Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2127/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2, 6
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 7, 77, 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] nr [...] ([...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 2, art. 5 ust. 1 i 2, art. 9 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm., dalej jako: ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. lub ustawa zabużańska), po rozpatrzeniu odwołania B.W. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] – potwierdzającą B.W. prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez niego w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wnioskiem złożonym dnia [...] B. W. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości, poza obecnymi granicami kraju w miejscowości [...], powiat [...], powiat [...], województwo [...], w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku.

W toku postępowania pierwszoinstancyjnego wnioskodawca przedłożył uwierzytelnioną kopię swojego dowodu osobistego - świadczącą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, wydane przez Wojewodę [...] w dniu [...] poświadczenie obywatelstwa polskiego - z którego wynika, że B.W. był w dniu [...] obywatelem polskim oraz uwierzytelnioną przez Archiwum Akt Nowych w [...] kopię księgi ewidencyjnej punktu repatriacyjnego w [...] - potwierdzającą, że wyżej wymieniony repatriował się w [...].

Ponieważ na okoliczność dysponowania prawem własności mienia zabużańskiego strona nie przedłożyła dowodu z dokumentu sądowego, urzędowego lub archiwalnego, a poszukiwania takich dowodów w instytucjach oraz archiwach polskich i zagranicznych nie dały rezultatu, Wojewoda [...] przyjął w tej sprawie zeznania świadków – M. M. z dnia [...], z [...] i z [...] oraz W. M. z dnia [...] i z [...]. Organ stwierdził, że zeznania te spełniają wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Wynika z nich, że B. W. posiadał w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...] gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, budynek mieszkalny i budynki gospodarcze (dwie stodoły, oborę i budynek ogólnogospodarczy).

B. W. podczas przesłuchania w Delegaturze [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] w dniu [...] zeznał, że jego wyjazd do Polski nastąpił w [...], gdyż wcześniej nie otrzymał na to zgody od władz [...]. W [...] kołchoz zabrał mu [...] ha ziemi i stodołę, skutkiem czego w momencie repatriacji był on właścicielem domu mieszkalnego, drewnianego, parterowego, wybudowanego w latach [...] krytego gontem, o wymiarach 8 x 6 x 2 m (dwa pokoje i kuchnia), nie podpiwniczonego, o podłogach z desek, obory drewnianej, krytej słomą, o wymiarach 5 x 4 m, wybudowanej około 1930 r. i nieruchomości rolnej w postaci [...] arowego siedliska.

W trakcie postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] zgromadzono także dowody odnośnie miejsc zamieszkania B.W. po powrocie do Polski oraz ustalono, na podstawie oświadczenia strony i korespondencji sprawdzającej, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła realizacja prawa do rekompensaty.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] znak: [...] dokonał pozytywnej oceny spełnienia przez B. W. wymogów, których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i wezwał wyżej wymienionego do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, podania numeru rachunku bankowego - w przypadku wyboru rekompensaty w postaci świadczenia pieniężnego płatnego przelewem oraz przedłożenia operatu szacunkowego, w którym zostanie obliczona wartość majątku pozostawionego w miejscowości [...], w skład którego wchodziła: nieruchomość rolna o powierzchni [...] arów pod siedliskiem, dom mieszkalny, drewniany, parterowy, wybudowany w latach [...], kryty gontem, o wymiarach 8 x 6 x 2 m (dwa pokoje i kuchnia), nie podpiwniczony, o podłogach z desek, obora drewniana, kryta słomą, o wymiarach 5 x 4 m, wybudowana około [...].

Pismem z dnia [...] B. W. wskazał, że wybiera rekompensatę w formie świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego i podał numer rachunku bankowego, na który należy przekazać rekompensatę.

W dniu [...] do Delegatury [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynął operat szacunkowy z dnia [...], w którym rzeczoznawca majątkowy W. B. nr uprawnień [...], po kilkakrotnej korekcie zaleconej przez organ, dokonała wyceny nieruchomości, na sumę [...] zł. Organ stwierdził, że operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z zasadami określonymi w art. 10 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty.

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] potwierdził B.W. prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez ww. w miejscowości [...] gmina [...], powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W decyzji Wojewoda, na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] określił wartość mienia zabużańskiego na sumę [...] zł i przyznał B.W. rekompensatę w formie świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego w kwocie [...] zł odpowiadającej kwocie 20 % wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przy ustalaniu wartości rekompensaty organ wojewódzki nie wziął pod uwagę nieruchomości ([...] ha ziemi i stodoły) skolektywizowanych w [...] przed powrotem B. W. do Polski.

Pismem z dnia [...] B. W. wystosował do Ministra Skarbu Państwa, z zachowaniem ustawowego terminu, odwołanie od ww. decyzji stwierdzając, że w [...] w zamian za grunty zabrane do kołchozu przydzielono mu [...] ha ziemi w odległości 4 km od jego gospodarstwa. Na tej podstawie odwołujący się uznał, że przyznana mu rekompensata powinna być zwiększona o wartość przydzielonej ziemi. Na okoliczność otrzymania ziemi w zamian za grunty przejęte przez kołchoz odwołujący się nie przedstawił żadnych dowodów.

Decyzją z dnia [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił warunki skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa do rekompensaty zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. Wskazał, że wartość rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione na ziemiach polskich włączonych po zakończeniu II wojny światowej w skład [...] określa art. 13 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie B. W. spełnił przesłanki z art. 2 i art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, od których zależy potwierdzenie prawa do rekompensaty. W ocenie organu odwoławczego, w toku prowadzonego postępowania wnioskodawca wykazał, że pozostawił w miejscowości [...] majątek w postaci nieruchomości siedliskowej, domu mieszkalnego i obory, a także udowodnił posiadanie obywatelstwa polskiego zarówno w dniu 1 września 1939 r., jak i obecnie oraz wykazał, że powrócił do kraju na skutek innych okoliczności związanych z II wojną światową. W prowadzonym postępowaniu ustalono, że do chwili obecnej prawo do rekompensaty nie było realizowane.

Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podkreślił, iż w celu uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, niezbędne jest ustalenie tytułu własności tego mienia na czas jego pozostawienia. Ratio legis takiej regulacji jest uzasadnione tym, że potwierdzenie prawa do rekompensaty osobom, które spełniły wszystkie pozostałe wymogi ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, ale przed opuszczeniem byłego terytorium Polski utraciły tytuł prawny do nieruchomości czy to w wyniku cywilnoprawnego rozporządzenia, czy też w inny sposób niezależny od działań ówczesnych władz polskich, byłoby nieuzasadnione.

Wobec powyższego, w ocenie organu, należało uznać, że nie jest więc możliwe przyznanie rekompensaty za nieruchomości (lub ich części), które uległy kolektywizacji lub nacjonalizacji dokonanej przez władze [...] przed powrotem właściciela na teren państwa polskiego.

Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że B. W. utracił część swojego majątku ([...] ha ziemi i stodołę) na skutek kolektywizacji, która nastąpiła w 1957 r. Fakt ten potwierdzają jego zeznania z dnia [...]. Na tej podstawie, zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda [...] słusznie przyjął, że nie jest możliwe przyznanie rekompensaty za te części mienia zabużańskiego, gdyż B.W. w dacie powrotu do Polski w 1959 r. nie był już ich właścicielem.

Organ wskazał, że w odwołaniu od decyzji wyżej wymieniony stwierdził, że co prawda władze [...] odebrały mu [...] ha ziemi, ale w zamian za to otrzymał [...] ha gruntów w innym miejscu. Na potwierdzenie swoich słów odwołujący się nie przedstawił żadnych dowodów, pomimo tego, iż w trakcie postępowania był on informowany przez organ wojewódzki za pomocą jakich dokumentów należy dowieść posiadania prawa własności mienia zabużańskiego. W ocenie organu, okoliczność ta nie została także udowodniona w trakcie postępowania dowodowego prowadzonego przez Wojewodę (m.in. pismo Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...], pismo Archiwum Akt Nowych z dnia [...], pismo Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...], pismo Archiwum Narodowego [...] z dnia [...]). Fakt otrzymania ziemi w zamian za grunty skolektywizowane nie był podnoszony przez stronę w postępowaniu toczącym się przed organem I instancji. B. W. nie informował o tym w trakcie przesłuchania w Delegaturze [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] w dniu [...], pomimo, że opisał wówczas dokładnie, które części jego majątku zostały skolektywizowane, a które pozostały jego własnością.

Biorąc to pod uwagę, organ odwoławczy uznał zawarte w odwołaniu informacje na temat przydziału gruntu za niewiarygodne i nieudowodnione.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję w dniu [...] złożył B. W.

Zaskarżając ją w całości zarzucił organowi, że utrzymał w mocy niekorzystną dla niego decyzję Wojewody [...], który przy ustalaniu składników majątkowych mienia zabużańskiego, nie uwzględnił ziemi w ilości [...] ha, która była jego własnością. W ocenie skarżącego, organ przyjął dowolną interpretację, która nie jest dla niego korzystna. W uzasadnieniu skargi skarżący przyznał, że ziemia w ilości [...] ha wraz ze dwiema stodołami uległa kolektywizacji w 1957 r., jednak w zamian za nią otrzymał [...] ha w działce siedliskowej i [...] ha w drugim miejscu oddalonym o 4 km od zabudowań gospodarczych. Skarżący podniósł, że podczas przesłuchania w dniu [...] nie miał szans na wypowiedzenie się i potwierdzenie tego faktu. Na przesłuchaniu skarżący miał odpowiadać na wcześniej przygotowane pytania, nie wspomniał o fakcie zamiany ziemi, bowiem nie zadano mu takiego pytania. Ponadto, skarżący wskazał, że jako osoba w starszym wieku choruje na demencję starczą i zapomina o pewnych faktach. Skarżący wyjaśnił, że kolektywizacja ziemi, stodoły, dwóch koni i sprzętu uprawowego była formą represji wobec jego rodziny. Wyjaśnił, że z uwagi na znaczne oddalenie ziemi od gospodarstwa nie mógł jej uprawiać. Wskazał, że on sam nigdy nie oddał ziemi do kołchozu i nie posiada żadnych dokumentów na taką okoliczność, bowiem nikt ich nikomu nie wydawał. Poszukiwania w urzędach nie dały pozytywnego rezultatu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W ocenie Ministra Skarbu Państwa zarzuty podniesione w skardze są niezasadne. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. zawęża krąg osób uprawnionych, które mogą wystąpić ze stosownym wnioskiem, jedynie do właścicieli mienia i ich spadkobierców. Z uwagi na fakt, że ww. normy są sformułowane jasno, w ocenie organu, nie można tych postanowień ustawy wykładać rozszerzająco wbrew wykładni gramatycznej. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem organu, skarżący w odniesieniu do [...] ha nieruchomości rolnej nie udowodnił w sposób wymagany obowiązującym prawem swojego tytułu własności, co stanowi niezbędny wymóg dla potwierdzenia rekompensaty w tej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani wskazaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust. 1) bądź umowy granicznej z 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a). Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2).

Organ stwierdził, że B. W. spełnia warunki określone w ustawie zabużańskiej i potwierdził prawo ww. do rekompensaty ustalając jednocześnie wartość pozostawionego mienia poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Na podstawie zeznań świadków organy ustaliły, że w skład pozostawionego poza granicami mienia wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha pod siedliskiem, dom mieszkalny oraz obora drewniana. Powyższe ustalenia, w tej części, nie były kwestionowane przez skarżącego i zostały poczynione po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w zgodzie z zasadami określonymi w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 6 ust. 4 i 5 ustawy zabużańskiej.

Natomiast kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje wielkość pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej mienia nieruchomego. Z wniosku wszczynającego niniejsze postępowanie, jak i kolejnych pism, oświadczeń i zeznań świadków wynika, że skarżący był właścicielem nieruchomości rolnej, nie o powierzchni [...] ha pod siedliskiem, ale o powierzchni ok. [...] ha, przy czym, ponad [...] ha w [...] została przejęta przez kołchoz. Organ uznał, że nie może potwierdzić prawa do rekompensaty za mienie przejęcie pod kołchoz, albowiem prawo to przysługuje jedynie za mienie stanowiące własność uprawnionego w dacie jego pozostawiania. W konsekwencji, powołując się na stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ uznał, że nie jest możliwe przyznanie rekompensaty za nieruchomości lub ich części, które uległy kolektywizacji lub nacjonalizacji dokonanej przez władze [...] przed powrotem właściciela na teren Polski w obecnych granicach.

Wobec rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych co do ww. kwestii, dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie I OPS 11/13 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, w której stwierdził, że włączenie do kołchozu lub nacjonalizacja z innych przyczyn, których dotyczy art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. samo przez się nie wyklucza prawa do rekompensaty określonego w art. 2 tej ustawy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia skład orzekający wskazał, że użyte w art. 2 ustawy sformułowanie "prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionej" nie może być interpretowane jako "prawo przysługujące właścicielowi nieruchomości w momencie jej pozostawienia". Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na konieczność stosowania prokonstytucyjnej wykładni tego pojęcia, za którą przemawiają zasady równości wobec prawa i ochrony praw majątkowych. Sąd powołał się w tej ocenie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/04, w którym podkreśla się, iż zakres ograniczeń prawa nie może powodować zniweczenia podstawowych składników prawa podmiotowego.

W szczegółowym uzasadnieniu podstawowego problemu będącego przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w ww. uchwale wskazano, że obowiązujące na obszarze [...] zasady funkcjonowania kołchozów były uregulowane w art. 5, 7 i 8 Konstytucji [...] z 1936 r. i w tzw. Wzorcowym Statucie Artelu Rolnego (Kołchozu) z dnia [...]. W odróżnieniu od sowchozu, którego cały majątek stanowił własność państwową, ziemia, którą dysponował kołchoz, oddawana była do niego nie na własność, lecz "do użytkowania bezpłatnego i bezterminowego, czyli na wieczne czasy" (art. 8 Konstytucji[ [...]). Poza tym, zgodnie z art. 7 zd. 2 Konstytucji [...], każda zagroda kołchozowa miała "w osobistym użytkowaniu" tzw. przyzagrodową działkę ziemi, zaś "na własność osobistą" – gospodarstwo pomocnicze, położone na działce przyzagrodowej i dom mieszkalny. Analogiczne przepisy były zawarte w Konstytucjach poszczególnych [...]. Włączenie nieruchomości do kołchozu nie pozbawiało zatem dotychczasowego właściciela wszystkich praw do takiej nieruchomości. Członek kołchozu stawał się stroną kilku stosunków prawnych – pozostawał właścicielem gruntu, choć grunt ten był obciążony swoistym, bezterminowym i przymusowym prawem "użytkowania" na rzecz kołchozu. Oznacza to, że pogląd, iż włączenie nieruchomości zabużańskiej do kołchozu skutkowało pozbawieniem własności w stosunku do całego mienia, co w konsekwencji wykluczało możliwość przyznania rekompensaty, jest oczywiście nieuzasadniony.

Sąd podkreślił także, że rekompensata zabużańska jest prawem majątkowym i jako taka podlega ochronie konstytucyjnej. Powołując się na wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzono, że uprawnienia zabużańskie, wiążą się nie tyle z utratą formalnego prawa własności, co z utratą możliwości korzystania z majątku spowodowaną zmianą granicy państwa polskiego i związaną z nią repatriacją. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że zakres ograniczeń prawa podmiotowego (w tym przypadku prawa do rekompensaty) nie może powodować zniweczenia podstawowych składników prawa podmiotowego i przekształcenia go w "pozór prawa". W sytuacji, gdy część Zabużan, bez własnej winy, z powodu działań władzy [...], nie mogła wylegitymować się w dacie repatriacji tytułem własności do pozostawianego mienia, twierdzenie, że rekompensata osobom takim nie przysługuje, byłoby sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Zasady te wymagają bowiem, by uprawnienie przysługujące jednostce było przyznawane na jednakowych, zobiektywizowanych i opartych na z góry ustalonych kryteriach. O powstaniu uprawnienia nie może przesądzać przypadek, powodując zróżnicowanie danej grupy obywateli w sposób całkowicie nieuzasadniony.

W konsekwencji powyższego, nieuprawnione jest stanowisko organu prezentowane w niniejszej sprawie, iż wykładnia art. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie pozwala na przyznanie B. W. prawa do rekompensaty również w części nieruchomości ziemskiej włączonej do kołchozu li tylko z tego powodu, że w dacie opuszczania terenów dawnej Rzeczpospolitej nie władał on tą częścią nieruchomości. W świetle stanowiska przedstawionego w ww. uchwale, nieuprawnione jest zatem twierdzenie organu, że "w celu uzyskania potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie niezbędne jest ustalenie tytułu własności tego mienia na czas jego pozostawienia". Prawo do rekompensaty nie jest bowiem związane z koniecznością posiadania tytułu własności ani nawet władania nieruchomością w chwili opuszczania majątku, ale z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego majątku nieruchomego stanowiącego w momencie wybuchu II wojny światowej jego własność, a który to majątek w związku z wojną zmuszony był opuścić.

A zatem, należało uznać, że w konsekwencji wadliwej wykładni art. 1 i 2 ustawy zabużańskiej, organ co najmniej przedwcześnie odmówił ustalenia prawa do rekompensaty co do części nieruchomości włączonej do kołchozu. Rzeczą organu będzie ustalenie czy własność tej nieruchomości w omawianej części w momencie wybuchu II wojny światowej przysługiwała skarżącemu oraz czy jej opuszczenie było de facto związane z jej wybuchem. Dla ustalenia powyższego organ będzie zobligowany ocenić czy opuszczenie nieruchomości nie nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności leżących jedynie po stronie skarżącego. Priorytetowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy będzie miało zatem ustalenie przyczyn opuszczenia majątku ziemskiego w omawianej części, terenu [...] oraz związku przyczynowego pomiędzy tymi faktami a II wojną światową.

Z tych względów, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Natomiast nie ma racji skarżący, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu prawa w części, w której nie ustalono prawa do rekompensaty w odniesieniu do rzekomo pozostawionej nieruchomości, otrzymanej na skutek włączenia majątku ziemskiego do kołchozu w miejscowości oddalonej od miejsca zamieszkania o kilka kilometrów. Nie negując, że co do zasady takie prawo mogłoby przysługiwać skarżącemu, podkreślenia za organem wymaga, że B. W. w żaden sposób nie wykazał, że przysługiwało mu prawo własności do takiej nieruchomości. Jego twierdzenia w tym zakresie są o tyle niewiarygodne, że we wniosku z dnia [...] nie wskazał takiej nieruchomości jako pozostawionej w związku z opuszczeniem [...] w [...]. Pomimo kilkakrotnych wezwań kierowanych do niego przez organ, również nie wskazał takiej nieruchomości jako wchodzącej w skład majątku opuszczonego. A zatem, w tym zakresie rozstrzygnięcie organu odpowiada prawu.

Z tych wszystkich względów – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz 135 i 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.