Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 972/99
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2000-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Opłaty administracyjne
Administracyjne postępowanie
Drogi publiczne
Powołane przepisy: article: art. 86a ust. 6, art. 86c ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
article: art. 2 pkt 1, art. 4 pkt 1 i 9
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Teza: 1. Zgodnie z art. 86c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ opłatę za usunięcie drzew i krzewów ustala się przy udzielaniu zezwolenia na ich usunięcie. Skoro jednak udzielając zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, nie ustalono kwoty opłaty, ograniczając się do stwierdzenia, iż opłata zostanie ustalona w odrębnej decyzji, to wydanie tej odrębnej decyzji uznać należało za uprawnione.

2. Pojęcia drogi i pasa drogowego /art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./ są tożsame.

3. Przebudowa drogi krajowej przez utworzenie bezkolizyjnego jej połączenia z siecią dróg wewnętrznych oraz poszerzenia tej drogi publicznej o dodatkowy pas ruchu stanowi modernizację w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o drogach publicznych.

4. Zgodnie z art. 86a pkt 6 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie pobiera się opłat za usuwanie drzew spowodowane modernizacją dróg publicznych.

5. Droga krajowa to droga publiczna w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./.

TEZY

1. Zgodnie z art. 86c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ opłatę za usunięcie drzew i krzewów ustala się przy udzielaniu zezwolenia na ich usunięcie. Skoro jednak udzielając zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, nie ustalono kwoty opłaty, ograniczając się do stwierdzenia, iż opłata zostanie ustalona w odrębnej decyzji, to wydanie tej odrębnej decyzji uznać należało za uprawnione.

2. Pojęcia drogi i pasa drogowego /art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./ są tożsame.

3. Przebudowa drogi krajowej przez utworzenie bezkolizyjnego jej połączenia z siecią dróg wewnętrznych oraz poszerzenia tej drogi publicznej o dodatkowy pas ruchu stanowi modernizację w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o drogach publicznych.

4. Zgodnie z art. 86a pkt 6 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie pobiera się opłat za usuwanie drzew spowodowane modernizacją dróg publicznych.

5. Droga krajowa to droga publiczna w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) Giełdy Rolno-Ogrodniczej S.A. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 15 lipca 1999 r. (...) w przedmiocie opłaty za usunięcie drzew i krzewów - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy N. z dnia 17 maja 1999 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 86c ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /t.j. Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./ i par. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzenie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew i krzewów /Dz.U. nr 102 poz. 1117 ze zm./ orzekło zaskarżoną decyzją o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy N. z dnia 17.05.1999 r. w sprawie naliczenia opłaty za usunięcie 49 sztuk drzew oraz 7 m2 żywopłotu w pasie drogowym drogi krajowej nr 19 oraz na terenie (...) Giełdy Rolno-Ogrodniczej w kwocie 210.813 zł.

Organ administracji przytoczył następujące motywy rozstrzygnięcia:

Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne ponoszą opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzenie w nim zmian. Również za usuwanie drzew i krzewów uiszczane są opłaty /art. 86 ust. 2 pkt 2 ustawy/.

Z materiału dowodowego wynika, że prowadzona przez (...) Giełdę Rolno-Ogrodniczą budowa węzła komunikacyjnego wymagała usunięcia drzew i krzewów zarówno w pasie drogowym drogi krajowej nr 19 jak i na terenie giełdy.

Decyzją z dnia 26.04.1999 r. organ I instancji wyraził zgodę na ich usunięcie, nakładając na inwestora obowiązek powiadomienia Urzędu Gminy w N. o zamierzonym terminie usunięcia drzew i krzewów w celu określenia w drodze odrębnej decyzji opłaty za ich usunięcie.

Argument odwołania dotyczący odstąpienia od naliczenia opłat nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym.

Budowa węzła komunikacyjnego łączącego teren giełdy z drogą krajową nr 19 jest niczym innym jak budową drogi wewnętrznej.

Inwestycja prowadzona przez stronę skarżącą nie zmienia kształtu, funkcji i standardu samej drogi krajowej a bezkolizyjne wjazdy i wyjazdy na teren giełdy nie wchodzą w jej skład.

Zatem okoliczność ta nie może być uznana za modernizację drogi krajowej. Nie może być również uwzględniony argument dotyczący tymczasowego charakteru nasadzeń drzew i krzewów, gdyż nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym.

Przewidywane wydatkowanie znacznych kwot na posadzenie kilkuset drzew nie ma bezpośredniego związku z zaskarżoną decyzją. Planowane nasadzenia uwarunkowane zostały charakterem i rozmiarem prowadzonej inwestycji i są jej niezbędną częścią składową wynikającą z projektu zagospodarowania terenu. Opłata za usunięcie drzew i krzewów ustalona w oparciu o przepisy ustawy wynika z decyzji organu I instancji i nie może mieć charakteru kompensacyjnego w stosunku do kwot przewidzianych na nasadzenia.

Zgodnie z art. 86c ust. 3 cyt. ustawy, możliwość odroczenia terminu uiszczenia opłaty za usunięcie drzew i krzewów istnieje w przypadku, gdy zezwolenie przewiduje możliwość przesadzenia ich w inne miejsce. Sytuacja taka nie występuje w sprawie niniejszej.

Decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Dlatego należało ją utrzymać w mocy.

(...) Giełda Rolno-Ogrodnicza Spółka Akcyjna w L. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska /art. 86d ust. 1 pkt 6 i 8/. Usunięcie drzew i krzewów dotyczyło zarówno pasa drogowego jak i terenu giełdy i było spowodowane budową węzła drogowego. Budowa węzła drogowego spowoduje bezkolizyjne włączenie do drogi krajowej nr 19. Budowa tego węzła jest zgodna z uchwałą (...) Rady Gminy w N. z dnia 2.12.1994 r. w sprawie uchwalenia zmian miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Niemce. Budowa węzła drogowego spowoduje poszerzenie drogi nr 19 o dodatkowy pas ruchu, co oznacza modernizację drogi krajowej nr 19.

Drzewa i krzewy, które zostały usunięte rosły na gruntach rolniczych i zostały posadzone tymczasowo, a plan zagospodarowania przestrzennego nie przewiduje na tym terenie zadrzewień lub zakrzewień.

Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są niezgodne z prawem.

Usunięcie drzew i krzewów może nastąpić za zezwoleniem właściwego organu /art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska - Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./. Za usuwanie drzew i krzewów uiszczane są opłaty /art. 86 ust. 2 pkt 2/.

Decyzją z dnia 26.04.1999 r. Wójt Gminy N. na wniosek (...) Giełdy Rolno-Ogrodniczej SA w L. wyraził zgodę na usunięcie drzew i krzewów rosnących w obrębie planowanej budowy węzła drogowego w celu połączenia terenu giełdy z drogą krajową nr 19 w miejscowości E.

Zgoda obejmowała również pas drogi krajowej nr 19.

W decyzji stwierdzono, iż ustalenie opłat za usunięcie drzew i krzewów nastąpi w odrębnej decyzji.

Decyzja ta wobec jej nie zaskarżenia stała się ostateczną w I instancji. Nie podlega więc ocenie w sprawie niniejszej. Zauważyć jednak należy, iż zgodnie z art. 86c ust. 1 cyt. ustawy opłatę za usunięcie drzew i krzewów ustala się przy udzielaniu zezwolenia na ich usunięcie. Zatem w decyzji z dnia 26.04.1999 r. udzielającej zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów należało jednocześnie ustalić opłatę za usunięcie w oparciu o informację inwestora zawartą we wniosku.

Skoro jednak we wskazanej decyzji, udzielając zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów, nie ustalono kwoty opłaty, ograniczając się do stwierdzenia, iż opłata zostanie ustalona w odrębnej decyzji, to wydanie tej odrębnej decyzji uznać należało za uprawnione.

Jednak kwota tej opłaty ustalona w decyzji Wójta Gminy N. z dnia 17.05.1999 r., która została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją budzi uzasadnione wątpliwości.

Zgodnie z art. 86d ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, jeżeli usunięcie drzew spowodowane jest modernizacją dróg publicznych.

Z wniosku skarżącego o zezwolenie na usunięcie drzew, pisma Okręgowej Dyrekcji Dróg Publicznych z dnia 23.12.1997 r., decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie bezkolizyjnego węzła drogowego łączącego teren wewnętrzny z drogą krajową nr 19, decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na tę budowę tego węzła wynika, iż przedmiotowa inwestycja obejmuje pas drogi krajowej nr 19. Również decyzja Wójta Gminy N. z dnia 26.04.1999 r. zezwalająca na usunięcie drzew i krzewów dotyczy pasa drogi krajowej nr 19.

Okoliczności powyższe, z naruszeniem art. 77 par. 1 Kpa, nie były przedmiotem rozważań organu administracji. Zdają się jednak wskazywać, wobec braku dowodów przeciwnych, iż usunięcie drzew, przynajmniej w części obejmowało pas drogi krajowej nr 19 i związane było z jej przebudową.

Podkreślić przy tym należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarte jest stwierdzenie, że budowa węzła komunikacyjnego wymagała usunięcia drzew i krzewów w pasie drogowym drogi krajowej nr 19.

Z niezrozumiałych więc względów organ administracji uznał następnie, iż usunięcie drzew spowodowane było wyłącznie budową dróg wewnętrznych.

Droga krajowa to droga publiczna w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./.

Pojęcia drogi i pasa drogowego /art. 4 pkt 1 cyt. ustawy/ są tożsame /por. uchwałę 5 sędziów NSA z dnia 19 czerwca 2000 r. OPK 2/00 - nie publ./.

Przebudowa drogi krajowej nr 19 przez utworzenie bezkolizyjnego jej połączenia z siecią dróg wewnętrznych oraz poszerzenia tej drogi publicznej o dodatkowy pas ruchu stanowi modernizację w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o drogach publicznych.

Zgodnie z art. 86a pkt 6 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie pobiera się opłat za usuwanie drzew spowodowane modernizacją dróg publicznych.

Jeżeli zatem usunięcie przynajmniej części drzew spowodowane było modernizacją drogi krajowej nr 19, decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem powyższego przepisu prawa materialnego.

Nie można również podzielić stanowiska zaskarżonej decyzji co do braku podstaw do zastosowania art. 86d pkt 8 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, który stanowi, że nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono tymczasowo na terenach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele nie przewidujące zadrzewień i zakrzewień. Stanowisko powyższe nie zostało potwierdzone jakimikolwiek ustaleniami, co oznacza, że również w tym zakresie nie wyjaśniono okoliczności sprawy /art. 77 par. 1 Kpa/. Nie można więc odeprzeć zarzutu skargi co do naruszenia art. 86d pkt 8 cyt. ustawy.

Wskazując na powyższe uchybienia, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji należało uchylić na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 3 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.