Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 89/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-08-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 259 par. 1 w zw. z  art. 258 par. 2 pkt 7,  art. 260,  art. 245 par. 1 i  par. 2,  art. 199
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. w B. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na skutek sprzeciwu "A" Sp. z o.o. w B. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 89/12 w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w B. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy.


UZASADNIENIE

"A" Sp. z o.o. w B. W. pismem z dnia [...] maja 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] stycznia 2012 r. wymierzającą karę pieniężną w związku z eksploatacją automatu poza kasynem gry. W piśmie tym strona skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Strona skarżąca pismem z dnia [...] marca 2012 r. została wezwana do uzupełnienia braku formalnego wniosku przez złożenie go na urzędowym formularzu. Ponadto strona skarżąca wezwana została do przedłożenia odpowiednich dokumentów celem wykazania sytuacji ekonomicznej spółki.

W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca wskazała, iż w chwili obecnej spółka osiąga zysk umożliwiający kontynuowanie zatrudnienia na obecnym poziomie, natomiast 2011 r. spółka zakończyła stratą. Uzasadnienie skarżąca spółka zakończyła twierdzeniem, iż przy obecnym stanie finansowym spółka nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.

W oświadczeniu o majątku i dochodach strona wskazała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł oraz środki trwałe o wartości [...] zł. Za rok obrotowy 2011 odnotowała stratę w wysokości [...] zł. Posiada jeden rachunek bankowy, którego saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło [...] zł.

Dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów przesłane na wezwanie potwierdzają dane zawarte na urzędowym formularzu wniosku, a nadto wynika z nich, że spółka notuje od początku roku znaczący przychód. Począwszy od stycznia 2012 r. przychód spółki w następujących miesiącach wynosił narastająco kolejno [...] zł (styczeń), [...] zł (luty), [...] zł (marzec). Z nadesłanych dokumentów wynika, iż do kwietnia 2012 r. spółka odnotowała przychód na poziomie [...] zł, ponosząc stratę w wysokości [...] zł. W roku 2011 przychód spółki wyniósł [...] zł. Rachunek bankowy został objęty zajęciem egzekucyjnym sądowym i w administracji na łączną kwotę [...] zł.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówiono skarżącej spółce przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie od postanowienia strona skarżąca podniosła, że w jej sprawie referendarz dokonał błędnej interpretacji przedstawionych do wniosku o przyznanie

prawa pomocy dokumentów finansowych poprzez bezpodstawne przyjęcie, że sytuacja materialna skarżącej spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy, podczas gdy szczegółowa i wnikliwa analiza sytuacji materialnej strony skarżącej, prowadzi do wniosku, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W swojej argumentacji strona skarżąca stwierdza, iż wszystkie swoje przychody zmuszona jest wydatkować na bieżące utrzymanie i aktualną działalność.

Już po wpłynięciu sprzeciwu strona skarżąca uiściła w terminie należny wpis w wymaganej wysokości 720 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 j.t., dalej: "p.p.s.a.") od wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sądem na posiedzeniu niejawnym.

Zatem konsekwencją wniesienia przez skarżącą spółkę sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] września 2011 r., odmawiającego przyznania stronie skarżącej prawa pomocy, była utrata mocy wymienionego postanowienia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

W ocenie Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568).

Należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec tego, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

Z powyższego, a także poglądów doktryny i orzecznictwa wynika, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od sądu dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy, (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; z dnia 28 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 100/12)

W swoim sprzeciwie strona skarżąca argumentuje, iż spółka odnotowuje systematyczne straty i nie posiada możliwości płatniczych oraz nie jest w stanie ponieść wydatków w niniejszej sprawie. Potwierdzeniem strat spółki są przedstawione na wcześniejszym etapie dokumenty. W tym miejscu należy zauważyć, iż strata na którą strona skarżąca się powołuje jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. O braku środków finansowych nie świadczy również, jak słusznie wskazał w swojej ocenie referendarz sądowy, fakt posiadania niskiego salda na koncie. Za spójny i logiczny należy uznać wywód referendarza, który wskazuje, iż rachunek ten jest zajęty w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza stratę wszelkich wpłaconych środków do wysokości zajęcia, a brak stwierdzonych operacji finansowych na rachunku przy jednoczesnym wykazaniu przez stronę skarżącą miesięcznych przychodów w wysokości ok. 40.000 zł wskazuje jednoznacznie, iż spółka dysponuje uzyskiwanymi środkami z pominięciem wymienionego konta bankowego, (por. postanowienia NSA: z dnia 24 czerwca 2008 r. o sygn. akt I FZ 260/08; z dnia 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11; z dnia 9 marca 2011 r. o sygn. akt II FZ 43/11)

Strona skarżąca podnosi również w swoim uzasadnieniu, iż spółka wszystkie swoje przychody zmuszona jest wydatkować na bieżące utrzymanie i aktualną działalność, dlatego też nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek dodatkowych kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie osoba prawna, w celu wykazania spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, obowiązana jest wykazać, że podjęła wszelkie możliwe kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z wszczynanym postępowaniem. Bezsprzecznym jest, iż przedstawione dokumenty nie tylko nie potwierdzają takich starań, ale też nie wskazują źródeł środków, z których spółka pokrywa ponoszone, przewyższające przychody koszty, ani możliwości pokrycia z tych źródeł kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270). orzekł jak w sentencji postanowienia.