Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1994/97
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1998-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1, art. 26
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: W postępowaniu w sprawie podatku od towarów i usług należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wywołuje fakt rejestracji podatkowej. Podatnik obowiązany jest do jej dokonania przed dniem rozpoczęcia działalności skutkującej opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Skoro podatnik w zgłoszeniu rejestracyjnym wskazał, że podlegająca opodatkowaniu firma należy do obojga małżonków i uzyskał NIP dla tej firmy, to bez względu na dokonywane zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej /które nie wykluczyły faktu prowadzenia tej działalności przez obojga małżonków/ brak podstaw do przyjęcia, że nastąpiła samoistna zmiana w zakresie rejestracji i że firma obojga małżonków jest firmą jednoosobową prowadzoną przez jednego ze współmałżonków.

TEZY

W postępowaniu w sprawie podatku od towarów i usług należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wywołuje fakt rejestracji podatkowej. Podatnik obowiązany jest do jej dokonania przed dniem rozpoczęcia działalności skutkującej opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Skoro podatnik w zgłoszeniu rejestracyjnym wskazał, że podlegająca opodatkowaniu firma należy do obojga małżonków i uzyskał NIP dla tej firmy, to bez względu na dokonywane zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej /które nie wykluczyły faktu prowadzenia tej działalności przez obojga małżonków/ brak podstaw do przyjęcia, że nastąpiła samoistna zmiana w zakresie rejestracji i że firma obojga małżonków jest firmą jednoosobową prowadzoną przez jednego ze współmałżonków.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Józefy O.-W., Zbigniewa W. "L.-B." w M. na decyzję Izby Skarbowej w Z.-G. z dnia 14 listopada 1997 r. (...) w przedmiocie: podatku od towarów i usług za kwiecień 1995 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w N.S. decyzją z dnia 4 września 1997 r. określił Hurtowni "L.-B." należącej do Józefy O.-W. i Zbigniewa W. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień 1995 r. w wysokości 16.681,00 zł, zaś podatek naliczony w wysokości 6.889,00 zł, a podatek należny w wysokości 23.570,00 zł.

W toku przeprowadzonej u podatnika kontroli stwierdzono, że firma "L.-B." w dniu 29 marca 1995 r. protokołem przekazania przekazała firmie PPHU Zbigniew W. 4 maszyny pończosznicze sprowadzone z Włoch. Maszyn tych "L.-B." nie zaliczył do składników swego majątku trwałego, lecz nastąpiło to w firmie należącej do Zbigniewa W., w związku z czym dokonał on od tych środków odpisów amortyzacyjnych. Mając na względzie treść umowy leasingu z dnia 1 sierpnia 1998 r. Urząd Skarbowy uznał, że ww. maszyny "L.-B." oddał PPHU Zbigniew W. w leasing finansowy. Kierując się treścią przepisu par. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 133 poz. 688 ze zm./ organ podatkowy uznał, że przejęcie maszyn przez PPHU Zbigniew W. w odpłatne użytkowanie na podstawie umowy leasingu traktowane jest na równi z zakupem maszyn, wobec czego po stronie firmy "L.-B." powstał obowiązek podatkowy z tego tytułu z chwilą wydania rzeczy /23 marca 1995 r./, jednak nie później niż 7 dni od dnia jej wydania tj. 4 kwietnia 1995 r., o czym przesądza art. 6 ust. 1 i 4 ustawy o podatku od towarów i usług.

Firma "L.-B." pierwszą fakturę za leasing maszyn wystawiła nie w kwietniu 1995 r. lecz dopiero w lipcu 1995 r. Nie ustaliła też za kwiecień 1995 r. należnego podatku od towarów i usług według stawki 22 procent, pomijając zdarzenie to w aspekcie podatkowym w deklaracji za ww. miesiąc. Wartość umowy leasingu wyniosła, zgodnie z umową 72.000 zł, wobec czego podatek od towarów i usług określono na 12.983,60 zł.

Izba Skarbowa w Z.-G., nie uwzględniając wniesionego odwołania, decyzją z dnia 11 listopada 1997 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił pogląd urzędu skarbowego co do zasadności opodatkowania w Hurtowni "L.-B." usługi leasingu finansowego. Zrównanie tego leasingu ze sprzedażą skutkuje opodatkowaniem tej czynności jako wymienionej w art. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. W związku z tym winna być ona udokumentowana fakturą VAT, zgodnie z par. 20 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r., bowiem obowiązek podatkowy powstaje z dniem wystawienia faktury, nie później niż siódmego dnia od dnia wydania towaru. W tej sytuacji organ podatkowy I instancji zasadnie określił podatek od wartości brutto wskazanej w umowie leasingu i to za kwiecień 1995 r., bez względu na to, że podatnik w późniejszych miesiącach płacił podatek od poszczególnych rat leasingowych, co zostało wzięte pod uwagę przez ten organ w związku z korektą deklaracji dokonaną przez "L.-B.".

Decyzję tę podatnik zaskarżył do NSA, zarzucając jej naruszenie: prawa materialnego tj. art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług przez błędne określenie podstawy opodatkowania oraz przepisów art. 77 par. 1 Kpa przez ograniczenie postępowania dowodowego. W szczególności, zdaniem skarżących, organy podatkowe bezzasadnie określiły podatek VAT od kwoty 72.000 zł stanowiącej sumę wszystkich 36 rat leasingowych. Firma "L.-B." wystawiła bowiem faktury za raty leasingowe, a więc obowiązek podatkowy powstał dopiero po wystawieniu każdej faktury.

Ponadto w piśmie procesowym z dnia 9 września 1998 r. pełnomocnik skarżących wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji wywodząc, że w marcu 1995 r. firma "L.-B." stanowiła własność Zbigniewa W. i istniała od 18 stycznia 1995 r. jako PPHU, co wynika z zaświadczenia o wpisie do ewidencji Wójta Gminy O. (...). W związku z tym strona złożyła w Urzędzie Skarbowym formularz VAT-2 w celu uaktualnienia danych. Zbigniew W. uzyskał też nowy nr NIP i Regon.

Wobec powyższego, skoro właścicielem firmy w marcu 1995 r. był jedynie Zbigniew W., decyzja w sprawie podatku VAT wydana na obojga małżonków jest dotknięta wadą nieważności.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, w związku z czym wnosi o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle zgromadzonych w sprawie przez Urząd Skarbowy dokumentów za niesporny uznać należy fakt sprowadzenia z Włoch przez firmę "L.-B." Józefy O.-W. i Zbigniewa W. 4 maszyn pończoszniczych i przekazanie ich w dniu otrzymania tj. 29 marca 1995 r. wraz z dokumentami odprawy celnej jednoosobowej firmie PPHU Zbigniewa W. (...). Umowa leasingu finansowego, jak ją określono, została jednak sporządzona dopiero w dniu 1 sierpnia 1995 r., a z jej treści wynika, że dotyczy ona okresu przed jej zawarciem tj. od 29 marca 1995 r. (...), i że zawarto ją na okres 36 miesięcy tj. do 30 marca 1998 r. Czynsz za dzierżawę maszyn strony ustaliły w wysokości 2000 zł miesięcznie, płatny kwartalnie. Umowa ta zawiera opcję zakupu. Maszyny pończosznicze przekazane Zbigniewowi W. 29 marca 1995 r. zostały następnie przez niego wpisane do ewidencji środków trwałych jego przedsiębiorstwa, co następnie skutkowało dokonywaniem odpisów amortyzacyjnych od tych środków od miesiąca maja 1995 r.

Mając na względzie wyżej przedstawione okoliczności faktyczne rozważyć należy, jaki charakter miało w rzeczywistości przekazanie maszyn na rzecz jednoosobowej firmy PPHU Zbigniewa W. i czy znajdująca się w aktach podatkowych umowa leasingu może być uznana za skuteczną w postępowaniu podatkowym.

Z dokumentów bankowych wynika, że kontrahentowi zagranicznemu zapłacono cenę kupna maszyn ze środków zgromadzonych na koncie Hurtowni "L.-B." Józefy O.-W. i Zbigniewa W. Natomiast w uzasadnieniu skargi podatnik wywodzi, że PPHU Zbigniewa W. otrzymała kredyt z Banku Gospodarki Żywnościowej na zakup maszyn pończoszniczych a także, że "po czasie zorientował się, że przy przekazaniu maszyn z jednej firmy do drugiej popełniłem błąd nie odprowadzając podatku od czynności przekazania. W związku z czym powyższą czynność usankcjonowałem umową leasingu finansowego z dnia 1 sierpnia 1995 r.".

W świetle powyższego zasadne wydaje się stwierdzenie, że między Hurtownią "L.-B." a PPHU Zbigniew W. faktycznie miała miejsce sprzedaż maszyn pończoszniczych za kwotę 72.000 zł /określoną w umowie leasingu/, wyższą niż wartość tego towaru wliczając opłaty celne i podatek tzw. graniczny, zaś umowa leasingu zawarta z czteromiesięcznym opóźnieniem miała jedynie uchronić stronę "L.-B." od niekorzystnych skutków podatkowych bądź postępowania karnego - skarbowego i faktycznie zawarta została dla pozoru. Sprzedaż towarów zaś, zgodnie z postanowieniami art. 2 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podlega opodatkowaniu i to niezależnie od tego, czy została wykonana z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa.

Zasadnie więc określono firmie "L.-B." podatek od towarów i usług za kwiecień 1995 r. według stawki 22 procent od podstawy opodatkowania 72.000 zł tj. od obrotu tej firmy /art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r./. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 1 powołanej ustawy "L.-B." obowiązany był wystawić fakturę stwierdzającą sprzedaż maszyn i to nie później niż 7 dnia od dnia wydania towaru, o czym przesądza par. 22 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 133 poz. 688/. W tej sytuacji obowiązek podatkowy powstał, w myśl treści przepisu art. 6 ust. 4 ww. ustawy, nie później niż w 7 dniu od wydania towaru tj. 6 kwietnia 1995 r.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że jej merytoryczne rozstrzygnięcie jest prawidłowe, bez względu na to, że organy podatkowe z ustalonych okoliczności faktycznych wywiodły nieprawidłowy, zdaniem Sądu, wniosek, jakoby strony skutecznie w aspekcie prawa podatkowego zawarły umowę leasingu. Podkreślić przy tym należy, że umowa ta - zawarta 1 sierpnia 1995 r. - nie istniała w kwietniu 1995 r., a więc nawet bez względu na jej pozorność, skoro podatek od towarów i usług jest, zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r., podatkiem miesięcznym, to we wspomnianym miesiącu nie mogłaby wywierać skutków podatkowych.

Mając na względzie fakt, że naruszenie przez organy przepisów postępowania w zakresie prawidłowego ustalenia wszystkich elementów stanu faktycznego sprawy /art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa oraz art. 107 par. 3 Kpa/ nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a więc zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ nie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji, skargę uznać należy za nieuzasadnioną.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutu strony skarżącej co do niewłaściwego oznaczenia strony decyzji, zawartego w piśmie z dnia 9 września 1998 r., stwierdzić należy /podobnie jak w sprawie ze skargi tego podatnika dotyczącej podatku od towarów i usług za marzec 1995 r. I SA/Po 1993/98/, że nie znajduje on uzasadnienia w świetle treści znajdujących się w aktach podatkowych dokumentów i pism. W złożonej 14 kwietnia 1995 r. deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 w części B - dane podatnika - określono jako podatnika "L.-B." o numerze identyfikacyjnym (...) NIP przyznanym przez Urząd Skarbowy firmie Józefy O.-W. i Zbigniewa W., podobnie jak i w takiej deklaracji za miesiąc następny tj. za kwiecień 1995 r. Podatnik posługuje się także pieczątką "L.-B. Hurtownia O.-W., Z. W.". Poza tym operacje bankowe w lutym i marcu 1995 r. (...) dokonywane były w imieniu firmy Józefy O.-W. i Zbigniewa W., również faktura nr 744 z dnia 20 marca 1995 r. wystawiona została przez kontrahenta zagranicznego na ww. firmę Józefy i Zbigniewa W. (...) tak jak i JDA SAD z dnia 29 marca 1995 r. (...).

W toku postępowania podatkowego w piśmie z dnia 30 grudnia 1996 r. dotyczącym korekty deklaracji VAT-7 za marzec 1995 r. Zbigniew W. o-świadczył, że "prowadzi wraz z żoną" /na imię obojga małżonków/ hurtownię obuwia "L.-B." oraz odrębne PPHU. Fakt ten nie budzi wątpliwości w świetle informacji Józefy O.-W. i Zbigniewa W. o wysokości dochodu za rok 1995, a także wobec nadania firmie Zbigniewa W. odrębnego NIP (...) i numeru Regon. W związku z tym stwierdzić należy, uwzględniając gospodarcze związki firmy "L.-B." z PPHU Zbigniewa W., wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obie te firmy istniały równolegle.

W postępowaniu w sprawie podatku od towarów i usług należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wywołuje fakt rejestracji podatkowej. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy podatnik obowiązany jest do jej dokonania przed dniem rozpoczęcia działalności skutkującej opodatkowanie. W związku z tym skoro podatnik w zgłoszeniu rejestracyjnym wskazał, że podlegająca opodatkowaniu firma "L.-B." należy do obojga małżonków W. i uzyskał NIP dla tej firmy, to bez względu na dokonywane zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej /które nie wykluczyły nawet faktu prowadzenia tej działalności przez obojga małżonków/ brak podstaw do przyjęcia, że nastąpiła samoistna zmiana w zakresie rejestracji i że firma "L.-B." jest firmą jednoosobową Zbigniewa W.

Podatek od towarów i usług ma charakter sformalizowany. W związku z tym skoro strona skarżąca nie wykazała, że dokonała w urzędzie skarbowym zgłoszenia zmiany co do danych zawartych w zgłoszeniu rejestracyjnym firmy "L.-B." obojga małżonków w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana, do czego obliguje przepis art. 9 ust. 10 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, brak w świetle powyższego podstaw do uznania, że organy podatkowe w sposób niezgodny ze stanem faktycznym określiły osobę podatnika.

W świetle powyższego na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzeczono jak w sentencji.