Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1287/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151 art. 182 § 2 art. 183 art. 184 art. 189
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 6, 7, 10, 77, 80, 107 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 13, art. 15, art. 38, art. 41, art. 44
journal: Dz.U. 2019 poz 1666
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 1360/20 w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 21 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1360/20, oddalił skargę I. K. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

I. K. obywatel Federacji Rosyjskiej narodowości czeczeńskiej, wystąpił w dniu [...] listopada 2016 r. z pierwszym wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej w Rzeczpospolitej Polskiej. Jako powód ubiegania się o ochronę międzynarodową wskazał obawę przed prześladowaniem ze strony władz kraju pochodzenia z powodów religijnych. Zadeklarował, że jest salafitą. Podał, że był trzykrotnie zatrzymywany, zabierany z domu i poddawany torturom. Oświadczył także, że grożono mu osadzeniem w więzieniu na wiele lat lub zaginięciem bez wieści. Podczas przesłuchania, które odbyło się 9 grudnia 2016 r., wnioskodawca potwierdził wcześniejsze oświadczenia dotyczące zagrożenia ze strony władz na skutek wyznawanej religii, tj. salafizmu oraz przedstawił dalsze wyjaśnienia w sprawie.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] odmówił nadania wnioskodawcy statusu uchodźcy i odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej. Wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji. W toku postępowania odwoławczego Rada do Spraw Uchodźców przesłuchała żonę wnioskodawcy w dniu 11 maja 2018 r., która zeznała, że ubiega się o ochronę międzynarodową w RP z tych samych powodów, co mąż, tj. ze względu na zagrożenie dla męża. Przedstawiła własną wersję wydarzeń, przy czym charakterystyczne dla jej zeznań było częste zasłanianie się niewiedzą.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2161/18, oddalił skargę wnioskodawcy na ww. decyzję.

Cudzoziemiec w dniu [...] czerwca 2018 r. złożył drugi wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej, powołując się na problemy związane z wyznawaną religią. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniosku. Cudzoziemiec nie odwołał się od tego rozstrzygnięcia.

W dniu [...] stycznia 2019 r. cudzoziemiec złożył trzeci wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej. Oświadczył, że nadal zagrożone jest jego życie i jego rodziny, bowiem jest salafitą i obawia się powrotu do kraju pochodzenia. Wskazał, że był poddany przemocy fizycznej i psychicznej, nie było prowadzone przeciwko niemu żadne postępowanie karne, nie był skazany wyrokiem sądu. Został zatrzymany [...] sierpnia 2016 r. Ponadto wyjaśnił, że nie należał do żadnych organizacji ani ugrupowań w kraju pochodzenia.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], uznał wniosek cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawca złożył kolejny wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej i nie wskazał w trakcie postępowania żadnych nowych dowodów ani okoliczności faktycznych lub prawnych, znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej.

Cudzoziemiec złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu oraz jego rodzinie ochrony międzynarodowej. Skarżący zarzucił, że nie przeprowadzono z nim wywiadu i nie miał możliwości wskazania, że sytuacja w jego kraju uległa pogorszeniu. Ponadto za nową okoliczność uznał fakt, że [...] czerwca 2019 r. urodziło mu się trzecie dziecko, które ma tylko polskie dokumenty i jego wyjazd byłby utrudniony.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., w oparciu o art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1666) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne nowe fakty lub dowody, które znacząco zwiększałyby prawdopodobieństwo udzielenia wnioskodawcy ochrony międzynarodowej. W ocenie Rady w kolejnym wniosku o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemiec nie wskazał żadnych nowych okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek do nadania statusu uchodźcy czy udzielenia ochrony uzupełniającej, których nie deklarowano uprzednio. Wnioskodawca po raz kolejny wskazał na problemy, których miał doświadczyć w kraju pochodzenia ze względu na przynależność do ruchu salafickiego. Wskazane okoliczności były powodem złożenia wcześniejszego wniosku i były badane w toku wcześniejszego postępowania, a sytuacja związana z ich oceną nie zmieniła się od tego czasu. Dlatego w ocenie Rady ich ponowna analiza naruszyłaby zasadę trwałości decyzji administracyjnej i powagi rzeczy osądzonej. Ponadto Rada stwierdziła, że fakt urodzenia się dziecka oraz wykonywania prac na zlecenie pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia przesłanek ochrony międzynarodowej. Odnosząc się natomiast do argumentów odwołania Rada uznała, że nie wnoszą one nowych elementów w sprawie. Wnioskodawca powołuje się bowiem na problemy, które zostały już zbadane i ocenione w decyzji ostatecznej przez organy statusowe. Biorąc zaś pod uwagę aktualną sytuację w kraju pochodzenia, Rada stwierdziła, że nie uległa ona na tyle istotnej zmianie, że doprowadziło to do dezaktualizacji oceny zagrożenia cudzoziemca sformułowanej w ostatecznej decyzji negatywnej. Nie ujawniły się też nowe dowody, nieznane organowi w dniu wydania ostatecznej decyzji negatywnej, które mogłyby doprowadzić do zmiany oceny zagrożenia cudzoziemca sformułowanej w ostatecznej decyzji negatywnej.

Skargą I. K. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 15 pkt 2 w zw. z art. 18a w zw. z art. 42 pkt 1-4 ustawy o ochronie poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie spełnia warunków do nadania mu statusu uchodźcy ani udzielenia ochrony uzupełniającej, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że był on poddany prześladowaniom z powodów religijnych i politycznych, a powrót do kraju pochodzenia narazi go na tortury lub poniżające traktowanie; art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie poprzez błędne przyjęcie, że złożony wniosek jest niedopuszczalny, podczas gdy skarżący przedstawił nowe okoliczności faktyczne dotyczące jego prześladowania w Czeczenii, zainteresowania tamtejszych służb jego osobą już po wyjeździe z kraju i istotnego pogorszenia przestrzegania praw człowieka, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu ochrony międzynarodowej i jego rodzinie; art. 44 ust. 2 pkt 1-2 ustawy o ochronie w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez odstąpienie od przesłuchania wnioskodawcy, w sytuacji gdy od poprzedniego przesłuchania w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej minęło ponad 3 lata, a przez ten czas sytuacja w kraju pochodzenia znacznie się zmieniła, co uniemożliwiło mu wykazanie nowych okoliczności uzasadniających dalsze procedowanie jego wniosku i pozytywne jego rozpatrzenie; art. 77 § 1 i 4 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że sytuacja w kraju pochodzenia cudzoziemca nie pogorszyła się na tyle, aby uzasadniało to znaczące zwiększenie się prawdopodobieństwa udzielenia mu ochrony międzynarodowej i jego rodzinie; art. 7 w zw. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności związanych z dotychczasowymi prześladowaniami cudzoziemca i grożącym mu niebezpieczeństwie po powrocie do kraju. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z: odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] i [...] o zobowiązaniu go do powrotu - na okoliczność wydania przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w W. decyzji o zobowiązaniu go do powrotu jeszcze przed ostatecznym zakończeniem niniejszego postępowania i wniosku o udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych; dokumentów znajdujących się aktualnie w posiadaniu organu I instancji dot. ww. decyzji na okoliczność wydania przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w W. decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu jeszcze przed zakończeniem niniejszego postępowania, wniosku skarżącego o udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz braku ostatecznej decyzji w ww. sprawie; Rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 14 lutego 2019 r. w sprawie sytuacji w Czeczenii i sprawy Ojuba Titijewa (2019/2562(RSP)) - na okoliczność represji stosowanych w Czeczenii, pogorszenia się sytuacji przestrzegania praw i wolności człowieka w tym kraju.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu organy obu instancji słusznie przystąpiły w pierwszej kolejności do zbadania, czy cudzoziemiec w kolejnym (trzecim) wniosku powołuje się na nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne, które znacznie zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Sąd wskazał, że skarżący od czasu złożenia pierwszego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej tj. [...] listopada 2016 r. nie wracał do kraju pochodzenia, a zagrożeń dla siebie upatruje w dalszym ciągu w faktach już zbadanych, rozpatrzonych i ocenionych w pierwszej procedurze zakończonej decyzją odmowną Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2017 r., która została utrzymana w mocy decyzją Rady do Spraw Uchodźców. Postępowanie to podlegało również zbadaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2161/18, oddalił skargę cudzoziemca na ww. decyzję. Wobec tego deklarowane przez niego w kolejnym wniosku obawy przed działaniem służb z powodu przynależności religijnej oraz sytuacją panującą w kraju pochodzenia nie stanowią nowych okoliczności, gdyż na tej samej argumentacji opierał się jego pierwszy wniosek. W szczególności skarżący opisał wówczas dokładnie zatrzymanie dokonane [...] sierpnia 2016 r. W trzecim, obecnie rozpatrywanym wniosku, również powołał się na to samo zdarzenie, przywołując je jako nową okoliczność. Natomiast nie mogło ono nastąpić, jak podano w skardze, [...] sierpnia 2018 r., gdyż skarżący od dnia złożenia pierwszego wniosku przebywa w Polsce. Organy obu instancji kwestie tych właśnie problemów akcentowanych przez skarżącego rozpatrywały szczegółowo w trakcie pierwszej procedury i stwierdziły, że nie mogą one stanowić podstawy udzielenia żądanej ochrony międzynarodowej. Postępowanie to zostało następnie skontrolowane przez Sąd, który uznając stanowisko organów za prawidłowe prawomocnym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r. oddalił skargę cudzoziemca. Wobec tego ponowna ocena tych samych okoliczności, w toku postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem cudzoziemca, jest niedopuszczalna.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że organy administracji prawidłowo oceniły, że opisywane przez cudzoziemca okoliczności nie były nowymi okolicznościami, które znacznie zwiększały prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Wobec tego zasadnie uznano, że trzeci wniosek cudzoziemca jest wnioskiem niedopuszczalnym, stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie. Ponadto organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zgodzie z zasadami prawdy obiektywnej i należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Zdaniem Sądu prawidłowa była także ocena Rady, że nie było potrzeby ponownego przesłuchania cudzoziemca w związku ze złożeniem trzeciego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, co zostało wyjaśnione w zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie bowiem dokonanie oceny okoliczności podanych w kolejnym wniosku pod kątem dopuszczalności wniosku, w rozumieniu art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie, było możliwe na podstawie porównania samego wniosku jak i akt postępowania zakończonego poprzednią decyzją Rady (w tym pierwszego wniosku cudzoziemca). Dodatkowo, z uwagi na fakt, że od złożenia pierwszego wniosku skarżący nie wracał do kraju pochodzenia, to nie mógł on być bezpośrednim świadkiem jakichkolwiek zdarzeń tam występujących, z którymi potem mógłby wiązać obawy przed powrotem. Nie wskazał także na żadne konkretne zdarzenia, które choćby w niewielkim stopniu uprawdopodabniały jego obawę przed prześladowaniem lub grążącą krzywdą. Słusznie organ ocenił też, że opracowania Wydziału Informacji o Kraju Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców są wystarczające do powzięcia prawidłowej informacji o aktualnej sytuacji panującej w kraju pochodzenia. Sąd dopuścił przedstawione ze skargą dowody. Stwierdził jednak, że nie można uznać, by wskazywały one lub potwierdzały wystąpienie w sprawie nowych dowodów czy okoliczności faktycznych lub prawnych.

Skargą kasacyjną I. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 i ust. 5 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przez jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez błędne przyjęcie za organami administracji, że nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, podczas gdy już podczas wstępnego badania sprawy należało dojść do przekonania, że sytuacja w kraju pochodzenia skarżącego pogorszyła się na tyle, że zachodzą nowe okoliczności, a nadto skarżący przedstawił nowe okoliczności faktyczne dotyczące jego prześladowania w Czeczenii, zainteresowania tamtejszych służb jego osobą już po wyjeździe z tej republiki i istotnego pogorszenia przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia skarżącego, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej skarżącemu i jego rodzinie, co doprowadziło do bezzasadnego uznania wniosku skarżącego za niedopuszczalny i w konsekwencji oddalenia skargi;

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 44 ust. 1 i 2 pkt 1, 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 6, art. 7 i art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie przez WSA braku przesłuchania wnioskodawcy, w sytuacji gdy od poprzedniego przesłuchania w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej minęły ponad 3 lata, skarżący podał, że jego rodzina przekazała mu nowe informacje dotyczące zainteresowania przez czeczeńskie służby jego osobą, a dodatkowo przez ten czas sytuacja w Czeczenii znacznie się pogorszyła, również w rejonach, z których pochodzi skarżący, co uniemożliwiło mu wykazanie nowych okoliczności uzasadniających dalsze procedowanie jego wniosku, a w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi;

3) przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1 i 4 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie za organami administracji, że sytuacja w kraju pochodzenia cudzoziemca nie pogorszyła się na tyle, aby uzasadniało to znaczące zwiększenie się prawdopodobieństwa udzielenia ochrony międzynarodowej skarżącemu i jego rodzinie, podczas gdy przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty i inne materiały zebrane w toku postępowania, uzasadniają twierdzenie przeciwne, co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi;

4) przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organy administracji nie musiały podejmować żadnych dodatkowych czynności, gdyż wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy, w szczególności związane z dotychczasowymi prześladowaniami cudzoziemca i grożącym mu zagrożeniem po powrocie do kraju, podczas gdy brak przesłuchania wnioskodawcy miał istotny wpływ na przedwczesne zakończenie postępowania poprzez uznanie wniosku skarżącego za niedopuszczalny, co doprowadziło do bezzasadnego oddalenia skargi.

Wskazując na powyższe podstawy w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto skarżący oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się przede wszystkim do kwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny prawidłowości zastosowania w sprawie art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Przypomnieć wypada, że zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony jeżeli do organu administracji wpływa kolejny wniosek cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, to uruchamia on postępowanie wstępne, podczas którego organ ma obowiązek zbadać w pierwszej kolejności, jakie okoliczności były podnoszone i rozważane w poprzednim postępowaniu. Zakres takiego postępowania wyjaśniającego na wstępnym etapie ogranicza się do zbadania, czy wniosek ten zawiera nowe dowody albo okoliczności faktyczne lub prawne znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Niestwierdzenie ich zaistnienia obliguje organ do wydania rozstrzygnięcia o niedopuszczalności takiego wniosku. Dla przyjęcia niedopuszczalności kolejnego wniosku nie jest konieczne powtórzenie przez wnioskodawcę dokładnie tych samych okoliczności, co we wniosku pierwotnym. Kluczowe jest natomiast, czy chodzi tu zasadniczo o te same zdarzenia, na podstawie których poprzednio wnioskodawca ubiegał się o ochronę międzynarodową. Ponadto, w razie przedstawienia przez wnioskodawcę nowych elementów lub ustaleń, muszą one znacząco zwiększać prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Nie chodzi zatem o jakiekolwiek nowe dowody czy okoliczności faktyczne lub prawne, ale o takie, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Postępowanie wstępne winno zakończyć się albo decyzją o stwierdzeniu, że wniosek jest niedopuszczalny w oparciu o art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, albo postanowieniem wydanym na podstawie art. 38 ust. 5 tej ustawy, że nie zachodzi żadna z okoliczności, o których mowa w art. 38 ust. 2. Jedynie w drugim przypadku organ administracji ma obowiązek dalej prowadzić postępowanie wyjaśniające co do spełnienia przesłanek do udzielenia ochrony międzynarodowej. Przyjęcie natomiast, że wniosek jest niedopuszczalny, wyłącza możliwość prowadzenia postępowania merytorycznego.

Opisany powyżej charakter postępowania wstępnego dotyczącego oceny kolejnego wniosku cudzoziemca pod kątem jego dopuszczalności, powoduje, że organy nie są w jego trakcie zobowiązane do prowadzenia od początku całego postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności stanowiących przesłanki udzielenia jednej z form ochrony międzynarodowej wskazanej w art. 13 bądź art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organy rozpatrując pierwotny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej miały za zadanie zebrać pełny materiał dowodowy i ustalić stan faktyczny sprawy a następnie ocenić go w kontekście przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej. Obecnie przy kolejnym wniosku organ ma za zadanie ocenić jedynie czy okoliczności lub dowody wskazane w kolejnym wniosku mają charakter nowości tzn. są okolicznościami lub dowodami, które dotychczas nie były podnoszone przez wnioskodawcę.

Z uwagi zatem na ograniczony zakres postępowania prowadzonego na skutek złożenia kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej należy uznać za dopuszczalne odstąpienie od obowiązku przesłuchania strony wskazanego w art. 44 ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony. Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony, organ prowadzący postępowanie w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej przesłuchuje wnioskodawcę w celu wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym umożliwia mu złożenie dodatkowych wyjaśnień dotyczących niespójności lub sprzeczności w jego oświadczeniach. Wynika z tego, że wskazany tu obowiązek organu przesłuchania wnioskodawcy następuje gdy organ prowadzi postępowanie w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej. Nie można jednak, jak to wcześniej wskazano, utożsamiać merytorycznego postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej z postępowaniem o uznanie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, które z natury swej jest postępowaniem o ograniczonym charakterze, pozwalającym na wstępne zbadanie okoliczności wskazanych w kolejnym wniosku. Wynik tego postępowania warunkuje przystąpienie do merytorycznej oceny wskazanych tam okoliczności w kontekście przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej.

Dla dokonania oceny czy kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej oparty został na tych samych przesłankach co wniosek pierwotny, czy są to nowe okoliczności oraz czy zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, w ocenie NSA, nie jest konieczne przeprowadzanie kolejny raz tych samych czynności co w poprzednim postępowaniu. Skoro nie można prowadzić postępowania drugi raz w tej samej sprawie, to nie należy też powielać czynności procesowych jakie w tamtym postępowaniu miały miejsce. Zatem za prawidłowe uznać należy ograniczenie przez organ w postępowaniu o uznaniu wniosku za niedopuszczalny niektórych czynności procesowych właściwych i koniecznych w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej np. przesłuchania strony odnośnie do okoliczności wskazanych w kolejnym wniosku. Oczywiście to organ jest dysponentem prowadzonego postępowania i może takie przesłuchanie przeprowadzić, z tym, że przeprowadzenie tego dowodu będzie celowe jeśli pojawią się podczas analizy ponownego wniosku wątpliwości lub niejasności odnośnie okoliczności tam wskazanych. W niniejszej sprawie organy obu instancji, jak wynika z uzasadnień ich decyzji, nie miały jakichkolwiek wątpliwości odnośnie oceny czy powoływane przez skarżącego okoliczności są nowymi i znacząco zwiększającymi prawdopodobieństwo udzielenia mu ochrony międzynarodowej i ocenę tę Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela.

Podkreślenia wymaga też, że nie jest zadaniem organu prowadzącego postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej ustalenie sytuacji w kraju pochodzenia w ogólności, a jedynie w takim zakresie, który odnosi się do przesłanek udzielenia takiej ochrony i mających związek z indywidualną sytuacją wnioskodawcy, to jest odnoszących się do podanych przez niego powodów ubiegania się o tę ochronę. Zgodnie bowiem z treścią art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w toku postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej wnioskodawca jest obowiązany przedstawić informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności dotyczące jego wieku, przeszłych doświadczeń mających znaczenie dla sprawy, tożsamości, obywatelstwa, krewnych, kraju i miejsc poprzedniego pobytu, wcześniejszych wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, trasy podróży oraz powodów złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Nie jest zatem rzeczą organu poszukiwanie innych przyczyn niż te, które wskazał wnioskodawca, a które miałyby uzasadniać przyznanie mu takiej ochrony. Stwierdzenie to odnosi się tak do pierwszego wniosku cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej, jak i kolejnych wniosków w tym zakresie. Przyjęcie przeciwnego stanowiska, że w przypadku złożenia kolejnego wniosku cudzoziemca (inaczej jak przy pierwszym wniosku) organ powinien jednak z urzędu poszukiwać okoliczności czy dowodów wpływających na możliwość przyznania stronie ochrony międzynarodowej, jest nie tylko nielogiczne, ale i pozbawione podstaw prawnych.

We wstępnej analizie trzeciego wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego [...] stycznia 2019 r. rozważano przesłankę dopuszczalności wniosku określoną w art. 38 ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Porównanie powodów ubiegania się ochronę, które były już przedmiotem poprzednich dwóch postępowań w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, czyli obawy przed prześladowaniem na tle religijnym w kraju pochodzenia w związku z przynależnością do salafitów, trudna sytuacja polityczno-społeczna w Czeczenii i związane z powyższymi okolicznościami ewentualne problemy skarżącego po powrocie do kraju pochodzenia - doprowadziło do prawidłowego uznania przez organy obu instancji w kontrolowanym postępowaniu, że w kolejnym wniosku skarżący podał dokładnie te same okoliczności, co powoływane poprzednio (w tym ocenione merytorycznie podczas pierwszej procedury). Nie wskazał ponadto na nowe dowody, nieznane organowi wydającemu ostateczną decyzję odmowną, które miałyby doprowadzić do zmiany sformułowanej w tej decyzji oceny zagrożenia prześladowaniem bądź doznaniem poważnej krzywdy. Sytuacja w kraju pochodzenia cudzoziemca, także w kontekście domniemanego zagrożenia bezpieczeństwa osobistego związanego z przynależnością do islamskiego ruchu salafickiego, została rzetelnie i wyczerpująco zbadana w pierwszym postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2018 r., w stosunku do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2161/18, oddalił skargę cudzoziemca. W postępowaniu tym zarówno Szef Urzędu jak i Rada do Spraw Uchodźców zgodnie uznały – w oparciu o analizę podnoszonych przez cudzoziemca okoliczności jak i opracowania i raporty Ośrodka Studiów Wschodnich, Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia i informacji Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w M. - że brak jest podstaw do objęcia cudzoziemca jakimkolwiek rodzajem ochrony z uwagi na sytuację w kraju pochodzenia.

Również w postępowaniu wszczętym drugim wnioskiem cudzoziemca Szef Urzędu odnosił się do aktualnej sytuacji bezpieczeństwa w Federacji Rosyjskiej w oparciu o opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia z dnia [...] sierpnia 2018 r., i uznał, że nic nie wskazuje na to, aby cudzoziemiec był narażony na prześladowanie lub ryzyko doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. W obecnym postępowaniu wszczętym trzecim wnioskiem cudzoziemca nie powołano się natomiast na żadne nowe okoliczności, nieznane wcześniej orzekającym organom, a dotyczące aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, które podważyłyby dokonane wcześniej przez organy ustalenia. Wniosek płynący z aktualnych opracowań znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy nie odbiega zasadniczo od tezy o ogólnie trudnej sytuacji polityczno-społecznej w Czeczenii ustalonej w toku poprzednich procedur dotyczących skarżącego. Z pewnością jednak sytuacja ta nie uległa na tyle istotnemu pogorszeniu, że doprowadziłoby to do dezaktualizacji oceny zagrożenia sformułowanej w ostatecznej decyzji odmawiającej nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej. Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że pomiędzy decyzją wydaną w wyniku rozpoznania drugiego wniosku cudzoziemca, a złożeniem przez niego kolejnego wniosku zawierającego – zdaniem skarżącego – nowe okoliczności dotyczące sytuacji w kraju jego pochodzenia, minął niecały miesiąc. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżący pomiędzy rozpoznaniem pierwszego wniosku, a złożeniem rozpoznawanego w tym postępowaniu trzeciego wniosku, nie wracał do kraju pochodzenia. Nie mógł tym samym doświadczyć żadnych skierowanych przeciwko niemu działań, które uprawdopodobniłyby udzielenie mu ochrony międzynarodowej.

Mając powyższe okoliczności na względzie stwierdzić należało, że wbrew ocenie autora skargi kasacyjnej, organy dokonały prawidłowej kwalifikacji wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego [...] stycznia 2019 r. jako niedopuszczalnego, a Sąd pierwszej instancji trafnie ocenę tą uznał za zasadną. Tym samym bezzasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z: art. 38 ust. 2 pkt 3 i ust. 5 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony; art. 44 ust. 1 i 2 pkt 1, 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i w zw. z art. 6, art. 7 i art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.; art. 7, art. 77 § 1 i 4 w zw. z art. 80 i w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Przedstawione powyżej okoliczności świadczą o przeprowadzeniu w sprawie pełnej i wyczerpującej analizy materiału dowodowego i okoliczności podnoszonych przez stronę w granicach wyznaczonych przez art. 38 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Prawidłowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego doprowadziło do właściwego zastosowania przepisu art. 38 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że skarżący składając trzeci wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej zagrożeń dla siebie upatruje wyłącznie w faktach już zbadanych, rozpatrzonych i ocenionych w poprzednich procedurach, co uniemożliwiało merytoryczne rozpoznanie jego kolejnego wniosku.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.