Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2012/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 15
journal: Dz.U. 2011 nr 205 poz 1203
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) NSA Jan Paweł Tarno Protokolant sekretarz sądowy Paweł Florjanowicz po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 531/13 w sprawie ze skargi G.L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 lutego 2013 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G.L. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 531/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G.L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 lutego 2013 r. nr [..]w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: K.p.a., art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr 205, poz. 1203), po rozpatrzeniu wniosku G.L. o przyznanie statusu weterana poszkodowanego, decyzją z dnia 31 grudnia 2012 r. nr [..]odmówił ww. przyznania statusu weterana poszkodowanego.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 17 października 2012 r. G.L. wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w czasie pełnienia służby w działaniach poza granicami państwa.

W toku postępowania wyjaśniającego zgromadzono następujące dokumenty:

1. zaświadczenie nr [..]z dnia 19 października 2012 r. wydane przez Dowódcę Jednostki Wojskowej nr [..]w [..],

2. zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego z dnia 6 sierpnia 2012 r., zgodnie z którym wymieniony nie figuruje w kartotece karnej KRK,

3. protokół powypadkowy nr 287/X/2012 z dnia 28 marca 2012 r. sporządzony przez Jednostkę Wojskową nr [..]w [..],

5. poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię orzeczenia nr 02518/U/12 z dnia 28 września 2012 r. Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [..]w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu,

6. orzeczenie nr [..]z dnia 22 października 2012 r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [..],

7. decyzję nr [..]dnia 7 listopada 2012 r. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [..]w sprawie przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej.

Na podstawie ww. dokumentacji organ ustalił, iż wnioskodawca - pełniąc służbę w Polskim Kontyngencie Wojskowym w [..]- uległ wypadkowi w dniu 17 marca 2012 r. Do wypadku doszło w sytuacji, gdy G.L. udawał się na służbę pojazdem służbowym [..]. Po przyjeździe pod wieżę, w trakcie wysiadania z pojazdu prawa noga wygięła mu się nienaturalnie do ziemi, co spowodowało jej uraz. Wskutek tego zdarzenia poszkodowany doznał [..]. Uszczerbek na zdrowiu spowodowany wypadkiem wyniósł 3%. Z tytułu uszczerbku za zdrowiu zainteresowanemu zostało przyznane odszkodowanie.

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, iż wypadek, któremu uległ G.L. nie mieści się w definicji wypadku, zawartej w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Wypadek ten nie powstał bowiem ani w wyniku działań podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, ani w wyniku innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Nie były one również wynikiem zamachu lub innego bezprawnego działania skierowanego przeciwko wnioskodawcy.

Pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. wymieniony, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją. Zarzucił naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 4 pkt 15 lit. c tiret 1 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa polegające na błędnym przyjęciu, iż nie jest wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa w rozumieniu ww. przepisu, zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne, wywołujące uszczerbek na zdrowiu, powstałe w toku działań polegających na wykonywaniu obowiązków służbowych w ramach działającego poza granicami kraju kontyngentu wojskowego, które nie było rezultatem naruszenia przez żołnierza przepisów czy zasad BHP. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie statusu weterana poszkodowanego, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Minister Obrony Narodowej po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15 ust. 1, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, decyzją z dnia 22 lutego 2013 r. nr [..], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie zainteresowanemu statusu weterana poszkodowanego, bowiem wypadek, który miał miejsce w dniu 17 marca 2012 r. nie jest wypadkiem określonym w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Zgodnie z ww. przepisem wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa oraz innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zdaniem organu, samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakichkolwiek przyczyn, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego. Wypadek określony w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa ma postać kwalifikowaną w odróżnieniu do wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.).

Organ podkreślił, iż wypadek, aby był uznany za stanowiący przesłankę do przyznania statusu weterana poszkodowanego, musi spełniać określone warunki ustawowe. W przeciwnym razie, każde zdarzenie zaistniałe podczas pobytu osób wymienionych w art. 2 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu i przyznaniem świadczeń odszkodowawczych stanowiłoby przesłankę do przyznania takiej osobie statusu weterana poszkodowanego, a jednocześnie przyznania prawa do licznych świadczeń określonych w tej ustawie. Zdaniem Ministra byłoby to sprzeczne z celem ustawy.

Pismem z dnia 1 marca 2013 r. G.L., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 lutego 2013 r. nr [..], wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 4 pkt 15 lit. c tiret 1 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa polegające na błędnym przyjęciu, iż nie jest wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa w rozumieniu ww. przepisu, zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne, wywołujące uszczerbek na zdrowiu, powstałe w toku działań polegających na wykonywaniu obowiązków służbowych w ramach działającego poza granicami kraju kontyngentu wojskowego, które nie było rezultatem naruszenia przez żołnierza przepisów czy zasad BHP.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr 205, poz. 1203) weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: 1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni; 2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni.

Natomiast, stosownie do art. 3 ww. ustawy, weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.

Następnie Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, przez wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa należy rozumieć zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z:

a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń,

b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa,

c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań:

– przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

– określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.

Przepis ten wskazuje zatem, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, jeżeli zaistniało ono w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Sąd podkreślił, że definicja "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa" została wprowadzona do ustawy w celu odróżnienia tego wypadku od wypadku określonego w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.). Niewątpliwie wypadek, określony w ustawie o weteranach działań poza granicami państwa, ma postać kwalifikowaną w stosunku do wypadku, o którym mowa w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r.

W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji zaznaczył, że wykładnia prawa dokonywana jest wedle utrwalonych reguł i kryteriów. Jakkolwiek przyjęło się dawać pierwszeństwo wykładni językowej, to coraz częściej stosuje się także pozostałe sposoby interpretacji lub wspólny wynik kilku spośród nich. W praktyce dominuje wykładnia stanowiąca kompilację różnych sposobów, niesprzecznych ze sobą, wśród których wykładnia językowa jest wzmacniana pozostałymi, szczególnie gdy reguły językowe nie doprowadziły do uzyskania jednoznaczności interpretacyjnej danego zwrotu (tamże). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1685/11 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że prymat wykładni gramatycznej można zachować tylko w odniesieniu do przepisów sformułowanych w sposób niebudzący wątpliwości z punktu widzenia potocznie i powszechnie stosowanego języka oraz tylko wówczas, gdy ten sposób wykładni daje wynik niekolidujący z wynikami innych metod. Zatem tylko wówczas poprzestanie na językowym ich wyłożeniu byłoby uzasadnione, bo wtedy znaczenie przepisów na gruncie językowym byłoby dla wszystkich jednoznaczne.

Zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie stan taki jednak nie zachodzi, ponieważ pojawiły się różne wersje rozumienia omawianego zwrotu. Dlatego też, dla ustalenia jego sensu i znaczenia, należy odwołać się do innych metod wykładni, w tym wykładni celowościowej cytowanego przepisu. Wskazówką przy dokonywaniu tego procesu może być uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa, w którym podkreślono, że projekt szanuje normę, wynikającą z art. 19 Konstytucji, nakazującą zagwarantowanie stosownych uprawnień weteranom walk o niepodległość. Stąd też, zakłada przyznanie uprawnień dla weteranów poszkodowanych w wyniku działań bojowych, bądź działań skierowanych przeciwko tym weteranom. Weterani ci z narażeniem zdrowia, a bardzo często również życia, wypełniali i wypełniają nadal postawione przed nimi zadania poza granicami państwa, tak, aby pomóc w utrzymaniu pokoju na świecie, którego stabilność jest gwarantem pokoju dla Rzeczypospolitej Polskiej. Przewidziane w projekcie uprawnienia, choć częściowo różne z uprawnieniami przysługującymi weteranom walk o niepodległość, nie podważają konstytucyjnej zasady ich szczególnego traktowania.

Odnosząc się natomiast do art. 3 ustawy, w uzasadnieniu projektu wyjaśniono, że o status weterana poszkodowanego będzie mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba została poszkodowana w wyniku np. wybuchu miny pułapki lub zachorowała na chorobę, występującą tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu (np. choroby tropikalne). Nie przewiduje się możliwości nadania statusu weterana poszkodowanego osobie ewakuowanej do kraju z innych powodów medycznych, niezwiązanych z wypadkiem lub chorobą nabytą w rejonie działania poza granicami państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa - Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754).

Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych lub w wyniku działań skierowanych przeciwko nim, przy założeniu, że działania te mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań, dla wypełnienia których została powołana misja. Samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakiejkolwiek przyczyny, pozostającej bez związku z realizacją celów misji, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego.

Z uzasadnienia projektu ustawy jednoznacznie wynika, że ustawodawca dążył do wyróżnienia i docenienia osób, które narażają swoje życie i zdrowie, mają bezpośredni kontakt z wydarzeniami i sytuacjami, do których nie dochodzi w warunkach pokojowych i które w wyniku tych wydarzeń i sytuacji doznają uszczerbku na zdrowiu. Dlatego też szersze określenie podmiotów uprawnionych do przyznania przedmiotowego statusu doprowadziłoby do zmiany charakteru tego uprawnienia - na równi traktowano by osoby podejmujące działania bojowe, czy też osoby, których te działania dotykają, bądź np. chorujące na choroby występujące tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu, które znalazły się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia oraz osoby, które co prawda biorą udział w działaniach poza granicami państwa, jednak w chwili wypadku pozostają poza zagrożeniami wiążącymi się z charakterem misji.

Sąd dodatkowo zauważył, że ustawodawca zagwarantował odpowiednią ochronę osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku, który nie mieści się w definicji z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, ww. ustawą o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. Skarżący otrzymał jednorazowe odszkodowanie pieniężne w związku z uszczerbkiem na zdrowiu pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej (decyzja nr [..]z dnia 7 listopada 2012 r.).

Powyższe, w ocenie Sądu I instancji, uprawnia do stwierdzenia, że wypadek, któremu uległ skarżący, nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy. Skarżący nie działał bowiem w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, związanego z realizacją zadań Polskiego Kontyngentu Wojskowego, stąd też, zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że status weterana poszkodowanego mu nie przysługuje. Organ zasadnie uznał, iż opisane w protokole powypadkowym wypadki to wypadki, które nie mają bezpośredniego związku z działaniami prowadzonymi w celu wykonania zadań, dla których powołano i wysłano PKW.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł G.L., zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię:

1) art. 4 pkt 15 lit. c triet 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr 205, poz. 1203, ze zm.), polegające na błędnym przyjęciu, iż nie jest wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa w rozumieniu tego przepisu, zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne, wywołujące uszczerbek na zdrowiu powstałe w toku działań polegających na wykonywaniu obowiązków służbowych w ramach działającego poza granicami kraju kontyngentu wojskowego, które nie było rezultatem naruszenia przez żołnierza przepisów, czy zasad BHP.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący w toku niewątpliwie wykonywania obowiązków służbowych w ramach PKW [..], jakim było pełnienie ochrony bazy przed m. in. atakami terrorystycznymi z zewnątrz, upadł podczas wysiadania z samochodu dowożącego go na miejsce wykonywania tych zadań. Nie może budzić wątpliwości, iż wówczas skarżący wykonywał obowiązki związane z ochroną bazy i co więcej wykonywał te obowiązki aktywnie, albowiem pełnił służbę wartowniczą. Zdarzenie niewątpliwie było nagłe i spowodowane przyczyną zewnętrzną, co potwierdza treść protokołu powypadkowego i wywołało uszczerbek na zdrowiu i to w znacznym stopniu, albowiem aż wynoszący 3 %. Zdarzenie ponadto wystąpiło poza granicami kraju, albowiem wykonywanie obowiązków tych odbywało się w ramach pełnienia służby w ramach PKW [..]. Jednocześnie wskazano, iż nie stwierdzono po jego stronie naruszenia czy to przepisów, czy to zasad BHP. Dodano, iż ustawodawca nie wymaga aby wypadek, od którego zależy status weterana poszkodowanego miał miejsce w czasie ataku na przeciwnika, czy też odpierania takiego ataku lub zamachu, lecz wyraźnie wskazuje na inne wypadki. Jedynym zaś warunkiem koniecznym jest to aby wypadek pozostawał choćby w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych poza granicami państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie oparta została wyłącznie na zarzucie naruszenia zaskarżonym wyrokiem prawa materialnego - art. 4 pkt. 15 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr. 205, poz. 1203 ze zm. ), poprzez jego błędną wykładnię i uznanie że wypadek jakiemu uległ skarżący nie pozwala przyznać skarżącemu statusu weterana poszkodowanego.

W myśl art. 2 ustawy weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach:

1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni;

2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni.

Zgodnie z art. 3 ustawy weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze.

Art. 4 pkt. 15 ustawy stanowi, że za wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa uznaje się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z:

a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń,

b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa,

c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań:

– przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

– określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa.

W ocenie skargi kasacyjnej wypadek jakiemu uległ skarżący wyczerpuje definicję wypadku zawartą w art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy, pozostaje bowiem w bezpośrednim związku z innymi działaniami wykonywanymi przez żołnierza w ramach powierzonych zadań.

Skarga kasacyjna nie mogła odnieść zamierzonego skutku, gdyż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Do przyznania żołnierzowi statusu weterana poszkodowanego na podstawie art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o weteranach działań poza granicami państwa, konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek :

- wypadek musi mieć charakter nagły,

- wypadek musi zostać wywołany przyczyną zewnętrzną,

- wypadek musi spowodować uszczerbek na zdrowiu,

- wypadek musi zaistnieć podczas lub w bezpośrednim związku z działaniami związanymi z wykonywaniem innych zadań przez żołnierza, niż opisane w art. 4 pkt. 15 lit. a i lit. b.

Określenie zawarte w ustawie odnoszące się do bezpośredniego związku wypadku z wykonywanymi zadaniami należy rozumieć w ten sposób, że wypadek jest następstwem wykonywania przez żołnierza zadań wyznaczonych Misji Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa (ISAF). Specyfika tych zadań, różna od normalnych, zwykłych obowiązków służbowych żołnierzy , która niesie ze sobą realne zagrożenie dla życia i zdrowia żołnierzy stanowi nieodłączny element w procesie ustalania wypadku.

Misja Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa (ISAF) jest operacją stabilizacyjną, prowadzoną na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ (nr 1386 z 20 grudnia 2001 r., nr 1510 z 13 października 2003 r., nr 1563 z 17 września 2004 r., nr 1623 z 13 września 2005 r. i nr 1707 z dnia 13 września 2006 r.) oraz porozumienia z Bonn z 5 grudnia 2001 r., dotyczącego tymczasowych ustaleń w sprawie odbudowy stałych instytucji rządowych w [..].

Żołnierze Polskich Sił Zadaniowych w [..]realizowali misję o charakterze stabilizacyjnym i doradczo – szkoleniowym dla utrzymania bezpieczeństwa i stabilizacji w rejonie.

Zadania realizowane przez Polski Kontyngent Wojskowy w [..]polegały przede wszystkim na zapewnieniu bezpieczeństwa i wsparcia ludności cywilnej, współpracy z [..], patrolowaniu i kontrolowaniu, szkoleniu armii i policji [..], pomocy w odbudowie struktury kraju, rozminowaniu terenów. Zasadniczym celem działalności operacyjnej pozostawało zapewnienie bezpieczeństwa wzdłuż głównych szlaków komunikacyjnych prowincji, przechwytywanie i likwidowanie urządzeń służących do produkcji min i amunicji, zatrzymywanie rebeliantów.

Niewątpliwie operacja stabilizacyjna w [..]stanowiła dla Sił Zbrojnych RP jedno z największych wyzwań wojskowych ostatnich lat, a udział w niej skarżącego należy docenić.

Misja realizowana była w warunkach, które pod względem kulturowym, cywilizacyjnym i klimatycznym całkowicie odbiegają od realiów europejskich.

Nie oznacza to jednak, że każdy wypadek jakiemu uległ żołnierz Polskiego Kontyngentu Wojskowego ( PKW ) pozostaje w związku z zadaniami Misji.

Zadania realizowane przez żołnierzy PKW miały charakter szczególny i tę cechę należy traktować jako kryterium kwalifikacji określonego zdarzenia jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy. Nie chodzi tu bowiem o każdy wypadek doznany przez żołnierza wykonującego zadania poza krajem, związany z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych, ale o wypadek pozostający w ścisłym związku z zadaniami realizowanymi w ramach Misji Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa (ISAF). Trzeba mieć na uwadze, że ustawodawca definiując wypadek w art. 4 pkt. 15 lit. a i lit. c ustawy opisane w nim działania poza granicami państwa, skutkujące wypadkiem, określa w zasadzie jako działania charakterystyczne dla czasu wojny ( uderzenie na przeciwnika, odparcie jego uderzeń, zamach ). W tym też kontekście należy wykładać przepis art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy.

Oznacza to, że wypadkiem o jakim mowa w art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, będzie tylko takie zdarzenie które bezpośrednio związane jest z realizacją konkretnych zadań operacyjnych, stabilizacyjnych, czy doradczych.

Innymi słowy, w sytuacji gdy wypadek nastąpił w ramach zwykłego wykonywania zadań służbowych przez żołnierza , bez związku ze szczególnym charakterem zadań mandatowych Misji, to sam fakt że wypadek miał miejsce poza granicami kraju nie kwalifikuje go jako wypadku w rozumieniu art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o weteranach działań poza granicami państwa.

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową ( Dz. U. Nr. 83, poz. 760 ze zm. ) za wypadek uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które zaszło podczas lub w związku:

1) z wykonywaniem obowiązków służbowych albo poleceń przełożonych;

2) z wykonywaniem czynności w interesie służby wojskowej, nawet bez polecenia przełożonych;

3) z ratowaniem ludzi z grożącego niebezpieczeństwa albo ratowaniem mienia przed zniszczeniem lub zagarnięciem;

4) z udziałem w pościgu lub ujęciu osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa albo ochroną innych osób przed napaścią;

5) z odbywaniem drogi do miejsca i z miejsca wykonywania czynności określonych w pkt 1 i 2.

Jak wynika z akt sprawy skarżący uległ wypadkowi w drodze do miejsca pełnienia służby. Wypadek nastąpił w trakcie wysiadania z pojazdu i do jego zajścia w żaden sposób nie przyczyniły się jakiekolwiek działania prowadzone przez Misję na terenie [..]. Skarżący na skutek zdarzenia nie przystąpił nawet do pełnienia obowiązków. Był to nieszczęśliwy wypadek, dla którego zaistnienia nie miał znaczenia fakt pobytu skarżącego w [..].

W niniejszej sprawie brak jest związku pomiędzy wypadkiem jakiemu uległ skarżący, a działaniami Polskiego Kontyngentu Wojskowego w [..]. Brak ten nie pozwala uznać zdarzenia za wypadek i przyznać żołnierzowi status weterana poszkodowanego. Skarżący nie został poszkodowany w związku z działaniami PKW w [..], lecz na skutek nieprawidłowego ułożenia nogi w czasie opuszczania samochodu. Tego rodzaju wypadek nie ma w sobie nic szczególnego, uzasadnionego specyfiką działań PKW. Mógł nastąpić wszędzie, w każdym miejscu i czasie.

Powołany wcześniej art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o weteranach działań poza granicami państwa wyraźnie określa, że weteranem może być osoba która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Oznacza to, że uszczerbek na zdrowiu wskutek wypadku musi nastąpić w wyniku działań dla realizacji których utworzono misję, czy kontyngent. Działania te należy pojmować jako przyczynę powodującą wypadek i wywołującą uszczerbek. Chodzi tu o konkretne czynności składające się na zadania misji (kontyngentu ) i służące realizacji postawionych przed nimi celów. Nie stanowi o wypełnieniu działań Misji i PKW w Afganistanie jakiekolwiek zachowanie ( zdarzenie) które doprowadziło do wypadku żołnierza, ale tylko takie które nie wystąpiłoby gdyby żołnierz nie wypełniał w tym momencie zadań mandatowych Misji Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa.

Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując wykładni art. 4 pkt. 15 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. odwołał się do uzasadnienia projektu ustawy, z którego wynika że zamierzeniem ustawodawcy było aby o status weterana poszkodowanego mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba została poszkodowana w wyniku np. wybuchu miny pułapki lub zachorowała na chorobę, występującą tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu (np. choroby tropikalne). Nie przewidywało się natomiast możliwości nadania statusu weterana poszkodowanego osobie ewakuowanej do kraju z innych powodów medycznych, niezwiązanych z wypadkiem lub chorobą nabytą w rejonie działania poza granicami państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa - Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754).

Powszechnie przyjmuje się, że weteran to osoba biorąca udział w konkretnych operacjach, która z racji doznanych szkód zasługuje na szczególne uhonorowanie i której przysługują z tego tytułu szczególne uprawnienia. Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa przyznaje weteranom poszkodowanym liczne uprawnienia w zakresie świadczeń zdrowotnych, pomocy w finansowaniu nauki, uprawnienia socjalne, uprawnienia pracownicze, dodatki do świadczeń emerytalno – rentowych. Wydaje się niemożliwe do przyjęcia takie rozumienie przepisu art. 4 pkt. 15 lit. c ustawy, zgodnie z którym jakiekolwiek zdarzenie skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza państwem miałoby uzasadniać przyznanie tak wielu korzyści. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie wszystkich żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu bez względu na przyczyny wypadku, wówczas niepotrzebne byłoby definiowanie wypadku w sposób opisowy wynikający z art. 4 pkt. 15 ustawy. Wystarczyłoby bowiem posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagle zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami państwa.

Trzeba też zauważyć, że ustawa różnicuje pojęcie weterana działań poza państwem ( art. 2 ) od pojęcia weterana poszkodowanego ( art. 3 ). Także weteranom w rozumieniu art. 2 ustawy przysługują określone uprawnienia np. zapomogi, pomoc psychologiczna, dofinansowanie pobytu w Domu Weterana. Wydaje się uzasadnione przyjęcie poglądu, że szersze uprawnienia przysługujące weteranowi poszkodowanemu w stosunku do weterana działań poza granicami państwa mają rekompensować szkody doznane przez żołnierza w wyniku działań operacyjnych lub nawet szeroko pojętych działań stabilizacyjnych podejmowanych w warunkach bezpośredniego zagrożenia.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa w zw. z art.204 pkt. 1 Ppsa orzekł jak w sentencji.