Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 926/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16  art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
article: art. 3 ust. 2, art. 21 ust. 3
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

I

Zaskarżoną decyzją, opisaną w sentencji niniejszego wyroku, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W.(dalej "Agencja" lub "ARiMR") – po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji (dalej "BP") w L. z/s w R. z dnia [...] r. (Nr [...]) o odmowie przyznania skarżącej spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.

W pierwszej części uzasadnienia decyzji wydanej w drugiej instancji Dyrektor ARiMR przedstawił okoliczności stanu faktycznego sprawy i przebieg postępowania wyjaśniającego.

Z wywodów tych wynika, że w dniu [...] r. do Kierownika BP Agencji w L. wpłynął wniosek strony skarżącej o przyznanie płatności na rok 2013. Wniosek ten został następnie przekazany Kierownikowi BP ARiMR w L. (z siedzibą w R.), jako organowi właściwemu (miejscowo i rzeczowo) do jego rozpatrzenia.

W sekcji VII wniosku, o którym mowa (Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) strona zadeklarowała 6 działek ewidencyjnych. W sekcji VII (Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) strona skarżąca zadeklarowała trzy działki rolne o łącznej powierzchni 97,50 ha do jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej.

W dniu [...] r. spółka złożyła zmianę do wniosku (zmniejszając wcześniej deklarowany areał działki rolnej A(A1) z 80,33 ha do 71,75 ha, co spowodowało również zmniejszenie ogólnej, zgłoszonej do płatności powierzchni. Wezwaniem z dnia [...] r., organ I instancji wyznaczył stronie skarżącej siedmiodniowy termin do złożenia wyjaśnień w sprawie nieścisłości dotyczących zadeklarowania wszystkich gruntów użytkowych rolniczo a niezgłoszonych do programów pomocowych oraz powierzchni działki rolnej A(A1), która jest większa od powierzchni największego spójnego obszaru, uprawnionego do uzyskania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej. W odpowiedzi, strona skarżąca podniosła, że w latach ubiegłych tj. od 2010 r. działka ew. 40 była użytkowana na powierzchni 71,22 ha, jako mieszanka wieloletnich traw z motylkowatymi drobnonasionami. W roku 2013 powierzchnia została pomniejszona do 68,64 ha z użytkowania zostały wyłączone najtrudniejsze uprawowo tereny.

W związku z pojawieniem się wątpliwości co do stwarzania przez stronę sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej, Kierownik BP wezwał wnioskodawcę do złożenia niezbędnych dokumentów potwierdzających posiadanie sprzętu rolniczego, zatrudnienie pracowników, umowy na wykonywanie usług agrotechnicznych.

W odpowiedzi (nadanej w placówce pocztowej w dniu [...] r.) osoba reprezentująca stronę skarżącą zakwestionowała podstawy prawne do wzywania spółki do wyjaśnienia okoliczności, które – w ocenie przedstawiciela spółki – wykraczają poza zakres prowadzonego postępowania. Wyjaśniono dalej, że wnioskodawca jest samodzielnym i niezależnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą na posiadanych przez siebie gruntach rolnych. Strona jest spółką kapitałową prawa handlowego, posiadającą osobowość prawną. Jest zarządzana przez niezależny i samodzielny w podejmowanych decyzjach zarząd. Spółka prowadzi działalność rolniczą na własny rachunek i we własnym imieniu. Samodzielnie ponosi koszty i czerpie korzyści z prowadzonej działalności. Przedstawiciel strony wskazał, iż spółka zawarła między innymi odrębną umowę na usługi rolne oraz umowę w zakresie stałego prowadzenia księgowości.

W dniu [...] r. przeprowadzono w gospodarstwie rolnym strony skarżącej kontrolę na miejscu, w czasie której:

• działkę rolną A(A1) obarczono kodami: DR50 (granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku), DR51 (stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności), DR52 (powiększenie zasięgu pola zagospodarowania);

• w odniesieniu do działek rolnych B(B1) i C(C1) zastosowano kody DR50 oraz DR51.

Organ pierwszej instancji prowadził ponadto nadal postępowanie wyjaśniające ze względu na wątpliwości co do stwarzania przez stronę sztucznych warunków do uzyskania pomocy finansowej. W ramach czynności weryfikujących, przedstawiciele spółki stawili się w siedzibie organu w dniu [...] r., a – w odpowiedzi na zadawane pytania – reprezentant strony oświadczył, że spółka zajmuje się uprawą i korzysta z usług spółki A. Strona nie zatrudnia pracowników i nie posiada żadnego sprzętu. O rodzaju prowadzonych upraw decyduje zgromadzenie wspólników. Spółka jest dzierżawcą uprawianych gruntów.

Kierownik BP wystosował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień przez podanie:

• kiedy i jakie zabiegi agrotechniczne zostały wykonane na gruntach deklarowanych we wniosku w 2013 r.;

• czy spółka dysponuje własnym sprzętem rolniczym, kierowanym do wykony-wania zabiegów agrotechnicznych;

• jeżeli spółka nie dysponuje własnym sprzętem, to w jaki sposób realizuje wymóg utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej;

• jaki podmiot jest zleceniobiorcą prac agrotechnicznych i na jakiej podstawie prace te są wykonywane.

Organ zwrócił się również o dostarczenie dokumentów, które mogłyby stanowić dowód potwierdzający fakt posiadania przez stronę gruntów objętych wnioskiem.

W pisemnej odpowiedzi (nadanej w placówce pocztowej w dniu [...] r.) zainteresowana podtrzymała swoje wcześniej już wyrażone stanowisko. Jest mianowicie – samodzielnym i niezależnym od innych – podmiotem prowadzącym działalność rolniczą. Samodzielnie ponosi koszty i czerpie korzyści z prowadzonej działalności. Posiada niezależną gospodarkę finansową i rolną. W związku z prowadzoną działalnością, spółka – we własnym imieniu i na własną rzecz – dokonywała sprzedaży plonów, zlecała usługi rolne i prowadzenie usług księgowych, posiada odrębny rachunek bankowy, opłaca podatek rolny i jest zarządzana przez profesjonalny zarząd. Na potwierdzenie tych okoliczności dołączono szereg dokumentów.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał decyzję, w której odmówił przyznania wnioskodawczyni płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przyjął, iż w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności, w rozumieniu art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Zdaniem organu, osoby reprezentujące spółkę sztucznie podzieliły gospodarstwo rolne, poprzez utworzenie trzech spółek, powołanych jedynie w celu pobierania pomocy finansowej. Istniejące między spółkami powiązania osobowe, funkcjonalne i kapitałowe pozwalają uznać, iż celem działania tych podmiotów było pobieranie pomocy finansowej w odniesieniu do gruntów, które faktycznie nie są użytkowane rolniczo przez spółkę.

II

Rozpatrując odwołanie od pierwszoinstancyjnego orzeczenia, organ wyższego stopnia stwierdził, iż Kierownik BP prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz w prawidłowy sposób zastosował obowiązujące przepisy prawa.

Organ odwoławczy, podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, podkreślił, iż dla wykazania istoty sprawy konieczne jest przedstawienie skarżącej spółki w jej powiązaniu z dwoma innymi podmiotami: B sp. z o.o. oraz C Sp. z o.o.

Wszystkie trzy spółki zadeklarowały do płatności na rok 2013 tereny o zbliżonym areale (odpowiednio: 88,92 ha; 93,83 ha oraz 94,01 ha), położone w bezpośrednim sąsiedztwie, mimo braku jakichkolwiek naturalnych granic między deklarowanymi obszarami. W ocenie Dyrektora ARiMR, taka deklaracja gruntów, formalnie poprawna, budzi zastrzeżenia co do faktu rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej, w rozumieniu art. 2 lit. "c" rozporządzenia Rady (WE) Nr 116/2008.

Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko Kierownika BP, według którego, w sprawie ma miejsce sztuczne stwarzanie warunków, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia płatności bezpośredniej. Analiza dokumentacji sprawy w sposób niezbity dowodzi bowiem istnienia między wszystkimi trzema spółkami powiązań organizacyjnych, osobowych, ekonomicznych i funkcjonalnych, co pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż podmioty te zostały utworzone w celu pobierania pomocy finansowej wypłacanej przez ARiMR (w uzasadnieniu swojej decyzji Dyrektor Agencji szczegółowo wskazał powiązania personalne, podkreślił dalej, że 99 % udziałów w każdej ze spółek posiada D Sp. z o.o., akcentując też to, że siedziba wszystkich spółek mieści się pod tym samym adresem w L.).

Na kanwie dopiero co przedstawionych okoliczności organ wyższego stopnia odwołał się do regulacji art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) Nr 2988/95, konkludując, że w sprawie doszło do obejścia prawa w rozumieniu tego przepisu, zarówno w zakresie istnienia elementów obiektywnych, jak i subiektywnych. Zdaniem organu odwoławczego dowodzą tego dwie umowy przedstawione przez przedstawiciela skarżącej spółki: z dnia [...] r. (o świadczenie usługi koszenia oraz zbiór masy zielonej przez A Sp. z o.o.) i z dnia [...] r. (o współpracy i zarządzaniu gospodarstwem strony przez A Sp. z o.o.). Dyrektor ARiMR wskazał na konkretne powiązania personalne między skarżącą spółką a spółkami, które w obu umowach występowały w roli zleceniobiorców. Zdaniem organu, powiązania takie dowodzą, że umowy te były zawierane w celu obejścia prawa i nie mogą stanowić rzetelnego dowodu potwierdzającego faktyczne prowadzenie przez stronę działalności rolniczej. Umowy zmierzały wyłącznie do stworzenia sztucznych i pozornych warunków do prowadzenia takiej działalności.

Dyrektor Agencji podkreślił ponadto, że druga z przedstawionych umów (z dnia [...] r.) dotyczy wyłącznie czynności związanych ze sporządzaniem i składaniem wniosków pomocowych. Nie obejmuje natomiast żadnych czynności faktycznych, które wiązałyby się z prowadzeniem działalności rolniczej. Zdaniem organu, istotną w sprawie okolicznością jest też i to, że umowy wszystkich trzech spółek zostały zawarte w tym samym dniu ([...] r.) w tej samej, wrocławskiej kancelarii notarialnej, a same spółki zostały zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sadowym (KRS) w krótkim przedziale czasowym ([...] i [...] oraz [...] r.). Do 2009 r. cały areał zgłaszany obecnie do płatności przez wszystkie trzy spółki, deklarowany był wcześniej przez jeden podmiot: D Sp. z o.o., który to podmiot posiada obecnie we wszystkich trzech spółkach taką samą wielkość udziałów. Istotne jest przy tym – w ocenie organu – że podział jednego gospodarstwa między trzy spółki spowodował, iż płatność za 2013 rok byłaby większa od tej, jaką od tego samego areału mógłby uzyskać jeden tylko podmiot.

W zarysowanym kontekście organ wyższego stopnia wymienił następujące okoliczności, które – w jego ocenie – dowodzą sztuczności i pozorności stworzonych przez skarżącą spółkę warunków do otrzymania płatności: brak umów potwierdzających wynajem (użyczenie) sprzętu rolniczego; brak pracowników, którzy wykonywaliby prace na gruntach wskazanych we wniosku pomocowym; brak ewentualnych pracowników najemnych; brak faktur, które potwierdzałyby zakup lub sprzedaż produktów, co pozwalałoby przyjąć, że strona prowadziła jakąkolwiek działalność rolniczą; ścisłe powiązania osobowe we wszystkich spółkach. Spółka nie starała się wykazać istnienia wymienionych okoliczności, ograniczając się jedynie do polemiki co do zasadności i prawidłowości wezwań organu do ich wykazania.

Dyrektor Agencji uznał, że w sprawie miał miejsce sztuczny podział jednego gospodarstwa rolnego pomiędzy trzy podmioty tj. spółki kapitałowe prawa handlowego, które w rzeczywistości nie prowadziły faktycznej działalności rolniczej, a ich zasadniczy cel sprowadzał się do pobierania płatności bezpośredniej.

Nawiązując do regulacji w art. 2 lit. "a" rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1166/2008, organ odwoławczy wyraził zapatrywanie, że w rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni nie spełnia kryteriów zawartych w definicji gospodarstwa rolnego.. Wszystkie trzy spółki nie stanowią jednostek wyodrębnionych pod względem technicznym (ta sama siedziba, brak zaplecza technicznego), ekonomicznym (powiązania osobowe i kapitałowe), nie posiadają osobnego kierownictwa (w rzeczywistości są zarządzane przez te same osoby) i nie prowadzą działalności rolniczej.

Nie dopatrując się zarzucanych w odwołaniu strony naruszeń prawa, Dyrektor ARiMR uznał w konkluzji, że w sprawie nastąpiło sztuczne stworzenie warunków, wyłącznie w celu uzyskania korzyści finansowej, w związku z czym zasadnie uznał organ pierwszej instancji, iż opisane działanie spółki wyczerpywało przesłanki określone w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r., co uzasadniało odmowę przyznania płatności, o która ubiegała się spółka.

III

Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem, spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuciła:

1. wydanie orzeczenia z rażącym naruszeniem przepisów procedury, co miało wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim przez naruszenie art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1), 2) i 3) oraz 4 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1 art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., w szczególności poprzez:

• naruszenie obowiązku podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie,

• brak staranności przy zbieraniu dowodów w sprawie,

• wybiórcze stosowanie przez organ materiału dowodowego (całkowite pominięcie i brak uwzględnienia przy wydawaniu decyzji oraz brak odniesienia się w uzasadnieniu wydanej decyzji do okoliczności i dowodów wskazanych przez skarżącą spółkę w pismach z dnia [...] r. i [...] r.), co miało istotne znaczenie dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego,

• naruszenie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu do-kładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przy jednoczesnym posiłkowaniu się materiałem dowodowym znanym organowi z urzędu, bez zakomunikowania o tym skarżącej;

• brak wywiązania się z obowiązku udzielania spółce niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (mimo pisemnych wniosków w toku postępowania przed organem pierwszej instancji i zawartych odwołaniu);

• brak rozpoznania i odniesienia się do zarzutów odwołania, mimo że zostały one wyczerpująco uzasadnione;

• brak rozpoznania i odniesienia się do zawartego w odwołaniu wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczności, które podważają organy administracji;

2. błędy w ustaleniach faktycznych mające wpływ na wynik sprawy, a wynikające z naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, polegające na przyjęciu przez organ, że:

• spółka nie była posiadaczem gruntów, co jest sprzeczne z rzeczywistym stanem,

• poprzez sugerowanie, że grunty zadeklarowane do płatności przez trzy spółki stanowią w istocie jedno gospodarstwo zarządzane przez te same osoby,

• powiązania pomiędzy spółkami na poziomie posiadania gruntów i ich położenia, zarządzania, reprezentowania, siedziby spółek i powiązania osobowe świadczą o celowym tworzeniu sztucznych warunków do otrzymania płatności sprzecznych z celami wsparcia, co nie miało miejsca,

• spółka nie przedstawiła okoliczności i dokumentów świadczących o prowadzeniu działalności samodzielnie i niezależnie od innych podmiotów,

3. nieuzasadnione zastosowanie w sprawie art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 10 stycznia 2009 r., jak również art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95,

4. naruszenie art. 7 ustawy o płatności bezpośrednich poprzez uznanie, że w sprawie nie zostały spełnione warunki wypłacenia stronie skarżącej płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za 2003 r, podczas gdy ze złożonego wniosku uzupełnionego dalszymi pismami w toku postępowania wynika, że strona skarżąca spełnia warunki do przyznania płatności w ramach przedmiotowego wsparcia;

5. naruszenie art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1166/2008 – poprzez faktyczne jego zastosowanie pomimo braku wyszszegółowienia tego przepisu w podstawie zaskarżonej decyzji, podczas gdy zawarte tam definicje nie zostały utworzone na potrzeby postępowań w przedmiocie przyznawania jakichkolwiek płatności,

6. art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1), 2) 3) i 4 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego wraz z jednoczesnym naruszeniem przepisów regulujących podstawowe zasady postępowania administracyjnego tj. zasadę praworządności, zasadę wzbudzania zaufania do organów podatkowych.

Na kanwie takich zarzutów (szczegółowo rozwiniętych w uzasadnieniu) autor skargi zażądał uchylenia zakwestionowanej decyzji jak i decyzji organu I instancji i skierowanie sprawy do ponownego prowadzenia przez organ I instancji

IV

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

V

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji admini-stracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, jeśli poddana kontroli Sądu decyzja okaże się zgodna z prawem, prawodawca nakazuje skargę oddalić, stosownie do dyspozycji art. 151 tej samej ustawy.

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów.

VI

Istota sporu w rozpoznawanym przypadku sprowadza się do tego, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stwarzał podstawy do przyjęcia, iż w sprawie doszło do stworzenia przez stronę skarżącą sztucznych warunków, wyłącznie w celu uzyskania nienależnych w takiej sytuacji (zwłaszcza w kontekście rozwiązań wspólnotowych) płatności, o które ubiegała się spółka.

W ocenie składu orzekającego, analiza dokumentacji sprawy – nie tylko tych okoliczności, które na podstawie dokumentów przyjęły za podstawę orzekania organy – pozwala jednoznacznie przyjąć odpowiedź twierdzącą na tak postawione pytanie.

W pierwszej kolejności przypomnienia wymaga następujący katalog okoliczności, na podstawie których organy sformułowały wniosek (generalnie trafny), że w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania nienależnych form pomocy:

• do 2009 r. wszystkie grunty, które obecnie były deklarowane do płatności przez trzy podmioty (w tym spółkę, występującą w roli skarżącej w niniejszej sprawie) obejmował swoim wnioskiem pomocowym wyłącznie jeden podmiot – D Sp. z o.o.;

• w dniu [...] r., w tej samej, wrocławskiej kancelarii notarialnej zostały zawarte trzy umowy spółek kapitałowych (C Sp. z o.o.: B Sp. z o.o. oraz D Sp. z o.o. – skarżąca w niniejszej sprawie), przy czym pierwotna spółka (D Sp. z o.o.) posiada we wszystkich pozostałych, dopiero co wymienionych, nowoutworzonych spółkach taką samą wielkość udziałów (99 %!);

• spółki powstałe w 2010 r. zostały zarejestrowane w KRS w zbliżonym, nieco przekraczającym miesiąc, przedziale czasowym ([...] i [...] oraz [...] r.);

• w umowach, o których mowa, identycznie został określony przedmiot działalności każdej z nowopowstałych spółek;

• wszystkie trzy spółki powstałe w 2010 r. posiadają siedzibę pod tym samym adresem;

• każda ze spółek, które powstały w 2010 r. (w tym skarżąca) zadeklarowała do płatności na 2013 r. tereny o podobnym areale, położone w bezpośrednim sąsiedztwie, przy braku naturalnych granic między grantami objętymi wnioskiem każdej ze spółek;

• wszystkie trzy spółki powiązane są również personalnie przez to, że te same osoby fizyczne (wskazane imiennie w uzasadnieniu kontrolowanej przez Sąd decyzji) występują bądź to jako wspólnicy, bądź członkowie zarządu (bądź w obu tych rolach łącznie) w co najmniej dwóch z trzech spółek;

• te same osoby są również wspólnikami innych spółek (A Sp. z o.o. oraz E), z którymi skarżąca zawierała umowy zlecając usługi koszenia gruntów i zbioru masy zielonej (umowa z dnia [...] r. lub współpracę i zarządzanie gospodarstwem (umowa z dnia [...] r.).

Dobitnego podkreślenia wymaga przy tym, że wszystkie okoliczności objęte przedstawionym katalogiem stwierdzone zostały na podstawie wiarygodnych – rzec można niepodważalnych dowodów – bo dokumentów urzędowych o publicznej wiarygodności (Krajowy Rejestr Sądowy) albo umów (w formie aktów notarialnych bądź sporządzonych w zwykłej formie pisemnej), które dotyczą samej skarżącej spółki i którym nie można również odmówić wiarygodności.

Twierdzeniom organów, opartych na analizie dowodów, o których teraz mowa, strona skarżąca przeciwstawiła jedynie własne, odmienne twierdzenia, zgodnie z którymi wnioskodawca jest samodzielnym i niezależnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą na posiadanych przez siebie gruntach rolnych. Strona jest spółką kapitałową prawa handlowego, posiadającą osobowość prawną. Jest zarządzana przez niezależny, profesjonalny i samodzielny w podejmowanych decyzjach zarząd. Spółka prowadzi działalność rolniczą na własny rachunek i we własnym imieniu. Samodzielnie ponosi koszty i czerpie korzyści z prowadzonej działalności. Posiada niezależną gospodarkę finansową i rolną. W związku z prowadzoną działalnością, spółka – we własnym imieniu i na własną rzecz – dokonywała sprzedaży plonów, zlecała usługi rolne i prowadzenie usług księgowych, posiada odrębny rachunek bankowy, opłaca podatek rolny.

Godzi się w związku z tym zauważyć, iż organ nie kwestionuje formalnoprawnego wyodrębnienia strony skarżącej, jako osobnego (od innych spółek) podmiotu. Wręcz przyznaje taki status skarżącej spółce w uzasadnieniu decyzji kontrolowanej przez Sąd w niniejszej sprawie. Przedmiot sporu sądowego trzeba jednak w tej sprawie umieścić na innej płaszczyźnie i tak też – słusznie – uczyniły organy ARiMR obu instancji. Chodzi mianowicie o to – co wymaga ponownego, silnego zaakcentowania – czy materiał dowodowy sprawy pozwalał przyjąć, że owo formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe strony skarżącej (na bazie gruntów, którymi wcześniej dysponował jeden wyłącznie podmiot, i przy wskazanych wieloaspektowych powiązaniach) mogło być uznane za wyodrębnienie sztuczne, dokonane w celu uzyskania płatności nienależnych w świetle postanowień art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

Na zasadność takiej konkluzji wskazują – dodatkowo, obok wcześniej przedstawionego katalogu okoliczności – następujące aspekty sprawy, ale i dowody zgromadzone w toku administracyjnego postępowania wyjaśniającego.

Po pierwsze, w pełni zgodzić się trzeba z twierdzeniem organu, iż strona nie przedstawiła żadnych umów, z których wynikałoby, że jest ona najemcą gruntów zadeklarowanych do płatności oraz biorącą w użyczenie sprzęt rolniczy, przy wykorzystaniu którego prowadziła rzekomo działalność rolniczą. Sama przyznała natomiast, że nie zatrudnia pracowników. Brak jest też dowodów (faktur), które potwierdzałyby zakup materiału i sprzedaż produktów, a więc dokonywania czynności nieodzownych przecież przy prowadzeniu działalności rolniczej.

Po drugie, do znamiennych (istotnych dla kierunku rozstrzygnięcia niniejszej sprawy) wniosków prowadzi analiza przedłożonych przez samą zainteresowaną sprawozdań finansowych za 2011 i 2012 r. (znanych Sądowi z urzędu). Potwierdzają one w szczególności, że poszczególne spółki (w trym skarżąca), powstałe na bazie spółki macierzystej, nie prowadzą w rzeczywistości własnej działalności rolnej na gruntach zadeklarowanych do płatności na 2013 r. Do takiego wniosku skłaniają zwłaszcza wynikające z tych sprawozdań, znikome kwoty przychodów (netto), skonfrontowane z deklarowanym do pomocy finansowej, dużym areałem gruntów rolnych i upraw oraz z twierdzeniem spółki o rzekomym osiąganiu przychodów ze sprzedaży plonów (na co zresztą – jak już wspomniano – brak faktur i innych dowodów). Ze sprawozdań, o których teraz mowa, wynika ponadto, że źródłem zysku za oba wymienione lata (2011 i 2012) są wyłącznie dotacje, do której to kategorii kwalifikować przecież trzeba także płatności rolne. Na wielkość zysku nie mogły mieć (w tej sytuacji) wpływu rzekome przychody ze sprzedaży (zresztą nieudowodnionej). W sprawozdaniach finansowych spółka nie wykazała należności długoterminowych, zaś krótkoterminowe są wprawdzie wykazywane, lecz tylko z podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych oraz dotacje. Wypada raz jeszcze podkreślić, że elementem tej ostatniej kategorii są również płatności rolne, o które ubiegała się spółka, co dowodzi, że na ich pozyskiwanie skierowana była w istocie jej działalność (a nie na rzeczywiste prowadzenie działalności rolniczej).

Trzeba wreszcie zwrócić uwagę na degresywny charakter (od wielu już lat) należnych płatności, większych w odniesieniu do mniejszych areałów. Jak wynika z prawidłowo dokonanych obliczeń organu pierwszej instancji (które – w ślad za Dyrektorem Agencji – uznaje za własne również skład Sądu orzekający w sprawie) podział jednego dużego gospodarstwa – którym pierwotnie dysponowała spółka macierzysta, i który zgłaszała w całości do płatności – na trzy mniejsze, zgłoszone w 2013 r. osobno do tego samego rodzaju płatności przez trzy spółki, które powstały w 2010 r. (w tym skarżącą) spowodowałby, że suma trzech płatności przyznanych ewentualnie każdej z trzech spółek na rok 2013 byłaby wyższa, od kwoty, jaką należałoby przyznać na ten rok podmiotowi pierwotnie gospodarującemu na całym areale.

W świetle wszystkich do tej pory wskazanych okoliczności stanu faktycznego, ustalonego przez organy wyłącznie na podstawie wiarygodnych, bo rzeczowych środków dowodowych (dokumentów), organy dokonały swobodnej, a przy tym w pełni logicznej oceny zgromadzonego materiału, konkludując, iż wszystkie – szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – powiązania ekonomiczne, osobowe, organizacyjne i funkcjonalne wskazują na stworzenie sztucznych warunków, dokonanych w celu osiągnięcia skutku opisanego w poprzednim akapicie niniejszych rozważań. Konkluzję taką wspierają dodatkowo pozostałe okoliczności natury przedmiotowej (jedna data i miejsce sporządzenia umów spółek powstałych w 2010 r., jedna siedziba wszystkich tych spółek, podobny okres rejestracji, podobny przedmiot działalności, nieudowodnienie tytułów prawnych do dysponowania gruntami zadeklarowanymi we wniosku o płatności, brak sprzętu i pracowników, a wreszcie – brak dochodów, których źródłem byłaby rzeczywiście prowadzona przez spółkę działalność rolnicze, np. ze sprzedaży plonów, przy jednoczesnym wskazaniu w sprawozdaniach finansowych dotacji jako podstawowego źródła zysku). Wbrew odmiennemu zapatrywaniu autora skargi, w świetle wszystkich wskazanych okoliczności, przyjęcie odmiennego wniosku, niż ten, który sformułowały organy, stanowiłoby ewidentne przekroczenie granic oceny dowodów, jako ocena dowolna, bo nielogiczna.

Skoro zatem działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania takiej korzyści (co wcześniej wykazano), prowadzą do nieprzyznania korzyści (wedle art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 oraz art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r. str. 16), przeto jest oczywiste, że organy działały zgodnie z przywołanymi przepisami prawa wspólnotowego, co w zupełności, bez odwoływania się do pozostałych argumentów, w pełni uzasadniało odmowę przyznania skarżącej spółce wsparcia, o które wnioskowała.

VII

Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa (procesowego, ani materialnego) zarzucanych w skardze.

W pierwszej kolejności godzi się podkreślić specyfikę postępowania administracyjnego prowadzonego w tego rodzaju sprawach, jak ta. Przyjmując – jako zasadę – odesłanie w tej materii do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (vide art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), wprowadzono jednak istotne, autonomiczne rozwiązania, wykluczające (celowe podkreślenie składu orzekającego) możliwość stosowania w tych przypadkach przepisów k.p.a. (art. 21 ust. 1 in fine dopiero co powołanej ustawy).

Stosownie do art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, organ prowadzący postępowanie w sprawie: "1) stoi na straży praworządności; 2) jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania nie stosuje się" (kolejne, celowe podkreślenia Sądu).

Z postanowienia art. 21 ust. 3 analizowanej ustawy wynika z kolei, że to "Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać oświadczenia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawda i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne" (dalsze, celowe podkreślenie składu orzekającego).

W ocenie Sądu, z cytowanych rozwiązań wynikają jednoznacznie następujące, podstawowe reguły rządzące postępowaniem prowadzonym w sprawie o przyznanie płatności bezpośredniej, traktowanym przez samego prawodawcę jako postępowanie na tyle szczególne (względem tradycyjnych postępować administracyjnych), iż wymaga ono złamania pryncypialnych nawet zasad przyjętych w k.p.a. i zastąpienia ich owymi regułami autonomicznymi:

1) organ nie został obarczony powinnością samodzielnego gromadzenia dowodów w sprawie; wystarczy wyczerpujące rozpatrzenie tych dowodów, które przedstawił w toku postępowania sam zainteresowany (wnioskodawca), do czego ten właśnie podmiot został zobowiązany – bez cienia wątpliwości – w art. 23 ust. 3 (zwłaszcza w końcowym fragmencie tego przepisu) ustawy;

2) wyłącznie od inicjatywy samej strony uzależnił też ustawodawca uzyskanie przez zainteresowanego pouczeń od organu oraz czynny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego.

Zdaniem składu Sądu, który rozpoznawał sprawę, materiał zgromadzony w aktach administracyjnych dowodzi niezbicie, iż organy nie naruszyły żadnej z dopiero co wymienionych reguł.

W szczególności, organy oparły swoje rozstrzygnięcia na rzeczowych źródłach dowodowych (dokumentach), uwzględniając przy tym – przy dokonywaniu oceny – również te, które zawnioskowała sama strona. Trzeba się zgodzić z twierdzeniem organu, że ewentualne dodatkowe słuchanie świadków, nawet przy bardzo prawdopodobnym założeniu, że ich zeznania potwierdziłyby twierdzenia strony, było zbędne. Zeznania o takiej prawdopodobnej treści, nie byłyby wszak w stanie skutecznie podważyć zasadności oceny organów, wywiedzionej z zachowaniem zasad logiki formalnej z treści wspomnianych dokumentów, a więc z dowodów o obiektywnym charakterze. Podobnie przecież, prawidłowości stanowiska organów nie były w stanie podważyć oświadczenia przedstawiciela spółki, składane w sprawie, do których Dyrektor ARiMR odniósł się w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Wbrew odmiennemu zapatrywaniu autora skargi, organy prawidłowo ustaliły te wszystkie elementy stanu faktycznego, które miały istotne znacznie dla kierunku podjętego rozstrzygnięcia. Odmienne, subiektywne twierdzenia spółki co do poszczególnych okoliczności faktycznych, pozostają w oczywistej sprzeczności z wnioskami, jakie nasuwa analiza obiektywnych źródeł dowodowych, o których była mowa.

Nie może też stanowić podstawy do uzasadnionego zarzutu naruszenia prawa materialnego (zwłaszcza przepisów wskazanych w końcowym fragmencie wywodu pomieszczonego w poprzedniej części niniejszego uzasadnienia), przyjęcie przez organy, w logicznym toku rozumowania, w ramach swobodnej (acz nie dowolnej) oceny konkluzji, w stosunku do której twierdzenia strony skarżącej pozostają w opozycji (w pełni zresztą opozycji). Nie podzielając stanowiska spółki – słusznie, czego dowodzi analiza materiału dowodowego sprawy przeprowadzona w poprzedniej części uzasadnienia Sądu – organ postąpił legalnie, uwzględniając fakty prawnie doniosłe dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia, w kontekście wchodzących w rachubę rozwiązań normatywnych, zwłaszcza zaś – przez pryzmat obu regulacji prawa wspólnotowego, o którym była mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95.

Jeśli nawet dopatrywać się pewnego uchybienia w powołaniu się przez organ na art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1166/2008 – co czyni strona w skardze powołując się na przedmiotowy zakres tego rozporządzenia – niezwłocznego i dobitnego podkreślenia wymaga, że argument wywodzony z tego przepisu miał jedynie posiłkowe znaczenie dla ostatecznej konkluzji, która przesądziła o odmowie przyznania spółce wnioskowanej płatności. Powołanie się na wspomniany przepis nie może być absolutnie uznane za naruszenie prawa, które miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Tym bardziej, iż za nieuprawniony należy uznać pogląd strony skarżącej o rzekomej niedopuszczalności zastosowania tego ostatniego przepisu, z tego powodu, że nie został on wymieniony w grupie przepisów stanowiących podstawę normatywną drugoinstancyjnego orzeczenia, w początkowym fragmencie osnowy tej decyzji. Wynikającego z art. 107 § 1 k.p.a. wymogu "powołania podstawy prawnej", nie można bowiem absolutnie utożsamiać ze sformalizowaną powinnością wskazania absolutnie wszystkich przepisów, na których dane rozstrzygnięcie zostało oparte, w jakimś ściśle określonym miejscu wydanego orzeczenia.

VIII

Skoro decyzja poddana sądowej weryfikacji w sprawie odpowiada prawu, skarga podlegała oddaleniu, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.