Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 815/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 23 ppkt c
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 1 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia ... 2015 roku Nr ... w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę ...,- zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... 2012r., nr ..., Prezydent Miasta P. odmówił przyznania M. J. zasiłku rodzinnego na rzecz D., M., J. i E. J., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz J. i E. J. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 na rzecz D., M. i J. J.. W sentencji decyzji organ powołał przepisy art. 2 pkt. 1, art. 3, art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6, art. 8, art. 14, art. 20, art. 24, art. 26, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej jako "u.ś.r.") oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 129, poz. 1058) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako "k.p.a."). Organ przyjął, że dochód rodziny wnioskodawcy w 2010 r. wyniósł 641,58 zł, zatem przekraczał ustawowe kryterium dochodowe o 137,58 zł na osobę. Dochód ustalono z uwzględnieniem dochodu utraconego żony w wysokości 926,44 zł oraz dochodu utraconego wnioskodawcy z tytułu pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 5930,05 zł - z 2010 r. Podano, że wnioskodawca złożył PIT-11 za 2010 r. z tytułu dochodu uzyskanego z pracy jako sędzia sportowy koszykówki, przy czym obecnie przebywa na urlopie zdrowotnym. Przyjęto, że rozliczenia za prowadzenie spotkań sędziowskich dokonywano poprzez delegacje, które każdorazowo otrzymuje z macierzystego Związku Koszykówki na prowadzenie zawodów na rzecz danego klubu sportowego. Wskazano, że wnioskodawca jest wynagradzany przez kluby sportowe w formie ekwiwalentu i z płatnikami ekwiwalentów (klubami sportowymi) nie jest związany umową o pracę, ani żadną umową cywilnoprawną. W związku z powyższym, organ I instancji uznał, że sędziowanie meczów koszykówki nie mieści się w katalogu definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym brak jest podstaw do uznania dochodu uzyskiwanego z sędziowania za dochód utracony. Zdaniem organu wysokość kwoty przekraczającej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie skarżącego nie uprawnia również do przyznania zasiłku rodzinnego w oparciu o przepis art. 5 ust. 3 u.ś.r. Wskazano, że obecnie kwota najniższego zasiłku rodzinnego wynosi 68 zł na osobę, zatem maksymalnie o taką kwotę może zostać przekroczone kryterium dochodowe. Rodzina wnioskodawcy nie spełnia również tego wymogu. Wskazano następnie, że prawo do dodatków do zasiłku rodzinnego przysługuje pod warunkiem, że na dziecko przysługuje zasiłek rodzinny. Dodatki do zasiłku rodzinnego na dziecko nie przysługują więc, jeżeli nie przysługuje zasiłek rodzinny na to dziecko, choćby spełnione zostały warunki wymagane do przyznania dodatków.

M. J., pismem z dnia 6 grudnia 2012 r. odwołał się od powyższej decyzji Prezydenta Miasta P.. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organ I instancji błędnie ustalił, iż wnioskodawca nie utracił dochodów za 2010 r. z tytułu prowadzenia spotkań jako sędzia koszykówki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpoznaniu odwołania M. J., decyzją z dnia ... 2013r. w sprawie ... orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 11 października 2013r., sygn. akt II SA/Po 829/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że ustalenie sposobu zakwalifikowania dochodów uzyskiwanych z tytułu sędziowania meczów winno być poprzedzone uzyskaniem informacji dotyczącej zasad funkcjonowania Polskiego Związku Koszykówki, zasad współpracy z klubami sportowymi w zakresie organizacji i ponoszenia kosztów organizowanych i przeprowadzanych zawodów. Za niezbędne Sąd uznał również zapoznanie się z wypracowanymi zasadami opłacania sędziów zawodów sportowych, także poprzez pozyskanie do akt sprawy wzorca delegacji, na podstawie której sędziują mecze oraz wystawiają rachunek klubowi. Sąd uznał również, że zbadania wymaga to, czy przychód uzyskiwany przez Skarżącego z tytułu sędziowania zawodów sportowych można uznać za przychód uzyskiwany z umowy, która może zostać zakwalifikowana jako umowa zlecenia.

Decyzją z dnia ... 2014 r., nr ..., SKO w P. ponownie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P.. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. ponownie uchylił zaskarżoną decyzję uznając, że Kolegium nie odczytało w należyty sposób wskazań co do dalszego postępowania. Stwierdzono, że Kolegium nie uzyskało wyczerpujących informacji na temat zasad funkcjonowania PZKosz, zasad współpracy z klubami sportowymi w zakresie organizacji i ponoszenia kosztów organizowanych i przeprowadzonych zawodów sportowych.

Rozpoznając ponownie sprawę pismem z dnia 6 maja 2015r. SKO w P. zwróciło się do PZKosz. o przedstawienie zasad funkcjonowania Związku, w szczególności w kwestii wypracowanych zasad opłacania sędziów zawodów sportowych oraz zasad współpracy Polskiego Związku Koszykówki z klubami sportowymi w zakresie organizacji i ponoszenia kosztów organizowanych i przeprowadzanych zawodów. Kolegium zwróciło się o wyjaśnienie, czy w związku z powierzeniem prowadzenia rozgrywek dochodzi do zawarcia miedzy PZKosz a sędzią prowadzącym rozgrywki, chociażby w sposób dorozumiany, umowy np. umowy zlecenia czy umowy o dzieło, czy też funkcja sędziego sprawowana jest na podstawie odrębnych umów, innych zasad. Ponadto Kolegium zwróciło się o podanie, czy miedzy PZKosz a panem M. J. były zawierane umowy o charakterze umów zlecenia czy też nie.

W odpowiedni na wezwanie, pismem z dnia 26 maja 2015r. Sekretarz Generalny Polskiego Związku Koszykówki - J. J., wyjaśnił, iż dochody sędziów sportowych w koszykówce, tzw. ryczałty sędziowskie, są traktowane jako dochody z działalności wykonywanej osobiście w rozumieniu art. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podał również, że ani PZKosz ani klub sportowy nie zawierają z sędzią jakiejkolwiek umowy, a sędzia jest delegowany na zawody przez organizatora rozgrywek, a jego ekwiwalent (ryczałt) wypłacany jest przez klub będący gospodarzem meczu. Ponadto Sekretarz Generalny PZKosz poinformował w sposób jednoznaczny, że z panem M. J. nie były zawierane jakiekolwiek umowy o charakterze umów zlecenia lub podobnym. Do pisma załączono plik dokumentów dotyczących zasad rozliczania sędziów z tytułu sędziowania meczów koszykówki organizowanych przez kluby zrzeszone w PZKosz.

Decyzją z dnia ... 2015 r. Nr ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia ... 2012 r. Nr .... (zaskarżona obecnie decyzja organu II instancji).

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł (według stanu obowiązującego na okres zasiłkowy 2012/2013). Zgodnie zaś z art, 3 pkt 1 u.ś.r. dochód oznacza, po odliczeniu alimentów świadczonych na rzecz innych osób, między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art 30b, art. 30c i art 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że przy ustalaniu dochodu rodziny na potrzeby ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca w sposób wyraźny odsyła do przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012r. poz. 361). Stanowisko takie jest przy tym ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.09.2007r. w sprawie I OSK 1820/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28.01.2010r. II SA/Ol 1075/09), w których wskazuje się, że pojęcie dochodu nie może mieć innego znaczenia dla celów podatkowych, a innego przy rozpoznawaniu spraw o prawo do świadczeń rodzinnych. Niezależnie od powyższego, wyszczególnione wyżej przepisy ustawy o podatku osobowym od osób fizycznych określają zasady opodatkowania dla ogółu przychodów osiągniętych przez płatnika (art. 27), jak również szczególne zasady obliczania podatku dla dochodów z: odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub podobnych instrumentów finansowych (art. 30 b), pozarolniczej działalności gospodarczej lub działów specjalnych produkcji rolnej (art. 30 c) i odpłatnego zbycia nieruchomości (art. 30e). Wobec powyższego, ustalając dochód rodziny M. J. z roku bazowego, tj. 2010, należało uwzględnić kwotę dochodu wynikającą z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego P. - W.. Należy przy tym pamiętać, że zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, wiąże organ. Nie jest możliwe obliczenie dochodu w inny sposób (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 16.03.2010 r. sygn. II Sa/Łd 153/10). W tej sytuacji podstawę do dalszych rozważań stanowiła kwota 64.532,65 zł, wynikająca ze wspomnianego wyżej Zaświadczenia. Kwotę tę należało przy tym pomniejszyć o składki na ubezpieczenie społeczne, tj. 6.639,35 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne, tj. 3.754,90 zł oraz należny podatek, tj. 1.088,00 zł, co daje łącznie 53.050,40 zł. (64.532,65 zł - 3.7454,90 zł - 1.088,00 zł).

Ustalając wysokość dochodu M. J. należało przy tym uwzględnić także fakt utraty dochodów przez członków rodziny. Zgodnie z art. 3 pkt 23 u.ś.r. utrata dochodu - oznacza utratę dochodu spowodowaną a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznawanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, i) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń.

Pani M. J. z dniem 31.08.2012r. utraciła swoje źródło zarobkowania, a M. J. od dnia 1.09.2011 r. utracił prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. W konsekwencji, wyżej ustalony dochód z 2010r. (53.050,40 zł) należało dodatkowo pomniejszyć o kwotę 5.930,05 zł (utracona renta z ZUS) oraz o kwotę 926,44 zł (utracony dochód M. J.). Zatem przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, jako dochód rodziny z 2010r. należało przyjąć kwotę 46.193,91 zł, co daje miesięcznie 3.849,49 zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie (5 osób) dochód za 2010r. kształtował się zatem na poziomie 641,58 zł i tym samym przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ I instancji dokonał prawidłowych obliczeń w zakresie ustalenia dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę i zasadnie odmówił Zainteresowanemu przyznania wnioskowanych świadczeń.

Zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do dalszego pomniejszania dochodów rodziny i odejmowania od wyżej ustalonych dochodów także zarobków jakie pan M. J. uzyskał w 2010r. z tytułu sędziowania meczów koszykówki. Kolegium po zapoznaniu się z pismem Sekretarza Generalnego PZKosz z dnia 27 maja 2015r. stanęło na stanowisku, że zakończenie współpracy z PZKosz i brak dalszych dochodów z tego tytułu nie mieści się w pojęciu utraty dochodu zdefiniowanym w art. 3 pkt. 23 ustawy. W szczególności przemawia za tym fakt, że sędziego zawodów sportowych i PZKosz czy klub sportowy nie łączy żadna umowa, w tym taka, którą można by zakwalifikować jako umowę zlecenia. W sposób wyraźny i jednoznaczny zostało to zresztą wskazane we wspomnianym wyżej piśmie. Sekretarz Generalny PZKosz stwierdził bowiem, że między PZKosz, a panem M. J. nie były zawierane żadne umowy o charakterze umów zlecenia lub podobnych i to nawet w sposób dorozumiany. Co więcej, jednoznacznie wskazano również, iż dochody sędziów sportowych są dochodami z działalności wykonywanej osobiści. Skoro wykonywanie funkcji sędziego na zawodach sportowych jest działalnością wykonywaną osobiście i nie jest związane z zawarciem żadnej umowy, w tym umowy o charakterze cywilnoprawnym, na co wskazał Sekretarz Generalny PZKosz, to nie mieści się to w pojęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt. 23 lit. c u.ś.r. - czyli utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt. 22 ustawy przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze, SKO w P. stanęło na stanowisku, że brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, aby przychody z tytułu sędziowania zawodów sportowych w przypadku zaniechania dalszego sprawowania funkcji sędziego traktować jako dochód utracony i w konsekwencji aby pomniejszać o nie dochód rodzin. Pojęcie utraty dochodu, zostało bowiem ustawowo zdefiniowane w art. 3 pkt. 23 uśr i brak jest jakichkolwiek podstaw do tego by przewidziane w nim przypadki wykładać w sposób rozszerzający. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 28.07.2009r. w sprawie IV SA/G1 19/09, nie można także zapominać, że pojęcie utraty dochodu ma zdefiniowane znaczenie. W przypadku istnienia definicji legalnej sformułowanego przez nią znaczenia, definiowanego terminu nie wolno przełamywać przy zastosowaniu innych rodzajów wykładni. Tym bardziej niedozwolone jest nadawanie zdefiniowanemu w ustawie pojęciu znaczenia potocznego. Wobec powyższego jakiekolwiek inne zdarzenie, nie odpowiadające ściśle przesłankom, o których mowa w art.3 pkt. 23 ustawy nie prowadzi do możliwości odstępstwa od reguły ustalania wysokości dochodu rodziny ubiegającej się o prawo do świadczeń.

Na powyższą decyzję Kolegium pełnomocnik M. J. wniósł w terminie skargę. Wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, rozpatrującym sprawę organom administracji zarzucono:

- naruszenie art. 12a ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust 1 uś.r., poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji odmówienie przyznania wnioskowanego zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego świadczenia,

- naruszenie art. 3 pkt 23 w zw. art. 3 pkt 22 u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż osiągane przez wnioskodawcę wynagrodzenie z tytułu pracy jako sędzia sportowy koszykówki nie mieści się w katalogu definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym brak jest podstaw do uznania dochodu uzyskiwanego z ww. tytułu za dochód utracony.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż ustalenia poczynione przez SKO w następstwie uzupełnienia postępowania dowodowego okazały się całkowicie nietrafione, a wydana decyzja nie może się ostać. Organ z niewiadomych przyczyn zdecydował się traktować wypowiedź PZKosz z 26 czerwca 2015r. wąsko, interpretując zawarte w nim słowa na niekorzyść skarżącego. Skarżący wystąpił do PZKosz o interpretację wcześniejszej wypowiedzi, by w sposób nie budzący wątpliwości można było ustalić, w jaki sposób traktować utracony dochód z sędziowania. W rezultacie PZKosz wysłał do organu 1 lipca 2015r. pismo, w którym jednoznacznie wskazał, że "Z całą pewnością sędziów uznać należy za osoby świadczące określone usługi na rzecz PZKosz i klubów biorących udział w rozgrywkach. Stąd można uznać, że w sposób dorozumiany dochodzi z sędziami, którzy uzyskali licencję, do zawarcia umowy o świadczenie usług (do których zgodnie z art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu) i to w zakresie stałego świadczenia usług określonego rodzaju". Co więcej, PZKosz wyjaśnił w tymże piśmie wprost, ze informacja PZKosz z dnia 27 stycznia 2004r. w sposób oczywisty nie jest już obowiązująca, gdyż aktualnie, po zmianie przepisów "sędzia sportowy może uzyskiwać za pełnienie swojej funkcji wynagrodzenie, a nie tylko ekwiwalent stanowiący zwrot kosztów, jak było przewidziane przed wejściem w życie tej ustawy". Powyższe wyjaśnienia PZKosz nie pozostawiają wątpliwości, że skarżącego z PZKosz łączył stosunek zlecenia, a utrata dochodu uzyskiwanego z tego tytułu winna być brana pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń. Powyższe stanowisko pozostaje w spójności z pozostałymi okolicznościami podnoszonymi przez skarżącego w sprawie wcześniej. W szczególności, skarżący po wykonaniu na rzecz zleceniodawcy umówionych czynności wystawiał zleceniodawcy rachunek, a osiągany przez skarżącego dochód wykazywał za pomocą dokumentu PIT-11, który wypełnia się w związku z wykonywaną osobiście działalnością, w tym z umowy zlecenia. Fakt, ze skarżącego z PZKosz łączył stosunek zlecenia znajduje także potwierdzenie w wyjaśnieniach Sekretarza Generalnego PZKosz z 9 maja 2014r., których z niewiadomych powodów SKO postanowiło nie traktować jako wiążących. Sekretarz wyjaśnił w nim, w jaki sposób traktuje umowy z sędziami koszykówki, w tym ze skarżącym i nie pozostawił wątpliwości, iż traktuje je jak umowy zlecenia.

Niezależnie od powyższego, powtarzając za argumentacją z poprzedniej skargi, skarżący podkreślił, iż nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 3 pkt 23 u.ś.r. jako utratę dochodu należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Jako zatrudnienie lub Inną pracę zarobkową należy rozumieć na podstawie art. 3 pkt 22 ustawy wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W tym kontekście uznanie przez organ, iż wynagrodzenie osiągane przez skarżącego z tytułu sędziowania meczów koszykówki nie może stanowić podstawy do utraty dochodu jest zupełnie bezzasadne. Stosunek łączący skarżącego z PZKosz mieści się w dyspozycji art. 3 pkt 22 u.ś.r. i z pewnością jego utrata winna zostać uwzględniona jako dochód utracony w rozumieniu powyższego przepisu, z przyczyn, o których mowa powyżej.

Zdaniem skarżącego za całkowicie błędne należy także przyjąć stanowisko SKO, iż przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych muszą zostać uwzględnione przy ustalaniu dochodu, natomiast ich utrata nie powinna (analogicznie), być od dochodu odliczana. Argumentacja SKO i w tym wypadku opiera się na art. 3 pkt 23a-i uśr i enigmatycznych wyjaśnieniach, że dochód skarżącego nie jest szczególnym wypadkiem enumeratywnie tam określonym, a "brak jakichkolwiek podstaw do tego, by przewidziane w nim przypadki wykładać w sposób rozszerzający". Abstrahując już od tego, że organ nie wyjaśnia z jakich przyczyn nie może stosować wykładni rozszerzającej, należy pokreślić, że wbrew stanowisku organu, skarżący spełnia wymogi określone w ww. przepisie, bez konieczności stosowania wykładni rozszerzającej, gdyż utracił dochód na skutek utraty zatrudnienia, co wyraźnie wynika zarówno z zaświadczenia z dnia 9 kwietnia 2014r., jak i pośrednio pismo PZKosz z 1 lipca 2015r. Jednoznacznie bowiem wskazano w nich, że stosunek łączący skarżącego z PZKosz w sposób dorozumiany należy traktować jak zlecenie, które mieści się w definicji pojęcia zatrudnienia zawartego w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a nie budzi wątpliwości, że utrata zatrudnienia jest brana pod uwagę przy ustalaniu dochodu utraconego, bo przepisy wskazują na to wprost. Na zakończenie podkreślono, że WSA w wyroku z 11 października 2013r. zalecił SKO ustalenie, jak należy zakwalifikować dochód skarżącego z tytułu sędziowania dla PZKosz. PZKosz w piśmie z dnia 9 maja 2014 r. szczegółowo udzielił odpowiedzi na zadane pytanie i wskazał, że umowy z sędziami traktować jako zlecenie. Odpowiedź ta okazała się niekorzystna dla SKO, dlatego organ potraktował za wiążący dokument sprzed 10 lat. Nie wyjaśnił przy tym dlaczego dał wiarę właśnie tamtym dokumentom i nie wskazał, dlaczego jego zdaniem stanowisko Sekretarza Generalnego Związku z 2014r. nie może być potratowane za wystarczające. WSA w wyroku z dnia 11 grudnia 2015r. po raz kolejny skierował sprawę do ponownego rozpoznania podzielając stanowisko skarżącego, że oparcie decyzji na wyjaśnieniach z 2004r. jest niewystarczające. W wyniku kolejnego postępowania dowodowego SKO ponownie utrzymało decyzję w mocy, dokonując interpretacji słów zawartych w kolejnych wyjaśnieniach PZKosz na niekorzyść skarżącego. Tymczasem pismo z 1 lipca 2015r., podobnie, jak pismo z 9 maja 2014r. wyraźnie wskazuje, że sędziego z PZKosz łączy stosunek zlecenia. Skoro Sam Sekretarz Generalny reprezentujący PZKosz już od kilku lat traktuje umowy łączące Związek z sędziami sportowymi jak umowy zlecenia i tak też je rozlicza, to nie ma podstaw kwestionować tej kwalifikacji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Kolegium dodatkowo podniosło, iż zmiana stanowiska PZKosz jest niezrozumiała, a mając na uwadze powiazania strony z PZKosz można mieć uzasadnione wątpliwości, czy PZKosz działa w zaistniałym sporze jako podmiot bezstronny i czy udzielone informacje są rzetelne i godne uwzględnienia. PZKosz w swoich pismach przedstawia sprzeczne stanowiska, co podważa ich wiarygodność i moc dowodową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że prawomocnym wyrokiem z 11 października 2013 r. sygn. akt II SA/Po 829/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. uchylił decyzję SKO w P. z dnia ... 2013r. Nr ..., dokonując wykładni przepisów mających w sprawie zastosowanie oraz wskazując, iż podstawowe znaczenie ma właściwe zakwalifikowanie dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu sędziowania zawodów sportowych, przy czym ocena ta powinna uwzględniać specyfikę tej formy aktywności zawodowej skarżącego. Aby dokonać tej oceny, zdaniem Sądu niezbędnym było uzyskanie wyczerpującej informacji dotyczącej zasad funkcjonowania PZKosz, zasad współpracy z klubami sportowymi w zakresie organizacji i ponoszenia kosztów organizowanych i przeprowadzanych zawodów. Niezbędne jest zapoznanie się z wypracowanymi zasadami opłacania sędziów zawodów sportowych, także przez pozyskanie do akt sprawy wzorca delegacji na podstawie której sędziują mecze oraz wystawiają rachunek klubowi. Dopiero na tej podstawie możliwa będzie ocena, czy utrata dochodów z tytułu sędziowania zawodów sportowych może zostać zakwalifikowana jako utrata dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 u.ś.r.

W przedmiotowej sprawie podstawowe znaczenie ma właściwe zakwalifikowanie dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu sędziowania zawodów sportowych, przy czym ocena ta powinna, w opinii Sądu, uwzględniać specyfikę tej formy aktywności zawodowej skarżącego. W opinii Sądu rozpoznając po raz trzeci sprawę z odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia ... 2012r., nr ..., Kolegium uzyskało wyjaśnienia i dokumenty pozwalające ocenić, czy utrata dochodów z tytułu sędziowania zawodów sportowych może zostać zakwalifikowana jako utrata dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 u.ś.r. W opinii Sądu z dokumentów tych wynika, że skarżący wykonywał na rzecz Polskiego Związku Koszykówki czynności w ramach umowy, którą można zakwalifikować jako umowę zlecenia. Z mocy art. 750 k.c. przepisy o zleceniu stosuje się odpowiednio do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami. Przepis ten znajduje zastosowanie do umów o świadczenie usług polegających na dokonywaniu czynności faktycznych, które nie są uregulowane innymi przepisami (W. Czachórski, Zobowiązania, 1999, s. 433; K. Kołakowski (w:) G. Bieniek, Komentarz, t. II, 2006, s. 403; L. Ogiegło (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2003, s. 377; A. Szpunar (w:) System prawa cywilnego, t. III, cz. 2, s. 405). Umowy, do których stosuje się uregulowanie zawarte w art. 750 k.c., są umowami nienazwanymi. Charakteryzują się tym, że ich przedmiotem jest świadczenie usług, przy czym umowa taka może dotyczyć dokonania jednej usługi, większej - określonej liczby usług, bądź też dotyczyć stałego świadczenia usług określonego rodzaju. Umowy takie mogą mieć charakter odpłatny bądź nieodpłatny i są umowami konsensualnymi. Ich stronami mogą być wszelkie podmioty prawa cywilnego, a więc osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Mogą należeć do kategorii umów handlowych, gdy przynajmniej jedna strona występuje w takiej umowie w charakterze przedsiębiorcy. Takimi umowami będą umowy o świadczenie usług zawierane z podmiotami świadczącymi je w zakresie swojej działalności gospodarczej lub zawodowej. Mogą też być zawierane z udziałem konsumentów. Ich stroną mogą być również inne podmioty występujące w obrocie, w szczególności osoby prawne czy jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 331 § 1 k.c., nieprowadzące działalności gospodarczej. Cechą charakterystyczną takich umów jest również to, że zazwyczaj są to umowy oparte na zaufaniu między stronami i z uwagi na to wymagają osobistego wykonania przez usługodawcę (M. Nesterowicz (w:) J. Winiarz, Komentarz, t. II, 1989, s. 692; por. również wyrok SA w Warszawie z 15 września 2008 r., I ACa 84/08, Apel. W-wa 2009, nr 2, poz. 14). Zlecający usługę powierza jej wykonanie danej osobie w zaufaniu do jej umiejętności, kwalifikacji, wiedzy i innych walorów (za: Kopaczyńska-Pieczniak Komentarz. Kodeks cywilny. Tom III. Zobowiązania – część szczególna, komentarz do art. 750 k.c.- LEX 2010).

W opinii Sądu rozpatrującego przedmiotową sprawę definicja zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jaka zawarta została w art. 3 pkt 22 u.ś.r., w pewnych sytuacjach może obejmować również takie umowy nienazwane - polegające na świadczeniu usług, które ze swej istoty są zbliżone do umowy zlecenia. Wskazać bowiem należy, iż już z dokumentacji zgromadzonej przez organy obu instancji wynika, że sędziowanie meczów stanowiło dla skarżącego i jego rodziny znaczące źródło dochodu, uzyskiwanego systematycznie, przez długi okres czasu. Skarżący był delegowany do prowadzenia i sędziowania zawodów, a posiadana licencja sędziego dawała gwarancję należytego wykonania usługi.

Sąd ma na uwadze, iż jak wskazało Kolegium w odpowiedzi na skargę, wyjaśnienia udzielane na potrzeby przedmiotowego postępowania przez PZKosz nie były spójne. W tej sytuacji rzeczą organu było przeprowadzenie analizy tych wyjaśnień, jak również przekazanych przez PZKosz dokumentów przyjętych przez Związek i zrzeszone w nim kluby jako podstawa rozliczania sędziów zawodów. Takiej oceny w tym przypadku zabrakło. W opinii Sądu, w świetle pisma PZKosz z dnia 1 lipca 2015 r., które wpłynęło do Kolegium już po wydaniu decyzji, za wiarygodne i ostatecznie wyjaśniające powyższy problem uznać należy pismo Sekretarza PZKosz z dnia 9 maja 2014 r. (k. nr 17 akt admin. organu II instancji, w którym wyjaśniono formę współpracy z sędziami ("zlecanie sędziowania"), gwarancję należytego wykonywania przez nich zleconych usług (posiadanie aktualnej licencji), odpłatność za świadczone usługi (wynagrodzenie ryczałtowe). Również w załączonym do pliku przesłanego Kolegium wraz z pismem z dnia 26 maja 2015 r. (k. nr 29 akt admin. organu II instancji) dokumencie PZKosz "Ryczałt sędziowski" (karta nr 28 akt admin. organu II instancji), jest mowa o zleceniodawcy, przy czym PZKosz utożsamia to pojecie z organizatorem meczu/płatnikiem. W piśmie z dnia 01 lipca 2015 r. wskazano, iż z osobami, które posiadają licencję sędziego, a które świadczą określone usługi na rzecz PZKosz i klubów biorących udział w rozgrywkach, można uznać, że w sposób dorozumiany dochodzi do zawarcia umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z art., 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, i to w zakresie stałego świadczenia usług określonego rodzaju. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż do zawarcia umowy zlecenia (w tym przypadku umowy o świadczenie usług) nie jest wymagane zachowanie jakiejkolwiek kwalifikowanej formy. W konsekwencji Sąd nie podziela stanowiska organów, iż była to działalność wykonywana osobiście, o jakiej mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku osobowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361), zdefiniowana na gruncie tej ustawy i wyodrębniona forma zarobkowania, obok umowy zlecenia czy o dzieło. Podstawowe znaczenie ma w tym przypadku uznanie, iż wykonywane przez skarżącego usługi na rzecz PZKosz można objąć pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w znaczeniu określonym w treści art. 3 pkt 22 ustawy, jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W katalogu tym nie wymieniono działalności wykonywanej osobiście, którą ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych uznaje za źródło przychodów podlegających opodatkowaniu. Z kolei, jak wyżej wskazano, zgodnie z art. 3 pkt 23 ppkt c) utratę dochodu stanowi utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. W świetle art. 3 pkt 23 u.ś.r. utratę zatrudnienia należy wiązać z rozwiązaniem konkretnego stosunku prawnego, cechującego się pewna trwałością. Zatem, utrata tak rozumianego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nastąpi w sytuacji, kiedy jednostka zaprzestanie wykonywania pracy dotychczas świadczonej na podstawie jednej z form prawnych określonych w pkt 22 art. 3 ustawy – zgodnie z art. 3 pkt 23 u.ś.r. - z wyjątkiem umowy o dzieło. Tak więc praca wykonywana na podstawie umowy o świadczenie usług, jako kwalifikowana forma umowy zlecenia, nie została w tym przepisie wyłączona. W świetle powyższego jako nie mające żadnego znaczenia dla sprawy uznać należy formę opodatkowania przedmiotowych dochodów przez skarżącego.

Jednocześnie wskazać należy, iż z formularza PPF, załączonego przez skarżącego do wniesionej w dniu 28 czerwca 2013 r. skargi wynika, że stan jego zdrowia na ten dzień nadal nie pozwalał mu na prowadzenie zawodów jako sędzia, co wskazuje na długotrwałą utratę tego źródła dochodów. Zważyć także należy, iż skarżący był leczony w związku z zdiagnozowanymi urazami ortopedycznymi, co nasuwa wątpliwości, czy będzie mógł powrócić do prowadzenia i sędziowania zawodów, co z kolei nakazywałoby uznać stałą utratę przez niego tego źródła dochodu. W opinii Sądu akcentowanie przez organ, że skarżący jest urlopowany od sędziowania meczów w świetle trwającej niedyspozycji zdrowotnej uznać należy za chybione. Termin urlopowanie wskazuje bowiem na sformalizowany i stały charakter współpracy skarżącego ze Związkiem, a zważyć należy, że umowy cywilnoprawne charakteryzują się tym, że strony dowolnie kształtują ich treść, także w aspekcie czasowym. Nie można wykluczyć, że w związku z przedłużającą się niedyspozycją współpraca ta została na tym etapie zakończona.

Wskazać ponadto należy, iż w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przepisy nie wymagają dla zawarcia umowy zlecenia zachowania formy szczególnej, niezależnie od tego, jakiej czynności prawnej zobowiązał się dokonać przyjmujący zlecenie. W związku z tym może ona zostać zawarta w dowolnej formie, nawet w sposób dorozumiany (za: Kopaczyńska-Pieczniak Komentarz jw.). Przepisy dotyczące umowy zlecenia mają charakter względnie obowiązujący i w związku z tym strony tego stosunku prawnego mogą odmiennie w umowie, zgodnie z zasadą swobody umów, określić swe prawa i obowiązki (por. wyrok SN z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV CSK 168/08, LEX nr 465997).

Z wyjaśnień PZKosz zawartych w piśmie z dnia 9 maja 2014 r. , a podtrzymanych w piśmie z dnia 1 lipca 2015 r. wynika, że sędziów uznać należy za osoby świadczące określone usługi na rzecz PZKosz i klubów biorących udział w rozgrywkach. Stąd można uznać, że w sposób dorozumiany dochodzi z sędziami, którzy uzyskali licencję, do zawarcia umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, i to w zakresie stałego świadczenia usług określonego rodzaju.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż dochód uzyskiwany przez skarżącego z tytułu sędziowania zawodów sportowych, który utracił w związku z chorobą, można uznać za dochód utracony w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 23 u.ś.r.

W pozostałym zakresie przeprowadzona przez Kolegium ocena decyzji organu I instancji była prawidłowa.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 tej ustawy w zw. z jej art. 205 §1

Rzeczą organu II instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie uwzględnienie stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu wyroku, co skutkować musi przyznaniem skarżącemu wnioskowanego świadczenia za okres objęty jego wnioskiem z dnia 28 września 2012 r. Sąd miał na uwadze, że organ odwoławczy ma kompetencje zarówno kontrolne, jak i merytoryczne.