Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1344/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Sękowska Sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia M.C. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 61a § 1 k.p.a. uchyliło w całości postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek M.C. z dnia 19 stycznia 2015 r. " o pomoc w postaci umorzenia nieuregulowanych opłat środowiskowych w kwocie 1600,00 zł oraz odsetek od tej kwoty opłat za korzystanie ze środowiska za wprowadzanie gazów lub płynów do powietrza za okres II półrocza 2008 r., II półrocza 2009 r., I półrocza 2010 r. oraz II półrocza 2010 r." i w tym zakresie postanowiło "odmówić wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku M.C. z dnia 22 stycznia 2015 r. o umorzenie zaległości pieniężnej w wysokości 1600 zł z tytułu nieuiszczonej opłaty za wprowadzanie gazów lub płynów do powietrza za II półrocza 2008 r., II półrocza 2009 r., I półrocza 2010 r. oraz II półrocza 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podało, że w dniu 22 stycznia 2015 r. wpłynął do Marszałka Województwa [...] wniosek M.C. o umorzenie zaległości pieniężnych w wysokości 1600 zł z tytułu nieuiszczonej opłaty za wprowadzanie gazów lub płynów do powietrza za II półrocza 2008 r., II półrocza 2009 r., I półrocza 2010 r. oraz II półrocza 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Marszałek Województwa [...] odmówił wszczęcia postępowania motywując, że przedmiotowy wniosek jest tożsamy z wnioskiem, który został już prawomocnie rozstrzygnięty decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., którą odmówiono umorzenia zaległości w wysokości 1600,00 zł nieuiszczonej opłaty za wprowadzanie gazów lub płynów do powietrza za II półrocza 2008 r., II półrocza 2009 r., I półrocza 2010 r. oraz II półrocza 2010 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r.

Kolegium zauważyło, że w zażaleniu na w/w postanowienie wnioskodawczyni nie zaprzeczyła ustaleniom organu pierwszej instancji, że jej wniosek jest tożsamy z wnioskiem, który został już prawomocnie rozstrzygnięty, a nawet wyraźnie wskazała, że już składała wniosek do Urzędu Marszałkowskiego z prośbą o umorzenie zaległości.

Zdaniem Kolegium powyższe okoliczności bezsprzecznie wskazują, że przedmiotem wniosku M.C. z dnia 22 stycznia 2015 r. jest umorzenie wymienionej zaległości wraz z odsetkami, a kwestia ta została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] września 2013 r. Wprawdzie wnioskodawczyni na decyzję tę złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednakże skargę tę cofnęła, co skutkowało wydaniem przez Sąd postanowienia z dnia 8 maja 2014 r. o umorzeniu postępowania. W ocenie SKO we wniosku z dnia 22 stycznia 2015 r. strona nie podniosła żadnej nowej okoliczności, która nie stała się już przedmiotem oceny tak Marszałka, jak i Kolegium w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] września 2013 r., co oznacza, że słusznie Marszałek Województwa [...] odmówił wszczęcia postępowania. Organ podniósł, że ewentualna kolejna decyzja w tej sprawie obarczona byłaby wadą nieważności, stosownie do dyspozycji art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Ponadto Kolegium zaznaczyło, że podtrzymując co do istoty zaskarżone postanowienie postanowiło jedynie odpowiednio zmienić jego sentencję tak, by nie budziło wątpliwości co do sposobu rozstrzygnięcia, gdyż w opinii Kolegium było ono mało zrozumiałe.

Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r. złożyła M.C.. Skarżąca podniosła, że organy rozpatrując jej wniosek nie wzięły pod uwagę nowej, beznadziejnej sytuacji w jakiej znalazła się skarżąca i jej rodzina. Kłopoty finansowe związane z prowadzeniem firmy, jak również zdrowotne skarżącej, sprawiły, że zdecydowała się na zlikwidowanie firmy. Nie posiada żadnych źródeł dochodu, natomiast stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy, a wymusza wydatki związane procesem leczenia, który nie może przebiegać prawidłowo ze względu na brak środków finansowych, zajęcie wierzytelności i powiększenie zadłużeń z tytułu narastających odsetek. W tej nowej, bardzo trudnej dla skarżącej i jej rodziny sytuacji, uregulowanie zaległości w kwocie 1600 zł jest wręcz niemożliwe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. z 2015 r., poz. 1224, sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.). Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w ramach powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz na zasadzie art. 135 p.p.s.a. postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie nie odpowiadają prawu.

Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki, tj. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej; żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Dostrzec należy zatem, że ustawodawca w art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszej z tych przesłanek k.p.a. nadaje wymiar podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a drugiej wymiar przedmiotowy (zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania). Druga z tych przesłanek – "inne uzasadnione przyczyny" nie została w art. 61a § 1 k.p.a. dookreślona w jakikolwiek sposób. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że ustalenie jej znaczenia wymaga odniesienia do regulacji stwierdzenia nieważności decyzji. Celem bowiem instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest uniemożliwienie prowadzenia takiego postępowania, którego rezultat (decyzja administracyjna) byłby obarczony wadą istotną. Przykładem takiej decyzji jest decyzja wydana w sprawie poprzednio rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną. Na taką też przyczynę odmowy wszczęcia postępowania na wniosek skarżącej z dnia 19 stycznia 2015 r. powołały się organy orzekające w niniejszej sprawie.

Analiza przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy prowadzi do stwierdzenia, że organy wadliwie uznały, iż funkcjonująca w obrocie prawnym decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2013 r. utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2013 r. stanowi przyczynę uniemożliwiającą wszczęcie postępowania na wniosek skarżącej z dnia 19 stycznia 2015 r. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że wniosek skarżącej dotyczy umorzenia zaległości pieniężnej za okres obejmujący lata 2008-2010 z tytułu nieuiszczonych opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w związku z prowadzoną przez stronę działalności gospodarczej w zakresie usług handlowo-transportowych. Obowiązek ponoszenia tego rodzaju opłat określony został w art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232 j.t. ze zm.). Stosownie do art. 281 ust.1 tej ustawy do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują marszałkowi województwa albo wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Dział III Ordynacji podatkowej zawiera w rozdziale 7a regulacje w zakresie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, które w związku z art. 281 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska mają zastosowanie do zobowiązań z tytułu W myśl art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej formami ulg są m.in.

- odroczenie lub rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę,

- umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę.

W tym miejscu należy zauważyć, że sprawy umorzenia należności nie korzystają z tzw. powagi rzeczy osądzonej w takim znaczeniu, iż nie stoją na przeszkodzie do wszczęcia przez stronę kolejnego postępowania o umorzenie zaległości, jeśli podatnik uzna, że istnieją inne jeszcze okoliczności przemawiające za umorzeniem niż te, które były uwzględniane w zakończonym postępowaniu, bądź zmianie ulegnie stan faktyczny w stosunku do tego, na którym oparto poprzednią decyzję.

W sprawie niniejszej organy administracji rozpoznając wniosek skarżącej z dnia 19 stycznia 2015 r. dopuszczając się naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego nie dokonały oceny przedmiotowego wniosku w kontekście wskazanej w nim motywacji w porównaniu z przesłankami wskazanymi w poprzednim wniosku, który wszczął postępowanie zakończone ostateczną decyzją SKO z dnia [...] września 2013 r. Argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do tożsamości wniosków ograniczona została do stwierdzenia, że skarżąca w zażaleniu nie zaprzeczyła ustaleniom organu pierwszej instancji, że przedmiotowy wniosek jest tożsamy z wnioskiem, który został prawomocnie rozstrzygnięty i podtrzymała wniosek uzasadniając jego złożenie złym stanem zdrowie i złą sytuacją finansową. Taki sposób działania organu pozostaje w wyraźnej kolizji z art. 7 i art. 8 k.p.a. zgodnie z którym, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zasada ta nie może być rozumiana jedynie jako postulat określonego zachowania, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych.

Organy nie dostrzegły, że we wniosku z dnia 19 stycznia 2015 r. strona powołała się na zdarzenia, które nastąpiły po dniu, w którym wydana została decyzja, na którą się powołał, a to oznacza, że wniosek ten błędnie został uznany za tożsamy z poprzednim wnioskiem. W przedmiotowym wniosku strona wskazała na pozbawienie jej jakichkolwiek środków na leczenie w związku z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego. W aktach sprawy brak jest dowodów, że organy dokonały ustaleń w tym zakresie, chociażby pozwalających na określenie daty zajęcia rachunku. Ponadto strona zaznaczyła, że w poprzednim wniosku wskazywała na trudną sytuację finansową, jednakże podkreśliła, że minęło od tego czasu ponad rok i sytuacja ta uległa jeszcze znacznemu pogorszeniu, bowiem pozostaje bez pracy i leczy się na wiele chorób, wzrosły obciążenia z powodu odsetek do zapłacenia, a jedynym źródłem utrzymania od połowy listopada 2014 r. jest zasiłek chorobowy w kwocie 10 zł za każdy dzień choroby, co nie starcza nawet na wykupienie leków. Na powyższe okoliczności do wniosku skarżąca załączyła niezrealizowane recepty na leki z dnia 19 grudnia 2014 r. i 8 stycznia 2015 r., zaświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, kopie wyników badań lekarskich.

Prawidłowo zatem organ powinien był rozpoznać przedmiotowy wniosek z zachowaniem wymogów wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i rozstrzygnąć sprawę merytorycznie.

Z wyżej wskazanych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.

Rozpoznając sprawę ponownie organ dostosuje się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w niniejszym wyroku.