Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1424/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi spółki A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany ostatecznej decyzji o zezwoleniu na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] maja 2010 roku nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz skarżącej spółki kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. udzielił wnioskodawczyni – M. G. sp. z o.o. z siedzibą w K. – zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa kujawsko-pomorskiego.

Pismem z dnia [...], skierowanym do Izby Celnej w T., spółka M. G. wniosła o zmianę decyzji z dnia [...] w części dotyczącej właściciela lokalu stanowiącego punkt gry na automatach o niskich wygranych, poprzez zastąpienie dotychczas wskazanych w decyzji danych – K. P. P. T., [...], ul. [...], nowymi danymi – K. P. A. O., [...], ul. [...]. Do wniosku załączono kserokopię umowy najmu powierzchni operacyjnej z dnia 15 stycznia 2010 r., zawartej przez wnioskodawczynię z A. O.

Pismem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w T. wezwał spółkę M. G. do przedłożenia następujących dokumentów:

– potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii aktualnego zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej A. O., prowadzącego lokal "K. P." w Ś. przy ul. [...],

– potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentacji księgowej świadczącej o prowadzonej działalności gospodarczej w proponowanym punkcie,

– aktualnego planu sytuacyjnego proponowanego lokalu, wskazującego usytuowanie wszystkich budynków/lokali wraz z podaniem rodzaju oraz nazwy własnej i miejsca eksploatacji automatów do gier,

– oświadczenia, iż proponowany lokal jest tym samym lokalem, w którym dotychczas mieścił się punkt: K. P. P. T., ul. [...], [...], o którego zastąpienie wnioskuje strona,

– dokumentacji zdjęciowej (na zewnątrz oraz wewnątrz obiektu)

– oświadczenia wydanego przez właściwy organ administracji samorządowej lub uprawnionego geodetę, potwierdzającego, iż proponowany punkt gier na automatach o niskich wygranych oddalony jest co najmniej 100 m od szkół, placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych oraz ośrodków kultu religijnego.

Zaznaczono przy tym, iż obowiązki te powinny zostać wykonane w ciągu 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej w T., działając na podstawie art. 253a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej jako "Ordynacja podatkowa", w zw. z art. 8, art. 118 i art. 135 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 201, poz. 1540), powoływanej dalej jako "u.g.h.", po rozpatrzeniu wniosku spółki M. G. z dnia [...], odmówił zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...], w zakresie wskazanym we wniosku.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż strona postępowania nie wykonała obowiązków wskazanych w doręczonym jej wezwaniu, nie przedkładając w terminie wymaganych dokumentów. Tym samym nie przyczyniła się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie wykazała istnienia przesłanek interesu publicznego lub ważnego interesu strony, które zgodnie z art. 253a Ordynacji podatkowej warunkują zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej. Przedłożone przez stronę dowody nie były wystarczające również do dokonania oceny dotyczącej zastosowania w rozpatrywanym przypadku regulacji art. 135 ust. 2 u.g.h., stanowiącej przepis szczególny sprzeciwiający się zmianie decyzji ostatecznej zezwalającej na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Nie można było w związku z tym jednoznacznie stwierdzić, iż nie zachodzi negatywna przesłanka dokonania żądanej zmiany. Organ podkreślił, że to na spółce ciążył obowiązek wykazania istnienia przesłanek interesu publicznego lub ważnego interesu strony uzasadniających pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku. Dlatego też strona wnioskująca obowiązana była do współdziałania z organem celem wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, na podstawie którego organ mógłby zbadać możliwość zmiany ostatecznej decyzji w przedmiocie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w świetle obowiązujących przepisów. Skoro zaś zabrakło koniecznej współpracy ze strony wnioskodawcy w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, uzasadnione stało się negatywne załatwienie rozpoznawanego wniosku.

Od decyzji z dnia [...] spółka M. G. odwołała się do Dyrektora Izby Celnej w T., działającego jako organ II instancji, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

– art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125 § 1, art. 120, art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 4, 5 i 6, art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 u.g.h., poprzez przerzucenie w całości ciężaru dowodu oraz obowiązku działania na stronę postępowania w sytuacji, gdy strona przedstawiła organowi wszelkie dokumenty niezbędne do uwzględnienia złożonego przez nią wniosku, a także poprzez nieustalenie, na czym polegał w sprawie ważny interes strony, oraz niewzięcie pod uwagę, że w interesie publicznym leży uwzględnienie wniosku strony z uwagi na to, że wskazana w nim zmiana konieczna jest do tego, aby strona mogła prowadzić działalność gospodarczą, na którą uzyskała już zezwolenie;

– art. 20 i art. 22 Konstytucji RP w zw. z art. 135 ust. 2 u.g.h., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zmianą miejsca urządzania gry w rozumieniu tego przepisu jest również zmiana właściciela lokalu, w którym może być prowadzona działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie udzielonego zezwolenia, w sytuacji, gdy lokal ten ma być prowadzony nadal pod tym samym adresem;

– art. 120, art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8, art. 118, art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 u.g.h. w zw. z art. 16 ustawy o organizacjach pracodawców w zw. art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niego zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, poprzez oparcie przez organ administracji swojej decyzji o przepisy ustawy o grach hazardowych, tj. ustawy, która została uchwalona z pominięciem obowiązku konsultacji z właściwymi organizacjami pracodawców, a więc z naruszeniem zasad tworzenia prawa w demokratycznym państwie prawnym, czego skutkiem musi być uznanie jej za niezgodną z art. 2 Konstytucji;

– art. 120, art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 129 ust. 2 u.g.h. w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 9 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych, poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisu, który nie obowiązuje z uwagi na niedochowanie obowiązku notyfikacji.

W uzasadnieniu Spółka podniosła, że wystosowane przez organ wezwanie dotyczące przedłożenia w związku z wnioskiem strony dodatkowych dokumentów było pozbawione podstaw faktycznych i prawnych, zaś nie przyczynienie się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie może stanowić przyczyny odmowy uwzględnienia wniosku strony. Skarżąca stwierdziła, iż przerzucanie ciężaru dowodu w sprawie na stronę, jest co do zasady niedopuszczalne. Zweryfikowanie, czy w lokalu wskazanym we wniosku faktycznie prowadzona była działalność gastronomiczna, handlowa czy usługowa, należało do obowiązków organu, bowiem strona nie była w stanie tej okoliczności w sposób należyty wykazać. W szczególności strona nie była w stanie uczynić zadość żądaniu przedstawienia dokumentacji księgowej świadczącej o prowadzeniu w lokalu określonej działalności, nie miała bowiem żadnego dostępu do dokumentów będących w posiadaniu osoby trzeciej jak również nie miała żadnych instrumentów prawnych pozwalających na uzyskanie tych dokumentów od osoby trzeciej. Nie istniały żadne przeszkody lub chociażby przeciwwskazania, by organ zwrócił się do innych właściwych organów celem weryfikacji, czy w lokalu będącym przedmiotem wniosku faktycznie prowadzona jest odpowiednia działalność. Zbędnym było również żądanie przedstawienia przez stronę dokumentacji zdjęciowej lokalu, bowiem dowód ten, skoro był organowi niezbędny, mógł być przeprowadzony samodzielnie przez organ w drodze krótkiej wizji lokalnej. Nie znajduje również żadnej racjonalnej podstawy żądanie dostarczenia oświadczenia wydanego przez właściwy organ administracji samorządowej lub uprawnionego geodetę, potwierdzającego, iż proponowany punkt gier na automatach o niskich wygranych oddalony jest co najmniej 100 m od szkół, placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych oraz ośrodków kultu religijnego, albowiem zmiana właściciela nie powoduje zmiany położenia geograficznego lokalu, a tym samym nie powoduje zmiany oddalenia lokalu od szkół, placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych oraz ośrodków kultu religijnego. Zdaniem odwołującej się wątpliwe podstawy faktyczne ma również nałożony na stronę obowiązek przedstawienia aktualnego planu sytuacyjnego proponowanego lokalu, wskazującego usytuowanie wszystkich budynków/lokali wraz z podaniem rodzaju oraz nazwy własnej i miejsca eksploatacji automatów do gier.

Odnosząc się do podniesionej przez organ I instancji kwestii niewykazania przez wnioskodawczynię istnienia interesu publicznego lub ważnego interesu strony, które przemawiałyby za zmianą ostatecznej decyzji, Spółka wskazała, iż w świetle obowiązujących przepisów to organ administracji publicznej ma obowiązek ustalić istnienie lub nieistnienie interesów, o których mowa w art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej. Tym samym organ mógł stwierdzić brak odpowiedniego interesu lub jego istnienie, nie mógł natomiast powołać się na to, że nie został on ustalony, ponieważ strona go nie wykazała. Ponadto ważny interes strony w zmianie decyzji przejawia się w tym, że wnioskowana zmiana jest konieczna by strona mogła prowadzić działalność zgodnie z przyznanym jej zezwoleniem, czerpać zyski z tego tytułu, płacić określone należności osobom trzecim. Natomiast interes publiczny w zmianie decyzji zgodnie z treścią wniosku polega na tym, że wskutek zmiany strona będzie mogła prowadzić działalność gospodarczą, z tytułu której będzie obowiązana do uiszczania należności publicznoprawnych.

W opinii skarżącej Spółki organ dokonał rozszerzającej wykładni art. 135 ust. 2 u.g.h., błędnie przyjmując, że zmianą miejsca urządzania gry w rozumieniu tej regulacji jest również zmiana właściciela lokalu, w którym prowadzona jest działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie stosownego zezwolenia. Tymczasem w świetle przepisów art. 20 i art. 22 Konstytucji RP wszelkie przepisy mające na celu ograniczenie działalności gospodarczej, do których niewątpliwie należy art. 135 ust. 2 u.g.h., mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane ściśle. Oczywistym powinno być w związku z tym, iż poprzez pojęcie zmiana miejsca urządzania gry należy rozumieć zmianę lokalizacji punktu gry, nie zaś zmianę w zakresie własności lokalu.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej w T., działając na podstawie art. 233 § 1pkt 1 w zw. z art. 221 Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji własnej z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ II instancji uznał za nieuzasadniony zarzut dotyczący nałożenia na wnioskodawczynię obowiązku przedłożenia dokumentów bez podstaw faktycznych i prawnych. Podkreślił, iż to nie organ wskazuje zakres postępowania dowodowego poprzez wskazanie faktów, jakie winny zostać ustalone, lecz fakty te określone są przez normy prawne. Obowiązkiem organu jest zaś, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, w celu stworzenia jej rzeczywistego obrazu i uzyskania podstawy do trafnego zastosowania przepisu prawa. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji podjął stosowne działania mające na celu prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, co jest z kolei niezbędne do prawidłowego zastosowania odpowiedniej normy prawa. Celem wezwania strony do uzupełnienia materiału dowodowego było wykazanie, że proponowany lokal jest miejscem, w którym faktycznie prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, jak również ustalenie, czy proponowane lokale są lokalami, w których dotychczas mieściły się działające na podstawie zezwolenia punkty gry na automatach o niskich wygranych. Dążenie do ustalenia tych okoliczności nie wynikało z zastosowania błędnej wykładni art. 135 ust. 2 u.g.h., lecz wiązało się z koniecznością zbadania przez organ dopuszczalności dokonania wnioskowanej zmiany w świetle regulacji szczególnej zawartej w tym przepisie. Nieuzupełnienie dokumentacji w żądanym przez organ zakresie spowodowało, że organ miał uzasadnione wątpliwości co do spełnienia warunków umożliwiających dokonanie wnioskowanej zmiany. Nie mógł bowiem wykluczyć tego, że zachodzi wskazana w art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej przesłanka negatywna zmiany ostatecznej decyzji w postaci przepisu szczególnego sprzeciwiającego się dokonaniu zmiany. Podobnie niewskazanie przez spółkę interesu publicznego lub ważnego interesu strony przemawiającego za dokonaniem wnioskowanej zmiany sprawiło, że nie można było stwierdzić istnienia przesłanek pozytywnych zmiany decyzji ostatecznej, które muszą zachodzić zgodnie z art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej. Organ II instancji zauważył, że składająca wniosek strona musi mieć świadomość, że żąda korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, a więc w jej interesie leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu dotyczącego niekonstytucyjności przepisów ustawy o grach hazardowych, organ wskazał, że założenia do projektu ustawy o grach hazardowych były przedmiotem stosownych konsultacji z Izbą Gospodarczą Producentów i Operatorów Urządzeń Rozrywkowych, Związkiem Pracodawców Prowadzących Gry Losowe i Zakłady Wzajemne, Stowarzyszeniem Menedżerów Firm Działających w Zakresie Gier Losowych, Bussines Center Club, Krajową Izbą Gospodarczą, Polskim Stowarzyszeniem na Rzecz Promocji Odpowiedzialnej Gry oraz Stowarzyszeniem Pracodawców i Pracowników Firm Bukmacherskich, zaś uwagi tych organizacji społecznych zostały wprowadzone do projektu ustawy.

Odpowiadając z kolei na zarzut braku notyfikowania Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, organ II instancji podkreślił, iż ustawodawca przeprowadził proces legislacyjny ze świadomością wynikającego z dyrektywy 98/34/WE obowiązku notyfikacji przepisów technicznych, umieszczając w ustawie o grach hazardowych wyłącznie materię ustawodawczą nie podlegającą obowiązkowi notyfikacji.

Na decyzję wydaną w drugiej instancji spółka M. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Celnej w T. Objętej skargą decyzji zarzucono naruszenie:

– art. 135 ust. 2 w zw. z art. 8 u.g.h. w zw. z art. 20 i art. 22 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zmianą miejsca urządzania gry w rozumieniu tego przepisu jest również zmiana właściciela lokalu, w którym może być prowadzona działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie udzielonego zezwolenia, w sytuacji, gdy lokal ten ma być prowadzony nadal pod tym samym adresem;

– art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125 § 1, art. 120, art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 4, 5 i 6, art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 u.g.h., poprzez przerzucenie w całości ciężaru dowodu oraz obowiązku działania na stronę postępowania w sytuacji, gdy strona przedstawiła organowi wszelkie dokumenty niezbędne do uwzględnienia złożonego przez nią wniosku, co stanowi obrazę w szczególności zasady prawdy materialnej oraz reguły dotyczącej ciężaru dowodu w postępowaniu;

– art. 30 ustawy o grach i zakładach wzajemnych w zw. z art. 20 i 22 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na zawężającej interpretacji pojęć lokal gastronomiczny, handlowy, usługowy, w szczególności poprzez stwierdzenie, że o klasyfikacji lokalu decyduje wyłącznie faktycznie prowadzona w nim działalność, a nie np. jego przeznaczenie, natomiast nieprowadzenie faktycznej działalności w lokalu powoduje, że nie jest on lokalem gastronomicznym, handlowym czy usługowym;

– art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 8 u.g.h., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na badaniu przez organ decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, tj. decyzji będącej przedmiotem wniosku strony o zmianę, pod kątem jej podstaw faktycznych, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że organ bezpodstawnie prowadził postępowanie dowodowe w sprawie;

– art. 120 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 135 ust. 2 u.g.h. w zw. z art. 8 ust. 1 w zw. z art. 1 pkt 9 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych, poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisu, który nie obowiązuje z uwagi na niedochowanie obowiązku notyfikacji;

– art. 135 ust. 2 u.g.h. w zw. z art. 2 Konstytucji RP i wynikającą z niego zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, poprzez zastosowanie tego przepisu, pomimo iż ustawa o grach hazardowych została uchwalona z naruszeniem proceduralnych zasad tworzenia prawa w demokratycznym państwie prawnym, czego skutkiem musi być uznanie jej za niezgodną z art. 2 Konstytucji.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że przyczyną negatywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy jest błędna wykładnia art. 135 ust. 2 u.g.h., ponieważ organ w sposób nieprawidłowy przyjął, że zmianą miejsca urządzania gry w rozumieniu tego przepisu jest również zmiana właściciela lokalu, objętego zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Jest natomiast oczywiste, że wskazana we wniosku strony zmiana właściciela lokalu nie powoduje sama w sobie, że następuje zmiana miejsca urządzania gry, bowiem lokal fizycznie nie zmienia swojego położenia. W związku z tym całkowicie nieuzasadnione było prowadzenie przez organ postępowania dowodowego mającego na celu zbadanie spełniania przez objęty wnioskiem lokal wymogów określonych w art. 30 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Podkreślono, że organ dysponował wszelkimi dokumentami niezbędnymi do uwzględnienia złożonego wniosku, ponieważ wniosek dotyczył lokalu, w którym na podstawie stosownego zezwolenia prowadzono już działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Skoro wnioskodawczyni złożyła odpowiednie zapewnienie, że lokal wskazany we wniosku jest tym samym lokalem, co lokal wskazany w zezwoleniu, to nie istniała jakakolwiek potrzeba prowadzenia postępowania wyjaśniającego i wystosowane przez organ wezwanie do przedłożenia w związku z wnioskiem strony dodatkowych dokumentów było pozbawione podstaw tak faktycznych, jak i prawnych. Organ podjął bowiem czynności zmierzające do ponownego zbadania okoliczności warunkujących wydanie decyzji, o zmianę której wniosła strona, podczas gdy obowiązany był jedynie do zbadania określonych w art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej przesłanek zmiany decyzji ostatecznej. Skarżąca zauważyła także, iż organ dopuścił się przy tym nadinterpretacji art. 30 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, ponieważ badał, czy w lokalu objętym wnioskiem faktycznie prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, podczas gdy przepis art. 30 ustawy o grach i zakładach wzajemnych określa jedynie charakter lokali wskazanych w zezwoleniu i z regulacji tej nie wynika, aby warunkiem udzielenia zezwolenia było faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej w lokalu. Spółka podkreśliła ponadto, że skoro według organu zachodziła konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego przed rozstrzygnięciem wniosku strony, to organ powinien samodzielnie zebrać potrzebny mu materiał dowodowy. Tymczasem to stronę obarczono bezpodstawnie obowiązkiem dostarczenia dokumentów, do których nawet nie była w stanie uzyskać dostępu.

Odnosząc się do zarzutu związanego z brakiem notyfikowania Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych spółka podniosła, iż przepisy ustawy o grach hazardowych są przepisami technicznymi i podlegają zgodnie z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE obowiązkowi notyfikacji. Zdaniem skarżącej z analizy przepisów tej dyrektywy wynika bowiem, iż przepisy wprowadzające ograniczenia dotyczące używania określonych towarów do świadczenia usług, a więc np. ograniczenia w zakresie używania automatów do gry celem świadczenia usług, mogą być uznane za normy techniczne (por sprawa C-267/03 Lindberg oraz C-65/05 Komisja v. Grecji przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości). Przepisy ustawy o grach hazardowych ograniczają zaś możliwość używania automatów do gier hazardowych stanowiąc, iż tego rodzaju urządzenia mogą być używane jedynie w kasynach, a tym samym można je zaliczyć do norm technicznych w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, ponieważ ograniczają przepływ na terytorium Polski towarów w postaci automatów do gier hazardowych.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niekonstytucyjności przepisów ustawy o grach hazardowych, spółka zauważyła, że co prawda projekt tej ustawy był konsultowany w ramach tzw. konsultacji społecznych z organizacjami, w których sferze zainteresowania znajdują się gry hazardowe, to jednak zachodzą poważne wątpliwości co do tego, czy konsultacje te z uwagi na bardzo szybkie tempo prac na projektem ustawy zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Obecnie obowiązująca ustawa o grach hazardowych nie przewiduje, możliwości uzyskiwania nowych zezwoleń na prowadzenie, jako odrębnego typu działalności, prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (art. 2 ust. 3-5, art. 6 ust. 1 i art. 129 ust. 2 u.g.h.). Działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej (art. 129 ust. 1 u.g.h.). Ustawodawca dopuścił możliwość zmiany obowiązujących jeszcze zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Stosownie do art. 135 ust. 1 u.g.h. zezwolenia, o których mowa w art. 129 ust. 1 u.g.h., mogą być zmieniane, na zasadach określonych w ustawie dla zmiany koncesji i zezwoleń udzielanych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie określonym w art. 6 ust. 1-3, przez organ właściwy do udzielenia zezwolenia w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Przepisy art. 56 i art. 57 stosuje się odpowiednio. Jednakże jednocześnie ustawodawca zastrzegł, że w wyniku zmiany zezwolenia nie może nastąpić zmiana miejsc urządzania gry, z wyjątkiem zmniejszenia liczby punktów gry na automatach o niskich wygranych (art. 135 ust. 2 u.g.h.).

Mając na względzie treść cytowanego art. 135 ust. 2 u.g.h., zdaniem Sądu istotną kwestią w kontrolowanej sprawie jest ocena, czy rzeczywiście wniosek skarżącej Spółki dotyczył zmiany miejsca urządzania gry.

Ani obecnie obowiązująca ustawa o grach hazardowych, ani poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004 r., nr 4, poz. 27 ze zm.; w skrócie "u.g.z.w.").nie definiują pojęcia "miejsca urządzania gry". Ustawa o grach i zakładach wzajemnych zawierała natomiast wskazania co do wymogów, jakie takie miejsce ma spełniać. Z uchylonego art. 9 pkt 3 u.g.z.w. wynikało, że punktem gier na automatach o niskich wygranych jest miejsce, w którym prowadzi się gry na automatach o niskich wygranych, na podstawie zatwierdzonego regulaminu, a liczba zainstalowanych automatów nie przekracza 3 sztuk. W świetle art. 30 u.g.z.w. punkty gry na automatach o niskich wygranych mogły być usytuowane w lokalach gastronomicznych, handlowych lub usługowych, oddalonych co najmniej o 100 metrów od obiektów o specjalnym znaczeniu tj. szkół, placówek oświatowo-wychowawczych, opiekuńczych oraz ośrodków kultu religijnego. W tej sytuacji zdaniem Sądu co do rozumienia pojęcia "miejsca urządzenia gry" pozostaje aktualny ukształtowany pod rządami ustawy o grach i zakładach wzajemnych pogląd, iż przez "miejsce urządzania gier" należy rozumieć konkretną lokalizację przestrzenna punktu, w jakim gra jest lub ma być prowadzona (chodzi o parametry geograficzne). Przez zmianę tego miejsca należy zatem rozumieć przeniesienie urządzania gry do innego, w sensie przestrzennym punktu (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 2/09, opubl. ONSAiWSA2010/1/4, a także wyroki NSA z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt II GSK 383/07 i sygn. akt II GSK 371/07).

Konsekwentnie – w sytuacji, jeżeli ze zmianą określonych danych w zezwoleniu na prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie wiąże się zmiana położenia geograficznego (przestrzennego) lokalu, w którym prowadzone są gry, innymi słowy, kiedy lokal nie zmienia adresu – nie zachodzi przypadek zmiany miejsca prowadzenia gry hazardowej w rozumieniu art. 135 ust. 2 u.g.h.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją.

We wniosku z dnia [...] skarżąca Spółka wyraźnie bowiem wskazała, że wnosi o taką zmianę zezwolenia, która dotyczy zmiany właściciela lokalu. W zestawieniu tabelarycznym zmian, stanowiących załącznik do wniosku Spółka wskazała ten sam adres miejsca prowadzenia gry, jak w dotychczas obowiązującym zezwoleniu, jako odmienne podając jedynie dane dotyczące właścicieli i nazwy lokalu.

Należy mieć na uwadze, iż celem wprowadzenia zakazu wynikającego z ust. 2 art. 135 u.g.h. jest ograniczenie rozpowszechniania gier hazardowych przez zapobieganie nadużywaniu instytucji nadzwyczajnej (obecnie art. 253 lit. a Ordynacji podatkowej) do zmiany miejsc punktu urządzenia gier na inne i w ten sposób obchodzenia rygorów prawa nowego. Takie ograniczenie należy uznać za dozwolone (por. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 września 2001 r. sygn. akt II SA/Go 438/10 oraz sygn. akt II SA/Go 439/10). Nie budzi jednak wątpliwości Sądu, iż zakaz ten nie może obejmować sytuacji polegającej wyłącznie na zmianie podmiotu legitymującego się tytułem prawnym tytułem do budynku lub lokalu, od którego - w drodze określonej czynności prawnej - wywodzi się prawo strony do władania tymże budynkiem lub lokalem, jeśli gra pod względem przedmiotowym urządzana jest lub prowadzona nadal w tym samym miejscu, w którym została określona w decyzji ostatecznej. Takiego zakazu nowe prawo nie zawiera, wyraźnie chroniąc sferę praw nabytych. Zgodnie bowiem z art. 117 u.g.h., udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy zezwolenia na urządzenie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia. Podkreślić tu należy, iż interpretacja przepisu art. 135 ust. 2 u.g.h., przyjmowana przez organ w zakresie badania, czy i w jaki sposób zmiana właściciela lokalu i jego nazwy wpłynie na zmianę miejsca urządzenia gry, godzi w podstawowe zasady porządku prawnego. Miejsce gry jest już urządzone i to na podstawie ostatecznej decyzji. Zmiana natomiast podmiotu legitymującego się tytułem prawnym do budynku lub lokalu ma charakter niezależny od woli strony i związana jest prawem do rozporządzania lub sukcesji praw i przedmiotów majątkowych osób trzecich. Nie ma ona żadnego wpływu na warunki urządzania gry. Nie można bowiem wyprowadzić żadnego związku, ani prawnego, ani faktycznego, ani logicznego pomiędzy faktem zmiany właściciela lokalu a warunkami prowadzenia w nim gier. To nie właściciel lokalu organizuje gry, nie właściciel lokalu jest adresatem zezwolenia na urządzenie i prowadzenie gry i nie właściciel lokalu ponosi odpowiedzialność za dochowywanie warunków, na których faktycznie gry są prowadzone. Skoro z podania strony i załączonej do niego umowy najmu wynika jedynie fakt zmiany dysponenta lokalu i jego nazwy, to organ nie może prowadzić postępowania w kierunku ustalania przesłanek do ponownego przyznania zezwolenia lub jego cofnięcia. W zainicjowanym przez stronę postępowaniu, organ nie może dokonywać ponownej weryfikacji już przyznanego, chronionego podmiotowego prawa strony do kontynuowania prowadzenia gry na warunkach określonych dotychczasową regulacją w tym samym miejscu. Organ nie przedstawił żadnych danych, w świetle których powstałyby wątpliwości co do braku dochowania któregoś z licznych warunków prowadzenia gry hazardowej przez stronę, a w przypadku chęci poddania kontroli tych warunków, organ winien ustalenia te czynić w odpowiednio przewidzianym do tego postępowaniu z przestrzeganiem jednak art. 306 lit. d § 1 pkt 3 i 4 Ordynacji podatkowej.

Z powyższych rozważań wynika, iż organy dopuścił się naruszenia art. 135 ust. 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię, tj. poprzez przyjęcie, że zmianą miejsca urządzania gry w rozumieniu tego przepisu jest również zmiana właściciela lokalu, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że zachodzi negatywne przesłanka do zmiany zezwolenia.

Powyższe prowadzi do wniosku, że nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszone przez skarżącą wątpliwości co do zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. oraz z Konstytucją RP.

W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć mając na względzie przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 135 ust. 2 u.g.h. oraz okoliczność dotyczącą wygaśnięcia udzielonego Spółce zezwolenia z dnia [...], nr [...]. Sąd podkreśla, iż wygaśnięcie tegoż zezwolenia nie mogło stać się przyczyną umorzenia postępowania przed Sądem, ze względu na bezprzedmiotowość postępowania. Jak wynika z treści z treści art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), uchylenie przez Sąd decyzji, a następnie umorzenie postępowania przez organ rodzi bowiem możliwość ubiegania się przez stronę, która poniosła szkodę o odszkodowanie od organu, który wydał uchyloną decyzję.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.

O kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu.