Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 535/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1i 2 , art. 41 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie WSA Krzysztof Bogusz – spr. WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 marca 2011 r. nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważnienia Burmistrza Nysy, na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 2, art. 8, art. 39 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm. ) przyznał T. R. specjalny zasiłek celowy w kwocie 60 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, środków higienicznych, leków i opłat, a jednocześnie odmówił przyznania zasiłku celowego.

W uzasadnieniu decyzji podniósł, że T. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód stanowi renta inwalidzka w kwocie 534,25 zł, po odliczeniu świadczeń alimentacyjnych do jakich jest zobowiązany. Wysokość tego dochodu powoduje, że strona przekracza tzw. kryterium dochodowe ustalone na podstawie art. 8 ustawy o pomocy społecznej w kwocie 477 zł. Brak spełniania przesłanek do otrzymania zasiłku celowego, nie wyłącza jednak możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego, a to w oparciu o uregulowanie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Organ stwierdził, że sytuacja życiowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie specjalnego zasiłku celowego, gdyż posiada on orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, choruje i korzysta z usług opiekuńczych. Przywołując treść art. 3 ust. 4 powołanej ustawy, organ podkreślił, że sytuacja życiowa T. R. jest dobrze znana Ośrodkowi, bowiem co najmniej od roku 1994 jest on objęty pomocą finansową, a od 2004 r. otrzymuje co miesiąc pomoc w formie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego, pomoc w postaci nieodpłatnych posiłków w Dziennym Domu Pobytu oraz pomoc w formie nieodpłatnych usług opiekuńczych.

Ponadto stwierdził, że w okresie od maja 2007 r. do października 2007 r. wnioskodawca korzystał z prawa do dodatku mieszkaniowego, lecz aktualnie nie składa wniosku o jego przyznanie, co zdaniem organu dowodzi, że nie wykorzystuje on własnych możliwości i uprawnień w celu polepszenia swojej sytuacji. Podkreślił, że w orzecznictwie sądowym wyrażony został pogląd, iż udzielona pomoc nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby osób i rodzin, gdyż nie pozwala na to rozmiar środków finansowych będących w posiadaniu ośrodka pomocy społecznej, stąd pomoc powinna być kierowana w pierwszej kolejności do osób i rodzin, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Dalej podniósł, że w 2011 roku na realizację zasiłków celowych organ dysponował kwotą 81.667,00 zł miesięcznie, wobec czego przeciętna wysokość zasiłków celowych dla rodzin wynosi 110 zł, a dla osób samotnych przeciętnie 60 zł, natomiast najwyższa wysokość zasiłku celowego wynosi odpowiednio do 360 zł (rodziny) i do 250 zł (osoby samotne), przy czym zasiłek w maksymalnej wysokości przyznawany jest w sytuacjach wyjątkowych oraz w okresie zimowym na zakup opału. Wysokość zasiłku celowego jest zróżnicowana, albowiem w wyższej wysokości przyznawana jest osobom, które nie mają stałego źródła dochodu, gdzie występuje duża różnica między kryterium dochodowym a posiadanym dochodem, albo występuje długotrwała choroba lub niepełnosprawność. Natomiast zasiłki poniżej średniej wysokości otrzymują osoby posiadające stałe comiesięczne dochody, istnieje mała różnica między kryterium dochodowym a posiadanym dochodem, a dana osoba korzysta z innych form pomocy społecznej.

Organ wskazał także, że w lutym 2011 r. do organu wpłynęło 757 podań

o udzielenie pomocy, zaś w marcu 2011 r. (do dnia wydania przedmiotowej decyzji) wpłynęło 755 podań. Ponadto podał, że T. R. jest osobą samotną posiadającą stały dochód i nie może być tak samo traktowany jak osoby samotne bez dochodu, czy też jak rodziny z dziećmi, które utrzymują się tylko z zasiłku dla bezrobotnych i świadczeń rodzinnych.

Wobec powyższego organ stwierdził, że sytuacja wnioskodawcy na tle niektórych innych rodzin objętych pomocą społeczną jest porównywalnie dobra, oprócz tego, że ma on dochód w formie stałej comiesięcznej renty, korzysta też z pomocy w formie bezpłatnych posiłków wydawanych przez Dzienny Dom Pobyty w [...] oraz pomocy w formie bezpłatnych usług opiekuńczych, a organ udzielając pomocy musi zachować zasady podziału środków finansowych na zasadzie sprawiedliwości społecznej.

Odwołanie od tej decyzji wniósł T. R. zarzucając, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Wskazał, że Ośrodek Pomocy Społecznej w Nysie nie wyjaśnił co zrobił, aby jego sytuacja uległa poprawie. Wskazał, że nie pobiera dodatku mieszkaniowego z przyczyn, które są organowi doskonale znane. Stwierdził, że organ enigmatycznie wykazał swoje środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną. Podniósł również, iż organ I instancji przy rozpatrywaniu jego sprawy nie wziął pod uwagę argumentacji zawartej w cytowanych orzeczeniach sądów administracyjnycych, w tym w wyroku WSA w Opolu z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Op 386/05. Podniósł, że nie rozumie dlaczego OPS w Nysie przy liczbie 2 tysięcy bezrobotnych mówi o posiadaniu ograniczonych środków na pomoc, wskazując dane, które pokrywają się z danymi podawanymi, gdy liczba bezrobotnych na terenie gminy Nysa wynosiła 10 tysięcy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z 30 sierpnia 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżony akt I instancji.

W motywach orzeczenia organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie odwołał się do treści przepisów prawa materialnego mających

w sprawie zastosowanie, a to art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt. 1, ust. 3

i ust. 4, art. 39 i art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Organ zaznaczył, że z niekwestionowanych przez T. R. ustaleń poczynionych w drodze wywiadu środowiskowego i innych zebranych dokumentów wynika, iż jest on osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, bierną zawodowo, niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ma zaległości z tytułu czynszu za mieszkanie w wysokości 15386,51 zł. Utrzymuje się z renty z tytułu niezdolności do pracy, która po potrąceniach z tytułu alimentów, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc tj. w lutym 2011 r. wyniosła 534,25 zł.

Oznacza to, iż wnioskodawca nie spełnia ustawowych warunków do otrzymania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego, albowiem jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przekracza kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wynoszącą 477 zł. Podkreślił przy tym, iż kwota kryterium dochodowego ustanowiona jest w sposób kategoryczny i nawet nieznaczne jej przekroczenie powoduje - w świetle wyżej omawianych przepisów - utratę prawa do świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego. Tym samym zasadnie organ I instancji odmówił stronie przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego.

Przekroczenie kryterium dochodowego nie pozbawia jednak definitywnie strony prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z art. 41 pkt 1 ustawy

w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Organ podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej nie określa granic minimalnych ani maksymalnych przyznanego specjalnego zasiłku celowego, a są one jedynie ogólnie wyznaczone w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy, który stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających

z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się

w możliwościach pomocy społecznej.

Dlatego decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej na podstawie przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy i organ administracji wydając taką decyzję obowiązany jest każdorazowo wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym zwłaszcza powody ubiegania się przez daną osobę lub rodzinę o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, rozmiar posiadanych przez siebie środków finansowych oraz liczba i potrzeby osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej.

Dalej podniósł, że organ I instancji zasadnie uznał, iż sytuacja życiowa strony,

a w szczególności sytuacja zdrowotna (niepełnosprawność w stopniu znacznym

i liczne schorzenia), jest szczególną okolicznością przemawiającą za przyznaniem wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego. Również w kwestii wysokości przyznanego świadczenia w wysokości 60 zł organ I instancji wykazał, że jego możliwości finansowe są ograniczone wobec dużej liczby osób ubiegających się

o pomoc w tej formie, przedstawiając przy tym analitykę rozdysponowania posiadanych środków.

Zwrócił też uwagę, że T. R. nie kwestionował faktu przyznania pomocy pieniężnej w formie specjalnego zasiłku celowego, lecz zarzucał wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, z uwagi na nie wykazanie działań podejmowanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Nysie, celem poprawy jego sytuacji bez uszczerbku dla dotychczasowej formy pomocy.

Zdaniem SKO organ I instancji prawidłowo ustalił sytuację materialno-bytową strony i właściwie zastosował przepisy ustawy o pomocy społecznej. Ustalając wysokość przyznanej stronie pomocy pieniężnej organ I instancji wziął pod uwagę przede wszystkim fakt, iż T. R. posiada stałe źródło dochodu i objęty jest pomocą nie tylko w formie pieniężnej, lecz także w formie niepieniężnej, jak posiłek oraz usługi opiekuńcze. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że T. R. otrzymuje pomoc pieniężną co miesiąc, bądź to w formie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego. Nie można zatem podzielić zarzutu odwołującego, że Ośrodek Pomocy Społecznej w Nysie nie podejmuje starań zmierzających do poprawy jego sytuacji, skoro uzyskał on pomoc w wysokości wyższej niż średnio przyznawana.

T. R. wniósł na tę decyzję skargę i domagał się jej uchylenia.

W uzasadnieniu w znacznej mierze skarżący powtórzył treść odwołania. Akcentował, że OPS w Nysie nie uczynił nic, aby jego sytuacja poprawiła się, a środki finansowe wydatkowane przez organ i sposób podziału między uprawnionych wykazano enigmatycznie.

Podkreślił, że musi spłacać zadłużenie czynszowe, co oczywiście pozbawia go części środków przyjmowanych przez organy obu instancji jako jego dochód, którym dysponuje na utrzymanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2011 r. WSA w Opolu ustanowiono skarżącemu na jego wniosek pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2012 r., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. polegające na braku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzez niezawiadomienie go o wszczęciu postępowania z urzędu, o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Zdaniem pełnomocnika brak w aktach dowodu na dopełnienie powyższych wymagań przez organ I instancji, a organ II instancji w ogóle się do tych kwestii nie odniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podobnie, zdaniem pełnomocnika, organ I instancji nie ustalił sytuacji materialnej skarżącego, niedopuszczalne są bowiem stwierdzenia organu, że sytuacja materialna skarżącego jest mu znana, bez szczegółowego określenia jego dochodu oraz ewentualnie poniesionych kosztów, o których mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 sierpnia 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 30 marca 2011 r., przyznającą T. R. specjalny zasiłek celowy w wysokości 60 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, środków higienicznych, leków i pokrycie opłat oraz odmawiającą przyznania zasiłku celowego. Rozstrzygnięciom tym skarżący zarzuca nieuwzględnienie wszystkich jego potrzeb, a ponadto podnosi, że organ nie wykazał w oparciu o materiał dowodowy, jakimi środkami finansowymi dysponuje oraz, że nie ma wystarczających środków na udzielenie mu pomocy w szerszym zakresie.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna odpowiadają przepisom prawa.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Podkreślić przyjdzie, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 ustawy, zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Zgodnie z przepisem art. 7 tej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy otrzymali w RP status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Powołane przepisy, jak wynika z ich treści, określają ogólne zasady pomocy społecznej, z których wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, a także zakresu środków przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będących dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że T. R., jako osoba samotnie gospodarująca, niepełnosprawna oraz bierna zawodowo, był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. W złożonym wniosku domagał się on udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Stosownie do żądania skarżącego dostrzec należy, że w myśl art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju zasiłku w każdym przypadku uzależnione będzie jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). W myśl tych regulacji, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, stanowiącej tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza możliwość przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, co oznacza, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych i istnienia "niezbędnej potrzeby bytowej", organ obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe.

Forma pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego uregulowana została natomiast w art. 41 pkt 1 ustawy, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Na gruncie tej regulacji wskazać należy, że przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Nie wymaga się bowiem, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Sytuacja osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest o tyle lepsza, że o ile co do zasady powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności, to jednak wyjątkowość zaistniałych okoliczności czyni zasadnym ich wnioski. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem wystąpienia "przypadku szczególnie uzasadnionego". Wyjątkowość tej sytuacji życiowej powinna być jednak niezwiązana z wysokością uzyskiwanego przez nią dochodu.

Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie obu wskazanych form pomocy zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i art. 41 ustawy. Regulacja tych przepisów stanowi, iż omawiane zasiłki mogą być przyznane "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej" albo w innych "szczególnie uzasadnionych przypadkach", zatem dają one organowi możliwość załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz zgodnie z możliwościami organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Różnica pomiędzy wymienionymi zasiłkami polega na tym, że udzielenie pomocy społecznej na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 ustawy jest uzależnione od spełnienia warunku w postaci nieprzekroczenia przez wnioskodawcę wskazanego wyżej kryterium dochodowego. Wykazanie, że dochód strony postępowania przekracza kwotę 477 zł czyni niemożliwym przystąpienie przez organ do badania, czy w danej sprawie wystąpiła ocenna przesłanka w postaci konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, takiej jak: pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z tego też względu Sąd podzielił stanowisko organu, że w przypadku ustalenia, że dochód T. R. wynosi 534,25 zł, prawidłowo odmówiono przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy.

Kontrolując natomiast legalność zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, Sąd miał na uwadze, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania takiego świadczenia wydawane jest w ramach uznania administracyjnego, co pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze, w świetle celów określonych omawianą ustawą. O ile bowiem działanie w granicach uznania administracyjnego nie pozwala na dowolność w załatwianiu sprawy, albowiem organ związany jest zarówno przepisami procedury administracyjnej, jak i przepisami ustawy, oznacza ono pewną swobodę organu przy podejmowaniu decyzji. Dokonując kontroli legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, w konsekwencji Sąd badał zatem, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz, czy w ramach uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Inaczej mówiąc, Sąd oceniał, czy podjęte przez organ rozstrzygnięcie nie jest dowolne. Zważyć bowiem trzeba, że przy wydawaniu decyzji uznaniowej organ administracyjny jest także obowiązany do przestrzegania przepisów postępowania administracyjnego oraz regulacji ustawy o pomocy społecznej.

W świetle przywołanych regulacji, zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji, zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniała przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 60 zł. Organy szczegółowo przeanalizowały sytuację wnioskodawcy związaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, samotnym gospodarowaniem, biernością zawodową, a także posiadaniem zaległości z tytułu czynszu za mieszkanie. Trafnie uznały, działając w ramach uznania administracyjnego, że sytuacja w jakiej znalazł się T. R. stanowi "szczególny przypadek", o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Ustalając natomiast wysokość świadczenia organ zbadał sytuację finansową wnioskodawcy, mając na uwadze uzyskiwane, stałe dochody oraz fakt korzystania przez niego z innych form pomocy i zestawił tę sytuację ze swoimi możliwościami finansowymi. Wbrew zarzutom skargi, organ podał w sposób zrozumiały informację dotyczącą wielkości środków pieniężnych jakimi dysponuje w skali miesiąca, a także liczbę wnioskodawców domagających się pomocy. Ponadto przedstawił kryteria jakimi kieruje się przy rozdziale posiadanych finansów. Wskazał też na przeciętną wysokość zasiłków podając, że dla rodzin wyniosła ona 110 zł, natomiast dla osób samotnych - przeciętnie - 60 zł. Organ wytłumaczył też, że zgodnie z przyjętymi regułami, zasiłki w wyższej wysokości przyznawane są osobom pozbawionym stałego źródła dochodu lub w przypadku dużej różnicy pomiędzy posiadanym dochodem a kryterium dochodowym oraz długotrwałej choroby lub niepełnosprawności. Z kolei, zasiłki poniżej średniej wysokości otrzymują osoby posiadające comiesięczne dochody, gdy różnica między dochodem a kryterium dochodowym jest niewielka, a także osoby, które - podobnie jak skarżący - korzystają z innych form pomocy społecznej.

W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz szczegółowo, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., przedstawiło w uzasadnieniu decyzji okoliczności oraz fakty przemawiające za uznaniem decyzji pierwszoinstancyjnej za zgodną z prawem. W sposób dostateczny wyjaśniło też skarżącemu, że wpływ na wysokość przyznanego zasiłku miała ograniczona wysokość środków finansowych jakimi dysponował Ośrodek, duża ilość osób wymagających pomocy, jak również fakt, że w okresie objętym wnioskiem skarżący korzystał z innych form pomocy społecznej.

Podsumowując stwierdzić trzeba, że z zaskarżonej decyzji, podobnie jak i z decyzji pierwszoinstancyjnej wyraźnie wynika, jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu T. R. zasiłku w wysokości 60 zł, a to wyklucza możliwość postawienia organom zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku.

Dlatego też, w opinii Sądu, bezzasadny jest zarzut skarżącego, że organ nie wykazał, w oparciu o materiał dowodowy, wysokości posiadanych środków finansowych oraz tego, że z uwagi na ograniczone środki nie jest możliwe udzielenie skarżącemu pomocy w większym wymiarze. Wskazać bowiem należy, że organ pierwszej instancji nie ma obowiązku przedstawiania szczegółowego rozliczenia środków pieniężnych, jakimi dysponuje. Żadne przepisy prawa nie zobowiązują też organu do przedkładania stronie postępowania dowodów w zakresie posiadanych środków finansowych i kosztów związanych z działalnością Ośrodka. Odnotować też trzeba, że oceniając legalność decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej Sąd nie bada prawidłowości gospodarowania środkami pieniężnymi przez organ.

Odnosząc się natomiast do zarzutów pełnomocnika skarżącego przedstawionych w piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2012 r., należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku specjalnego celowego T. R. toczyło się na jego wniosek, datą zatem wszczęcia postępowania była data złożenia wniosku w organie. Nie zachodziła zatem potrzeba dodatkowego zawiadomienia skarżącego o dacie wszczęcia postępowania.

Co do braku należytej oceny przez organ I instancji aktualnej sytuacji materialnej skarżącego, przychodzi wskazać, że organ orzekał w oparciu o dane przedstawione przez skarżącego oraz o uaktualniony wywiad środowiskowy, który był przeprowadzany ze skarżącym. W dowodach tych szczegółowo podane były dochody i wydatki skarżącego. W sprawie tymczasem wszystkie zebrane dowody były skarżącemu znane, gdyż albo pochodziły od niego albo były sporządzone przy jego udziale.

Zgodnie natomiast z utrwaloną linią orzecznictwa zarzut naruszenia przepisu art.10 § 1 K.p.a. np. przez brak zawiadomienia o możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05, opublik. ONSA WSA 2006, nr 6, poz. 157, wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1279/09, opubl. Lex nr 746442).

Pełnomocnik skarżącego nie wykazał w swoim piśmie procesowym, ani w trakcie rozprawy, takich czynności.

Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, co spowodowało oddalenie skargi z mocy art. 151 P.p.s.a

O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeknie referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.