Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 486/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 9
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia . r. nr . w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oraz składki zdrowotnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. - działający z upoważnienia Burmistrza Miasta O. - decyzją z dnia 11 maja 2009 r. Nr przyznał A.S. zasiłek stały w wysokości 358,99 zł miesięcznie od dnia 8 maja 009 r. do dnia 31 maja 2010 r. oraz składkę zdrowotną w wysokości 9 % od kwoty zasiłku, na czas trwania świadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że strona ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności, a w zakresie ustalania dochodu strony wskazał, że posiada ona grunty rolne o powierzchni 0,5701 ha przeliczeniowego, z czego według organu otrzymuje dochód w wysokości 118,01 zł miesięcznie. Natomiast wysokość przyznanego zasiłku wynika z różnicy pomiędzy kwotą kryterium dochodowego a kwotą uzyskiwanego dochodu.

W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej strona podniosła zarzut nie posiadania gospodarstwa rolnego. Wskazała, ze posiadany przez nią grunt nie stanowi podstawy do obliczenia dochodu, gdyż nie jest gospodarstwem rolnym. Odwołująca zarzuciła ponadto , że orzeczenie o jej niepełnosprawności jest kontynuacją poprzedniego.

Decyzją z dnia 26 czerwca 2009 r. Nr wydaną z powołaniem się na przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.)(zwaną dalej ustawą o pomocy społecznej) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i orzekło co do istoty sprawy, przyznając A.S. zasiłek stały w wysokości 358,99 zł miesięcznie od dnia 1 kwietnia 2009 r. do dnia 31 maja 2009 r. oraz składkę zdrowotną w wysokości 9 % od kwoty świadczenia. W motywach decyzji ostatecznej Kolegium przywołało przepis art. 37 ustawy o pomocy społecznej, określający zasady przyznawania zasiłku stałego i wskazało, że A.S. miała już poprzednio ustalone prawo do zasiłku stałego - na podstawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 2 lipca 2008 r. nr - na okres od dnia 1 lipca 2008 r. do dnia 31 marca 2009 r. Natomiast w dniu 3 marca 2009 r. strona złożyła wniosek o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności, ponieważ poprzednie orzeczenie obowiązywało do dnia 31 marca 2009 r. Orzeczeniem z dnia 27 kwietnia 2009 r. Nr Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. zaliczył A. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31 maja 2010 r. Zdaniem Kolegium w sprawie miała miejsce kontynuacja orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a ponadto poprzedni zasiłek stały był przyznany do końca marca 2009 r. Wobec faktu , że A.S. złożyła wniosek o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności przed upływem terminu obowiązywania poprzedniego orzeczenia - zasadne było przyznanie zasiłku stałego od miesiąca następującego po miesiącu, w którym upływał termin obowiązywania poprzedniego orzeczenia, czyli od kwietnia 2009 r. W odniesieniu do zarzutu odwołującej dotyczącego wysokości uzyskiwanych dochodów Kolegium wskazało, że ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Burmistrza O. z dnia 29 kwietnia 2009 r. wynika, że A.S. jest właścicielką gruntu rolnego o powierzchni 0,4449 ha fizycznych, co stanowi 0,5701 ha przeliczeniowego. Przy czym według organu II instancji dla określenia dochodu nie ma znaczenia stanowisko Burmistrza w wyrażone powołanym zaświadczeniu , według którego grunty będące w posiadaniu strony nie stanowią gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Zdaniem Kolegium z przepisu art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej wynika, że sam fakt posiadania określonej ilości hektarów przeliczeniowych powoduje, że istnieje domniemanie osiągania dochodu w wysokości określonej w ustawie o pomocy społecznej. W świetle tego przepisu nie ma zatem znaczenia, czy właściciel gruntu rzeczywiście osiąga dochody. Zdaniem organu odwoławczego ustawodawca przyjął fikcję prawną , według której posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. Taki stan prawny powoduje, że organy orzekające w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej nie mają możliwości pomijania treści przepis art. 8 ust. 9 ustawy. W związku z tym fakt, że grunty A. S. nie stanowią gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) nie oznacza, że tym samym brak podstaw do obliczenia dochodu na podstawie ustawy o pomocy społecznej, której przepisy nie ograniczają możliwości osiągania dochodu tylko do osób, które posiadają gospodarstwo rolne. Wobec tego skoro strona posiada 0,5701 ha przeliczeniowego, to od kwoty kryterium osoby samotnie gospodarującej (477 zł) należało odjąć kwotę dochodu jaką, na podstawie przepisu art. 8 ust. 9 - przynosi cześć 1 ha przeliczeniowego (207 zł X 0,5701 ha przelicz. = 118,01 zł). Z tych powodów Kolegium uznało, że wysokość przyznanego stronie zasiłku nie mogła zostać zmieniona.

Decyzja ostateczna stałą się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. , w której A.S. podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 22 września 2009 r. stanowiącym uzupełnienie skargi , skarżąca wskazała, że według informacji z Wydziału Architektury Urzędu Miasta O. , jej działka o nr 10 am. 38, zgodnie z planami zagospodarowania przestrzennego stanowi obecnie teren gruntów produkcyjnych, składów i magazynów.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do informacji dotyczącej przeznaczenia gruntów w planie zagospodarowania przestrzennego Kolegium stwierdziło , że miarodajna dla rozpatrywanej sprawy jest okoliczność, że w ewidencji gruntów przedmiotowa działka figuruje jako użytki rolne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowo-administracyjnej kontroli decyzji administracyjnej wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumianej jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ,że wydano ją w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy zgodnie z przedmiotem sprawy. Stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości, a istota sporu dotyczy wniosków jakie wyprowadziły organy z poczynionych przez siebie ustaleń , których prawidłowości strona skutecznie nie podważyła. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.)(zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), wedle którego zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wobec tego dla zrealizowania uprawnienia do zasiłku określonego w art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej muszą zostać spełnione łącznie wszystkie ustawowe przesłanki wymienione w przytoczonym wyżej przepisie. W badanej sprawie pozostaje poza sporem fakt, że strona posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności stwierdzony orzeczeniem z dnia 27 kwietnia 2009 r., Nr wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. na okres do 1 kwietnia 2009 r. do 31 maja 2010 r. Oznacza to, że niewątpliwie spełnia ona jeden z warunków do uzyskania zasiłku stałego, gdyż w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oznacza całkowitą niezdolność do pracy. Wskazać jednak należy, że drugą z koniecznych przesłanek uprawniających do otrzymania wnioskowanego świadczenia jest spełnienie kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. Jednocześnie w przepisie art. 37 ust 2 ustawy o pomocy społecznej określono maksymalną wysokość zasiłku stałego, wskazując, że kwotę zasiłku - przysługującego osobie spełniającej kryterium dochodowe – oblicza się poprzez odjęcie od kryterium dochodowego dochodu tej osoby. Z materiału aktowego analizowanej sprawy wynika, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe, co uprawnia ja do otrzymania wnioskowanego zasiłku. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest wyłącznie kwestia wysokości przyznanego stronie świadczenia pieniężnego . Według skarżącej organy błędne ustaliły wysokości dochodu przez nią uzyskiwanego, poprzez przyjęcie, że osiąga dochód z tytułu posiadania przez nią gruntów rolnych. Fakt posiadania przez stronę gruntów rolnych potwierdza - przedłożone przez nią na etapie postępowania administracyjnego - zaświadczenie Burmistrza O. z dnia 29 kwietnia 2009 r. Nr. W tym miejscu podkreślić należy, że przepisy ustawy o pomocy społecznej dokładnie określają sposób, w jaki organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o świadczenia. W tym zakresie przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przewiduje , że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania[...]. Z kolei według art. 8 ust. 10 omawianej ustawy dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się. Jednocześnie w przepisie art. 8 ust. 9 tej ustawy ustawodawca ustanowił pewną fikcję prawną, przyjmując, że z 1 hektara przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Przyjęte w tym przepisie bezwarunkowe domniemanie nie pozostawia organom swobody w zakresie ustalania kwot dochodu i uzależniania jego wysokości od jakichkolwiek czynników mających wpływ na rzeczywistą wysokość osiąganych z tytułu własności gospodarstwa rolnego dochodów. Użyte w komentowanym przepisie sformułowanie "przyjmuje się" nie pozwala na jakiekolwiek odstępstwo przy ustalaniu dochodu rodziny w zakresie dochodu z gospodarstwa rolnego, niezależnie od faktycznej dochodowości danego gospodarstwa. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują bowiem możliwości obalenia przez stronę ustanowionego przez ustawodawcę w tym zakresie domniemania. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym . W szczególności w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt : I OSK 724/09) wprost wskazano, że analiza art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, iż określa on tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającą powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Przepis ten dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody.

Wobec tego uznać należy, że prawidłowo organy orzekające w sprawie przy obliczeniu wysokości zasiłku stałego uwzględniły dochód z gruntów rolnych należących do skarżącej , gdyż obowiązkiem organu jest również obliczenie dochodu z tytułu własności określonej ilości hektarów przeliczeniowych. W tym zakresie nie może odnieść zamierzonego skutku prawnego zarzut skarżącej, że w planie zagospodarowania sporna działka stanowi teren gruntów produkcyjnych, składów i magazynów, bowiem trafnie zauważyła strona przeciwna ,że w ewidencji gruntów przedmiotowa działka figuruje jako użytki rolne, co również potwierdza powołane wyżej zaświadczenie Burmistrza O. z dnia 29 kwietnia 2009 r. Podkreślić bowiem należy ,że aktualne dane wynikające z ewidencji gruntów mają przesadzające znaczenie dla sposobu sklasyfikowania gruntów. W związku z tym wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji jako gruntów o stosownym przeznaczeniu automatycznie przesądza o tym, że dana osoba lub rodzina czerpie dochody z tych gruntów. Również bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje stanowisko Burmistrza O. zawarte we wskazanym wcześniej zaświadczeniu, według którego grunty podatniczki nie stanowią podstawy do obliczenia dochodu, bowiem - po myśli przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) - nie są gospodarstwem rolnym. Przede wszystkim ta konstatacja dotyczy braku podstaw faktycznych do określenia skarżącej zobowiązania podatkowego z tytułu podatku rolnego. Natomiast przepisy ustawy o podatku rolnym nie mają zastosowania w zakresie ustalania wysokości dochodu na potrzeby świadczeń przewidzianych ustawą o pomocy społecznej , która w przepisie art. 8 ust. 9 formułuje nieobalalne domniemanie czerpania z gruntów rolnych określonych dochodów , bez względu na to , czy dochody z takich gruntów są faktycznie uzyskiwane.

Konkludując stwierdzić należy, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) .