Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 40/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1 ,5
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Krystyna Witt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi V. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz skarżącej kwotę [...] (słownie [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 40/16

UZASADNIENIE

Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...].10.2015 r., wydaną na podstawie art. 3 pkt 24 lit. h, art. 5, art. 8, art. 24 ust. 7, art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 114; ze zm.), dalej powoływanej jako "ustawa", § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015, poz. 1238), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013, poz. 3) oraz art. 104, art. 107 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "kpa", uchylił ustalone sentencją decyzji nr [...] z dnia [...].04.2015 r. prawo do zasiłku rodzinnego i do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, przysługujące na dziecko W. D. (skarżącej) - E. D..

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2014/2015 w dniu [...].04.2015 r. W oparciu o załączone do wniosku dokumenty ustalono, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę uprawniał skarżącą do otrzymania prawa do świadczeń rodzinnych. W związku z powyższym została wydana decyzja nr [...] z dnia [...].04.2015 r. o przyznaniu wnioskowanych świadczeń rodzinnych. W dniu [...].08.2015 r. skarżąca dostarczyła dokumenty z ZUS, z których wynika, że w okresie od kwietnia 2015 r. do dnia [...].08.2015 r. pobierała zasiłek chorobowy. Następnie w dniu [...].09.2015 r. skarżąca dostarczyła zaświadczenie z ZUS o przyznaniu od dnia [...].08.2015 r. świadczenia rehabilitacyjnego. Za miesiąc wrzesień 2015 r. skarżąca otrzymała to świadczenie w wysokości [...] zł netto. W związku z tym, mając na uwadze art. 3 pkt 23 lit. h ustawy organ uznał, że "należało utracić zasiłek chorobowy i uwzględnić dochód z tytułu świadczenia rehabilitacyjnego za miesiąc wrzesień 2015 r."

Po uwzględnieniu powyższego przeliczono dochód od [...].10.2015 r., który wyniósł [...] zł na osobę i przekroczył wyznaczone kryterium dochodowe (574,00 zł) o kwotę [...]zł. Organ wyjaśnił też, że w tej sytuacji nie można zastosować przepisu wynikającego z art. 5 ust. 3 ustawy, który stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, tj. obecnie [...] zł, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Organ wskazał, że z akt wynika, iż skarżąca nie pobierała zasiłku rodzinnego w poprzednim okresie zasiłkowym 2013/2014. Ponadto organ przytoczył art. 24 ust 7 ustawy i skonstatował, że w przypadku skarżącej kolejnym miesiącem uzyskania dochodu (świadczenia rehabilitacyjnego) jest miesiąc wrzesień 2015 r. i wobec tego świadczenia rodzinne nie przysługują od miesiąca października 2015 r.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła nieprawidłowe rozliczenie dochodów. Według niej świadczenie powinno być przyznane za październik. Wniosła o uchylenie decyzji w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...].11.2015 r., wydaną na podstawie art.3 pkt 1, 2, 2a, 10, 11 i 24 lit. h; art. 5 ust. 1, 3, 4b; art. 8 pkt 3a; art. 24 ust. 7; art. 32 ust. 1 ustawy w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. poz. 1238) i po zastosowaniu § 1 ust. 2 pkt 1; § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia SKO wskazało, że zasadniczym kryterium przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do niego jest kryterium dochodowe, które zostało uregulowane w art. 5 ust. 1 ustawy w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna i w § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych. Z treści przywołanych przepisów wynika, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom na okres zasiłkowy od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 października 2015 r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 574,00 zł.

Z dokumentów dołączonych do wniosku skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 października 2015 r. wynikało, że miesięczny dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę uprawniał ją do otrzymania wnioskowanych świadczeń rodzinnych. W rezultacie organ pierwszej instancji wydał prawidłową decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., o przyznaniu zasiłku rodzinnego na dziecko E. D. na okres od dnia [...] kwietnia 2015 r. od dnia [...] października 2015 r. wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowania dziecka na ten sam okres oraz dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2015/2016 w kwocie [...]zł płatnym jednorazowo. Niemniej jednak art. 3 pkt 24 lit. h ustawy stanowi, że uzyskaniem dochodu jest uzyskanie zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z art. 3 pkt 2 tej ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, a w myśl art. 3 pkt 2a tego samego aktu prawnego dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b ustawy. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma treść art. 5 ust. 4b ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Mając na względzie powyższe regulacje prawne SKO wskazało, że z zaświadczenia z dnia 29 września 2015 r. wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wynika, że skarżącej od dnia [...] sierpnia 2015 r. przyznano świadczenie rehabilitacyjne, a więc uzyskała ona dochód w rozumieniu art. 3 pkt 24 ustawy. Zgodnie z dyspozycją z art. 5 ust. 4b ustawy należało więc ponownie wyliczyć dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę przy uwzględnieniu, że we wrześniu 2015 r. uzyskała ona świadczenie rehabilitacyjne w kwocie [...]zł netto. W rezultacie dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę ustalić należało na kwotę [...]zł (obliczenie: [...] zł : 2). To z kolei oznacza, że skarżąca przekroczyła o kwotę [...]zł kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego, które na okres zasiłkowy od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 października 2015 r. wynosi 574,00 zł.

Jednocześnie organ pierwszej instancji trafnie zdaniem SKO wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie można zastosować instytucji z art. 5 ust. 3 ustawy. Przepis ten stanowi bowiem, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W okresie zasiłkowym od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 31 października 2015 r. najniższy zasiłek rodzinny, tj. zasiłek na dziecko do ukończenia 5 roku życia opiewa na kwotę 77,00 zł - zgodnie z § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna. Przy czym skarżącej nie przysługiwał zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym, tj. od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 października 2014 r., co zdaniem SKO wyłącza możliwość zastosowania normy z art. 5 ust. 3 ustawy.

Ponadto SKO wskazało na art. 24 ust. 7 ustawy, który stanowi, że w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. Skarżąca uzyskała dochód w postaci świadczenia rehabilitacyjnego w sierpniu 2015 r., dlatego też zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowania dziecka nie przysługuje jej od dnia 1 października 2015 r.

SKO dodało, że kompetencja organu pierwszej instancji do uchylenia swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., znajduje umocowanie bezpośrednio w art. 32 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy. Z przepisów tych wynika bowiem, że prezydent miasta może bez zgody strony uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Podsumowując SKO podkreśliło, że w pełni podziela utrwalony w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym organ administracji publicznej nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego.

W skardze na decyzję SKO skarżąca stwierdziła, że w całości popiera treść odwołania złożonego w sprawie. Jednocześnie wskazała, że z treści obowiązujących przepisów prawa, treści decyzji oraz pouczenia uzyskanego od pracowników MOPR w T. wprost wynika, że w okresie wskazywanym przez nią przysługiwał jej zarówno zasiłek rodzinny na dziecko jak również dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samodzielnego wychowywania dziecka. Nawet pouczenie, które uzyskała z MOPR wskazywało, że prawo do w/w świadczeń mogłoby ulec wygaśnięciu dopiero od miesiąca listopada 2015 r. Nie jest zatem zasadne wstrzymywanie jej wypłaty zasiłku wcześniej. Mając na uwadze powyższe wniosła o uwzględnienie skargi i o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie wnioskowanych świadczeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje rozstrzygnięcie, stwierdzając jednocześnie, że zostało ono należycie uzasadnione oraz że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie w żadnej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz.1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "ppsa", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa w sposób skutkujący koniecznością ich uchylenia.

Podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (cyt. na wstępie), dalej powoływanej jako "ustawa" oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015, poz. 1238) i rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013, poz. 3). Zgodnie z art. 32 ust. 1 tej ustawy, powołanym przez organy obu instancji w podstawie prawnej decyzji, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

W niniejszej sprawie organy uznały, że uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny skarżącej w czasie trwania okresu zasiłkowego liczonego od [...].04.2015 r. do [...].10.2015 r. Uzyskała ona bowiem dochód z tytułu wypłaty przez ZUS świadczenia rehabilitacyjnego, co nastąpiło od dnia [...].08.2015 r., w wysokości [...] zł. netto za miesiąc wrzesień 2015 r. W rezultacie organy uznały, że dochód rodziny skarżącej należy obliczyć ponownie zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 4b ustawy dzieląc kwotę [...]zł przez dwa, co dało dochód w wysokości [...] zł na osobę w rodzinie, co z kolei oznacza przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego o kwotę [...]zł i stanowi podstawę odmowy prawa do świadczeń od października 2015 r.

Pomimo przyjęcia przez organy prawidłowego założenia o uzyskaniu przez skarżącą dochodu podlegającego uwzględnieniu w celu ustalenia ewentualnego przekroczenia kryterium dochodowego, zaskarżone decyzje, a zwłaszcza decyzję organu II instancji należało uznać za błędne.

Kluczowe znaczenie w tej sprawie ma treść art. 32 ust. 1 ustawy i to, że decyzja w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej przyznającej świadczenie rodzinne, wydana na podstawie tego artykułu jest decyzją konstytutywną, kształtującą sytuację strony wyłącznie na przyszłość. Na mocy art. 32 ust. 1 ustawy możliwe jest uchylenie lub zmiana nie prawa do świadczeń rodzinnych, jak stało się to w niniejszej sprawie, lecz decyzji przyznającej świadczenie rodzinne i nie może to nastąpić z mocą wsteczną, za wyjątkiem sytuacji, o której mowa w art. 32 ust. 1 in fine. Z uwagi na konstytutywny charakter decyzji wydawanej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy niedopuszczalnym jest także, aby organy wskazywały datę, od której następuje uchylenie dotychczasowej decyzji, a jedynie w sytuacji uznania, iż świadczenie miało charakter świadczenia nienależnego, ustalenie daty tego świadczenia jest uzasadnione. Jeśli organ uznaje, że konieczność uchylenia decyzji wynika z przesłanki pobrania świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy, winien wskazać ją w decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. I OSK 1208/09, LEX nr 591223, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. I OSK 1501/08, LEX nr 554913, wyrok WSA w Lublinie z 9 listopada 2010 r., sygn. II SA/Lu 500/10, LEX nr 753860, wyrok WSA w Poznaniu sygn. IV SA/Po 1271/13, LEX nr 1465921).

Jak wynika z akt administracyjnych, w niniejszej sprawie po pierwsze organ I instancji uchylił nie decyzję ostateczną przyznającą skarżącej prawo do spornych świadczeń, lecz samo prawo do tych świadczeń z datą od października 2015 r. (zdanie przedostatnie uzasadnienia decyzji tego organu), pomimo, że nie można uchylić podmiotowi prawa do czegoś, można jedynie po jego skonkretyzowaniu orzec o uchyleniu decyzji, w której doszło do skonkretyzowania tego prawa, a zatem przyznającej to prawo w postaci zasiłku i dodatków do zasiłku na określony okres, wskazany w decyzji, a organ II instancji orzekając - co należy podkreślić - merytorycznie w dniu [...].11.2015 r., zaakceptował to rozstrzygnięcie utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Tym samym organ II instancji uznał za prawidłowe to, że uchylone zostało samo prawo do świadczeń i to od października 2015 r.

Po drugie organ I instancji źle obliczył dochód skarżącej, co także zaaprobował organ II instancji. W myśl art. 5 ust. 4b ustawy bowiem, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny (...) po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Przy czym pojęcie dochodu uzyskanego po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, należy rozumieć w ten sposób, że chodzi o dochód z roku poprzedzającego okres zasiłkowy, tj. z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy) oraz z roku, w którym orzeka się o prawie do świadczeń na kolejny okres i to pod warunkiem jego uzyskiwania w dacie orzekania o prawie do świadczeń (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 14 marca 2012 r. sygn. II SA/Bd 1254/11, LEX nr 1145714, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 28 marca 2012 r. sygn. IV SA/Po 1286/11, LEX nr 1146108). Dochód członka rodziny zaś to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b ustawy (art. 3 ust. 2a ustawy). Jeżeli zatem podstawą przyznania świadczenia rodzinnego jest wysokość dochodu rodziny rozumiana jako suma miesięcznych przeciętnych dochodów członków rodziny uzyskanych w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem dochód ten należy liczyć również w stosunku rocznym.

Aby więc dokonać korekty ustalonego wcześniej dochodu rodziny skarżącej należało zsumować dochód rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy (tu w 2013 r.) z dochodem uzyskanym przez członka rodziny w roku, w którym pobierane jest świadczenie (tu w 2015 r.), a następnie tak uzyskaną sumę dochodów podzielić przez 12 (dochód miesięczny) i przez 2 (dochód jednego członka rodziny w rodzinie skarżącej). Ten sposób liczenia dochodu rodziny powiększonego o dochód uzyskany zrealizuje cele ustawy, odzwierciedlając najpełniej realną sytuację materialną rodziny objętej pomocą społeczną.

Poza tym zwrócić należy uwagę także na to, co umknęło organom obu instancji, że doliczenie dochodu uzyskanego na podstawie art. 5 ust. 4b ustawy zależy od spełnienia przesłanki dodatkowej. A mianowicie od kontynuacji uzyskiwania tego dochodu "w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych". W niniejszej sprawie organy w ogóle nie zajęły się badaniem istnienia tej przesłanki. W uzasadnieniach decyzji organów obu instancji znalazła się jedynie informacja o tym, że skarżącej przyznano świadczenie rehabilitacyjne od dnia [...].08.2015 r. i że we wrześniu 2015 r. wysokość tego świadczenia wyniosła [...] zł netto. Nie są to informacje wystarczające dla oceny prawidłowości zastosowania przez organy sankcji w postaci uchylenia prawa do świadczeń rodzinnych. Ponadto konieczne jest przedstawienie sposobu interpretacji zapisu: "w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych". W tym zakresie Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 13.01.2016 r., sygn. III SA/Kr 844/15. Brzmi on następująco: "Skoro o przyznaniu świadczenia rodzinnego ma decydować rzeczywisty dochód rodziny (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 789/14; LEX nr 1502706), bo świadczenia mają być odpowiednią i adekwatną do tego dochodu pomocą państwa, to przy zastosowaniu trybu art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych cezurą czasową ustalania kontynuacji pobierania przez członka rodziny dochodu uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w myśl art. 5 ust. 4b in fine ustawy, jest data wydawania decyzji z art. 32 ustawy. W tej bowiem chwili, z uwagi na wystąpienie istotnej zmiany w sytuacji dochodowej rodziny beneficjenta, mającej wpływ na nabycie uprawnienia do świadczeń, dochodzi do powtórnego ustalenia uprawnienia do świadczeń rodzinnych" (wyrok dostępny na stronie: nsa.gov.pl). Tak więc w realiach niniejszej sprawy doliczenie dochodu uzyskanego przez skarżącą możliwe było by gdyby dochód ten skarżąca uzyskiwała nadal w dniu [...].10.2015 r. (data wydania decyzji przez organ I instancji). Dopiero wtedy oraz po obliczeniu dochodu w skali roku kalendarzowego – w sposób opisany powyżej - jeżeliby przeciętny miesięczny dochód członka rodziny przekraczał kryterium dochodowe wynoszące [...] zł, możliwe byłoby zastosowanie instytucji uchylenia decyzji ostatecznej przyznającej świadczenia rodzinne (a nie uchylenie prawa do świadczenia) ze względu na zmianę sytuacji dochodowej rodziny (art. 32 ust. 1 ustawy).

W niniejszej sprawie organy ani nie stwierdziły spełnienia przesłanki z art. 5 ust. 4b in fine ustawy, ani nie obliczyły prawidłowo dochodu rodziny powiększonego o dochód uzyskany.

Ponadto okres zasiłkowy, w którym skarżąca miała przyznane prawo do świadczeń rodzinnych skończył się w dniu [...].10.2015 r. Organ II instancji orzekał natomiast już po upływie tego okresu – w dniu [...].11.2015 r., po "skonsumowaniu" przez skarżącą swoich uprawnień. Wskazać należy w związku z tym, że przepis art. 32 ustawy nie może stanowić podstawy wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie w sytuacji, gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie zostało przyznane. Skoro decyzja uchylająca lub zmieniająca decyzję ostateczną, o której mowa w art. 32 ustawy, ma charakter konstytutywny i działa ex nunc, a więc z mocą od wydania decyzji uchylającej bądź zmieniającej decyzję ostateczną, to wobec braku szczególnego uregulowania w ustawie o świadczeniach rodzinnych decyzja taka nie może też działać z mocą wsteczną i dotyczyć okresów przeszłych. W takim wypadku zastosowanie może znaleźć jedynie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma jedynie zastosowanie w sytuacji, gdy jeszcze nie doszło do zrealizowania ostatecznej decyzji przyznającej beneficjentowi świadczenia rodzinne. W sytuacji, gdy właściwy organ powziął informację, że w trakcie okresu zasiłkowego, który jeszcze nie upłynął, wystąpiły okoliczności powodujące ustanie prawa do świadczeń, a decyzja została już zrealizowana, nie będzie miał podstaw prawnych, do tego, aby tę decyzję uchylać. "Nie można bowiem eliminować z obrotu prawnego decyzji, która została już zrealizowana. W takiej sytuacji organ ma jedynie możliwość wszczęcia postępowania w trybie art. 30 ustawy w celu przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie, czy dane świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym, a następnie przypisać go do zwrotu" (vide: cyt. powyżej wyrok WSA w Krakowie oraz przywołany tam Komentarz do art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych; LEX, stan prawny na dzień i stycznia 2015 r.; Katarzyna Małysa –Sulińska (red.), Anna Kawecka, Joanna Sapeta, a także cyt. tam wyroki NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1035/11, Lex nr 1131464; z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 535/08, Lex nr 499576; oraz z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1501/08, Lex nr 554913).

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem powyżej wskazanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych – art. 32 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4b – w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, a także przepisów procesowych – art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Spowodowało to konieczność uchylenia obu decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 ppsa, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

W związku z upływem okresu zasiłkowego, w ciągu którego przysługiwały skarżącej sporne świadczenia z dniem [...].10.2015 r., to jest jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ II instancji i wobec tego bezprzedmiotowością prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 32 ust. 2 ustawy, co powyżej wyjaśniono, orzeczono na podstawie art. 145 § 3 ppsa, jak w pkt 2 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono według zasady wynikającej z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ppsa, jak w pkt 3 sentencji wyroku.

Kończąc należy jeszcze zwrócić uwagę na sposób interpretacji art. 5 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2015 r. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Zwrot "jeżeli przysługiwał" zdaniem Sądu oznacza, że beneficjent spełniał przesłanki do przyznania świadczenia, co organ każdorazowo chcąc zastosować regułę z art. 5 ust. 3 (aktualnie już nie obowiązującą) powinien był sprawdzić we własnym zakresie. Nie można go natomiast zinterpretować tak, jak zrobiły to organy w niniejszej sprawie i przyjąć, że zwrot "jeżeli przysługiwał" jest tożsamy ze zwrotem "był pobierany".