Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 548/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49e pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. P. i A. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...]. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nr [...] z dnia [...] nakazującą M. P. i A. P. rozbiórkę budynku gospodarczego, o konstrukcji drewnianej, usytuowanego na działce nr a, obręb [...], ulica [...], wybudowanego bez wymaganego prawem zgłoszenia obiektu budowlanego niewymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

Wydanie tych decyzji poprzedziły następujące czynności postępowania administracyjnego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 49e pkt 4 w związku z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.) zwanej dalej też Prawem budowlanym i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.) zwanej dalej "K.p.a." po rozpatrzeniu sprawy legalności parterowego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej usytuowanego na działce nr a przy ul. [...] przez M. i A. (małżonków) P., a wybudowanego bez wymaganego prawem zgłoszenia oraz z naruszeniem § 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r. poz. 640) dalej też "rozporządzenie" lub "rozporządzenie z dnia 26 kwietnia 2013 r.", w zakresie usytuowania budynku w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia przebiegającego przez działkę nr a, stanowiącego własność A Sp. z o.o. w P., nakazał inwestorom M. P. i A. P., rozbiórkę budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej usytuowanego na działce nr a obręb [...] bez wymaganego prawem zgłoszenia obiektu budowlanego niewymagającego uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, oraz z naruszeniem § 110 rozporządzenia w zakresie usytuowania budynku w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia przebiegającego przez działkę nr a.

Jednocześnie organ I instancji orzekł, że z uwagi na usytuowanie obiektu w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia rozbiórkę należy dokonać pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane bez ograniczeń do kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej (zakres uprawnień wynikający z art. 15a ust. 4 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 5 Prawa budowlanego) oraz w porozumieniu z przedstawicielem A Sp. z o.o. w P.

Organ ustalił następujący stan faktyczny:

Pismem z dnia 29 stycznia 2021 r. A Sp. z o. o. w P. poinformowała o nieprawidłowościach ustalonych w trakcie dokonywania przeglądu okresowego stanu technicznego nitki przesyłowej gazociągu wysokiego ciśnienia, w zakresie usytuowania obiektów budowlanych w strefie kontrolowanej gazociągu. Pismem z dnia 8 lutego 2021 r. zawiadomiono M. i A. małżonków P. o zaplanowanej na dzień 9 marca 2021 r. kontroli zbadania legalności parterowego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej usytuowanego na wyżej wskazanej działce z możliwością naruszenia § 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie w zakresie usytuowania obiektu w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia przebiegającego przez działkę nr a, w miejscowości S. przy ul. [...].

W trakcie oględzin ustalono, iż budynek został wybudowany około 2019 r., bez wymaganego prawem zgłoszenia budowy, oraz usytuowany nie tylko w strefie kontrolowanej gazociągu ale wręcz na nitce gazociągu. Ponadto ustalono, iż budynek drewniany na rzucie prostokąta o wymiarach 4 m x 6 m, przeznaczony jest na gromadzenie sprzętów gospodarczych, ogrodowych. Wewnątrz budynku zlokalizowano "centralę" sterowania systemu nawadniania ogrodu. Inwestorzy nie podali dokładnej daty rozpoczęcia użytkowania obiektu. Budynek, jako parterowy obiekt gospodarczy o powierzchni zabudowy do 35 m2, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami wymagał przed usytuowaniem dokonania zgłoszenia Staroście [...] budowy obiektu budowlanego niewymagającego uzyskania pozwolenia na budowę

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ I instancji wstrzymał M. P. i A. P. budowę parterowego drewnianego budynku gospodarczego.

Na powyższe postanowienie inwestorzy wnieśli zażalenie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Pismem z dnia 13 maja 2021 r. A. P. złożył wniosek o legalizację przedmiotowego budynku gospodarczego, o którym mowa w art. 48a Prawa budowlanego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nałożył na A. P. obowiązek przedłożenia:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej;

2) oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 - oświadczenie złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;

3) projektu zagospodarowania działki lub terenu obejmującego budowę wolnostojącego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr a w miejscowości S. przy ul. [...] w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia.

W dniu 27 maja 2021 r. A. P. przedłożył w organie: - oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane; - kopię aktu notarialnego - umowy darowizny Rep. [...] i zawiadomienie Sądu Rejonowego w O. - Wydział Ksiąg Wieczystych - o dokonaniu aktualizacji ksiąg wieczystych nieruchomości; - kopię projektu zagospodarowania działki stanowiącej załącznik do decyzji pozwolenia na budowę znak [...] z dnia [...] wydanej przez Urząd Rejonowy w O.; - kopię mapy inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w miejscowości S., z dnia 3 lutego 2014 r.; - kopię decyzji warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] znak: [...] wydaną przez Burmistrza Miasta i Gminy [...].

W wyniku analizy przedstawionych dokumentów, stwierdzając nieprawidłowości w przedłożonej dokumentacji, postanowieniem nr [...] z dnia [...] nałożono na inwestorów obowiązek usunięcia nieprawidłowości w zakresie:

1) przedstawienia zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej;

2) oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 - oświadczenie złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - druk B-3 (dostępny na stronie internetowej inspektoratu - www.pinb[...].pl zakładka "Druki do pobrania", pozycja 10);

3) projektu zagospodarowania działki lub terenu obejmującego budowę wolnostojącego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr a w miejscowości S. przy ul. [...], sporządzonego na kopii aktualnej mapy do celów projektowych lub kopii mapy ewidencyjnej przedstawiającej rzeczywiste zagospodarowanie terenu, wskazującą na usytuowanie obiektu względem granic nieruchomości, odległości od istniejącej zabudowy oraz występującej na działce infrastruktury podziemnej z uwzględnieniem gazociągu wysokiego ciśnienia 4 MPa zlokalizowanym na działce ew. gruntu nr a z uwzględnieniem jego strefy kontrolowanej zgodnie z § 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w terminie 30 dni.

Dalej w uzasadnieniu decyzji organ przedstawił aspekt związany z przebiegającym przez działkę gazociągiem wysokiego ciśnienia o ciśnieniu roboczym 4 MPa oraz średnicy 150 mm a wybudowanym w 1996 r. w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...]. znak: [...] wydane przez Kierownika Urzędu Rejonowego w O. Organ I instancji zważył, że zgodnie z § 10 obowiązującego rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r.: "1. Dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane. 2. W strefach kontrolowanych należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie. 3. W strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania.

Wszelkie prace w strefach kontrolowanych mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej.

Organ powołał też przepisy przejściowe cyt. rozporządzenia zawarte w § 110 o treści: "Dla gazociągów wybudowanych: 1) przed dniem 12 grudnia 2001 r. lub dla których przed tym dniem wydano pozwolenie na budowę, 2) w okresie od dnia 12 grudnia 2001 r. do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia lub dla których w tym okresie wydano pozwolenie na budowę - stosuje się szerokość stref kontrolowanych określoną w załączniku nr 2 do rozporządzenia." Zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 2 do rozporządzenia należy przyjąć, iż strefa kontrolowana przedmiotowego gazociągu wynosi 40 m (poz. 3 tabeli 1).

W związku z powyższym organ zważył, że usytuowanie budynku narusza § 110 rozporządzenia.

Dalej organ podkreślił, że procedura legalizacyjna wszczęta z wniosku A. P. w oparciu o art. 48-49 Prawa budowlanego co do zasady umożliwia legalizację samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych w przypadku, gdy są one zgodne z przepisami prawa miejscowego oraz przepisami szeroko pojętego prawa budowlanego, w tym przepisami warunków technicznych (w omawianej sprawie również warunków technicznych sieci gazowych). Okoliczności sprawy wykazały, iż z uwagi na usytuowanie obiektu nie tylko w strefie kontrolowanej ale też wprost na nitce legalnie wybudowanego gazociągu, to legalizacja obiektu skarżących nie jest możliwa.

Jednakże organ zobowiązany przepisami Prawa budowlanego podjął procedurę legalizacyjną wszczętą z wniosku A. P. Następnie organ podniósł, że na podstawie art. 49e pkt 4 Prawa budowlanego orzekł o rozbiórce przedmiotowego budynku gospodarczego. Według tego przepisu organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: 1) niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie; 2) wycofania wniosku o legalizację; 3) nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych; 4) niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych; 5) nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie; 6) kontynuowania budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy."

Stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska stanowi okoliczność faktyczną (fakt prawotwórczy) będącą przesłanką obligującą organ nadzoru budowlanego do nałożenia w decyzji takowego obowiązku. Realizowanie robót rozbiórkowych pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia, będzie stanowiło gwarancję realizacji robót rozbiórkowych w bezpośrednim sąsiedztwie czynnego gazociągu wysokiego ciśnienia z zachowaniem bezpieczeństwa, ponieważ te roboty rozbiórkowe ze względu na miejsce prowadzenia stwarzają wysokie ryzyko powstania zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia ludzi, a tym samym kierownik robót rozbiórkowych wskazanych w decyzji będzie gwarantem poprawności wykonania robót, ponieważ w przypadku nie zachowania szczególnej ostrożności podczas wykonywania tych prac mogłoby dojść do niekontrolowanego wybuchu gazu, którego skutki ekonomiczne i materialne byłyby niewymiernie duże.

W decyzji nakazującej rozbiórkę z art. 49e Prawa budowlanego nie określa się terminu rozpoczęcia oraz zakończenia prac rozbiórkowych, gdyż z mocy prawa decyzja podlega bezzwłocznemu wykonaniu z chwilą uzyskania statusu ostateczności i prawomocności decyzji.

Od decyzji I instancji odwołanie wnieśli skarżący M. P. i A. P. domagając się jej uchylenia.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wymienioną na wstępie decyzją utrzymał w mocy akt I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że pismem z dnia 29 stycznia 2021 r. A Sp. z o. o. w P. poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] o wykazanych w trakcie dokonywania przeglądu okresowego stanu technicznego nitki przesyłowej gazociągu wysokiego ciśnienia nieprawidłowościach w zakresie usytuowania budynków zabudowy jednorodzinnej w bezpośredniej bliskości gazociągu, przy czym w rejonie ul. [...] stwierdzono obiekt budowlany inny, który zlokalizowany jest bezpośrednio na osi gazociągu.

Organ odwoławczy podniósł, że ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), która weszła w życie 19 września 2020 r., zmieniono przepisy w zakresie procedury legalizacji samowoli budowlanych. W dalszym ciągu do organów nadzoru budowlanego należy ostateczna decyzja co do możliwości legalizacji samowolnej budowy. Jednakże odmiennie niż w poprzednim stanie prawnym wszczęcie procedury legalizacyjnej jest możliwe jedynie na wniosek inwestora.

W myśl do art. 48 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego samowolą budowlaną jest obiekt budowlany lub jego część, będący w budowie albo już wybudowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia (lub pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia). W przypadku stwierdzenia powyższego organ wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy. Postanowienie to wydaje się niezależnie od tego czy budowa została już zakończona czy też jest jeszcze prowadzona (art. 48 ust. 5). Postanowienie wstrzymujące jako pierwsza informacja co do możliwości wszczęcia procedury legalizacyjnej jest istotnym aktem dla całego dalszego procedowania w sprawie samowoli budowlanej. Należy zauważyć, że na tym etapie rola organu nadzoru budowlanego sprowadza się do jednoznacznego stwierdzenia zaistnienia samowoli budowlanej oraz w razie stanu zagrożenia do nakazania wykonania doraźnych środków zabezpieczających i usunięcia zagrożenia. W tym postanowieniu inwestor dokonujący samowoli zostaje poinformowany o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach jej obliczania (art. 48 ust. 3).

W niniejszej sprawie postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ utrzymał w mocy postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] z dnia [...] [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. stwierdził, że organ powiatowy prawidłowo dokonał kwalifikacji realizowanego samowolnie budynku gospodarczego, który przed wzniesieniem wymagał dokonania zgłoszenia budowy Staroście [...] . Wojewódzki Inspektor za udowodnione bowiem przyjął, że przedmiotowy budynek parterowy drewniany o powierzchni zabudowy około 24 m2 wzniesiony na działce nr a w miejscowości S. należy zaliczyć do budynków gospodarczych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 14a Prawa budowlanego.

Przed jego wzniesieniem inwestor winien był dokonać zgłoszenia budowy obiektu Staroście [...], a do budowy mógł przystąpić jedynie w przypadku nie wniesienia przez wyżej wskazany organ sprzeciwu w drodze decyzji administracyjnej.

Kolejno w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia o wstrzymaniu budowy inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Przy tym termin 30 dniowy do wniesienia wniosku o legalizację jest liczony od chwili uzyskania ostateczności postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku wniesienia zażalenia (art. 48a ust. 3), czyli od dnia wydania przez organ odwoławczy postanowienia utrzymującego postanowienie o wstrzymaniu w mocy. Wobec tego inicjatywa w zakresie wszczęcia postępowania legalizacyjnego jest uprawnieniem i jest uzależniona od wniosku. W niniejszej sprawie Wojewódzki Inspektor postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu powiatowego o wstrzymaniu budowy wydał w dniu [...], a wniosek o legalizację A. P. wniósł przy piśmie z dnia 13 maja 2021 r.

Wskutek złożenia wniosku o legalizację właściwą procedurę legalizacyjną rozpoczyna wydanie przez organ nadzoru budowlanego kolejnego postanowienia, w którym nakłada się obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia (art. 48b ust. 1). Ustawodawca rozgraniczył również jaką dokumentację należy przedłożyć w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę lub w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3 (art. 48b ust. 2), a jaką dokumentację w przypadku budowy innej niż budowa, o których mowa w ust. 2 (art. 48b ust. 3). W myśl art. 48b ust. 3 w przypadku budowy innej niż budowa wymagająca decyzji o pozwoleniu na budowę lub budowy innej niż budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, do dokumentów legalizacyjnych należą:

1) zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej;

2) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2;

3) projekt zagospodarowania działki lub terenu.

Organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...]., na podstawie art. 48b ust. 3 Prawa budowlanego nałożył na A. P. obowiązek przedłożenia dokumentów.

Zgodnie z art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w rozdziale 5a Prawa budowlanego - Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Z ustaleń niniejszej sprawy wynika, że osobą, która wybudowała budynek gospodarczy jest A. P., a właścicielami tego obiektu są wspólnie M. i A. P.

Organ mając na uwadze konieczność ponownego zbadania i rozpatrzenia sprawy w postępowaniu odwoławczym, w tym dotychczasowy tok postępowania i wniosek o legalizację, ponownie i w dodatku dwukrotnie pismami z dnia 20 sierpnia i 10 września 2021 r. wezwał A. P. na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. o udzielenie dodatkowych wyjaśnień, w tym przedłożenie żądanej dokumentacji.

Co prawda A. P. w wyznaczonym terminie przedłożył organowi dokumentację dotyczącą legalizacji przedmiotowego obiektu niemniej jednak w dalszym ciągu nie była ona kompletna. Organ zaznaczył, że niezbędny do legalizacji samowoli budowlanej projekt zagospodarowania działki lub terenu, o którym mowa w art. 48b Prawa budowlanego, winien być sporządzany - tak jak to jest w przypadku projektów zagospodarowania działki lub terenu dołączanych do wniosków o pozwolenie na budowę (art. 33 ust. 2 pkt 1 i art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego) - na aktualnej mapie do celów projektowych lub jej kopii, i obejmować: a) określenie granic działki lub terenu, b) usytuowanie, obrys i układy istniejących i projektowanych obiektów budowlanych, w tym sieci uzbrojenia terenu, oraz urządzeń budowlanych sytuowanych poza obiektem budowlanym, c) sposób odprowadzania lub oczyszczania ścieków, d) układ komunikacyjny i układ zieleni, ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich, e) informację o obszarze oddziaływania obiektu. Wskazanie obligatoryjnych elementów projektu zagospodarowania działki lub terenu zawiera rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego z dnia 11 września 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1609, ze zm.).

Definicja mapy do celów projektowych zawarta jest przy tym w art. 3 pkt 14a Prawa budowlanego, który w tym zakresie odsyła do art. 2 pkt 7a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 276 ze zm.).

W myśl art. 2 pkt 7a) ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ilekroć w ustawie jest mowa o mapie do celów projektowych należy przez to rozumieć opracowanie kartograficzne, wykonane z wykorzystaniem wyników pomiarów geodezyjnych i materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające elementy stanowiące treść mapy zasadniczej lub mapy, o której mowa w art. 4 ust. 2, a także informacje niezbędne do sporządzenia dokumentacji projektowej oraz, z uwzględnieniem art. 12c ust. 1 pkt 1, klauzulę urzędową, o której mowa w art. 40 ust. 3g pkt 3, stanowiącą potwierdzenie przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zbiorów danych lub dokumentów, o których mowa w art. 12a ust. 1, w oparciu o które mapa do celów projektowych została sporządzona, albo oświadczenie wykonawcy prac geodezyjnych o uzyskaniu pozytywnego wyniku weryfikacji. Potwierdza to również art. 34b Prawa budowlanego zgodnie, z którym mapy do celów projektowych wykorzystywane w procesie budowlanym powinny być opatrzone klauzulą urzędową określoną w przepisach prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowiącą potwierdzenie przyjęcia materiałów lub zbiorów danych, w oparciu o które mapy te zostały sporządzone, do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego albo oświadczeniem wykonawcy prac geodezyjnych o uzyskaniu pozytywnego wyniku weryfikacji.

Z art. 15a ust. 1 Prawa budowlanego wynika natomiast, że projekt zagospodarowania działki lub terenu winien być sporządzony przez projektanta posiadającego wymagane uprawnienia budowlane w zakresie posiadanej przez niego specjalności, co prowadzi też do konieczności m.in. zamieszczenia na tym projekcie imienia, nazwiska, numeru uprawnień, daty sporządzenia projektu i podpisu w metryce rysunku.

Przy piśmie z dnia 6 września 2021 r. strona przekazała organowi:

1) zaświadczenie Burmistrza [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; a także

3) kopię mapy zasadniczej dla działki nr a [...]/[...]

Następnie mimo otrzymania wezwania Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o przedłożenie projektu zagospodarowania działki lub terenu spełniającego wymogi prawne, A. P. przy piśmie z dnia 20 września 2021 r. ponownie przedłożył organowi dokument nazwany "Projekt zagospodarowania terenu obejmującego budowę wolnostojącego budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr a", sporządzony na kopii mapy zasadniczej dla działki nr a [...]/[...], tym jednak razem podbity pieczątką i podpisany przez D. W. (uprawnienia budowlane nr [...] do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej). Dokument ten w dalszym ciągu nie spełniał wymogów nałożonych wyżej opisanymi przepisami, w szczególności nie został sporządzony na mapie do celów projektowych lub jej kopii. W tych okolicznościach inwestor nie usunął nieprawidłowości w złożonej dokumentacji.

Dlatego jedynym właściwym w sprawie rozstrzygnięciem było wydanie na podstawie art. 49e pkt 4 Prawa budowlanego nakazu rozbiórki samowolnie wykonanego budynku gospodarczego o konstrukcji drewnianej usytuowanego na działce nr a . W sytuacji gdy wezwany nie wykonał, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych, to organ nadzoru budowlanego ma obowiązek zakończenia postępowania poprzez wydanie nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanej inwestycji.

Skarżący M. P. i A. P. w skardze zarzucili decyzji odwoławczej:

1) naruszenie art. 49e pkt 4 Prawa budowlanego przez uznanie, że nie wykonano w wyznaczonym terminie postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych i w konsekwencji wydanie decyzji o rozbiórce podczas gdy przedłożone dokumenty były zgodne z wezwaniem organu;

2) naruszenie art. 50 § 1 i 2 w zw. z art. 8 § 1 i 9 K.p.a. przez wezwanie wprowadzające w błąd co do obowiązku nałożonego na stronę postępowania, a następnie obciążenie strony negatywnymi skutkami takiego błędnego zobowiązania.

Wskazując na te naruszenia wnieśli o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki;

- zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podnieśli, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] nałożył obowiązek przedłożenia między innymi projektu zagospodarowania działki lub terenu obejmującego budowę sporządzonego na kopii aktualnej mapy do celów projektowych lub kopii mapy ewidencyjnej przedstawiającej rzeczywiste zagospodarowanie terenu.

Jako osoby, które nie mają wiedzy specjalistycznej w zakresie kartografii i projektowania, działali w zaufaniu do zobowiązania organu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wyjaśnił, że wezwanie nie było prawidłowe i że możliwe jest przedłożenie projektu wyłącznie na mapie do celów projektowych.

Przedstawione dokumenty były więc zgodne z wezwaniem organu, a jeśli nie spełniały wymogów prawnych, to organy powinny wyjaśnić, że zobowiązanie zawarte w postanowieniu nr [...] z dnia [...] jest nieprawidłowe i możliwe jest przedłożenie projektu wyłącznie na mapie do celów projektowych.

Obecnie negatywne konsekwencje błędu organu I instancji ponoszą wyłącznie inwestorzy. Taka sytuacja wprost narusza zasady z art. 8 i art. 9 K.p.a.

Podnieśli ponadto, że komplet dokumentów został złożony osobiście, a przyjmowała je osoba prowadząca sprawę. Przy złożeniu dokumentów prosiliśmy o ich przejrzenie. Dokumenty te zostały przyjęte bez zastrzeżenia.

W zakresie możliwość legalizacji samowoli podtrzymali wywody zawarte w odwołaniu z dnia 9 sierpnia 2021 r. co do tego, że przepisy nie przewidują obligatoryjnego nakazu rozbiórki wszelkich obiektów budowlanych znajdujących się w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia. Posadowiony na działce obiekt to drewniany domek tzw. narzędziowy i służący do przechowywania lekkich sprzętów związanych z pielęgnacją ogrodu, który nie ma fundamentów, a jego usytuowanie nie ma wpływu na eksploatację gazociągu czy też na dostęp do niego, ponieważ nie jest on trwale połączony z gruntem. Wskazali, że nigdy dotąd żadne prace na terenie ich nieruchomości nie były wykonywane, a linia gazociągu przebiega w dalszej części np. pod lasem, gdzie wyłączona jest jakakolwiek możliwość ingerencji co jest wprost sprzeczne z § 10 ust. 4 rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2013 r. Odwołali się do orzeczenia sądów administracyjnych, zgodnie z którym treść definicji pojęcia "strefa kontrolowana" oraz wskazane wyżej ograniczenia obowiązujące w strefie, jak też wykładnia historyczna przepisów rozporządzeń o warunkach technicznych dla sieci gazowych, uprawniają do wniosków, że pierwszym i bezpośrednim adresatem zasad obowiązujących w strefie kontrolowanej jest operator sieci gazowej (co wynika z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r., zgodnie z którym przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie, przebudowie sieci gazowej służącej do transportu gazu ziemnego), jak też, że ograniczenia podejmowania robót budowlanych w strefie kontrolowanej nie są równoznaczne z istnieniem bezwzględnego zakazu zabudowy. Zależy to od okoliczności sprawy, charakteru obiektu i wyjaśnień operatora sieci gazowej.

Ponadto skarżący wskazali na treść § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2013 r. stanowiący, że "nie należy wznosić obiektów budowlanych", co sugeruje, że chodzi o obiekty wymagające budowy i posiadające trwałe połączenie z gruntem. Taki zapis nie dotyczy domku narzędziowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentów zawartych w zaskarżanej decyzji odwoławczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego e stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w tych graniach, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji wykazała, że akty te nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na podstawie przepisów P.p.s.a.

Wskazane przez organy przepisy Prawa budowlanego oraz rozporządzenia wykonawczego z 26 kwietnia 2013 r. zostały prawidłowo powołane i przedstawione wyżej w stanie faktycznym dlatego nie ma potrzeby ich ponownego cytowania. Skarżący nie wskazali jednoznacznej daty budowy budynku gospodarczego operując pojęciem "około 2019 r." Wobec braku jednoznacznego wskazania daty wykonania obiektu i daty oddania go do użytkowania prawidłowo przyjęto stan prawny obowiązujący w dacie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 10 marca 2021 r., wydanego w oparciu o donos A Sp. z o. o. w P. z dnia 29 stycznia 2021 r.

Dalszą ocenę sprawy rozpocząć należy od stwierdzenia, że bez prawidłowo poczynionych przez organ administracji publicznej ustaleń odnośnie do stanu faktycznego sprawy nie ma właściwego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Dlatego oceniając w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. 50 § 1 i § 2, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a., przez wprowadzenie w błąd co do obowiązku nałożonego na stronę a następnie obciążenie tej strony negatywnymi skutkami zobowiązania, należy zważyć, że nie mogą one odnieść zamierzonego skutku.

Organ administracji publicznej I instancji po doniesieniu właściciela gazociągu przeprowadził kontrolę nieruchomości skarżących, ustalił rodzaj wykonanego przez nich obiektu budowlanego, datę pozwolenia na budowę gazociągu i pozwolenia na użytkowanie gazociągu, a na podstawie mapy geodezyjnej przebieg sieci gazowej.

Zebrane dowody uprawniały organ I instancji do przyjęcia, że skoro gazociąg wybudowano przed 12 grudnia 2001 r. (pozwolenie na użytkowanie gazociągu Kierownik byłego Urzędu Rejonowego w O. wydał [...] 1996 r.) to ma do niego zastosowanie strefa kontrolowana wynikająca z § 110 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. 2013 poz. 640), a ściślej załącznik nr 2 do rozporządzenia. Z ustaleń organu odnośnie do gazociągu wynikały jego parametry techniczne: średnica rurociągu DN 150 mm i ciśnienie robocze 4.0 Mpa. Takie wielkości oznaczały określenie 40 m szerokości strefy kontrolowanej dla gazociągu (por. też § 10 ust 1-3 cyt. rozporządzenia).

Powyższe ustalenia faktycznie posłużyły organowi I instancji do prawidłowego zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w jego brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471) a obowiązującym w dacie zawiadomienia o wszczęciu postępowania z 10 marca 2021 r.

Organ administracji I instancji w oparciu o ten przepis wydał [...] postanowienie nr [...] o wstrzymaniu budowy parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego, jako wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, a w myśl art. 48 ust. 3 i 5 tej ustawy poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację, pouczając także, że postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy, czyli tak jak w stanie faktycznym sprawy skarżących.

Nie można dlatego zarzucać organowi I instancji, że naraził skarżących na wydatki po złożeniu wniosku o legalizację (nałożenie obowiązku złożenia kosztownej dokumentacji o jakiej stanowi art. 48b ust. 3 Prawa budowlanego postanowieniem z 18 maja 2021 r.), albo że wprowadził w błąd skarżących, że wykonanie zobowiązania doprowadzi do legalizacji.

Organ I instancji po złożeniu wniosku o legalizację z 13 maja 2021 r. musiał zastosować art. 48b ust. 3 Prawa budowlanego, choć miał świadomość, że nawet złożenie dokumentów wymaganych tym przepisem nie zmieni stanu faktycznego sprawy, a sporny obiekt nadal pozostawał będzie w tzw. strefie kontrolowanej gazociągu. Trzeba podkreślić, że organ administracji publicznej działa na podstawie i w granicach prawa (art 6 K.p.a).

Dlatego nie mógł pominąć ustaleń dotyczących przebiegu sieci gazowej i strefy kontrolowanej w ocenie posadowienia budynku gospodarczego wprost na gazociagu. Co prawda w toku postępowania legalizacyjnego stan faktyczny mógł się hipotetycznie zmienić (np. przez ustalenie nielegalności gazociągu, przez wyłączenie z eksploatacji i demontaż gazociągu albo przeniesienie gazociągu w inne miejsce) co umożliwiałoby wydanie decyzji o legalizacji po uiszczeniu opłaty legalizacyjnej, ale taka sytuacja bezspornie w sprawie nie miała miejsca.

W tych okolicznościach organ odwoławczy słusznie utrzymał w mocy decyzję I instancji. Zaskarżona decyzja odwoławcza z [...] mimo częściowo błędnego uzasadnienia, które nie miało wpływu na rozstrzygnięcie (odnośnie do "długiego okresu oczekiwania organu na kompletną dokumentację"), ostatecznie odpowiadała prawu.

W toku czynności legalizacyjnych uregulowanych Prawem budowlanym brak bowiem pojęcia krótkiego czy długiego okresu oczekiwania na wykonanie zobowiązań organu z art. 48b ust. 3 Prawa budowlanego. Obowiązują terminy wskazane w ustawie i postanowieniach wydanych na jej podstawie przez organ administracji publicznej.

W konsekwencji dlatego nie zachodzi też naruszenie prawa materialnego a to art. 49e pkt. 4 Prawa budowlanego przez wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.

Z tych względów skarga podlegała oddaleniu z mocy art 151 P.p.s.a.