Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 528/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 240 w zw. z art. 245
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, , Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 17 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 § 2 oraz art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) - dalej jako "O.p", utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2018 r. odmawiającą J.S. uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2016 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2016 r. nr [...] orzekającą o solidarnej z "A" S.A. sp. z o.o. odpowiedzialności członka zarządu J.S. za zaległości podatkowe ww. Spółki z tytułu zobowiązań w podatku od towarów i usług za wrzesień i listopad 2011 wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy:

"A" S.A. sp. z o.o. nie uregulowała w ustawowym terminie zobowiązań podatkowych w podatku VAT za wrzesień i listopad 2011 r., wynikających z ostatecznej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] 2015 r. Spółka nie dokonała również zwrotu uprzednio zwróconego podatku wykazanego nienależnie w deklaracjach dla podatku od towarów i usług za ww. okresy.

Decyzją z dnia [...] 2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego orzekł o solidarnej z "A" S.A. sp. z o.o. odpowiedzialności członka zarządu J.S., za zaległości podatkowe ww. Spółki z tytułu zobowiązań w podatku VAT za wrzesień 2011 r. w kwocie 50.350,- zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 23.317,- zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 858,13 zł oraz za listopad 2011 r. w kwocie 161.896,- zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 70.401,- zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 3.412,93 zł.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] 2016 r. Dyrektora Izby Skarbowej.

Strona zaskarżyła decyzję z dnia [...] 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

WSA w Gdańsku postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1399/16 odrzucił ww. skargę. Postanowienie uprawomocniło się w dniu 18 lutego 2017 r.

Pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. J.S. zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] 2016 r. Jako podstawę wznowienia postępowania Strona wskazała wystąpienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioskodawca powołał się na nowe, istotne w jego ocenie dla sprawy okoliczności tj. wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 9 października 2017 r. sygn. akt [...] uniewinniający J.S. od popełnienia zarzucanego przestępstwa skarbowego dotyczącego podania w korektach deklaracji VAT-7 m.in. za wrzesień i listopad 2011 r. nieprawdy i danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wznowił na żądanie Strony postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] 2016 r., a następnie decyzją z dnia [...] 2018 r. odmówił uchylenia w całości decyzji ostatecznej z dnia [...] 2016 r.

Strona od powyższej decyzji wniosła odwołanie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu sprawy w dniu [...] 2018 r. wydał decyzję, w której utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] 2018 r.

Organ wskazał, że powoływany przez Stronę art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ postępowanie podatkowe normuje Ordynacja podatkowa. Organ uznał, że z uwagi na to, że powołany przez Stronę art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest tożsamy z treścią art. 240 § 1 pkt 5 O.p. należało przyjąć, że intencją J.S. było wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.

W ocenie Dyrektora wskazany przez Stronę we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 29 czerwca 2018 r. dowód w postaci wyroku Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 9 października 2017 r. sygn. akt [...] jak i podnoszona w odwołaniu okoliczność niepodania przez Stronę nieprawdy i danych niezgodnych z stanem rzeczywistym nie spełniają przesłanki istotności dla sprawy, ponieważ nie zmieniłyby one rozstrzygnięcia zapadłego niniejszej sprawie. Ustalenia postępowań karnych oraz wydane w sprawach karnych wyroki nie wiążą bezpośrednio organów administracyjnych. Uniewinnienie od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z wymogami określonymi w Ordynacji podatkowej. Innymi słowy, ocena wyrażona w wyroku sądu karnego nie oznacza, że nieprawidłowa jest ocena przyjęta przez organy podatkowe dokonana w oparciu o zebrany przez nie materiał dowodowy. Wyrok karny uwalnia od odpowiedzialności karnej, jednak w sprawie podatkowej nie jest to nowa okoliczność faktyczna lub nowy dowód w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Odmienna ocena okoliczności faktycznych przez sąd karny nie może bowiem stanowić nowej okoliczności, o której mowa w tym przepisie. Ponadto Dyrektor wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] 2016 r. było orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, a w postępowaniu tym nie bada się kwestii związanych z powstaniem zobowiązania podatkowego, w tym z przyczynami jego powstania. W postępowaniom tym istotne natomiast było spełnienie przesłanek wskazanych w art. 116 O.p. Stąd też kwestia winy osoby trzeciej w powstaniu zaległości oraz popełnienia bądź nie przy tym czynu zabronionego jest irrelewantna dla tego postępowania, tym samym nie spełnia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zatem wyrok ten pozostaje bez wpływu na prawidłowość postępowania o orzeczeniu o odpowiedzialności podatkowej Strony.

Końcowo wskazano, że dowód, na który powołuje się Strona, zapadł po dacie wydania decyzji ostatecznej. Zatem powyższy dowód nie spełnia przesłanki nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Admiracyjnego w Gdańsku Skarżący zaskarżył ww. decyzję w całości.

Zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zarzucono oparcie jej na błędnych ustaleniach oraz niekorzystną dla Skarżącego szkodliwą społecznie i sprzeczną z duchem kształtującego się prawa nadinterpretację prawa oraz okoliczności towarzyszących. Zdaniem Skarżącego wskazał on w postępowaniu nowe okoliczności istotne dla sprawy tj. wyrok uniewinniający go od zarzucanych czynów będących jednocześnie przedmiotem decyzji ostatecznej z dnia [...] 2016 r.

Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o:

1) uznanie decyzji za nieważną w całości;

2) przyjęcie dowodu z okoliczności powołanych w uzasadnieniu wznowienia;

3) przyjęcie dowodu z dokumentów związanych z powołanymi okolicznościami znajdującymi się w posiadaniu wskazanych w uzasadnieniu organów poprzez wezwanie ich o dostarczenie tych dokumentów;

4) zawieszenie wykonalności przedmiotowej decyzji oraz innych wydanych na jej podstawie;

5) przydzielenie obrońcy z urzędu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W dniu 5 listopada 2019 r. na rozprawie pełnomocnik Skarżącego oświadczył, że popiera skargę, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga J.S. podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] 2016 r. r. wobec stwierdzenia braku przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p.

Wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od sformułowanej w art. 128 O.p. zasady trwałości decyzji administracyjnej. Dlatego też postępowanie wznowieniowe toczy się w ściśle określonych ramach prawnych, a jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 O.p. Wznowienie postępowania, w ramach którego dopuszczalna jest weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, nie może więc zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Dlatego też wyłącznym celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było jedną z kwalifikowanych wad przewidzianych w art. 240 § 1 O.p., a następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, wydanie jednego z możliwych rozstrzygnięć, przewidzianych w art. 245 § 1 O.p.

W ocenie Sądu dokonana przez organy podatkowe ocena braku zaistnienia w sprawie wskazywanej przez Skarżącego przesłanki wznowieniowej przewidzianej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. była prawidłowa. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

Jak wynika z powyższego przepisu, nowe okoliczności lub dowody stanowią podstawę wznowienia postępowania, jeżeli spełniają łącznie następujące cechy: (1) są nowe, (2) istniały w dniu wydania decyzji, (3) są istotne dla sprawy, (4) nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Tom II, Toruń 2007 r., s. 543). W braku jednej z wymienionych cech tych okoliczności czy dowodów nie można uznać, by zaistniała przesłanka do wznowienia określona we wskazanym przepisie. Wyjaśnić należy, że "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody" to zarówno okoliczności faktyczne lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę.

Jak wskazano, aby można było stwierdzić, że zaistniała w tej sprawie przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., dowody i okoliczności faktyczne muszą być istotne. "Istotność" oznacza cechę, która sprawia, że nowe dowody lub okoliczności mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli doprowadzić do wydania orzeczenia innego, niż wydane w postępowaniu toczącym się w zwykłym trybie. Innymi słowy o "istotności" decyduje ich waga, doniosłość, wartość dla końcowego załatwienia sprawy. To, czy dowody i okoliczności są istotne, ocenia się nie według subiektywnego przekonania strony, tylko w powiązaniu z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy tutejszy Sąd stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko Organów podatkowych co do braku ziszczenia się przesłanek wskazanych w tym przepisie.

Wskazany przez Skarżącego wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 9 października 2017 r. sygn. akt [...] jak i podnoszona okoliczność niepodania przez Stronę nieprawdy i danych niezgodnych z stanem rzeczywistym (stwierdzona ww. wyrokiem istniejąca w dacie wydania decyzji) nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania, gdyż nie spełniają przesłanki istotności dla sprawy.

Zauważyć należy, że ustalenia postępowań karnych oraz wydane w sprawach karnych wyroki nie wiążą bezpośrednio organów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. II FSK 135/16).

Powyższa okoliczność pośrednio wynika z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." Zgodnie z tym przepisem ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Z powyższego należy wywieść, że wyrok uniewinniający skarżącego od wykroczenia karnoskarbowego nie wiąże sądu administracyjnego. W konsekwencji wyrok taki nie będzie wiązał także organów podatkowych, które mają obowiązek dokonania swobodnej oceny takiego dowodu.

Przesłanki, jakie są badane w toku postępowania karnego i postępowania podatkowego są odmienne - są to dwa różne postępowania i ich rozstrzygnięcia nie są współzależne. Uniewinnienie od zarzutów popełnienia przestępstw skarbowych nie wywiera bezpośredniego wpływu na wynik sprawy podatkowej i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, zgodnie z wymogami określonymi w Ordynacji podatkowej. Innymi słowy, ocena wyrażona w wyroku sądu karnego nie oznacza, że nieprawidłowa jest ocena przyjęta przez organy podatkowe dokonana w oparciu o zebrany przez nie materiał dowodowy. Wyrok karny uwalnia od odpowiedzialności karnej, jednak w sprawie podatkowej nie jest to nowa okoliczność faktyczna lub nowy dowód w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Odmienna ocena okoliczności faktycznych przez sąd karny nie może bowiem stanowić nowej okoliczności, o której mowa w tym przepisie.

Ponadto należy zgodzić się z Dyrektorem, że przedmiotem niniejszego postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] 2016 r. było orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu. W postępowaniu tym nie bada się kwestii związanych z powstaniem zobowiązania podatkowego, w tym z przyczynami jego powstania. W postępowaniom tym istotne natomiast jest spełnienie przesłanek wskazanych w art. 116 O.p. Stąd też kwestia winy osoby trzeciej w powstaniu zaległości oraz popełnienia bądź nie przy tym czynu zabronionego jest irrelewantna dla tego postępowania, tym samym nie spełnia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zatem wyrok ten pozostaje bez wpływu na prawidłowość postępowania o orzeczeniu o odpowiedzialności podatkowej Strony.

Istotne jest również to, że dowód (wyrok), na który powołuje się Strona, został wydany w dniu 9 października 2017 r., czyli po dacie wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] 2016 r. Powyższe oznacza, że wskazany przez Stronę dowód nie spełnia również przesłanki "nowości", bowiem nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej, a powstał dopiero po jej wydaniu.

Resumując, postępowanie wznowieniowe nie stanowi kontynuacji postępowania wymiarowego, a w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. W postępowaniu wznowieniowym należało bowiem oceniać przez pryzmat zajścia przesłanek z art. 240 O.p. W tym zaś zakresie Sąd uchybień nie stwierdził.

Z uwagi na powyższe niezasadne są zarzuty skargi dotyczące dokonania błędnych ustaleń. Prowadzone postępowanie nie narusza przyjętych w procedurze podatkowej standardów postępowania. Wbrew zarzutom skargi organy podatkowe nie dokonały nadinterpretacji przepisów. Organy właściwie zastosowały przepisy w niniejszej sprawie. Dokonały oceny przedstawionego przez stronę dowodu w sposób wszechstronny, zaś rozstrzygnięcie sprawy - zostało w sposób logiczny i przekonujący uzasadnione zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji. To zaś, że podatnik nie zgadza się z oceną i argumentacją organów podatkowych, nie uzasadnia zarzutu naruszenia prawa w zakresie postępowania.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że wydane w niniejszym postępowaniu nie naruszają prawa.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ww. ustawy, oddalił skargę.