Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1077/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, 176, 183, 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1961 nr 39 poz 198
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych.
article: art. 10 par. 1, 77 par. 1, 80, 75, 145 par. 1 pkt 4, 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Jolanta Rajewska sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1599/12 w sprawie ze skarg J. B. i P. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1599/12 oddalił skargi J. B. i P. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wskazał, że J. B. i P. K. złożyli skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012r., znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012r., znak [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w W. z dnia [...] marca 1976r., znak [...] oraz decyzji Wojewody O. z dnia [...] listopada 1976r. znak [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Naczelnik Gminy w W. decyzją z dnia [...] marca 1976r. znak [...] orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,96 ha, położonego we wsi Z., składającego się z działek nr [...], zapisanego w pozycji rejestrowej nr [...] na M. K.

Po rozpatrzeniu odwołania M. K., Wojewoda O. decyzją z dnia [...] listopada 1976r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpili A. i M. małżonkowie K. Wniosek ten następnie został podtrzymany przez ich następców prawnych – J. B. i P. K. We wniosku zarzucono, że nie zostało przeprowadzone postępowanie mające na celu ustalenie, czy były spełnione przesłanki do przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Ponadto zarzucono, że wnioskodawcy nie byli zawiadomieni o wszczęciu postępowania. Strony podniosły również, że decyzja nie została skierowana do A. K.

Legitymację stron do występowania w niniejszym postępowaniu organ ustalił na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. I Wydział Cywilny z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt I Ns 812/11 o stwierdzeniu nabycia spadku po M. B. K., A. K. i E. P.

Gospodarstwo rolne o powierzchni 9,96 ha zostało przejęte na własność Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198).

Zgodnie z art. 2 ww. ustawy, gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

W myśl § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Z kolei zgodnie z § 2 cytowanego rozporządzenia, przejęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa następuje bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

Organ wskazywał, że z analizowanych dokumentów archiwalnych wynika, iż przed przejęciem niniejszego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa przeprowadzono czynności dowodowe. W aktach znajdują się protokoły z przeprowadzonych lustracji, z których wynikało że gospodarstwo rolne było opuszczone, tylko jego niewielka część była uprawiana, właściciel nie mieszkał na terenie wsi i gminy, nie posiadał na gruncie budynków. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważności aktu. Prowadzone współcześnie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowanie nie mogło zastąpić postępowania zwykłego. W istocie bowiem postępowanie nieważnościowe nie jest postępowaniem, w którym bada się na nowo zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia wszystkie zarzuty strony. Organ nadzoru podkreślił, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wskazuje, iż niniejsze gospodarstwo było gospodarstwem opuszczonym w rozumieniu przepisów omawianej ustawy z dnia 13 lipca 1957r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie można stwierdzić, że badana w niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Gminy w W. z dnia [...] marca 1976r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody O. z dnia [...] listopada 1976r. zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia ich nieważności.

Zdaniem organu za niezasadne uznać należało zarzuty odnośnie braku zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania w przedmiocie przejęcia. W aktach sprawy znajduje się zawiadomienie z dnia 6 listopada 1974r., skierowane do M.K., informujące o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego. Z akt archiwalnych wynikało z kolei , że omawiane gospodarstwo rolne w ewidencji gruntów zapisane było na M. K.

Brak skierowania decyzji do A. K. nie mogło być rozważane w kategoriach wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a w konsekwencji skutkować nieważnością decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym. Zarzut pozbawienia czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym może być bowiem rozważany wyłącznie na gruncie przesłanek wznowienia postępowania, konkretnie przesłanki unormowanej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Rozstrzygając po ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzorczy podtrzymał poczynione do tej pory ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargi za niezasadne wskazał, że brzmienie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm.) oznacza, że wystarczające do podjęcia decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa jako opuszczonego przez właściciela było stwierdzenie organu administracyjnego, że grunty leżą odłogiem, zaś właściciel się nimi nie interesuje. Organy prawidłowo przyjęły, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Przy czym podkreślić należało, że istotą stwierdzenia nieważności jest to, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji. Zatem zarówno organy administracyjne jak i Sąd pierwszej instancji powinny brać pod uwagę przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania, które obowiązywały w dacie wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności strona się domaga, czyli w niniejszej sprawie, w dacie wydania decyzji o przejęciu przedmiotowego gospodarstwa przez Skarb Państwa.

Zdaniem sądu I instancji organy słusznie przyjęły zaistnienie przesłanek do przejęcia gospodarstwa rolnego. Przeprowadzone przed Naczelnikiem Gminy W. postępowanie wykazało, że opuszczone przez właściciela gospodarstwo w większej części było odłogowane.

Sąd I instancji podkreślił, iż w postępowaniu administracyjnym objętym ww. decyzją Naczelnika Gminy W. nie brała jako strona czynnego udziału A. K., małżonka M. K., nie doręczono jej decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa (art. 145 par. 1 pkt 4 kpa).

Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że wystąpienie tej wady nie mogło być rozpatrywane w kategorii przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, a konsekwencji skutkować nieważnością decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym (art. 156 § 2 kpa). Zarzut pozbawienia czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym może być rozważany na gruncie przesłanki unormowanych w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Sąd I instancji wskazał także, że trudno przyjąć w okolicznościach niniejszej sprawy, by brak doręczenia decyzji A. K. stanowił rażące naruszenie prawa w sytuacji gdy z akt archiwalnych wynika, że omawiane gospodarstwo rolne w ewidencji gruntów zapisane było na M. K. W związku z tym jedynym dokumentem urzędowym, na podstawie którego organ orzekający o przejęciu gospodarstwa na rzecz Państwa, a więc Naczelnik Gminy w W. mógł ustalić czyją własność stanowiło omawiane gospodarstwo były dane z ewidencji gruntów i budynków. Zasadnie zdaniem Sądu I instancji organ zaznaczyły, że zgodność wpisów ze stanem faktycznym i prawnym spoczywała nie na prowadzącym ewidencję, a na zobowiązanym do wszelkich zmian danych objętych ewidencją.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyli J. B. oraz P. K. i zaskarżając wyrok w całości zarzucili:

1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa.) rażące naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa) :

1) przez błędną wykładnię art. 2 ust 1 i 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. 1957r, nr 39, poz.174 i z 1961r., nr 32, poz. 161), § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U., nr 39, poz. 198) przez błędne przyjęcie, że: decyzja Naczelnika Gminy w W. z dnia [...] marca 1976r. Nr [...] o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń gospodarstwa rolnego o obszarze 9,96 ha, położonego we wsi Z., poz. rej. [...], zapisanego w ewidencji gruntów na ob. K. M. s. S. jest zgodna z prawem i nie jest dotknięta wadami także świadczącymi o jej nieważności - że zostały spełnione przesłanki zawarte w ww. przepisach do uznania za opuszczone gospodarstwa rolnego. Podniesiono także niewyjaśnienie i niewzięcie pod uwagę wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wyjaśniająco-dowodowych; dowolne traktowanie ustaleń faktycznych w dodatku wywiedzionych również z niekompletnego materiału dowodowego i nie w pełni rozpatrzonego (art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa.); zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o słusznej i przekonywującej treści, zgodnej z aktualnym stanem prawnym (art. 107 § 3 Kpa).

2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mających istotny wpływ na wynik sprawy - naruszenie przepisów postępowania przez pozbawienie strony udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym wskutek niedołożenia należytej staranności w objęciu postępowaniem A. K. - współwłaścicielki 1/2 części na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej gospodarstwa rolnego, o którym mowa w ww. decyzji Naczelnika Gminy W., niezawiadomieniu jej o toczącym się postępowaniu i zaniechaniu doręczenia tej stronie decyzji (art. 10 par 1 Kpa., art.145 par. 1 pkt4 Kpa).

Zarzucono także pominięcie oczywistego faktu, że w skład gospodarstwa o całkowitej powierzchni 9,96ha wchodziła nieruchomość leśna (las) o pow. około 1ha (0,96ha), która nie mogła być uprawiana rolniczo w znaczeniu przyjmowanym przez Naczelnika Gminy W. z oczywistych i znanych powszechnie względów, a fakt ten choć oczywisty i łatwo dostrzegalny nie został uwzględniony, i odnotowany w protokołach tzw. lustracji gospodarstwa rolnego oraz wzięty pod uwagę w postępowaniu administracyjnym, i dostrzeżony w postępowaniu sądowym.

Zakwestionowano również przyjęcie jako zgodne z prawem i stanowiące podstawę do wydania decyzji administracyjnej rażąco błędne, ustalenia tzw. komisji, lustracji gospodarstwa, przybierających w trakcie czynności administracyjnych Naczelnika Gminy W. różne nazwy i wydających nierzetelne merytorycznie protokoły będące zasadniczą podstawą do wydania decyzji. Zakwestionowano także legitymację prawną ww. komisji, gdyż działały bez umocowania prawnego w zakresie ich powołania i jak wynika z porównania treści poszczególnych protokołów nie miały przygotowania merytorycznego do dokonywania takich czynności, a czynności kontroli (lustracji) przeprowadzały wyjątkowo niestarannie, w warunkach uniemożliwiających dokonanie tak ważkich społecznie prawotwórczych czynności.

Ponieważ ww. decyzja Naczelnika Gminy W. wydana na podstawie wskazanych przepisów prawa była decyzją uznaniową o czym świadczy m. in. sformułowanie " mogą być przejęte" (chodzi o gospodarstwa rolne ), zapaść powinna po wnikliwej i prawidłowo przeprowadzonej ocenie materiału dowodowego, oprzeć należało ją na starannie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. W niniejszej sprawie co najmniej takich elementów postępowania zabrakło. W postępowaniu naruszona została zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 Kpa. i przepisy postępowania dowodowego (art. 75 par. 1 Kpa., art. 77 par. 1 Kpa. i art. 80 Kpa.). Organ postępowania nie ustalił wszystkich zainteresowanych stron postępowania administracyjnego - współwłaściciela A. K., pozbawił ją udziału w postępowaniu i nie doręczył decyzji pomimo, że miał takie możliwości i obowiązek.

Od 1974r. toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe na rzecz M. K. i A. K., prowadzone przez Naczelnika Powiatu w O., zakończone wydaniem decyzji z [...].05.1975r. uprawomocnionej [...].10.1976r. na mocy której ww. stali się właścicielami nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów Z. nr [...] o pow. 9,96ha., a więc tych samych i o tej samej powierzchni, których zostali pozbawieni mocą decyzji Naczelnika Gminy W. z dnia [...] marca 1976r. nr [...] uprawomocnionej [...].03.1976r.

Jak wynika z ww. aktu uwłaszczenia i akt uwłaszczeniowych M. K. i A. K. nie byli właścicielami - przejętego na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego ww. decyzją Naczelnika Gminy - nieruchomości oznaczonych jako działki [...] o łącznej powierzchni—9,96ha.- i nie spełniali kryteriów przepisu § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. W tej sytuacji nie mogło się w stosunku do nich toczyć postępowanie zakończone wydaniem decyzji Naczelnika Gminy W. z dnia [...] marca 1976r. - prawomocnej z dniem [...].03.1976r.

Zdaniem skarżących kasacyjnie wydanie decyzji w stosunku do M. K. było bezprawne i co najmniej przedwczesne. Natomiast w stosunku do A. K. podmiotowo taka decyzja Naczelnika Gminy W. nie została wydana, A. K. nie brała udziału w tym toczącym się postępowaniu - jednak dotyczyła przedmiotu objętego innym postępowaniem administracyjnym toczącym się od 1974r. w oparciu o obowiązujące prawo- ustawę z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych - w którym stroną była A. K. Wskazana decyzja Naczelnika Powiatu w O. z [...].05.1975r. stała się prawomocna z dniem [...].10.1976r. i była korzystna dla M. K. i A. K., a jednocześnie stała się zaprzeczeniem decyzji nr [...].

Zdaniem skarżących kasacyjnie dopiero po dniu [...]10.1976r. można było wszcząć przeciwko A. i M. małż. K. postępowanie administracyjne w kierunku przejęcia gospodarstwa na własność Państwa.

Rażące naruszenie prawa przejawia się także w przejęciu gospodarstwa rolnego bez odszkodowania.

Wskazując na powyższe wniesiono o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, oraz poprzedzających go decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] czerwca 2012r., znak [...] i z [...]kwietnia 2012r. znak [...],

2) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych,

3) rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Dnia 2 maja 2013r. zmarł P. K.

Spadek po ww. nabyła w całości siostra J. B., co potwierdzone zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 25 czerwca 2014r. , wydanym w sprawie o sygn. I Ns 382/13

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami, dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).

Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest by sporządzona została w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.

Przypomnieć należy, że stawiając zarzut natury procesowej podać należy wpływ tego naruszenia na wynik sprawy. Z judykatury dotyczącej tego zagadnienia wynika, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 2409/11, LEX nr 1110162). A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Ponadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 513/11, LEX nr 1069664). Zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Przy czym prawidłowo skonstruowany zarzut winien odnosić się do norm procedury sądowoadmninistracyjnej.

Tymczasem w niniejszej sprawie skarga kasacyjna wskazuje w ramach zarzutu z art. 174 pkt.2 p.p.s.a. wyłącznie na naruszenie norm zawartych w art. 10§1, 145§1 pkt.4 kpa. W uzasadnieniu wywiedziono, że do naruszenia przepisów doszło poprzez niedołożenie należytej staranności w objęciu postępowaniem zakończonym decyzją Naczelnika Gminy W. A. K. mimo że była współwłaścicielką przejmowanego gospodarstwa rolnego. Badając zasadność podniesionych w ramach regulacji art. 174pkt.2 zarzutów mieć należy również na względzie, że objęta kontrolą sprawa prowadzona była w trybie nadzorczym. Oznacza to w pierwszej kolejności konieczność zbadania, czy naruszenia, do jakich doszło w ramach prowadzonego postępowania rozpoznawczego wyczerpują którąkolwiek z przesłanek stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 156§1 kpa.

W niniejszej sprawie zaś konstruując badany zarzut skarżący kasacyjnie nie wskazał na ostatnio wymienioną regulację, nie powołał norm ustawy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie udokumentował więc w jaki sposób wskazywane przez niego naruszenia procedury administracyjnej w ramach postępowania prowadzonego przed Naczelnikiem Gminy w W. oddziaływują na wynik postępowania nadzorczego tj. czy spełniają którąkolwiek z przesłanek zawartych w art. 156§1 kpa, co było istotą kontrolowanego postępowania.

Tak skonstruowany zarzut nie mógł skutecznie podważyć wyroku sądu II instancji.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na fakt, iż przepis art. 145§1 pkt.4 kpa ustala jedną z podstaw wznowienia postępowania, który to tryb stanowi wprawdzie o nadzwyczajnym wzruszaniu decyzji, jednak jest to instytucja odmienna od instytucji stwierdzenia nieważności, ukształtowanej normami zawartymi w art. 156 kpa. Nie jest możliwe zatem przy ocenie legalności postępowania nieważnościowego powoływanie się na naruszenia norm właściwych dla konkurencyjnego trybu wzruszania decyzji.

Z kolei wskazywane dopiero w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej naruszenie norm zawartych w art. 75§1 kpa, 77 §1, 80 kpa nie mogło również skutecznie posłużyć do zakwestionowania dokonanej przez sąd I instancji oceny legalności postępowania nieważnościowego. Uzasadnienie tego zarzutu wskazuje jednoznacznie, iż skarżący poprzez wskazanie norm procedury administracyjnej zakwestionował w istocie działania organu prowadzącego postępowanie rozpoznawcze, a nie dokonaną w trybie nadzorczym kontrolę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Tylko wskazanie na wadliwość sądowoadministracyjnej kontroli postępowania, prowadzonego przez Ministra w trybie nadzorczym mogło skutecznie podważyć kwestionowany wyrok, do czego jednak treść uzasadnienia skargi kasacyjnej nie odnosi się. Prawidłowość postępowania przeprowadzonego przed Naczelnikiem Gminy w W. mogła być przedmiotem oceny w świetle powołanych wyżej norm jedynie w ramach kontroli instancyjnej postępowania rozpoznawczego.

Za wadliwie skonstruowany uznać należy w niniejszej sprawie zarzut naruszenia prawa materialnego. Wprawdzie skarżący kasacyjnie wskazuje na jedną z jego postaci w postaci błędnej wykładni normy zawartej w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 lipca o zmianie dekretu o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz § 1 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych, jednakże mając na względzie uzasadnienie zarzutu przyjąć należało, iż kwestionowana nie była wcale wykładnia tego przepisu, a wadliwość poczynionych ustaleń faktycznych. Tymczasem ugruntowane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko o niedopuszczalności kwestionowania ustaleń faktycznych przy pomocy naruszenia przepisów prawa materialnego .

Warto w tym miejscu zauważyć, że prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Nie można natomiast tego skutecznie czynić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), w tym przez kwestionowanie błędnej wykładni tego prawa (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 166/11, LEX nr 1082668, wyrok NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 662/07, LEX nr 418209 oraz wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 920/07, LEX nr 468874).

Działając na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.