Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 138/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1, art. 199, art. 243 par. 1, art. 245 par. 1 i 2, art. 246 par. 1 pkt 1 i 2, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RP i MP o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata, ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi MP na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne jako nieuzasadnionych postanawia: 1. oddalić wniosek RP o przyznanie prawa pomocy, 2. oddalić wniosek MP o przyznanie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

MP, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie brata RP, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne jako nieuzasadnionych.

Na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia [...], pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W odpowiedzi przedłożono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata, ustanowienie doradcy podatkowego, w którym nie podano imienia wnioskodawcy, nie uzupełniono również rubryk nr [...].

Referendarz sądowy pismem z dnia [...] wezwał skarżącego do uzupełnienia w.w wniosku poprzez podanie we wniosku o przyznanie prawa pomocy imienia wnioskodawcy i uzupełnienie w.w rubryk.

W odpowiedzi skarżący przedłożył uzupełniony wniosek, w którym podał, że stroną wnioskującą o przyznanie prawa pomocy są MP i RP.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest skarżący (art. 32 P.p.s.a.) oraz uczestnik postępowania, czyli osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 §1 P.p.s.a.).

Wyjaśnić więc należy, że RP nie jest stroną przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego, lecz występuje w postępowaniu przed tut. Sądem jako pełnomocnik skarżącego (karta nr [...] akt sądowych). W związku z tym, jako pełnomocnik działa on wyłącznie w imieniu i na rzecz skarżącego, natomiast sam nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy może zaś dotyczyć wyłącznie osoby skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 25 września 2008r., sygn. I OZ 709/08, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), który może złożyć wniosek w tej sprawie według reguł określonych w art. 252 § 1 i 2 P.p.s.a., przy czym jednak nie oznacza to, że wniosek dotyczący strony nie może być podpisany przez jej pełnomocnika (por. uchwała NSA z 20 maja 2010r., sygn. I OPS 11/09, publ. na str. internetowej). W konsekwencji RP nie będąc stroną niniejszego postępowania nie ma interesu prawnego w uzyskaniu prawa pomocy. Prawo pomocy może być bowiem przyznane, jak już wcześniej wskazano, stronie postępowania, którym bez wątpienia nie jest jego pełnomocnik. Zatem wniosek RP o przyznanie prawa pomocy z uwagi na powyższe należało oddalić.

Natomiast co do wniosku złożonego przez skarżącego MP wskazać należy, że w uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą ubogą, zadłużoną bez swojej winy i nie ma środków do życia. Skarżący nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie uzyskuje dochodów. Rubryka wniosku o przyznanie prawa pomocy odnosząca się do stanu rodzinnego wypełniona została adnotacją "nie dotyczy", natomiast w rubryce 11 ("inne dane, które składający oświadczenie uważa za istotne") wnioskodawca podał, że "utrzymuje się z datków oraz ze zbierania surowców wtórnych, t.j. butelek, puszek, co wystarcza jedynie na chleb".

Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:

1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego MP,

2. złożenie odpisów z wszystkich kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy należących do skarżącego MP,

3. podanie czy skarżący MP posiada pojazdy podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa,

4. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego MP z rozbiciem na poszczególne wydatki (ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat, inne),

5. podanie w jakiej wysokości i z jakiego tytułu skarżący MP uzyskuje miesięczne dochody (np. z tytułu umowy o pracę, działalności gospodarczej, działalności rolniczej, dopłat do nieruchomości rolnej, upraw, hodowli zwierząt, udziału w spółkach, zbycia papierów wartościowych, pełnienia funkcji członka zarządu, prac dorywczych, sezonowych, umowy zlecenia, inne), kiedy takie dochody uzyskał i w jakiej wysokości,

6. podanie czy skarżący MP korzysta z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie, należy przedłożyć odpisy dokumentów potwierdzających charakter oraz wysokość przyznanych świadczeń, ewentualnie czy korzysta z pomocy rodziny, znajomych, jeżeli tak należy podać kto z członków rodziny lub znajomych udziela skarżącemu pomocy, w jakiej formie i w jakiej wysokości, należy przedłożyć odpisy umów pożyczek, umów darowizny, oświadczeń, z których wynika, że skarżący taką pomoc otrzymuje,

7. podanie czy skarżący MP jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, jeżeli tak to od kiedy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, należy przedłożyć odpis decyzji,

8. podanie z jakich środków skarżący MP nabył od swojego brata RP udziały w spółce A Sp. z o.o. oraz w spółce B Sp. z o.o. w organizacji,

9. podanie czy skarżący MP posiada poza w.w spółkami udziały w innych spółkach, jeżeli tak należy podać w jakich spółkach posiada udziały i jaka jest ich wartość nominalna,

10. podanie czy skarżący MP posiada lub posiadał w okresie ostatnich [...] lat jakieś nieruchomości (np. dom, mieszkanie, nieruchomość rolną, inne nieruchomości), jeżeli tak to jakie, jaka jest lub była ich powierzchnia, jeżeli skarżący zbył te nieruchomości to kiedy i w jaki sposób (z akt sądowych o sygn. [...] wynika, że wymierzono MP podatek od nieruchomości za [...], z akt o sygn. [...], że wymierzono MP podatek rolny i leśny za [...]),

11. podanie do kogo należy dom, w którym mieszka skarżący MP, jeżeli skarżący najmuje ten dom należy podać koszty jakie z tego tytułu ponosi,

12. podanie czy przeciwko skarżącemu MP prowadzone są postępowania egzekucyjne, czy w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi został zajęty majątek skarżącego, rachunek bankowy, jeżeli tak należy przedłożyć odpisy dokumentów o zajęciu, należy również podać jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została do chwili obecnej wyegzekwowana.

W udzielonej odpowiedzi na w.w wezwanie skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji, gdyż aktualnie do tej pory był na zasiłku rentowym, otrzymywał z tego tytułu [...] miesięcznie. Skarżący podał, że jest niezdolny do pracy i chodzi pieszo. Dom, w którym mieszka, należy do osób trzecich, on natomiast zalega w opłatach za najem. Mimo wezwania skarżący nie przedłożył odpisów dokumentów, gdyż jak oświadczył, "takowych nie posiada".

Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W tym miejscu zauważyć jednak należy, że strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych.

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata, ustanowienie doradcy podatkowego.

W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący, mimo wezwania, nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ani nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w piśmie uzupełniającym ten wniosek skarżący twierdzi, że znajduje się w trudnej sytuacji. We wniosku podał, że nie ma dochodów, utrzymuje się ze zbierania surowców wtórnych. Natomiast z pisma uzupełniającego ten wniosek wynika, że skarżący do tej pory otrzymywał zasiłek rentowy w wysokości [...], jest niezdolny do pracy i mieszka w domu, który należy do osób trzecich. Z udzielonych przez skarżącego informacji nie wynika kim są dla niego osoby, w których domu zamieszkuje, nie wiadomo w jakiej wysokości ustalony został czynsz za mieszkanie, w jakiej wysokości skarżący zalega w opłatach czynszowych. Skarżący, mimo wezwania, nie podał również w jakiej wysokości ponosi pozostałe koszty miesięcznego utrzymania, t.j. opłaty za media, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, środki czystości, inne. Skarżący nie złożył również zeznań rocznych podatkowych za [...], nie wyjaśnił nawet czy takie zeznania składał, nie przedłożył również wyciągów z rachunków bankowych, nie podał czy posiada rachunki bankowe, nie podał czy posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, nie wyjaśnił z jakich środków nabył od swojego brata RP udziały w Spółce A Sp. z o.o. oraz w Spółce B Sp. z o.o. w organizacji, nie podał czy posiada poza w.w spółkami udziały w innych spółkach, nie wyjaśnił czy w okresie ostatnich [...] lat posiadał jakieś nieruchomości, jeżeli tak to jakie, czy zbył te nieruchomości, jeżeli tak to kiedy i w jaki sposób, nie podał czy prowadzone są wobec niego postępowania egzekucyjne, czy w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi został zajęty jego majątek, rachunek bankowy, nie przedłożył dokumentów o zajęciu majątku i rachunku bankowego, nie podał jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została do chwili obecnej wyegzekwowana. Skarżący nie przedłożył również odpisu decyzji, z której wynika kiedy, na jaki okres została przyznana skarżącemu renta, wnioskodawca nie wyjaśnił również czy poza dochodem z tytułu renty uzyskuje inne dochody, czy korzysta z pomocy opieki społecznej, nie przedłożył również dokumentów, z których wynikałoby, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć pracy. Nie budzi wątpliwości, że brak nadesłania przez skarżącego ww. dokumentów i oświadczeń, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny i rzeczywistych możliwości płatniczych strony.

Jak już wcześniej wskazano, obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek prawa pomocy. Zatem złożone przez skarżącego w niniejszej sprawie oświadczenia są niepełne i nierzetelne, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, finansowej i możliwości płatniczych. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie dostarczył wszystkich żądanych dokumentów i nie udzielił pełnych wyjaśnień, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Na wnioskodawcy ciążył bowiem obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Wobec powyższego na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, 2 i 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.