Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2858/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1 art. 33 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz,, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2017 r. sprawy ze skargi H.sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w W. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec H. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanej dalej "Skarżącą" lub "Spółką"), na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2016 r., obejmującego zaległości z tytułu kary pieniężnej w kwocie 24 000 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawę prawną obowiązku stanowiła decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r., utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. W celu realizacji należności objętych ww. tytułem wykonawczym Dyrektor dokonał czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej Skarżącej u Dyrektora Izby Celnej w W. oraz w Urzędzie Celnym w C. Z kolei w dniu 19 lutego 2016 r. dokonano zajęcia ruchomości Spółki w postaci automatów do gier.

Skarżąca wniosła skargę na powyższą czynność egzekucyjną, tj. zajęcie automatów, wskazując, że została podjęta w czasie uchylenia decyzji wymiarowych przez sąd administracyjny. Ponadto podniosła, że zakazy eksploatowania automatów do gier losowych w miejscu nie będącym kasynem gry oraz nieobjętym ważną koncesją na prowadzenie kasyna gry, jako przepisy techniczne, które nie były w Polsce notyfikowane, nie mogą być stosowane wobec osób, które tych zakazów nie przestrzegają.

Jednocześnie Skarżąca wniosła zarzut na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a." lub "ustawą"), wskazując na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej ze względu na bezskuteczność obowiązków wyrażanych przez nienotyfikowane przepisy techniczne.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w W. oddalił skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu i odbiorze ruchomości w postaci automatów do gier.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Organowi zarzucono naruszenie art. 67 § 2 pkt 4 w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a. wskazując, że zajęcia ruchomości dokonano na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w S., który nie stanowi w niniejszej sprawie podstawy prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie zaznaczono, że pod identycznym numerem tytułu wykonawczego prowadzone jest względem Skarżącej postępowanie egzekucyjne, ale na podstawie tytułu, który wystawiony został przez innego Dyrektora Izby Celnej. Spółka zarzuciła również Organowi naruszenie art. 32 w związku z art. 15 ustawy poprzez oddalenie skargi na czynność egzekucyjną, którą należałoby uznać za podjętą w ramach niewszczętego prawidłowo postępowania egzekucyjnego i z brakiem poszanowania zasady upomnienia.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. Według Organu w niniejszej sprawie zajęcia ruchomości w postaci automatów do gier dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wskazano, że zajęcie nastąpiło poprzez sporządzenie przez poborcę skarbowego protokołu zajęcia, który spełnia wymogi formalne określone w art. 67 § 4 ustawy. Zaznaczono, że prawidłowo został oznaczony numer tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2016 r. stanowiący podstawę prawną zajęcia ruchomości.

Wobec podnoszonego przez Spółkę zarzutu, iż czynność wynikająca z postępowań wszczętych tytułem wykonawczym została podjęta w czasie uchylenia decyzji wymiarowych przez sąd administracyjny, Organ odwoławczy wskazał, że w postanowieniu z dnia [...] marca 2016 r. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że Dyrektor Izby Celnej w S. jako wierzyciel zaprzeczył twierdzeniom Skarżącej jakoby decyzja stanowiąca podstawę prawną przedmiotowego tytułu wykonawczego została uchylona przez sąd. Ponadto Organ wyjaśnił, że zarzuty Spółki wskazujące, iż zakazy eksploatowania automatów do gier losowych w miejscu niebędącym kasynem gry oraz nieobjętym ważną koncesją na prowadzenia kasyna gry, jako przepisy techniczne, które nie były w Polsce notyfikowane, nie mogą być stosowane wobec osób, które tych zakazów nie przestrzegają, nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 54 u.p.e.a. Podkreślono, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu ruchomości, ocenie podlegają wyłącznie kwestie odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny na podstawie art. 97 ustawy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że w niniejszej sprawie doszło do niewłaściwego określenia tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, Organ zauważył, że z akt sprawy wynika, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, w której przesłano Spółce odpis m.in. przedmiotowego tytułu wykonawczego z dnia [...] stycznia 2016 r., zamiast jego właściwego numeru wpisano inny numer. Jednocześnie podkreślono, że okres, którego dotyczy należność pieniężna, jak i określenie należności pieniężnej w kwocie 24 000 zł uwzględnione w zawiadomieniach o zajęciu, na podstawie których wszczęto egzekucję, jednoznacznie wskazują na wartości wymienione w tytule wykonawczym z dnia [...] stycznia 2016 r. Natomiast w protokole zajęcia z dnia 19 lutego 2016 r., którym dokonano zaskarżonej czynności zajęcia ruchomości, prawidłowo wskazano numer tytułu wykonawczego. W konsekwencji błąd dotyczący mylnego numeru tytułu wykonawczego ma charakter oczywistej omyłki, a nieprawidłowość ta nie wywierała istotnego wpływu na prawidłowy przebieg dokonanych przez Organ czynności egzekucyjnych. Wskazano, że powyższy kierunek wykładni przyjęty został m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2007 r., III SA/Wa 438/07.

Ponadto Organ zauważył, że w związku z twierdzeniem Skarżącej, iż pod identycznym numerem tytułu wykonawczego prowadzone jest względem niej postępowanie egzekucyjne, ale na podstawie tytułu, który został wystawiony przez innego Dyrektora Izby Celnej, wezwano Spółkę do przedłożenia kserokopii rzeczonego tytułu wykonawczego. Skarżąca nie przesłała jednak żądanego dokumentu, a zatem nie doszło do należytego udokumentowania okoliczności na poparcie twierdzeń Spółki o istnieniu tytułu wykonawczego o tym samym numerze. Organ zaznaczył, że to na Skarżącej ciąży obowiązek udowodnienia faktów, na które się powołuje, i które jej zdaniem wywołują skutki prawne w jej prawach i obowiązkach. Dyrektor, dokonując wezwania, pouczył Skarżącą, że w przypadku nieprzekazania dokumentów rozstrzygnięcie zostanie podjęte w oparciu o posiadanie akta sprawy. W tym stanie rzeczy stwierdzono, że Spółka powołuje się na tytuł wykonawczy o identycznym numerze, na podstawie którego prowadzone jest wobec niej postępowanie egzekucyjne, zatem ma ona wiedzę o istnieniu powyższego tytułu wykonawczego. Dodatkowo zauważono, że nie jest możliwe, aby tytuł wykonawczy o wskazanym mylnym numerze został wystawiony przez wierzyciela innego niż Dyrektor Izby Celnej w S., ponieważ tylko ten Organ może wydawać tytuły wykonawcze oznaczone numerem rozpoczynającym się od cyfr [...]. Tytuł wystawiony przez innego wierzyciela miałby zatem inny numer porządkowy. Nie można więc przyjąć argumentacji Skarżącej, iż czynności egzekucyjne podjęte zostały w ramach nieprawidłowo wszczętego postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca wniosła skargę do Sądu na powyższe postanowienie, w której zarzuciła Organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 67 § 2 pkt 1 w zw. z art. 67 § 4 u.p.e.a., jak również art. 6 i 8 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji, podczas gdy powinien wyjaśnić, czy ruchomości, których zajęcia dokonano stanowiły własność zobowiązanego. Podniesiono, że czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona. W niniejszej sprawie zajęte w sprawie ruchomości nie stanowią własności zobowiązanej Spółki, a znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie stosownych umów zobowiązaniowych. Okoliczność ta winna zostać przez Organ jednoznacznie wyjaśniona przed dokonaniem jakichkolwiek czynności egzekucyjnych. Z tego też powodu Organ odwoławczy winien uchylić skargę na czynność egzekucyjną zajęcia ruchomości, w stosunku do których nie przesądzona została okoliczność, czy stanowią one majątek zobowiązanego.

Ponadto, jak wyjaśniła Skarżąca, w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej Organ błędnie określił wierzyciela wskazując, iż zajęcie dotyczy określonego tytułu wykonawczego i podając jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S. Spółka zaznaczyła, że Dyrektor Izby Celnej w S., zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej. Zwrócono także uwagę, że ze wskazanego wyżej przepisu wynika, iż właściwym miejscowo wierzycielem jest dyrektor izby celnej właściwy dla podmiotu wydającego bądź decyzję, bądź postanowienie określające obowiązek podlegający zgodnie z art. 2 ustawy. Spółka wskazała, że Ustawodawca nie wprowadził upoważnienia dla odpowiedniego ministra, umożliwiającego dokonanie w drodze rozporządzenia wyznaczenia jednego dyrektora izby celnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu dochodzenia obowiązków wynikających z aktu administracyjnego powołanego w tytule wykonawczym z dnia [...] stycznia 2016 r. Tym samym, zdaniem Skarżącej, należy uznać, iż rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r., poz. 1494 ze zm.) zostało wydane bez delegacji ustawowej, co jest sprzeczne z art. 92 Konstytucji, w której jednoznacznie wskazano, iż rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Powyższe, w opinii Spółki, skutkuje tym, że Dyrektor Izby Celnej w S. nie może być wierzycielem w niniejszej sprawie.

Skarżąca podniosła również, że prawidłowo wystosowane zawiadomienie o zajęciu determinuje prawidłowość samej czynności egzekucyjnej. Protokół jako dowód przeprowadzenia danej czynności egzekucyjnej musi wiernie obrazować jej przebieg oraz zawierać w swej treści wszystkie elementy obligatoryjne wynikające z art. 67 § 4 u.p.e.a. W tym zakresie Skarżąca powołała się na wyrok WSA w Warszawie, III SA/Wa 1523/11, oraz poglądy przedstawicieli doktryny. Mając na względzie powyższe Spółka zarzuciła Organowi nieuprawnione obciążanie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy z zasady legalizmu oraz działania organów w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wynika, że to Organ egzekucyjny winien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie wynikało z niej, z inicjatywy jakiego wierzyciela czynność ta zostaje dokonana. Formalizm czynności egzekucyjnych, ich istota oraz okoliczność, że protokół z czynności ma obowiązek wiernie i prawidłowo odzwierciedlać przebieg czynności Organu egzekucyjnego, powoduje, że niemożliwym jest sanowanie nieprawidłowości wierzyciela poprzez wskazanie, że mimo to zobowiązany może zidentyfikować wierzyciela. Skarżąca podkreśliła, że rolą organu egzekucyjnego jest takie przeprowadzenie czynności egzekucyjnej oraz sporządzonego z niej protokołu, aby zobowiązany nie mógł mieć żadnych wątpliwości, który obowiązek czynnością tą jest egzekwowany, na jakiej podstawie, oraz z inicjatywy jakiego wierzyciela.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kartę 21 akt egzekucyjnych stanowi pismo Spółki zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne". W Piśmie tym podano podstawę prawną żądania Skarżącej, tj. art. 54 § 1 ustawy. Co prawda w tym piśmie sformułowano też zarzut jako środek procesowy z art. 33 § 1 u.p.e.a., ale zarzut ten, jak wynika z akt sprawy, został oddalony z powodu uchybienia terminowi do jego wniesienia, a nadto postanowienie o oddaleniu tego zarzutu nie jest przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

Nie może być zatem wątpliwości, że granicę sprawy niniejszej wyznacza tylko art. 54 ustawy egzekucyjnej. W tak zakreślonych granicach sprawy, jak trafnie wyjaśnił to Dyrektor Izby Skarbowej w W., przedmiotem analizy Organu egzekucyjnego, a następnie Organu nadzoru, mogły być tylko kwestie o charakterze formalnym i wykonawczym, dotyczące konkretnej czynności egzekucyjnej, gdyż przyznane w ustawie środki ochrony prawnej zobowiązanego są względem siebie niekonkurencyjne. W ramach skargi na czynność egzekucyjną nie mogą więc być rozpatrzone kwestie, dla których ustawa przewiduje odrębny tryb rozpatrzenia, np. zarzuty z art. 33.

Rozpatrując wniesioną do Sądu skargę należy zatem odnotować, że z akt w żaden sposób nie wynika, aby kwestionowana czynność egzekucyjna (zajęcie ruchomości – automatów do gry) została dokonana po wyroku sądu administracyjnego uchylającym decyzję będącą podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Wydaniu takiego wyroku zaprzeczył wierzyciel (Dyrektor Izby Celnej w S.), zaś Spółka nie wskazała, o jaki wyrok jej chodzi. Niezależnie od tego wyjaśnić należy, że kwestia wydania takiego ewentualnego wyroku powinna być rozpatrywana w kontekście dopuszczalności egzekucji, czyli zarzutu z art. 33 § 1 pkt 6 ustawy, a nie skargi z art. 54.

Wszystkie formalne wymogi czynności egzekucyjnej zostały w sprawie spełnione. Zastosowano istniejący środek egzekucyjny, protokół zajęcia odpowiada warunkom art. 98 § 1 ustawy, zawiera on opis zajętej rzeczy, spełnione zostały wszystkie warunki opisane w art. 97 – 100 ustawy egzekucyjnej, a także we wskazanych w postanowieniu przepisach wykonawczych.

Kwestia ewentualnej bezprawności zakazu eksploatowania automatów do gier poza kasynem, jako nie dotycząca formy wykonanej czynności egzekucyjnej, nie może być przedmiotem skargi opartej na art. 54 ustawy. Tymczasem tej właśnie kwestii poświęcona została zasadnicza część pisma - skargi Spółki z dnia 18 lutego 2016 r. Pismo to obejmowało tylko dwie kwestie – dokonanie czynności po wyroku sądu administracyjnego (co okazało się nieprawdą), a nadto niedopuszczalność egzekucji wynikającą ze wskazywanego braku notyfikacji krajowych przepisów dotyczących gier hazardowych do Komisji Europejskiej. Ta druga kwestia została jednak powiązana z wniesionym zarzutem z art. 33 § 1 pkt 6 ustawy, dlatego słusznie nie została objętą rozpatrzeniem w ramach skargi z art. 54 upea. W zażaleniu na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. oddalające skargę Spółka podniosła jednak zupełnie nowe kwestie, tj. wadliwe oznaczenie tytułu wykonawczego (nieprawidłowy jego numer) oraz wadliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego i brak doręczenia upomnienia. Analiza akt sprawy świadczy o prawidłowości oceny Organu nadzoru, że pierwsza z tych podniesionych w zażaleniu kwestii wyniknęła tylko z oczywistej omyłki pisarskiej (zresztą Spółka ponownie powołała się na nieprawdziwą informację, iż prowadzone jest względem niej inne postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o numerze błędnie wskazanym przez wierzyciela w niniejszej sprawie), zaś druga i trzecia z tych kwestii nie mogły być przedmiotem skargi w trybie art. 54, gdyż dedykowana jest im instytucja zarzutów (art. 33 § 1 pkt 6 i 7 u.p.e.a.). Pomijając więc okoliczność, że te dodatkowe kwestie były już spóźnione (podniesiono je dopiero w zażaleniu), także merytorycznie je oceniając nie mogły być podstawą uwzględnienia skargi. Ten sam, podstawowy błąd, dotyczący spóźnionego podniesienia kolejnych kwestii, Skarżąca popełniła w skardze do Sądu, w której zaakcentowała ewentualną okoliczność, że zajęte automaty nie stanowią jej własności, a także, że w protokole zajęcia nieruchomości błędnie wskazano wierzyciela (według Spółki wierzycielem nie jest Dyrektor Izby Celnej w S.), co miało skutkować obciążeniem Skarżącej ciężarem identyfikacji wierzyciela. Należy więc ponowić ocenę, że te kolejne okoliczności nie mogły już doprowadzić do uwzględnienia skargi w trybie art. 54 upea. Niezależnie od tego trafnie zauważył Organ, iż z przepisu § 1c rozporządzenia wykonawczego Ministra Finansów z dnia 15 maja 2012 r. (wydanego zgodnie z delegacją ustawową) w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, dodanego na mocy nowelizacji z dnia 15 września 2015 r., Dyrektor Izby Celnej w S. jest właściwy na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Protokół zajęcia ruchomości sporządzony w niniejszej sprawie był więc prawidłowy. Natomiast kwestia ewentualnego braku po stronie Spółki przymiotu właściciela zajętych rzeczy mogła być przedmiotem żądania zgłoszonego przez właściciela (art. 38 ustawy), a nie w trybie skargi na czynność egzekucyjną.

Z tych względów, nie dopatrując się żadnych uchybień natury formalnej w zakresie wykonania zajęcia ruchomości przez Organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 P.p.s.a. w brzmieniu od 15 sierpnia 2015 r.