Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 368/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.7 , art.77 par.1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art.51 ust.1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art.138
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia NSA Gerard Czech (spr.) Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2009r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 16 czerwca 2009r., nr 171/2009 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości na 2005r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący J.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu [dalej ARiMR] z dnia 16.06.2009r., nr 171/2009r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie z dnia 11.03.2009r. dotyczącą płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. Wnosząc o jej uchylenie zarzucił obu decyzjom naruszenie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów. Jego zdaniem płatność bezpośrednia do gruntów rolnych na 2005r. została bezpodstawnie pomniejszona. Skarżący zarzucił, że protokoły kontroli przeprowadzonych na miejscu w styczniu 2006r. w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności rolnośrodowiskowych i w maju 2006r. dotyczącym przyznania płatności obszarowych do gruntów rolnych (płatności bezpośrednich) zawierają błędy. Odnośnie pierwszego z tych protokołów skarżący zarzucił, że wprawdzie został przez niego podpisany, lecz nie miał on warunków do jego sprawdzenia. Miał na to za mało czasu, tempo pomiarów było zbyt szybkie; sugerowano, że podpisanie protokołu jest zwykłą formalnością. Nie miał też możliwości weryfikacji podanych w jego treści danych liczbowych odnoszących się powierzchni działek rolnych. Natomiast odnośnie drugiego protokołu skarżący podał, iż nie wiedział, że zawiera on liczne błędy, które zostały ujawnione dopiero na etapie postępowania sądowego. To spowodowało, że do płatności została zakwalifikowana mniejsza powierzchnia działek, aniżeli była w rzeczywistości uprawiana. Nie zgodził się z ustaleniami kontrolerów, że pozostawione na pastwisku pniaki uniemożliwiają rolnicze wykorzystanie tych gruntów. Jego zdaniem działał w ramach dobrej kultury rolnej, a występowanie na działkach drzew i krzewów jest dopuszczalne, gdy nie mają one wpływu na prowadzoną produkcję roślinną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymał przy tym swoje dotychczasowe stanowisko.

W zaskarżonej decyzji organ wskazał natomiast, że skarżący w 2005r. ubiegał się o przyznanie mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Poza tym ustalono również, że w grudniu 2005r. na działkach skarżącego położonych w województwie opolskim przeprowadzono kontrolę w zakresie wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, ponieważ o te płatności skarżący również ubiegał się w 2005r. Działki skarżącego położone w województwie dolnośląskim zostały skontrolowane w tym zakresie w dniach 2-10.01.2006r. Podczas obu tych kontroli skarżący był obecny, osobiście podpisał i odebrał protokoły. Zgłoszone przez niego uwagi do protokołu ze stycznia 2006r. odnośnie tego, że rosnące krzaki na pastwiskach nie utrudniają wypasu owiec i nie powinny powodować ich wyłączenia z tej płatności, zostały odnotowane. Ponadto producent rolny pismem z dnia 6.03.2006r. złożył wyjaśniania odnośnie protokołu kontroli z zakresu płatności rolnośrodowiskowych, podnosząc zastrzeżenia co do sposobu kontroli przeprowadzonej na działkach położonych w województwie dolnośląskim.

W sprawie ustalono również, że w 2006r. skarżący skorygował wniosek w zakresie płatności obszarowych podając inne powierzchnie części działek oraz częściowo zmienił sposób ich użytkowania. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie wezwał skarżącego do wyjaśniania powstałych wątpliwości, ponieważ suma powierzchni działek zgłoszonych do dopłat była większa niż suma działek wynikająca z ewidencji gruntów. Skarżący dokonał korekty wniosku, po czym pisemnym oświadczeniem z dnia 28.03.2006r. zgłoszone zmiany cofnął. W związku z tym na działkach skarżącego położonych w województwie opolskim ARiMR przeprowadziła kontrolę w dniu 24.04.2006r. Skarżący nie był podczas niej obecny; protokół przekazano jego synowi B. K. (w aktach znajduje się udzielone przez skarżącego dla niego upoważnienie w tym zakresie). Natomiast działki położone w województwie dolnośląskim skontrolowano w dniach 17-18.05.2006r. Skarżący podczas tej kontroli był obecny i uwag do ustaleń zawartych w protokole nie wnosił. Protokół z tej kontroli odebrał osobiście. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie postanowieniem z dnia 3.07.2006r. dopuścił w postępowaniu odnoszącym się do płatności bezpośrednich dowód z protokołu kontroli w zakresie płatności rolnośrodowiskowych. W tej sytuacji skarżący pismem z dnia 22.04.2007r. wniósł o uwzględnienie podczas rozstrzygania sprawy w przedmiocie płatności bezpośrednich danych wynikających z protokołów kontroli przeprowadzonych w dniach 24.04.2006r i 17-18.05.2006r. oraz o pominięcie protokołu kontroli przeprowadzonej w dniach 2-10.01.2006r., a sporządzonego na użytek postępowania odnoszącego się do płatności rolnośrodowiskoych. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie decyzją z dnia 20.07.2007r. odmówił temu wnioskowi i odmówił wnioskującemu producentowi rolnemu przyznania płatności bezpośrednich za 2005r. z tytułu jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. W ocenie organu I instancji różnica między powierzchnią działek zgłoszonych, a stwierdzonych na miejscu mieści się w przedziale od 30% do 50%, co uzasadnia odmowę przyznania powyższych płatności. Na skutek odwołania od tej decyzji Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał ją w mocy, na co skarżący wniósł skargę do WSA w Opolu, który wyrokiem z dnia 15.10.2008r. w sprawie o sygn. akt I SA/Op 224/08 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku zwrócił uwagę, że wykorzystanie ustaleń poczynionych w czasie kontroli przeprowadzonej na użytek przyznania płatności rolnośrodowiskowych w postępowaniu dotyczącym płatności obszarowych nie narusza przepisu art. 75 kpa. Jednak w związku z tym, że wyrokiem WSA w Opolu z dnia 28.12.2007r. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06 decyzja w zakresie płatności rolnośrodowiskowych został uchylona, to w sytuacji gdy organ na potrzeby płatności obszarowych uznał za bardziej miarodajne wyniki kontroli poczynionej w zakresie płatności rolnośrodowiskowych, a tam występują inne kryteria przyznania płatności niż ma to miejsce przy przyznawaniu płatności obszarowych, to konieczna jest weryfikacja tak przyjętych ustaleń pod kątem przyznania płatności obszarowych, gdyż w przeciwnym razie mogą one prowadzić do błędnych wniosków w obecnie rozpoznawanej sprawie.

To spowodowało, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Oleśnie ponownie rozpatrując sprawę decyzją z dnia 11.03.2009r. przyznał skarżącemu na 2005r. jednolitą płatność obszarową w wysokości 20.261,25zł, a odmówił przyznania mu uzupełniającej płatności obszarowej. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, iż nie uwzględnił danych zebranych w trakcie kontroli przeprowadzonej w ramach postępowania na użytek płatności rolnośrodowiskowej. Wzięto natomiast pod uwagę ustalenia kontroli z 24.04.2006r. i 17-18.05.2006r. przeprowadzonych w postępowaniu odnoszącym się wyłącznie do przyznania płatności bezpośrednich. Wyjaśniono przy tym, że skarżący do płatności obszarowej zadeklarował powierzchnię 186,62ha, a jako kwalifikującą się do przyznania płatności uznano obszar o powierzchni 154,43ha. Zatem zawyżenie powierzchni przez producenta rolnego wyniosło 20,84% co skutkowało obniżeniem bezpośredniej płatności obszarowej o dwukrotność stwierdzonej różnicy – art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. L 345/1 z dnia 20.11.2004). W odniesieniu do płatności uzupełniającej odmowa przyznania płatności oparta została na art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21.04.2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004r. str. 18, ze zm.; Dz. Urz. EU Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.).

Skarżący w odwołaniu od tej decyzji zwrócił uwagę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28.12.2007r. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06 utrzymany w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.01.2009r. w sprawie o sygn. akt II GSK 603/08. W jego ocenie Sąd uchylając zaskarżoną decyzję w sprawie płatności rolnośrodowiskowych nakazał poczynić ponowne ustalenia w drodze kontroli na miejscu, które to ustalenia mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzucił ponadto, że decyzja nie zawiera uzasadnienia wykluczenia z dopłat obszarowych pominiętych powierzchni działek oraz, że nie przeprowadzono analizy, czy rosnące drzewa i krzewy uniemożliwiają produkcję rolniczą na spornych działkach. Podtrzymał również zarzut, że ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniach 17-18.05.2006r. nie obejmują pewnych obszarów, które kwalifikują się do dopłat, a ich pominięcie rzutuje na kwalifikację do płatności uzupełniającej.

Ustalony przez organ I instancji w wyżej przedstawiony sposób stan faktyczny Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR uznał za zgodny z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA w Opolu w sprawie sygn. akt I SA/Op 224/08. Danym wynikającym z kontroli dokonanej na gruntach skarżącego w ramach wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej – jak podał – należało odmówić wiarygodności, ze względu na: porę przeprowadzenia kontroli, zalegający śnieg oraz brak punktów odniesienia przy wykonywaniu zdjęć w terenie. Wskazał, iż pominięty dowód jedynie w znikomym stopniu mógł przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego obecnie rozpatrywanej sprawy, która dotyczy przyznania płatności do gruntów rolnych na 2005r., a kontrola rolnośrodowiskowa ma na celu weryfikację płatności, której warunki przyznania są odmienne niż zasady przyznawania płatności bezpośrednich.

Organ II instancji odnosząc się do zarzutów odwołania podał, że kontrola przeprowadzona w dniach 24.04. i 17-18.05.2006r. dotyczyła działek położonych w różnych województwach i wykonano ją już po okresie zimowym, co dla łąk i pastwisk ma zasadnicze znaczenie. Zauważył, iż w toku dotychczasowego postępowania skarżący akceptował wyniki tej kontroli. Nawet w swoim piśmie z dnia 22.04.2007r. wnosił o to, aby w sprawie dopłat na 2005r. rozstrzygnięcie oprzeć na wynikach tych kontroli z 24.04.2006r. oraz 17-18.05.2006r. Nie sposób zatem odnieść się do zarzutów skarżącego, które kieruje przeciwko ustaleniom zwartym w protokołach z tych czynności dopiero w ponownym postępowaniu odwoławczym tj. w piśmie z 03.04.2009r. Nie sposób też uwzględnić jego wniosek o przeprowadzenie ponownej kontroli, która miałaby zweryfikować stan z maja 2006r., a to ze względu na zmiany jakie nastąpiły na spornych gruntach. Nie można uwzględnić również sugestii przeprowadzenia ponownej kontroli zawarte w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06, gdyż sprawa ta dotyczyła płatności rolnośrodowiskowych, a nie płatności bezpośrednich.

Dyrektor Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR rozstrzygając sprawę uwzględnił również stanowisko Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 18.05.2009r. z którego wynika, że tereny wyłączone z płatności to obszary lasu, zadrzewień i zakrzaczeń, obejmujące znaczne powierzchnie w granicach działek rolnych oraz powstrzymujące wzrost roślinności niezbędnej do wypasu. Organ nie podzielił też zarzutu skarżącego, że brak jest podstaw do wykluczenia działki rolnej oznaczonej jako G tzw. karczowisko z partycypowania w płatnościach obszarowych, ponieważ zgodnie przepisami art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki, które poza spełnieniem kryteriów zawartych w ust. 4 były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. Zatem, aby grunt kwalifikował się do tej płatności nie może być pokryty zwartym kompleksem drzew, gdyż wówczas jest to grunt leśny, a do takiego dopłata bezpośrednia nie przysługuje. Okoliczność, że w części działki G doszło do karczowania – zdaniem organu odwoławczego - potwierdza dowód w postaci ortofotomapy. Porównanie jej ze zdjęciem lotniczym z dnia 18.09.2004r. prowadzi do wniosku, że na dzień 30 czerwca 2003r. w części północnej tej działki znajdował się obszar zadrzewiony. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, czy drzewa i krzewy uniemożliwiają działalność rolniczą, organ zwrócił uwagę na to, że zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w powiązaniu z art. 51 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 działka, na której znajdują się drzewa będzie uważana za działkę rolną, pod warunkiem, że działalność rolnicza lub planowana produkcja może się odbywać w podobny sposób jak na działkach bez drzew, na tym samym obszarze. Ocenić należało zatem nie tylko, czy możliwa jest tam produkcja rolna ale też czy areał, na którym produkcja jest realizowana, odpowiada powierzchni działki, gdyby na niej drzew nie było. Kontrolerzy ARiMR uznali sporny teren w tej sprawie za las, zadrzewienia i zakrzewienia obejmujące znaczną powierzchnię, występujące w granicach działek rolnych i powstrzymujące wzrost roślinności niezbędnej do wypasu. Oceniając dowód z protokołu sporządzonego przez kontrolerów, organ po raz kolejny zwrócił uwagę, że skarżący przez cały czas znał jego treść, wiedział, że części działek została oceniona negatywnie, a pomimo tego nie wnosił żadnych zastrzeżeń. Argumentując wagę tego dowodu dla postępowania przywołano wyrok NSA w sprawie o sygn. akt II GSK 492/07, gdzie Sąd ten zwrócił uwagę, że m.in. w zakresie płatności bezpośrednich dowód z protokołu z czynności kontrolnych z tego względu, że został sporządzony przez podmioty wykwalifikowane oraz odpowiednio wyposażone, może być wyłącznym dowodem na okoliczność areału gruntów, których wniosek dotyczy. Tym bardziej w sytuacji, gdy wnioskodawca innych dowodów na tą okoliczność nie oferuje, a protokół ten nie budzi zastrzeżeń.

Organ w zaskarżonej decyzji przedstawił również zestawienie poszczególnych działek oraz ujawnione na nich błędy poprzez podanie kodów. Reasumując podał, że zmniejszenie płatności obszarowej ma swoje oparcie w art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004, a odmowa przyznania płatności uzupełniającej opiera się o art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Na rozprawie w dniu 28.10.2009r. skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze argumentując, że pierwotnie nie kwestionował wyników kontroli, ale po zapoznaniu się z materiałem dowodowym dołączonym przez organ w ramach postępowania sądowego stwierdził istnienie nieścisłości w zakresie powierzchni mierzonych gruntów i oceny sposobu ich wykorzystania. Wskazał też, że pewne elementy związane z powierzchnią gruntów nanoszone były nie w terenie, ale już później w siedzibie Agencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wbrew jej wywodom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który po myśli art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) obligowałby do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Skarżący w skardze wskazał, jakie w jego ocenie przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez orzekające w sprawie organy obu instancji. Jednakże z uzasadnienia skargi jak i z wywodów skarżącego prezentowanych w toku dotychczasowego postępowania wynika jednoznacznie, iż do zarzuconego naruszenia przepisów prawa materialnego doszło na skutek tego, że poczynione w sprawie ustalenia nie odpowiadały rzeczywistemu stanowi faktycznemu. Zatem – zdaniem skarżącego – nieprawidłowe ustalenia co do powierzchni i sposobu rolniczego wykorzystywania spornych działek sprawiły, że skarżący jako producent rolny został niezasadnie pozbawiony części należnej mu jednolitej płatności obszarowej jak i pozbawiony w całości uzupełniającej płatności obszarowej.

Z powyższego wynika, że to uchybienia proceduralne popełnione przez organy w toku prowadzonych przez nie postępowań, a w szczególności uchybienia w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego – w ocenie skarżącego - legły u podstaw błędnych, nieodpowiadających prawu decyzji.

W tym stanie sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, iż obecnie zaskarżona decyzja wydana została w następstwie uchylenia przez sąd administracyjny poprzedniej decyzji Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 27 września 2007r. odmawiającej przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. Uchylając wskazaną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 15 października 2008r. w sprawie o sygn. akt I SA/Op 224/08 podał, że wydając decyzję w sprawie płatności obszarowych na 2005r. organ oparł się na ustaleniach kontroli dotyczącej wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Chociaż takie postępowanie nie jest niezgodne z art. 75 kpa, to jednak wyniki kontroli przeprowadzonej w ramach dwóch programów pomocowych ujawniły duże rozbieżności w zakresie deklarowanej powierzchni działek i braku utrzymania należytej ich kultury rolnej, a rozbieżności tych nie wyjaśniono, lecz arbitralnie przyjęto, że bardziej miarodajne są wynik kontroli rolnośrodowiskowej, które skarżący w toku postępowania podważał. Sąd ponadto podkreślił, iż decyzje odmawiające przyznania płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych zostały jako niezgodne z prawem wyeliminowane z obrotu prawnego (wyrok WSA w Opolu z dnia 28.12.2008r. w sprawie o sygn. akt II SA/Op 476/06). Z tych przyczyn Sąd uznał, że innymi kryteriami kieruje się organ przyznając płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych mając na uwadze warunki zwykłej praktyki rolniczej, inne zaś ustalenia mogą rzutować na przyznanie świadczeń z tytułu płatności obszarowych, gdzie ma się na uwadze spełnienie warunków dobrej kultury rolnej. Zatem – zdaniem tego Sądu – przyjęcie przez organ wprost ustaleń z kontroli w zakresie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych bez próby weryfikacji tych ustaleń pod kątem płatności obszarowych prowadzić mogło do błędnych wniosków i co za tym idzie, do zastosowania wobec wnioskodawcy nieuzasadnionych sankcji, pozbawiających go prawa do uzyskania płatności, o które się ubiegał. Z tych też przyczyn uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z przedstawionych wywodów Sądu poprzednio orzekającego w niniejszej sprawie wynika, że zasadniczym i jedynym powodem uchylenia decyzji odmawiających przyznania płatności do gruntów rolnych na 2005r., było oparcie tej decyzji na ustaleniach faktycznych dokonanych w postępowaniu dotyczącym innego programu pomocowego i brak próby weryfikacji tak uzyskanych danych pod kątem przesłanek warunkujących przyznanie płatności obszarowych. Innych warunków bądź zaleceń pod adresem organów Sąd poprzednio rozpoznający sprawę nie sformułował.

W związku z tym odwołać należy się do art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącego, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Oceniając okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że obecnie zaskarżona decyzja nie narusza wyrażonej w przedstawionym przepisie zasady związania orzekających ponownie organów, oceną prawną wyrażoną poprzednio przez sąd.

Stwierdzić bowiem trzeba, że w obecnie toczonym postępowaniu zrezygnowano z czynienia ustaleń faktycznych w oparciu o dane wynikające z ustaleń uzyskanych w toku prowadzenia czynności dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, których przyznanie uwarunkowane jest odmiennymi od bezpośrednich płatności obszarowych przesłankami i które skarżący konsekwentnie – od chwili zapoznania się z nimi - kwestionował. Było to spowodowane uznaniem, iż ustalenia dokonane w styczniu 2006r. i zawarte w protokole kontroli prowadzonej na rzecz płatności rolnośrodowiskowych były obarczone błędem z przyczyn podanych w uzasadnieniu obecnie zaskarżonej decyzji (m. in. prowadzenie pomiarów zimą przy zalegającym śniegu, brak ustalenia punktów odniesienia przy wykonywaniu zdjęć w terenie). Odpadała zatem tak ustalona przyczyna powstania różnic w deklarowanych powierzeniach działek rolnych, które wnioskujący producent rolny zgłosił do uzyskania przedmiotowych płatności.

Dokonując ustaleń faktycznych przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy oparły się na danych zawartych w protokołach z kontroli przeprowadzonych w dniach 24.04.2006r. (kontrola dotyczyła działek położonych w województwie opolskim) i 17-18.05.2006r. (która dotyczyła działek położonych w województwie dolnośląskim). Do protokołów sporządzonych w następstwie przeprowadzonych czynności kontrolnych, które zostały skarżącemu doręczone, nie zgłaszał on żadnych uwag czy zastrzeżeń. Zresztą zastrzeżeń takich nie formułował także w trakcie prowadzenia tych czynności, w których uczestniczył osobiście. Mając świadomość ustaleń kontroli prowadzonej na rzecz płatności rolnośrodowiskowych wnosił o oparcie decyzji mających rozstrzygać kwestie przyznania płatności na danych ustalonych w protokołach kontroli przeprowadzonej na rzecz płatności obszarowych. Dopiero, kiedy rozstrzygnięcie w przedmiocie płatności obszarowych, oparte na danych wynikających z ustaleń protokołów z 24.04.2006r. a głównie z protokołu z 17-18.05.2006r., bo ustalenia dotyczące działek położonych w województwie dolnośląskim okazały się dla skarżącego niekorzystne, bowiem płatność do gruntów rolnych na 2005r. z tytułu jednolitej płatności obszarowej przyznana została mu w kwocie pomniejszonej i odmówiono mu przyznania uzupełniającej płatności obszarowej, podniósł on pod adresem tych ostatnich ustaleń zarzuty. Uczynił to po raz pierwszy dopiero pismem z dnia 3 kwietnia 2009r. tj. w odwołaniu od ponownej decyzji organu I instancji orzekającej w kwestii bezpośrednich płatności obszarowych, po upływie blisko 3 lat od przeprowadzonej kontroli na miejscu. Wtedy to skarżący sformułował zarzuty nieuzasadnionego pominięcia przez kontrolujących pewnych obszarów oraz brak przeprowadzenia analizy, czy rosnące na wykazanych działkach drzewa i krzewy wykluczały prowadzenie na nich prawidłowej działalności (produkcji) rolniczej, co rzutowało na rozmiar przyznanej mu pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił zaś tym, że dopiero w trakcie postępowania sadowego poznał prawdziwy stan dokonanych przez kontrolujących w trakcie przeprowadzonych kontroli na miejscu ustaleń. Jednakże oprócz podanych twierdzeń, skarżący nie przedstawił dowodów, które ustalenia zawarte w przedmiotowych protokołach mogłyby podważyć. Zauważyć bowiem należy, iż dane wynikające z ustaleń kontroli, które obecnie skarżący kwestionuje były mu znane wcześniej, gdyż w tych czynnościach kontrolnych uczestniczył, a sporządzone z nich protokołu zostały mu doręczone. Zatem zapoznając się z nimi nie sposób było nie spostrzec, iż dane wynikające ze sporządzonych protokołów odbiegają od wielkości, które skarżący podał we wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności. Znał też powód wyłączenia tych obszarów, jako niespełniających warunków do skorzystania z dopłat obszarowych (ujawnienie na znacznej powierzchni niektórych działek zadrzewień i zakrzewień, które wykluczały – w ocenie kontrolujących – prowadzenie prawidłowej działalności rolniczej – wypasu). Pomimo tego typu ustaleń, skarżący ich nie kwestionował, a co więcej domagał się podjęcia rozstrzygnięć właśnie o te dane.

Zauważyć też trzeba, że to ubiegający się o przyznanie dopłat producent rolny jest powiadamiany o terminie prowadzonych czynności kontrolnych na miejscu, ma możliwość uczestniczenia w tych czynnościach, jaki i doręczany jest mu protokół z dokonanych ustaleń, by mógł do tych ustaleń się odnieść, czy to już w trakcie kontroli, czy to ustosunkowując się do ustaleń zawartych w doręczonym mu protokole. Tylko bowiem zastrzeżenia i uwagi podniesione w trakcie kontroli bądź bezpośrednio po niej, mogą zostać skutecznie zweryfikowane, czy to poprzez powtórzenie czynności, jej sprawdzenie, czy chociażby poprzez odniesienie się kontrolujących do twierdzeń i uwag podniesionych przez kontrolowanego producenta rolnego. Skoro jednak kontrolowany producent tego nie czyni, czy rezygnuje z przysługujących mu w tym zakresie uprawnień, to późniejsza próba zakwestionowania poczynionych ustaleń z kontroli na miejscu, może okazać się znacznie utrudniona bądź niemożliwa, a to z uwagi na zaistniałe w czasie zmiany np. co do wykorzystywanego rolniczo areału.

W niniejszej sprawie danych przyjętych za faktyczną podstawę rozstrzygnięcia skarżący nie kwestionował przez prawie 3 lata, a przedstawione po tym okresie zarzuty nie poparł żadnymi dowodami przeciwnymi do poczynionych ustaleń, co czyni te jego twierdzenia gołosłownymi. Również z uwagi na tak znaczny upływ czasu nie sposób skutecznie domagać się przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu, bowiem jej ewentualne przeprowadzenie mogłoby pozwolić na ustalenie powierzchni wykorzystywanej do celów produkcji rolnej i posiadanych przez skarżącego działek w roku 2009, a nie w maju 2005r. Zatem dowód z ponownej kontroli jako nieprzydatny do ustalenia spornej w sprawie kwestii, zasadnie przez organy został pominięty.

Nałożenie bowiem stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony tego postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza tych sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej, może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony (por. wyrok NSA z dnia 26.10.1984r., sygn. akt II SA 1205/84, ONSA z 1984, z. 2, poz. 98). Z treści przepisów nakładających wyżej wspomniane obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji, spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA z dnia 10.07.1996r., sygn. akt SA/Ka 1171/95).

W tym stanie organ odwoławczy zasadnie zwrócił uwagę na stanowisko Naczelnego Sąd Administracyjnego (wyrok z dnia 4.04.2008r. w sprawie o sygn. akt II GSK 492/07) z którego wynika, że w postępowaniu o przyznanie płatności do gruntów rolnych istotny dla sprawy fakt wykazania areału gruntów wykazany może być protokołem z czynności kontrolnych, o wadze którego świadczy i to, że kontrolę przeprowadzają bezstronne podmioty, które dysponują odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. Zatem przy braku inicjatywy dowodowej kontrolowanego producenta rolnego, jeżeli protokół z kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, organowi nie można postawić skutecznego zarzutu, że oparcie postępowania dowodowego na przeprowadzeniu dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Nadmienić przy tym należy, co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2007r. (sygn. akt II GSK259/07, opubl. Orzecznictwo NSA i wsa Nr 5/2009), że "weryfikacja danych dotyczących powierzchni działek, zadeklarowanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności, nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz na podstawie kontroli na miejscu, obejmującej w szczególności ustalenie rzeczywistego obszaru zgłoszonych upraw".

Mając zatem na względzie przedstawione wyżej okoliczności niniejszej sprawy zasadnie przyjąć trzeba, iż w sprawie – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie doszło do naruszenia przepisów regulujących tok postępowania administracyjnego, w szczególności przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego, a w konsekwencji tego, poczynione w sprawie ustalenia faktyczne zasługują na uwzględnienie. W następstwie tak poczynionych ustaleń faktycznych prawidłowo również zastosowano powołane w zaskarżonej decyzji przepisy prawa materialnego i zasadnie przyznano skarżącemu producentowi rolnemu jednolitą płatność obszarową na 2005r. w pomniejszonej wysokości tj. w kwocie 20.261,25zł i odmówiono mu przyznania na ten rok uzupełniającej płatności obszarowej.

Z przedstawionych zatem powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze.) orzekł o oddaleniu skargi.