Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1993/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 3 i 12 ust. a, 7 § 1, 54, 36, 67, 89
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7, 8, 9, 12 § 1, 72, 124
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 2006-2008 oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., a także na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. dotyczących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wszczął egzekucję do majątku S. P. - Skarżącego w niniejszej sprawie.

Zawiadomieniami z dnia 21 stycznia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęć wierzytelności Skarżącego z tytułu dostaw, robót i usług u wielu kontrahentów. O dokonanych zajęciach wierzytelności powiadomiono Skarżącego w dniu 28 stycznia 2009 r.

Pismem z dnia 2 lutego 2009 r. Skarżący wniósł skargę na podjęte wobec niego czynności egzekucyjne. Zdaniem Skarżącego, czynności te zostały dokonane pomimo posiadania przez organ egzekucyjny wiedzy na temat, m.in.: majątku Skarżącego, bieżącego regulowania zobowiązań wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, spłaty zadłużenia wobec banków. Skarżący zakwestionował dokonanie czynności zajęcia wierzytelności u klientów, którzy nie posiadali wobec niego zadłużenia. W jego ocenie, z treści zawiadomień o zajęciach nie wynika, że kwoty dochodzonych należności dotyczą rozliczeń z jego firmą. Jednocześnie Skarżący stwierdził, że w zawiadomieniach zostały podane dane nie mające związku z prowadzoną przez niego firmą, np. jego numer PESEL. Nie podano natomiast adresu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej i nazwy firmy. Ponadto Skarżący podniósł, iż kopie zawiadomień o zajęciach zostały przesłane do niego z kilkudniowym opóźnieniem. Wskazał również, że do dnia nadania skargi nie doręczono mu "zawiadomienia o podjętych czynnościach zawierających ścieżkę odwoławczą".

Postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. oddalił wniesioną skargę na czynności egzekucyjne dokonane zawiadomieniami z dnia 21 stycznia 2009 r. uznając, iż zostały one przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.e.a."

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący pismem z dnia 23 lutego 2009 r. wniósł do Ministra Finansów zażalenie, w którym ponownie podniósł te same zarzuty co w skardze na czynności egzekucyjne. Według Skarżącego, organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieistniejących wierzytelności, co jest sprzeczne z art. 89 § 1 u.p.e.a. W ocenie Skarżącego, dokonane w trybie powołanego wyżej przepisu zajęcie może być skierowane jedynie do tych adresatów, którzy są jego dłużnikami i mają wobec niego nieuregulowane zobowiązania.

Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 54 u.p.e.a., stosownie do którego zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Minister Finansów wyjaśnił, że organ nadzoru dokonuje oceny czynności egzekucyjnej badając czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Podkreślił, iż celem egzekucji jest doprowadzenie do wykonania ciążących na zobowiązanym obowiązków poprzez stosowanie środków przymusu. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wybór środków egzekucyjnych, które mają być zastosowane w konkretnym przypadku, powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku, przy czym organ egzekucyjny może stosować równocześnie kilka środków egzekucyjnych. Powyższe, zdaniem Ministra Finansów, wskazuje na to, iż każdy dłużnik winien liczyć się z tym, że podczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec niego będą podejmowane działania bezpośrednio zmierzające do wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi. Minister Finansów podniósł, że z akt sprawy wynika, iż zgodnie z art. 7 u.p.e.a. został zastosowany jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) powołanej ustawy, tj. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych.

Minister Finansów analizując przebieg zaskarżonej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciach wierzytelności zobowiązanego u dłużników zajętych wierzytelności nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Wskazał, że podstawę dokonania zajęć wierzytelności Skarżącego stanowiły tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., których odpisy doręczono Skarżącemu przed zastosowaniem zaskarżonego środka egzekucyjnego. Zajęcia wierzytelności dokonano zgodnie z art. 89 § 1 i 3 u.p.e.a., poprzez przesłanie do dłużników zajętych wierzytelności zawiadomień z dnia 21 stycznia 2009 r. o zajęciu praw majątkowych Skarżącego stanowiących wierzytelności pieniężne. Zajęcia wierzytelności stały się skuteczne z dniem 26 stycznia 2009 r., 27 stycznia 2009 r. oraz 28 stycznia 2009 r., tj. z chwilą doręczenia zawiadomień o zajęciach wierzytelności zobowiązanego dłużnikom zajętych wierzytelności. Jednocześnie z przesłaniem w/w zawiadomień organ egzekucyjny wezwał dłużników, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomień złożyli organowi egzekucyjnemu oświadczenia, czy uznają zajęte wierzytelności Skarżącego, czy przekażą organowi egzekucyjnemu z zajętych wierzytelności kwoty na pokrycie egzekwowanych należności lub z jakiego powodu tego odmawiają. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku jednoczesnego przesłania zawiadomień o zajęciach wierzytelności do dłużników zajętych wierzytelności i zobowiązanego Minister Finansów wskazał, iż co prawda w myśl art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile wcześniej nie został doręczony, to jednak wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje między innymi z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Minister Finansów stwierdził, że można podzielić pogląd, iż użycie w tym przepisie zwrotu "zajętej kwoty" w formie dokonanej wskazuje na kolejność działań podejmowanych przez organ egzekucyjny. W przepisach u.p.e.a. nie zawarto szczególnych rozwiązań dotyczących doręczania zobowiązanemu, wskazanych w art. 32 tej ustawy dokumentów, które zapewniłyby mu natychmiastowe ich otrzymanie. W związku z tym, zgodnie z art. 18 u.p.e.a., zagadnienie to jest unormowane w przepisach działu I rozdziału 8 k.p.a. Zawarta tam regulacja nie gwarantuje, że zobowiązany, w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja administracyjna z innych wierzytelności pieniężnych, będzie jednocześnie z dłużnikiem zajętej wierzytelności poinformowany o fakcie przystąpienia organu egzekucyjnego do czynności egzekucyjnych. Zdaniem Ministra Finansów, należy mieć również na względzie, że dokonanie czynności wymienionych w art. 89 u.p.e.a. pozwala na skorzystanie we właściwym momencie przez zobowiązanego ze środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym. W dniu 28 stycznia 2009 r. Skarżącemu doręczono odpis powyższych zawiadomień o zajęciu. Ustosunkowując się do stanowiska Skarżącego, którego zdaniem dokonane w trybie powołanego wyżej przepisu zajęcie mogło być skierowane jedynie do tych adresatów, którzy są jego dłużnikami i mają wobec niego nieuregulowane zobowiązania, Minister Finansów uznał je za chybione. Wyjaśnił, że art. 89 § 2 u.p.e.a. wyraźnie stanowi, iż zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po jego dokonaniu, co wskazuje jednoznacznie, iż wierzytelności nie muszą istnieć w chwili zajęcia. Uznać zatem należy, iż organ egzekucyjny wykonał czynności, które mieszczą się w jego uprawnieniach. Należy przy tym mieć na uwadze, iż z akt sprawy wynika, że kilku kontrahentów Skarżącego uznało dokonane przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności i zobowiązało się przekazywać środki pieniężne na rachunek organu egzekucyjnego w przypadku przeprowadzenia ze Skarżącym kolejnych transakcji. Minister Finansów zauważył, iż organ egzekucyjny zobligowany jest do prowadzenia egzekucji w taki sposób, aby w jak najszybszym czasie wyegzekwować od zobowiązanego zaległe należności. Z art. 36 u.p.e.a. wynika, że organowi egzekucyjnemu przyznano uprawnienie do żądania, m.in. od organów administracji publicznej, jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych oraz innych podmiotów udzielenia nieodpłatnych informacji w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Niezależnie od tego organ egzekucyjny w prowadzonym postępowaniu wykorzystuje też inne informacje o majątku zobowiązanego, uzyskane z własnych źródeł, np. bazy danych urzędu, deklaracji jak i złożonych przez podatnika zeznań, czy też źródeł ogólnodostępnych, tj. prasa, internet, itp. Fakt posiadania przez organ egzekucyjny wiedzy na temat majątku, którego - zdaniem Skarżącego - wielkość jest zbyt mała, aby zabezpieczyć spłatę zadłużenia, nie zwalnia organu egzekucyjnego z obowiązku dokonywania kolejnych czynności egzekucyjnych mających na celu wyegzekwowanie ciążących na zobowiązanym zaległości. Minister Finansów podkreślił, iż bieżące regulowanie zobowiązań wobec ZUS i Urzędu Skarbowego nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od poszukiwania innych źródeł majątku Skarżącego czy prowadzenia czynności egzekucyjnych.

Analizując stan faktyczny Minister Finansów stwierdził, że w/w zajęcia zostały podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i dostarczone zarówno do dłużników zajętych wierzytelności, jak i Skarżącemu, zaś kwoty należności, jakie wykazane zostały w zawiadomieniach o zajęciu, miały swoje odzwierciedlenie w treści tytułów wykonawczych przekazanych do organu egzekucyjnego. Minister Finansów nie dopatrzył się też uchybień formalnych w dokonanych czynnościach organu egzekucyjnego. Wyjaśnił, że zawiadomienia o zajęciu wierzytelności odpowiadają wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm.) - powoływanym dalej jako "rozporządzenie MF z dnia 22 listopada 2001 r." Organ egzekucyjny w zawiadomieniach tych, zgodnie z pouczeniem zamieszczonym w pkt 1 wzoru, wskazał imię i nazwisko zobowiązanego, adres jego zamieszkania a także inne posiadane dane, tj. NIP, PESEL i REGON. Dane te są zgodne z danymi zamieszczonymi w tytułach wykonawczych, będących podstawą wystawienia rzeczonych zawiadomień. Czynności egzekucyjne zostały, zatem dokonane zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 67 i art. 89 u.p.e.a.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu Ministra Finansów oraz poprzedzającemu je postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w P. naruszenie art. 7, 8, 9, 12 § 1, 72, 124 k.p.a., art. 1a pkt 3 i 12 ust. a, 7 § 1, 54, 36, 67, 89 u.p.e.a., a ponadto - art. 43 kodeksu cywilnego w związku z art. 293 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 1 ust. 2, art. 3, 6, 18, 23, 26, 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "ustawa o ochronie danych osobowych", przez to, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone w sposób nierzetelny, naruszający godność, zmierzający do odebrania Skarżącemu wiarygodności w stosunkach handlowych z kontrahentami, mający na celu pozbawienie Skarżącego kontrahentów i spowodowanie jego niewypłacalności, wobec czego ujawniono objęte tajemnicą skarbową dane, a w odniesieniu do kontrahentów (we wszystkich przypadkach tylko i wyłącznie potencjalnych dłużników) naruszono ewidentnie dane podlegające ochronie na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez skierowanie zajęcia w sposób skutkujący bezprawnym ujawnieniem szeregu danych podlegających ustawowej ochronie, a w szczególności informacji o nazwisku, adresie, wieku i zaległościach w poszczególnych podatkach i składkach z tytułu ubezpieczenia społecznego, podczas gdy, zgodnie z przepisami art. 293 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej, dane o zaległościach wynikające z dokumentacji rachunkowej, stanowiły tajemnicę skarbową, pozostałe zaś dane osoby zobowiązanej podlegają ochronie na podstawie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.

Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że zaskarżone postanowienia dotknięte są wyżej wskazanymi wadami i uchybieniami, które czynią je bezprawnymi, albowiem działania organu egzekucyjnego wymierzone zostały w podstawy ekonomicznego bytu jego firmy w celu jej zniszczenia w sposób naruszający jego godność i ochronę danych niejawnych i osobowych nie tylko jego, ale i dotyczących jego kontrahentów, zaś adresaci skarg - zarówno Dyrektor Izby Skarbowej jak i Minister Finansów bezprawie to zaaprobowali w imię źle pojętego solidaryzmu służb fiskalnych.

Zdaniem Skarżącego, czynności egzekucyjne podjęte zostały pomimo pełnej wiedzy organu egzekucyjnego na temat jego majątku, którego wielkość jest zbyt mała, by zabezpieczyć spłatę zadłużenia; bieżącego regulowania zobowiązań wobec ZUS i Urzędu Skarbowego; faktu zakończenia w połowie 2008 r. spłaty zaległości kredytowych w bankach w wysokości ponad 100.000 zł, którą to kwotę, porównywalną z zadłużeniem w ZUS i Urzędzie Skarbowym, Skarżący spłacił w okresie 2005-2008; poprawiającej się sytuacji w firmie Skarżącego i możliwości całkowitej spłaty zadłużenia w perspektywie kilku lat w oparciu o wypracowywane zyski. Skarżący wyjaśnił, że wszystkie te informacje przekazał poborcy podatkowemu Urzędu Skarbowego w O. w listopadzie 2008 r. łącznie z kserokopiami zaświadczeń bankowych. Skarżący sądził, że urzędnicy Działu Egzekucji Urzędu Skarbowego w O. uznają przytoczone wyżej fakty za potwierdzenie jego determinacji w dążeniu do całkowitej spłaty wszystkich zadłużeń. Co więcej, liczył, że uwzględnione zostaną zapisy art. 7, a w szczególności § 2 u.p.e.a. Skarżący wskazał, iż jego zastrzeżenia budzi nierzetelne przeprowadzenie procedury wynikającej z art. 89 § 1 u.p.e.a. w następujących aspektach:

1) zajęcia przesłane zostały do jego klientów, którzy na dzień 21 stycznia 2009 r. (data wystawienia zawiadomień) nie posiadali wobec niego zadłużeń ani nie byli z nim związani stosunkiem prawnym gwarantującym wystąpienie zadłużenia w przyszłości;

2) treść zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, jakie dotarło do klientów nie zawierała informacji o tym, że dotyczy kwot wynikających z rozliczeń z firmą Skarżącego;

3) Skarżący nie zna źródła pochodzenia danych jego kontrahentów ani sposobu, w jaki pracownicy Działu Egzekucji weszli w ich posiadanie. Bazę danych klientów, jaką zebrał w ciągu 19 lat działalności uważa za największy, niematerialny majątek firmy i jedną z podstaw działania. Jego ustne zapytania o pochodzenie tych danych i podstawę prawną, na jakiej się nimi posłużono kierowane w dniach 27 i 28 stycznia 2009 r. do Urzędu Skarbowego pozostały bez odpowiedzi;

4) do wiadomości Skarżącego kopie zawiadomień o zajęciach przesłane zostały z kilkudniowym opóźnieniem. Daty stempli pocztowych wskazują, że opóźniono wysyłkę o kilka dni;

5) Skarżący nie otrzymał nigdy adresowanego do niego zawiadomienia o podjętych czynnościach zawierających dokładną ścieżkę odwoławczą;

6) na zawiadomieniach o zajęciach podane zostały również dane nie mające związku z prowadzoną przez Skarżącego działalnością takie, jak PESEL i adres zamieszkania, pominięto natomiast tak istotne informacje, jak adres prowadzenia działalności i nazwę firmy, pod jaką Skarżący od 19 lat prowadzi działalność.

Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług. Wskazał, że organ drugiej instancji dokonując wykładni art. 89 § 2 u.p.e.a. stwierdził, iż zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po jego dokonaniu, co wskazuje jednoznacznie, iż wierzytelności nie muszą istnieć w chwili zajęcia. Zdaniem Skarżącego, wykładnia art. 89 § 2 u.p.e.a. nie może być oderwana od przepisu art. 89 § 1 u.p.e.a. W ocenie Skarżącego, z brzmienia tego ostatniego przepisu wyraźnie wynika, iż zajęcie dotyczy istniejącej w chwili jego dokonania wierzytelności pieniężnej. Według Skarżącego, art. 89 § 2 zdanie 2 u.p.e.a. uzupełnia zasadę wynikająca z art. 89 § 1 u.p.e.a., tj. dotyczy takich sytuacji, gdy po zajęciu dokonanym przez organ egzekucyjny w myśl przepisu art. 89 § 1, powstaną jeszcze inne wierzytelności. Art. 89 § 2 u.p.e.a. dotyczy bowiem chwili, z jaką dokonane jest zajęcie (art. 89 § 2 zdanie pierwsze u.p.e.a.). Dalsza część tego przepisu wskazuje, iż w przypadku raz dokonanego zajęcia, zajęcie to jest skuteczne również w stosunku do nowopowstających wierzytelności przysługujących dłużnikowi od podmiotu, w stosunku do którego jest wierzycielem. Gdyby przyjąć, że jest inaczej, to oznaczałoby, że właściwie organ egzekucyjny powinien dokonywać zajęcia u wszystkich potencjalnych dłużników dłużnika egzekwowanego, których krąg jest praktycznie nieograniczony.

Skarżący zwrócił uwagę, iż organ egzekucyjny nie skorzystał z uprawnień wynikających z art. 36 u.p.e.a. i nie zażądał do niego w trybie tego przepisu listy dłużników. Nie jest też mu wiadome, na jakiej podstawie organ egzekucyjny wyselekcjonował adresatów zawiadomień, skąd posiadał dane stanowiące podstawę do przeprowadzenia takiego wyboru oraz na jakiej podstawie przypisał adresatom zawiadomień nieistniejące wobec niego zobowiązania. Skarżący podkreślił, iż bazy danych, które gromadził przez 19 lat funkcjonowania firmy uważa za największą tajemnicę firmy niezbędną do jej funkcjonowania a także za majątek firmy stanowiący podstawę jej działania. Nie zadawalają więc go ogólne stwierdzenia, iż organy egzekucyjne wykorzystują również inne źródła do ustalenia majątku zobowiązanego (bazy danych urzędu, deklaracje, zeznania podatnika, źródła ogólnodostępne, tj. prasa, internet), które nie wskazują, skąd konkretnie organ egzekucyjny miał wiedzę o jego kontrahentach. Jeżeli wiedza ta pochodzi z dokumentów znajdujących się w posiadaniu organu egzekucyjnego, to prawem Skarżącego jest wiedzieć, w jakich konkretnie dokumentach informacje te zostały zgromadzone i w jaki sposób. Skarżący wskazał dalej, że treść zaskarżonych orzeczeń potwierdza kilkudniową zwłokę organu egzekucyjnego. Nie wyjaśnia natomiast, dlaczego nie została zachowana dyspozycja normy zawartej w § 3 pkt 2 art. 89 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącego, trudno nawet tylko kilkudniowe opóźnienie przesłania do niego zawiadomień uznać za zgodne z cytowanym wyżej zapisem ustawy mówiącym o jednoczesnym powiadomieniu. Reasumując, Skarżący nie zarzuca organowi egzekucyjnemu nieuzasadnionej zwłoki, lecz twierdzi, że organ egzekucyjny nie zastosował się do zapisów ustawy i to powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści zaskarżonych postanowień, tym bardziej, że ich autorzy przyznają, że taka zwłoka wystąpiła.

Skarżący podniósł, że składając wniosek o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a także później dokonując zmian w tymże wpisie skorzystał z możliwości, jaką dał ustawodawca i do firmy, jaką stanowi jego imię i nazwisko włączył dodatkowe człony, w tym również adres prowadzenia działalności i tym samym stały się one integralną częścią składową niezbędną do jednoznacznego określenia jego firmy. Zwrócił uwagę na niekonsekwencję organu egzekucyjnego, który żąda od domniemanych dłużników kwot należnych z tytułu prowadzonej przez niego działalności nie podając pełnej nazwy firmy zgodnie z art. 43 kodeksu cywilnego.

Skarżący wskazał, że kosztem wielu wyrzeczeń oraz dużego nakładu pracy udało mu się doprowadzić firmę do sytuacji, w której ma spłacone wszystkie kredyty bankowe (ponad 120.000 zł), dzięki spłacie zadłużeń (ok. 90.000 zł) firma odzyskała wiarygodność u dostawców, regularnie odprowadza bieżące zobowiązania oraz spłaca zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Skarżący stwierdził, że wyżej przedstawione fakty były wystarczającym dowodem jego determinacji w zakresie spłaty wszystkich zobowiązań.

Skarżący przywołał treść wystąpienia pokontrolnego NIK (załączonego do skargi) skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., a dotyczącego identycznej sytuacji faktycznej.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Dokonując oceny podniesionych w skardze zarzutów, przede wszystkim należy wskazać, iż skoro Skarżący posiada zaległości z tytułu należności o charakterze publicznoprawnym (w tym podatkowych) i z tej racji prowadzone jest wobec niego administracyjne postępowanie egzekucyjne, nie może on zasadnie oczekiwać, iż nie będą podejmowane wobec niego jakiekolwiek działania zmierzające do przymusowego wyegzekwowania tych należności. Dotyczyć to może również sfery prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, zwłaszcza, że poprzednio stosowane środki egzekucyjne (np. zajęcie rachunków bankowych) nie przynosiły efektu, a ponadto jak sam wyjaśnia Skarżący - jego majątek nie jest wystarczający na pokrycie istniejących zaległości.

Trafnie zwraca uwagę Minister Finansów, iż celem i istotą egzekucji jest doprowadzenie do wykonania ciążących na zobowiązanym obowiązków, poprzez zastosowanie środków przymusu.

Nie kwestionując więc podanych przez Skarżącego informacji o czynionych przez niego staraniach i osiągniętych już efektach w zakresie stopniowego wychodzenia z zadłużenia (wobec wierzycieli publicznoprawnych i prywatnych), o regulowaniu przez niego bieżących płatności, jak też o istniejącej, jego zdaniem, realnej prognozie całkowitego wyjścia z zadłużenia w oparciu o zyski z prowadzonej działalności gospodarczej - nie są to jednak okoliczności, które stanowiłyby prawne przeciwwskazanie do podejmowania wobec Skarżącego działań zmierzających do przymusowego wyegzekwowania dochodzonych od niego należności.

Jeżeli Skarżący, o czym pisze w skardze, planował i zamierzał - poprzez zyski osiągane z prowadzonej działalności gospodarczej - stopniowo spłacać pozostałe jeszcze zadłużenie, chcąc zrealizować to zamierzenie i prowadzić tę działalność bez ingerencji ze strony organów egzekucyjnych, powinien złożyć stosowny wniosek (w innym postępowaniu) o rozłożenie na raty zapłaty zaległości. Wówczas, w razie ewentualnego pozytywnego rozpatrzenia takiego wniosku, zastosowanie znalazłby art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a, który to przepis nakazuje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w przypadku, m.in. rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.

Natomiast dopóki postępowanie takie jest w toku, Skarżący musi liczyć się z tym, iż będą podejmowane wobec niego działania zmierzające do zrealizowania wystawionych tytułów wykonawczych, nie wyłączając z zakresu tych działań sfery prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Jeżeli chodzi o zastrzeżenia Skarżącego odnośnie wykładni art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a., a w konsekwencji możliwości zastosowania wskazanego tam środka egzekucyjnego - w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych - w rozpoznawanej sprawie, a więc gdy na dzień wystawienia (i doręczenia) zawiadomień o zajęciu Skarżący nie był wierzycielem podmiotów, do których zawiadomienia takie zostały skierowane, w ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko przedstawione przez Ministra Finansów, który powołując się na art. 89 § 2 zdanie drugie u.p.e.a., za dopuszczalne uznał w powyższej sytuacji skierowanie zawiadomień także do podmiotów (kontrahentów Skarżącego), wobec których Skarżący w danej chwili nie miał wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług.

Oczywiście powyższe nie oznacza, iż istnieje ze strony organu egzekucyjnego dowolność w określaniu kręgu podmiotów, do których zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego może zostać skierowane. Wyznaczenie takiego kręgu powinno opierać się na określonych - dających się zweryfikować - kryteriach, na podstawie których można by zasadnie przyjąć, iż racjonalne jest oczekiwanie, iż taka wierzytelność się pojawi.

Przyjęcie poglądu odmiennego oznaczałoby, iż zastosowanie tego środka egzekucyjnego ograniczałoby się tylko do przypadków zrealizowania przez zobowiązanego dostawy, robót i usług i ustalenia odroczonej płatności, albo niewywiązania się z płatności przez kontrahenta, a więc istnienia w danej chwili konkretnej wierzytelności, właśnie za tę wykonaną już dostawę, robotę czy też usługę. Natomiast w każdej innej sytuacji np., jeżeli płatności za dostarczane przez zobowiązanego roboty, dostawy bądź usługi realizowane są na bieżąco, organy prowadzący egzekucję nie miałyby realnych możliwości skorzystania z tego środka egzekucyjnego, pomimo iż zobowiązany mógłby stale otrzymywać płatności w dużych wysokościach.

Jeżeli zatem w rozpoznawanej sprawie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przesłano do dotychczasowych kontrahentów (klientów) Skarżącego w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, to zastosowanie powyższego środka egzekucyjnego - w świetle art. 89 § 2 u.p.e.a. - uznać należy za dopuszczalne. Skarżący nie kwestionuje przy tym okoliczności, iż podmioty, które otrzymały zawiadomienia były jego kontrahentami, lecz jedynie stawia pytania o źródła wiedzy na ten temat organu egzekucyjnego.

Z powyższych powodów Sąd nie dopatrzył się naruszenia w zaskarżonym postanowieniu art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a.

Odnosząc się natomiast do tej grupy zarzutów Skarżącego, które dotyczą nieuprawnionego, jego zdaniem, ujawnienia przez organ egzekucyjny szeregu podlegających ochronie danych, zauważyć należy, iż przepisy u.p.e.a. oraz wydanego na jej podstawie aktu wykonawczego, zawierającego wzory stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym formularzy i druków, nie czynią w zakresie danych podawanych w sporządzanych na tej podstawie dokumentach (formularzach), zasadniczego rozróżnienia pomiędzy zobowiązanym - osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, a zobowiązanym - osobą fizyczną działalności takiej nie prowadzącej. Jak słusznie wskazuje Minister Finansów, dane Skarżącego ujawnione w sporządzonych przez organ egzekucyjny zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności, opierają się na danych wyszczególnionych w wystawionych wobec Skarżącego tytułach wykonawczych. Dotyczy to, m.in. adresu zamieszkaniu, nr PESEL, itp. Zasadnie też podkreśla Minister Finansów, iż zakres danych osobowych Skarżącego ujawnionych w powyższych dokumentach - zgodny jest z art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczącym tytułu wykonawczego oraz z art. 67 § 2 tej ustawy - przepisem określającym dane, jakie powinny być zawarte w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności (m.in. kwestionowane przez Skarżącego podanie wysokości dochodzonych od niego kwot), a ponadto zawiadomienia te zostały wystawione według wzoru ustalonego we wspomnianym rozporządzeniu MF z dnia 22 listopada 2001 r.

W świetle powyższego, nie ma zatem podstaw do twierdzenia, iż w sposób nieuprawniony zostały ujawnione informacje objęte tajemnicą skarbową o wysokości dochodzonych od Skarżącego kwot, czy też dane objęte ochroną na podstawie ustawy o ochronie danych osobowych.

Jak już była o tym mowa, okoliczność, iż Skarżący stał się dłużnikiem z tytułu należności publicznoprawnych i z tej racji prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne - mające z założenia charakter przymusowy, powoduje, że Skarżący występując w ramach tego postępowania w charakterze zobowiązanego, zmuszony jest znosić, w zakresie określonym ustawą, podejmowane wobec niego działania egzekucyjne. Nie można przy tym założyć, aby możliwe było prowadzenie tych działań bez ujawniania danych osobowych zobowiązanego i wysokości dochodzonych od niego kwot.

Nie mogły też stanowić podstawy do uchylenia wydanych w sprawie postanowień w przedmiocie oddalenie skargi na czynności egzekucyjne zarzuty Skarżącego odnoszące się do art. 89 § 3 u.p.e.a. Jak wyjaśnił Minister Finansów i co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, zawiadomienia o zajęciu zostały wysłane do dłużników zajętych wierzytelności w dniach 23-26 stycznia 2009 r. i doręczone w dniach od 26 do 29 stycznia 2009 r., natomiast kopie tych zawiadomień wysłano Skarżącemu w dniu 27 stycznia 2009 r. i doręczono w dniu następnym.

Użyte w powyższym przepisie określenie "jednocześnie" odnoszące się, m.in. do przesłania tych zawiadomień dłużnikom zajętych wierzytelności i powiadomienia o tym zobowiązanego, nie wymaga dokonania ich w tej samej chwili, lecz oznacza konieczność ich czasowego skorelowania, poprzez zrealizowanie ich w nieodległym odstępie czasowym. W ocenie Sądu, w świetle podanej wyżej chronologii dokonywanych czynności, nie doszło ze strony organu egzekucyjnego do naruszenia art. 89 § 3 u.p.e.a. Przesłane Skarżącemu kopie tychże zawiadomień zawierały również pouczenie o przysługujących mu (jako zobowiązanemu) środkach prawnych, z których Skarżący skorzystał.

Mając na względzie powyższe, Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazywanych w skardze przepisów, ani też innych naruszeń prawa, które czyniłyby zasadnym uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.