Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 964/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 4, art. 25 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 8, art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 i art. 145 par. 3 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 12 marca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska -Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. umarza postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), § 1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17.11.2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r" Nr 198, poz. 1925) oraz art. 156 § 1 pkt 1-7 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. dalej k.p.a.), stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...].08.2018 r. w części, tj. co do pkt 2 dotyczącego przyznania świadczenia wychowawczego na A. K. w kwocie [...]zł na okres od [...].10.2018 r. do [...].09.2019 r.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

W dniu [...] lipca 2018 r. [...] B. K. (dalej też jako strona lub skarżąca) złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci A. K. oraz J. K..

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej też Dyrektor MGOPS) przyznał skarżącej świadczenie w formie:

1. świadczenia wychowawczego przyznane na J. K. w kwocie [...]zł na okres od [...].10.2018 r. do [...].09.2019 r.

2. świadczenia wychowawczego przyznane na A. K. w kwocie [...]zł na okres od [...].10.2018 r. do [...].09.2019 r.

Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] Dyrektor MGOPS w [...] złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. w części, tj. w pkt 2 dotyczącym przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko A. K.. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż ww. decyzja, w zakresie w jakim przyznaje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko - A. K., rażąco narusza przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm. dalej u.p.p.w.d.), bowiem świadczenie przyznane zostało w sytuacji, gdy skarżąca przekraczała kryterium dochodowe. Organ wyjaśnił, iż przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącej uwzględnił:

1) dochód Pani B. K. na podstawie weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów za 2017 r., umniejszony o kwotę należnego podatku, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, w łącznej wysokości [...] zł - jako dochód utracony,

2) dochód Pana K. K. z działalności gospodarczej na podstawie weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów za 2017 r., umniejszony o kwotę należnego podatku, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, w łącznej wysokości [...] zł (miesięcznie [...] zł),

3) dochód Pana K. K. z firmy [...] za miesiąc sierpień 2018 r. w wysokości [...] zł - jako dochód uzyskany.

Organ wyliczył, że miesięczny dochód 4-osobowej rodziny wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł), a w przeliczeniu na osobę [...] zł. Tym samym przekroczył kwotę kryterium dochodowego, uprawniającego do świadczenia wychowawczego przysługującego na pierwsze dziecko, stanowiącą [...] zł.

Pismem nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...].08.2018 r. a następnie wydało opisaną we wstępie decyzję.

SKO wskazało, że stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem jej wzruszenia. Może ono nastąpić tylko w przypadkach określonych w przepisach prawa. Celem postępowania nieważnościowego jest przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z punktu widzenia czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 k.p.a. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej miarodajną jest zgodność kwestionowanego rozstrzygnięcia ze stanem prawnym, obowiązującym w dacie jego wydawania. Wobec tego oceny decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] z dnia [...].08.2018 r. organ dokonał z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dacie jej wydania, tj. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 z późn. zm.).

SKO wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 ww. ustawy), do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (art. 4 ust. 3 ww. ustawy). W myśl art. 5 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł (art. 5 ust. 4 ww. ustawy).

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, z kolei zgodnie art. 2 pkt 2 ww. ustawy dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. SKO wskazało, że "dochód" oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 z późn. zm., zwanej dalej: "u.ś.r."). Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r. dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

SKO wskazało, że przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego pod uwagę brane są nie tylko dochody rodziny osiągnięte w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ale także ewentualne zmiany w sytuacji dochodowej rodziny, które nastąpiły na skutek pomniejszenia lub zwiększenia kwoty pozyskiwanych środków pieniężnych- dochody uzyskane i utracone przez wnioskodawce lub członka jego rodziny.

Mając na uwadze przepisy o ustalaniu dochodu SKO wskazało, że w rozpatrywanej sprawie okres świadczeniowy przypada od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. Zgodnie z danymi, podanymi we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z dnia [...] lipca 2018 r., w skład rodziny Pani B. K. wchodzą cztery osoby, tj.: Pani B. K., jej mąż - Pan K. K. oraz dzieci w wieku do ukończenia 18 roku życia - A. K. i J. K. - z czego drugie dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. SKO wskazało, że w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, czyli w 2017 r. dochód uzyskała Pani B. K. oraz jej mąż - Pan K. K.. Skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł brutto, który zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r., po odliczeniu należnego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie [...]zł, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczonej do kosztów uzyskania przychodu w kwocie [...]zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł ([...] zł i [...] zł) wyniósł netto [...] zł. Pan K. K. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał natomiast dochód w wysokości [...] zł który, zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r., po odliczeniu należnego podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie [...]zł, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczonej do kosztów uzyskania przychodu w kwocie [...]zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...]zł ([...] zł i [...] zł) wyniósł netto [...] zł.

Tym samym łączny dochód uzyskany przez rodzinę skarzącej w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. w roku 2017 wyniósł [...] zł ([...] + [...] zł).

Z uwagi jednak na okoliczność, iż w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. w roku 2017 (w dniu [...] marca 2017 r.) Pani B. K. utraciła dochód, Organ przy ustalaniu dochodu nie uwzględnił ww. dochodu (8.944,37 zł).

Ponadto, w dniu [...] grudnia 2017 r. Pan K. K. zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą i podjął się z dniem [...] grudnia 2017 r. pracy w [...] Sp. z o.o. Sp. k. w [...] jako wspólnik. Z uwagi jednak na fakt, iż dochody z ww. zatrudnienia nie były uzyskiwane w dacie ustalania prawa do świadczenia wychowawczego (bowiem do dnia [...] sierpnia 2018 r.), organ uznał je należało jako dochody utracone.

Brak było zdaniem Kolegium podstaw do potraktowania dochodu z 2017 r. z tytułu prowadzonej przez Pana K. K. działalności gospodarczej jako dochód utracony. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 19 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 oraz z 2018 r. poz. 650) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 357, 398 i 650). Po myśli natomiast art. 36aa ust. 1 zd. 1 u.s.b.s., osoba sprawująca osobista opiekę nad dzieckiem, która prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy, może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

SKO wskazało, że pan K. i nie zawiesił działalności gospodarczej z powodu określonego w wyżej przywołanym przepisie, a więc nie w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, a tylko w takim przypadku dochód z tego tytułu mógłby zostać uznany za dochód utracony. Z akt sprawy wynika, iż Pan K. K. jest aktywny zawodowo, a osobistą opiekę nad niepełnosprawnym synem sprawuje Pani K. K..

Zatem dochód ten uwzględniono przy ustalaniu dochodu rodziny Pani B. K.. Co istotne, stanowił on jedyny dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. z roku 2017. Po podzieleniu ww. dochodu w kwocie [...]zł netto przez liczbę 12 miesięcy dało to kwotę [...]zł netto miesięcznie.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednak, że w dniu [...] lipca 2018 r. Pan K. K. podjął zatrudnienie w firmie: [...] Sp. z o.o. w [...] uzyskując za miesiąc sierpień, po potrąceniu zaliczki podatku i składek ZUS, wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto. Dochody z ww. zatrudnienia były uzyskiwane w okresie, na jaki Organ ustalał prawo do świadczenia wychowawczego. Wobec powyższego dochód Pana K. K. z tytułu wskazanego wyżej zatrudnienia uznać należało jako dochód uzyskany i uwzględnić przy ustalaniu dochodu rodziny Pani B. K., co organ pierwszej instancji błędnie pominął przy wydawaniu kwestionowanej decyzji.

Uwzględniając powyższe, SKO wyliczyło, iż łączny miesięczny dochód czteroosobowej rodziny Pani B. K. wyniósł [...] zł netto ([...] zł + [...] zł), na którą to kwotę składał się dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. z roku 2017 - a zatem dochód Pana K. K. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł netto oraz dochód po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, tj. z roku 2018 - a zatem dochód Pan K. K. w związku z podjęciem przez Niego zatrudnienia w firmie: [...] Sp. z o.o. w [...] uzyskany z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, a więc z miesiąca sierpnia 2018 r., po potrąceniu zaliczki podatku i składek ZUS, w wysokości [...] zł netto. Następnie, wymienioną powyżej kwotę [...]zł netto Kolegium podzieliło przez liczbę członków rodziny Pani B. K., tj. przez liczbę 4 ([...] /4 osoby = [...] zł). W konsekwencji wyliczony dochód na osobę w rodzinie Pani B. K., wyniósł [...] zł netto i tym samym przekroczył kwotę ustawowego kryterium dochodowego, o której mowa w art. 5 ust. 4 ww. ustawy, tj. kwotę [...]zł o [...] zł.

Podsumowując Kolegium stwierdziło, iż wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] decyzja nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. w części tj. w pkt 2 dotyczącym przyznania prawa do świadczenia wychowawczego w kwocie [...]zł na okres od [...].10.2018 r. do [...].09.2019 r. na pierwsze dziecko w rodzinie, obarczona jest wadą: wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. skutkuje stwierdzeniem jej nieważności w tej części. Kolegium nie dopatrzyło się zaistnienia innych podstaw stwierdzenia nieważności z art. 156 §1 pkt 1-7 k.p.a. i uznało, że w pozostałym zakresie decyzja kontrolowana nie narusza przepisów prawa.

Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji pani K. nie wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, a skierowała skargę do WSA w Poznaniu. Zarzuciła w niej, że organ źle wyliczył wysokość dochodu przypadającego na osobę. Podała że jej mąż od sierpnia 2018 r. nie jest już wspólnikiem [...] sp. z o.o. sp.k. i od lipca 2018 r. nie osiąga z tego tytułu żadnych przychodów, co powinno mieć wpływ na wynik sprawy. Podjął on pracę w [...] za wynagrodzeniem [...] zł i taką pensję otrzymuje od sierpnia 2018 r. Ponadto był zobowiązany do zapłaty kary umownej z tytułu wypowiedzenia umowy spółki.

Skarżąca podkreśliła, że decyzja Burmistrza nie jest opatrzona żadną wadą powodująca jej nieważność, a SKO nie wyjaśniło na czym polega rażące naruszenie prawa.

Skarżąca podała, że sama nie pracuje, zajmuje się niepełnosprawnym synem i opisała miesięczne koszty utrzymania rodziny. Organ inną decyzją zobowiązał ją do zwrotu [...] zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń, a ona nie jest w stanie zwrócić tej kwoty.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podało, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią art. 5 ust. 4 u.p.p.w.d. Przekroczenie kryterium dochodowego oznacza odmowe przyznania świadczenia, a jego przyznanie w takich okolicznościach musi być kwalifikowane jako rażące naruszenie wskazanej normy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a. (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] stwierdzająca nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] sierpnia 2018 r. w części tj. w zakresie przyznającym świadczenie wychowawcze (tzw. 500 plus) na pierwsze dziecko skarżącej na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r.

Podkreślenia wymaga, że w obecnym porządku prawnym zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżąca skorzystała z takiej możliwości zaskarżenia decyzji.

Kontrola Sądu w tej sprawie dotyczy decyzji administracyjnej wydanej w nadzwyczajnym trybie wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, tj. w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie uregulowane art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, z tym że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] sierpnia 2018 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. U podstaw stwierdzenia nieważności leżało bowiem ustalenie, że wbrew treści art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji- j.t. Dz.U. z 2017 poz. 1851, dalej u.p.p.w.d.) organ I instancji przyznał świadczenie wychowawcze również na pierwsze dziecko skarżącej, mimo przekroczenia kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł na jednego członka rodziny. W rodzinie jest niepełnosprawne dziecko.

W pierwszej kolejności należało więc rozważyć, czy ww. sytuacja może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym naruszenie prawa - by mogło być kwalifikowane jako rażące - musi być oczywiste, zaś sam przepis jasny i nie nasuwający wątpliwości, przy czym chodzi o wątpliwości jakich nie można byłoby rozstrzygnąć w drodze prostej wykładni prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2019r. sygn. VII SA/Wa 2893/18, CBOSA). Z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z 30 maja 2010 r., sygn. I OSK 373/10, CBOSA). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nadaje się do zastosowania w tzw. bezpośrednim rozumieniu, tzn. taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa, a skutki, które wywołuje decyzja, uznane za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. m.in. wyr. WSA w Warszawie z 6 września 2017 r., sygn. VII SA/Wa 2010/16, CBOSA).

Sumując o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: (a) oczywistość i bezsporność naruszenia prawa, (b) charakter przepisu, który został naruszony oraz (c) racje ekonomiczne lub gospodarcze, tj. skutki, które wywołuje kwestionowana decyzja (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2725/15, CBOSA).

W przedmiotowej sprawie SKO uznało, że decyzja z [...] sierpnia 2018 r. w pkt 2 została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 4 u.p.p.w.d., który w dacie jej wydania brzmiał: jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko (..), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł.

Przy czym, co znamienne, wykazanie tego naruszenia wymagało od organu dokonania szczegółowego wyliczenia i zastosowania szeregu innych przepisów prawa wskazujących na rozumienie pojęcia dochodu, dochodu utraconego, uzyskanego, definicji zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej w kontekście definicji dochodu utraconego (rozważania organu przywołane w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia). W tym kontekście naruszenie art. 5 ust. 4 u.p.p.w.d nie jawi się jako oczywiste. Nie polega bowiem na prostym zestawieniu treści decyzji z tym przepisem, a wymagało dodatkowych ustaleń i wykładni szeregu innych przepisów. Niewątpliwie więc do naruszenia art. 5 ust. 4 ustawy doszło na skutek błędnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie kryterium dochodowego w kontekście innych przepisów przez organ I instancji, co nie może być zdaniem Sądu kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Dodać trzeba, że organ I instancji dysponował informacją o dochodach skarżącej, danymi z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów, wnioskiem skarżącej (w aktach sprawy organu I instancji, karty nieponumerowane), dokonał jednak błędnych obliczeń, niemniej jednak błąd ten nie może obciążać skarżącej, która nie zataiła przed organem swojej sytuacji finansowej. Zdaniem Sądu za niedopuszczalne uznać należy przerzucenie błędu organu I instancji na skarżącą, konsekwencją czego byłoby zobowiązanie jej do zwrotu (inną decyzją- uw. Sądu) wypłaconych przez organ świadczeń, czy też wypłaceniu wstrzymanych świadczeń.

W kontekście powyższego podkreślenia wymaga, że wprawdzie na gruncie przepisów u.p.w.d. ( obowiązujących w dacie wydania decyzji przez organ I instancji) ustalenie dochodu rodziny, miało istotny wpływ na wynik rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, ale zdaniem Sądu, wadliwość w ustaleniu tego faktu w niniejszej sprawie, w której jak podano wymagało to dokonania ustaleń i wykładni innych przepisów, z uwagi na sam charakter tej wady, nie może być kwalifikowana jako ciężkie naruszenie prawa materialnego. Nie jest również przypadkiem rażącego naruszenia prawa procesowego, skoro – jak już wyżej to wykazano – w sprawie nie zachodzi sytuacja, aby organ nie dysponował jakimikolwiek dowodami pozwalającymi na ustalenie dochodu skarżącej. Dokonywanie zatem przez Kolegium odmiennych ustaleń faktycznych niż uczynił to organ przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze powoduje, że nie można mówić o oczywistości naruszenia prawa. Jak bowiem wyżej wyjaśniono rażące naruszenie prawa to nie każde naruszenie a tylko takie, które jest oczywiste, wyraźne, bezsporne a decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Przy czym nie każde nawet oczywiste naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony. ( str. 791 – 782 Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz . 2 wydanie. Pod red R. Hauser, M. Wierzbowski)

Należy zauważyć, że strona korzystając ze świadczeń wychowawczych nie ma obowiązku znać przepisów prawa administracyjnego regulujących zasady ich przyznawania, a w szczególności samodzielnie przeliczać wysokości swojego dochodu. Natomiast taki obowiązek ciążył na organie rozpoznającym złożony wniosek. Tym samym skarżąca miała pełne prawo oczekiwać, że organ wydając korzystną dla niej decyzję, prawidłowo załatwił jej sprawę, a zatem działając w zaufaniu do organu, była też uprawniona do wydatkowania wypłaconych świadczeń na potrzeby rodziny czy liczenia na otrzymanie stosownych wypłat.

W tych okolicznościach przeprowadzona przez Kolegium ponowna weryfikacja dochodu Strony, z której wynika, że kryterium dochodowe zostało przekroczone, w ocenie Sądu, nie prowadzi do skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, gdyż dostrzeżone uchybienie Organu I instancji nie ma większej wagi aniżeli stabilność decyzji ostatecznej.

W realiach niniejszej sprawy uznać należy, że przyjęcie poglądu Kolegium, iż błąd Organu I instancji w ustaleniu wielkości dochodu stanowi o rażącym naruszeniu prawa, co prowadziło do automatycznego przerzucenia konsekwencji błędu organu na skarżącą, w szczególności również w zakresie świadczenia za okres od [...] lipca 2019r. mimo zmiany polegającej na braku wymogu kryterium ustawowego do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko, kłóci się w sposób oczywisty z elementarnym poczuciem sprawiedliwości, naruszając przy tym zasadę trwałości decyzji ostatecznych oraz wynikającą z art. 8 § 1 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W demokratycznym państwie prawa, które ma urzeczywistniać zasadę sprawiedliwości społecznej nie może być zgody na tak oczywiste naruszenie zasady ochrony zaufania, z nich przecież czerpiącej źródło. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 14 marca 2019r., sygn. II SA/Sz 1193/18).

Błąd w dokonanych przez organ ustaleniach faktycznych nie może być co do zasady podstawą dla stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie przesłanki rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 stycznia 2018r., sygn.. III SA/Gd 914/17). Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie organy po raz trzeci podjęły działania zmierzające do wyeliminowania błędu organu I instancji. Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z [...].11.2018r. (znak: [...]) Burmistrz Miasta i Gminy [...] zmienił na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. decyzję z [...].08.2018r. poprzez uchylenie pkt 2. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej SKO w [...] decyzją z [...].01.2019r. uchyliło w całości decyzję organu I instancji z [...].11.2018r. i umorzyło postępowanie. Organ I instancji decyzją z dnia [...].03.2019r. (znak: [...]) w trybie wznowieniowym uchylił decyzję własną z [...].08.2018r. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji SKO w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2019r. uchyliło decyzję organu I instancji z [...] marca 2019r. i umorzyło postępowanie. Po czym wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie nieważnościowe, co pozostawiało skarżącą w stanie niepewności przed długi czas.

Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie istniała podstawa prawna do wydania pkt 2 decyzji przez organ I instancji, jednakże nastąpiło to na podstawie błędnych ustaleń organu. Zaistniała więc niezgodność a nie sprzeczność z normą prawną , co nie pozwala na uznanie, że miało miejsce rażące naruszenie prawa.

Wobec powyższego zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie można było uznać, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] sierpnia 2018 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W przedmiotowej sprawie SKO nie wykazał, że naruszenie przepisów dotyczących ustalania dochodów rodziny miało charakter rażący, a tym także, że jest to oczywiste naruszenie prawa. – czym naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy było dokonywanie wskazanych w skardze ustaleń w Urzędzie Skarbowym i Sądzie Rejonowym [...].

Podsumowując, skoro w sprawie brak jest wskazanej przez Kolegium podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego w części obejmującej świadczenie na rzecz pierwszego dziecka, i jak bezspornie ustalono, nie zachodziła również żadna z pozostałych przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 i 3- 7 k.p.a., należało uchylić decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2019 r., stwierdzającą nieważność ww. decyzji i umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2018 r. o czym orzeczono jak w punkcie I i II wyroku stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 145 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.