Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 1272/88
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1989-05-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Powołane przepisy: article: art. 55
journal: Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165
law: Obwieszczenie Ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej z dnia 2 października 1987 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe.
article: par. 8 ust. 6
journal: Dz.U. 1987 nr 40 poz. 230
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe.
Teza: 1. Przez pojęcie "zakład pracy" należy rozumieć wyłącznie jednostkę gospodarki uspołecznionej w znaczeniu przepisów rozdziału 4: "Mieszkania zakładowe" ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165/.

2. Pracownikowi przechodzącemu do innego zakładu pracy, nie będącego jednostką gospodarki uspołecznionej, nie przysługuje prawo do lokalu zamiennego i jest on obowiązany do opłacania czynszu najmu według stawki ustalonej dla danego zajmowanego lokalu, podwyższonej o 300 procent /par. 8 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe - Dz.U. nr 40 poz. 230 ze zm./.

TEZY

1. Przez pojęcie "zakład pracy" należy rozumieć wyłącznie jednostkę gospodarki uspołecznionej w znaczeniu przepisów rozdziału 4: "Mieszkania zakładowe" ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165/.

2. Pracownikowi przechodzącemu do innego zakładu pracy, nie będącego jednostką gospodarki uspołecznionej, nie przysługuje prawo do lokalu zamiennego i jest on obowiązany do opłacania czynszu najmu według stawki ustalonej dla danego zajmowanego lokalu, podwyższonej o 300 procent /par. 8 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe - Dz.U. nr 40 poz. 230 ze zm./.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w G. w przedmiocie ustalenia wysokości czynszu najmu za mieszkanie zakładowe.


UZASADNIENIE

Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w P., po rozpatrzeniu odwołania Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Rolniczego Zakładu Doświadczalnego w W., decyzją ostateczną z dnia 8 sierpnia 1988 nr GKM-TM-8130/32/803/88, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia 14 czerwca 1988 nr KGM. 8130/11/88 w sprawie ustalenia wysokości czynszu w kwocie 1889,50 zł za lokal mieszkalny położony w W. ul. W. 1, a zajmowany przez Barbarę Ł., na podstawie par. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszu najmu za lokale mieszkalne i użytkowe /Dz.U. nr 40 poz. 230/. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, między innymi, że Barbara Ł. rozwiązała stosunek pracy na zasadzie porozumienia stron, bez uzależnienia opróżnienia lokalu mieszkalnego, w związku z czym przysługuje jej lokal zamienny. Stan taki powoduje, że Barbara Ł. nie ma obowiązku płacenia podwyższonego czynszu.

Na decyzję Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Wojewódzkiego w P. Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa Rolniczego Zakład Doświadczalny w W. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej między innymi:

1/ naruszenie właściwości rzeczowej przez Naczelnika Miasta i Gminy w G. ponieważ tego rodzaju sprawy są rozstrzygane w formie decyzji przez terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do sprawy gospodarki mieszkaniowej stopnia podstawowego, tj. Kierownika Referatu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G. który wszczął postępowanie administracyjne;

2/ naruszenie art. 57 ust. 3 pkt 2 prawa lokalowego przez błędną jego wykładnię. Zdaniem skarżącego rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron nie uprawnia Barbary Ł. do lokalu zamiennego, ponieważ nie podjęła ona pracy w innej jednostce gospodarki uspołecznionej, lecz prowadzi hodowlę lisów. Wobec powyższego istnieją podstawy prawne do naliczenia czynszu najmu podwyższonego o 300 procent. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył argumenty zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi /art. 206 Kpa/, zważył, co następuje:

1. W rozpoznawanej sprawie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia właściwości rzeczowej przez Naczelnika Miasta i Gminy w G. jest bezpodstawny.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terenowego /Dz.U. 1988 nr 26 poz. 183/ terenowymi organami administracji państwowej o właściwości szczególnej odpowiedniego stopnia są kierownicy wydziałów oraz równorzędnych jednostek organizacyjnych urzędów określeni w statucie, o którym mowa w art. 139 ust. 2, wykonujący ustalone w ustawach szczególne kompetencje z zakresu administracji państwowej. W miastach liczących do 50 tys. mieszkańców oraz w gminach prezydent miasta oraz naczelnik wykonuje równocześnie kompetencje terenowego organu administracji państwowej o właściwości szczególnej, jeżeli przepisy ustaw szczególnych lub uchwały rady narodowej stopnia podstawowego nie postanowią inaczej /ust. 2 art. 135/. Prezydent miasta lub naczelnik, o którym mowa w ust. 2 może upoważnić pracowników podległego mu urzędu do załatwienia określonych spraw w jego imieniu, w tym również do wydania decyzji administracyjnych /art. 135 ust. 3/. Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy wynika, że miasto w G. liczy 10.820 mieszkańców, a miasto i gmina - 17.273. Nadto Naczelnik Miasta i Gminy w G. nie upoważnił kierownika Referatu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach lokalowych, a także w sprawach dotyczących wysokości czynszu ustalonego według stawek określonych przez Radę Ministrów. Z powyższego wynika jednoznacznie, że w niniejszej sprawie organem właściwym w przedmiocie ustalenia wysokości czynszu najmu za lokal mieszkalny zajmowany przez Barbarę Ł. jest Naczelnik Miasta i Gminy w G. jako terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw gospodarki mieszkaniowej stopnia podstawowego.

2. Przepis art. 57 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165/ stanowi, że osobie obowiązanej do opróżnienia lokalu zakładowego, w wyniku zakończenia najmu przysługuje prawo do lokalu zamiennego, w razie, między innymi, przejścia pracownika do innego zakładu pracy na mocy porozumienia stron. Przez przejście pracownika do innego zakładu pracy na mocy porozumienia stron, jako nowe unormowanie w prawie lokalowym, należy rozumieć tylko i wyłącznie rozwiązanie umowy o pracę między pracownikiem a kierownikiem jego zakładu pracy. Umowa o pracę rozwiązuje się "na mocy porozumienia stron", gdy takie uzgodnienie nastąpi między pracownikiem, a jego pracodawcą. Zasady tej nie stosuje się w przypadku wadliwego działania kierowników zakładów pracy, którzy uzgadniają tzw. przejście pracownika do innego zakładu pracy na podstawie porozumienia między zakładami. Taki przypadek, wynikający z wadliwej praktyki, nie podpada pod stan faktyczny wynikający z art. 57 ust. 3 pkt 2 prawa lokalowego. Kodeks pracy takiego sposobu rozwiązania umowy o pracę nie przewiduje /art. 30 par. 1 kodeksu pracy/. Prawo lokalowe, jak i prawo pracy nie przewiduje trójstronnego porozumienia stron o rozwiązanie stosunku pracy. Porozumiewa się bowiem pracownik ze stroną - dotychczasowym zakładem pracy, co do rozwiązania stosunku pracy /również terminu/ i z nowym zakładem pracy, co do nawiązania nowego stosunku pracy. Ze względu na to, że umowa o pracę jest wyłącznie zgodnym porozumieniem kierownika zakładu pracy i pracownika, to może być ona rozwiązana w każdym czasie za zgodą obydwu stron stosunku pracy. Z tego już wynika, że nie może być mowy o "trójstronnym porozumieniu", gdy rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić tylko za obopólnym porozumieniem. W myśl art. 55 ust. 1 prawa lokalowego mieszkaniami zakładowymi są lokale mieszkalne znajdujące się w dyspozycji "zakładów pracy" będących jednostkami gospodarki uspołecznionej, oddanych w najem na podstawie umowy najmu o charakterze cywilnoprawnym. Oznacza to jednocześnie, że chodzi jedynie o "mieszkania zakładowe" będące w dyspozycji jednostek gospodarki uspołecznionej. Wychodząc z tego założenia ustawodawcy należy stwierdzić, że osobie obowiązanej do opróżnienia mieszkania zakładowego, w wyniku zakończenia najmu przysługuje prawo do lokalu zamiennego, między innymi, w przypadku przejścia pracownika do innego zakładu pracy będącego jednostką gospodarki uspołecznionej, gdy umowa o pracę została rozwiązana na mocy porozumienia stron. Zgodnie z treścią art. 55 i art. 57 ust. 3 pkt 2 prawa lokalowego przez pojęcie "zakład pracy" należy rozumieć wyłącznie jednostki gospodarki uspołecznionej w rozumieniu przepisów rozdziału 4 "mieszkania zakładowe". Jeżeli więc pracownik przechodzi do innego zakładu pracy, nie będącego jednostką gospodarki uspołecznionej, to nie przysługuje mu prawo do lokalu zamiennego i jest obowiązany wówczas do opłacania czynszu najmu według stawki ustalonej dla danego zajmowanego lokalu, podwyższonej o 300 procent. Warto tutaj dodać, że zgodnie z wolą ustawodawcy przez pojęcie nieostre "przejście" należy rozumieć podjęcie pracy w innej jednostce gospodarki uspołecznionej bez zwłoki /bezzwłocznie/. Jeżeli pracownik nie spełnia tego obowiązku określonego przez ustawodawcę, to oznacza, że rezygnuje z uprawnień do lokalu zamiennego i wobec tego musi ponieść konsekwencje, jakie przewidują przepisy prawa lokalowego i przepisy o czynszach.

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje naruszają w sposób istotny przepisy art. 55 i art. 57 ust. 3 pkt 2 prawa lokalowego oraz par. 8 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie czynszów najmu za lokale mieszkalne i użytkowe /Dz.U. nr 40 poz. 230/. Z akt sprawy wynika, a w szczególności z oświadczenia Barbary Ł. z dnia 25 kwietnia 1988 r. /k-2 akt. adm./, że nie podjęła ona pracy w innej jednostce gospodarki uspołecznionej zgodnie z art. 57 ust. 3 pkt 2 prawa lokalowego, lecz "podjęła pracą we własnej fermie lisów", a zatem nie przysługuje jej prawo do lokalu zamiennego, a wobec tego jest obowiązana do płacenia czynszu najmu według stawki ustalonej dla danego lokalu, podwyższonej o 300 procent.

Uwzględniając skargę Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w G. na podstawie art. 207 par. 1 i par. 2 pkt 1 i pkt 3 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za potrzebne uchylić również decyzję organu I instancji, gdyż ona nie tylko narusza w sposób istotny prawo, ale także całkowicie wadliwie pojmuje instytucję prawną mieszkań zakładowych w świetle przepisów prawa lokalowego.

Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania w wysokości odpowiadającej uiszczonemu przez stronę skarżącą wpisowi i wynagrodzeniu radcy prawnego zostało wydane zgodnie z art. 208 Kpa.