Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 604/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 13 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej w skrócie: "K.p.a.") oraz art. 13 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej w skrócie: "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" o odmowie zwolnienia z egzekucji nieruchomości będącej własnością zobowiązanej K.B.

Z akt wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanej, na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia "[...]" obejmującego należności pieniężne w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów z nieujawnionych źródeł za 2007 rok, w kwocie należności głównej 252.822,00 zł. Podstawę egzekucji stanowi zaś ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z "[...]".

Wymieniony tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanej 11 grudnia 2015r.. Zawiadomieniem z 16 grudnia 2015r. organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w banku A, zaś 21 grudnia tego samego roku, zajęcia samochodu osobowego marki "[...]", rok produkcji 2008, który to pojazd postanowieniami z "[...]", zwolnił jednak z egzekucji, mając na uwadze stan zdrowia zobowiązanej i konieczność dojazdów na rehabilitację. Natomiast zawiadomieniem z dnia 14 października 2016r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, którego wysokość od 01 grudnia 2016r. wynosiła 1.821,04 zł.

Ze sporządzonych przez organ egzekucyjny protokołów o stanie majątkowym

z dnia 26 września 2016r. i 17 marca 2017r. wynika, że zobowiązana utrzymuje się

z emerytury. Mieszka z byłym mężem i wnukiem w domu wolnostojącym o powierzchni 87 m2 (4 pokoje, kuchnia, 2 łazienki), umeblowanym w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Nie osiąga innych dochodów, nie prowadzi działalności gospodarczej, ani też nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Posiada ww. samochód osobowy. Nie ma podlegających zajęciu praw majątkowych (wierzytelności, akcji, obligacji i innych).

W toku prowadzonej egzekucji administracyjnej, do dnia 31 stycznia 2017r. uzyskano kwotę 2.739,06 zł, którą rozliczono na powstałe koszty egzekucyjne.

Pismem z dnia 21 marca 2017r., Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia na podstawie art. 110c u.p.e.a., nieruchomości zobowiązanej, położonej w M. przy ul. "[...]", dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o nr "[...]". Wyżej wymienionym pismem wezwano również zobowiązaną do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości wyżej wymienionej nieruchomości. Zajęcie nieruchomości obejmowało należności podatkowe z tytułu wykonawczego w kwocie należności głównej w wysokości 252.822,00 zł, powiększonej o kwotę odsetek za zwłokę w kwocie 80.961,84 zł i kosztów egzekucyjnych w kwocie 28.044,60 zł, co stanowiło łącznie 361.795,74 złotych.

Pismem z 06 kwietnia 2017r. strona zwróciła się do organu o nieprzystępowanie do opisu i oszacowania nieruchomości oraz o wstrzymanie egzekucji. Podniosła, że jest osobą schorowaną i ma problemy z chodzeniem. Jak podała, dom który posiada kupiła z oszczędności całego dorosłego życia i jest wszystkim co ma. Nie posiada oszczędności, ponieważ od dawna choruje i nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Pismem z dnia 18 kwietnia 2017r. organ egzekucyjny wezwał zobowiązaną

do wskazania ważnego interesu, uzasadniającego zwolnienie na czas oznaczony lub

nieoznaczony, zajętej nieruchomości z egzekucji. Zwrócił się także o wskazanie przez stronę innych składników majątkowych.

W odpowiedzi K.B. wyjaśniła, że innych składników majątkowych z których możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji nie posiada. Podkreśliła, iż zajęta nieruchomość stanowi jej cały majątek i dorobek życia, zaistniała sytuacja wzmaga stres, a utrata dachu nad głową skutkować będzie dalszym pogorszeniem stanu zdrowia, który już obecnie, wobec chorób utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zobowiązanej zwolnienia z egzekucji zajętej nieruchomości. W ocenie organu, dotychczas prowadzona egzekucja należności z zajętego świadczenia społecznego nie zaspokoi w pełni tak bardzo dużej zaległości. Zasadnym jest zatem przystąpienie do zajęcia posiadanej przez zobowiązaną nieruchomości, celem dalszego skutecznego prowadzenia egzekucji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązana ponownie podniosła,

iż zajęta nieruchomość stanowi dorobek życia jej i byłego męża, w którą zainwestowali wszystkie oszczędności. Jak podała, jej choroba postępuje, a mieszkając w tym miejscu ma bardzo blisko do lekarzy i rehabilitacji. Wnosząc o wstrzymanie egzekucji podkreśliła, że życie bez tego domu nie ma dla niej sensu.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał

w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że zagadnienie zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji normuje art. 13 § 1 u.p.e.a., stanowiący, że organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji

w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest podejmowane w granicach uznania administracyjnego, w związku z czym zwolnienie przez organ składnika majątku z egzekucji nie ma charakteru obligatoryjnego. Oznacza to, że nawet stwierdzenie, iż w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przesłanek może, lecz nie musi, prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy.

Jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zastosowanie instytucji zwolnienia z egzekucji może nastąpić wyłącznie w sytuacji równoczesnego zaistnienia dwóch przesłanek:

- złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie;

- za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego.

W związku ze złożeniem wniosku o zwolnienie spod egzekucji, odnosząc się do drugiej z przesłanek, organ zauważył, że w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie istnieje definicja pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego". Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazał zatem, iż pod pojęciem tym należy rozumieć zdarzenie nagłe i losowe, czyli nadzwyczajne względy, z powodu których podatnik nie jest w stanie (lub nie był wstanie) uregulować zaległości. Przy ocenie ważnego interesu organ musi mieć także na uwadze względy społeczne, wymagające, aby zobowiązania publicznoprawne były realizowane w pierwszej kolejności, a podatnik nie był pochopnie z nich zwalniany.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu zobowiązanego" w stopniu, który uzasadniałby przekonanie wierzyciela o konieczności zwolnienia z egzekucji, wskazanej we wniosku nieruchomości. Zwrócił uwagę, iż przed zajęciem przedmiotowej nieruchomości organ egzekucyjny podejmował działania zmierzające do zaspokojenia należności objętych ww. tytułem wykonawczym.

Przyznał jednocześnie, że przywołane przez skarżącą okoliczności rzeczywiście świadczą o jej trudnej sytuacji życiowej, jednak ważny interes zobowiązanej nie przeważa nad podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku. W ocenie organu, każdy podatnik ma obowiązek płacić wszelkiego rodzaju daniny publiczne, co wynika z odpowiednich uregulowań ustawowych. Egzekucja administracyjna, której celem jest przymusowe wykonanie obowiązku opłacania należności, uruchamiana jest dopiero wtedy, gdy zobowiązany uchyla się od dobrowolnego wykonania tego obowiązku (art. 6 § 1 u.p.e.a.), co miało miejsce w sprawie.

Organ odwoławczy podkreślił, iż przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a., nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Zobowiązany musi więc przedstawić nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, iż możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych składników majątkowych.

W toku prowadzonej egzekucji administracyjnej, na dzień 18 maja 2017r. uzyskano jedynie kwotę w łącznej wysokości 2.739,06 zł, którą rozliczono na powstałe koszty egzekucyjne, kwota ta stanowiła jedynie 0,76 % dochodzonej egzekucyjnie kwoty zadłużenia. Organ zauważył, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uregulowano nawet części kwoty zaległości, ustalonych decyzją organu podatkowego. Aby zaś wyegzekwować zadłużenie strony (336.410,63 zł), jedynie z zajętego świadczenia społecznego (jako jedynego, oprócz nieruchomości, znanego składnika majątkowego zobowiązanej) należałoby prowadzić egzekucję przez kilkadziesiąt lat.

Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ pierwszej instancji działając w granicach uznania administracyjnego, prawidłowo odmówił zwolnienia

z egzekucji składnika majątkowego zobowiązanej. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego, celem wyegzekwowania przedmiotowych należności z majątku zobowiązanej, jest tym samym działaniem prawidłowym i zgodnym z przepisami ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W jego ocenie, jeżeli z ustaleń organu wynika, że zobowiązany podmiot nie posiada innych składników majątkowych podlegających egzekucji, z których możliwe byłoby skuteczne prowadzenie egzekucji, organ jest uprawniony do negatywnego rozpatrzenia wniosku z art. 13 § 1 u.p.e.a.. Wiąże się to z faktem, że przepis ten ma co prawda na celu ochronę interesów zobowiązanego, ale nie może ona odbywać się kosztem wierzyciela.

Dodatkowo organ podniósł, że zobowiązana nie wnioskowała o zmianę zastosowanego środka egzekucyjnego na inny, który byłby dla niej mniej uciążliwy, a jednocześnie realny do zastosowania i skuteczny. Nie wykazywała również woli zmniejszenia zadłużenia, poprzez podejmowanie prób dobrowolnej spłaty istniejącej zaległości.

Reasumując stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż sytuacja zdrowotna i finansowa zobowiązanej jest wprawdzie bardzo trudna, jednak nie odbiega ona w znaczący sposób od sytuacji innych dłużników (zważywszy, że egzekucja administracyjna zawsze rodzi po stronie zobowiązanego określoną dolegliwość). Organ podzielił poczynione przez organ I instancji ustalenia faktyczne oraz przeprowadzone rozważania prawne. Uznał, że zgromadzony w sprawie pełny materiał dowodowy został wszechstronnie i wyczerpująco oceniony, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów

Na powyższe postanowienie zobowiązana wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i odmową wstrzymania prowadzonego z jej majątku postępowania egzekucyjnego, podała, że w związku z wydanym postanowieniem nie uwzględniono faktu, iż środki na zakup domu, który ma być sprzedany w postępowaniu egzekucyjnym, skarżąca gromadziła przez okres 30 lat. Ponownie podniosła, że jest osobą schorowaną, w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Nie posiada oszczędności, a po potrąceniu zajętej kwoty z emerytury zostaje jej niewielka kwota, którą przeznacza na opłaty, lekarstwa i życie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył , co następuje :

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Natomiast art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.

z 2016 r. poz. 1066), stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane

z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź

z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Podkreślenia wymaga, że skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Od 15 sierpnia 2015 r. przepis ten stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Skarga analizowana według wyżej określonych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić na czas oznaczony lub nieoznaczony z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Podnieść należy, że regulacja zawarta w art. 13 § 1 u.p.e.a. stanowi dodatkowy środek ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w u.p.e.a. gwarancje w postaci przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego, okazały się niewystarczające w danej sytuacji.

W stanie faktycznym sprawy, rozstrzygnięciu Sądu podlegała zatem kwestia, czy została dostatecznie rozważona przez organy egzekucyjne, kwestia zaistnienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego". W literaturze prawa podnosi się, że o istnieniu tej przesłanki po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego jest na tyle pojemne, że pozwala objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158).

W wyroku z dnia 10 marca 2010r., sygn. akt I FSK 31/08 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że pojęcia ważnego interesu nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się natomiast uwagę, (m.in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2016r., I SA/Lu 1422/15, publ. CBOSA), że wypełnienie tej przesłanki nie zobowiązuje wprawdzie organu egzekucji do zastosowania zwolnienia, to jednak nakłada obowiązek przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, jednak nie świadczy o tym, że dysponuje on w tym zakresie zupełną dowolnością. Sąd nie jest władny kwestionować samego uznania administracyjnego, jednakże jest obowiązany do zbadania prawidłowości postępowania organów w przedmiocie zastosowania tej instytucji, prawidłowości dokonanego ustalenia i oceny istnienia przesłanki, a także prawidłowości uzasadnienia odmowy.

Podzielając te poglądy wskazać należy, że omawianym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w przepisach k.p.a.: art. 7 (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 8 (prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, art. 11 k.p.a. (wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy), art. 77 § 1 (obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego), art. 80 (obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) i art. 107 § 3 (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zasady wyrażone w tych uregulowaniach zostały przez organy naruszone.

Sąd nie kwestionuje wywodów organu odwoławczego, w świetle których wierzyciel ma prawo oczekiwać zaspokojenia swoich roszczeń w związku z prowadzoną egzekucją. Niemniej zauważenia wymaga, że w okolicznościach niniejszej sprawy zobowiązana wielokrotnie wskazywała na jej ważny interes w związku z wnioskiem o wstrzymanie egzekucji z nieruchomości. Zwracając uwagę na pogarszający się stan zdrowia, informowała między innymi o istotnym znaczeniu, jakie ma z tego względu położenie jej domu w niewielkim oddaleniu od miejsca leczenia i rehabilitacji. Podnosiła też, że dom stanowi jedyny majątek i zabezpiecza jej potrzeby mieszkaniowe.

Ta argumentacja została w istocie przez organ pominięta. Ograniczył się on jedynie do stwierdzenia, iż przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a., nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna. Wskazać zaś należy, że w związku z kontrolą zaskarżonego rozstrzygnięcia obowiązkiem Sądu jest zbadanie prawidłowości postępowania organów w zakresie zastosowania uznania administracyjnego oraz właściwego uzasadnienia odmowy zwolnienia.

Wobec nie kwestionowanych twierdzeń strony o braku innego niż ujawniony, majątku w postaci domu o powierzchni ok. 87m2 oraz comiesięcznej emerytury w wysokości 1.821,04 zł, organy obu instancji zgodnie uznały, że zwolnienie z egzekucji wnioskowanego składnika majątkowego równałoby się niemożności wyegzekwowania ciążących na zobowiązanej dużych zaległości, co oznaczałoby zgodę na pochopne zwalnianie podatnika z zobowiązań podatkowych. Takie podejście do sprawy nie ma zaś oparcia zarówno w powołanych wyżej przepisach prawa, w świetle których uzasadnienie negatywnego rozstrzygnięcia wydanego w ramach uznania administracyjnego, wymaga rzetelnej weryfikacji przedstawionych przez stronę okoliczności – jak i w materiałach sprawy, skoro poza sporem pozostaje skuteczność prowadzonej egzekucji z otrzymywanej przez zobowiązaną emerytury. Nie może tym samym zasługiwać na uwzględnienie argumentacja organu, że zwolnienie z egzekucji spornego składnika majątku na czas oznaczony lub nieoznaczony, doprowadzi do całkowitej jej bezskuteczności. Takie rygorystyczne podejście do sprawy - w ocenie Sądu – nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Jak już wyżej zaznaczono, w tego typu sprawach, w których rozstrzygnięcia oparte są na instytucji uznania administracyjnego, uzasadnienie negatywnego dla zainteresowanej rozstrzygnięcia wymaga szczególnej staranności, a przede wszystkim rzetelnej weryfikacji przedstawionych przez nią okoliczności.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym zostały dostatecznie rozważone przez organy wszelkie warianty i możliwości zabezpieczenia interesu Skarbu Państwa, bez stosowania tak drastycznych form zagrażających podstawom egzystencji skarżącej, jak pozbawienie jej miejsca zamieszkania, (z eksmisją i bez wskazania dalszego sposobu rozwiązania problemu) – mając w szczególności na uwadze wynikającą z treści art. 13 § 1 u.p.e.a., możliwość zwolnienia danego składnika z egzekucji, na czas oznaczony. Z akt nie wynika, aby w związku z dokonanym zajęciem podjęto stosowne działania w tym kierunku, z uwzględnieniem nie tylko interesu Skarbu Państwa, ale również określonego powyższym przepisem ważnego interesu zobowiązanej. Nie rozważono w szczególności z udziałem zobowiązanej, możliwości wstrzymania egzekucji z tego składnika do czasu uzyskania przez nią innego lokalu mieszkalnego. Brak w sprawie odniesienia jaki wpływ może mieć zbycie nieruchomości lokalowej, w której mieszka skarżąca i jakie skutki to działanie wywoła w zakresie jej sytuacji życiowej i zdrowotnej. Zagwarantowanie egzystencjalnej potrzeby, jaką jest bez wątpienia ochrona mieszkania, jest zaś w ustalonych w sprawie okolicznościach szczególnie ważne, skoro wnosząc o zwolnienie z egzekucji nieruchomości zobowiązana wskazała na jedyne źródło utrzymania w postaci emerytury, a ponadto przedstawiła dokumentację medyczną potwierdzającą jej problemy zdrowotne.

Jakkolwiek z istoty art. 13 § 1 u.p.e.a. nie wynika kompetencja sądu administracyjnego do zobowiązania organu do wydania decyzji o uwzględnieniu wniosku skarżącej, to jednak poza zakresem sprawowanej kontroli administracji publicznej nie mogą pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób dowolny. Można zatem mówić, że są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ, podejmując decyzję

w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego".

Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy dochodzi do rażącego naruszenia ekonomicznych i socjalnych praw konstytucyjnych obywatela (art. 75 Konstytucji RP) oraz zasady sprawiedliwości (art. 2 Konstytucji).

W sytuacji zatem, gdy w niniejszej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie

z egzekucji nieruchomości stanowiącej jej miejsce zamieszkania, stwierdzenie przez organy, iż nie zachodzi w tym przypadku ważny interes zobowiązanej, bez pogłębionej analizy sytuacji strony, wykracza poza granice uznania administracyjnego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a.. W świetle treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ za podstawę swojego stanowiska przyjął uregulowanie z zajętego świadczenia społecznego (emerytury), jedynie znikomej części kwoty zaległości i to, że zajęta nieruchomość jest jedynym składnikiem majątkowym, z którego można przeprowadzić postępowanie egzekucyjne oraz pokryć powstałe zobowiązanie podatkowe.

Jest to argument któremu nadano prymat, bez uprzedniego zbadania sprawy pod kątem dyrektywy "ważnego interesu zobowiązanej". Zdaniem Sądu stanowisko powyższe jest przedwczesne i niweczy cel art. 13 § upea. Z treści przepisu nie wynika bowiem, że możliwość ubiegania się o zwolnienie składnika majątkowego jest zarezerwowana jedynie dla dłużników posiadających inny majątek pozwalający na uregulowanie zaległości. Istota instytucji określonej w art. 13 § 1 u.p.e.a. polega na rozważeniu "ważnego interesu zobowiązanego", a następnie wydaniu rozstrzygnięcia

w ramach uznania. Tym samym nie mającą znaczenia jest argumentacja organu, że zobowiązana nie wnioskowała o zmianę zastosowanego środka egzekucyjnego na inny, który byłby dla niej mniej uciążliwy. Przy czym organ nie ustalił na jaki inny środek egzekucyjny skarżąca mogłaby zamienić egzekucję zajętej nieruchomości, w jej sytuacji materialnej.

Powyższą ocenę faktyczną i prawną organ uwzględni w związku z ponownym rozpoznaniem sprawy, mając w szczególności na uwadze, że w jej okolicznościach,

w kontekście przesłanki, o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., istotny jest nie tylko aspekt budżetowy, ale również konieczność respektowania ekonomicznych i socjalnych praw konstytucyjnych obywatela, jak również zasady zaufania podatnika do organów państwa.

Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.. Zasądzoną kwotę stanowi uiszczony wpis sądowy od skargi, w wysokości 100 zł.