowiem prawo do rekompensaty dotyczy wyłącznie nieruchomości pozostawionych w przypadkach wymienionych w art. 1 ustawy, to nabycie tego prawa będzie wymagało ustalenia, że nieruchomość wchodziła w skład majątku w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zaistnienia innej okoliczności wymienionej w art. 1 ustawy. Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ wyjaśnił, że dlatego w niektórych przypadkach dołączenie do wniosku dokumentu zawierającego urzędowy opis mienia, który został sporządzony przed opuszczeniem (wypędzeniem) może nie być wystarczające do ustalenia, że nieruchomość wymieniona w tym dokumencie była własnością osoby wymienionej w art. 2 ustawy. Istotne jest bowiem ustalenie stanu majątkowego w dniu opuszczenia lub wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK742/10). W tej sytuacji organ II instancji stanął na stanowisku, że dokumenty przytoczone w treści odwołania, tj. wykaz majątków od 100 ha w górę, położonych w pow. [...] sporządzony przez Starostę powiatowego [...], imienny spis producentów posiadających gospodarstwo rolne ponad 50 ha w powiecie [...] czy wykaz osób fizycznych i prawnych przerabiających płody rolne w powiecie żydaczowskim wskazują jedynie, że [...] posiadał wymienione w powyższych dokumentach nieruchomości według stanu na dzień 28 lipca 1936 r. oraz na dzień 26 sierpnia 1939 r., w związku z tym nie mogą świadczyć o rozmiarach mienia pozostawionego przez [...] w 1945 r., tj. w chwili jego repatriacji. W tej sytuacji wyłącznie orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia [...] września 1945 r. stanowi dokument, na podstawie którego możliwe było określenie powierzchni, składników i rodzaju mienia pozostawionego na moment opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ze względu na datę jego sporządzenia, opatrzony jest bowiem datą najpóźniejszą). Dodatkowo organ zauważył, że przedstawione przez skarżącą inne dokumenty nie mają wystarczającej mocy dowodowej do potwierdzenia faktu legitymowania się prawem własności przez [...] do nieruchomości w nich wskazanych, bowiem nie posiadają charakteru dokumentów urzędowych wykazujących własność nieruchomości, takich jakimi są np. księgi wieczyste. Żaden z przywołanych w odwołaniu dowodów nie stanowi prawnie wiążącego dokumentu urzędowego potwierdzającego stan prawny nieruchomości. Zasadnym jest zatem twierdzenie, że powyższe dokumenty nie stanowią dowodów potwierdzających fakt posiadania przez [...] prawa własności do przedmiotowych nieruchomości. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dokumentom tym nie sposób przyznać waloru dowodowego także z uwagi na fakt, że nie mają cech dokumentów urzędowych - nie zawierają żadnych pieczęci ówczesnych organów państwowych, brak też pieczęci i podpisu osoby uprawnionej do sporządzenia poszczególnych wykazów. Biorąc powyższe pod uwagę, przedmiotowe dokumenty nie mogą być, w ocenie organu odwoławczego, uznane za dowody potwierdzające rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych przez [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Równocześnie organ II instancji stwierdził, że z urzędu znane mu są przypadki, w których strony zaniżały powierzchnię pozostawionych nieruchomości na okoliczność sporządzenia stosownego orzeczenia przez Państwowy Urząd Repatriacyjny. Tym niemniej, biorąc pod uwagę także ewentualną taką okoliczność, nie można uznać za udowodnioną powierzchnię nieruchomości, wynikającą z powołanych przez skarżącą w treści odwołania dokumentów. Minister podkreślił, że obowiązkiem wnioskodawczyni jest wykazanie posiadania prawa własności przez [...] do pozostawionego mienia nieruchomego w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, natomiast żaden z wymienionych przez nią dowodów bezpośrednio tej okoliczności nie potwierdza.

Organ II instancji podkreślił, że Wojewoda [...] dołożył wszelkich starań, by w sposób kompletny wyjaśnić wątpliwości wynikające z rozbieżności co do powierzchni oraz rodzaju nieruchomości pozostawionych przez [...], wynikających ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego. Z uwagi na te rozbieżności organ I instancji w dniu [...] października 2013 r. wystąpił do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...] o pomoc w ustaleniu, czy [...] przysługiwał tytuł własności do nieruchomości w [...], a jeśli tak, to z czego składała się i jaka była jej powierzchnia. W odpowiedzi Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. przekazał negatywną odpowiedź Archiwum Państwowego Obwodu [...] z dnia [...] listopada 2013 r.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, dotyczących uwzględnienia jako dowodu w sprawie wyłącznie orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia [...] września 1945 r., organ odwoławczy wskazał, że orzeczenie to zostało wydane na wniosek [...], a do jego uwierzytelnionej kopii przekazanej do [...] Urzędu Wojewódzkiego przez Archiwum Państwowe w [...] dołączono uwierzytelnioną kopię protokołu spisanego w dniu [...] września 1945 r. wraz z oświadczeniami dwóch świadków na okoliczność pozostawienia nieruchomości, jej składników oraz powierzchni. Z dokumentów tych wprost wynika, że pozostawiony przez [...] w [...] majątek nieruchomy wyszczególniony w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] września 1945 r. zgodny jest z opisem tej nieruchomości dokonanym przez właściciela zawartym w protokole z dnia [...] września 1945 r. i potwierdzonym zeznaniami dwóch świadków: [...]. W ocenie Ministra trudno zatem podważać oraz polemizować z dowodami, które są wynikiem bezpośrednich oświadczeń właściciela nieruchomości pozostawionej, tj. osoby bezpośrednio zainteresowanej uzyskaniem rekompensaty z tytułu pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że za bezzasadny należy uznać zarzut skarżącej odnośnie bezpodstawnego uprzywilejowania przez Wojewodę [...] orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w stosunku do innych dokumentów urzędowych. Analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje bowiem jednoznacznie, że jedynym dokumentem opisującym w sposób wiarygodny i najpełniejszy skład oraz powierzchnię nieruchomości w momencie opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez [...] jest właśnie orzeczenie Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia [...] września 1945 r.

W ocenie Ministra przywołane w odwołaniu dokumenty archiwalne nie są wystarczające, przy uwzględnieniu całego materiału dowodowego, do potwierdzenia tezy zawartej w odwołaniu. Tym samym organ II instancji podzielił stanowisko Wojewody [...] zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2018 r.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, które miało wpływ na wynik sprawy, polegającym na:

- przyznaniu mocy i wartości dowodowej dokumentacji stanowiącej podstawę orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia [...] września 1945 r. z równoczesnym odmówieniem jej dowodom przedstawionym przez skarżącą potwierdzającym skład nieruchomości stanowiących własność [...] w 1936 i 1939 r. w postaci dokumentów przedstawionych przez skarżącą,

- dokonaniu błędnego ustalenia faktycznego, że [...] pozostawił poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wyłącznie nieruchomość o powierzchni [...] zabudowaną domem mieszkalnym, młynem i zabudowaniami gospodarczymi, wbrew dokumentom potwierdzającym pozostawienie nieruchomości o powierzchni co najmniej [...].

W tej sytuacji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 2097). Zgodnie z treścią art. 1 tej ustawy określa ona zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w tym przepisie układów z [...] i [...] września 1944 r., umowy z dnia [...] lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem [...] o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w [...] i o ich ewakuacji do Polski i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski i o ich ewakuacji do [...] oraz osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a [...] o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia [...] lutego 1951 r., a także osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest stanowisko organów obu instancji, że poza uwierzytelnioną kopią orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w [...] z dnia [...] września 1945 r. L.dz.: [...], w którym stwierdzono, że [...] pozostawił w [...] nieruchomość wiejską o powierzchni [...], w tym [...] sadu owocowego, reszta ziemi ornej; młyn motorowy o 2 parach kamieni i 1 parze walców; dom mieszkalny, murowany, kryty blachą o 9 ubikacjach oraz murowane, kryte blachą zabudowania gospodarcze, inne przedłożone przez skarżącą dokumenty są dowodami niewystarczającym do uznania, że [...] pozostawił w miejscowości [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości o powierzchni co najmniej [...].

Rozstrzygając niniejszą sprawę, Sąd miał na względzie, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1-3 i ust. 5 pkt 1-2 powołanej ustawy do wniosku o przyznanie rekompensaty należy dołączyć m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. W przypadku braku dokumentów o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2 art. 6 dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy to świadkowie zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 2147, ze zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

W sprawie poza sporem jest fakt, że skarżąca nie przedstawiła oświadczeń dwóch świadków złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej i nie są osobami właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z tej zatem możliwości skarżąca nie skorzystała.

Poza sporem pozostaje także fakt, że organ I instancji, poszukując odpowiednich dokumentów, wystąpił do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...] o pomoc w ustaleniu, czy [...] przysługiwał tytuł własności do nieruchomości w [...], a jeśli tak, to z czego składała się ta nieruchomość i jaka była jej powierzchnia. W odpowiedzi Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. przekazał negatywną odpowiedź Archiwum Państwowego Obwodu [...] z dnia [...] listopada 2013 r.

Zgłoszone w trakcie postępowania żądania skarżąca opiera na dołączonych do akt sprawy dokumentach takich jak: potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia "Wykazu majątków od 100 ha w górę położonych w pow. [...]" sporządzonego przez Starostę powiatowego [...] dla Dowództwa Okręgu Korpusu, zgodnie z którym [...] na dzień [...] lipca 1936 r. posiadał majątek w [...] o powierzchni [...], w tym rola [...], łąki i pastwiska - [...] oraz nieużytki - [...], potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia "Wykazu gospodarstw hodowlano rybnych" sporządzona przez Urząd Wojewódzki [...] dla Dowództwa Okręgu Korpusu, zgodnie z którym [...] na dzień [...] lipca 1936 r. posiadał gospodarstwo hodowlano-rybne o powierzchni [...] i stawy o powierzchni [...], imienny spis producentów posiadających gospodarstwo rolne ponad 50 ha w powiecie [...] sporządzony przez Starostwo Powiatowe [...], zgodnie z którym [...] na dzień [...] sierpnia 1939 r. posiadał w [...] gospodarstwo rolne o powierzchni [...] i gorzelnię, arkusz posiadłości gruntowej w m. [...] liczba księgi zam. [...], której posiadaczem był [...], z której wynika, że na dzień [...] lutego 1912 r. [...] posiadał grunt ogółem o powierzchni [...] oraz arkusz posiadłości gruntowej w m. [...] liczba karty księgi gruntowej [...], której posiadaczem był [...], zgodnie którym [...] był posiadaczem gruntu o powierzchni [...] (siedlisko).

Przy czym zwrócić należy uwagę, że sama skarżąca w składanych wnioskach zmieniała zdanie co do wielkości pozostawionej nieruchomości. We wniosku z dnia [...] marca 1990 r. miało to być gospodarstwo rolne wraz z młynem, sadem owocowym, zabudowaniami i stawami rybnymi o wielkości ok. [...]. Natomiast we wniosku z dnia [...] grudnia 2008 r. w ocenie skarżącej nieruchomość ta miała już powierzchnię [...].

Po analizie zebranych w sprawie dokumentów Sąd orzekający podzielił stanowisko organów orzekających, że powołane przez skarżącą dokumenty nie są wystarczające do uznania, że repatriując się poprzednik prawny skarżącej był właścicielem nieruchomości o powierzchni co najmniej [...] lub większej.

Przedstawiony przez skarżącą arkusz posiadłości gruntowej w m. [...] liczba księgi zam. [...], dotyczy nieruchomości o powierzchni [...]. Datowany jest na dzień [...] lutego 1912 r. Jako posiadacz ujawniony jest [...]. Drugi arkusz posiadłości gruntowej w [...] z dnia [...] lutego 1921 r., liczba karty księgi gruntowej [...], dotyczy gruntu o powierzchni [...] (siedlisko). Jako posiadacz ujawniony jest [...] dwojga imion [...] jako spadkobierca. Oba te dokumenty dotyczą stanu posiadania sprzed mniej więcej ćwierć wieku przed repatriacją [...]. Żaden z nich nie dotyczy powierzchni około [...], o której to powierzchni mowa jest w późniejszych dokumentach.

Zgodnie z danymi zawartymi w Orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] września 1945 r. repatriant [...] urodził się [...] września 1906 r. i był synem [...]. W dacie sporządzenia pierwszego z omawianych dokumentów miał zatem 6 lat. [...] wymieniony w dokumencie z 1912 r. jest prawdopodobnie ojcem [...], który się repatriował. Powołane dokumenty nie mogą zatem potwierdzać, że opuszczając byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, [...] był właścicielem nieruchomości o powierzchni [...] lub o innej wskazanej we wniosku powierzchni.

W aktach sprawy znajdują się również dwa wykazy sporządzone w 1936 r.( "Wykaz majątków od 100 ha w górę położonych w pow. [...]" sporządzony przez Starostę powiatowego [...] dla Dowództwa Okręgu Korpusu oraz "Wykaz gospodarstw hodowlano rybnych" sporządzony przez Urząd Wojewódzki [...] dla Dowództwa Okręgu Korpusu). W pierwszym z tych dokumentów [...] wymieniony jest jako właściciel [...], a w drugim jako kierownik hodowlany w gospodarstwie hodowlano rybnym o ogólnym obszarze gruntów użytkowanych rolniczo [...] oraz [...] stawów zajętych pod hodowlę ryb. Dokumenty te nie spełniają samodzielnie przesłanek wynikających z art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Dokumenty te są jedynie pośrednimi dowodami, że [...] był w 1936 r. właścicielem nieruchomości w [...], której jednak dokładnego położenia nie można na podstawie tych dokumentów określić. Powierzchnia nieruchomości i sposób jej wykorzystania wskazane w obu dokumentach są przy tym różne. Podobny charakter posiada znajdujący się w aktach imienny spis producentów posiadających gospodarstwo rolne ponad 50 ha w powiecie [...] sporządzony przez Starostwo Powiatowe [...] na dzień [...] sierpnia 1939 r., zgodnie z którym [...] posiadał w [...] gospodarstwo rolne o powierzchni [...]. Również ten dokument nie może być uznany za urzędowe potwierdzenie prawa własności konkretnej nieruchomości. Podana w nim powierzchnia jest przy tym odmienna niż wynikająca z dwóch poprzednich dokumentów. Na jego podstawie także nie sposób ustalić rodzaju i dokładnej powierzchni posiadanej nieruchomości.

Dołączony do akt sprawy dokument prywatny, określony jako "Opis i oszacowanie majątku [...] wedle stanu z dnia 1 września 1939 roku" wymieniał łącznie około [...] całkowitej powierzchni gospodarstwa, a więc wielkość zgodną z ostatnim ze wspomnianych wyżej wykazów. Ze względu na swój charakter, dokument ten nie może być jednak traktowany jako urzędowe potwierdzenie zawartych w nim informacji.

Dokumentem urzędowym jest za to znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] września 1945 r. Z orzeczenia tego wynika, że [...] pozostawił w [...] nieruchomość wiejską o powierzchni [...], w tym [...] sadu owocowego, reszta ziemi ornej; młyn motorowy o 2 parach kamieni i 1 parze walców; dom mieszkalny, murowany, kryty blachą o 9 pomieszczeniach oraz murowane, kryte blachą zabudowania gospodarcze. Rodzaj i powierzchnia pozostawionej nieruchomości określona została na podstawie oświadczenia [...], potwierdzonego zeznaniami dwóch świadków. Dokument ten jest dokumentem urzędowym. Zgodnie zaś z treścią art. 76 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis ten nie wyłączała możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu. Twierdzenia skarżącej, że występując o wydanie tego dokumentu, [...] zataił informacje o swoim rzeczywistym wcześniejszym stanie majątkowym i podane przez skarżącą motywy takiego postępowania, choć same w sobie prawdopodobne, nie mogą w ocenie Sądu być wystarczające do podważenia mocy dowodowej tego dokumentu. Nawet uwzględniając wszystkie zebrane w sprawie dokumenty, nie można wykluczyć, że w okresie od 1939 r. do 1945 r. [...] rozporządził częścią swojego majątki np. w formie darowizny, skoro jak twierdzi skarżąca, zdawał on sobie sprawę z powojennych realiów ustrojowych.

Podejmując na wniosek skarżącej decyzję organ musiał dokonać oceny przedstawionego materiału dowodowego i w tej konkretnej sprawie wskazać ten z dokumentów, który uznał za najbardziej wiarygodny. W świetle zebranych w sprawie i omówionych wyżej dokumentów, zdaniem Sądu nie ma wystarczających podstaw, aby zakwestionować prawidłowość działań organów, w szczególności że za wiarygodny organy uznały dokument urzędowy najbliższy w czasie repatriacji i na dodatek sporządzony na wniosek i zgodnie z oświadczeniem [...], a wśród zgromadzonych w sprawie dokumentów sprzed 1945 r. przedłożonych przez skarżącą brak jest dokumentu, który w sposób jednoznaczny z podobną urzędową mocą potwierdzałby prawo własności [...] do konkretnej nieruchomości o jednoznacznie określonej powierzchni.

Wynikający z art. 6 ust. 4 powołanej ustawy katalog dowodów potwierdzających fakt pozostawienia nieruchomości jest katalogiem otwartym. Zgodnie zatem z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że sięgnięcie do tych innych niż wymienione w art. 6 ust. 4 powołanej ustawy środków dowodowych, wobec przypisania szczególnej roli dowodom wymienionym expressis verbis w ustawie zabużańskiej, może mieć miejsce jedynie posiłkowo i uzupełniająco. Nie może zatem w całości ich zastępować, tak jak chciałaby tego skarżąca. Nadesłane przez skarżącą dokumenty, w sytuacji gdy mają na celu wykazanie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, mogą być potraktowane jedynie jako dowód uzupełniający. Nie mogą natomiast stanowić jedynego dowodu na te okoliczności. Fakt, że skarżąca nie może udowodnić swojego stanowiska przy pomocy wskazanych w art. 6 powołanej ustawy dokumentów, świadków albo dokumentów i świadków łącznie nie oznacza, że może to zrobić korzystając z niepełnych dokumentów pośrednich powstałych w okresie od 1912 do 1939 r. Przypomnieć przy tym należy, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 omawianej ustawy na skarżącej jako stronie wnioskującej o potwierdzenie prawa do rekompensaty ciąży ciężar udowodnienia faktów przewidzianych przez ustawę zabużańską. Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczynane jest na wniosek strony, a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na osobie ubiegającej się o to prawo. To ona, zgodnie z art. 6 ustawy zabużańskiej, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości.

Podsumowując, Sąd uznał za nietrafny postawiony w skardze zarzut naruszenia przez organy art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji podjęły próbę uzupełnienia przedstawionego w sprawie materiału dowodowego, a następnie dokładnie przeanalizowały cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Zrobiły to precyzyjnie i wyczerpująco. Brak jest zatem, zdaniem Sądu, podstaw do kwestionowania prawidłowości tych działań. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Materiał dowodowy został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organy przedstawiły swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. W uzasadnieniu wydanych decyzji organy prawidłowo wskazały i wyjaśniły również fakty i dowody, na których oparły swoje rozstrzygnięcie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.