Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 431/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1-3, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1551
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
article: par 2
journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 608 art. 4 ust. 1  lit. c, art. 32 ust. 2 lit. a
law: Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz  uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.)
Teza: Przepis par 2 rozporządzenia MRiRW z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu - dotyczy dzoiałalności rolniczej wymienionej w ppkt (ii) oraz (iii) art. 4 ust. 1 lit. "c". Rozporządzenia 1307/2013. Nie odnosi się natomiast do rodzaju działalności określonej w ppkt (i) powołanego przepisu.

TEZY

Przepis par 2 rozporządzenia MRiRW z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu - dotyczy dzoiałalności rolniczej wymienionej w ppkt (ii) oraz (iii) art. 4 ust. 1 lit. "c". Rozporządzenia 1307/2013. Nie odnosi się natomiast do rodzaju działalności określonej w ppkt (i) powołanego przepisu.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant Sekretarz sądowy Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarżący A.S. – dalej zwany Stroną, Skarżącym – złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej zwanego organ odwoławczy, DOR) z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej zwany organ pierwszej instancji) nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2017 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek Skarżącego o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2017 r. Wnioskodawca zadeklarował, iż ubiega się o płatność w ramach następujących schematów pomocowych:

- jednolita płatność obszarowa – dalej zwana płatnością JPO

- płatność za zazielenienie - zwana dalej płatnością PZZ

- płatność dodatkowa (redystrybucyjna) – zwana dalej RDST

- płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno – zwana dalej płatnością STR.

Łączna powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku wynosiła 79,62 ha.

Gospodarstwo rolne Skarżącego zostało wytypowane do kontroli na miejscu. Przedmiotowa kontrola obejmował kwalifikowalność powierzchni działek rolnych zadeklarowanych do płatności na rok 2017 przez Skarżącego. W ramach kontroli dokonano ustaleń, które zostały zawarte w raporcie z kontroli z dnia [...].03.2018 r.

Organ pierwszej instancji w trakcie kontroli administracyjnej, przy uwzględnieniu kontroli na miejscu ustalił, iż powierzchnia zadeklarowana na działkach rolnych wynosi 79,62 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona przez organ pierwszej instancji wynosi 69,47 ha. Zatem łączna powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi 10,15 ha. Różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem stwierdzonym powstała między innymi na skutek kodów pokontrolnych zastosowanych przez inspektorów prowadzących kontrole FOTO ujętych w raporcie z kontroli na miejscu. W związku z zastosowaniem kodu [...], który oznacza, iż na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej z płatności wykluczono w całości działki rolne C/C1, D/D1, E/E1 o łącznej powierzchni 8,40 ha. Na pozostałych działkach rolnych na których stwierdzono przedeklarowanie powierzchni tj.. F/F1, I/I1, J/J1 stwierdzono m.in. kody DR13+, DR13-, DR51 oraz DR50 oznaczający iż granice uprawy wykraczają poza działkę referencyjną. Obszar kwalifikujący się do płatności na przedmiotowych działkach rolnych, na których został zastosowany kod DR50 uwzględniony został w oparciu o powierzchnie upraw znajdujących się w granicach działek ewidencyjnych. Organ wskazał również, że na szkicach z kontroli wskazano, iż część upraw zadeklarowanych przez stronę wykracza poza granice działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku i obejmuje niezadeklarowane we wniosku z [...] maja 2017 r. działki ewidencyjne. W takim stanie – mimo że w raporcie z kontroli dla działek rolnych – dla których zastosowano kod DR50 – wpisano powierzchnię stwierdzoną uprawy x, to powierzchnię takiej działki rolnej należało zredukować do obszaru uprawy znajdującego się wyłącznie w granicach działki ewidencyjnej, na której dana działka rolna została zadeklarowana we wniosku. W związku z powyższym w przypadku działek z zastosowanym kodem DR50 obszary uprawy x, które wykraczały poza granice działki ewidencyjnej, na której została zadeklarowana działka rolna z uprawą x nie zostały wzięte pod uwagę przy naliczaniu płatności. Organ wskazał, że do płatności kwalifikują się uprawy, które leżą na działce rolnej w granicach działki ewidencyjnej zadeklarowanej we wniosku o przyznanie płatności. W takim stanie organ pierwsze instancji po uwzględnieniu powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli na miejscu na działkach rolnych oraz zastosowaniu kodów pokontrolnych i wzięciu pod uwagę maksymalnego kwalifikowanego obszaru – dalej zwanego MKO- zakwalifikował do płatności powierzchnię 69,47 ha. Zatem powierzchnia obszaru wykluczonego z płatności wynosi 10,15 ha.

Organ wskazał, że wobec przedeklarowania powierzchni o 14,61 % w zakresie płatności obszarowej zastosowanie ma art. 19 a ust. 1 Rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1360/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE z 20 czerwca 2014 r. L 2014.181.48) – jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1 , obszar zgłoszony do celów systemów pomocy (...) przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 raza większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary. Kara administracyjna nie przekracza 100% wartości kwot obliczonych w oparciu o zgłoszony obszar.

Wobec powyższego wyliczono kwotę płatności JPO w wysokości 25.036.78 zł

W przypadku płatności RDST – początkową kwotę płatności RDST ustalono w wysokości 4 779,54 zł, w przypadku płatność PZZ – początkową kwotę płatności PZZ ustalono w wysokości 21 519,72 zł. Natomiast w przypadku płatności STR – płatność tą ustalono w wysokości 3 032,60 zł.

Mając na uwadze ustaloną sumę płatności obszarowych tj. 54 368,64 zł organ pierwszej instancji ustalił współczynnik korygujący płatności bezpośrednich, który wyniósł 1,388149%. Po uwzględnieniu współczynnika korygującego wysokość płatności ustalono: JPO – 24.744,26 zł; PZZ – 21.268,29; RDST -4.723,70 zł; STR – 2.997,17 zł.

We wniesionym odwołaniu, Skarżący zakwestionował ustalenia kontroli w sprawie stwierdzonych nieużytków na działkach rolnych C,D i E na których strona zadeklarowała sad orzecha włoskiego. Skarżący wskazał, że na działkach rośnie sad orzecha włoskiego a w/w działki są koszone w okresie późnego lata, ponieważ w ten sposób chroni drzewka orzecha włoskiego przed zwierzyną leśną gdyż nie posiada ogrodzenia. Do odwołania załączył protokół oszacowania szkód, które zostały wyrządzone w gospodarstwie Skarżącego przez zwierzynę leśną w sadzie czereśniowym.

Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając iż postępowanie przeprowadzone zostało prawidłowo oraz w sposób właściwy zastosowano przepisy prawa.

W przypadku działek deklarowanych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez Skarżącego w trakcie kontroli administracyjnej uwzględniającej wyniki kontroli na miejscu stwierdzono, iż nie można zakwalifikować do płatności na rok 2017 działek rolnych C/C1, D/D1, E/E1 zgłoszonych we wniosku z dnia [...].05.2017 r. W wyniku czynności kontrolnych prowadzonych na działkach rolnych C/C1, D/D1 zlokalizowanych na działce ewidencyjnej nr [...] (obręb ewidencyjny [...]) oraz działce rolnej E/E1 zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] (obręb ewidencyjny [...]), zastosowano kod nieprawidłowości DR18 oznaczający, iż na w/w działkach rolnych stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej (vide: str. 3-2 w/w raportu, sekcja "dane z kontroli", rubryka 9). Jednocześnie w rubryce "uwagi", inspektorzy przeprowadzający kontrolę odnotowali w zakresie w/w działek cyt. "Działka nieużytkowana rolniczo co najmniej dwa lata. Na działce stwierdzono samosiejki i zachwaszczenie". Stan działek rolnych C/C1, D/D1, E/E1 zobrazowany został na zdjęciach (12 szt.) sporządzonych w dniu [...].07.2017 r. (numery zdjęć: 27-097 do 27-109). Na przedmiotowych zdjęciach (miejsca wykonywania fotografii wskazane na szkicach z kontroli stanowiących integralną część raportu nr [...]) uwidoczniono w/w działki, na których do dnia kontroli nie była prowadzona działalność rolnicza. Świadczy o tym brak drzew z gatunku orzech włoski oraz stan wegetacyjny roślin chwastowych (m.in. nawłoć, oset, powoje, pokrzywy, marchew zwyczajna, perz właściwy), zakrzaczeń, oraz drzew samosiejek (m.in. olcha) zdecydowanie niepożądanych z punktu widzenia gospodarowania w rolnictwie. Struktura, wielkość oraz sam fakt występowania wskazywanej wyżej roślinności świadczą o tym, iż na w/w działkach rolnych do dnia kontroli tj. [...].07.2017 r. nie przeprowadzono zabiegów agrotechnicznych mających na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności. W świetle powyższych rozważań na działkach rolnych C/C1, D/D1, E/E1 o areale 8,40 ha nie stwierdzono uprawy orzecha włoskiego. Z dokumentacji fotograficznej wynika, iż w/w działki rolne porośnięte są samosiejkami i roślinnością chwastową, a stan wegetacyjny tejże roślinności wskazuje na brak prowadzenia jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. W związku z powyższym nie można zakwalifikować w/w działek do płatności na rok 2017.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że opisane i udokumentowane na dołączonych do akt sprawy zdjęciach sporządzonych w dniu [...].07.2017 r. obszary działek rolnych C/C1, D/D1, E/E1 na których występują skupiska chwastów oraz samosiejek to tereny, co do których nie sposób uznać, iż była na nich prowadzona działalność rolnicza, o której mowa w art. 4 ust. 1 lit c Rozporządzenia 1307/2013 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 Ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bexpośredniego. Wskazywana wyżej działalność rolnicza oznacza (ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (art. 4 ust. 1 lit. c Rozporządzenia 1307/2013).

W świetle powyższych rozważań organ odwoławczy wyjaśnia, iż płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznawane są m.in. zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 Ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, który stanowi, iż płatność JPO, płatność PZZ, płatność dla młodych rolników, płatność RDST i płatności związane do powierzchni upraw (...) są przyznawane do powierzchni działki rolnej nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar (MOK), o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a Rozporządzenia nr 640/2014. MKO do płatności stanowi powierzchnia gruntów rolnych spełniająca kryteria określone w art. 32 ust. 2 lit. a Rozporządzenia nr 1307/2013 obejmująca wszelkie użytki rolne gospodarstwa rolnego, w tym obszary, które w dniu [...]czerwca 2003 r. nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w państwach członkowskich przystępujących do Unii w dniu 1 maja 2004 r., które w momencie przystąpienia zdecydowały się na stosowanie systemu jednolitej płatności obszarowej, wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej. DOR powołując się na przytoczone powyżej przepisy podkreślił, iż obszary zachwaszczone oraz porośnięte samosiejkami w granicach danej działki rolnej nie są obszarami, na których strona w roku 2017 prowadziła działalność rolniczą. W świetle powyższego organ odwoławczy wyjaśnia, iż obszary działek rolnych C/C1, D/D1 i E/E1 zostały wykluczone z MKO, a co za tym idzie z płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W świetle powyższych rozważań Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, mając na względzie okoliczności związane z kwestią kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, zaznaczył, iż poszczególne elementy dokumentacji pokontrolnej są ze sobą spójne tzn. stan działek ukazany na fotografiach i szkicach sytuacyjnych obrazujących miejsca wykonywania fotografii sporządzonych w trakcie czynności kontrolnych koreluje ze sobą. Dalej organ wskazał, że inspektorzy dokonujący czynności kontrolnych dokonali wizji lokalnej całości zadeklarowanych działek rolnych i biorąc pod uwagę stan faktyczny zastany na kontrolowanych działkach nie zakwalifikowali żadnych obszarów wskazujących – w świetle zasad agrotechniki i dobrej praktyki rolniczej - na fakt występowania na nich w roku 2017 obszarów kwalifikujących się do płatności.

Dalej organ wskazał, że mając na względzie opisane wyżej ustalenia organ odwoławczy wskazuje, iż zakwalifikowanie do płatności na rok 2017 deklarowanych obszarów działek rolnych, "C/C1", "D/D1" oraz "E/E1" stałoby w sprzeczności z przepisami prawa określonymi w § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. 2015 poz. 351 ze zm.), art. 4 ust. 1 ppkt (ii) (iii) oraz art.32 ust. 2 Rozporządzenia nr 1307/2013 jak również art. 8 ust. 1 pkt 1 Ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zdaniem organu odwoławczego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR słusznie wykluczył całość deklarowanych obszarów wymienionych wyżej działek rolnych z płatności na rok 2017.

Dalej organ wskazał, że mając na uwadze powyższe wskazania oraz uregulowania prawne mające zastosowanie w niniejszej sprawie w przypadku zadeklarowanych przez Skarżącego działek rolnych, organ przy uwzględnieniu wyników z kontroli na miejscu oraz art. 5 ust. 2 lit a Rozporządzenia 640/2014 potwierdził ustalenia organu I instancji w zakresie powierzchni stwierdzonej na działkach rolnych F/F1, I/I1 oraz J/J1, których strona w piśmie odwoławczym nie zakwestionowała. Natomiast odnosząc się działek rolnych C/C1, D/D1 i E/E1 zakwestionowanych przez stronę w piśmie odwoławczym deklarowanych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dała podstaw by podważyć ustalenia organu I instancji.

Organ wskazał, że w świetle materiału zdjęciowego sporządzonego w dniu [...] lipca 2017 r. nie można dać wiary wskazaniom strony, iż na działkach rolnych C/C1, D/D1, E/E1 prowadzona jest uprawa orzecha włoskiego. Zdaniem organu wskazanie Skarżącego nie broni się w konfrontacji z materiałem dowodowym w postaci zdjęć z kontroli. Zdaniem organu brak występowania uprawy orzecha włoskiego na działkach oraz struktura, wielkość roślinności chwastowej (nawłoć, pokrzywy, oset, powoje, perz właściwy, marchew zwyczajna) wraz z samosiejkami m.in. w postaci olchy świadczą o tym, iż na w/w działkach rolnych do dnia kontroli tj. [...].07.2017 r nie przeprowadzono żadnych zabiegów agrotechnicznych mających na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności. Jednocześnie strona wskazuje w piśmie odwoławczym, iż zabiegi wykonuje późnym latem, natomiast z § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. 2015 poz. 351 ze zm.) jednoznacznie wynika, iż grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich (...). W związku z powyższym strona w piśmie odwoławczym przyznaje, iż zabiegi koszenia wykonuje późnym latem czyli po terminie wskazanym w/w rozporządzeniu, co tylko potwierdza słuszność ustaleń wynikających z decyzji wydanej przez Kierownika Biura ARIMR nr [...].

W świetle konkluzji wynikającej z treści art. 3 ust. 3 Ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego, w przypadku gdy strona kwestionuje ustalenia czynności kontrolnych, to winna wnieść do sprawy przekonywujące przeciwdowody, które pozwoliłyby uznać słuszność argumentacji osoby odwołującej się. W przypadku niniejszej sprawy Wnioskodawca nie dostarczyła organom ani dostatecznych argumentów ani dowodów na ich poparcie, skutecznie podważających dowód z protokołu kontroli i załączonej do niego dokumentacji fotograficznej, a w konsekwencji poczynionych ustaleń. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego należy dać wiarę ustaleniom zawartym w raporcie nr [...], potwierdzonym zgromadzoną dokumentacją fotograficzną, które stoją u podstaw rozstrzygnięcia podjętego na mocy zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji.

Od decyzji organu odwoławczego Strona złożyła skargę. W skardze wniósł o "zmianę decyzji" w sprawie działek, które kontrola uznała jako nieużytki i potwierdził to organ odwoławczy. Skarżący wskazał, że na działkach od kilkunastu lat rośnie sad orzechowy. Drzewa rosną w rozstawie 10x10 m. Są wysokie od 1 m do 4 m, zaczynają owocować. Na działkach rośnie kilkaset drzew orzecha włoskiego. Dalej Strona wskazała, że drzewa są corocznie nawożone i opryskiwane odżywkami. Powołanie się, że na zdjęciach z kontroli brak jest drzew orzecha jest bezpodstawne. Wystarczyło ponownie skontrolować stan drzew. Skarżący wskazał, że nie wie jak przebiegała kontrola skoro nie widziała kilkuset dorodnych drzew orzecha włoskiego. Ponadto zakwestionował twierdzenie, że uprawę dyskwalifikują rosnące chwasty. Wskazał, że chwasty chronią drzewa przed zniszczeniem przed zwierzyną dziką, po drugie w czasie niedoborów opadów chronią glebę przed nagrzaniem a drzewa przed utratą wilgoci. Ponadto wskazał, ze roślinność w sadzie nie zagraża uprawie.

Skarżący wskazał, że niezasadny jest zarzut Dyrektora ARiMR, że nie odwołał się od raportu z kontroli. Firma kontrolująca w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. stwierdziła, że raport z kontroli nie jest zatwierdzony przez ARiMR i może ulec zmianie. Dlatego – jak twierdzi- czekał na ostateczną decyzje. Wskazał, że odwołanie to jest jego prawo a nie obowiązek. Zdaniem Strony organ odwoławczy opierając się na raporcie z kontroli powielił jej błędy.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zaskarżona decyzja została wydana m.in.na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1, art, 107 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) - zwanej dalej Kpa, art. 3, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 14 ust. 1 i ust. 2, art. 15 ust. 2a ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm.) - zwanej dalej Ustawą lub ustawą o płatnościach, art. 5 ust. 2 lit. a, art. 19a ust. 1 akapit pierwszy Rozporządzenia Delegowanego Komisji (WE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE z 20 czerwca 2014 r. L 2014.181.48) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 640/2014, art. 70 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE z 20 grudnia 2013 r. L 2013.347.549) - zwanego dalej Rozporządzeniem nr 1306/2013.

Spór w sprawie ogranicza się do uznania czy organ zasadnie wykluczył z płatności JPO działki C/C1, D/D1 i E/E1 o łącznym areale 8,4 ha, z uwagi na brak prowadzenia na nich działalności rolniczej. Zdaniem Skarżącego na spornych działkach prowadzona jest uprawa orzecha włoskiego. Innych ustaleń organu Skarżący nie kwestionuje.

W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy był niewystarczający do uznania, że na działkach C/C1, D/D1 i E/E1 o łącznym areale 8,4 ha nie była prowadzona działalność rolnicza.

Poza sporem jest, że sporne działki w dniu [...] lipca 2017 r. porośnięte były roślinnością uznawaną w uprawach rolnych za chwasty m.in. tj. nawłoć, pokrzywa, perz. O istnieniu tej roślinności świadczy wykonana w tym dniu dokumentacja fotograficzna. Nie kwestionuje tego również Skarżący, potwierdza że do [...] lipca 2017 r. nie przeprowadzono zabiegów agrotechnicznych mających na celu usunięcie lub zniszczenie tej roślinności w sadzie orzecha włoskiego.

Skarżący wskazuje jednak, że nie jest prawdą, że na tych działkach – o areale 8,40 ha nie stwierdzono uprawy orzecha włoskiego. Ponadto Skarżący wskazał, że na przedmiotowych działkach nie występują samosiejki olchy z uwagi, że sporne działki położone są na gruntach suchych, które uniemożliwiają istnienie tego typu roślinności. Natomiast na rozprawie - po okazaniu załączonych do akt administracyjnych zdjęć potwierdził, że na okazanych zdjęciach widoczne są drzewa orzecha włoskiego, a nie innego gatunku. Ponadto wskazał, że drzewa te rosną w odstępach 10mx10m. Istniejące mniejsze drzewa – są to drzewka orzecha włoskiego, które zostały dosadzone w miejsce drzew wcześniej zniszczonych przez dziką zwierzynę. Drzewa orzecha włoskiego na plantacji skarżącego mają wysokość do 4 m. Te dosadzone w miejsce zniszczonych są mniejsze, ale istniały i istnieją. Ponadto wskazał, że roślinność która rośnie nie szkodzi w uprawie orzecha włoskiego.

Wskazać należy, że zgodnie z przywołanym przez organ przepisem art. 4 ust. 1 lit "c" Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/13 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE L z 20 grudnia 2013 r.)– dalej zwane Rozporządzeniem 1307/2013 - "działalność rolnicza" oznacza:

(i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;

(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub

(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Produkty rolne oznaczają produkty – z wyjątkiem produktów rybołówstwa – wymienione w Załączniku I do Traktatów, a także bawełnę (art. 4 ust. 1 lit. "d" Rozporządzenia 1307/2013). W załączniku I do Traktatów w Dziale 8 wymienione zostały "owoce i orzechy jadalne; skórki owoców cytrusowych lub melonów".

Sad orzecha włoskiego spełnia definicję "upraw trwałych" które oznaczają uprawy nie podlegające płodozmianowi, inne niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, które zajmują grunty przez okres pięciu lub dłużej i dają powtarzające się plony (...) - art. 4 ust. 1 lit. "g" powołanego Rozporządzenia. .

Uprawy trwałe zalicza się do "użytków rolnych"- art. 4 ust. 1 lit. "e" Rozporządzenia.

Organ w zaskarżonej decyzji definiując działalność rolniczą powołał tylko treść art. 4 ust. 1 lit. c ppkt (ii) oraz (iii). Z treści przytoczonego przepisu art. 4 u ust. 1 lit " c" (ii) oraz (iii) wynika, że za taką działalność uważa się utrzymanie użytków rolnych w stanie dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i sprzęt rolniczy (...) w oparciu o kryteria określone przez państwo członkowskie lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie. Oznacza to że za działalność rolniczą uważa się m.in. te dwa przypadki 1) utrzymanie użytków rolnych (...) lub 2) prowadzenie działań minimalnych. Organ natomiast przy definiowaniu działalności rolniczej pominął wymienioną w ppkt (i) uprawę produktów rolnych.

Z uzasadnienia decyzji nie wynika do którego działania (i), (ii) czy też (iii) organ zaliczył działalność Skarżącego. Uzasadnienie może wskazywać, że organ odniósł się tylko do ppkt (ii) oraz (iii) przywołanej definicji działalności rolniczej. Wskazanie konkretnego działania ma o tyle znaczenie, że wobec każdego z tych działań wymagane są inne kryteria oceny co do uznania prowadzenia działalności rolniczej. To z kolei pozwoli to na ustalenie czy Skarżący rzeczywiście "działalność rolniczą" na spornych gruntach w 2017 r. prowadzi czy też nie prowadził.

Argumentacja organu wskazuje, że brak prowadzenia działalności rolniczej wynika z faktu nieprzeprowadzenia przez Skarżącego przynajmniej jednego zabiegu agrotechnicznego mającego na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia [...] lipca 2017 roku. Taki zabieg został wskazany w Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U. z 2015 r. poz. 351) dalej zwane rozporządzeniem MRiRW z 12 marca 2015 r.

Zgodnie z § 2 powołanego rozporządzenia - grunty uznaje się za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, jeżeli został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności, w terminie do dnia [...] lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich(...).

Generalnie - zgodnie z przytoczoną w art. 4 ust. 1 lit. "c" Rozporządzenia 1307/2013 definicją "działalności rolniczej" - działalność ta wymaga produkcji, chowu, uprawy produktów rolnych (i). Jednakże rolnicy zamiast tego mogą również utrzymywać użytki rolne w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzić działania minimalne, określane przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (ii), (iii). W ocenie Sądu do działań określonych w ppkt (ii) oraz (iii) wydano rozporządzeniu MRiRW z [...] marca 2015 r. w którym określono kryteria uznawania gruntów za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia definiując działalność rolniczą Skarżącego, pominął ppkt (i) wymieniony w ustawowej definicji działalności rolniczej – i w ogóle nie odniósł się do prowadzonej uprawy produktów rolnych – sadu orzecha włoskiego. Tym samym zdefiniował działalność rolniczą Skarżącego z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 4 ust. 1 lit. "c" ppkt (i) Rozporządzenia 1307/2013. Organ nie wskazał jakich warunków Skarżący nie spełnił przy uprawie produktów rolnych. Tym samym przy ustaleniu czy na spornych działkach Skarżący prowadzi działalność rolniczą organ ustalenia tego dokonał z naruszeniem art. 4 ust. 1 lit. "c" Rozporządzenia 1307/2013.

Organ powołał się na zasady agrotechniki i dobrej praktyki rolnej - nie definiując tych pojęć. Z akt administracyjnych również nie wynika jakimi dowodami, na jakiej podstawie dokonał ustalenia, przyjmując że grunty te nie były uprawiane zgodnie z zasadami agrotechniki i dobrej praktyki rolnej.

Zdaniem organu dowodem, że nie była prowadzona działalność rolnicza świadczy brak drzew z gatunku orzech włoski oraz stan wegetatywny roślin chwastowych. W ocenie Sądu na załączonych zdjęciach znajdują się drzewa orzecha włoskiego (co na rozprawie potwierdził Skarżący). Drzewa te rosną w znacznych odstępach 10mx10 m. Taki rozstaw rzędów i odległości pomiędzy tymi roślinami wynika z zasad uprawy orzecha włoskiego. O takich okolicznościach w trakcie postępowania informował Skarżący. Trudno wskazać jakie dowody w świetle art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach przedstawić ma Skarżący na to że drzewa na spornych działkach rosną. Skarżący wskazał, że sad na przedmiotowych działkach rośnie i jeżeli są co do tego wątpliwości to należało dokonać oględzin. Załączona dokumentacja fotograficzna nie potwierdziła braku drzew orzecha włoskiego. Mogła stanowić co najwyżej dowód, że do dnia [...] lipca 2017 r. na spornych działkach nie zostały przeprowadzone zabiegi mające na celu zniszczenie niepożądanej roślinności.

Materiał dowodowy ograniczył się w zasadzie do dokumentacji fotograficznej z [...] lipca 2017 r. Na tej podstawie organ uznał, że działalność rolnicza na przedmiotowych działkach nie jest prowadzona – a w niniejszej sprawie oznacza to że Skarżący nie prowadzi uprawy produktów rolnych - uprawy orzecha włoskiego. Z treści uzasadnienia decyzji (jak i dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy) nie wynika by organ w jakikolwiek sposób ustalał jak należy prowadzić uprawę orzecha włoskiego – przyjmując jedynie, że skoro działki nie zostały wykoszone do [...] lipca 2017 r. to w 2017 r. nie była prowadzona na tych działkach działalność rolnicza. W żaden sposób organ nie weryfikował twierdzenia, że na działkach rośnie sad orzecha włoskiego, że corocznie jest nawożony,

że rosnące drzewa są zdrowe (na co Strona powoływała się w odwołaniu). W ocenie Sądu nie jest wystarczające przyjęcie, że sporne działki stanowią nieużytek, jak wskazano w protokole kontroli. Brak jest również wyjaśnienia co należy rozumieć przez nieużytek. Słownik języka polskiego nieużytek określa jako obszar gruntu, który z powodu naturalnych warunków siedliskowych lub na skutek działalności rolniczej, przemysłowej, leśnej lub innej nie posiada lub utracił wartość użytkową. W ocenie Sądu organ nie wykazał, że sporne działki utraciły wartość użytkową.

Skarżący oczywiście przez swoją bierną postawę w postępowaniu przed organem pierwszej instancji przyczynił się do wydania niekorzystnej dla niego decyzji przez ten organ. Jednak organ odwoławczy dysponując wskazaniami Skarżącego, postępowanie powinien co najmniej uzupełnić. Powołany przepis art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach nie zwalnia organu od zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w całości - art. 7 Kpa – który określa zasadę prawdy obiektywnej. Z akt administracyjnych wynika jedynie, że organ pierwszej instancji informował stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie.

O ile w postępowaniu przed organem pierwszej instancji brak wykazywania przez organ aktywności w zakresie wyjaśnienia sprawy z uwagi na postawę Strony (brak działania) jest zrozumiałe, to już braku aktywności organu odwoławczego nie można uznać za prawidłowe. Organ nawet nie wezwał Strony do przedstawienia wniosków dowodowych do wyjaśnień zawartych w odwołaniu. Skarżący twierdził, że corocznie przeprowadza zabiegi w sadzie, a przede wszystkim, że sad istnieje. Tym samym brak podstaw do uznania, że Skarżący nie udzielił wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą, a więc zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach. Przepis art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach nie uchyla zasad postępowania administracyjnego w szczególności zasady prawdy obiektywnej czy też zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej.

Organ nawet nie wyjaśnił użytego na stronie 23 uzasadnienia zaskarżonej decyzji zwrotu "w świetle zasad agrotechniki i dobrej praktyki rolniczej". Z uzasadnienia decyzji nie wynika co organ rozumie pod tymi pojęciami i jak się one odnoszą do zasad prowadzenia sadu orzecha włoskiego.

Nie można w sprawie pominąć podnoszonej przez Skarżącego okoliczności , że roślinność która znajdowała się w sadzie orzecha włoskiego nie ma negatywnego wpływu na uprawę, wręcz stanowi jego ochronę zarówno przed dziką zwierzyną jak i przed nadmiernym wysuszeniem gleby. Organ w żaden sposób do twierdzeń Skarżącego w tym zakresie się nie odniósł. Z uzasadnienia decyzji nie wynika również by organ dokonał jakichkolwiek ustaleń w zakresie jakie zasady i w jaki sposób należy prowadzić uprawę orzecha włoskiego . Organ natomiast stwierdził, że skoro roślinność nie została wykoszona do [...] lipca 2017 r. to działalność rolnicza nie jest prowadzona.

Wskazać również należy na ustalenie organu, że grunty na spornych działkach nie nadawały się do uprawy gdyż nie został na nich przeprowadzony przynajmniej jeden zabieg agrotechniczny mający na celu usunięcie lub zniszczenie niepożądanej roślinności w terminie do 31 lipca 2017 r. – które organ oparł na dokumentacji z dnia [...] lipca 2017 r. oraz na stwierdzeniu Skarżącego, że sad kosi każdego roku późnym latem. Zdaniem organu Skarżący wskazał, że koszenia nie dokonał do 31 lipca 2017 r.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że organ w dość wybiórczy sposób ocenia wyjaśnienia Strony, przyjmując że nie usunął niepożądanej roślinności do 31 lipca 2017 r., natomiast zupełnie pomija oświadczenie, że czyni to co roku oraz że sad orzecha na spornych działkach istnieje, drzewa tego gatunku rosną i są zdrowe, a wykonanie zabiegu koszenia dopiero późnym latem ma na celu ochronę sadu przed zwierzyną i przed przesuszeniem gruntu. Sąd nie kwestionuje okoliczności, że co do zasady roślinność zaliczana do chwastów jest niepożądana z punktu widzenia gospodarowania w rolnictwie. Jednak w świetle takiego twierdzenia Strony należało by rozważyć czy rosnąca roślinność chwastowa jest na terenie sadu orzecha włoskiego roślinnością niepożądaną.

Po drugie –rozporządzenie MRiRW z 12 marca 2015 r. określa kryteria uznania gruntów za pozostające w stanie nadającym się do wypasu lub upraw. Z kolei jak już wcześniej wskazano skarżący na spornych gruntach prowadzi uprawę produktów rolnych - a więc działalność rolniczą wymienioną w ppkt (i) art. 4 ust. 1 lit. "c" rozporządzenia 1307/2013. W ocenie Sądu przywołany przepis § 2 rozporządzenia MRiRW z 12 marca 2015 r. dotyczy działalności rolniczej wymienionej w ppkt (ii) oraz (iii) art. 4 ust. 1 lit. "c:" Rozporządzenia 1307/2013.

Do przyjęcia takiego stanowiska uprawnia brzmienie preambuły do Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia. W pkt (6) preambuły wskazano – "Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 "działalność rolnicza" nie wymaga produkcji, chowu ani uprawy produktów rolnych. Zamiast tego rolnicy mogą utrzymywać użytki rolne w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i użycie zwykłego sprzętu rolniczego lub też, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy, prowadzić określone działania minimalne. Ponieważ oba wyżej wspomniane rodzaje działalności wymagają pewnych działań ze strony rolnika, konieczne jest ustalenie ram unijnych, w obrębie których państwa członkowskie mają ustalić dodatkowe kryteria dotyczące tych rodzajów działalności." W ocenie Sądu oznacza to, że do tych dwóch rodzajów działalności rolniczej – (ii) oraz (iii) - odnosi się rozporządzenie MRiRW z 12 marca 2015 r. na którego treść powołał się organ. Nie odnosi się natomiast do rodzaju działalności określonej w ppkt (i) definicji działalności rolniczej.

Podsumowując, materiał dowodowy jest niewystarczający by przyjąć, że zakwalifikowanie do płatności na 2017 r. deklarowanych obszarów działek rolnych C/C1, D/D1 i E/E1 stałyby w sprzeczności z art. 4 ust. 1 lit "c" ppkt (i) Rozporządzenia nr 1307/2013. Tym bardziej brak podstaw do uznania, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym JPO przyznaje się do powierzchni działki położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 Rozporządzenia 1307/2013. W ocenie Sądu organ nie wykazał w sposób dostateczny by sporne działki nie stanowiły użytku rolnego gospodarstwa rolnego oraz, że nie były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej (a więc nie wykazano by nie spełniały kryteriów określonych w art. 32 ust. 2 lit. "a" Rozporządzenia 1307/2013 r.).

Mają powyższe na uwadze organ przeprowadzając ponownie postępowanie uwzględni wskazania przedstawione w niniejszym uzasadnieniu w odniesieniu do definicji prowadzenia działalności rolniczej oraz ewentualnie uzupełni materiał dowodowy w zakresie wykazania braku prowadzenia uprawy orzecha włoskiego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.