Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 914/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 24 § 1 pkt 4, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J.G., M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących J.G. i M.G. kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012r. Prezydent Miasta, powołując się na art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 239 poz. 2019 ze zm.) nałożył na J.K. obowiązek wykonania na działce nr ewid. [...] urządzenia zapobiegającego przedostawaniu się wody na teren działki nr ewid. [...] poprzez wykonanie na okres budowy budynku jednorodzinnego rowu odwadniającego opisanego w tej decyzji oraz wykonania muru oporowego wzdłuż granicy działki nr [...], a także ukształtowanie terenu działki w taki sposób, aby wody opadowe nie były odprowadzane na teren drogi na działce nr [...].

W trakcie przeprowadzonych w sprawie oględzin ustalono, że działki nr ewid. [...] oddziela płot z siatki na słupkach betonowych bez cokołu, zaś poziom terenu działki nr [...] jest wyższy od poziomu terenu działki nr [...]. Z dachu realizowanego na działce nr [...] obiektu budowlanego wyprowadzono rury spustowe wód opadowych w kierunku granicy w/w działek. Wzdłuż tej granicy wykonano prowizoryczny rów ziemny o szerokości ok. 20 cm i głębokości 10 – 20 cm. Wizja lokalna wykazała możliwość powierzchniowego odpływu wód opadowych z terenu działki nr [...] na teren działki nr [...]. W toku postępowania J.K. zobowiązał się do wykonania na granicy w/w działek muru oporowego przewyższającego o 10 cm poziom terenu na jego działce po wykonaniu robót niwelacyjnych docelowych.

Uzyskane przez inwestora decyzja o ustaleniu warunków zabudowy oraz decyzja o pozwoleniu na budowę nie zawierają zapisów dotyczących gospodarki wodnej. Natomiast wody opadowe z terenu działki nr [...] mogą spływać powierzchniowo na teren działki nr [...], co stanowiło podstawę wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy. Organ podkreślił przy tym, że przywrócenie stanu poprzedniego jest środkiem subsydiarnym, który podlega zastosowaniu w przypadku, gdy nie ma możliwości wykonania urządzeń zapobiegających szkodom albo z okoliczności wynika, iż ich wykonanie nie zapobiegnie szkodliwym wpływom na grunt sąsiedni. W tym przypadku organ uznał, za wystarczające wykonanie odpowiednich urządzeń, zaś przywrócenie działki nr [...] do stanu poprzedniego nie jest możliwe, ponieważ ich stan został przekształcony w wyniku zabudowy budynkami jednorodzinnymi. Ponadto przywrócenie pierwotnych rzędnych terenu, nie uchroni działki nr [...] przed wodami opadowymi z działki nr [...] z uwagi na naturalny spadek terenu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.G., właściciel działki nr [...], kwestionując zasadność nałożonych obowiązków z uwagi na ich niewystarczalność wobec faktycznego poziomu wód opadowych. Zażądał nakazania przywrócenia stanu poprzedniego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniósł J.G..

2. Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Go 357/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...].

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Sąd, dokonując wykładni art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (obecnie tekst jedn. Dz.U z 2012 r., poz. 145 ze zm.) zwrócił m.in. uwagę, iż w sprawach z zakresu naruszenia stanu wody na gruncie ocena dokonanej zmiany stosunków wodnych wymaga co do zasady wiadomości specjalnych i fachowej wiedzy z zakresu hydrologii, postępowań wodnoprawnych oraz umiejętności przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań i pomiarów, a więc sporządzenia opinii.

W rozpatrywanej sprawie postępowanie wyjaśniające organu pierwszej instancji sprowadziło się do przeprowadzenia oględzin w terenie oraz ustalenia warunków określonych przez decyzje administracyjne wydane dla przedsięwzięcia realizowanego na działce nr [...]. Organ nie odniósł się do zarzutów dotyczących ukształtowania terenu podnoszonych przez odwołującego się. Ustalenia organów w wymaganym zakresie są lakoniczne i niewystarczające dla ustalenia zarówno czy w sprawie zaistniała istotnie podstawa do zastosowania przepisu art. 29 ust. 3, a także zakresu ewentualnych czynności, których wykonanie jest niezbędne dla usunięcia spowodowanych szkód. Nie wykazał też, że istotnie w wyniku realizacji przedsięwzięcia przez J.K., doszło do zmiany stanu wód opadowych oraz że nałożone obowiązki istotnie zapobiegną dalszemu ewentualnemu przepływowi wód opadowych z jednej działki na drugą.

W tym stanie rzeczy wydanie przez organ decyzji nakładającej na właściciela działki nr [...] obowiązków zostało uznane za przedwczesne i nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.), bowiem nie wyjaśniono okoliczności istotnych dla sprawy, a konsekwencją powyższych naruszeń było naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, Organ pierwszej instancji został zobowiązany do poczynienia w toku ponownego rozpoznania sprawy wskazanych wyżej ustaleń i jednoznacznego stwierdzenia, czy zachodzą przesłanki do wydania decyzji w oparciu o art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

3. Ponownie przeprowadzone postępowanie zakończyło się wydaniem przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...], którą to organ odmówił nałożenia na J.K. obowiązku przywrócenia na działce nr [...] stanu poprzedniego lub wykonania na niej urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiedniej działce nr [...]. Decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...], z równoczesnym przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji powinien przede wszystkim dokonać ponownych oględzin przedmiotowych działek, z udziałem stron i przy udziale powołanego w sprawie biegłego lub pracownika legitymującego się wiedzą specjalną niezbędną do dokonania właściwego ustalenia stanu faktycznego. W dalszej kolejności za konieczne uznano uzyskanie opinii powołanego w sprawie biegłego lub poglądu (opinii) pracownika organu posiadającego niezbędną wiedzę specjalną. Dopiero przeprowadzenie tych czynności dowodowych i uzyskanie odpowiedniej opinii pozwoli na rozstrzygnięcie sprawy.

W toku kolejnego rozpoznania sprawy do akt postępowania włączono m.in. pisemne opracowanie sporządzone dnia [...] maja 2013 r. przez J.S., kierownika Oddziału Ochrony Środowiska Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta zatytułowane "Analiza możliwości powierzchniowego spływu wód opadowych z terenu działki nr [...] należącej do J.K. na teren działki nr [...] należącej do J. i M.G.". Autor tego opracowania doszedł m.in. do wniosku, iż pojemność rowu dla obu rozpatrywanych przypadków jest większa od ilości wód opadowych, jaka mogłaby do niego spłynąć z terenu działki nr [...] podczas deszczu nawalnego w skrajnym przypadku, a także iż wykonany przez właściciela działki nr [...] rów chłonny zabezpiecza przed odpływem wód opadowych na teren działki nr [...]. Wcześniej, w toku postępowania administracyjnego przeprowadzono także dowód z oględzin działek nr [...]. W oględzinach tych uczestniczył m.in. J.S. jako jeden z przedstawicieli organu.

W trakcie oględzin dokonano pomiarów parametrów technicznych rowu chłonnego znajdującego się na działce nr [...]. Rów jest położony wzdłuż granicy z działką nr [...]. Całkowita jego długość wynosi 42 m, szerokość w dnie wynosi 38-51 cm (wartość średnia 42 cm) a głębokość rowu – 19-44 cm (wartość średnia 28,8 cm). Odległość rowu od granicy z działką nr [...] wynosi 45-50 cm. Na działce nr [...] prowadzona jest budowa domu jednorodzinnego. W północno-zachodnim narożniku działki znajduje się tymczasowy magazyn o konstrukcji stalowej z dachem o wymiarach 3,50 na 5,20 m. Teren działki pokryty jest roślinnością ruderalną. Wzdłuż północnej granicy znajdują się hałdy ziemi.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił nałożenia na J.K. obowiązku określonego w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, tj. przywrócenia na działce nr [...] stanu poprzedniego lub wykonania na niej urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiedniej działce nr [...].

Odnosząc się do twierdzeń podnoszonych w toku postępowania administracyjnego przez J.G. organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że z przedstawionych zdjęć wynika, że wody opadowe gromadzące się w miejscu wskazanym przez J.G. na jego działce pochodzą z terenu jego własnej działki oraz z drogi dojazdowej do jego posesji, która stanowi również jego współwłasność.

Nadto, że brak jest dowodów, które wskazywałyby na przepełnienie rowu na działce nr [...] i przelewanie się wód opadowych z rowu na teren sąsiedniej działki. Droga dojazdowa (działka nr ew. [...]) nie posiada odwodnienia. Wody opadowe z powierzchni drogi spływają powierzchniowo. Odpowiedzialność za spływ wody z drogi oraz za ewentualne szkody z tego wynikające spoczywa na wszystkich współwłaścicielach drogi.

Zdaniem organu powoływanie w sprawie biegłego nie było konieczne, gdyż wszelkie potrzebne kwalifikacje niezbędne do oceny, czy zachodzi sytuacja stanowiąca podstawę do wydania decyzji nakładającej obowiązek z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne posiada pracownik organu J.S.. Ukończył on studia na kierunku inżynieria środowiska w zakresie urządzeń sanitarnych, a także posiada kwalifikacje i uzyskał uprawnienia biegłego w zakresie postępowania wodnoprawnego, co zostało potwierdzone świadectwem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, którego odpis znajduje się w aktach sprawy.

Analiza sporządzona przez tę osobę jednoznacznie wskazuje, dlaczego w stanie obecnym, tj. po wybudowaniu przez J.K. rowu wzdłuż granicy działek nie ma sytuacji kwalifikującej się do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Stronie przysługiwały wszelkie uprawnienia wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego. Mógł więc przedstawić własne ekspertyzy potwierdzające swoje stanowisko, czego nie zrobił.

W sytuacji gdy funkcjonowanie rowu jest wystarczające dla zapewnienia zatrzymania spływu wody na działkę sąsiednią, dokonywanie innych czynności żądanych przez strony, takich jak badanie próbek gleby, było niepotrzebne. Skoro zostało wykazane, że pomimo zmiany stosunków wodnych w wyniku budowy domu mieszkalnego istniejący rów zapobiega przedostawaniu się wody przez granicę działek nr [...], nie może być mowy o szkodliwym wpływie na grunt sąsiedniej działki nr [...], a zatem nie można nałożyć na J.K. obowiązku z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Organ nie zakwestionował występowania wody na działce nr [...], wskazał tylko na inne powody jej występowania niż wymienione w art. 29 ust 3.

4. Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta J.K. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta.

Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji, że wskutek budowy domu na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wód na gruncie, niemniej istniejący rów zapobiega przedostawaniu się wody na teren działki nr [...], tym samym nie można mówić o szkodliwym zmiany na grunt sąsiedniej działki o nr [...]. Wobec powyższego niezasadne byłoby nałożenie na właściciela działki nr [...] obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, o których mowa w art 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Opracowanie, na podstawie którego sformułowano taką konkluzję, zostało sporządzone przez biegłego w zakresie postępowań wodnoprawnych, będącego jednocześnie pracownikiem organu pierwszej instancji.

Zdaniem Kolegium organ I instancji zastosował się do jego zaleceń Kolegium i opierając się o posiadane wiadomości specjalne, wypowiedział się co do zmiany stanu wody na gruncie działki nr [...] oraz co do szkód spowodowanych tą zmianą. Choć nie istnieje przepis, z którego można by wyinterpretować bezwzględną konieczność powoływania w sprawach z zakresu art. 29 prawa wodnego biegłego, to jednak nader często może to być niezbędne, zwłaszcza wtedy gdy twierdzenia stron są sprzeczne, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Ocena zmiany stosunków wodnych wymaga – co do zasady – wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń.

W ocenie Kolegium, posiadający stosowne uprawnienia do wydania opinii w niniejszej sprawie pracownik organu J.S. brał udział w postępowaniu administracyjnym, dlatego też oględziny dokonane z jego udziałem i wydaną w sprawie opinią są wystarczające do uznania, którego dokonał organ pierwszej instancji.

Mimo tego, że doszło do zmiany stosunków wodnych na skutek budowy domu mieszkalnego na działce nr [...], niemniej jednak istniejący rów na tej działce zapobiega przedostawaniu się wody na działkę nr [...], a zatem nie można nałożyć na J.K. obowiązku, o którym mowa w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

5. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J.G. oraz M.G. – współwłaściciele działki nr [...] – wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucili naruszenie:

- art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. mającego istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiającego się w udziale i oparciu się w procesie wydania decyzji organu pierwszej instancji na opinii osoby, która brała udział w wydaniu decyzji w niższej instancji, osoby co do której zachodzą wątpliwości co do jej bezstronności;

- art. 29 ust. 3 Prawa wodnego poprzez nienałożenie na inwestora działki [...] obowiązku określonego w tym przepisie, zapobiegającego dalszemu występowaniu szkód na nieruchomości. Rozstrzygnięcia organu pierwszej i drugiej instancji oparte zostały na istnieniu tymczasowego wykopu mylnie nazwanego rowem odwadniającym. Wykopu, który nie spełnia swojego zadania i który wobec braku obowiązku ciążącego na inwestorze działki [...] w każdej chwili może zostać zasypany;

- art. 7 w zw. z art. 77 oraz 80 k.p.a., poprzez zaniechanie dokonania w postępowaniu odwoławczym wszechstronnej oceny dowodów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji;

- art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych w drugiej instancji dowodów – brak poinformowania strony o prawie do zajęcia końcowego stanowiska;

- art. 15 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego a ograniczenie się wyłącznie do weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji;

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji odmawiającej nałożenia na inwestora działki [...] obowiązku określonego w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne zapobiegającego dalszemu występowaniu szkód na naszej nieruchomości.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6. Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 84 § 1 k.p.a., jak również art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a.

Celem postępowania dowodowego uregulowanego w art. 29 ust. 1 do 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 145) jest ustalenie faktu zmiany stanu wody na nieruchomości i zapobieżenie szkodom, które może wywołać taka zmiana. Specyfika tego typu spraw, o czym wielokrotnie wypowiadało się orzecznictwo, związana jest z wiedzą specjalną potrzebną do przeanalizowania ustaleń poczynionych na miejscu. Kwestia ta została wyeksponowana w wyroku z dnia 20 czerwca 1997 r., sygn. akt II SA/Go 357/12 wydanym w niniejszej sprawie, w którego uzasadnieniu tutejszy sąd wskazał, że w sprawach z zakresu naruszenia stanu wody na gruncie ocena dokonanej zmiany stosunków wodnych wymaga co do zasady wiadomości specjalnych i fachowej wiedzy z zakresu hydrologii, postępowań wodnoprawnych oraz umiejętności przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań i pomiarów, a więc sporządzenia opinii.

Opinia biegłego jako dowód w postępowaniu administracyjnym została unormowana w art. 84 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Wprawdzie przepis ten nie przewiduje bezwzględnego wymogu dopuszczania dowodu z opinii biegłego w każdej sprawie, do rozstrzygnięcia której wymagane są wiadomości specjalne, jednakże prawidłowe zastosowanie normy wynikającej z art. 29 ust. 3 prawa wodnego wymaga wiadomości przekraczających wiedzę ogólną i fachowej wiedzy, pozwalającej na przeprowadzenie odpowiednich analiz, pomiarów oraz specjalistycznych wyliczeń. Bez wiadomości specjalnych nie sposób bowiem ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Dlatego w tego rodzaju sprawach przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego jest niezbędne (podobny pogląd wyrażono w wyroku WSA w Gdańsku z 17 maja 2012 r., II SA/Gd 97/12, LEX nr 1168945).

W rozpatrywanej sprawie do akt zostało załączone pisemne opracowanie na temat analizy możliwości powierzchniowego spływu wód opadowych z terenu działki nr [...] na teren działki nr [...], sporządzone przez pracownika organu pierwszej instancji J.S. – kierownika Oddziału Ochrony Środowiska Wydziału Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta.

7. Za taki dowód nie może być uznana ekspertyza sporządzona w sprawie. Z akt administracyjnych nie wynika bowiem by sporządzający ją pracownik został powołany w sprawie jako biegły w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Nadto z istoty funkcji biegłego wynika, że powinna być nim osoba nie związana ze stronami sprawy. Nie kwestionując faktu posiadania przez J.S. kwalifikacji oraz specjalistycznej wiedzy w dziedzinie hydrologii, nie mógł on w rozpatrywanej sprawie występować w roli zarówno biegłego jak i pracownika organu administracji publicznej, gdyż byłoby to obejście zakazu wynikającego z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. W myśl tego przepisu pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której m.in. był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3 przywołanego przepisu. Tymczasem J.S. w dniu [...] maja 2013 r. wziął udział w oględzinach działek [...] jako pracownik organu będący jego przedstawicielem, a następnie w dniu [...] maja 2013 r. sporządził pisemną, rachunkową i graficzną analizę, stanowiącą podstawę wydania decyzji rozstrzygającej niniejszą sprawę.

Doszło zatem do sytuacji, w której organ pierwszej instancji, zamiast opinii biegłego (który ze swej istoty powinien być bezstronny i niezależny od którejkolwiek ze stron postępowania – również organu) dopuścił do sprawy i poddał ocenie dowodowej opracowanie sporządzone przez swojego pracownika biorącego udział w postępowaniu, a więc dokument wytworzony w ramach swej struktury organizacyjnej, przy czym dokument ten stał się w istocie głównym dowodem wpływającym na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Jeśli nawet ekspertyza jest poprawna brak jest obiektywnego dowodu, który mógłby to potwierdzić. W inkwizycyjnym modelu postępowania administracyjnego takie obowiązki dowodowe nie mogą być przenoszone na stronę.

Wskazane uchybienia stanowią o naruszeniu wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady praworządności, a także wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania oraz naruszeniu zasady związania z art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażonych w uzasadnieniu wyroku z dnia wyroku z dnia 20 czerwca 2012 r.

8. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta budzą zastrzeżenia w zakresie kompletności. W myśl bowiem art. 29 ust. 3 prawa wodnego podstawą faktyczną zastosowania normy prawnej wynikającej z tego przepisu jest spowodowanie przez właściciela gruntu niekorzystnych zmian stosunków wodnych szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie. Naruszenie stosunków wodnych nie zawsze jednak musi przejawiać się w postaci widocznego zalewania wodą powierzchni terenu nieruchomości sąsiedniej.

Dlatego do ustalenia, czy doszło do naruszenia istniejących dotychczas stosunków wodnych, wymagane jest uzyskanie opinii biegłego zwłaszcza wtedy, gdy zauważalny stan faktyczny na nieruchomości sąsiedniej przy istniejącej różnicy w poziomie terenu nieruchomości nie jest wystarczający do jednoznacznego wykazania, że obecny stan stosunków wodnych nie jest wynikiem zaistniałej różnicy w poziomie terenu. Organy orzekające w sprawie skupiły się na wykazaniu faktu, że brak zewnętrznych efektów naruszenia stosunków wodnych w postaci zalewania nieruchomości skarżących wodą opadową pochodzącą z nieruchomości sąsiedniej wyklucza takie naruszenie i w konsekwencji podważa twierdzenia skarżących o przepływie wody na ich grunt z nieruchomości sąsiedniej w czasie opadów deszczu.

Argumentacja przedstawiona w wydanych w sprawie decyzjach oraz stanowiącym podstawę ich wydania opracowaniu J.S. została oparta na oględzinach terenu oraz sporządzonych w toku tych oględzin pomiarach i obliczeniach. Z wydanych w sprawie decyzji oraz z wymienionego dokumentu nie wynika, czy obserwacja jest jedyną metodą badania zmiany stosunków wodnych na danym terenie. Brak jest również ustaleń dotyczących zakresu wprowadzonych zmian gruntowych na działce nr [...] oraz wyjaśnienia konsekwencji takich zmian, dotyczących również stanu wód gruntowych (podziemnych). Nadto wnioski omawianej analizy są twierdzeniami nie zawierającymi uzasadnienia.

9. Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie natomiast do treści art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Naruszenie powołanych przepisów prawa przez organy orzekające w sprawie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro od zakresu postępowania dowodowego, a w szczególności od dopuszczenia w sprawie dowodu z opinii biegłego, zależało ustalenie dopuszczalności zastosowania art. 29 ust. 3 prawa wodnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. W toku ponownego rozpatrywania sprawy organy administracyjne winny przeprowadzić postępowanie dowodowe w takim zakresie i przy zastosowaniu takich środków dowodowych, aby jednoznacznie ustalić, czy w sprawie zaistniały okoliczności określone w art. 29 ust. 3 prawa wodnego. W szczególności, celem oceny dokonanej zmiany stosunków wodnych na działkach [...] należy powołać w sprawie biegłego, z zachowaniem wymogu wynikającego z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. Stanowić to będzie realizację zaleceń zawartych nie tylko w niniejszym uzasadnieniu, ale również w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 20 czerwca 2012 r.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje natomiast oparcie w art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).