Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 237/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 154 ust. 6, art. 146, art. 134, art. 148 w zw. z art. 149 pkt 5, art. 139 ust. 1, art. 135 ust. 1, art. 142 ust. 1, art. 64
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 134 par 1, art. 145a par 1, art. 153, art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
article: par 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi
article: art. 1 par 1-2
journal: Dz.U. 2018 poz 2107
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: par 1, par 3, par 5 ust. 1-2, zał. nr 6
journal: Dz.U. 2016 poz 1372
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia  umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Joanna Wegner Protokolant spec. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie konkursu ofert 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

"(...)"Spółka z o. o. z siedzibą w "(...)" (dalej też jako "skarżąca", "spółka" lub "wnioskodawca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej też jako "Dyrektor "(...)"OW NFZ") z dnia "(...)" listopada 2018 r. nr "(...)"Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał: art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., dalej też przywoływana jako "u.ś.o.z.", "ustawa o świadczeniach"), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 października 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej też jako "k.p.a.") oraz art. 145a § 1 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwana dalej "p.p.s.a.").

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 3 lutego 2017 roku Dyrektor "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ogłosił postępowanie nr "(...)" w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej prowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia - "(...)"Oddział Wojewódzki z siedzibą w "(...)"w trybie konkursu ofert w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze, w zakresie świadczenia w pielęgniarskiej opiece długoterminowej domowej na okres od dnia 1 lipca 2017 roku do dnia 30 czerwca 2019 roku, wskazując na możliwość zawarcia maksymalnie dwunastu umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Wartość postępowania na okres rozliczeniowy od 1 lipca 2017 roku do dnia 31 grudnia 2017 roku wynosiła 1 347 807, 36 złotych.

Organ ustalił, że do konkursu wpłynęło dwadzieścia ofert. Wnioskodawca złożył ofertę z zachowaniem terminu określonego w ogłoszeniu o postępowaniu. Na podstawie informacji przedstawionych w ofertach do postępowania nr "(...)"system informatyczny Funduszu wygenerował tzw. "ranking otwarcia" zawierający wstępna kalkulacje łącznej liczby punktów uzyskanych za poszczególne kryteria oceny oferty oraz propozycję ilościowo -cenową.

Komisja konkursowa dokonała analizy złożonych ofert, w szczególności pod kątem spełnienia przez oferentów kryteriów określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 roku w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1372, z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie kryterialne") tj. jakości. kompleksowości. dostępności, ciągłości oraz ceny oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1658, dalej jako "rozporządzenie koszykowe").

Po ww. analizie oferenci biorący udział w postępowaniu n.r "(...)" zostali zaproszeni do negocjacji w celu ustalenia liczby planowanych do udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej oraz ceny za świadczenia, zakończonych podpisaniem protokołu końcowego. Oferenci biorący udział w negocjacjach zostali poinformowani, że podpisanie protokołu z negocjacji nie oznacza automatycznie, że zostanie zawarta umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Funduszem, że protokół z negocjacji nie stanowi promesy zawarcia takiej umowy, jak również nie stanowi umowy przedwstępnej w rozumieniu art. 389 k.c. i nie rodzi skutków, o których mowa w art. 390 k.c.

Po przeprowadzeniu negocjacji Komisja konkursowa sporządziła ranking końcowy, uwzględniający wszystkie oferty, które nie zostały odrzucone w toku postępowania konkursowego, uszeregowane w kolejności wynikającej z łącznej liczby punktów oceny, z uwzględnieniem wyników negocjacji.

Ranking końcowy zawierający punktację przyznaną Oferentom biorącym udział w postępowaniu konkursowym za poszczególne kryteria oceny i uwzględniający wynik negocjacji, został przedstawiony w załączniku do Decyzji Dyrektora "(...)"OW NFZ z "(...)"06.2017 r. nr "(...)". Zgodnie z rankingiem końcowym oferta skarżącej uzyskała łącznie 65,5 pkt, w tym: za ciągłość -15 pkt, za jakość - 42 pkt. za dostępność - 6 pkt, natomiast za kryterium ceny - 2,5 pkt. Rozstrzygnięcie konkursu nastąpiło 6 czerwca 2017 roku. Do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej wybranych zostało dwunastu świadczeniodawców, którzy w rankingu końcowym otrzymali największą liczbę punktów. Oferta skarżącej zajęła piętnaste miejsce i tym samym nie została wybrana do udzielania świadczeń.

Wnioskodawca złożył 13 czerwca 2017 roku w terminie odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia. Zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 149 ust. 1 pkt 7 ustawy poprzez zaniechanie odrzucenia ofert świadczeniodawców wybranych do udzielania świadczeń,

2) art. 134 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nierzetelnej i nieprawidłowej ocenie ofert świadczeniodawców wybranych do udzielania świadczeń,

3) § 3 oraz § 5 rozporządzenia kryterialnego w związku z art. 148 ustawy poprzez nieuzasadnione przyznanie punktacji z tytułu spełniania warunków określonych w Załączniku nr 6 do rozporządzenia kryterialnego świadczeniodawcom wybranym do udzielania świadczeń,

4) § 3 rozporządzenia kryterialnego w związku z art. 148 ustawy poprzez nieprzyznanie jego ofercie punktów za spełnianie warunku określonego w punktach 1.4 i 1.5 Załącznika Nr 6 do rozporządzenia kryterialnego.

Po rozpatrzeniu sprawy Dyrektor "(...)"Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z "(...)".06.2017 r. nr "(...)"nie uwzględnił odwołania spółki.

Następnie skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie, w którym oprócz zarzutów podnoszonych w złożonym wcześniej odwołaniu, dodatkowo zarzuciła decyzji Dyrektora "(...)"OW NFZ z "(...)" czerwca 2017 r. naruszenie art. 145 ust. 2 pkt 2 oraz art. 142 ust, 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 3 lipca 2017 r. Dyrektor "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Funduszu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał w uzasadnieniu m.in., że oferenci przystępujący do przedmiotowego postępowania w sprawie zawarcia umów prowadzonego w trybie konkursu ofert, oprócz wymagań wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, powinni spełniać wymagania określone przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 ustawy w:

- Zarządzeniu Nr 12/2015/DSOZ Prezesa Funduszu z 13 lutego 2015 r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (ze zm.);

- Zarządzeniu Nr 60/2016/DSOZ Prezesa Funduszu z 29 czerwca 2016 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej.

Ocenił, że z dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu konkursowym wynika, że wymagania, wyjaśnienia, informacje oraz dokumenty związane z postępowaniem zostały udostępnione oferentom biorącym udział w postępowaniu na takich samych zasadach. Wnioskodawca mógł i powinien zapoznać się z warunkami wymaganymi od świadczeniodawców oraz kryteriami oceny ofert, które były jednakowe dla wszystkich biorących udział w przedmiotowym postępowaniu. Uwagi dotyczące warunków wymaganych od świadczeniodawców oraz kryteriów oceny ofert mogły być zgłaszane na etapie konsultacji projektu takich warunków, natomiast ustalone na podstawie art. 146 ustawy o świadczeniach przez Prezesa Funduszu są wiążące w danym postępowaniu. Dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu nie ma w zakresie swoich kompetencji uprawnienia zarówno do kształtowania i sankcjonowania warunków wymaganych od świadczeniodawców, jak również nie ma możliwości wpływania na Komisję konkursową a także upoważniania komisji do odstępowania od obowiązujących zarządzeń Prezesa Funduszu i przyjęcia odmiennego od ustalonego sposobu obliczania punktów za poszczególne kryteria. Każdy ze świadczeniodawców biorących udział w postępowaniu składa stosowne oświadczenie o zapoznaniu się z warunkami postępowania dotyczącymi zawierania umów i nie zgłasza do nich zastrzeżeń oraz przyjmuje je do stosowania. Oświadczenie powyższej treści zostało złożone przez wszystkich świadczeniodawców biorących udział w postępowaniu.

Dyrektor "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Funduszu wskazał, że warunki określone w zarządzeniu w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej oraz rozporządzeniu koszykowym można podzielić na:

- wymagania bezwzględne, które muszą być spełnione przez świadczeniodawcę na dzień złożenia oferty oraz przez cały okres obowiązywania umowy, a ich niespełnienie skutkuje odrzuceniem oferty;

- oceniane dodatkowo, tzw. "rankingujące", których spełnienie przez świadczeniodawcę w okresie obowiązywania umowy nie jest konieczne, ale wiąże się z przyznaniem ofercie tego świadczeniodawcy dodatkowej punktacji podczas postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Odnosząc się do zarzutów w kwestii naruszenia przepisów prawa wskazał, że są one w całości chybione i nie znajdują potwierdzenia w okolicznościach prowadzonego rzetelnie postępowania konkursowego.

Uznał za oczywiste, że komisje konkursowe podejmują decyzje o odrzuceniu oferty w przypadku zaistnienia ku temu ustawowych przesłanek, nie będąc związanymi etapem postępowania konkursowego.

Organ uznał za nieuprawniony zarzut, że część ofert nie spełniała warunku, o którym mowa załączniku nr 4 do rozporządzenia koszykowego tj. "dostępność w soboty i dni ustawowo wolne od pracy — w medycznie uzasadnionych przypadkach", a przez to oferty te podlegały odrzuceniu. Jego zdaniem, literalne brzmienie wymogu, zwrot "w medycznie uzasadnionych przypadkach" wskazuje, że oferent nie ma konieczności spełniania lego warunku w sposób ciągły/stały, ponieważ świadczeniodawca przystępujący do postępowania konkursowego nie jest w stanie przewidzieć. że w związku z realizacją umowy wystąpi konieczność udzielania świadczeń w soboty oraz dni ustawowo wolne od pracy. Zdaniem organu, nie chodzi tu o spełnienie kryterium ciągłości, o którym mowa w rozporządzeniu koszykowym, a z którego braku spełnienia zarzut swój wywodzi spółka, jako warunku niewypełnionego przez oferty innych oferentów biorących udział w konkursie, a przez to podlegające obligatoryjnemu odrzuceniu. W ocenie organu, poprzez sformułowanie ciągły/stały należy rozumieć "incydentalny", w którym mowa w rozporządzeniu koszykowym w brzmieniu "w medycznie uzasadnionych przypadkach". Z tego względu organ uznał, że prawidłowa jest ocena Komisji Konkursowej, co do spełniania warunku wskazanego w załączniku nr 4 do rozporządzenia koszykowego jako realizującego weryfikację harmonogramów profilu medycznego i pielęgniarek pod kątem dostępności od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 20.00 bez obowiązku wskazania przez świadczeniodawcę dostępności harmonogramu w soboty i dni ustawowo wolne od pracy, bowiem ten dotyczy incydentów polegających na zaistnieniu medycznie uzasadnionych przypadków.

Organ nie zgodził się także z drugim zarzutem dotyczącym wadliwej weryfikacji warunku określonego w rozporządzeniu koszykowym dotyczącego zapewnienia kontaktu telefonicznego. Stwierdził, że w przypadku świadczeniodawców dotychczas udzielających świadczeń w wyniku zawartych w uprzednio prowadzonych konkursach ofert umowach w tym zakresie świadczeń (obowiązujące do 30 czerwca 2017 r.) i obowiązujących w trakcie trwania tegoż postępowania konkursowego, spełnianie wymogu kontaktu telefonicznego jest niepodlegającym zastrzeżeń faktem znanym organizatorowi konkursu i odzwierciedlonym poprzez umieszczenie numeru telefonu na stronie internetowej Płatnika w zakładce "Dla Pacjenta" –"Gdzie się leczyć".

Zdaniem organu, wystarczy, że świadczeniodawcy realizujący umowy zawarte z Funduszem wskazują numer telefonu do komórki organizacyjnej (w tym przypadku do komórki oznaczonej (VIII cz, kodu resortowego - 2142), a Płatnik umieszcza go w wyżej wskazanej domenie publicznej (a więc również dla pacjentów i ich rodzin/opiekunów). Nie zgodził się z zarzutem, że nie można wykluczyć, że oferent nie ma zamiaru zapewnić kontaktu z pacjentem, bo to oznaczałoby, że realizatorzy zawartych umów z NFZ podają numery telefonów bez możliwości zrealizowania wymogu zapewnienia kontaktu ze świadczeniobiorcą, a Płatnik nie jest w stanie tego zweryfikować.

Organ nie zgodził się także z zarzutem naruszenia zasady równego traktowania i prowadzenia postępowania z naruszeniem zasad uczciwej konkurencji. W jego ocenie Komisja Konkursowa zapewniła wszystkim oferentom, w tym Skarżącej zachowanie zasad uczciwej konkurencji. Zaznaczył, że postępowanie konkursowe jest postępowaniem otwartym, w którym każdy świadczeniodawca może złożyć ofertę, wykreowaną w oparciu o warunki wskazane w ogłoszeniu o postępowaniu. Świadczeniodawca zobowiązany jest do zapoznania się z przepisami prawa, które w sposób oczywisty wskazują na wymogi jakie musi spełniać, by jego oferta została zakwalifikowana do danego postępowania, w przeciwnym wypadku jego oferta zostanie przez Komisję konkursową odrzucona. Komisja konkursowa dokonała oceny ofert przy zastosowaniu jednakowych kryteriów, w tym w szczególności kryterium ciągłości, kompleksowości, dostępności i jakości udzielanych świadczeń, kwalifikacji personelu, wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną oraz ceny i liczby oferowanych świadczeń.

Zdaniem organu, naczelnym kryterium była jakość, z uwagi na bardzo specjalistyczny zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych determinował największą ilość punktów i co za tym idzie miejsce w rankingu. Postępowanie konkursowe zostało przeprowadzone zgodnie z dyrektywami wynikającymi z art. 134 ustawy, ponieważ wyliczenie wartości punktowej zostało dokonane na podstawie transparentnych kryteriów, tożsamych dla każdego oferenta. Ranking końcowy został sporządzony wedle ustawowych kryteriów, o których mowa w art. 148 ustawy i tożsamych dla wszystkich świadczeniodawców biorących udział w postępowaniu. Oferta Wnioskodawcy nie została wybrana, gdyż do postępowania zostały złożone oferty, które uzyskały wyższą ocenę punktową i jako korzystniejsze zostały wybrane w celu zawarcia umowy. W ocenie organu, analiza dokumentacji postępowania nr "(...)"wskazuje, że Komisja konkursowa dokonała porównania ofert Świadczeniodawców biorących udział w powyższym postępowaniu konkursowym zgodnie z kryteriami oceny określonymi w przepisach prawa – art. 7, 77 i 80 kpa. Podjęte zostały niezbędne kroki do zbadania dokumentacji przedmiotowego postępowania i jego oceny mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jak i przepisami wydanymi na ich podstawie przez Prezesa Funduszu w sposób jednolity dla wszystkich oferentów.

Na decyzję Dyrektora "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia "(...)" lipca 2017 r. spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Po rozpoznaniu wniesionej przez spółkę skargi na decyzję Dyrektora "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie z dnia "(...)" lipca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2018 roku, sygn. akt VI SA/Wa 2063/17 uchylił ww. decyzję. Sąd zaznaczył, że przedmiotem sporu jest interpretacja obowiązującego prawa w zakresie obowiązku zapewnienia w ofercie warunku dostępności świadczeń w soboty i w dniu ustawowo wolne od pracy w medycznie uzasadnionych przypadkach oraz warunku zapewnienia kontaktu telefonicznego — wymaganego w ramach warunków lokalowych. WSA w powyższym wyroku przywołał stanowisko skarżącej, zgodnie z którym brak potwierdzenia spełnienia tych warunków w złożonej ofercie przez wskazanych oferentów, którzy konkurs wygrali, może mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia konkursu, a tym samym wynik sprawy.

Sąd przywołał ramy prawne skarżonego rozstrzygnięcia, wskazując, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, stanowi podstawę powierzenia organom NFZ określenia warunków udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, sprawowania nadzoru i kontroli nad finansowaniem i realizacją tychże świadczeń oraz jest podstawą określenia zadań władz publicznych w zakresie zapewnienia równego dostępu do świadczeń. Realizacja ustawowych obowiązków organów Funduszu w powyższym zakresie skonkretyzowana została przede wszystkim w dziale VI ustawy zatytułowanym "Postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami". Określenie w tym rozdziale trybu postępowania i zasad postępowania w sprawie udzielania świadczeń zdrowotnych służy wypełnieniu przez Fundusz celów postawionych przez ustawodawcę, a zakreślonych przez art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Stosownie do art. 139 ust. 1 u.ś.o.z. zawieranie przez Fundusz umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, z zastrzeżeniem art. 159, następuje po przeprowadzeniu postępowania w trybie konkursu ofert albo rokowań. Na podstawie delegacji ustawowej z art. 146 ust. 1 ustawy o świadczeniach Prezes Funduszu określa: 1) przedmiot postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej; 2) kryteria oceny ofert; 3) warunki wymagane od świadczeniodawców. Zasadniczą kwestią jest, że kryteria te są jawne i nie podlegają zmianie w toku postępowania (art. 147 u.ś.o.z.). Co więcej, zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy Fundusz obowiązany jest zapewnić w tym postępowaniu równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzić postępowanie w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Konsekwencją przyjętej zasady jest między innymi wymieniony w art. 134 ust. 2 ustawy o świadczeniach obowiązek zapewnienia, aby wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej udostępniane są świadczeniodawcom na takich samych zasadach.

Jednym z gwarantów poprawności tego postępowania jest wynikająca z ustawy zasada jawności wysłowiona wprost w art. 135 ust. 1 ustawy o świadczeniach - w odniesieniu do ofert i umów. Sąd podkreślił, że zasada równego traktowania świadczeniodawców może przejawiać się w różnych aspektach, ale przejawem jej realizacji jest stosowanie takich samych kryteriów do wszystkich świadczeniodawców biorących udział w postępowaniu. Stąd niedopuszczalne jest wyłączenie stosowania określonych kryteriów wobec niektórych świadczeniodawców.

Odnosząc te uwagi do sprawy Sąd zauważył, że podstawowym trybem postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej jest konkurs ofert. Konkurs ofert jest szczególnego rodzaju odmianą przetargu, który składa się z dwóch części - jawnej i niejawnej (art. 142 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Przetarg jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych trybów zawarcia umowy i stanowi procedurę zawierania umów modyfikującą system ich zawierania poprzez ofertę i jej przyjęcie. W ramach części niejawnej konkursu ofert komisja może przeprowadzić negocjacje z oferentami. Niewątpliwie jednak punktem wyjścia do negocjacji jest zawartość oferty. Art. 134 ust. 2 ustawy o świadczeniach określa, że wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej udostępniane są świadczeniodawcom na takich samych zasadach. Zapis ten umożliwia zatem realizację obowiązku organu określonego w art. 134 ust. 1 ww. ustawy, zapewnienia równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Sposób realizowania zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy w trybie konkursu ofert, rokowań oraz w trybie określonym w art. 159 ustawy o świadczeniach jest jednym z podstawowych zasad prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. W konsekwencji powyższego, warunki wymagane od świadczeniodawców, a w rezultacie kryteria oceny ofert są z założenia ustawodawcy jednakowe dla wszystkich biorących udział w postępowaniu. Oznacza to, że niedopuszczalne jest stosowanie do niektórych świadczeniodawców zarówno dodatkowych kryteriów, jak i wyłączenie stosowania określonych kryteriów wobec niektórych świadczeniodawców.

Na gruncie niniejszej sprawy oferenci przystępujący do postępowania w sprawie zawarcia umów prowadzonego w trybie konkursu ofert w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w zakresie świadczenia w pielęgniarskiej opiece długoterminowej domowej, oprócz wymagań wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, mieli spełniać wymagania określone przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 ustawy w: zarządzeniach Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia:

- nr 12/2015/DSOZ Prezesa Funduszu z 13 lutego 2015 r. w sprawie warunków postępowania dotyczących zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (ze zm.);

- nr 60/2016/DSOZ Prezesa Funduszu z 29 czerwca 2016 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej.

Sad podkreślił, że realizacja świadczenia opieki długoterminowej domowej gwarantująca prawidłowe jego wykonywanie musi już w ofercie zapewniać solidne warunki jego realizacji. Oznacza to, że wszystkie warunki realizacji świadczeń jakie zobowiązani są spełnić oferenci ubiegający się o udzielenie świadczeń gwarantowanych w zakresie pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej zostały określone w cytowanych rozporządzeniach i nie ma podstaw do wyłączenia ich w jakimkolwiek zakresie. W każdym razie organ nie wskazał jakichkolwiek podstaw prawnych do takiego wyłączenia.

Tymczasem Załącznik Nr 4 rozporządzenia koszykowego określa w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnej warunki realizacji świadczeń jakie zobowiązani są spełnić oferenci ubiegający się o udzielenie świadczeń gwarantowanych w zakresie pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej w pozycji:

- Lp./rodzaj lub profil komórki organizacyjnej: lp. 2 Świadczenia udzielane w warunkach domowych przez zespól długoterminowej opieki domowej lub przez pielęgniarska opiekę długoterminową domową;

- w pozycji: warunki realizacji świadczeń: Iit. B.

W ocenie Sądu, trafnie zatem skarżąca zarzuciła organowi błędną wykładnię przepisów rozporządzenia koszykowego określającego warunki udzielania świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej, co może wpłynąć na wydane rozstrzygnięcie. Podobnie błędna jest powiązana z nim wykładnia rozporządzenia kryterialnego. § 1 tego rozporządzenia stanowi bowiem, że rozporządzenie określa szczegółowe kryteria wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w podziale na poszczególne zakresy lub rodzaje świadczeń opieki zdrowotnej. Z kolei § 3 rozporządzenia kryterialnego stanowi wykaz szczegółowych kryteriów wyboru ofert wraz z wyznaczającymi je warunkami oraz przypisaną im wartością, a w pkt 6 obejmuje: Świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej określa załącznik nr 6 do rozporządzenia. Powyższe oznacza, zdaniem Sądu, że spełnienie warunków określonych w załączniku nr 6 do rozporządzenia stanowi bezwzględną przesłankę oceny złożonej oferty, bowiem stanowią one kryteria oceny oferty. Organ, tak jak komisja konkursowa, winien działać zgodnie z prawem, a w przypadku konieczności dokonania wykładni prawa - działać interesie pacjenta. W konsekwencji organ naruszył prawo materialne poprzez błędną wykładnię ww. przepisów, a w następnie ich niewłaściwe zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Prawo gwarantuje pacjentowi zakwalifikowanemu do opieki długoterminowej domowej do świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych zapewnienie zarówno kontaktu telefonicznego jak dostępności do udzielania mu świadczeń gwarantowanych w ramach opieki długoterminowej, w medycznie uzasadnionych przypadkach także w soboty i dni ustawowo wolne od pracy.

Gwarancje wynikające z koszyka świadczeń realizowanych w warunkach domowych przez pielęgniarkę, przewidziane w § 3 pkt 2 i § 4 ust. 1 pkt 2, § 6 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej przekładają się bezpośrednio na warunki ofert przewidziane w konkursach ofert na usługi medyczne i kryteria wyboru najlepszych ofert. Załącznik Nr 4 rozporządzenia koszykowego określa warunki realizacji świadczeń jakie zobowiązani są spełnić oferenci ubiegający się o udzielenie świadczeń gwarantowanych w zakresie pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej – już na etapie konkursu i wyboru ofert, a nie dopiero na etapie zawieranej umowy.

Sąd wyraźnie zaznaczył, że wbrew ocenie organu, to na etapie przystąpienia do postępowania konkursowego oferenci - wśród wymaganych w rozporządzeniu warunków lokalowych – mieli obowiązek wypowiedzenia się co do zapewnienia kontaktu telefonicznego oraz dostępności świadczeń w soboty i dni wolne od pracy. Jest to oczywiste, skoro spełnienie tych warunków oznacza zabezpieczenie zarówno umowy z operatorem umożliwiającym pacjentom dostęp do telefonu, jak i zabezpieczenie personelu będącego w tzw. gotowości do wykonywania świadczeń w soboty i dni ustawowo wolne od pracy - w medycznie uzasadnionych przypadkach. Okoliczność ta może mieć także wpływ na cenę oferowanych świadczeń.

Sąd zwrócił uwagę, że dla tego rodzaju świadczeń gwarantowanych jakim jest pielęgniarska opieka długoterminowa domowa – oba z tych warunków: dostęp chorego do telefonu i za jego pomocą uzyskanie pomocy medycznej pielęgniarskiej – oczywiście w uzasadnionych medycznie przypadkach – jest w ogóle gwarancją otrzymania świadczenia. Sąd wskazał, że § 5 ust. 1 rozporządzenia kryterialnego stanowi jednoznacznie, że oferent, który deklaruje spełnianie warunku podlegającego ocenie, jest obowiązany go spełniać w okresie związania ofertą oraz przez cały okres realizacji umowy, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej. Ust. 2 tej normy stanowi, że oferent, który zadeklarował spełnianie określonego warunku podlegającego ocenie, jest obowiązany go spełniać dodatkowo ponad warunki realizacji świadczeń określone w rozporządzeniach wydanych na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach.

Także formularz ofertowy przewiduje możliwość zaznaczenia rubryki "sb." oraz "niedz.". Oznacza to obowiązek zaznaczenia odpowiednich pozycji formularza w taki sposób, aby potwierdzić dostępność świadczeń również w medycznie uzasadnionych przypadkach w soboty i dni ustawowo wolne od pracy. Zaznaczenie ww. pozycji nie oznacza, że pielęgniarki udzielają stale świadczeń w soboty i dni ustawowo wolne od pracy, ale że oferent gwarantuje ich dostępność do świadczenia należnego z koszyka świadczeń. Pozycje te należy interpretować z punktu widzenia warunków określonych w Załączniku Nr 4 do rozporządzenia koszykowego, które wyznaczają zakres zobowiązania świadczeniodawcy. Błędna interpretacja formularza ofertowego polega na uznaniu, że oferent zaznaczając rubryki "sb." oraz "niedz." zobowiązany będzie do stałego udzielania świadczeń również w te dni. Takie twierdzenie jest nielogiczne, skoro koszyk świadczeń przewiduje dostępność świadczeń w soboty i dni ustawowo wolne od pracy – warunkową, bo w medycznie uzasadnionych przypadkach.

Sąd uznał za nietrafione wywody organu dotyczące "incydentalnego", czyli bardzo rzadkiego zdarzenia takich przypadków, skoro pielęgniarska opieka długoterminowa domowa ze względu na stan zdrowia pacjenta co do zasady wymaga udzielenia świadczenia również poza normalnymi dniami i godzinami pracy z uwagi na charakter tej opieki. Konieczność udzielania świadczeń "w medycznie uzasadnionych przypadkach" – przy świadczeniu opieki długoterminowej domowej często może mieć charakter stały i powtarzalny. Oznacza to, że użyte przez ustawodawcę wyrażenie "w medycznie uzasadnionych przypadkach" nie przesądza o "incydentalnym" charakterze tego warunku ze skutkiem możliwości zignorowania spełnienia tego warunku w ofercie złożonej w konkursie ofert na świadczenia medyczne. Gwarancja dostępności tego świadczenia, zawartego w pkt 2 "Innych warunków udzielania świadczeń gwarantowanych". stanowi dla oferentów wymóg równoważny z pozostałymi wymogami, m.in. z dostępnością od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 20.00, czy wizytami – nie mniej niż 4 razy w tygodniu.

W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza obowiązujące normy rozporządzenia kryterialnego § 3 pkt 6 i odpowiednio załącznika nr 6 w zakresie pkt 7 pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej jak również § 11 rozporządzenia koszykowego w zw. załącznikiem nr 4 do tego rozporządzenia. Ten ostatni bowiem jednoznacznie określa "Warunki realizacji świadczeń gwarantowanych", a w nich w pkt B wskazuje na obligatoryjne wymogi odnoszące się wprost do przedmiotu konkursu – pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej. Tym samym organ w sposób naruszający prawo materialne wyłączył stosowania określonych kryteriów.

Sąd zaznaczył, że świadczeniodawca przystępujący do konkursu ofert będącego przedmiotem niniejszego postepowania miał zapewnić dostępność świadczeń w soboty i dni ustawowo wolne od pracy w uzasadnionych medycznie przypadkach, czyli zawsze wtedy kiedy zaistnieje medycznie taka potrzeba. Brak wypełnienia rubryki w tym zakresie oznaczał brak zapewnienia świadczenia gwarantowanego i miał wpływ na ocenę oferty pod kątem przesłanek ustawowych określonych w art. 148 w związku z art. 149 pkt 5 ustawy o świadczeniach.

Organ w zaskarżonej decyzji wprawdzie dokonał teoretycznego rozróżnienia co do wymagań względnych i bezwzględnych "zawierania i realizacji umów" w przedmiotowych świadczeniach, ale w istocie nie dokonał ich odniesienia do wymogów materialnych i ustalonych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, która nie dotyczyła zawarcia umów, a rozstrzygnięcia konkursu ofert. Dopiero bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie otworzyło konkurentom skarżącego drogę do zawarcia umów.

W ocenie Sądu, z zaskarżonej decyzji wynikało, że brak spełnienia przez oferty niektórych konkurentów § 11 rozporządzenia koszykowego w zakresie warunków realizacji świadczeń gwarantowanych określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, a mianowicie: pkt 2 "Warunki lokalowe" i pkt 2 "Inne warunki spełnienia świadczeń gwarantowanych", mimo zarzutów w środkach odwoławczych i skardze – został całkowicie pominięty w dokonanej ocenie ofert. Organ naruszył zatem prawo materialne w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Rozporządzenie koszykowe w § 11 odnosi się do warunków realizacji świadczeń gwarantowanych, odwołuje się do załącznika nr 4 tego rozporządzenia. Określa on w pkt B. enumeratywnie wymienione wymogi dla: uznania pielęgniarskiej opieki długoterminowej, dla sprzętu medycznego i pomocniczego, wymogi dla warunków lokalowych i wymogi dla innych warunków udzielania świadczeń gwarantowanych.

Sąd wskazał, że oceniając złożoną ofertę w warunkach konkursu – organ kontrolujące prawidłowość działania komisji konkursowej, powinien wymagać spełnienia wszystkich określonych w rozporządzeniu przesłanek materialnych, a nie powoływać się na dane wynikające z innych realizowanych już umów z danym oferentem. Takie działania bowiem stawiają nowego oferenta na gorszej pozycji wyjściowej tylko dlatego, że Komisja ocenia dostępność spełnienia warunku z urzędu, przewidując ewentualną ciągłość świadczeń na tych samych warunkach, jak obecnie realizowana umowa z innego postępowania konkursowego.

Sąd uznał przy tym, że pozostałe zarzuty skargi są przedwczesne, bowiem ustawa nakłada na organy Funduszu obowiązek równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy i prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji (art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach), zatem nie jest możliwe zastąpienie organu przez Sąd w dokonaniu weryfikacji oceny oferty odwołującego się dokonanej pod względem zgodności z wymaganiami stawianymi świadczeniodawcom. Weryfikacja postępowania konkursowego w trybie art. 154 w zw. z art. 152 ustawy o świadczeniach oczywiście nie oznacza powtórzenia czynności z tego postępowania, ale oznacza kontrolę organu prawidłowości poszczególnych ocen ofert w oparciu o jednolite kryteria wynikające z przepisów prawa materialnego. Sąd wyjaśnił, że wobec ich spełnienia przez skarżącego, zasadny jest zarzut naruszenia zasady równego traktowania i uczciwej konkurencji art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach, bowiem uchybienie to może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zaznaczył, że organ administracji w zaskarżonej decyzji miał obowiązek – rozpatrując w ramach kontroli instancyjnej zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 3 lipca 2017r. - skontrolować i ponownie ocenić na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oferty i wypowiedzieć się, czy zakwestionowani świadczeniodawcy podobnie jak skarżąca zapewniali w ofertach spełnienie tych warunków. Natomiast kwestia, którą "dogłębnie" zajął się organ w zaskarżonej decyzji, tj. czy "uzasadnione medycznie przypadki" wystąpią czy też nie – nie ma znaczenia dla oceny spełnienia warunku dostępności świadczeń w soboty i dni ustawowo wolne od pracy w medycznie uzasadnionych wypadkach, jak i spełnienia w złożonej ofercie wymogu "zapewnienia kontaktu telefonicznego". Taka ocena narusza także art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bowiem dokonane ustalenia faktyczne w tym zakresie, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z "(...)" czerwca 2017r. Dyrektora "(...)"OW NFZ nr "(...)", pozostają w sprzeczności z wymogami prawa materialnego i nie stanowią jego prawidłowej subsumpcji. Znaczenie dla przedmiotu sprawy mają bowiem zawarte w formularzach deklaracje spełniania warunków podlegających ocenie. Bez względu na hipotetyczną kwestię, w istocie wynikającą dopiero z realizacji umów, czy świadczenia i objęte pkt B pkt 2 "Innych warunków udzielania świadczeń gwarantowanych" mają charakter stały czy incydentalny. Na etapie oceny tego warunku uwaga Dyrektora "(...)"OW NFZ, nie powinna być zajęta rozstrzyganiem, czy takie przypadki wystąpią, czy też nie. Nie powinno to być w ogóle przedmiotem jakiejkolwiek analizy w uzasadnieniu, a już z całą pewnością nie stanowi to kryterium oceny ofert w przedmiotowym konkursie. W ocenie Sądu z rozporządzenia kryterialnego wynika jednoznacznie, że weryfikacji w ramach szczegółowych kryteriów wyboru ofert w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej podlega sam fakt czy świadczeniodawca na podstawie złożonej oferty zapewnia potencjalny dostęp/gotowość do udzielania świadczeń w medycznie uzasadnionych przypadkach w soboty i dni ustawowo wolne od pracy, podobnie jak do świadczeń od poniedziałku do piątku. Organ zatem z naruszeniem prawa zaakceptował działania Komisji konkursowej, która dokonała wadliwej oceny pomijając wymagane obligatoryjnie kryterium oceny ofert.

Sąd zauważył, że szczegółowe kryteria ocen ofert w zakresie pielęgniarskiej opieki długoterminowej domowej zawarte w załączniku nr 6 do rozporządzenia kryterialnego np. w zakresie oceny dostępności świadczeń pielęgniarskich stanowią o uwzględnieniu 7 dni świadczeń w tygodniu. Także tabela nr 2 załącznika nr 6 stanowi kryteria oceny części wspólnej dla świadczeń opieki pielęgniarskiej długoterminowej i przewidzianą punktację. Tymczasem organ bezrefleksyjnie i bez wskazania podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia, pominął przy ocenie ofert sporny wymóg świadczeń w uzasadnionych medycznie przypadkach w soboty i dni ustawowo wolne od pracy, zapewnienie w ofercie kontaktu telefonicznego, mimo że wskazani w skardze uczestnicy tego postępowania jako zwycięzcy konkursu wymogów tych nie spełniali, a z drugiej strony skarżący wymóg ten spełniał.

W ramach zarzutów procesowych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że organ w zaskarżonej decyzji ujawnił wprawdzie wyniki końcowe postępowania konkursowego skarżącego, ale nie przedstawił wyników szczegółowej oceny ofert w rankingu końcowym - odnośnie każdego z oferentów, którzy uzyskali wyższą od skarżącego punktację w poszczególnych rodzajach ocenianych kryteriów, a szczególnie tych z konkurentów, wobec ofert których przedstawiane były zarzuty. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dokonano zatem prawidłowego i pełnego porównania oceny ofert poszczególnych świadczeniodawców, jak również nie skonfrontowano tych ocen z samymi ofertami. Brak powyższej analizy w zaskarżonej decyzji pozostaje w sprzeczności zasadami równości i uczciwej konkurencji, wyrażonymi w art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z uwagi na brak dostatecznego wyjaśnienia skarżącemu, dlaczego jego oferta ustępowała w rankingu końcowym, w porównaniu z ofertami ja poprzedzającymi. Nie doszło zatem do ujawnienia i zbadania wszelkich okoliczności związanych z punktacją lub jej brakiem będącą skutkiem ocen dokonywanych w odniesieniu do poszczególnych wymagań stawianych w ogłoszeniu, czego wymaga ustawa. Sąd zobowiązał organ do ponownej oceny – w oparciu o dokonaną przez Sąd wykładnię, działanie Komisji konkursowej w zakresie spełnienia przez zakwestionowane przez skarżącego oferty dostępności zarówno telefonu, ale w szczególności – zagwarantowania dostępności świadczeń, w medycznie uzasadnionych przypadkach, w soboty i dni ustawowo wolne od pracy w stosunku do wszystkich oferentów i wpływ ich na rozstrzygnięcie konkursu i te ustalenia uwzględni w swoim rozstrzygnięciu.

Po zwrocie akt do organu, ten, w ramach kontroli doraźnych świadczeniodawców w zakresie prawidłowości realizacji zawartych umów, wynikającej z art. 64 ustawy o świadczeniach, zweryfikował czy świadczeniodawcy: "(...)" Spółka z o. o., Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego "(...)", Centrum Medyczne "(...)"Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Przychodnia Lekarska "(...)"Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, faktycznie spełniają warunki obligatoryjne, wynikające z rozporządzenia koszykowego, co do których realizacji są zobligowani jako strony umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze, w zakresie świadczenia w pielęgniarskiej opiece długoterminowej domowej, w tym w zakresie realizacji świadczeń opieki zdrowotnej w soboty i dni ustawowo wolne od pracy oraz zapewnianie telefonicznego kontaktu dla pacjentów poprzez wskazane aparaty telefoniczne. Następnie postanowieniem z dnia "(...)"listopada 2018 r., organ dopuścił nowe dowody w postępowaniu administracyjnym w postaci protokołów kontroli przeprowadzonej u powyżej wskazanych świadczeniodawców.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ decyzją z dnia "(...)" listopada 2018 r. nr "(...)"utrzymał w mocy swą uprzednią decyzję z dnia "(...)" czerwca 2017 roku, zaznaczając, że utrzymuje ją w zakresie kierunku rozstrzygnięcia z jednoczesną zmianą uzasadnienia decyzji.

W uzasadnieniu podkreślił, że na podstawie załączonych do akt protokołów z kontroli doraźnych ustalono, że:

- "(...)" Spółka z o.o., w kontrolowanym okresie realizowała świadczenia opieki zdrowotnej w wykazane w protokole kontroli soboty i dni ustawowo wolne od pracy oraz zapewniała telefoniczny kontakt dla pacjentów poprzez wskazane aparaty telefoniczne,

- Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego "(...)", w kontrolowanym okresie realizował świadczenia opieki zdrowotnej wykazane w protokole kontroli w soboty i dni ustawowo wolne od pracy oraz zapewniał telefoniczny kontakt dla pacjentów poprzez wskazane aparaty telefoniczne,

- Centrum Medyczne "(...)"Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w kontrolowanym okresie realizowała świadczenia opieki zdrowotnej w wykazane w protokole kontroli soboty i dni ustawowo wolne od pracy oraz zapewniała telefoniczny kontakt dla pacjentów poprzez wskazane aparaty telefoniczne,

- Przychodnia Lekarska "(...)"Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w kontrolowanym okresie realizowała świadczenia opieki zdrowotnej w wykazane w protokole kontroli soboty i dni ustawowo wolne od pracy oraz zapewniała telefoniczny kontakt dla pacjentów poprzez wskazane aparaty telefoniczne.

Powyższe ustalenia, w ocenie organu, niepodważalnie, w sposób wiarygodny dowodzą, że oferenci wskazani przez skarżącą, jako podmioty niespełniające warunków obligatoryjnych, faktycznie realizują w ramach zawartej po rozstrzygnięciu postępowania umowy świadczenia gwarantowane wymienione w rozporządzeniu koszykowym zgodnie z warunkami z załącznika nr 4, tj. zapewniają "dostępność w soboty i dnia ustawowo wolne od pracy - w medycznie uzasadnionych przypadkach".

Komisja konkursowa jednakowo oceniała spełnianie warunków udzielania świadczeń wobec wszystkich oferentów biorących udział w postępowaniach konkursowych w zakresie świadczeń w pielęgniarskiej opiece długoterminowej domowej, zgodnie z zasadą równego traktowania świadczeniodawców biorących udział w postępowaniu konkursowym. Weryfikacja harmonogramów profilu medycznego i pielęgniarek dokonana przez Komisję konkursową pod kątem dostępności od poniedziałku do piątku w godzinach od 8 do 20 bez obowiązku wskazania przez świadczeniodawcę dostępności harmonogramu w soboty i dni ustawowo wolne od pracy, nie naruszyła w ocenie organu, interesu prawnego skarżącej, ponieważ faktem pozostaje, że wymienieni świadczeniodawcy byli gotowi spełniać warunek zapewnienia dostępności do świadczeń opieki zdrowotnej w soboty i dni ustawowo wolne od pracy i udzielali tych świadczeń po zawarciu umowy, czego dowodzą wyniki przeprowadzonej kontroli. Dlatego też organ, niezależnie od wątpliwości skarżącej w zakresie sposobu wypełnienia oferty przez ww. świadczeniodawców, uznał, że nie miał podstaw do poczynienia stwierdzenia, iż wybrano oferentów, którzy nie spełniali wymogu koszykowego i tym samym było opatrzone wadą przesądzającą o jego wyniku.

Organ zaznaczył, że spółka we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosi zarzut wadliwej weryfikacji warunku określonego w załączniku nr 4 pkt 2 rozporządzenia koszykowego, dotyczącego zapewnienia w ramach warunków lokalowych kontaktu telefonicznego przez oferenta Centrum Medyczne "(...)" sp. z o.o. Organ wyjaśnił, że w ramach zobowiązania go przez wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpatrzenia wniosku, również w tej kwestii dokonał nowych ustaleń faktycznych w toku kontroli, z której protokół kontrolny został dopuszczony do postępowania, jako dowód pozwalający dokonać prawidłowego rozstrzygnięcia co do zasadności działania Komisji konkursowej, polegającego na nieodrzuceniu ofert wskazanych świadczeniodawców i prowadzenia ich dalszej oceny, jako ofert zapewniających warunki lokalowe - kontakt telefoniczny, określone w rozporządzeniu koszykowym. Z protokołu kontroli wynika, że świadczeniodawca zapewnia w ramach realizacji umowy zawartej w wyniku zaskarżonego rozstrzygnięcia postępowania konkursowego kontakt telefoniczny świadczeniobiorcom poprzez telefon stacjonarny i komórkowy oraz poprzez udostępnienie numerów telefonów komórkowych przez pielęgniarki, na co wskazują złożone przez nie oświadczenia, o których mowa w protokole. Organ przyjął zatem, że ocena Komisji konkursowej oferty Centrum Medyczne "(...)"sp. z o.o., jako spełniającej warunek obligatoryjny - zapewnienie kontaktu telefonicznego, pomimo braku wskazania numeru telefonu w ofercie, podjęła słuszną decyzję o przyjęciu numeru telefonu umieszczonego na stronie internetowej Płatnika w zakładce "Dla Pacjenta" - "Gdzie się leczyć", jako numeru spełniającego wymóg rozporządzenia koszykowego. Samo zapewnienie kontaktu telefonicznego dla pacjentów przez świadczeniodawcę Centrum Medyczne "(...)"sp. z o. o. zostało potwierdzone przez Komisję konkursową podczas wizytacji tego oferenta, co odzwierciedla protokół z wizytacji. W ocenie organu zatem nie można uznać, aby rozstrzygnięcie postępowania było opatrzone wadą przesądzającą o jego wyniku, a oferent nie spełniał warunku obligatoryjnego przed dniem złożenia oferty. W kontekście powyższego, uprawnione również staje się stwierdzenie, że skoro świadczenia były udzielane w soboty i dni ustawowo wolne od pracy w medycznie uzasadnionych przypadkach, kontakt świadczeniobiorców lub ich rodzin z każdym z świadczeniodawców był możliwy i skuteczny.

Organ zaznaczył, że w ramach ponownego rozpatrzenia wniosku, przeprowadził szczegółową analizę oceny ofert w postępowaniu. Wyniki wspomnianej analizy pozostają zbieżne z oceną ofert dokonaną w toku postępowania konkursowego. Analiza ta stanowi załącznik do decyzji z 22 listopada 2018 roku, wskazujący szczegółowo warunki dodatkowo oceniane, odpowiedzi oferentów wyłonionych do realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz skarżącej, zmiany odpowiedzi dokonywane przez Komisję konkursową w wyniku weryfikacji ofert, liczbę przysługujących za spełnianie warunku punktów oraz kryterium, w ramach którego warunek ten się mieści. Powyższe, w ocenie organu, stanowi wprost realizację wyroku Sądu w zakresie zobowiązania Dyrektora MOW NFZ do przedstawienia szczegółowej oceny ofert w rankingu końcowym odnośnie każdego z oferentów, którzy uzyskali wyższą od skarżącej punktację.

Na decyzję Dyrektora "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie z dnia "(...)" listopada 2018 r. nr "(...)", "(...)"Sp. z o. o. z siedzibą w "(...)", wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła:

1. naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez wydanie decyzji niezgodnej z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt: VI SA/Wa 2063/17, a tym samym naruszenie zasady związania organów oceną prawną i wskazaniami Sądu zaprezentowanymi w przedmiotowym wyroku przy ponownym rozpoznaniu sprawy, którego konsekwencją jest:

a) naruszenie § 11 rozporządzenia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej, zwanej dalej rozporządzeniem koszykowym tj. warunków określonych w Załączniku Nr 4:

1) pkt 2 lit. B, Pielęgniarska opieka długoterminowa domowa, pozycja: Inne warunki udzielania świadczeń gwarantowanych, podpunkt 2: "dostępność w soboty i dni ustawowo wolne od pracy - w medycznie uzasadnionych przypadkach" - poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że jest to warunek, którego niespełnienie w ofercie może być konwalidowane poprzez wykonanie umowy, a nadto, że spełnienie tego warunku dopiero w trakcie wykonywania umowy może stanowić dodatkowe kryterium ponownej oceny ofert,

2) pkt 2 lit. B, Pielęgniarska opieka długoterminowa domowa, pozycja: Warunki lokalowe, podpunkt 2: "zapewnienie kontaktu telefonicznego" - poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że jest to warunek, którego niespełnienie w ofercie może być konwalidowane poprzez wykonanie umowy, a nadto, że spełnienie tego warunku dopiero w trakcie wykonywania umowy może stanowić dodatkowe kryterium ponownej oceny ofert, czego konsekwencją jest uznanie, że oferty złożone przez Centrum Medyczne "(...)"sp. z o. o. oraz Zespół Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego "(...)"pomimo braku stosownej treści, spełniają ww. warunek;

b) naruszenie art. 149 ust. 1 pkt 7) ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, nakazującego odrzucenie oferty niespełniającej warunków określonych m in. w rozporządzeniu koszykowym, poprzez zaniechanie jego zastosowania:

c) w sytuacji, gdy oferty złożone przez Przychodnię Lekarską ""(...)"" sp. z o.o., "(...)"sp. z o.o., Centrum Medyczne "(...)"sp. z o.o. oraz Zespół Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego "(...)" nie spełniają warunków z rozporządzenia koszykowego, czego konsekwencją jest nieważność umowy na podstawie art. 155 ustawy o świadczeniach;

d) naruszenie § 3 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2016 r. w sprawie szczegółowych kryteriów wyboru ofert w postępowaniu w sprawie zwarcia umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w zw. z art. 148 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez nieuzasadnione przyznanie punktacji z tytułu spełnienia warunków określonych w Załączniku Nr 6 do w/w rozporządzenia:

1) ofercie złożonej przez Przychodnię Lekarską ""(...)"" sp. z o.o. - w zakresie warunku, o którym mowa w Załączniku Nr 6 do rozporządzenia, pkt 7, Kryterium: Jakość, Kategoria: Personel, Oceniany warunek: 1.2. - przyznano 100% punktów,

2) ofercie złożonej przez Samodzielny Publiczny Zakład Lecznictwa Otwartego "(...)"- w zakresie warunku, o którym mowa:

- w Załączniku Nr 6 do w/w rozporządzenia pkt 7, Kryterium: Jakość, Kategoria: Personel, Oceniany warunek: 1.2. - przyznano 100% punktów,

- w Załączniku Nr 6 do w/w rozporządzenia pkt 7, Kryterium: Jakość, Kategoria: Personel, Oceniany warunek: 1.3. - przyznano 100% punktów.

3) ofercie złożonej przez Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego "(...)"- w zakresie warunku o którym mowa w pkt II. Jakość - pozostałe warunki, Oceniany warunek: Ip. 1 - certyfikat ISO 9001 systemu zarządzania jakością - przyznano 2 punkty,

4) ofercie złożonej przez Pielęgniarską Opiekę Długoterminową "(...)" - w zakresie warunku o którym mowa w pkt II. Jakość - pozostałe warunki, Oceniany warunek: Ip. 1 - certyfikat ISO 9001 systemu zarządzania jakością - przyznano 2 punkty.

e) naruszenie art. 134 ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych tj. obowiązku zapewnienia równego traktowania wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji, poprzez:

1) jego błędne zastosowanie przejawiające się w uwzględnieniu ofert złożonych przez Przychodnię Lekarską ""(...)"" sp. z o.o., "(...)"sp. z o.o., Centrum Medycznego "(...)"sp. z o.o., Samodzielny Zespół Publiczny Zakładów Lecznictwa Otwartego "(...)", Samodzielny Zespół Publiczny Zakładów Lecznictwa Otwartego "(...)", Pielęgniarską Opiekę Długoterminową "(...)", mimo że w swej treści nie zawierają oświadczeń o spełnieniu warunków z rozporządzenia koszykowego,

2) traktowanie w/w ofert na równi z ofertami świadczeniodawców, których oferty spełniają warunki z rozporządzenia koszykowego,

3) poprzez zastosowanie nowego kryterium opierającego się na wykonywaniu umowy, które może mieć zastosowanie wyłącznie do świadczeniodawców z którymi zawarto umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych;

f) naruszenie art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania zmierzającego do wydania przedmiotowej decyzji.

W związku z postawionymi zarzutami spółka o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym przez Sąd terminie wraz ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy, stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przez Dyrektora "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie wydania skarżonej decyzji, o której mowa w pkt oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że organ zobowiązany był, w świetle poprzedniego wyroku Sądu, do dokonania ponownej oceny dotychczas zebranego materiału dowodowego tj. złożonych w toku postępowania konkursowego ofert albowiem przedmiotem kontroli przez organ ma być sposób oceny ofert przez Komisję konkursową dokonany w dniu wydania rozstrzygnięcia, co rodzi obowiązek ponownej oceny ofert według stanu i treści na dzień wydawania rozstrzygnięcia a nie według stanu na bieżący dzień wykonywania umowy. Innymi słowy, dla przeprowadzenia ponownej oceny ofert nie ma znaczenia, co się działo z wykonawcami i ofertami po wydaniu rozstrzygnięcia przez Komisję konkursową. Wyklucza to tym samym konieczność i prawo tworzenia nowych dowodów, a w szczególności przeprowadzania czasochłonnych kontroli doraźnych. Etap, jakim jest wykonywanie umowy przez świadczeniodawców, którzy nota bene zostaną dopiero wybrani w konkursie, nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla etapu jakim jest przeprowadzenie konkursu z dość oczywistej przyczyny - konkurs ma dopiero wyłonić tego świadczeniodawcę i stanowić podstawę do zawarcia z nim umowy. Nielogicznym, zdaniem skarżącej, jest tym samym kontrola wykonywania umowy, podczas, gdy przedmiot niniejszego postępowania dotyczy etapu badania ofert.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności, należy mieć na względzie, że była ona już wcześniej rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który to Sąd wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2018 roku uchylił decyzję Dyrektora "(...)"Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie z dnia "(...)" lipca 2017 r. nr "(...)", utrzymującą w mocy uprzednią decyzję z dnia "(...)" czerwca 2017 roku nieuwzględniającą odwołania od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego.

W związku z powyższym, wskazać należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dotyczy to oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 19 kwietnia 2018 roku, którym Dyrektor "(...)"OW NFZ, a następnie sąd rozpoznający niniejszą skargę miał obowiązek się podporządkować.

Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie, zaś "wskazania" określają sposób postępowania organów w przyszłości i wynikają z uzasadnienia wyroku. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Ich celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom, stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

Co istotne, przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (p. wyrok NSA z dnia 21 marca 2014 r. sygn. I GSK 534/12 LEX nr 1488128, wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r. sygn. II GSK 1762/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Co do zasady odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. dotyczy tylko dwóch sytuacji – pierwsza jest związana z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast druga sytuacja ma miejsce wówczas, gdy następuje zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy, żadna z wymienionych powyżej sytuacji nie miała miejsca.

Z kolei naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności).

Niewątpliwie konsekwencją wytycznych prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 19 kwietnia 2018 roku sygn. akt VI SA/Wa 2063/17 była konieczność dokonania przez organ ponownej oceny działania Komisji konkursowej w zakresie spełnienia przez zakwestionowane przez skarżącą oferty dostępności zarówno telefonu, ale w szczególności – zagwarantowania dostępności świadczeń, w medycznie uzasadnionych przypadkach, w soboty i dni ustawowo wolne od pracy w stosunku do wszystkich oferentów i ich wpływ na rozstrzygnięcie konkursu. Sąd wyraźnie wskazał, że przy dokonywaniu tej oceny organ winien uwzględnić przedstawioną przez Sąd wykładnię przepisów prawa materialnego. W tym też zakresie Sąd rozstrzygnął, że z rozporządzenia kryterialnego wynika jednoznacznie, iż weryfikacji w ramach szczegółowych kryteriów wyboru ofert w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej podlega sam fakt czy świadczeniodawca na podstawie złożonej oferty zapewnia potencjalny dostęp/gotowość do udzielania świadczeń w medycznie uzasadnionych przypadkach w soboty i dni ustawowo wolne od pracy, podobnie jak do świadczeń od poniedziałku do piątku, jak również spełnia wymóg zapewnienia kontaktu telefonicznego.

Jednoznacznie Sąd wskazał, że oceniając złożoną ofertę w warunkach konkursu – organ kontrolujący prawidłowość działania komisji konkursowej, powinien wymagać spełnienia wszystkich określonych w rozporządzeniu przesłanek materialnych, a nie powoływać się na dane wynikające z innych realizowanych już umów z danym oferentem. Takie działanie stawia bowiem, w ocenie Sądu wyrażonej w cyt. wyroku, nowego oferenta na gorszej pozycji wyjściowej tylko dlatego, że Komisja ocenia dostępność spełnienia warunku z urzędu, przewidując ewentualną ciągłość świadczeń na tych samych warunkach, jak obecnie realizowana umowa z innego postępowania konkursowego. To właśnie na skutek takiego działania doszło, zdaniem Sądu, do zaakceptowania przez Dyrektora "(...)"OW NFZ wadliwych działań Komisji konkursowej, która pominęła przy ocenie wymagane obligatoryjnie jej kryteria.

Tymczasem, organ, w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, dokonał weryfikacji prawidłowości rozstrzygnięcia Komisji konkursowej poprzez pryzmat realizacji zakontraktowanych świadczeń, zamiast ocenić, tak jak był do tego zobligowany prawomocnym wyrokiem Sądu, czy Komisja Konkursowa właściwie zbadała spełnienie przez kontroferentów skarżącej wszystkich określonych w rozporządzeniu przesłanek materialnych na etapie składania przez nie ofert, w tym co do dostępności zarówno telefonu, jak zagwarantowania dostępności świadczeń w sobotę i niedzielę.

Skoro Sąd jednoznacznie wyjaśnił, że już sam brak wypełnienia rubryki w tym zakresie oznaczał brak zapewnienia świadczenia gwarantowanego i miał wpływ na ocenę oferty pod kątem przesłanek ustawowych określonych w art. 148 w związku z art. 149 pkt 5 ustawy o świadczeniach, to organ winien swą ponowną ocenę ująć właśnie w tych granicach, na podstawie już zgromadzonego materiału dowodowego.

Podkreślić należy, że celem procedury uruchamianej na podstawie art. 154 ustawy o świadczeniach jest weryfikacja w postępowaniu administracyjnym, czy we wcześniejszej, nieadministracyjnej fazie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, nie doznał uszczerbku interes prawny podmiotu powołującego się na naruszenie zasad postępowania. Zatem zakres kontroli dokonywanej przez organ administracyjny jest ściśle związany z pojęciem uszczerbku interesu prawnego, powstałego na skutek naruszenia zasad postępowania. Same zasady postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej są określone w przepisach ustawy o świadczeniach oraz w dokumentach Prezesa Funduszu, wydanych na podstawie art. 146 ustawy. Uszczerbek w interesie prawnym uczestnika postępowania (świadczeniodawcy) w procedurze zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może zostać wywołany, gdy naruszenie zasad postępowania przez podmiot prowadzący postępowanie, ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o świadczenie takich usług. Takie ujęcie determinuje sposób postępowania organu administracyjnego, którego zadaniem jest zbadanie okoliczności podnoszonych w odwołaniu i ocena, czy i w jakim zakresie naruszenie to realnie spowodowało doznanie takiego uszczerbku.

W postępowaniu administracyjnym musi zatem dojść do ujawnienia i wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych z oceną spełnienia wymagań stawianych w ogłoszeniu. Przyjąć należy, że zadaniem organu, któremu powierzono przeprowadzenie postępowania administracyjnego jest ustalenie, czy postępowanie konkursowe przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami prawa, z zachowaniem wyrażonej w art. 134 ustawy, zasady równego traktowania świadczeniodawców w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji. Chodzi tu zatem nie tylko o kontrolę postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej pod kątem ewentualnego naruszenia przepisów prawa, ale także zbadanie stanu faktycznego sprawy w takim zakresie, który mógł mieć wpływ na uszczerbek interesu prawnego uczestnika postępowania.

Od powyższej weryfikacji należy natomiast odróżnić kontrolę udzielania świadczeń świadczeniobiorcom, do której organy NFZ były uprawnione, na podstawie uchylonego z dniem 1 czerwca 2019 roku, przepisu art. 64 ustawy o świadczeniach, która obejmowała swym zakresem także organizację i sposób udzielania świadczeń opieki zdrowotnej oraz ich dostępność. Warto zauważyć, że stwierdzone w trybie tego typu kontroli doraźnej niewykonanie bądź nienależyte wykonanie zobowiązania skutkuje sankcjami dwojakiego rodzaju:

1) koniecznością zwrotu środków finansowych, które na podstawie stanu faktycznego ustalonego w toku postępowania kontrolnego zostały wypłacone nienależnie, z odsetkami ustawowymi od dnia bezpośrednio następującego po upływie terminu do zapłaty;

2) nałożeniem kar umownych obliczanych procentowo od wysokości kwoty zobowiązania określonego w umowie, w zależności od rodzaju i wagi stwierdzonego uchybienia.

W żadnym razie nie można natomiast przyjąć, że kontrola doraźna, podejmowana w oparciu o przepis art. 64 ustawy o świadczeniach, mogłaby stanowić element oceny prawidłowości wypełniania przez oferenta na etapie konkursu wymaganych kryteriów. Z natury rzeczy odnosi się ona bowiem do weryfikacji wykonywania już zawartej umowy, a nie do etapu poprzedzającego wybór świadczeniodawcy. Nie sposób przy tym nie zauważyć, że tego typu działania w istocie prowadziłyby do pozaprawnego sanowania nieprawidłowych rozstrzygnięć Komisji Konkursowej, poprzez realizowanie przez wybrane podmioty umów, w zakresie wymaganym co prawda przepisami prawa, ale nie zadeklarowanym przez nie na etapie składania ofert. Stawiałoby to na z góry przegranej pozycji te podmioty, które nie zostały wybrane, pomimo, że zdeklarowały w sposób prawidłowy wymagane kryteria, gdyż one w ogóle nie miały szansy na podpisanie umów i realizację świadczeń.

Tym samym działania organu, odnośnie sięgnięcia po narzędzia w postaci kontroli doraźnych, podjęte w roku ponownego rozpatrzenia sprawy, na wyniki których organ powołał się w zaskarżonej decyzji, w oczywisty sposób stoją w sprzeczności z wytycznymi Sądu wynikającymi z wyroku z dnia 19 kwietnia 2018 roku.

Stanowisko Sądu było czytelne i wynikało z niego, że weryfikacja postępowania konkursowego w trybie art. 154 w zw. z art. 152 ustawy o świadczeniach nie oznacza powtórzenia czynności z tego postępowania, ale oznacza kontrolę organu prawidłowości poszczególnych ocen ofert wystawionych przez komisję konkursową, w oparciu o jednolite kryteria wynikające z przepisów prawa materialnego.

Z tego względu uzasadniony jest zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2018 roku sygn. akt VI SA/Wa 2063/17 tj. wyroku wydanego w niniejszej sprawie i prawomocnego a w konsekwencji również naruszenia przepisu art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe naruszenie skutkuje także tym, że analiza oceny ofert ujęta w załączniku do skarżonej decyzji z 22 listopada 2018 roku, dotknięta jest błędami, co do zakwestionowanych przez skarżącą oferentów.

Organ ponownie zobligowany będzie do zbadania, zgodnie z wytycznymi Sądu wynikającymi z ww. wyroku, czy istotnie zakwestionowani przez skarżącą świadczeniodawcy, przystępujący do konkursu ofert, na ten moment zapewniali, po pierwsze dostępność świadczeń w soboty i dni ustawowo wolne od pracy w uzasadnionych medycznie przypadkach, a po drugie kontakt telefoniczny. Irrelewantną kwestią, w ramach powyższej oceny, jest natomiast sposób realizacji umowy, gdyż przedmiot mniejszego postepowania dotyczy etapu poprzedzającego wybór oferenta.

Rozstrzygnięcie w kwestii zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w wysokości 697 zł, zostało z kolei oparte o przepis art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na zwrot kosztów składa się opłata w wysokości 480 zł oraz wpis sądowy w kwocie 200 złotych obliczony na podstawie § 2 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) a także 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.