Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 354/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez P. jest decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], o odmowie umorzenia podlegającej zwrotowi do budżetu państwa kwoty [...] zł.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

W dniu [...] czerwca 2012 r. Minister Obrony Narodowej (dalej: Organ) zawarł z P. (dalej: T. lub strona skarżąca) z siedzibą w W. umowę, nr [...], na realizację zadania publicznego pod nazwą [...](dalej: Umowa). Umowa ta miała charakter wspierania realizacji zadania publicznego w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2010 r., Nr 234, poz. 1536 z późn. zm.) i zobowiązywała T. do przekazania na realizację tego zadania kwoty [...] zł pochodzącej ze środków finansowych własnych, przy czym T. zobowiązało się w Umowie do zachowania procentowego udziału dotacji w całkowitych kosztach realizacji zadania publicznego w wysokości nie większej niż 88,40% (83,4%+5%). Na realizację zadania T. otrzymało od Organu dotację w wysokości [...] zł.

Udział środków finansowych własnych T. w tym zadaniu w wysokości nie niższej niż 10 % stanowił podstawę zawarcia Umowy na realizację zadania publicznego w formie wspierania. Brak zadeklarowania udziału środków własnych automatycznie wykluczyłby ofertę T. z otwartego konkursu ofert ogłoszonego na realizację zadań dofinansowywanych przez Ministra Obrony Narodowej.

Ponadto w myśl § 2 ust.1 i w § 11 ust. 6 Umowy T. zobowiązało się do wykorzystania środków z dotacji zgodnie z celem, a przede wszystkim na warunkach określonych Umową. Dotyczyło to także ewentualnych przychodów uzyskanych przy realizacji Umowy, których nie można było przewidzieć przy kalkulowaniu wysokości przekazanych środków oraz odsetek bankowych od dotacji, które należało wykorzystać wyłącznie na realizację zadania publicznego. W przypadku niewykorzystania uzyskanych przychodów i odsetek bankowych T. zobowiązało się do ich zwrotu.

W dniu [...] września 2012 r. wpłynął do Organu wniosek T. o wyrażenie zgody na zmianę warunków wynikających z § 3 ust. 3 Umowy w części dotyczącej źródeł pochodzenia środków finansowych, które to środki T. miało przekazać na realizację zadania, ze wskazanych w Umowie "środków finansowych własnych" na "środki finansowe z innych źródeł", jednakże Organ nie wyraził zgody na zawarcie aneksu do Umowy, o czym poinformował T. pismem z dnia [...] września 2012 r. Mimo braku zgody Organu na wprowadzenie zmian do Umowy, T. realizowało zadanie.

Następnie Organ, po dokonaniu analizy sprawozdania z wykonania zadania publicznego przez T., złożonego w dniu [...] października 2012 r. oraz pozostałej dokumentacji zebranej w sprawie, w oparciu o § 4 ust. 1-2 i § 10 ust. 6 Umowy nie uznał za "środki finansowe własne" T. wydatków w kwocie [...] zł faktycznie poniesionych nie przez T. (to jest nie pochodzących z jego budżetu), lecz przez G. (tj. pochodzących z budżetu tej G.). O stwierdzonych nieprawidłowościach Organ poinformował T. pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., przesyłając mu jednocześnie notę obciążeniową, nr [...], z dnia [...] stycznia 2013 r. na kwotę [...] zł oraz notę obciążeniową, nr [...], z dnia [...] stycznia 2013 r. na kwotę [...] zł, które to kwoty T. miało obowiązek zwrócić.

W odpowiedzi na przesłaną przez Organ notę obciążeniowa, nr [...], z dnia [...] stycznia 2013 r., T. w dniu [...] lutego 2013 r. wniosło o umorzenie w całości należności pieniężnych w kwocie [...] zł.

W związku z niezwróceniem dotacji w terminie (wskazanym w nocie obciążeniowej), Organ wszczął postępowanie administracyjne mające na celu określenie kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa i terminu, od którego nalicza się odsetki i w dniu [...] kwietnia 2013 r. wydał decyzję, nr [...], w której określił wysokość dotacji przypadającej do zwrotu od T. na kwotę [...] oraz wysokość kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa wynikającej z uzyskanych przychodów i odsetek bankowych od otrzymanej dotacji na kwotę [...] zł oraz określił termin, od którego nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych od kwoty [...] zł na dzień [...] października 2012 r.

W dniu [...] maja 2013 r. T. wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie w całości należności, przedstawiając argumenty przemawiające za podjęciem decyzji o umorzeniu tj.:

- dotacja została wykorzystana na realizację zadania publicznego;

- wykazanie jako środków własnych T., środków finansowych U. w kwocie [...] zł było wynikiem błędu i braku doświadczenia w odniesieniu do rygorów wydatkowania środków z dotacji celowej budżetu państwa;

- T. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku, ani znaczącej kwoty środków finansowych.

Przedstawiony przez T. wniosek z dnia [...] maja 2013 r. - w opinii Organu - wymagał sprecyzowania co do jego istoty, tj. czy dotyczy on ponownego rozpatrzenia sprawy czy jest wnioskiem o umorzenie należności. W związku z tym Organ zwrócił się do T. w dniu [...] maja 2013 r. o wyjaśnienie wątpliwości oraz o nadesłanie informacji o aktualnej sytuacji finansowej T. wraz z aktualną dokumentacją potwierdzającą podnoszone okoliczności.

W odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2013 r. T. wskazało, że pismo z dnia [...] maja 2013 r. stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej, nr [...], z dnia [...] kwietnia 2013 r. W związku z tym T. nie nadesłało informacji o swojej aktualnej sytuacji finansowej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Organ wydał w dniu [...] lipca 2013 r. decyzję, nr [...], utrzymująca w mocy decyzję, nr [...], z dnia [...] kwietnia 2013 r. Na powyższą decyzję T. wniosło w dniu [...] sierpnia 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2111/13 skargę T. oddalił.

W dniu [...] lipca 2013 r. Minister Obrony Narodowej - działając na wniosek T. z dnia [...] lutego 2013 r. - wydał decyzję, nr [...], o odmowie umorzenia kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa w wysokości [...] zł.

W dniu [...] sierpnia 2013 r. T. złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Obrony Narodowej, nr [...], z dnia [...] lipca 2013 i umorzenie w całości kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa, nawiązując do uzasadnienia zawartego w złożonym przez siebie wniosku z dnia [...] maja 2013 r.

Minister Obrony Narodowej - po ponownym rozpatrzeniu sprawy – wydał decyzję, nr [...], z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję, nr [...], z dnia [...] lipca 2013 r., odmawiającą umorzenia kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa.

Uzasadniając ww. decyzję organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia należności, ponieważ istnieją potencjalne możliwości chociażby częściowego zaspokojenia należności Skarbu Państwa, a jednocześnie występuje brak głębokiego przekonania Organu (z powodu niejednoznacznego uzasadnienia strony), że zapłata należności w konsekwencji zagrozi egzystencji T. Organ podkreślił, że rozważył czy mamy do czynienia z sytuacją, w której zapłata należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy państwa, z uwagi na brak możliwości zaspokojenia swoich potrzeb materialnych (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl.). Organ uznał jednocześnie, iż z punktu widzenia T., umorzenie w całości kwoty leży w interesie T., gdyż zwalniałoby je całkowicie z obowiązku zwrotu należności Skarbu Państwa, lecz w opinii Organu interes ten jest nieuprawniony.

Zdaniem Ministra Obrony Narodowej, nieuwzględnienie wniosku T. nie naruszy interesu publicznego poprzez ograniczenie możliwości wykonywania przez T. dotychczasowych zadań. Wprawdzie T. uzasadnia swój wniosek przedstawiając takie zagrożenie spowodowane niewykorzystaniem istniejącego po stronie T. dużego potencjału i kompetencji w obszarze upowszechniania kultury, ale jednocześnie nie wykazało bogatego dorobku swej działalności i wyjątkowości swoich działań społecznych w obszarze kultury, których zachowanie uzasadniałoby odstąpienie dochodzenia należności Skarbu Państwa.

Ponadto organ stwierdził, że interes publiczny wymaga wręcz aby należności Skarbu Państwa były regulowane, z uwagi na okoliczność, że są to środki publiczne.

Minister zauważył, że przyczynami powstania zobowiązania finansowego T. wobec Skarbu Państwa nie były ani nadzwyczajne zdarzenia losowe ani okoliczności niezależne od T. jak np. siła wyższa, niewywiązanie się podwykonawców ze zobowiązań itp. Organ wskazał, że rozważył, czy można w niniejszych okolicznościach za przesłankę potraktować trudności ekonomiczne podmiotu zobowiązanego. Stan finansowy podmiotu jest jednak niezmienny, nie wydarzyły się nadzwyczajne okoliczności, które powodowałyby nagłą zmianę sytuacji finansowej T.

Pismem z 3 stycznia 2014 r. P. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję z [...] lipca 2013 r. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że środki finansowe składające się na budżet zadania w wysokości planowanej ([...] zł w tym z dotacji [...]. zł) zostały wydane w sposób celowy z zachowaniem wszelkich terminów, zgodnie z przeznaczeniem i gospodarnie w oparciu o przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych. Zachowany został także umowny wymóg procentowego udziału dotacji w całkowitych kosztach zadania publicznego (83, 30 %).

Zdaniem strony skarżącej twierdzenie Organu, iż obciążenie T. - organizacji Non Profit - kwotą [...] zł, która dla strony skarżącej jest nie do zdobycia, nie spowoduje konieczności zaprzestania działalności (likwidacji), pozbawione jest realnych podstaw.

Ponadto podkreślono, że wolą członków P. jest dalsza praca zmierzająca do realizacji celów statutowych organizacji i kontynuowanie misji społecznej zapoczątkowanej wpisem do [...] działa na podstawie ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. Nr 20, poz. 104 ze zm.) i posiada osobowość prawną. Zgodnie ze statutem podstawowym celem T. jest [...].

Wskazano, że do stowarzyszenia należy około [...]. Stowarzyszenie zainaugurowało swą działalność [...].10.2010 r., nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej, a także nie zatrudnia żadnego pracownika na etacie. Księgowość stowarzyszenia została powierzona na podstawie umowy zlecenia zewnętrznemu podmiotowi gospodarczemu. T. nie posiada również żadnego majątku, ani znaczącej kwoty środków na koncie (stałe wpływy to kwota rzędu [...] zł rocznie z tytułu składek członkowskich).

Jednocześnie strona skarżąca oświadczyła, iż od momentu przesłania w dniu [...].09.2013 r. do Sądu dokumentów poświadczających sytuację majątkową nie uległa ona zmianie, a stan konta na dzień 31 grudnia 2013 r. opiewał na kwotę [...]zł.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi, stwierdzić należy, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem organ administracyjny wydający zaskarżoną decyzję zdaniem Sądu nie uzasadnił należycie swojego stanowiska.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia na wstępnie wskazać należy na treść mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa.

Zgodnie zatem z treścią przepisu art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w brzmieniu mającym w sprawie zastosowanie (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "ufp", środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu samorządu terytorialnego:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Wniosek o umorzenie przedmiotowej należności złożony został z uwagi na doręczenie stronie skarżącej noty obciążeniowej, nr [...], z dnia [...] stycznia 2013 r.

Obowiązek zwrotu dotacji określony wobec strony skarżącej na podstawie ww. przepisów prawa należy więc do kategorii należności wymienionych w treści art. 60 ust. 1 u.f.p. Organem właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do tych należności, jest w niniejszej sprawie Minister Obrony Narodowej.

W myśl art. 64 ust. 1 u.f.p., właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.

Przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm., dalej: "o.p.").

Zgodnie z art. 67a § 1 o.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (dotyczy podatnika prowadzącego działalność gospodarczą), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (art.67a § 2 o.p.). Decyzja organu ma charakter uznaniowy, lecz musi uwzględniać przesłanki zawarte w art. 67a § 1 o.p.

Podsumowując powyższe zasady postępowania dotyczące umarzania przedmiotowej należności Skarbu Państwa stwierdzić należy, iż organ administracyjny przy wydawaniu decyzji w zakresie zastosowania ulg dotyczących niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym winien rozważyć czy za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych należności przemawia ważny interes strony lub interes publiczny.

Powyższe przesłanki stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ administracyjny rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie po wnikliwym ich zbadaniu. Pamiętać także należy, iż ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia wniosku. W przypadku wniosków o umorzenie w trybie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. będą to; umorzenie w całości lub w części bądź też odmowa umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala zatem na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola przedmiotowej decyzji obejmuje zatem jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ administracyjny. Aby jednak organ ten mógł podjąć rozstrzygnięcie w ramach tzw. uznania administracyjnego, musi najpierw stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 o.p. To z kolei obliguje go do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych sprawy oraz szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślić tutaj należy, iż uzasadnienie jest jednym ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51).

Wyjaśniając przesłanki wiążące organ w przedmiotowej sprawie wskazać należy, że ustawodawca w dyspozycji art. 67a o.p. użył zwrotów niedookreślonych: ważny interes podatnika oraz interes publiczny, co uznaje się za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do ocen pozaprawnych. Przyjmuje się, że klauzula ta określa dyrektywy wyboru organu podatkowego, co każdorazowo wymaga dokonania oceny skutków rozstrzygnięcia, przy czym obie przesłanki o jakich mowa w art. 67a § 1 o.p. mają charakter równorzędny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, w myśl którego "interes publiczny" to sytuacja, gdy zapłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspakajać swoich potrzeb materialnych (wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl.). Nie powinno budzić zastrzeżeń stwierdzenie, że "interes publiczny" nie sprowadza się do zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, zaś wystarczającą przesłanką do stosowania ulgi powinien być interes podatnika (wyrok NSA z 30 maja 2001r. w sprawie III SA 830/00), jednak mówiąc o interesie publicznym mowa jest o ochronie wpływów do budżetu, która powinna uniemożliwiać sytuację rezygnacji z tych wpływów oraz rezygnację z konieczności ochrony interesów innych podatników. Z kolei "ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik (strona) nie jest w stanie uregulować zaległości. Będzie to między innymi utrata losowa majątku, utrata możliwości zarobkowania, nieporadność życiowa związana również ze stanem zdrowia, czy też w przypadku podmiotów innych niż osoby fizyczne; trudności ekonomiczne podmiotu zobowiązanego.

W ocenie Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ II instancji w kontekście ww. przesłanek dokonał analizy materiału dowodowego, a w konsekwencji kompletnego wyjaśnienia sprawy. Zasadne są tutaj zarzuty strony skarżącej w zakresie braku odniesienia się przez organ do jej sytuacji ekonomicznej i organizacyjnej. Za bardzo powierzchowną należy uznać również analizę czy nieuwzględnienie wniosku strony skarżącej naruszy interes publiczny poprzez ograniczenie możliwości prawidłowego wykonywania przez T. dotychczasowych zadań. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się bowiem do przedstawienia dotychczasowego przebiegu postępowania administracyjnego w sprawie, odnosząc się przy tym częściowo do podnoszonych przez stronę skarżącą okoliczności. Organ uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia należności albowiem istnieją potencjalne możliwości chociażby częściowego zaspokojenia należności Skarbu Państwa. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika na jakiej podstawie organ wysnuł takie wnioski, zwłaszcza że nie odniósł się do aktualnej sytuacji materialnej strony skarżącej. Ponadto należy stwierdzić, że skoro organ wskazuje, iż istnieje możliwość częściowego zaspokojenia należności to sam przewidział brak możliwości zapłaty całości należności. W świetle postawionych wniosków organ nie rozważył również czy w niniejszej sprawie istnieje możliwość częściowego umorzenia należności. Jak wyżej wskazano organ przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia wniosku. W przypadku wniosków o umorzenie w trybie art. 67a § 1 pkt 3 o.p. będą to; umorzenie w całości lub w części bądź też odmowa umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Za dowolne należy uznać ponadto twierdzenie, że zapłata należności nie zagrozi egzystencji T. Zauważyć należy, że na organie ciążył obowiązek ustalenia sytuacji ekonomicznej strony skarżącej oraz rozważenia okoliczności wydatkowania środków publicznych w kontekście interesu publicznego. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiejkolwiek informacji o analizie sytuacji ekonomicznej strony skarżącej, oraz wnikliwych rozważań w zakresie naruszenia interesu publicznego, który może zostać naruszony w przypadku ewentualnej egzekucji przedmiotowej kwoty. Strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego wyraźnie wskazywała, że nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej, a także nie zatrudnia żadnego pracownika na etacie. Podkreślano również, że T. nie posiada również żadnego majątku, ani znaczącej kwoty środków na koncie oraz że stałe wpływy to kwota około [...] zł rocznie z tytułu składek członkowskich). Nadto wskazać należy, iż strona skarżąca wskazywała jakie projekty realizuje, na czym polega jej działalność. W niniejszej sprawie organ nie rozważył wszystkich okoliczności faktycznych. W szczególności organ nie wziął pod uwagę tego, że środki finansowe składające się na budżet zadania w wysokości planowanej ([...] zł w tym z dotacji [...] zł) zostały wydane w sposób celowy z zachowaniem wszelkich terminów, zgodnie z przeznaczeniem i gospodarnie w oparciu o przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych.

Powyższe – w ocenie Sądu – stanowi o braku właściwych rozważań organu dotyczących oceny sytuacji strony skarżącej koniecznej do zastosowania odpowiednich przepisów regulujących kwestię przedmiotowego umorzenia. Skoro zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy i nie obrazuje, jakimi względami kierował się organ przy podjęciu rozstrzygnięcia, to tym samym nie sposób uznać, iż odmowa umorzenia należności była oparta na właściwych przesłankach, mieszczących się w ramach uznania administracyjnego.

Dodać też należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia podnoszonych przez stronę skarżącą okoliczności związanych z interesem publicznym jak również wskazane wyżej zaniechania w postępowaniu wyjaśniającym dotyczące ustalenia sytuacji ekonomicznej strony skarżącej, stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia decyzji oraz art. 7 i art. 77 w zakresie ustaleń faktycznych sprawy. Zdaniem Sądu naruszenia takie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe ustalenia stanu faktycznego oraz kompletne uzasadnienie prawne stanowi istotny element każdej decyzji administracyjnej.

Zdaniem Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujący przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia nieprawidłowego, które nie opiera się na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne także z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Poza tym zauważenia wymaga, że strona skarżąca zwróciła się co prawda o umorzenie całości ustalonej do zwrotu kwoty należności, jednakże rozstrzygnięcie w przedmiotowym zakresie winno również zawierać rozważania w zakresie ewentualnej możliwości uwzględnienia złożonego wniosku w części. Jeżeli bowiem organ administracyjny odmawia uwzględnia zgłoszonego wniosku w całości, to jednak w kontekście przedmiotowej sprawy, winien przy tym rozważyć ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku w części co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu podejmowanego rozstrzygnięcia.

Reasumując zatem ponieważ organ orzekający w sprawie nie rozważył wniosku strony w oparciu o art. 67a § 1 o.p., czym naruszył ww. przepisy postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, konieczne stało się, uchylenie zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny zobowiązany będzie uwzględnić wskazania Sądu zawarte powyżej i wniosek strony rozpoznać na podstawie art. 67a § 1 o.p.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu, który miał wpływ na treść rozstrzygnięcia i uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.