Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2380/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.138 ust.1, art. 114 ust.1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka (spr.) del. NSA Jerzy Solarski Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 871/11 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 871/11 oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr: [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Prezydent Miasta W. na podstawie art. 138 ust. 1 oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b – ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908) orzekł o:

1. zatrzymaniu M. B. prawa jazdy kategorii [...], nr ewid. [...], wydanego [...] r. przez Prezydenta W., z powodu przekroczenia limitu 24 punktów, do czasu wykazania się posiadaniem kwalifikacji wymaganych do kierowania pojazdami silnikowymi w stosunku do których wymagane jest prawo jazdy kategorii [...], stwierdzanych na podstawie wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami,

2. skierowaniu M. B. na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy w zakresie prawa jazdy kategoria [...],

3. zobowiązaniu M. B. do niezwłocznego zwrotu w/w prawa jazdy w siedzibie Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich Urzędu W. dla Dzielnicy [...].

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 21 września 2010r. wpłynął wniosek Komendanta Stołecznego Policji w W. o sprawdzenie kwalifikacji M. B., z uwagi na przekroczenie limitu 24 punktów karnych.

Z wniosku wynika, że M.B. począwszy od dnia 28 listopada 2008r. do dnia 25 września 2009r. tj. w okresie czasu nie przekraczającym 1 roku dopuścił się wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad w ruchu drogowym, za które zostały przyznane punkty karne, skutkujące w swojej liczbie przekroczeniem dopuszczalnego ich limitu, który wynosi 24 punkty. Stosownie do art. 138 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przekroczenie limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W związku z powyższym M. B. zobowiązany jest niezwłocznie zwrócić posiadany dokument prawa jazdy, z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom ruchu drogowego. Z tego też powodu decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.) decyzję o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji – w razie przekroczenia 24 punktów – wydaje starosta na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji składany na podstawie § 7 wskazanego rozporządzenia. Z materiałów postępowania w sposób niewątpliwy wynika przekroczenie 24 punktów w okresie od dnia 28 listopada 2008r. do dnia 25 września 2009r., tj. w okresie czasu nie przekraczającym 1 roku, co uzasadnia zastosowanie trybu określonego w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. B. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów:

1. prawa materialnego – art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, poprzez niezasadne przyjęcie, iż brak jest wątpliwości co do zasadności przypisania skarżącemu punktów karnych i w konsekwencji niezasadne zatrzymanie prawa jazdy oraz skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy;

2. prawa procesowego – art. 7 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nie podjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego;

3. prawa procesowego – art. 8 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z prowadzeniem postępowania w sposób, który nie pogłębia zaufania do organów Państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę, wskazał, że nie jest ona zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2011r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2010r., nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Sąd przypomniał, że decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, wydaje starosta ( art. 138 ust.1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy), a zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, po przekroczeniu 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b). Sąd wskazał, że z akt postępowania wynika, iż skarżący przekroczył limit 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego (wniosek Komendanta Stołecznego Policji w W. dnia 2 września 2010r., który wpłynął do Urzędu Dzielnicy [...] w dniu 21 września 2010 r.). Podstawę złożenia wniosku stanowił § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy drogowe (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Uregulowania rozporządzenia określają między innymi sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunki i sposób prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oraz tryb występowania z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Wniosek taki może być sporządzony wyłącznie na podstawie wpisów ostatecznych do ewidencji (§ 7 ust. 2 rozporządzenia), zaś wpisów ostatecznych do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym (§ 4 ust. 1 rozporządzenia).

Z powyższych uregulowań wynika, zdaniem Sądu, że przekroczenie przez skarżącego limitu 24 punktów za naruszenie zasad ruchu drogowego w okresie nie przekraczającym roku, obligowało Komendanta Stołecznego Policji do wystąpienia do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, a następnie Prezydenta W. do zatrzymania prawa jazdy i skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.

Sąd podniósł ponadto, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji nie prowadzi się czynności wyjaśniających. W postępowaniu tym nie ma bowiem aktów, czynności lub innych ustaleń, o których przed wydaniem skierowania skarżący nie mógł wiedzieć i o których dowiedział się dopiero z decyzji z listopada 2010r. Z też przyczyn w ocenie Sądu pierwszej instancji nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut pełnomocnika skarżącego dotyczący nieprawidłowości rejestracji przez urządzenia kontrolne na terenie kraju, prędkości pojazdu i wniosek o sprawdzenie tych urządzeń. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy stanowi bowiem administracyjno - prawną konsekwencję przekroczenia określonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, a organ wydający w tym przedmiocie decyzję nie jest uprawniony do weryfikowania wpisów ostatecznych.

Za niezrozumiały Sąd uznał również zarzut dokonania przez organ ustaleń faktycznych krzywdzących skarżącego w szczególności, iż organ nie dokonuje weryfikacji punktów przyznanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Sąd podniósł, że interpretacja cytowanego rozporządzenia i ustawy zastosowanych w niniejszej sprawie w praktyce sądowoadministracyjnej jest jednolita i nie nasuwa wątpliwości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł reprezentowany przez pełnomocnika M. B.. Na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego - przez niewłaściwe zastosowanie art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) wyrażające się w niezasadnym przyjęciu, że brak jest wątpliwości co do zasadności stwierdzenia przypisania skarżącemu punktów karnych i w konsekwencji aprobata niezasadnego zatrzymania prawa jazdy i skierowania go na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy;

2. naruszenie prawa procesowego - art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi na decyzję administracyjną wydaną na skutek braku podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy bez wzięcia pod uwagę także słusznego interesu skarżącego oraz na skutek prowadzenia postępowania w taki sposób, który powoduje, iż w żadnej mierze nie można mówić o pogłębieniu zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przy rejestracji prędkości drogowej na terenie całego kraju doszło do nieprawidłowości, które skutkowały niezasadnymi stwierdzeniami naruszeń administracyjnych. Zwłaszcza w zakresie czynności prowadzonych przez straże gminne odnotowano liczne przykłady uchybień o różnym, istotnym charakterze. Kwestia ta została pominięta w postępowaniu administracyjnym, w którym nie przeprowadzono żadnych czynności wyjaśniających, a mimo to Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów administracji orzekających w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do przepisu art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej, jako " p.p.s.a." , Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne sprowadzało się wyłącznie do zbadania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Odnosząc się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że zmierzały one do wykazania, że na etapie postępowania przed organami administracji nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w zakresie przypisania skarżącemu punktów karnych, a tym samym zarzucono naruszenie zasad postępowania, określonych w art. 7 i art. 8 k.p.a. Autor skargi kasacyjnej jako okoliczność przemawiającą za przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego wskazuje, że na terenie całego kraju doszło do nieprawidłowości przy rejestracji prędkości drogowej, zwłaszcza w zakresie czynności prowadzonych przez straże gminne, co zostało pominięte w postępowaniu odwoławczym. Odnosząc się do powyższej kwestii dotyczącej charakteru i zakresu postępowania prowadzonego przez starostę na podstawie obowiązującego w dacie wydania decyzji art. 138 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym przypomnieć należy, że starosta przed wydaniem decyzji, o której mowa w art.138 ust.1 wskazanej ustawy ustala stan faktyczny, jakim jest przekroczenie przez kierującego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym. Starosta nie jest organem prowadzącym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Podmiotem prowadzącym taką ewidencję jest wyłącznie policja. Ustawodawca w art.130 ust.4 ustawy prawo o ruchu drogowym, zawarł upoważnienie dla ministra spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem transportu i sprawiedliwości do określenia sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, programu szkolenia i jednostek do niego upoważnionych, liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia oraz podmiotów upoważnionych do uzyskiwania danych z ewidencji. W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał w dniu 20 grudnia 2002 r. rozporządzenie w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz.U. Nr 236, poz. 1998 ). Z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak też z regulacji wynikającej z przepisów wskazanego rozporządzenia można wywieść, że kierowca może ubiegać się o wykreślenie punktów karnych z ewidencji i w tym celu zwrócić się do organu prowadzącego tę ewidencję. Jest to postępowanie odrębne od tego, które prowadzi starosta na podstawie art.130 ust.1 prawa o ruchu drogowym. Dlatego kwestia zmian w ewidencji co do ilości przypisania punktów, ich zasadności lub bezzasadności nie może być rozpatrywana, wyjaśniana w postępowaniu prowadzonym przez starostę z wniosku organów policji. Sąd I instancji trafnie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji nie prowadzi się czynności wyjaśniających. W postępowaniu tym nie ma bowiem aktów lub czynności, o których skarżący nie miał wiedzy przed wydaniem skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i o których dowiedział się dopiero z decyzji organu pierwszej instancji. Dlatego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania należy uznać za nieuzasadnione.

Odnośnie do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, czyli art. 138 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie zasługuje on również na uwzględnienie. Według autora skargi kasacyjnej wobec istniejących wątpliwości co do przypisania skarżącemu punktów karnych nie było podstaw do zastosowania wskazanego przepisu. Trzeba zatem stwierdzić, że w aktach administracyjnych sprawy we wniosku Komendanta Stołecznego Policji o sprawdzenie kwalifikacji zostały szczegółowo wymienione naruszenia przez skarżącego przepisów ruchu drogowego wraz z ilością punktów przypisanych tym naruszeniom. Z wniosku tego wynika, że w okresie od 28 listopada 2008 r. do 25 września 2009 r. skarżący uzyskał 31 punktów karnych. Stosownie zaś do art. 138 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy wydaje starosta w dwóch sytuacjach: gdy upłynął termin ważności prawa jazdy oraz w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Ponadto w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art.130 ust.1 osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji decyzją starosty podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji ( art. 114 ust.1pkt 1 b ustawy prawo o ruchu drogowym). Nie można zatem zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że nie było podstaw do zastosowania wskazanych przepisów prawa materialnego w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.