Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 442/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków
Powołane przepisy: article: art. 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
article: art. 146
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 92 ust. 1, art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. K. na czynność Starosty Powiatu [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności Starosty Powiatu [...]; 2. zasądza od Starosty Powiatu [...] na rzecz skarżącego J.K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J. K. na czynność Starosty Powiatowego w K. w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 27 kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu) J. K. (dalej: skarżący, wnioskodawca) wystąpił do Starosty Powiatowego w K. (dalej: Starosta, organ) z wnioskiem o zwrot kwoty 425 zł tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla pojazdu marki Opel [...] o numerze rejestracyjnym [...].

W odpowiedzi na złożony wniosek organ w piśmie znak: [...]

z dnia [...] maja 2017 r. wskazał, że w wyniku rejestracji przedmiotowego pojazdu w dniu 31 grudnia 2004 r. skarżącemu została wydana karta pojazdu oraz pobrana opłata za jej wydanie. Opłata za wydanie karty pojazdu określona została zgodnie

z obowiązującymi w tym zakresie przepisami - § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310, zwanego dalej: rozporządzeniem z 2003 r.). Ww. przepis utracił moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK) z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/040 (Dz. U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119), zatem już po dacie rejestracji. Poza tym roszczenie o zwrot spornej opłaty przedawniło się po upływie 10 lat od daty wniesienia opłaty, co miało miejsce 31 grudnia 2014 r.

Pismem z 22 maja 2017 r. (data wpływu do organu) skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, powołując się na wyrok TK z 17 stycznia 2006 r., który orzekł

o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy

z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260, zwanej dalej: p.r.d.) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, zwana dalej: Konstytucja RP). Wskazał nadto na postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 (Dz.U.UE.C.2008/64/15/1) stwierdzające, że opłata za wydanie kart pojazdu w kwocie przewyższającej 75 zł jest niezgodna z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (dalej: TWE, obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej).

Odpowiadając na powyższe wezwanie, Starosta w piśmie z 23 maja 2017 r. ponownie nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku i odmówił zwrotu żądanej należności.

W skardze złożonej do sądu administracyjnego na czynność Starosty, polegającą na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku organu do dokonania na rzecz wnioskodawcy zwrotu kwoty 425 zł, stanowiącej cześć opłaty za wydanie karty pojazdu ponad kwotę wynikającą

z art. 77 ust. 3 w związku z ust. 4 i ust. 5 p.r.d. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie przepisów procesowych oraz prawa materialnego, tj.:

1. art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.);

2. § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. przez jego zastosowanie, w sytuacji orzeczenia o jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP;

3. art. 90 akapit pierwszy TWE przez niezastosowanie przepisu, który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem karty pojazdu dla pojazdu sprowadzonego

z innego państwa członkowskiego;

4. niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z którego wynika, iż organ krajowy, stosując prawo, jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy TWE jest przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r.

Uzasadniając skargę skarżący podał, iż przy rejestracji przedmiotowego pojazdu uiścił na rzecz organu tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu kwotę 500 zł. Obowiązek uiszczenia ww. kwoty wynikał z treści § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., które zostało uchylone z dniem 15 kwietnia 2006 r. i zastąpione rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U.

z 2006 r. Nr 59, poz. 421, zwanym dalej: rozporządzeniem z 2006 r.).

W § 1 rozporządzenia z 2006 r. opłata za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określona została

w wysokości 75 zł. Podstawą uchylenia rozporządzenia z 2003 r. był wyrok TK z 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, w ocenie którego niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty za kartę pojazdu wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Natomiast niezgodność tego przepisu z art. 217 Konstytucji RP polega na tym, że opłata pobierana za wydanie karty pojazdu, ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów produkcji i dystrybucji tej karty, ma charakter podatkowej daniny publicznej.

Skarżący powołał się również na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, z której wynika, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, załatwianą przez organ w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.).

Zdaniem skarżącego, pobierając zawyżoną opłatę za wydanie karty pojazdu organ uczynił to bez podstawy prawnej, co prowadzi do niezgodności takiego działania z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP,

a w konsekwencji rodzi po stronie organu, który pobrał opłatę w wysokości nienależnej, obowiązek zwrotu nadpłaty. Pobierając zawyżoną opłatę za wydanie karty pojazdu, organ dopuścił się również naruszenia art. 90 akapit pierwszy TWE, do którego stosowania był zobowiązany, zgodnie z zasadą nadrzędności nad prawem krajowym oraz bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego.

W ocenie skarżącego, pomimo iż TK odroczył do 1 maja 2006 r. moc obowiązującą przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., to jednak należy przyjąć, że przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku, a sama odmowa zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo, jako pozbawiona podstawy prawnej (por. wyroki NSA: z 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 52/07; z 17 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1340/07; z 17 lutego 2010 r., sygn. akt

I OSK 590/09, publ. cbosa). Organ, pobierając opłatę za wydanie karty pojazdu

w zawyżonej kwocie (przy uwzględnieniu faktu, że jej wysokość przewyższa niemal sześciokrotnie faktyczny koszt jej wytworzenia), powinien był wiedzieć o wadliwości stosowanego przepisu, a w konsekwencji powinien liczyć się z obowiązkiem późniejszego, przynajmniej w części, jej zwrotu.

Zdaniem skarżącego, chybiony jest podnoszony przez organ zarzut przedawnienia roszczenia, oparty o przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380 ze zm., zwanej dalej: k.c.). Wprawdzie Sąd Najwyższy w uchwale z 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07 (publ. OSNC 2008/7-8/72) dopuścił drogę sądową przed sądem powszechnym dla dochodzenia roszczeń

o zapłatę, którego podstawę stanowią nienależnie pobrane opłaty za wydanie karty pojazdu, określonej w § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., niemniej jednak

w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na jej charakter administracyjny, przepisy k.c. nie mogą znaleźć zastosowania, a sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zgłoszonego przez organ samorządowy zarzutu przedawnienia roszczenia, co

z pewnością mogłoby nastąpić, ale wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Starosta podał, iż rejestracja pojazdu wnioskodawcy miała miejsce 31 grudnia 2004 r., a utrata mocy obowiązującej przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. została odroczona do

1 maja 2006 r. Zatem, do dnia wskazanego w sentencji wyroku TK przepis uznany za niekonstytucyjny nadal obowiązywał. Poza tym skarżący wystąpił o zwrot nadpłaty

w 2017 r., gdy upłynął już 10-letni okres przedawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 146 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (§ 1).

W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może

w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2).

Na wstępie wskazać należy, że o charakterze opłaty za kartę pojazdu oraz dopuszczalności zaskarżania do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku

z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również o formie procesowej takiego rozstrzygnięcia, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów

z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (publ. ONSAiWSA z 2008 r. Nr 2, poz. 21),

w której wyraził stanowisko, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że wydanie karty pojazdu, tak jak wydanie dowodu rejestracyjnego, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy.

Z tego względu, także obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu i o jego istnieniu rozstrzyga organ w toku jej załatwiania. Ma on charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy prawnej do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej.

Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem. Od rozstrzygnięcia pojętego przez organ administracji publicznej przysługuje skarga do sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

Wezwanie takie skarżący wystosował do Starosty 22 maja 2017 r. (data wpływu do organu), a więc warunki formalne z art. 52 § 3 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r., zostały spełnione.

W niniejszej sprawie pobranie opłaty, której częściowego zwrotu domaga się skarżący, nastąpiło w stanie prawnym, na tle którego zapadła powyższa uchwała.

W odniesieniu do tej opłaty nie została wydana decyzja administracyjna dotycząca ustalenia jej wysokości, gdyż żaden z aktów normatywnych nie przewidywał decyzyjnej formy rozstrzygnięcia w tym zakresie. Obowiązek uiszczenia opłaty wynikał wprost

z art. 77 ust. 3 p.r.d. stanowiącego, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium RP, wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. Z kolei wysokość opłaty określał akt wykonawczy, wydany na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 p.r.d.

Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonego aktu - odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu - wskazać należy, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia

z 2003 r. został uznany przez TK w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt U 6/04 za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Zdaniem TK, określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty, zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 p.r.d. Minister, ustalając wysokość opłaty, nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej mu delegacji nie przewidział. Jednocześnie TK orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia z dniem 1 maja 2006 r.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 1 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt

I OSK 567/13 (publ. cbosa), w którym wyrażono pogląd, że odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej przepisu stanowiącego podstawę pobrania opłaty nie ma znaczenia dla uznania, że opłata została pobrana bez podstawy prawnej. Skoro przepis okazał się niekonstytucyjny, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie złożonego wniosku o zwrot części opłaty w stanie prawnym obowiązującym w dacie dokonania czynności pobrania opłaty, z uwzględnieniem konsekwencji wyroku Trybunału dla tego stanu prawnego. Należy bowiem mieć na uwadze treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który wskazuje, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego

o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach

i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jeżeli więc została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a w sprawie nie chodzi o decyzję administracyjną, lecz o czynność organu administracji w postaci pobrania opłaty za kartę pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się powołany art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tym środkiem w rozpoznawanej sprawie jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu i to w trybie przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłoby zniesienie ochrony jednostki, zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji RP (por. również wyroki NSA: z dnia

9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1958/10, publ. Lex nr 1068496, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 727/10, publ. Lex nr 990280).

Należy zauważyć, że w przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, orzeczenie TK stwierdzające tę niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał. Natomiast stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie na skutek odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej przepis ten pozostaje w systemie prawnym (por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08, publ. Lex nr 518241, wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 107/10, publ. Lex nr 744924, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1779/10, publ. Lex nr 990195).

Należy też zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego przyjęte w wyroku

z dnia 23 stycznia 2007 r. w sprawie III PK 96/06 (publ. OSNP 2008, z. 5- 6, poz. 61), które to stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny ma ten charakter od dnia jego wydania. Samo odroczenie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu tak, aby był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. wyrok NSA

z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09, publ. Lex nr 505239).

W ocenie Sądu, podzielającego argumentację Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie, upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 4 pkt 2 w związku z ust. 5 p.r.d. nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w kwocie przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszty związane z drukiem i dystrybucją tej karty.

W tej sytuacji, wbrew stanowisku organu, w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do odmowy zastosowania przez Sąd przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia

z 2003 r. Podstawy te istnieją także z tego względu, że regulacja § 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. jest sprzeczna z normą prawa wspólnotowego, tj. z art. 90 TWE, obecnie z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości postanowieniem z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie

C-134/07 (por. również wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 912/16, publ. Lex nr 2267328). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 91 Konstytucji oraz w Traktacie akcesyjnym dotyczącym przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

W konsekwencji należy przyjąć, że czynność Starosty, polegająca na odmowie zwrotu skarżącemu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu w wysokości przekraczającej kwotę 75 zł, została dokonana bez podstawy prawnej (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 397/10, publ. Lex nr 643726). Organ – w świetle powyższych wywodów - zobowiązany był przyjąć, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do zwrotu części uiszczonej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu, tj. w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem

i dystrybucją kart pojazdów, zwłaszcza, że w czasie dokonania zaskarżonej czynności obowiązywało już nowe rozporządzenie z 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, które weszło w życie w dniu 15 kwietnia 2006 r., ustalające w § 1 ust. 1 wysokość spornej opłaty na kwotę 75 zł.

Zdaniem Starosty, zwrot części uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu jest niemożliwy, z uwagi na przedawnienie roszczenia, które nastąpiło po upływie 10 lat od dnia uiszczenia opłaty. Organ powołał w tym zakresie uchwałę Sądu Najwyższego

z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 37/10 (publ. OSNC z 2011 r., nr 1, poz. 2),

w której wskazano, że bieg przedawnienia roszczenia o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu rozpoczyna się z chwilą spełnienia tego świadczenia. Co do zasady, roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, w tym o zwrot nienależnego świadczenia, przedawniają się w terminie dziesięcioletnim (por. wyroki SN: z dnia 17 grudnia 1976 r., sygn. akt III CRN 289/76, publ. Lex nr 7893 i z dnia 25 lutego 2005 r., sygn. akt II CK 439/04, publ. Lex nr 301763). Ten termin przedawnienia dotyczy zatem także roszczenia o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu pobranej na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r., co potwierdza też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt III CZP 67/11 (publ. OSNC 2012, nr 6, poz. 69).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podziela tego poglądu

w przedmiotowej sprawie. Należy mieć na uwadze, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania kwestii przedawnienia, wywodzonego z przepisów prawa cywilnego i podlegającego badaniu jedynie na zarzut zgłoszony w postępowaniu przed sądem powszechnym. Jak już wyżej wskazano, celem postępowania przed sądem administracyjnym jest kontrola legalność działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu roszczenia można mówić jedynie wtedy, gdy przepis prawa administracyjnego wyraźnie tak stanowi. Skoro ustawa Prawo o ruchu drogowym nie przewiduje przedawnienia roszczenia o zwrot nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu, kwestia ta nie podlega ocenie sądu administracyjnego w ramach przyznanych mu uprawnień.

Przedawnienie spornej opłaty nie nastąpiło także na podstawie art. 67 ustawy

z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm., zwanej dalej: u.f.p.) i odpowiednio przepisów Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., zwanej dalej: O.p.). Obowiązująca od dnia 1 stycznia 2010 r. regulacja przewidziana w art. 67 ust. 1

w związku z art. 60 pkt 7 u.f.p., określająca, iż opłaty za wydanie kart pojazdu na mocy przepisów p.r.d. stanowią środki publiczne będące nieopodatkowanymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym, nie może mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy (tj. u.f.p.).

W art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 z późn. zm.) zawarto normę intertemporalną, zgodnie z którą do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W ocenie składu orzekającego, norma ta nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw "w toku", a nie już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Powołane przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą znaleźć tutaj zastosowania.

Sąd w tym zakresie podziela pogląd wyrażony w orzeczeniach NSA (np. wyroki:

z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2192/12, publ. Lex nr 1366469; z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2529/12, publ. Lex nr 1586059; z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 925/13, publ. Lex nr 1643283; z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 567/2013, publ Lex nr 2122155), że gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i następnych tej ustawy, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine u.f.p., odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III O.p., co skutkowałoby koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to jednak sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które - jak już wskazano - nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia i prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej strony (por. wyrok NSA

z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 567/13, publ. Lex nr 2122155).

Konsekwencją stanowiska, że w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r. nie mają zastosowania przepisy O.p. jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie

w drodze decyzji, opartej o przepis art. 61 u.f.p.

Skoro w niniejszej sprawie stosowna opłata została uiszczona w dniu 31 grudnia 2004 r., a więc przed dniem 1 stycznia 2010 r., obowiązkiem Starosty było rozstrzygnięcie sprawy w formie aktu lub czynności, a nie decyzji, co organ w niniejszej sprawie uczynił.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że kwota 425 zł, uiszczona przez skarżącego za wydanie karty pojazdu powyżej należnej w wysokości 75 zł, była kwotą niezasadnie uiszczoną i powinna zostać mu zwrócona.

Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł

o bezskuteczności czynności Starosty (punkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania, na które składają się wpis w kwocie 200 zł, opłata od pełnomocnictwa -17 zł oraz wynagrodzenie z tytułu zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku

z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).

W wykonaniu przedmiotowego wyroku Sądu, Starosta będzie zobowiązany do zastosowania się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu i dokonania zwrotu skarżącemu kwoty 425 zł, stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla pojazdu marki Opel [...] o numerze rejestracyjnym [...].