Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 802/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi O. R. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie stypendium rektora dla najlepszych studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora [...] na rzecz skarżącej O. R. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

O. R. (zwana dalej: skarżącą, wnioskodawczynią) w lutym 2011r. ukończyła studia [...]. Jednocześnie była uczestniczką studiów stacjonarnych [...]. W 2013r. ukończyła w tym zakresie studia licencjackie i zaraz potem na początku roku akademickiego 2013/2014 rozpoczęła pierwsze w życiu studia magisterskie. Na podstawie osiągnięć z III roku studiów I stopnia na wydziale [...], czyli roku akademickiego 2012/2013 ubiegała się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Wniosek złożyła [...] października 2013r. Na tej podstawie w postępowaniu kwalifikacyjnym zdobyła 279 punktów, co umożliwiało uzyskanie stypendium.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...], znak: [...] Rektor [...] na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 174 ust. 1, 2 i 4, art. 175 ust. 2-3 i art. 181 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005r., Nr 164, poz. 1365, z późń. zm., zwanej dalej p.s.w.) oraz § 3 – 4, § 8 – 10 Regulaminu stypendium rektora [...] zwanego dalej Regulaminem, § 60 ust. 1 – 3 Statutu [...] (załącznik do Uchwały Senatu [...] z późń. zm.), § 1 Zarządzenia Rektora [...] w sprawie zakresu obowiązków prorektora w kadencji 2012- 2016 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071, z późń. zm., zwanej dalej kpa) na podstawie złożonego wniosku, w oparciu o przeprowadzone postępowanie kwalifikacyjne odmówił O. R. przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2013/2014.

W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 184 ust.5 ustawy i § 4 ust.6 Regulaminu studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługuje stypendium rektora dla najlepszych studentów, chyba, że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Uprawnienia do otrzymywania stypendium rektora dla najlepszych studentów przez studenta I roku studiów II stopnia zostały określone w art. 181 ust. 4 ustawy, zgodnie, z którym o w/w stypendium może ubiegać się również student I roku studiów II stopnia rozpoczętych w terminie roku od ukończenia studiów I stopnia. Analiza złożonego wniosku oraz danych znajdujących się w [...] wskazuje, że ukończenie przez wnioskodawczynię studiów I stopnia nastąpiło ponad rok przed rozpoczęciem studiów II stopnia, na których I roku został przez wnioskodawczynię złożony wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów. O. R. nie spełnia kryterium, o którym mowa w art. 181 ust. 4 ustawy, w związku z czym organ orzekł jak na wstępie.

Decyzję O. R. otrzymała [...].01.2014r. i w ustawowym terminie 14 dni wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podała, że spełniła kryterium wskazane w art. 181 ust. 4 p.s.w. Ubiega się bowiem o stypendium na podstawie osiągnięć z III roku studiów I stopnia na Wydziale [...], czyli roku akademickiego 2012/2013. Studia I stopnia ukończyła w lipcu 2013r., aktualnie jest studentką I roku studiów magisterskich (wcześniej nie podjęła żadnych innych studiów II stopnia). Ubiega się o stypendium na podstawie osiągnięć i ocen z roku akademickiego 2012/2013. Na tej podstawie zdobyła w postępowaniu kwalifikacyjnym 279 punktów. Spełnia wszystkie warunki określone przez ustawę i Regulamin stypendium rektora [...].

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014r., nr [...], znak: [...] Rektor [...] na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 174 ust. 4, art. 175 ust. 2 i art. 181 ust. 1 i 4 oraz art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005r., Nr 164, poz. 1365, z późń. zm., zwanej dalej p.s.w.) oraz § 3 – 4, § 8 – 10 Regulaminu stypendium rektora [...] oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071, z późń. zm., zwanej dalej kpa) podtrzymał decyzję z dnia [...] grudnia 2013r. i odmówił O. R. przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2013/2014.

W uzasadnieniu podał, że decyzją z 19 grudnia 2013r. odmówiono wnioskodawczyni przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów, bowiem ukończenie przez nią pierwszych studiów I stopnia nastąpiło w lutym 2011r., czyli ponad rok przed rozpoczęciem studiów II stopnia, na których I roku został przez wnioskodawczynie w dniach 26 i 28 października 2013r. wygenerowany i złożony wniosek o przyznanie stypendium. Podczas postępowania o ponowne rozpatrzenie wniosku, wszczętego złożeniem prośby o ponowne rozpatrzenie wniosku potwierdzono, że O. R. nie spełnia kryterium, o którym mowa w art. 181 ust. 4 ustawy, która nie przewiduje odstępstw od stosowania w/w przepisu, w związku z czym należało orzec jak na wstępie.

Decyzja ta została odebrana przez O. R. dnia [...] maja 2014r.

Skargę na w/w decyzję w dniu [...] czerwca 2014r., tj. w terminie wniosła O. R. wnosząc o:

1. uchylenie w całości zaskarżonych decyzji Prorektora [...] wydanych na podstawie upoważnienia Rektora Uniwersytetu,

2. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych.

Organowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy – art. 181 ust. 1 i 4 ustawy z 27 lipca 2005r. prawo o szkolnictwie wyższym (tj. Dz.U. 2012, poz. 572, dalej p.s.w.) poprzez ich błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że nie spełnia ona warunków do ubiegania się o uzyskanie stypendium rektora dla najlepszych studentów z powodu rzekomego zbyt długiego upływu czasu pomiędzy ukończeniem przez nią studiów I stopnia a podjęciem studiów II stopnia.

W uzasadnieniu podała, że wykładnia przepisów dokonana przez organ jest błędna, albowiem oczywistym jest, że przepis ten odnosi się do tych studiów I stopnia, których kontynuacją są studia II stopnia. W przeciwnym wypadku zachodziłaby sytuacja, w której ukończenie studiów inżynierskich z zakresu informatyki na innej uczelni wpływa na możliwość uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów przez uczestniczkę studiów magisterskich na Wydziale [...]. Taki tok rozumowania, w ocenie skarżącej, byłby całkowicie absurdalny, albowiem ukończenie studiów inżynierskich z zakresu [...] nie ma żadnego związku z podjęciem studiów II stopnia z zakresu filologii [...] i nie może mieć wpływu na przyznanie bądź odmowę przyznania wskazanego wyżej stypendium. Zdaniem skarżącej, istotne są studia I stopnia, w związku, z którymi ubiega się o uzyskanie stypendium rektora, a takimi studiami są przecież ukończone przez nią w roku akademickim 2013 studia licencjackie, a nie ukończone w 2011r. studia inżynierskie. Przepis ustawy wprost przecież odnosi się do tych studiów I stopnia, na ostatnim roku których miało miejsce spełnienie kryteriów pozwalających ubiegać się o stypendium rektora dla najlepszych studentów, a takimi studiami w jej przypadku były studia licencjackie. W ocenie skarżącej, organ samowolnie określił dodatkowe kryterium ubiegania się o przedmiotowe stypendium, co jest niedopuszczalne. Choć ustawa przyznaje uczelniom wyższym fakultatywną możliwość przyznania stypendium rektora, to przyznanie to nie może być całkowicie dowolne, a stypendium to powinien otrzymać każdy student po spełnieniu określonych przez uczelnię kryteriów, co niewątpliwie w jej przypadku miało miejsce.

W odpowiedzi na skargę organ reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego K. E. N. wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu podał, że zarówno literalna interpretacja przepisu art. 181 ust. 4 p.s.w., jak również stanowisko przedstawiane w piśmiennictwie jednoznacznie wskazuje, że możliwość ubiegania się o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów posiada student pierwszego roku studiów II stopnia jeżeli " od daty ukończenia studiów pierwszego stopnia do dnia rozpoczęcia studiów drugiego stopnia nie upłynął czas dłuższy niż rok kalendarzowy. Nie może zatem ubiegać się o stypendium na pierwszym roku studiów drugiego stopnia osoba, która ukończyła studia pierwszego stopnia w lipcu, a studia drugiego stopnia rozpoczęła w październiku kolejnego roku". Skarżąca ukończyła studia I stopnia na kierunku filologia [...] w roku akademickim 2012/2013, jednakże był to dla skarżącej drugi kierunek studiów. Zgodnie z pkt 4 oświadczenia składanego we wniosku o stypendium rektora, skarżąca wskazała, że w lutym 2011r., ukończyła studia pierwszego stopnia na kierunku [...]. W ocenie organu zastosowanie znajduje również art. 184 ust. 5 p.s.w., zgodnie, z którym "studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia pomocy materialnej, o której mowa w art. 173 p.s.w., chyba, że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat" . Zdaniem organu przewidziany wyjątek ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy student studiuje na jednym kierunku studiów na poziomie studiów pierwszego stopnia i po jego ukończeniu podejmuje studia na studiach drugiego stopnia (lub jednolitych magisterskich) na innym kierunku, na co właśnie pozwala system boloński. Nie odnosi się on jednak do sytuacji, w której student kończy jeden kierunek studiów na poziomie studiów pierwszego stopnia, w międzyczasie rozpoczyna studia na drugim kierunku studiów na poziomie studiów pierwszego stopnia i dopiero po ich ukończeniu kontynuuje studia na studiach drugiego stopnia lub jednolitych magisterskich. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, w bardzo prosty sposób prowadziłoby to do nadużyć polegających na tym, że student rozpoczynałby studia na pierwszym kierunku na poziomie studiów pierwszego stopnia, po dwóch latach rozpoczynałby studia na drugim kierunku na poziomie studiów pierwszego stopnia, po zakończeniu studiów pierwszego stopnia na pierwszym kierunku podejmowałby studia drugiego stopnia na tym samym kierunku, gdzie na pierwszym i drugim roku otrzymywałby stypendium rektora dla najlepszych studentów, nie kończąc studiów drugiego stopnia na pierwszym kierunku podejmowałby studia drugiego stopnia na drugim kierunku i przez kolejne dwa lata otrzymywałby stypendium rektora dla najlepszych studentów, albowiem argumentowałby, ze na studiach na pierwszym kierunku nie uzyskał stopnia magistra lub równorzędnego, natomiast podjął naukę na studiach drugiego stopnia na drugim kierunku w celu uzyskania tego tytułu. W ten sposób, w majestacie prawa student taki mógłby otrzymywać stypendium rektora dla najlepszych studentów nawet przez 5 kolejnych lat (gdyby w przypadku studiów na drugim kierunku w ramach kontynuacji studiów w celu uzyskania stopnia magistra lub równorzędnego podjął studia jednolite magisterskie). Organ stanął na stanowisku, że wyjątek wskazany w art. 184 ust. 5 p.s.w. dotyczy sytuacji, gdy bezpośrednio po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na pierwszym kierunku student podejmuje studia drugiego stopnia lub jednolite magisterskie na drugim kierunku studiów, czego skarżąca nie uczyniła. W ocenie organu przepis art. 184 p.s.w. należy rozpatrywać łącznie z art. 181 p.s.w. .Przepisy te nie precyzują, czy termin wskazany w art. 181 ust. 4 p.s.w. w przypadku ukończenia więcej niż jednego kierunku studiów I stopnia, należy liczyć od momentu ukończenia pierwszego kierunku studiów, czy też kierunku studiów, którego kontynuacją są studia II stopnia, jak podnosi skarżąca. Organ stanął na stanowisku, że biorąc pod uwagę, że treść art. 181 ust. 4 ma zapewnić ciągłość wypłacania stypendium rektora, oraz ratio legis zmian ustawodawczych w tej materii, które miały dyscyplinować udzielanie świadczeń pomocy materialnej dla studentów studiujących kilka kierunków studiów, termin wskazany w przepisie należy liczyć od ukończonych po raz pierwszy studiów I stopnia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek nie tylko z przyczyn w niej wskazanych.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1269) oraz w art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późń. zm., zwanej dalej ppsa) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną, a zgodnie z art. 133 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona na decyzję Rektora [...] podtrzymującej decyzję z dnia [...] grudnia 2013r. i odmawiającej przyznania O. R. przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2013/2014.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły art. art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 174 ust. 4, art. 175 ust. 2 i art. 181 ust. 1 i 4 oraz art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2012.572, zwanej dalej p.s.w. Przepis art. 173 ust. 1 pkt 3 p.s.w. określa jedną z form pomocy materialnej dla studentów, jakim jest stypendium rektora dla najlepszych studentów. Stypendium to jest jedną z form pomocy materialnej, udzielanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Właściwość organu kompetentnego do wydawania decyzji w tym przedmiocie reguluje art. 175 ust. 2 p.s.w., zgodnie z którym stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora. Zgodnie z art. 175 ust. 3 zd 2 p.s.w. w przypadku kwestionowania decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany do tego samego organu. Zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w. do decyzji podjętych przez organy uczelni, do których po myśli art. 60 ust. 6 tej ustawy zalicza się także rektor jako organ jednoosobowy, w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 207 ust. 2 p.s.w. decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Z regulacji tej wynika wprost, ze postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji kpa. Z treści art. 127 § 3 kpa wynika, że strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, które z kolei na mocy art. 140 kpa odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Powyższe przepisy wskazują, że organy II instancji zobligowane są do stosowania wszystkich przepisów zawartych w Dziale I zatytułowanym "Przepisy ogólne". W tym art. 24 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W takim brzmieniu przepis ten obowiązuje od 11 kwietnia 2011r., wskutek nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010r. (Dz.U. z 2011r., Nr 6, poz. 18 ze zm.). Na tle rozbieżności w orzecznictwie dotyczącym stosowania tego przepisu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007r., sygn II GSP 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008r., sygn P 57/07, a także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w wyroku z dnia 10 marca 2009r., sygn II OPS 2/09 (ONSA i WSA 2009, nr 4, poz. 60). Zgodnie z tą uchwałą przepisy o wyłączeniu pracownika powinny mieć zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, jak również do osoby piastującej funkcje organu, gdyż w sytuacji, gdy dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika. Celem nowelizacji było zatem usunięcie rozbieżności w tym zakresie poprzez jednoznaczne " wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych, wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy".

W ocenie Sądu, zasada ta znajduje również zastosowanie przy rozpatrywaniu sprawy wskutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w sprawach dotyczących stypendium rektora dla najlepszych studentów, ponieważ omówiona nowelizacja, wobec odesłania w art. 207 ust. 2 p.s.w. do odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 kpa, dotyczy również pracowników działających z upoważnienia rektora.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd zauważa, że obie decyzje wydał, działając w imieniu Rektora na podstawie udzielonego mu upoważnienia Prorektor ds. studenckich [...]. Skoro zatem nie jest on osobą piastującą funkcje organu (Rektorem), lecz pracownikiem tego organu, to w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał do niego zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Nieuprawnione było więc w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez tego samego pracownika uczelni. Określenie "pracownik organu" w znaczeniu, o jakim mowa w art. 24 kpa nie obejmuje osoby będącej personalną obsada organu, czyli jedynie samego Rektora. Piastun organu nie działa bowiem w sprawie jako pracownik organu, lecz wykonuje kompetencje przypisane organowi, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem, gdy przepis prawa podjęcie określonego działania pozostawia uznaniu organu administracji publicznej, co w sprawie miejsca nie miało). Kompetencje przypisane przez ustawodawcę konkretnemu organowi nie mogą być bez wyraźnej podstawy prawnej przeniesione na inny organ. Osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej – co do zasady – nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu. Z uwagi na swą ustrojową i procesową pozycję piastun funkcji monokratycznego organu administracji publicznej podlega wyłączeniu zgodnie z przepisami o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym, a nie o wyłączeniu pracowników organu (wyrok NSA z 7.03.2013r., I OSK 1186/12, CBOSA). Natomiast pracownik upoważniony do działania w imieniu Rektora nie może być uznany za osobę piastującą ten organ, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 kpa (por. wyrok NSA z 15.02.2013r., II OSK 2009/11, CBOSA, wyrok WSA w Kielcach z 4.07.2014r., I Sa/Ke 337/14, lex 1489969).

Wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia, stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 20.08.2013r., I SA/Wa 1233/13, CBOSA).

Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie prawa, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 kpa, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, stąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit b ppsa należało orzec jak w sentencji.

W przedmiotowej sprawie wskazać również należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji z [...] maja 2014r. nie odpowiada wymogom art.107 § 3 kpa, nie zawiera bowiem własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji.,. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, iż dopiero w odpowiedzi na skargę zostało zawarte szczegółowe uzasadnienie stanowiska organu ponownie rozpatrującego sprawę. Takie "uzupełnienie" uzasadnienia dokonane w odpowiedzi na skargę nie może konwalidować braków decyzji w tym zakresie. Sąd podzielił pogląd reprezentowany w przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 kwietnia 2006 r. V SA/Wa 2905/05 (Lex 209713), w którym stwierdzono, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących rozważań prawnych.

Odnosząc się do stanowiska zajętego przez organ w zakresie interpretacji art. 184 ust. 5 i art. 181 ust. 4 p.s.w., który w ocenie organu nie pozwala na przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów w sytuacji takiej jak odwołująca, Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę uznał, że nie było ono prawidłowe. Zgodnie z art. 184 ust. 5 p.s.w. studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Zgodnie natomiast z art. 181 ust. 4 p.s.w. o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów lub stypendium ministra za wybitne osiągnięcia może ubiegać się również student pierwszego roku studiów drugiego stopnia rozpoczętych w terminie roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia, który spełnił kryteria określone odpowiednio w ust. 1 lub 2 na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie był fakt, że upływ ponad roku nastąpił między zakończeniem studiów I stopnia na [...] a rozpoczęciem studiów II stopnia na [...] na zupełnie innym kierunku - [...]. Nie miał natomiast miejsca pomiędzy zakończeniem studiów I stopnia na [...] a kontynuacją tego kierunku na studiach II stopnia w celu zdobycia tytułu magistra. Skarżąca wnosiła o przyznanie stypendium na podstawie zdobytych punktów kwalifikacyjnych na studiach [...] a nie [...]. Organ uwzględnił osiągnięcia naukowe skarżącej ze studiów filologicznych ale upływ terminu z art. 181 ust. 4 p.s.w. odniósł do zupełnie innych studiów, ukończonych na etapie I stopnia z uzyskanym tytułem licencjata. Uznanie przez organ, że art. 181 ust. 4 p.s.w. zawiera warunek, zgodnie, z którym o stypendium rektora dla najlepszych studentów może ubiegać się student pierwszego roku studiów drugiego stopnia rozpoczętych w terminie roku od ukończenia jakichkolwiek, ale pierwszych w życiu studiów pierwszego stopnia jest bezzasadne. Warunek taki nie wynika nie tylko z wykładni literalnej przepisu ale również z wykładni celowościowej. Po zmianie przepisów dotyczących przyznawania stypendiów, stypendia rektora dla najlepszych studentów stały się formą pomocy dla studenta a nie jego nagradzania. Pomoc ta ma na celu realizację obowiązku wynikającego z art. 70 ust. 4 Konstytucji tj. zdobyciem wykształcenia przez obywatela. Zdobycie wykształcenia to uzyskanie tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego. Z tych względów w art. 184 ust. 5 p.s.w ustawodawca przewidział wyjątek od reguły, że studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 p.s.w. Taki student zdobył już bowiem wykształcenie, czyli ustawodawca zagwarantował mu ukończenie studiów. Okoliczność czy otrzymywał wtedy stypendium jest bez znaczenia, prawdopodobnie nastąpiło to z przyczyn nie spełnienia kryteriów naukowych. Legitymowanie się tytułem magistra uzasadnia wyłączenie z grona beneficjentów stypendiów rektora dla najlepszych studentów nie tylko tych studentów, którzy uprzednio (na ukończonym kierunku studiów) pobierali stypendia określone w art. 173 ust. 1 pkt 3 i 4 p.s.w., ale także studentów, którzy uprzednio nie korzystali z tego rodzaju stypendiów. Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, w której student kontynuuje studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 5.11.2013r., K 40/12). Stypendium może być przyznane tylko wtedy, gdy drugi kierunek prowadzi do uzyskania po raz pierwszy tytułu magistra. Tylko przy takiej interpretacji art. 184 ust. 5 p.s.w. będzie spełniony zamiar ustawodawcy, a polegający na wspieraniu materialnym z pieniędzy podatnika studenta, który ukończył już studia na jednym kierunków na studiach pierwszego stopnia (uzyskał wykształcenie na poziomie licencjackim) i umożliwienie mu kontynuowania studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra (por. wyrok NSA w Warszawie z 31.10.2012r., I OSK 1724/12, lex nr 1233167). W przepisie art. 184 ust. 5 p.s.w. słowo "kontynuuje" odnosi się zarówno do kontynuowania nauki, jak i do kontynuowania studiów (w ramach rozpoczętych studiów wyższych). W pierwszym znaczeniu, tzn, sytuacji kontynuowania nauki na drugim kierunku studiów, po ukończeniu jednego kierunku studiów – stypendium nie przysługuje. W drugim znaczeniu, tj. kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu magistra – stypendium może być przyznane (tak NSA w Warszawie w wyroku z dnia 12.12.2012r. I OSK 2370/12, lex nr 1366484). Kierunek studiów, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 14 p.s.w to wyodrębniona część jednego lub kilku obszarów kształcenia, realizowana w uczelni w sposób określony przez program kształcenia. W ocenie Sądu "ukończenie jednego kierunku studiów" w rozumieniu art. 184 ust. 5 wiąże się z uzyskaniem pełnego wykształcenia, zdobyciem tytułu magistra lub równorzędnego, a więc nie licencjata. Określenie "kontynuuje studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego" odnosi się do jednego kierunku studiów. Nie można bowiem mówić o kontynuowaniu studiów filologicznych w celu uzyskania tytułu magistra po ukończeniu studiów pierwszego stopnia zupełnie innego kierunku (informatyki). I tylko wtedy, gdy ta kontynuacja w ramach danego kierunku następuje w terminie do roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia student może ubiegać się o stypendium, przy uwzględnieniu spełnienia kryteriów naukowych na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia, tych, które kontynuuje, a nie pierwszych jakie ukończył (art. 181 ust. 4 p.s.w.). Przy takiej interpretacji nie można zakładać pojawiania się nadużyć, o których wspomniano w odpowiedzi na skargę polegających na pobieraniu stypendium rektora dla najlepszych studentów nawet przez pięć lat, w co najmniej jedynym roku taki student studiowałby równocześnie dwa kierunki. A zgodnie z art. 184 ust. 4 p.s.w. Student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, zapomogę, stypendium rektora dla najlepszych studentów i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia tylko na jednym, wskazanym przez studenta kierunku studiów. Interpretacja organu zakłada nadto, że w korzystniejszej sytuacji są studenci, którzy nie ukończyli pierwszych studiów I stopnia od tych którzy je ukończyli.

Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.

Wskazania odnośnie dalszego postępowania, które - z uwagi na kasacyjny charakter wyroku - polegać będzie na ponownym rozpoznaniu sprawy, wynikają wprost z rozważań Sądu. W świetle art. 153 p.p.s.a., oceny i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku wiążą organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Rozpatrując ponownie sprawę rzeczą organu będzie wydanie decyzji przez osobę, która nie podlega wyłączeniu w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 5 kpa, zgodne z wymogami art. 107 § 3 uzasadnienie decyzji i uwzględnienie wykładni przepisów p.s.w. wskazanych w uzasadnieniu.

Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 p.p.s.a., Sąd uznał za zbędne, ponieważ zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu