Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1768/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł, że świadczenia rodzinne wypłacone A. W. na podstawie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w formie:

1. zasiłku rodzinnego na dzieci: M. W., T. W., G. W., M.W. i M. W. za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r. w łącznej kwocie 1.503 zł,

2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dzieci: M. W., G. W. i M. W. za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r. w łącznej kwocie 660 zł,

3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dzieci M. W., T. W., G. W. i M. W. w łącznej kwocie 400 zł,

4. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci G. W., M. W. i M. W. za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r. w łącznej kwocie 720 zł,

są świadczeniami nienależnie pobranymi.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] zostały przyznane ww. świadczenia. Na dzień wydania tej decyzji dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosił 0,00 zł. Następnie w związku z zatrudnieniem M. W. w J. od dnia 5 listopada 2012 r. i przedstawionym dokumentem potwierdzającym wysokość dochodu uzyskanego przez niego w grudniu 2012 r. dochód na osobę w rodzinie wyniósł 551,69 zł. Następne przeliczenie dochodu na członka rodziny nastąpiło w lutym 2013 r. w związku z podjęciem zatrudnienia przez M. W. w C. w [...] i wynosiło 603,59 zł. Prezydent [...] wskazał, że ubiegając się o zasiłek rodzinny na okres zasiłkowy 2013/2014 A. W. przedstawiła m.in. dokumenty świadczące o zmianie sytuacji dochodowej rodziny w zakresie podjęcia przez M. W. pracy w C. w [...]. Z przedstawionego zaświadczenia o zarobkach za miesiąc lipiec 2013 r. wynika, że M. W. osiągnął dochód w wysokości 5.005 zł netto. Przy dochodzie A.W. w wysokości 0,00 zł dochód na członka rodziny wyniósł zatem 715,02 zł, albowiem rodzina składa się z 7 osób. Kwota ta przekracza zatem ustawowe kryterium dochodowe wynikające z treści art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., dalej jako "ustawa o świadczeniach rodzinnych") oraz § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959), tj. kwotę 623 zł na członka rodziny. Organ wskazał, w oparciu o treść art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że w takiej sytuacji prawo do zasiłku nie przysługuje od sierpnia 2013 r. W myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie rodzinne wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie tych świadczeń w całości lub części jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Organ podniósł, że A. W. składając wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2012/2013 podpisała oświadczenie, że zapoznała się z warunkami pobierania tych świadczeń i zobowiązała się do poinformowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. Ponadto w decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. było zawarte w tym przedmiocie pouczenie. Tym samym przyznane świadczenia w formie zasiłku rodzinnego oraz przyznanych dodatków, wobec zmiany sytuacji dochodowej rodziny w lipcu 2013 r. organ uznał za nienależnie pobrane.

Odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2014 r. złożyła A. W. W uzasadnieniu wskazała, że nie zgadza się z tą decyzją. Podniosła, że jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie z tytułu pracy męża, albowiem ona zajmuje się 5 dzieci, w tym 3 dzieci z orzeczoną niepełnosprawnością. Jednocześnie podniosła, że odmówiono jej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na okres 2013/2014, gdyż organ potraktował jednorazowy zwrot refundacji za urlop wypoczynkowy jako stały dochód. Wniosła o umorzenie postępowania w sprawie.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2014 r. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację w sprawie. Jednocześnie wskazał, że dochód na członka rodziny nawet po odjęciu kwoty refundacji za urlop wypoczynkowy przekracza ustawowe kryterium dochodowe, gdyż wynosi 705,58 zł. Jednocześnie poinformował, że umorzenie nienależnie pobranych świadczeń może nastąpić w odrębnym postępowaniu.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. wniosła A. W. Wskazała, że Kolegium nieprawidłowo uznało, że dochód w wysokości 5.005,14 zł na podstawie umowy o pracę nadal jest w rodzinie uzyskiwany. Podniosła, że w lipcu 2013 r. dochód został jednorazowo zawyżony o kwotę 787,20 zł z tytułu refundacji za urlop wypoczynkowy. Oznacza to, że regularny dochód z tytułu zawartej umowy o pracę przez jej męża jest znacznie niższy i wynosi ok. 4.217 zł., a więc nie przekracza kryterium ustawowego. Jednocześnie wskazała, że Kolegium nieprawidłowo wyliczyło dochód na członka rodziny po odjęciu kwoty refundacji tzw. wczasów pod gruszą. Ostatecznie podniosła, że jednorazowa wypłata kwoty refundacji nie powinna być liczona przy wyliczeniu dochodu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie uznając wydane rozstrzygnięcie za prawidłowe.

Na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił dowód z akt administracyjnych załączonych do sprawy I SA/Wa 1078/14 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiły art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 i art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także przepis § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959, dalej jako "rozporządzenie").

W myśl art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ww. ustawy, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 632 zł. Zgodnie z art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. Jednocześnie w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

W niniejszej sprawie w dniu [...] listopada 2012 r. Prezydent [...] wydał decyzję nr [...] przyznającą A. W. na okres od 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2013 r. zasiłek rodzinny na M. W. w kwocie 77 zł miesięcznie, zasiłki rodzinne na M. W., T. W., G. W. i M. W. w wysokości po 106 zł miesięcznie, dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego dla M. W., G. W. i M. W. w wysokości odpowiednio 60 zł, 80 zł i 80 zł, a także dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na M. W., G. W. w wysokości 80 zł miesięcznie. Jednocześnie organ przyznał dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na: M. W. w kwocie 100 zł, T. W. w kwocie 100 zł, G. W. w kwocie 100 zł, M. W. w kwocie 100 zł i M. W. w kwocie 100 zł płatnych jednorazowo we wrześniu 2013 r. W decyzji tej zawarto pouczenie m.in. o treści art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych obligującego osobę uprawnioną do otrzymywania świadczeń o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu o zmianach w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmianach mających wpływ na ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, a także o treści art. 30 ust. 1 i 2 tej ustawy.

Z akt administracyjnych załączonych do sprawy I SA/Wa 1078/14, z których dowód Sąd dopuścił wynika, że w dniu 24 września 2013 r. A. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłków rodzinnych na okres zasiłkowy 2013/2014 (k. 29 akt administracyjnych załączonych do sprawy I SA/Wa 1078/14). W dniu 8 października 2013 r. złożyła jako załączniki do wniosku umowy o pracę zawarte z M. W. z C. w [...] na okres od 15 stycznia 2013 r. do 31 maja 2013 r. oraz z C. w [...] z siedzibą w [...] na okres od 1 czerwca 2013 r. do 15 czerwca 2014 r. (k. 26-27 akt administracyjnych załączonych do sprawy I SA/Wa 1078/14). W dniu 9 października 2013 r. zostało złożone zaświadczenie o zarobkach M. W. wystawione w dniu 3 października 2013 r. wskazujące wynagrodzenie zasadnicze z miesiąca lipca w wysokości 4.217,94 zł netto oraz refundację za urlop wypoczynkowy po odliczeniu PDOF w wysokości 787,20 zł k. (28 akt administracyjnych załączonych do sprawy I SA/Wa 1078/14, k. 14 akt administracyjnych przedmiotowej sprawy). Jednocześnie w dniu 8 listopada 2013 r. organ wystąpił do C. w [...] z siedzibą w [...] o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych poprzez wskazanie wysokości dochodu netto osiągniętego przez M. W. w lipcu 2013 r. wobec wątpliwości jakie budzi zaświadczenie z dnia 3 października 2013 r. Przy piśmie z dnia 14 listopada 2013 r. zostało przesłane zaświadczenie o zarobkach M. W. wystawione w dniu 14 listopada 2013 r. wskazujące wynagrodzenie zasadnicze z miesiąca lipca w wysokości 5.005,14 zł (k. 11 akt administracyjnych niniejszej sprawy).

Powyższe ustalenie, w szczególności zaświadczenie z dnia 14 listopada 2013 r. wskazujące dochód z miesiąca lipca w wysokości 5.005,14 zł, doprowadziło do uznania przez organy orzekające w sprawie, iż doszło do zmiany dochodu rodziny, które wpływa na uprawnienie do uzyskania świadczeń rodzinnych (art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł bowiem 715,02 zł, a zatem powyżej ustawowego kryterium dochodu na członka rodziny wynoszącego w myśl art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych kwotę 632 zł. Jednocześnie bezspornym jest, że skarżąca, pomimo ciążącego na niej ustawowym obowiązku, o którym była stosownie pouczone, nie zawiadomiła organu o wysokości dochodu osiągniętego w miesiącu lipcu 2013 r. W aktach administracyjnych załączonych do sprawy I SA/Wa 1078/14 znajdowały się złożone w dniu 15 listopada 2013 r. zaświadczenia o zarobkach M. W. z miesięcy wrzesień i październik 2013 r. wskazujące zasadnicze wynagrodzenie w wysokości odpowiednio 4.218,14 zł i 4.077,21 zł netto (k. 38-39 akt administracyjnych załączonych do sprawy I SA/Wa 1078/14). Organy nie zbadały jakie dochody uzyskiwał mąż skarżącej w następnych miesiącach okresu zasiłkowego 2012/2013 przyjmując, że uzyskanie dochodu w lipcu 2013 r. w kwocie przekraczającej kryterium dochodowe czyni świadczenia pobrane także za wrzesień i październik 2013 r. nienależnymi. Otóż wyżej powołane dokumenty z akt administracyjnych załączonych do sprawy I SA/Wa 1078/14 wskazywały, że dochód na członka rodziny we wrześniu 2013 r. wyniósł 602,59 zł, w październiku 2013 r. – 582,46 zł. Stanowisko organu odwoławczego, że skoro mąż skarżącej uzyskał w lipcu dochód w kwocie 5.005,14 ma oznaczać, że dochód taki jest nadal uzyskiwany nie znajduje oparcia w materiale dowodowym i pozostaje w sprzeczności z wyżej powołanymi dokumentami z akt administracyjnych załączonych do sprawy I SA/Wa 1078/14. Ustalenie dochodów rodziny skarżącej we wrześniu i październiku 2013 r. jest niezbędne w kontekście przesłanek z art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 7 i art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nie dokonanie takiej oceny skutkuje naruszeniem wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego, a także przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., oraz przez organ II instancji art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Otóż prawidłowe ustalenie dochodów rodziny skarżącej za miesiąc wrzesień i październik mogłoby skutkować innym rozstrzygnięciem co do tych miesięcy.

Z powyższych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.