Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 341/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 155  par. 1, art. 159, art. 262  par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 23b, art. 23c
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
article: art. 75 ust. 1, art. 144, art. 160 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu bezzasadnej odmowy przekazania automatu jednostce badającej oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego, wskutek powzięcia podejrzenia, że automat do gier o niskich wygranych A nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji tego automatu o nr "[...]", które upoważniło spółkę A do wprowadzenia jego do eksploatacji i użytkowania.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego zlecił jednostce badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier - Izbie Celnej w A Wydział Laboratorium Celne - przeprowadzenie badania sprawdzającego automatu oraz zobowiązał znajdującego się w jego posiadaniu Syndyka masy upadłości spółki A w upadłości likwidacyjnej (dalej jako: "Syndyk") do dostarczenia automatu wraz z kompletem kluczy do wyznaczonej jednostki badającej w terminie 13-17 stycznia 2014 r., pouczając przy tym o wynikających z art. 262 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm., dalej jako: "O.p.") konsekwencjach niezastosowania się do wezwania organu. Postanowienie to doręczone zostało Syndykowi oraz odrębnie ustanowionemu przez niego pełnomocnikowi.

Pismem z dnia 15 stycznia 2014 r. radca prawny, działając w imieniu Syndyka, poinformował organ, że według posiadanych dokumentów przedmiotowy automat przetransportowany został do magazynu spółki w A, a znajdujące się tam automaty są w znacznej części pozbawione oznaczeń. Wobec tego nie jest możliwa identyfikacja i przekazanie urządzenia, którego wydania żąda organ.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na Syndyka karę porządkową w wysokości 1.000 zł, uznając,

że bezpodstawnie uchyla się od wykonania obowiązku. Wyjaśniono, że podane przyczyny odmowy przekazania automatu w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego nie znajdują oparcia w przepisach obowiązującego prawa. Postanowienie to doręczone zostało Syndykowi i odrębnie jego pełnomocnikowi.

Jednocześnie w dniu 21 stycznia 2014r. organ I instancji ponowił wezwanie do przekazania przedmiotowego automatu wyznaczonej jednostce badającej, w terminie 5 dni roboczych od dnia doręczenia. Wezwanie to doręczone zostało pełnomocnikowi Syndyka w dniu 24 stycznia 2014r.

W odpowiedzi z dnia 27 stycznia 2014 r., udzielonej przez radcę prawnego, Syndyk podniósł takie same argumenty jak poprzednio. Podkreślił, że wydanie żądanego automatu do gry nie jest możliwe. Wyjaśniono, że Syndyk dysponuje jedynie takimi rzeczami i dokumentami, które zostały mu przekazane przez upadłego i nie ma żadnego wpływu na to w jakim stanie znajdują się poszczególne składniki masy upadłości w chwili ich wydania ani na braki w dokumentacji upadłego. Podniesiono również, że z identyczną sytuacją, tj. niewydaniem automatu ze względu na brak możliwości identyfikacji urządzenia, Syndyk zetknął się już w innych postępowaniach przed organami celnymi. Zakończyły się one wydaniem decyzji merytorycznych,

w których brak przeprowadzenia stosownego badania jednostki badającej uzasadniony został faktem niewydania automatu na żądanie organu.

Pismem z dnia 31 stycznia 2014 r. Syndyk wniósł o usprawiedliwienie odmowy przekazania żądanego automatu jednostce badającej i uchylenie kary porządkowej. Argumentował, że niewykonanie zobowiązania wynikało z przyczyn od niego niezależnych i podyktowane było obiektywnymi okolicznościami. Wyjaśniono, że jako organ postępowania sądowego i podmiot odrębny od upadłego, Syndyk dysponuje jedynie takimi składnikami masy upadłości, które zostały mu wydane przez upadłego

i nie odpowiada za ich stan w chwili przekazania w zarząd. Tym samym nie jest odpowiedzialny za to, że część magazynowanych automatów wchodzących w skład masy upadłości jest zdekompletowana i pozbawiona oznaczeń pozwalających na ich identyfikację. Niewykonanie zobowiązania nie było zatem zawinione i nie wynikało

z chęci utrudnienia postępowania, lecz wyłącznie z tego, że pomimo dołożenia należytej staranności Syndyk nie był w stanie dostarczyć automatu zgodnie z żądaniem organu, ponieważ nie mógł ustalić, którego z magazynowanych automatów żądanie to dotyczy.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celnego odmówił uchylenia kary porządkowej w wysokości 1000 zł.

Syndyk wniósł zażalenie na postanowienie o nałożeniu kary porządkowej w kwocie 1.000 zł, domagając się jego uchylenia w związku z naruszeniem art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie, pomimo, że syndyk miał uzasadnione powody niewydania automatu, nadto nie został pouczony o możliwości ukarania go w razie nieuczynienia zadość wezwaniu, wreszcie czynność, której miał dokonać nie mieści się w katalogu czynności, których niewykonanie może skutkować nałożeniem kary porządkowej.

W wyniku rozpatrzenia tego zażalenia, Dyrektor Izby Celnej w dniu "[...]" orzekł o utrzymaniu w mocy tegoż postanowienia, podzielając w całości stanowisko i argumenty organu I instancji. Podniesiono, że bezspornie do Syndyka dwukrotnie były skierowanie wezwania – z dnia 24 grudnia 2013r. i 21 stycznia 2014r. do przekazania w wyznaczonym terminie automatu jednostce badającej. Wezwania zawierały pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania. Bezspornym jest również, że strona nie zastosowała się do tych wezwań. zaistniała więc podstawa prawna do nałożenia na Syndyka kary porządkowej.

Dyrektor Izby Celnej uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony o zaistnieniu uzasadnionych powodów niewydania przedmiotowego automatu. Podał, że Syndyk pismem z dnia 31 stycznia 2014r. w trybie art. 262 §6 O.p. złożył wniosek o uchylenie kary porządkowej. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia "[...]" odmówił uchylenia kary porządkowej. Argumentacja skarżącego dotycząca uzasadnionych powodów niewydania urządzenia celem jego sprawdzającego badania, została już więc rozpoznana przez organ w trybie art. 262 § 6 O.p. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził, że nie stanowią takiej przyczyny okoliczności podnoszone przez stronę, a zwłaszcza lakoniczne twierdzenie, że dostarczenie urządzenia nie jest możliwe gdyż urządzenie znajduje się w magazynie spółki, gdzie magazynowane są automaty w znacznej części pozbawione oznaczeń.

Dyrektor Izby Celnej rozważając zarzut niedoręczenia Syndykowi wezwania do przekazania jednostce badające automatu w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego, uznał go za bezzasadny. Wskazał, że wszelkie pisma procesowe

w sprawie kierowane były do ustanowionego przez stronę pełnomocnika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe postanowienie o nałożeniu kary porządkowej Syndyk podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, zarzucając organom orzekającym naruszenie:

-art. 123 § 1 w zw. z art. 235 i art. 239 O. p. przez pozbawienie strony czynnego udziału w sprawie wskutek nie zawiadomienia jej o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem rozstrzygnięcia,

- art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p., poprzez błędne ustalenie, że Syndyk był podmiotem eksploatującym oznaczony automat oraz oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach związanych ze skierowaniem drugiego wezwania do wydania automatu, będących przedmiotem innego postępowania,

- art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. oraz art. 23b ust. 1 ustawy

o grach hazardowych przez utrzymanie w mocy postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, pomimo że: Syndyk nie jest i nigdy nie był podmiotem eksploatującym oznaczony automat; Syndyk miał uzasadnione powody niewydania automatu; czynność, której miał dokonać Syndyk nie mieści się w katalogu czynności, których niewykonanie może skutkować nałożeniem kary porządkowej; zachowanie Syndyka nie było zawinione; nałożona kara jest nadmierna.

Z powyższych powodów skarżący wniósł o uchylenie postanowień wydanych

w obu instancjach oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że wezwanie z dnia 21 stycznia 2014 roku zostało przesłane przez organ wyłącznie pełnomocnikowi Syndyka, nie zostało przesłane Syndykowi. Art. 262 § 1 O.p. natomiast wyraźnie odróżnia niewykonanie czynności przez pełnomocnika od niewykonania czynności przez stronę. Tym samym, skoro wezwanie zawierające zobowiązanie i pouczenie otrzymał pełnomocnik, nie było podstaw do karania Syndyka za konsekwencje wynikające z niezastosowania się do jego treści.

Podkreślono, że Syndyk nie jest podmiotem eksploatującym automat, którego wydania żądano. Syndyk nie urządza na nim gier, automat w ogóle nie jest używany. Obowiązek wydania automatu, stosownie do treści art. 23b ust. 1 u.g.h., spoczywa zaś wyłącznie na podmiocie eksploatującym automat. Skoro Syndyk nie jest takim podmiotem, nie jest adresatem tego przepisu, tym samym nie można go karać za niewydanie urządzenia. Strona oświadczyła, że gdyby mogła zidentyfikować automat, to wydano by go organowi. Tymczasem Syndyk nie był w stanie zidentyfikować rzeczonego automatu.

Dalej skarżący argumentował, że z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. wynika, że sankcjonowana są nim wyłącznie: odmowa złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. W niniejszej sprawie Syndyk miał natomiast wydać automat jednostce badającej celem wykonania przez nią badania sprawdzającego. Czynności nakazanej Syndykowi przez organ nie można zakwalifikować ani jako okazania przedmiotu oględzin, ani jako udziału w innej czynności. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że katalog czynności jest zamknięty, zaś przepisy mają charakter restrykcyjny, muszą być interpretowane ściśle i nie można ich stosować do innych niż wskazane w tym przepisie przypadków, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty podniesione w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014r. pełnomocnik organu wniósł i wywiódł jak w odpowiedzi na skargę. Podniósł dodatkowo, że z systemu KRAG wynika,

że przedmiotowy automat miał rejestrację ważną do 19 maja 2014 r. i do tego czasu mógłby być potencjalnie użytkowany. Gdyby organ albo spółka złożyli jakieś wnioski co do cofnięcia poświadczenia albo wnioski o wycofanie automatu na druku GL-1 Lub GL-2, to informacja ta zawarta byłaby w uwagach pod wypisem z tego rejestru lub

w zestawieniu tabelarycznym. Ponieważ nie ma w tym wypisie żadnych uwag należy przyjąć, że automat nadal znajdował się w magazynie ale spółka nie podjęła żadnych czynności w celu jego wycofania. W sytuacji, gdyby był on zdekompletowany, jak twierdzi skarżący, to Syndyk powinien wystąpić z wnioskiem o jego wycofanie, gdyż automat nie spełniałby wymagań ustawowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, według stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dacie podjęcia rozstrzygnięcia, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii zasadności nałożenia kary porządkowej na Syndyka masy upadłości wyznaczonego do przeprowadzenia upadłości likwidacyjnej spółki A, za nieprzekazanie oznaczonego automatu do gry

o niskich wygranych wraz z kompletem kluczy jednostce badającej upoważnionej do badań technicznych automatów i urządzeń do gier – Wydziałowi Laboratorium Celne Izby Celnej w A, wyznaczonej w celu przeprowadzenia badania sprawdzającego automatu w postępowaniu w sprawie cofnięcia wydanego spółce poświadczenia rejestracji tegoż automatu.

Oceniając zasadność zobowiązania Syndyka do przekazania oznaczonego automatu jednostce badającej, jak i zgłaszanych powodów uchylenia się od jego wykonania oraz analizując spełnienie warunków formalnych nałożenia kary porządkowej, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 23 b ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) - na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego,

w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. W żądaniu, o którym mowa w ust. 1, wskazuje się automat lub urządzenie do gier podlegające badaniu sprawdzającemu, jednostkę badającą przeprowadzającą badanie oraz podmiot, któremu automat lub urządzenie ma być przekazane w celu przeprowadzenia badania, i termin tego przekazania (art. 23b ust. 2). Stosownie do art. 23f ust. 6 ustawy o grach hazardowych minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do publicznej wiadomości, na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra, wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

W rozpatrywanym przypadku organ I instancji, postanowieniem z dnia "[...]", wyznaczył do sprawdzenia Laboratorium Celne Izby Celnej. Naczelnik Urzędu Celnego wykazał, że jednostka ta dysponuje ważnym upoważnieniem Ministra Finansów do przeprowadzenia wymaganych badań automatu do gry o niskich wygranych. Jednocześnie postanowieniem tym organ I instancji zobowiązał Syndyka do przekazania oznaczonego automatu do gry jednostce badającej, stwierdziwszy, że żądany automat znajduje się w posiadaniu Syndyka. W odpowiedzi na to, jak

i powtórne wezwanie, doręczone do rąk ustanowionego przez Syndyka pełnomocnika, skarżący potwierdził, że automat znajduje się w magazynie spółki, jednak, jak argumentowano, identyfikacja urządzenia, a tym samym jego przekazanie, nie jest możliwa, wobec pozbawienia oznaczeń znajdujących się tam automatów. Na tym etapie postępowania syndyk nie kwestionował w ogóle, że jest adresatem zobowiązania. Przepis art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe (t.j. D.z. U. z 2012r. poz. 1112 ze zm., dalej jako: "p.u.n.") stanowi, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu.

Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 160 ust. 1 tej ustawy w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Z unormowań tych wynika, że syndyk, jako osoba, która objęła majątek upadłego oraz prawo do zarządzania i rozporządzania tym majątkiem i która stała się stroną wszelkich postępowań dotyczących masy upadłości wskutek tzw. bezwzględnego ustawowego podstawienia w miejsce upadłego, posiada legitymację formalną (procesową) w takich postępowaniach. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego, który w myśl art. 75 ust. 1 p.u.n. z chwilą ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, traci prawo zarządu majątkiem oraz możliwość korzystania i rozporządzania mieniem wchodzącym do masy upadłości. To syndyk masy upadłości zatem, a nie spółka pozostająca w stanie likwidacji powinien inicjować postępowania administracyjne dotyczące poszczególnych składników masy upadłości, jeżeli sytuacja prawna tego wymaga i być adresatem wydanych w takich sprawach decyzji. Skoro likwidowana spółka posiadała zezwolenie na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, obowiązkiem Syndyka było zapoznanie się z przepisami regulującymi tę dziedzinę i sprawdzenie jaki jest status prawny pozostających w magazynie spółki automatów do gry. To w gestii Syndyka, który został wyznaczony postanowieniem Sądu Gospodarczego w Warszawie z dnia 16 maja 2012r., było uporządkowanie sytuacji prawnej tych automatów. Art. 23 c pkt 2 ustawy o grach hazardowych stanowi wprost, że podmiot eksploatujący zarejestrowany automat (tutaj odpowiednio zgodnie z art. 144 ust. 1 p.u.n syndyk masy upadłości) jest obowiązany informować pisemnie naczelnika urzędu celnego o zawieszeniu lub wycofaniu z eksploatacji automatu w terminie 7 dni od dokonania tej czynności. Podobnie § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012r. poz. 312) wymaga poinformowania właściwego miejscowo naczelnika urzędu celnego o zawieszeniu lub wycofaniu z eksploatacji automatu lub urządzenia do gier. Skutkuje to wygaśnięciem rejestracji (§ 12 tego rozporządzenia). Należy więc przyjąć, że gdyby skarżący należycie wykonywał swoje obowiązki zarządcy masy upadłości, to zidentyfikowałby wchodzące w jej skład automaty do gier i wycofał je z eksploatacji, skoro nie funkcjonują, zalegając tylko w magazynie spółki. Okoliczność ta czyniłaby bezprzedmiotowym postępowanie w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu do gry. Wobec niezgłoszenia wycofania z eksploatacji żądanego automatu, skoro oficjalnie automat ten jest zarejestrowany i funkcjonuje w obrocie prawnym, organy celne miały obowiązek prowadzenia postępowania w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji tego automatu do gier w związku z podejrzeniem, że nie spełnia on warunków ustawowych. W postępowaniu tym rozstrzygające znaczenie zaś ma mieć, zgodnie z wolą ustawodawcy, badanie sprawdzające automatu, przeprowadzone przez upoważnioną jednostkę badającą. Jest to obligatoryjny dowód w tym postępowaniu i w przedstawionych okolicznościach organ nie miał podstaw do odstąpienia od jego przeprowadzenia. Prawidłowo zatem najpierw zobowiązano Syndyka do dostarczenia oznaczonego automatu do gier wyznaczonej jednostce badającej, zakreślając odpowiedni termin do wykonania tej czynności i pouczając o skutkach niewykonania tego wezwania, a następnie wobec bezskuteczności wezwania wymierzono Syndykowi karę porządkową.

Niezależnie od przytoczonych regulacji, w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma to, że wezwanie skierowane zostało do podmiotu, który faktycznie dysponował zakwestionowanym automatem, oficjalnie funkcjonującym w obrocie prawnym. Wskazać należy w tym miejscu na charakter postępowania w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Ogólnie ujmując jest to incydentalne postępowanie, które może być uruchomione w toku postępowania regulowanego przepisami Ordynacji podatkowej.

W rozdziale 22. dziale IV. Ordynacji podatkowej określono zakres podmiotowy i przedmiotowy, wysokość kary, właściwość organów, sposób i tryb zaskarżenia oraz uchylania postanowienia o nałożeniu kary. Uprawnienie organu do wymierzenia pieniężnej kary porządkowej stanowi konsekwencję uprawnień organu do prowadzenia postępowania dowodowego, wynikających z obowiązku dochodzenia prawdy materialnej, czyli zgodnej z rzeczywistością, której ustalenie warunkuje wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego kończącego postępowanie w sprawie. Stosowanie tego przepisu ma rację tylko w celu przymuszenia do wykonania obowiązków procesowych wynikających z wezwania organu lub innych tego rodzaju obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisu prawa. Dlatego

w czasie wymierzenia kary porządkowej wykonanie obowiązku musi być aktualne.

W niniejszej sprawie warunek ten został spełniony, gdyż w dacie wydania zaskarżonego postanowienia przedmiotowy automat do gier pozostawał w obiegu i mógł być eksploatowany, należało więc rozstrzygnąć o dopuszczalności jego eksploatacji.

Podkreślić należy, że celem kary porządkowej jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie zastosowania się do poleceń organów prowadzących postępowanie. Służyć ma zapewnieniu sprawnego przebiegu postępowania. Tak samo rozumiana jest instytucja kary porządkowej na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 88 § 1 k.p.a.), czy Kodeksu postępowania karnego (art. 285 i 287 k.p.k.), w których ustawodawca zobowiązał właściwe organy do prowadzenia postępowania dowodowego i oparcie na jego podstawie rozstrzygnięcia sprawy. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie prezentowany jest jednolicie pogląd, że kara porządkowa nie jest karą w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz środkiem przymuszającym zobowiązanego do dokonania nakazanej czynności procesowej (por. Andrzej Wróbel Komentarz aktualizowany do art. 88 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX). W związku z tym dla oceny legalności wymierzenia kary porządkowej nie może mieć znaczenia, że zobowiązany uprzednio został ukarany karą porządkową, która nie odniosła zamierzonego skutku. Istotnym natomiast jest, że przeprowadzenie czynności dowodowej jest aktualne, organ wezwał do wykonania określonej czynności konkretny podmiot i pouczył o skutkach zaniechania.

Kara porządkowa ma charakter sankcji administracyjnej. Jako taka nałożona może być tylko na osobę, co do której ordynacja podatkowa przewiduje możliwość wezwania do wykonania określonych czynności. Wyrażająca się w karze porządkowej odpowiedzialność porządkowa ma charakter osobisty i dotyczyć może wyłącznie osoby, która nie zastosowała się do poleceń organu.

Wskazać należy, że art. 155 § 1 O.p. określa podmiotowy krąg osób, które mogą być wezwane do czynności procesowych w prowadzonym postępowaniu. Zgodnie z tym unormowaniem organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Krąg osób podlegających wezwaniu zakreślony został w tym przepisie szeroko, a determinowany jest obowiązkami organu w zakresie poszukiwania prawdy obiektywnej. Obok strony postępowania wezwana może być każda inna osoba. Nie ulega wątpliwości, że status formalny tej osoby w danym postępowaniu nie ma zasadniczego znaczenia. Syndyk upadłości na podstawie cytowanego przepisu może więc być wzywany przez organ i to nie tylko jako strona formalna w postępowaniu dotyczącym upadłego ale także w innych postępowaniach jeżeli posiada wiadomości

i wiedzę niezbędną do spełnienia wymogów wynikających z art.122 w zw. z art. 187 § 1 O.p.

W przepisach art. 159 O.p. sprecyzowane zostały natomiast warunki formalne prawidłowego wezwania. Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy szczególne znaczenie mają wymogi określone w art. 159 § 1 pkt 2, 3 i 6 O.p., obligujące do wskazania w wezwaniu : " imienia i nazwiska osoby wzywanej", " w jakiej sprawie i w jakim charakterze oraz w jakim celu osoba ta zostaje wezwana" , "skutków prawnych niezastosowania się do wezwania". Na istotne znaczenie spełnienia wymogów formalnych wezwania, jako ewentualnej przesłanki stosowania konsekwencji niezastosowania się do wezwania, zwraca uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym przyjmuje się bowiem, że nieprawidłowe wezwanie nie może wywoływać negatywnych skutków dla wzywanej osoby, co jednoznacznie wynika z omawianego art. 262 § 1 O.p. ( vide: wyroki NSA z dnia 29 stycznia 2010. , sygn. akt II FSK 1498/08 i z dnia 17 lipca 2012r., sygn. akt II FSK 2602/11oraz wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2012r. , sygn. akt I SA/Sz 837/11; dostępne w bazie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz przesłanki stosowania kar porządkowych uregulowany został szczegółowo w art. 262 O.p. W § 1 tego artykułu wyraźnie wskazuje się, że warunkiem ukarania jest prawidłowe wezwanie ("mimo prawidłowego wezwania"). Także krąg podmiotowy osób podlegających ukaraniu jest tutaj ściśle określony, obejmuje: stronę, pełnomocnika strony, świadka , biegłego (art. 262 § 1 ); osobę, która wyraziła zgodę na powołanie jej na biegłego ( art. 262 § 2 pkt 1); osobę, która odmówiła wyjawienia rzeczy lub praw majątkowych mogących być przedmiotem hipoteki lub zastawu skarbowego ( art. 262 § 2 pkt 2 ) oraz osoby trzecie, które bezzasadnie odmawiają okazania przedmiotu oględzin (art. 262 § 3 ).

Art. 262 O.p. precyzuje nadto katalog zachowań wymienionych osób, skutkujący możliwością ukarania karą porządkową. Jest to katalog zamknięty i niedopuszczalne jest jego rozszerzanie. Do zachowań podlegających odpowiedzialności porządkowej

(karze porządkowej) ustawodawca zaliczył: niestawiennictwo bez uzasadnionej przyczyny; bezzasadną odmowę złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności; opuszczenie bez zezwolenia organu miejsca przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem; odmowę wyjawienia rzeczy lub praw majątkowych; bezzasadną odmowę okazania przedmiotu oględzin .

Podsumowując powyższe, stwierdzić można, że ustawodawca sformułował

w cytowanych przepisach trzy zasadnicze przesłanki nałożenia kary porządkowej,

a mianowicie:

1/ bezzasadne lub bez podania uzasadnionej przyczyny niedopełnienie obowiązku wynikającego z wezwania;

2/ prawidłowość wezwania osoby wzywanej do osobistego udziału w postępowaniu;

3/ pouczenie osoby wzywanej o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania.

W ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, powyższe przesłanki niewątpliwie zostały spełnione w odniesieniu do ukaranego karą porządkową Syndyka. Z akt organu wynika bowiem, że wszystkie wezwania wskazywały jako wzywanego Syndyka . Do niego kierowane było także sformułowane na końcu wezwań pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania.

W rozpatrywanym przypadku niedostarczenie jednostce badającej oznaczonego automatu do gier można kwalifikować jako bezzasadną odmowę okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności dowodowej.

Okoliczność, że drugie wezwanie z dnia 21 stycznia 2014r. doręczono tylko ustanowionemu przez Syndyka pełnomocnikowi, a nie jak za pierwszym razem również Syndykowi, nie spowodowało bezskuteczności tego drugiego wezwania. Zgodnie bowiem z art. 145 § 2 O.p. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Tym samym organ prawidłowo doręczył wezwanie tylko pełnomocnikowi. W sytuacji gdy w postępowaniu uczestniczy pełnomocnik, obowiązek doręczania jemu pism ma charakter obligatoryjny. Obowiązek doręczania pism stronie istnieje wówczas, gdy w postępowaniu nie uczestniczy jej przedstawiciel bądź pełnomocnik. Obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi dotyczy również przypadków, gdy pismo wzywa do udziału strony w czynności, której charakter wymaga jej osobistego działania (por. Piotr Pietrasz Komentarz do art.145 ustawy - Ordynacja podatkowa, wyd. LEX 2013r.).

Ponadto organy orzekające logicznie uzasadniły wymiar orzeczonej kary porządkowej, wskazując, że pomimo uprzedniego nałożenia kary skarżący nie wykonał obowiązku, co uniemożliwiło przeprowadzenie kluczowego dowodu w sprawie. Wymierzona kara porządkowa mieści się też w granicach ustawowych. Jest więc zgodna z prawem.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 123 § 1 w zw. z art. 235 i art. 239 O. p, stwierdzić trzeba, że uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Ponadto dostrzec trzeba, że w toku postępowania odwoławczego nie podjęto żadnych istotnych dla sprawy działań ani nie ujawniono nowych okoliczności. Organ II instancji podzielił w całości ustalenia faktyczne i prawne poczynione w toku I instancji. Tym samym nawet gdyby przyjąć zasadność zarzutu dotyczącego nie poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed podjęciem rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, to uchybienie takie miałoby jedynie charakter formalny, w żaden sposób nie wpływający na istotę sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.