Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1783/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1275/13 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 17 maja 2013 r. nr (...) w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za grudzień 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1275/13, mocą którego odmówiono G. Sp. z o.o. w N. w upadłości układowej (dalej jako: skarżąca, spółka, strona) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W motywach orzeczenia Sąd podał, że spółka wezwana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że prowadzi działalność w branży gier losowych i zakładów wzajemnych. Wyjaśniła, że sytuacja prawna po wejściu w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych zmieniła całkowicie warunki prowadzenia tej działalności. Poinformowała, że może kontynuować działalność tylko w oparciu o zezwolenia uzyskane przed 1 stycznia 2010 r. Wskazała, że obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na uzyskanie nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych. Zauważyła, że jeśli nie nastąpi zmiana przepisów, działalność spółki zakończy się najpóźniej w 2015 r. Spółka stwierdziła, że ww. zmiana przepisów doprowadziła przedsiębiorstwo do zapaści finansowej, z powodu poniesienia znacznych nakładów na rozwój działalności i krótkiego trybu wprowadzenia nowelizacji w życie. Natomiast brak w ustawie zapisu o działalności na automatach o niskich wygranych spowodował, że posiadane przez spółkę automaty, które nabyła w znacznej ilości, stały się bezwartościowe. W rezultacie, przychody spółki znacząco zmalały w stosunku do lat 2009 i 2010, a drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że środki wpływające do spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Spółka eksploatuje obecnie 200 automatów, tj. 7% automatów funkcjonujących do 31 grudnia 2009 r. W konsekwencji, brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna kwota miesięcznych wydatków przekracza znacznie wartość środków na rachunku bankowym. Natomiast środki trwałe to głównie automaty do gier o niskich wygranych, których nie da się zbyć w Polsce, ani za granicą.

Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy, tj. 2012 r., 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł.

Z dokumentów przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że w marcu, kwietniu i maju 2014 r. wartość dostawy towarów i usług spółki wyniosła odpowiednio 3.982.066 zł, 3.569.530 zł i 3.025.122 zł. Na wydrukach rachunków bankowych za ww. miesiące odnotowane są opłaty za prowadzenie rachunku, wpłaty z NZOZ z tytułu "zapłat" oraz wpłaty z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Spółka podała też, że obecnie znajduje się w upadłości układowej. Sąd dodał, że postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a zażalenie w tym przedmiocie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA).

Wskazawszy na treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) Sąd uznał, że w świetle przedstawionych przez spółkę okoliczności oraz zebranych dokumentów nie można przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych.

Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika, że w obecnej chwili strona prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów w niezakłócony sposób. Świadczy o tym m.in. wysokość przychodu, który spółka osiągnęła w 2013 r. - 93.000.000 zł, a także deklaracje VAT-7, z których wynika, że miesięcznie spółka dokonuje dostawy towarów i świadczy usługi na kwotę ponad 3.000.000 zł. Natomiast zestawienie tych danych ze stanem rachunków bankowych sugeruje, że spółka prowadzi działalność z pominięciem tych rachunków. Dokonane więc przez organy egzekucyjne zajęcia nie mają wpływu na działalność spółki. Zdaniem Sądu, również brak możliwości zbycia środków trwałych - automatów do gier o niskich wygranych - nie ma wpływu na sytuację finansową strony.

Sąd podkreślił, że - w przypadku przedsiębiorców - miarodajną dla oceny ich sytuacji finansowej nie jest wartość dochodu, czy straty, lecz wartość przychodu. Ta kategoria podatników ma bowiem do dyspozycji legalne instrumenty podatkowe, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów w taki sposób, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować, bądź w ogóle eliminować, obciążenia podatkowe.

Bez wpływu na ocenę zasadności przedmiotowego wniosku pozostaje także, zdaniem Sądu, fakt orzeczonej wobec spółki upadłości układowej. Postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie ma charakteru dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika. Ma ono na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Sprawdzone wierzytelności wpisywane są na listę wierzytelności. Od tego momentu wierzyciel otrzymuje prawo uczestniczenia w zgromadzeniu wierzycieli. Otwarcie postępowania układowego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowań sądowych na rzecz lub przeciwko dłużnikowi. Istnieje możliwość wszczęcia procesów w sprawach wierzytelności objętych postępowaniem układowym. Dłużnik ma możliwość dojścia z wierzycielami do porozumienia, a przez to kontynuowania swojej działalności, natomiast wierzyciele mają szansę odzyskania własnych należności bez ponoszenia kosztów. Oznacza to, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu nie powoduje automatycznego zakończenia bytu prawnego spółki. Dlatego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 u.p.u.n. przez niezastosowanie wobec niej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu. Skarżąca podała, że obiektywnie nie dysponuje wymaganą kwotą i nie jest w stanie jej zgromadzić. Zdaniem skarżącej Sąd choć dostrzegł nową okoliczność istotną dla tej sprawy, tj. fakt postawienia jej w stan upadłości, to wadliwie ją ocenił. Skarżąca dodała, że prowadzi obecnie kilkaset spraw sądowych, gdzie wartość wpisów przekracza 300.000,00 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatrywany przez Sąd pierwszej instancji był drugim w tej sprawie, należało go potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem, że istotnej zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu.

Jedyną nową okolicznością powołaną przez skarżącą w tej sprawie był fakt postawienia jej w stan upadłości (z możliwością zawarcia układu). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo stwierdzono, że fakt ten nie dawał podstaw do skorzystania z instytucji zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.

Podkreślenia wymaga, że fakt ogłoszenia upadłości układowej spółki na mocy postanowienia z dnia 11 lutego 2014 r. był już przedmiotem analiz Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1084/14, z dnia 7 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 786/14, z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1489/14). Sąd w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanych orzeczeniach. W rozstrzygnięciach tych zasadnie wskazywano, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu przede wszystkim nie odzwierciedla złej sytuacji materialnej upadłego, który może dalej prowadzić działalność gospodarczą. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości nie zakończyło bytu prawnego spółki, a postępowanie układowe ma charakter pojednawczy. Sprawdzenie wierzytelności nie oznacza dochodzenia roszczeń wierzycieli od dłużnika, lecz ma na celu ustalenie istnienia wierzytelności, które są objęte postępowaniem układowym. Podkreślenia wymaga, że skarżąca w postępowaniu układowym zaproponowała rozwiązania, które zakładają spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej. W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że obecna sytuacja majątkowa strony (wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności jak również wysokość przychodów) nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, nawet przy przyjęciu, że spółka jest w stanie upadłości układowej i prowadzi szereg postępowań sądowych. Nadmienić należy, że postępowania te dotyczą w znacznej mierze odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier, gdzie to sama strona decyduje o terminie inicjowania takiego postępowania (na etapie postępowania administracyjnego, co ma przełożenie na następujące później postępowania sądowe). Stąd też rozpoczynanie przez skarżącą setek nowych, identycznych spraw w tym samym czasie, nie może samo w sobie stanowić argumentu za obciążeniem kosztami tych postępowań Skarbu Państwa.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny Sąd nie dopatrzył zarzucanych w zażaleniu naruszeń. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że spółka – poprzestając na wskazaniu stanu upadłości układowej jako nowej okoliczności w sprawie – nie wykazała, że jej aktualna sytuacja nie pozwala na pokrycie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.