Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 430/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 22 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. C. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej I. uchyla zaskarżone orzeczenie; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz D. C. kwotę [...]zł ([...] złotych) z tytułu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w [...], po rozpatrzeniu odwołania D. C., utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w T. L. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany.

Stan tej sprawy przedstawiał się następująco.

Komendant Powiatowy Policji w T. L. wszczął postępowanie dyscyplinarne, w którym ostatecznie obwiniono sierż. szt. D. C. o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, określonego w art. 132 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji oraz art. 10 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego. Organ zarzucił, że obwiniony przekroczył swoje uprawnienia zatrzymując w dniu [...] stycznia 2020 r. W. M. pomimo odwołanej w dniu [...] stycznia 2020 r. podstawy jego poszukiwań. Od tego dnia nieaktualny był wydany przez Sąd Rejonowy w T. L. nakaz [...] doprowadzenia W. M. do odbycia kary (19 dni zastępczej kary pozbawienia wolności) w Zakładzie Karnym w Z.. Nakaz ten wpłynął w dniu [...] stycznia 2020 r. do Komendy Powiatowej Policji w T. L.. Powyższa podstawa poszukiwań W. M. została wprowadzona w dniu [...] stycznia 2020 r. o godzinie 8:44 do bazy KSIP przez asp. szt. W. Ś. - asystenta Wydziału Prewencji KPP w T. L.. Następnie nakaz doprowadzenia został przesłany elektronicznie za pomocą SEOD do Posterunku Policji w L. K., gdzie pismo o sygnaturze [...] w dniu [...] stycznia 2020 r. o godzinie 15:14 w zastępstwie podkom. J. R. odebrał asp. szt. K. M.. Przedmiotowe pismo zostało przekazane do realizacji systemem SEOD do sierż. szt. D. C., który odczytał pismo i przyjął do realizacji w dniu [...] stycznia 2020 r. o godzinie 19:45. W dniu [...] stycznia 2020 r. o godzinie 22:48 do Komendy Powiatowej Policji w T. L. wpłynęła informacja (fax) z Placówki Straży Granicznej w [...], że poszukiwany W. M. uwolnił się od kary pozbawienia wolności poprzez wpłacenie na konto Sądu Rejonowego w T. L. grzywny w wysokości [...] zł, że w związku z tym zasadnym było zakończenie poszukiwań i tej osobie zezwolono na wjazd na teren RP. Do powyższej korespondencji dołączono potwierdzenie dowodu wpłaty grzywny na rachunek Sądu. Na podstawie tej informacji z Placówki Straży Granicznej w [...], asp. szt. R. P. - zastępca dyżurnego Zespołu Dyżurnych Wydziału Prewencji KPP w T. L. w dniu [...] stycznia 2020 r. o godzinie 22:55 zarejestrował w systemie KSIP odwołanie podstawy [...] poszukiwań. W dniu [...] stycznia 2020 r. sierż. szt. D. C. pełnił służbę wraz z st. post. D. P. na terenie działania Posterunku Policji w L. K., gdzie był dowódcą patrolu. O godz. 17:15 patrol udał się do miejscowości B. w celu podjęcia penetracji rejonu przyległego do ul. [...] za poszukiwanym W. M.. W miejscu zamieszkania W. M. policjanci zastali T. M. (matkę poszukiwanego) oraz jego bratanka D. M.. W rozmowie z nimi ustalono, że W. M. znajduje się w domu. Policjanci zastali w domu W. M., który znajdował się pod wpływem alkoholu. O godz. 18:08 sierż. szt. D. C. dokonał sprawdzenia W. M. w bazie KSIP. Mężczyzna ten nie figurował, jako osoba poszukiwana. Ponieważ do Posterunku Policji w L. K. nie wpłynęła żadna informacja o anulowaniu podstawy do zatrzymania W. M., patrol Policji usiłował skontaktować się z Sądem Rejonowym w T. L. w celu zweryfikowania nieścisłości związanych z brakiem informacji w bazie KSIP. Ze względu na późną porę, patrol nie mógł uzyskać z Sądu żadnej informacji. Wielokrotnie rozpytywany W. M. oświadczył policjantom, że nie wpłacał do Sądu żadnej grzywny w celu uwolnienia się od zastępczej kary aresztu i nie ma na to żadnego dowodu wpłaty. Dodał ponadto, że nie byłby w stanie uzbierać kwoty [...]zł. Oświadczenie W. M. potwierdziła jego matka i bratanek. Urządzenie Bluebird - Mobilny Terminal Noszony wskazało, że W. M. nie jest osobą poszukiwaną. Możliwość wiarygodnego i dokładnego sprawdzenia w bazie KSIP W. M. pod kątem aktualności poszukiwań, bądź o ich odwołaniu, istniała tylko po wejściu do systemu KSIP WWW na stacjonarnym komputerze w Posterunku Policji w L. K. lub też w Komendzie Powiatowej Policji w T. L.. S.. szt. D. C. tego nie uczynił. Patrol Policji po uprzednim powiadomieniu dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w T. L. o fakcie zatrzymania W. M. udali się z nim do Komendy Powiatowej Policji w T. L.. Po przybyciu na miejsce sierż. szt. D. C. sporządził protokół zatrzymania W. M.. Osobą uczestniczącą w tej czynności był st. post. D. P.. Jako podstawę prawną zatrzymania W. M. wpisano art. 10 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (t. j. Dz. U. nr 90, poz. 557 z późn. zmianami), a jako przyczynę zatrzymania podano "Zatrzymany w związku z nakazem doprowadzenia do odbycia kary do Zakładu Karnego w Z. wydanym przez Sąd Rejonowy w T. L., sygn. akt [...] z dnia [...]01.2020 roku celem odbycia 19 (dziewiętnaście) dni zastępczej kary pozbawienia wolności za czyn z art. 86 § 4 kks". Zatrzymany osobiście odczytał protokół i nie złożył żadnych oświadczeń. O fakcie zatrzymania W. M. powiadomiono zastępcę Prokuratora Rejonowego w T. L.. Po sporządzeniu dokumentacji związanej z zatrzymaniem W. M. st. post. D. P. udał się do pełniącego nadzór z ramienia kierownictwa w tym dniu zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego podkom. P. G.. W rozmowie z podkom. P. G., st. post. D. P. przekazał, że zatrzymali osobę poszukiwaną przez Wydział Prewencji (poszukiwania administracyjno - porządkowe) i doprowadzili do Komendy Powiatowej Policji w celu osadzenia poszukiwanego. St. post. D. P. dodał, że dokonali stosownych sprawdzeń i sporządzili niezbędną dokumentację. Podkom. P. G. zapoznał się z treścią protokołu zatrzymania. Uznał, że dokument nie zawiera merytorycznych błędów i opatrzył go imienną pieczęcią i własnoręcznym podpisem. Podkom. P. G. udał się do pomieszczenia, gdzie przebywał zatrzymany W. M. pozostający pod nadzorem sierż. szt. D. C.. Podkom. P. G. sprawdził, czy policjanci prawidłowo zastosowali kajdanki służbowe. Nie miał uwag i przeprowadził rozmowę z zatrzymanym. W. M. nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do wykonanych czynności przez funkcjonariuszy z Posterunku Policji w L. K.. Ani sierż. szt. D. C., ani st. post. D. P. nie zgłosili żadnych uwag, że istnieją rozbieżności pomiędzy posiadaną dokumentacją, tj. nakazem doprowadzenia do odbycia kary do Zakładu Karnego w Z. wydanym przez Sąd Rejonowy w T. L. o sygn. akt [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., a sprawdzeniem osoby za pomocą urządzenia Bluebird MTN, które wykazało, że W. M. nie jest osobą poszukiwaną. Podkom. P. G. nie sprawdził w systemie KSIP WWW, czy W. M. jest faktycznie poszukiwany. O fakcie istniejących rozbieżności sierż. szt. D. C. nie poinformował również dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w T. L. nadkom. R. P., ani też jego zastępcy - asp. szt. W. Ś.. Wobec braku informacji o rozbieżnościach pomiędzy sprawdzeniem na urządzeniu Bluebird MTN, a dokumentacją osadzeniową W. M., dyżurny nadkom. R. P. nie zweryfikował całej dokumentacji z zapisami w KSIP, a następnie podpisał nakaz przyjęcia do PDOZ W. M..

Organ dalej podniósł, że w dniu [...] stycznia 2020 r. podinsp. W. H. - N. Wydziału Prewencji KPP w T. L. podczas zapoznawania się z dokumentacją osadzeniową i porównując ją z danymi w KSIP stwierdził, że w momencie zatrzymania i osadzenia, W. M. nie był już osobą poszukiwaną, a nakaz [...] był w tym momencie już odwołany. Tym samym W. M. był bezpodstawnie pozbawiony wolności w okresie od dnia [...] stycznia 2020 roku godz. 18:15 do dnia [...] stycznia 2020 r. godz. 8:35, tj. przez czas 14 godzin i 20 minut.

Przesłuchany w charakterze obwinionego sierż. szt. D. C. nie przyznał się do zarzucanego mu czynu i złożył wyjaśnienia wskazując m.in., że podstawą jego czynności służbowych i zatrzymania był ważny dokument nakazu doprowadzenia wydany przez Sąd.

Organ I instancji stwierdził, że zgromadzonym materiał dowodowy potwierdził zasadność zarzutu przedstawionego obwinionemu funkcjonariuszowi. Obwiniony nie miał zamiaru popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i takiej możliwości nie przewidywał, chociaż na podstawie posiadanej wiedzy i doświadczenia życiowego mógł i powinien tę możliwość przewidzieć. Za wymierzeniem kary nagany przemawiał przede wszystkim znaczny stopień winy. Okolicznością obciążającą był skutek przewinienia dla zatrzymanego W. M., który został pozbawiony prawa do wolności, które gwarantuje mu art. 31 Konstytucji RP. Nie stwierdzono żadnych z określonych w art. 134h ust. 2 ustawy przesłanek, mogących mieć wpływ na zaostrzenie wymiaru kary. Na korzyść obwinionego przemawiał jego dotychczasowy przebieg służby.

D. C. wniósł odwołanie od orzeczenia organu I instancji, zarzucając naruszenie:

1) art. 135j ust. 2 pkt 4-6 ustawy o Policji, polegające na przyjęciu wadliwej konstrukcji zaskarżonego orzeczenia przejawiające się w braku spójności pomiędzy częścią dyspozytywną rozstrzygnięcia, a jego uzasadnieniem, z którego to wynika, iż organ I instancji dopatruje się przewinienia dyscyplinarnego w odmiennym zachowaniu obwinionego, niż wynikałoby to z opisu i kwalifikacji prawnej czynu mu przypisanego;

2) naruszenie art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, polegające na jednostronnej oraz wybiórczej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, która to ukierunkowana została na nałożenie nadmiernej dolegliwości w stosunku do obwinionego, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności świadczących o braku podstaw do przypisania mu odpowiedzialności dyscyplinarnej za zarzucany mu czyn, przede wszystkim zaś:

a) niesłusznym zignorowaniu okoliczności, że w sytuacji braku jakiejkolwiek informacji co do odwołania podstawy poszukiwań w postaci sądowego nakazu doprowadzenia, jak również wydanego służbowego polecenia jego wykonania, nie zachodziły jakiekolwiek podstawy prawne do odstąpienia przez obwinionego do podjęcia zleconych mu czynności;

b) niedostatecznym uwzględnieniu przez organ orzekający, iż okoliczności, w jakich doszło do zatrzymania W. M., w tym przede wszystkim wynik rozpytania go co do ewentualnej możliwości uregulowania przez niego należności sądowych i uwolnienia się od zastępczej kary pozbawienia wolności, w żaden sposób nie wskazywały na możliwość odwołania podstawy jego poszukiwań w postaci sądowego nakazu doprowadzenia;

c) bezpodstawnym upatrywaniu odpowiedzialności obwinionego w odstąpieniu od weryfikacji podstawy poszukiwania W. M., w sytuacji gdy dane zawarte w KSIP nie są na bieżąco aktualizowane i przy braku jakichkolwiek okoliczności wskazujących na ustanie podstawy poszukiwań nie można udzielić im pierwszeństwa przed wydanym przez sąd nakazem doprowadzenia oraz poleceniem służbowym co do jego realizacji;

d) całkowitym pominięciu, iż prawny obowiązek dokonania weryfikacji podstawy doprowadzenia W. M. obciążał funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji w T. L., którzy zatwierdzali, bądź też przeprowadzali czynności z udziałem zatrzymanego i posiadali obiektywną możliwość zauważenia nieprawidłowości.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie uwzględnił odwołana. Utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy argumentował m.in., że wbrew zarzutom odwołania, funkcjonariuszowi zarzucono przekroczenie uprawnień, a nie niedopełnienie obowiązków służbowych. Skutkiem zaniedbania obowiązków przez obwinionego było bezpodstawne pozbawienie wolności W. M., a tym samym naruszenie jednego z podstawowych praw człowieka, tj. prawa do wolności. Zaistnienie tych okoliczności było podstawą do wymierzenia przez przełożonego dyscyplinarnego kary dyscyplinarnej nagany. Obwiniony popełnił w sposób nieumyślny przewinienie dyscyplinarne. Działanie tego funkcjonariusza nie było celowe. Policjant zasugerował się posiadaną dokumentacją osadzeniową, tj. nakazem doprowadzenia W. M. do odbycia kary do Zakładu Karnego w Z. wydanym przez Sąd Rejonowy w T. L.. Obwiniony winien był poinformować zastępcę naczelnika Wydziału Kryminalnego podkom. P. G., a później dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w T. L. nadkom. R. P. i jego zastępcę - asp. szt. W. Ś. o rozbieżnościach pomiędzy sprawdzeniem na urządzeniu Bluebird MTN, a dokumentacją osadzeniową.

W ocenie organu odwoławczego, wina skarżącego nie budzi wątpliwości. Przy wymiarze kary nagany uwzględniono dotychczas nienaganny przebieg służby obwinionego oraz wyróżnienie w lipcu 2018 r. pieniężną nagrodą motywacyjną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. C. wniósł o uchylenie orzeczeń obu instancji, zarzucając naruszenie:

1) art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, polegające na wybiórczej i jednostronnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która ukierunkowana została na nałożenie nadmiernej dolegliwości w stosunku do skarżącego, przy jednoczesnym pominięciu okoliczności świadczących o braku podstaw do przypisania mu odpowiedzialności dyscyplinarnej za zarzucany mu czyn, przede wszystkim zaś na: a) niesłusznym zignorowaniu okoliczności, że w sytuacji braku jakiejkolwiek informacji co do odwołania podstawy poszukiwań w postaci sądowego nakazu doprowadzenia, jak również wydanego polecenia służbowego jego wykonania, nie zachodziły żadne podstawy prawne do odstąpienia przez skarżonego do podjęcia zleconych mu czynności; b) niedostatecznym uwzględnieniu przez organ II instancji, iż okoliczności, w jakich doszło do zatrzymania W. M. - w tym przede wszystkim wynik rozpytania go co do ewentualnej możliwości uregulowania przez niego należności sądowych i uwolnienia się od zastępczej kary pozbawienia wolności - w żaden sposób nie wskazywały na możliwość odwołania podstawy jego poszukiwań w postaci sądowego nakazu doprowadzenia; c) bezpodstawnym upatrywaniu odpowiedzialności skarżącego w odstąpieniu od weryfikacji podstawy poszukiwania W. M., w sytuacji gdy dane zawarte w KSIP nie są na bieżąco aktualizowane i przy braku jakichkolwiek okoliczności wskazujących na ustanie podstawy poszukiwań nie można udzielić im pierwszeństwa przed wydanym przez sąd nakazem doprowadzenia oraz poleceniem służbowym co do jego realizacji; d) całkowitym zbagatelizowaniu okoliczności, iż prawny obowiązek dokonania weryfikacji podstawy doprowadzenia W. M. obciążał funkcjonariuszy Komendy Policji w T. L., którzy zatwierdzali bądź też przeprowadzali czynności z udziałem zatrzymanego i posiadali obiektywną możliwość wychwycenia nieprawidłowości:

2) art. 135j ust. 2 pkt [...] w zw. z art. 135j ust. 2 pkt 4-6 ustawy o Policji polegające na niedostatecznym oraz mało wnikliwym rozważeniu podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego wadliwej konstrukcji orzeczenia organu I instancji, przejawiającego się w braku spójności między częścią dyspozytywną rozstrzygnięcia a jego uzasadnieniem, z którego wynika, iż organ dopatrywał się przewinienia dyscyplinarnego w odmiennym zachowaniu sierż. szt. D. C., niż wynikałoby to z opisu i kwalifikacji prawnej czynu mu przypisanego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne wydane zostało na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.).

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że w myśl art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych (art. 132 ust. 2 ustawy).

Katalog naruszeń dyscypliny służbowej określony przepisem art. 132 ust. 3 ustawy o Policji nie jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca uznając, że niemożliwe jest ich pełne i enumeratywne wyliczenie, odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy, która definiuje ogólnie pojęcie naruszenia dyscypliny służbowej, jako każde zawinione przekroczenie uprawnień lub niedopełnianie obowiązków, wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych. Przepis wskazuje na zawinione działanie lub zaniechanie funkcjonariusza. Elementem koniecznym zatem naruszenia dyscypliny służbowej jest zawinienie. Nie może podlegać więc odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusz, któremu nie można przypisać winy. Wina to psychiczny stosunek sprawcy do popełnionego czynu, który obejmuje świadomość i wolę popełnienia czynu. Wina może być umyślna (w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym) lub nieumyślna (lekkomyślność lub niedbalstwo). Kwestię tę reguluje art. 132a ustawy wskazujący, że przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia i na to się godzi (wina umyślna), 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć (wina niewymyślna). Wina umyślna może przejawiać się zamiarem bezpośrednim (obwiniony chce popełnić przewinienie) albo zamiarem ewentualnym (obwiniony przewidując możliwość popełnienia przewinienia, na to się godzi). Nieumyślność natomiast polega na tym, że obwiniony nie chce popełnić przewinienia, nie godzi się na jego popełnienie, lecz mimo to je popełnia na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Wina nieumyślna może mieć postać lekkomyślności (obwiniony przewidywał możliwość popełnienia przewinienia) albo postać niedbalstwa (obwiniony mógł i powinien przewidzieć możliwość popełnienia przewinienia).

Stopień winy nie przesądza o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, ale może mieć wpływ na wymiar kary (jako okoliczność, która ma wpływ na złagodzenie wymiaru kary - art. 134h ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji). W myśl art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, wymierzona kara powinna być adekwatna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

Ponadto ustawa nakazuje wziąć pod uwagę zarówno okoliczności wpływające na zaostrzenie jak i na złagodzenie wymierzonej kary.

W przypadku uzasadnionego przypuszczenia popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego, przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne (w określonych przypadkach) bądź może je wszcząć na wniosek pokrzywdzonego (art. 134i ust. 1 ustawy). Postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zawiera m.in. opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z jego kwalifikacją prawną (art. 134i ust. 6 pkt 4 ustawy o Policji). Rzecznik dyscyplinarny sporządza sprawozdanie, które m.in. wskazuje obwinionego oraz określa zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne, z opisem stanu faktycznego ustalonym na podstawie zebranych dowodów (art. 135i ust. 7 pkt 2 ustawy). Na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie o uniewinnieniu albo odstąpieniu od ukarania, albo ukaraniu, albo o umorzeniu postępowania (art. 135j ust. 1 ustawy). Orzeczenie powinno zawierać m.in. opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną; rozstrzygnięcie o uniewinnieniu albo stwierdzeniu winy i odstąpieniu od ukarania lub wymierzeniu kary dyscyplinarnej albo umorzeniu postępowania dyscyplinarnego; uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia (art. 135j ust. 2 pkt 4-6 ustawy).

W postępowaniu dyscyplinarnym istotny jest opis zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego oraz jego kwalifikacja prawna. W postępowaniu tym policjantowi stawia się konkretny zarzut, a rozstrzygnięcie jest ściśle związane z poczynionymi ustaleniami dotyczącymi zarzutu. Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem quasi karnym, w którym nie dokonuje się oceny, czy policjant popełnił jakiekolwiek przewinienie dyscyplinarne, ale czy popełnił zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 875/15; z dnia 21 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 10/19).

Nie jest sporne, że skarżący po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających podjął decyzję o zatrzymaniu W. M.. W momencie zatrzymania i osadzenia W. M. nie był już osobą poszukiwaną, a podstawa poszukiwań i doprowadzenia była już nieaktualna. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie ulega wątpliwości, że W. M. był bezpodstawnie pozbawiony wolności od dnia [...] stycznia 2020 r. od godz. 18:15 do dnia 15 stycznia 2020 r. do godz. 8:35, tj. przez okres 14 godzin i 20 minut.

W ocenie Sądu, zaskarżone orzeczenie w przedmiocie wymierzenia kary nagany jest rozstrzygnięciem nieprawidłowym.

Przede wszystkim, organ odwoławczy nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uznając funkcjonariusza za winnego zarzucanych mu uchybień organ powinien także wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko, wyjaśniając dlaczego podjął takie, a nie inne rozstrzygnięcie i dlaczego nie uwzględnił okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu. Ustalając czy dane zdarzenie miało miejsce organ zobowiązany jest odnieść się do wszystkich okoliczności występujących w sprawie oraz wskazać, które uznał za udowodnione i dlaczego. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego daje podstawę i możliwość dokonania prawidłowej jego kwalifikacji przez organ dyscyplinarny (wyrok NSA z dnia 5 października 2011 r. sygn. akt I OSK 468/11).

Naruszenie zasady dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy jako podstawowego obowiązku organu uzasadniało wyeliminowanie skontrolowanego orzeczenia z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 135e ustawy o Policji, rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W myśl art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. W myśl ust. 2 tego przepisu, obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem, a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego. W tym kontekście należy wskazać, że organ pominął istotne okoliczności, w których doszło do zatrzymania W. M.. W szczególności organ odwoławczy nie wziął po uwagę samych informacji przekazywanych przez zatrzymanego w toku podejmowanych w dniu [...] stycznia 2020 r. przez skarżącego czynności służbowych. Ze sprawozdania rzecznika dyscyplinarnego wynika, że w chwili zatrzymywania W. M. skarżący ustalił, iż zatrzymywany nie wpłacał do Sądu żadnej grzywny w celu uwolnienia się od zastępczej kary aresztu. Zatrzymany nie okazał dowodu wpłaty grzywny i wykluczał taką możliwość. Zatrzymywany podał wprost, że nie byłby w stanie zgromadzić kwoty [...]złotych. Oświadczenie W. M. w tej materii potwierdziła jego matka i bratanek. Sprawdzenie na urządzeniu Bluebird - Mobilnym Terminalu Noszonym wskazało, że zatrzymywany mężczyzna nie jest już osobą poszukiwaną. Skoro rzecznik dyscyplinarny stwierdza w swoim sprawozdaniu, że brak było możliwości jednoznacznego ustalenia, czy podstawa poszukiwań (nakaz Sądu Rejonowego w T. L. sygn. akt [...]) była już odwołana lub, czy był on jeszcze nie wprowadzony i organ odwoławczy podtrzymuje takie stanowisko, to nie można przypisywać skarżącemu całkowitej i daleko idącej odpowiedzialności za podjęte przez niego działania wywołane przekonaniem o aktualności sądowego nakazu doprowadzenia poszukiwanego.

Niepełna ocena okoliczności związanych z zatrzymaniem W. M. i motywów, którymi kierował się skarżący dokonując zatrzymania jest uchybieniem proceduralnym, mającym wpływ na wynik przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego, zwłaszcza, że organ odwoławczy przyznaje, że policjanci z Posterunku Policji w L. K. nie byli poinformowani o odwołaniu poszukiwań W. M.. Z akt sprawy wynika, że na udzielenie skarżącemu oficjalnej informacji w tym zakresie organ Policji miał kilka dni. Polecenie zatrzymania poszukiwanego skarżący otrzymał w dniu [...] stycznia 2020 r. o godz. 19:45. W dniu [...] stycznia 2020 r. od godz. 22:48 organ wiedział już na podstawie zawiadomienia Straży Granicznej, że poszukiwany uwolnił się od kary pozbawienia wolności wpłacając na rachunek Sądu Rejonowego w T. L. należną grzywnę. W systemie KSIP zarejestrowano w dniu [...] stycznia 2020 r. o godz. 22:55 odwołanie poszukiwań. Zatrzymania W. M. dokonano w dniu [...] stycznia 2020 r. o godz. 18:15.

Powyższe prowadzi do wniosku, że Komendant Wojewódzki w L. nie wykazał jednoznacznie, aby przewinienie skarżącego mogło zostać zakwalifikowane jako naruszenie dyscypliny służbowej przewidziane w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Organ wskazał ogólnie, że skarżący swoim działaniem doprowadził do bezpodstawnego pozbawienia wolności W. M. przez okres ponad 14 godzin. W ocenie organu, w ten sposób doszło do naruszenia art. 31 Konstytucji RP i pogwałcenia prawa do wolności. Uwadze organu Policji umknęło, że skarżący może ponosić odpowiedzialność dyscyplinarną wyłącznie za podjęte wyłącznie przez siebie czynności. Tak rozumiany zakres odpowiedzialności funkcjonariusza Policji w postępowaniu dyscyplinarnym nie pozwala na stwierdzenie, że zawinione działanie skarżącego skutkowało bezprawnym pozbawieniem W. M. wolności przez okres ponad 14 godzin.

Katalog naruszeń przewidziany w art. 132 ust. 3 ustawy jest otwarty o czym świadczy użycie zwrotu "w szczególności". Jednak naruszenie określone w ust. 3 pkt 3 ma ściśle określony charakter i musi polegać na niedopełnieniu obowiązków albo przekroczeniu uprawnień określonych w przepisach prawa. Nie wyklucza to oceny, czy zachowanie skarżącego nie wyczerpuje na przykład przesłanek z art. 132 ust. 3 pkt 4 ustawy, gdzie mowa jest o niedopełnieniu obowiązków służbowych albo przekroczeniu uprawnień określonych w przepisach prawa. Pamiętać należy, że przy dokonywaniu wykładni tego przepisu niezbędne jest uwzględnienie definicji (ogólnego) pojęcia "naruszenia dyscypliny służbowej", o którym mowa w art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, co oznacza, że dla wykazania, iż wykonanie przez policjanta czynności służbowej zostało dokonane w sposób nieprawidłowy, konieczne jest wskazanie związku tego przepisu z innymi przepisami prawa lub rozkazami i poleceniami wydanymi przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 231/16). W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest niespójne. Warunkiem przypisania odpowiedzialności skarżącemu za zarzucany mu czyn jest przede wszystkim możliwość zakwalifikowania tego czynu jako naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 2 - przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w tym przepisie, ewentualnie w powiązaniu z jednym z naruszeń wskazanych przykładowo w art. 132 ust. 3 ustawy. Organ dokonał ściśle określonej kwalifikacji z art. 132 ust. 3 pkt 3 w powiązaniu z treścią art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, co spowodowało powołanie tego przepisu zarówno w podstawie prawnej przypisanego przewinienia, jak i wpłynęło na treść opisu samego czynu, który polegał na przekroczeniu uprawnień przez skarżącego do zatrzymania W. M.. Organ podniósł, że z przepisu art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji wynika, że policjanci wykonując czynności, o których mowa w art. 14, mają prawo zatrzymywania osób w trybie i przypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw. Nadmienił także, że Policja w zakresie postępowania wykonawczego wykonuje polecenia sądu (art. 10 § 1 pkt 2 Kodeksu karnego wykonawczego). Organ nie wyjaśnił jednak, jaki powinien być prawidłowy – wynikający z przepisów prawa oraz rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych - tryb postępowania funkcjonariusza Policji wykonującego polecenie zatrzymania osoby poszukiwanej, w przypadku ujawnienia wstępnych danych wskazujących, że ustały podstawy do zatrzymania takiej osoby. Wyjaśnienie tej kwestii było niezbędne i niewystarczającym jest odwoływanie się przez organ do bliżej nieokreślonego obowiązku skarżącego powiadamiania swoich przełożonych, nadzorujących prawidłowość wykonywania czynności służbowych, o rozbieżnościach pomiędzy sądowym nakazem zatrzymania, a niewiarygodną – co sygnalizuje organ w uzasadnieniu orzeczenia - informacją płynącą z urządzenia Bluebird, wymagającą dodatkowej weryfikacji poprzez system KSIP (dostępny na Posterunku Policji w L. K. oraz Komendzie Powiatowej Policji w T. L.). Nie jest sporne, że patrol Policji zawiadomił dyżurnego Komendy Powiatowej w T. L. o fakcie zatrzymania W. M., a następnie doprowadził go do tamtejszej Komendy. W tych warunkach rzeczą organu było w szczególności ocenić, czy pierwotna informacja o zatrzymaniu W. M. nie powinna była już na tym etapie spotkać się z odpowiednią reakcją właściwych służb. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy orzeczenie dyscyplinarne o wymierzeniu kary nagany – oznaczającej wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania – zgeneralizował obowiązki skarżącego, uznając ostatecznie, że skarżący przekroczył swoje uprawnienia do zatrzymania W. M.. Jeśli organ przyjmuje, że skarżący nie był uprawniony do zatrzymania osoby poszukiwanej, to powinien był dla jasności sprawy wskazać w tej konkretnej sprawie, w którym momencie funkcjonariusz Policji utracił prawo do podjęcia czynności polegającej na zatrzymaniu. Tego organ nie uczynił, co dodatkowo świadczy o wadliwości zaskarżonego orzeczenia, przypisującego skarżącemu przekroczenie uprawnień w dniu [...] stycznia 2020 r. o godz. 18:15 w miejscowości B.

Powyższe rozważania nie oznaczają, że organ zbagatelizował ewentualną kwestię odpowiedzialności innych osób za zatrzymanie W. M.. Spór dotyczył wyłącznie odpowiedzialności dyscyplinarnej skarżącego. Organ ocenił, że skarżący sam popełnił przewinienie dyscyplinarne, co wyznaczało ramy rozpoznawanej sprawy. Przy ponownym jej rozpatrywaniu organ Policji przeanalizuje całokształt okoliczności towarzyszących zatrzymaniu W. M. i wyda rozstrzygnięcie uwzględniające wszystkie okoliczności, przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego, a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzygnie na jego korzyść.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a."

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). Koszty obejmowały wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego (480 zł) oraz uiszczoną opłatę od pełnomocnictwa (17 zł).

Ubocznie należy wskazać, że skargę D. C. rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.