Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1570/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi G. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych z tytułu straty w wyniku klęski żywiołowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] Nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, podjętej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania G. C. świadczenia w formie zasiłku celowego na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych w wysokości 6000zł (do sześciu tysięcy złotych) z tytułu straty w wyniku klęski żywiołowej

Zaskarżona decyzja został podjęta w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] skarżąca zwróciła sie Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. (dalej; MOPS) o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na odbudowę domu mieszkalnego na kwotę 300.000 zł w związku ze szkodami spowodowanymi powodzią i osunięciem się ziemi na jej dom w dniach 16-17 maja 2010 r.

Po otrzymaniu wniosku MOPS, mając na uwadze wytyczne określone przez [...] Urząd Wojewódzki w K. Wydział Polityki Społecznej w piśmie z dnia [...] nr [...] z dnia [...] wystąpił do Urzędu Miejskiego w Ł. o przekazanie stosowanych protokołów oględzin, dokumentacji fotograficznej oraz wszelkiej dokumentacji w sprawie Pani G. C., jak również o współpracę i pomoc w działaniach, wykraczających poza kompetencję Ośrodka w toku prowadzonego postępowania oraz wezwał stronę do przedłożenia wymaganych dokumentów.

Jak wynika z akt sprawy, w maju 2010r. w wyniku ulewnych deszczy doszło do osunięcia się skarpy i wały błota wdarły się do domu wnioskodawczym, dokonując zniszczeń budynku mieszkalnego i jego wyposażenia. Budynek był ubezpieczony, stąd strona zgłosiła szkodę do ubezpieczyciela Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji S.A. Warta. Na podstawie swoich wyliczeń ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie w wysokości 15.754,24zł. Strona nie zgodziła się z wypłaconą kwotą odszkodowania i wniosła zażalenie na rozliczenie do Dyrektora Centrali Likwidacji Szkód Mieszkaniowych Towarzystwa Ubezpieczeń Warta w Warszawie. Z uwagi na brak jakiejkolwiek informacji o stanie realizacji przez Towarzystwo Ubezpieczeniowe jej zażalenia Pani C. pismem z dnia [...] (wpływ do urzędu 1.10.2010r.) zwróciła się do Burmistrza z prośbą o pomoc w rozwiązaniu problemu jaki zaistniał w wyniku osunięcia skarpy na jej dom w G. Opisując proces nabycia domu, szkody powstałe w wyniku osunięcia skarpy oraz wypłatę odszkodowania przez ubezpieczyciela, zwróciła się także z prośbą o interwencję u ubezpieczyciela w celu rozpatrzenia zażalenia co do wysokości przyznanego odszkodowania. Nawiązując do ww. pisma z dnia [...] kolejnym pismem z dnia [...] strona wystąpiła do Burmistrza o podjęcie ponownej interwencji u ubezpieczyciela. Jednocześnie wnosiła o to, aby nie powiadamiano Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, obawiając decyzję o natychmiastowym wykwaterowaniu jej i męża z domu.

W dniu [...] MOPS wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia, w terminie 7 dni, brakujących dokumentów: decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nakazie rozbiórki zniszczonego obiektu budowlanego, oszacowania szkód przez osobę posiadająca uprawnienia zawodowe w tym zakresie, oświadczenia strony z podaniem przyczyn uniemożliwiających złożenie przez osobę poszkodowaną wniosku w związku ze szkodami wywołanymi powodzią z maja 2010 r. w wyznaczonym terminie tj. do 31 lipca 2010 r. W odpowiedzi z dnia 9 listopada 2010r. złożyła ona obszerne wyjaśnienia, z których wynikało, że nie mogła przedłożyć dokumentów wymaganych przez organ.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie w sprawie udzielenia stronie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na odbudowę domu mieszkalnego, do czasu wydania decyzji przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w sprawie oceny stanu technicznego budynku oraz decyzji o oszacowaniu szkód przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia zawodowe . Na to postanowienie strona nie wniosła zażalenia . Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowe postępowanie nadal pozostaje zawieszone.

W dniu [...] skarżąca złożyła pismo, adresowane do Burmistrza Miasta i Gminy Ł., w którym poza skarga na działania MOPS w jej sprawie, sformułowała wniosek o przyznanie zasiłku celowego w wysokości 6 tys. zł. oraz o zwrot kosztów wywózki ziemi usuniętej z jej domu.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor MOPS odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia w formie zasiłku celowego na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych w wysokości 6000zł (do sześciu tysięcy złotych) z tytułu straty w wyniku klęski żywiołowej - osunięcia się ziemi na budynek mieszkalny, w okresie 16-17 maja 2010 r. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono przebieg postępowania wyjaśniającego, jak również poczynione ustalenia w kontekście przesłanek przyznawania zasiłków celowych. Zostało podkreślone w szczególności to, że w myśl art. 40 ust. 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., dalej: u.p.s.) , zasiłek celowy specjalny może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego niezależnie od dochodu. Analiza tego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy czym wstępnym warunkiem podjęcia decyzji w tym zakresie jest zaistnienie przesłanki w postaci "straty w wyniku zdarzenia losowego". Jednakowoż wyposażenie organu administracji publicznej w kompetencje o charakterze uznaniowym nie oznacza jego pełnej swobody co do kształtowania treści rozstrzygnięcia. W przypadku decyzji podejmowanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej, co dotyczy również decyzji w sprawie zasiłku celowego, w tym specjalnego, należy brać pod uwagę cele pomocy społecznej określone w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 tejże ustawy. Zasadniczym celem pomocy społecznej jest, w świetle powołanych przepisów, umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W ramach regulacji tej ustawy wspiera się osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś rodzaj, rozmiar i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). W ocenie organu pierwszej instancji, wnioskodawczyni dysponując własnymi zasobami, w tym środkami pieniężnymi, była w stanie przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową spowodowaną osunięciem ziemi na budynek, w którym zamieszkiwała.

W trakcie postępowania wyjaśniającego został przeprowadzony wywiad środowiskowy w dniu [...] w wyniku którego ustalono, iż G. C. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W chwili zaistnienia zdarzenia tj. osunięcia się ziemi na budynek mieszkalny mieszkała tam z mężem –Z. K., który zmarł [...] W dacie zdarzenia 2-osobowa rodzina posiadała dochody z tytułu emerytury w wysokości 4.307,6 zł. Po śmierci męża dochód wnioskodawczyni stanowiła jej emerytura w kwocie 2.230zł. W wyniku zdarzenia losowego z maja 2010r., według jej oświadczenia, zniszczeniu uległy takie sprzęty jak: pralka, meble pokojowe, szafa, fotel, kanapa, telewizor, stolik pod telewizor, wykładziny dywanowe, odzież, bielizna pościelowa, piec co, który był sprawny po wymianie szamotu. Podczas wywiadu strona nie zgłaszała, że po zdarzeniu tym nie miała dostępu do wody pitnej, żywności, leków i innych podstawowych potrzeb życiowych, których razem z mężem nie mogłaby pokonać w oparciu o własne posiadane zasoby. Z jej wyjaśnień wynikało, że wykorzystując własne źródła dochodu oraz część niewykorzystanego kredytu zaciągniętego w 2009 r. w wysokości 120 tys. zł., wykonała szereg prac związanych z usuwanie szkód, w tym wywózki ziemi z osuwiska, usunięcia zgromadzonego błota oraz sukcesywnie dokonywała zakupów mebli i urządzeń domowych ( odbiornika telewizyjnego oraz pralki automatycznej).

W uzasadnieniu podkreślono również fakt, iż w trakcie postępowania prowadzonego przez ubezpieczyciela strona nie zgłaszała strat obejmujących sprzęt gospodarstwa domowego, mebli i pieca centralnego ogrzewania.

W odwołaniu od tej decyzji G. C. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji ze względu na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa polegało na wydaniu decyzji na podstawie wniosku [...]z [...] którego treść nie była znana stronie, dokumentów pozyskanych w wyniku przestępstwa naruszających prawnie chroniony interes odwołującej oraz mataczenia faktami i świadome zatajanie stanu faktycznego. W dalszej części odwołania wniosła o nakazanie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] na zasadach wynikających z przepisów dotyczących udzielania pomocy osobom poszkodowanym w wyniku osuwisk, a w szczególności na podstawie art.40 ust.2 i 3 w związku z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Pomoc przyznawana jest niezależnie od kryterium dochodowego, o którym mowa w art.8 ust. 1 ustawy, jak również wypłat z ubezpieczenia. Ponadto strona wniosła o zbadanie przyczyn tak istotnych zaniechań urzędniczych w jej sprawie w Urzędzie Miasta Ł. i Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. i podjęcie przewidzianych prawem czynności dyscyplinarnych wobec osób winnych. W dalszej części strona w sposób obszerny uzasadniła swoje zarzuty, wskazując na przewlekłość postępowania organu I instancji oraz brak natychmiastowej pomocy ze strony Burmistrza. Odwołanie zawierało obszerne uzasadnienie, poświęcone w zasadniczej części analizie działań podejmowanych przez stronę oraz organy administracji w sprawie udzielenia jej pomocy w związku ze szkodami spowodowanymi osuwiskiem ziemi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z art.40 ust. 1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Organ podejmujący rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego działa w ramach uznania administracyjnego, tym samym ma obowiązek jej załatwienia zgodnie z żądaniem strony, mając na względzie potrzebę wyważenia słusznego interesu strony, celu regulacji prawnej oraz faktycznych możliwości wykonania zgłoszonego żądania. U.p.s. dopuszcza przyznanie przedmiotowego świadczenia niezależnie od dochodów poszkodowanych rodzin i osób, jednakże ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie tego świadczenia jak i samo jego przyznanie, a także określenie kwoty zasiłku pozostawiono ocenie organu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy). Ponadto, w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Wskazane regulacje, mające charakter zasad ogólnych, w połączeniu z treścią art. 40 ustawy o pomocy społecznej prowadzą zatem do wniosku, iż poniesienie szkody na skutek powodzi stanowi niewątpliwie podstawę dla ubiegania się o świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, jednakże nie przesądza o obowiązku jego przyznania. Wbrew twierdzeniom skarżącej, jak zauważa organ odwoławczy, świadczenie udzielane na podstawie art. 40 u.p.s. nie przysługuje wszystkim osobom, które poniosły szkodę materialną na skutek klęski żywiołowej. Świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania, nie stanowią rekompensaty za straty poniesione w wyniku takiej klęski. Powinny one jedynie umożliwić poszkodowanym zaspokojenie ich podstawowych potrzeb, których nie mogą zrealizować wskutek szkód powstałych w związku z klęską żywiołową w gospodarstwie domowym. Konkluzja taka wynika z zasady pomocniczości (subsydiarności) wyrażającej się w tym, iż środki społeczne powinny być uruchamiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie.

Kolegium zwraca uwagę, że przedmiotem postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją organu pierwszej instancji, była sprawa przyznania zasiłku celowego do 6 tys. zł. Natomiast przedmiotem odrębnego postępowania jest sprawa zasiłku celowego, z wniosku strony z dnia [...] o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na odbudowę domu mieszkalnego.

Prowadzone w tym zakresie postępowanie wyjaśniające wykazało, że G. C. dysponowała własnymi zasobami, w tym środkami pieniężnymi i była w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową spowodowaną osunięciem się ziemi na budynek mieszkalny przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i nie naruszył prawa. Sytuacja majątkowa, życiowa i osobista skarżącej nie uzasadniała przyznania wnioskowanego świadczenia. Nie utraciła ona stałego dochodu nad głową, a najpilniejsze potrzeby pokryła z posiadanych zasobów finansowych. Z tej racji nie znaleziono podstaw do zakwestionowania stanowiska organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu wyjaśniono, iż w kwestii wyciągnięcia konsekwencji dyscyplinarnych w stosunku do osób winnych przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego samorządowe nie sprawują nadzoru nad organami gmin i nie mają kompetencji do wyciągania konsekwencji dyscyplinarnych w stosunku do pracowników ośrodków pomocy społecznej. Odnośnie zarzutu mataczenia wyjaśniono, iż organ I instancji postanowieniem z dnia [...] sprostował oczywisty błąd pisarski, polegający na wskazaniu 2011 r., zamiast roku 2010, w którym to nastąpiło zdarzenie losowe.

W skardze G. C. wnosi o odrzucenie zaskarżonej decyzji w całości, rozpoznanie zasadności wydania w dniu [...] decyzji nr [...] przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. oraz o rozpatrzenie przyczyn opieszałości i bezczynności urzędniczej w załatwieniu sprawy zgodnie z rozwiązującymi przepisami prawa.

W uzasadnieniu skargi przywołuje okoliczności zdarzenia, które było powodem ubiegania się o wsparcie z pomocy społecznej, jak również wskazuje na brak stosownej pomocy ze strony organów gminy Ł. w tym względzie. Jak podkreśla, do czerwca 2011 r. nikt nie zainteresował sie jej losem, mimo kilkukrotnych próśb z jej strony. Jedynie w dniu [...] Burmistrz Miasta i Gminy Ł. zaproponował jej lokal zastępczy, już po śmierci męża. Wskazuje także na stałe zagrożenie osuwiskami ze skarpy, do tej pory nie zabezpieczonej. W wyniku ulewnych deszczy w dniu [...] po raz kolejny woda wdarła się do pomieszczeń mieszkalnych na parterze budynku, która znów poczyniła ogromne straty. Zniszczone zostały meble, które po majowej tragedii kupiłam w sierpniu 2010 r. i pralka którą kupiłam w maju 2011 r.

W dalszej części uzasadnienia podnosi zarzut polegający na wywieraniu wpływu przez Burmistrza na negatywne dla niej rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. Zwraca uwagę na ujawnienie przez Burmistrza tajemnicy służbowej dotyczącej jej relacji prawno-finansowych z ubezpieczycielem, którą uzyskał w związku z prowadzonym postępowaniem.

Podnosi także, iż w wyniku jej skargi Wojewoda [...] przeprowadził kontrolę w MOPS w wyniku której stwierdzono cały szereg nieprawidłowości, w tym:

- brak współpracy Urzędu Miasta w Ł. z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Ł. w celu podjęcia stosownych czynności na ustaleniu rozmiaru szkody oraz aktualnej sytuacji życiowej poszkodowanych,

- nie przeprowadzenie przez pracowników MOPS wywiadu środowiskowego , z zastosowaniem część IV kwestionariusza rodzinnego wywiadu, w związku z wnioskiem z dnia 12 października 2010 r. Stanowi to naruszenie art. 106 ust. 4 w związku z art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie skarżącej brak przedmiotowego wywiadu (będącego szczególną formą protokołu określonego przepisami kodeksu postępowania administracyjnego) ma istotne znaczenie dla analizowanej sprawy, gdyż w jego trakcie organ powinien ustalić istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, udzielić stosownych wyjaśnień oraz pouczyć o dalszym toku postępowania związanego z rozpatrzeniem rzeczowego wniosku.

- pozostawienie bez rozpatrzenia pisma z [...] o powstałych stratach w wyniku ulewnych deszczy w dniu 20 lipca 2011 r..

- brak zawiadomienia o przedłużeniu postępowania w sprawie przyznania pomocy o formie zasiłku celowego ( pomoc do 6 000 zł), wszczętego w dniu 9 czerwca 2011 r., a zakończonego wydaniem decyzji w dniu [...]

- brak rozstrzygnięcia wniosku z [...] o zwrot kosztów wywozu ziemi stosowną decyzją administracyjną.

Organ odwoławczy ,rozpatrując sprawę nie zauważył powyższych nieprawidłowości jak też nie innych bardzo niepokojących naruszeń prawa zarówno przez Burmistrza M. K. jak i Dyrektora Ośrodka D. J. W związku z tym skarżąca powiadomiłam Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie o naruszeniu prawa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. oraz złożyła do Prokuratury Okręgowej w K. z Powiadomieniem Prokuratora Krajowego w W. doniesienie o popełnieniu przestępstwa przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. , Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. i Burmistrza Miasta Ł. –M. K..

W końcowej części skargi podnosi, iż jest osobą starszą /65 łat/, ciężko chorą /po operacji trzustki /, żyje w tragicznych warunkach, w domu jest potwornie zimno, nie ma żadnych oszczędności, bo wszystkie środki wydała na zabezpieczenie budynku , kupienie ubrań, pościeli i mebli po tragedii osuwiska. Ma poważne zobowiązania finansowe, które w 2009 r. zaciągnęłam na remont domu i dobudówkę, a wypłata środków jest bezprawnie blokowana.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi, powtarzając argumenty przywołane w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując skargę zważył co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne , mogą w razie uznania kontrolowanego aktu za nielegalny w rozumieniu ww. przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a z taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie, jest prowadzona na szczególnych zasadach. Polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83).

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, iż rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot nie narusza obowiązującego prawa. Wydanie decyzji poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Kontrolowana decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, nie nosi tym samym cech dowolności.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 40 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej , zgodnie z którym zasiłek celowy może zostać przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi Ust. 2 art. 40 u.p.s.).

Rozstrzygnięcie w sprawie przyznania zasiłku celowego, o jakim mowa w art. 40 u.p.s., nosi znamiona aktu uznaniowego. Przyjęcie tego rodzaju konstrukcji przez ustawodawcę oznacza wyposażenie organu administracji w prawo do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych (wyrok NSA z 3 września 2010 r. , II GSK 745/09, Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Ramy owej swobody prawo materialne może ograniczać w różny sposób, w szczególności zaś określając pewne kierunkowe dyrektywy korzystania uznania w normie stanowiącej podstawę aktu, jak również w przepisach wskazujących na cel regulacji prawnej, w której zamieszczone zostało upoważnienie do podjęcia aktu uznaniowego. Jeśli chodzi o przepisy prawa procesowego, to ramy te wyznacza przede wszystkim zasada ogólna uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli określona w art. 7 k.p.a.

Przenosząc te ustalania na grunt rozpatrywanej sprawy przyjdzie zauważyć co następuje.

Jeśli chodzi o dyrektywy kierunkowe korzystania z uznania w normie zawartej w art. 40 ust. 1 u.p.s. to zwrócić należy uwagę na dwie podstawowe okoliczności. Po pierwsze - zasiłek celowy może zostać przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Wobec tego zasiłek celowy przyznany na podstawie art. 40 ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel - stratę, która musi być szczegółowo wykazana przez wnioskodawcę (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2005 r. (I SA/Wa 1298/04, LEX, nr 191791). Po drugie – straty te zostały poniesione w wyniku zdarzenia losowego. Hipotezą przepisu zawartego w ust. 2 art. 40 u.p.s. objęte zostały sytuacje związane z poniesieniem strat w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zatem pojęcie zdarzenia losowego nie mieści w swoim zakresie tego rodzaju zdarzeń. Zdarzenie losowe jest zdarzeniem przyszłym, niepewnym, niezależnym od woli człowieka i dla niego niekorzystnym (.Z. Szymański, W sprawie terminu "zdarzenia losowe", PiP 1967, z. 1, s. 118 i nast.).

Przywołane wyżej dyrektywy mają o tyle istotne znaczenie dla rozstrzygania w kwestii zasiłku celowego, że dopiero stwierdzenie faktu poniesienia przez osobę (rodzinę) straty w wyniku zdarzenia losowego otwiera możliwość prowadzenia dalszego postępowania w takiej sprawie, z uwzględnieniem dyrektyw przytoczonych poniżej. Natomiast brak takiego ustalenia skutkuje koniecznością podjęcia rozstrzygnięcia negatywnego bez dalszego badania sprawy.

Dyrektyw wyznaczonych celami regulacji prawnej trzeba poszukiwać w postanowieniach art. 2 ust. 1 i 3 ust. 1 oraz art. 4 u.p.s. Jak podkreśla Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r. I OSK 116/10 ( LEX nr 594935), w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2-4 u.p.s. W świetle art. 2 zasadniczym celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych uprawnionych, przy równoczesnym umożliwieniu przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których uprawnione osoby i rodziny nie są w stanie pokonać przy użyciu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wsparcie osoby (rodziny) w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb (art. 3 ust. 1) oraz umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.) . Dokonując wykładni art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i art. 4 oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. przyjąć należy następujące dyrektywy korzystania z uznania administracyjnego w sferze odnoszącej się do zasiłków celowych określonych art. 40 ust. 1 u.p.s. po pierwsze - zasiłek celowy z art. 40 ust. 1 ma na celu wsparcie osoby (rodziny), która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego; po drugie – wsparcie takie może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której osoba (rodzina) samodzielnie nie jest w stanie swoich niezbędnych potrzeb bytowych zaspokoić przy użyciu własnych uprawnień, zasobów i możliwości ; po trzecie – świadczenia pomocowe , w tym i zasiłek celowy, mają charakter pomocniczy, wspierają osobę (rodzinę) w wysiłkach podejmowanych dla zaspokojenia potrzeby; po czwarte - osoba (rodzina) ubiegająca się o wsparcie powinna współdziałać z instytucjami pomocowymi w rozwiązywaniu jej sytuacji życiowej ; po piąte - celem świadczenia pomocowego powinno być umożliwienie jego adresatowi życia w godnych warunkach.

Zasada ogólna zawarta w art. 7 k.p.a., nakazująca uwzględniać w postępowaniu administracyjnym interes społeczny i słuszny interes obywateli, ma na celu przede wszystkim wyważanie interesu publicznego i interesu indywidualnego przy podejmowaniu rozstrzygnięć przez organy administracji publicznej. Nie zakłada ona dominacji żadnego z tych interesów. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się, iż wskazana zasada nakazuje respektowanie interesu indywidualnego do granic jego kolizji z interesem publicznym. Ustalenie treści interesu publicznego w konkretnej sprawie administracyjnej wiązać się będzie z celami regulacji prawnej stanowiącej materialnoprawną podstawę dla rozstrzygnięcia takiej sprawy. Wobec tego dla ustalania tego, co leży w interesie publicznym w przypadku podejmowania decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego należy sięgnąć do przywołanych wyżej norm określających cele pomocy społecznej zawartych w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. , jak również do art. 40 ust. 1 tej ustawy.

Skarżąca, co nie budzi wątpliwości, spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej zasiłku celowego określonego w art. 40 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. Poniosła bowiem straty, które były wynikiem zdarzenia losowego w postaci osunięcia się ziemi na jej dom w związku z powodzią, jaka miała miejsce w maju 2010 r. Przekracza kryterium dochodowe warunkujące uzyskiwanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej (wysokość dochodu- 2.153,81 zł., k.50), jednakowoż nie stanowiło to przeszkody, bowiem w myśl art. 40 ust. 2 zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu (art. 40 ust. 2 u.p.s.).

Nie budzi również wątpliwości fakt, iż szkody wywołane osunięciem się ziemi na dom usunęła we własnym zakresie. Z jej wyjaśnień złożonych w trakcie wywiadu środowiskowego wynikało, że wykorzystując własne dochody oraz część niewykorzystanego kredytu zaciągniętego w 2009 r. w wysokości 120 tys. zł., wykonała szereg prac związanych z usuwanie szkód, w tym wywózki ziemi z osuwiska, usunięcia zgromadzonego błota oraz sukcesywnie dokonywała zakupów mebli i urządzeń domowych (k.49).

Jak wynika ze wskazanych wyżej dyrektyw dotyczących korzystania z uznania administracyjnego, zasiłek celowy, w myśl zasady pomocniczości, powinien być przyznany jedynie w sytuacji, w której osoba (rodzina) samodzielnie nie jest w stanie swoich niezbędnych potrzeb bytowych zaspokoić przy użyciu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Skoro zatem skarżąca zaspokoiła swoje niezbędne potrzeby życiowe we własnym zakresie, wykorzystując własne środki, to w ocenie Sądu, uzasadniona była odmowa przyznania jej zasiłku celowego.

Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżony akt nie narusza prawa i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku .