Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 979/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz Z.W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.:Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] r., znak [...] o odmowie przyznania Z. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem K W..

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium podkreśliło, że o ustalenie przedmiotowego świadczenia skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła wnioskiem z dnia 19 lutego 2021 r. W oparciu o przedłożony wniosek oraz załączoną dokumentację, w tym przeprowadzony w dniu 18 marca 2021 r. wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej ustalono, że wymagający opieki K. W., legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r. o trwałej niezdolności do pracy oraz o długotrwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczonej do dnia 31 stycznia 2024 r. Do roku 1996 był zatrudniony w [...] w charakterze maszynisty. Z uwagi na doznany w pracy wypadek stracił palce lewej ręki, w wyniku czego uznany został za osobę całkowicie niezdolną do pracy i przeszedł na rentę chorobową. W roku 2011 jego stan zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu w związku z przebytym rozległym udarem mózgu lewej półkuli z prawostronnym niedowładem. Ustalono także, że rodzina skarżącej utrzymuje się z renty chorobowej, dodatku pielęgnacyjnego oraz dodatku uzupełniającego wypłacanych K. W. przez ZUS. Skarżąca była aktywna zawodowo do 2011 r. Kiedy mąż doznał udaru zrezygnowała z pracy, celem sprawowania nad nim opieki. Strona nie jest osobą zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy, jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym przy świadczeniu rentowym męża. Z akt sprawy wynika również, że w okresie od 8 czerwca 2016 r. do 7 września 2016 r. skarżąca była zatrudniona w charakterze szwaczki w ½ wymiaru czasu pracy. W trakcie przeprowadzonego wywiadu ustalono, że K. W. porusza się po mieszkaniu samodzielnie, wspierając się mebli i ścian. Dom, w którym mieszka skarżąca z mężem nie jest przystosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Poza domem, K.W. porusza się wózku inwalidzkim. Mąż skarżącej ma niewładne obie ręce, nie może nic w nie wziąć, jak również nie ma odruchu chwytu. Ponadto cierpi na padaczkę, ma problemy z mówieniem, zaburzenia czytania i pisania oraz na tzw. odwrócenie widzenia. Ze składanych w toku postępowania oświadczeń i wyjaśnień skarżącej wynika, że zakres sprawowanej przez nią opieki nad mężem obejmuje pomoc w codziennych czynnościach życiowych, to jest przygotowywanie posiłków, karmieniu męża, podawaniu leków, pomocy w czynnościach higienicznych, pomoc w ubieraniu. Dodatkowo skarżąca zajmuje się domem, pierze, sprząta, robi zakupy, umawia wizyty lekarskie dla męża i realizuje przepisane recepty. Skarżąca jest jedynym opiekunem męża. Syn małżonków W. wraz z rodziną pracuje i zamieszkuje na stałe w Niemczech. Z racji odległości nie jest w stanie pomóc w opiece nad ojcem. Ponadto, jak ustalono wymagający opieki K.W. ma matkę, która z racji podeszłego wieku oraz schorzeń nie jest w stanie sprawować opieki nad synem, jak również dwójkę rodzeństwa, z którego jedno (siostra) posiada własną rodzinę i jest aktywna zawodowo, drugie zaś (brat) jest osobą zaliczoną do I grupy inwalidzkiej.

Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy R. powołując się na przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 i 1b u.ś.r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, na niespełnienie określonych w tych przepisach przesłanki związku przyczynowo skutkowego pomiędzy koniecznością rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem oraz przesłanki cezury czasowej powstania niepełnosprawności męża.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie w całości kwestionowanej decyzji, a nadto o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie przedmiotowego świadczenia, zarzucała:

- błędne zastosowanie normy prawnej wrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, uznającego go za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej, celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres sprawowanej opieki nie wypełnia dyspozycji wskazanego przepisu podczas, gdy w jego rozumieniu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu sprawowanej opieki nad mężem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Utrzymując w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji, Kolegium wskazało, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekło niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Powyższe oznacza, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie 25 roku życia. Tym samym zarzut odwołania, co do naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznać należało za zasadny.

Niemniej jednak w ocenie organu odwoławczego, pomimo błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w sprawie nie została spełniona pozytywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Kolegium strona nie wykazała bowiem istnienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Kolegium podkreśliło, że rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Chodzi zatem o sprawowanie stałej, ciągłej i osobistej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie zawsze bowiem ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że rozmiar sprawowanej nad osobą niepełnosprawną opieki uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Kolegium z przywołanych wyżej istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych wynika, iż wskazany przez skarżącą zakres sprawowanej opieki nad mężem nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze w dużej mierze sprowadzają się do czynności, które nie wymagają stałej i całodobowej opieki, a są wykonywane w każdej rodzinie (gotowanie, sprzątanie, pranie, podawanie posiłków i leków). Co więcej cześć z tych czynności nie jest wykonywana codziennie. Kolegium podkreśliło także, że K. W. pomimo niekwestionowanych przez organ schorzeń, nie jest osobą leżącą i jest w stanie poruszać się samodzielnie po mieszkaniu. Tym samym w ocenie organu odwoławczego obiektywnie możliwym jest taka organizacja sprawowanej przez stronę opieki, która nie wymagałaby od strony całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej. Tym bardziej, iż jak wynika z akt sprawy, już w trakcie choroby męża, strona była zatrudniona, co w ocenie organu świadczy, że podnoszona przez skarżącą konieczność sprawowania opieki nad mężem nie wyklucza całkowicie podjęcia przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje także to, że skarżąca może ubiegać się o usługi opiekuńcze w organie pomocy społecznej.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej, celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres sprawowanej opieki nie wypełnia dyspozycji wskazanego przepisu podczas, gdy w jego rozumieniu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, a co za tym idzie uznanie braku bezpośredniego związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad mężem. Strona zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu sprawowanej opieki nad mężem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko Kolegium dotyczące wystąpienia przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. brak związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Pełnomocnik podniósł, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy prawa wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Pełnomocnik zauważa, iż z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasowym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga Z. W. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie, w treści wniesionej skargi pełnomocnik strony skarżącej wnosił o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a zawiadomione o powyższym wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., w zakreślonym prawem terminie nie żądało przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi Z. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem K. W.

Podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji stanowił przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a. oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111)- dalej: u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że Z. W. jest żoną wymagającego opieki K. W., a co za tym idzie ciąży nad nią swoisty obowiązek alimentacyjny względem współmałżonka wynikający z treści art. 23 i art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że K. W. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r. o trwałej niezdolności do pracy oraz o długotrwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, orzeczonej do dnia 31 stycznia 2024 r., co w myśl art. 3 pkt 21 lit.b u.ś.r. jest jednoznaczne z uznaniem, że w/w legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., w sprawie nie została natomiast spełniona niezbędna przesłanka bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem, co uniemożliwia przyznanie żądanego świadczenia. Zakres świadczonych przez skarżącą czynności opiekuńczych w dużej mierze sprowadza się bowiem do czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wykonywanych w każdej rodzinie. Natomiast czynności stricte opiekuńcze względem męża, nie wymagają zdaniem organu stałej i całodobowej opieki, a co za tym idzie przy prawidłowej organizacji nie wykluczają możliwości podjęcia przez stronę aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Wskazać na wstępie wymaga, że powołanego wyżej przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały, długoterminowy i stały charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia również wymaga, że brak jest możliwości sztywnego określenia czynności dokonywanych w ramach opieki nad osobą niepełnosprawną. Ich zakres oraz konieczność wykonania może się zmieniać nawet każdego dnia, w zależności od schorzeń, potrzeb stanu zdrowia, kondycji, jak również stopnia samodzielności danej osoby, wymagającej opieki. Tym samym obowiązkiem organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności, której zakres uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej (por. wyrok WSA w Gdańsku z 4 marca 2021 r., III SA/Gd 1197/20; wyrok WSA w Łodzi z 28 stycznia 2022 r., II SA/Łd 674/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą skargę dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał dowodowy nie są wystarczające do uznania w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, iż skarżąca nie wykazała związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej, a sprawowaną opiekują nad niepełnosprawnym mężem. Tym samym rozstrzygnięcie procedujących w sprawie organów orzekające o odmowie przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia uznać należy, za co najmniej przedwczesne.

Nie przesądzając w kwestii spełnienia przez stronę ustawowych warunków uzyskania prawa do żądanego świadczenia, nie sposób pominąć jednak charakteru schorzeń niepełnosprawnego K. W. W ocenie Sądu fakt, iż mąż skarżącej jest osobą dotkniętą całkowitym niedowładem prawej strony ciała, jak również okoliczność okaleczenia jego lewej dłoni (brak palców) i wynikający z powyższego brak odruchu chwytu, a nadto ustalona znacznie ograniczona możliwość poruszania się (konieczność wspierania się o meble i ściany oraz fakt poruszania się poza domem na wózku inwalidzkim) może niewątpliwie stanowić przeszkodę do zdolności jego samodzielnego funkcjonowania, w stopniu zapewniającym minimum poszanowania podstawowych potrzeb życiowych każdej osoby. Nie sposób pominąć również tych ustaleń faktycznych, z których wynika, iż skarżący cierpi na padaczkę, a nadto ma problemy z mówieniem, prawidłowym widzeniem oraz zaburzeniami czytania i pisania. Tymczasem w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie pomimo niewątpliwie ogólnego wskazania przez skarżącą wykonywanych czynności opiekuńczych względem męża, procedujące w sprawie organy poprzestały na ich powierzchownej ocenie, sprowadzającej się z zasadzie do lakonicznego stwierdzenia, iż stanowią one czynności wykonywane przez każdą rodzinę, nie mają charakteru stałego, całodobowego, a co za tym idzie nie uniemożliwiają stronie podjęcia jakiej aktywności zawodowej. Z akt sprawy nie wynika, aby organy zweryfikowały chociażby to, czy mąż skarżącej jest w stanie samodzielnie spożywać i przygotowywać samodzielnie choćby najprostsze posiłki, zażywać niezbędne lekarstwa, czy też korzystać z toalety. Zdaniem Sądu, posiadane przez organy informacje, co do charakteru schorzeń męża skarżącej, w szczególności jego znaczne ograniczenia sprawności motorycznej, problemy ze wzrokiem, mową, jak również podnoszoną epilepsję, której ataki są trudne do przewidzenia, winny skłonić organ do przeprowadzenia głębszej analizy, co do rzeczywistej możliwości zarówno samodzielnego, jak i bezpiecznego funkcjonowania K. W. w życiu codziennym, a w konsekwencji możliwości podjęcia przez skarżącą aktywności zawodowej choćby w ograniczonym zakresie. Zaniechań w powyższym zakresie nie usprawiedliwia podnoszona przez Kolegium możliwość skorzystania przez skarżącą z usług opiekuńczy realizowanych przez pomoc społeczną, czy też wskazywana przez organ I instancji możliwość wsparcia skarżącej w sprawowanej opiece nad mężem, udzielonego przez syna małżonków W., która to opieka nie musi mieć charakteru osobistego lecz może przybrać formę rzeczową.

Zdaniem Sądu za należyte wykazanie braku związku pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem nie można uznać także argumentacji organów, co do "późnego" wystąpienia z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia, czy też świadczenia przez stronę, pomimo niepełnosprawności męża, pracy zawodowej na podstawie zawartej umowy o pracę. W tym zakresie wskazać należy, iż przepisy regulujące zasady i tryb ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie zakreślają żadnych ram czasowych do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma charakter wnioskowy, co oznacza, iż jego przyznanie wymaga uprzedniego wystąpienia ze stosownym wnioskiem, a decyzję w tym zakresie, w tym także odnośnie terminu złożenia wniosku, ustawodawca pozostawił uprawnionym podmiotom. Ponadto organy orzekające w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają żadnych uprawnień zarówno do kwestionowania orzeczeń o niepełnosprawności, jak i oceny, czy stan zdrowia osoby wymagającej opieki uległ poprawie czy też pogorszeniu i wywodzenia z powyższego spełnienia ustawowych przesłanek do przyznania świadczenia. Świadczona przez skarżącą w roku 2016 pracy pomimo niepełnosprawności męża, miała miejsce na pięć lat przed złożeniem wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia i nie wykluczone jest, że brak kontynuacji zatrudnienia wynikał z konieczności sprawowania przez skarżącą opieki nad mężem, której nie była w stanie pogodzić z jednoczesnym zatrudnieniem. W ocenie Sądu przyczyny rozwiązania wiążącej stronę umowy o pracę pozostają jednak bez wpływu na przyznanie wnioskowanego przez nią świadczenia, gdyż jak już wcześniej wskazano jednym z warunków jego otrzymania jest wykazanie istnienia związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki. W niniejszej sprawie zanegowanie przez organy istnienia powyższej przesłanki nie zostało wykazane w sposób należyty i wyczerpujący.

Wobec powyższego Sąd za uzasadnione uznała zarzuty skargi, co do naruszenia art. 6, art. 8 oraz art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a.

Z uwagi na stwierdzone uchybienia procesowe Sąd nie odnosił się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznając, iż na obecnym etapie byłoby to przedwczesne.

Rozpatrując sprawę ponownie organy administracji publicznej zobowiązane będą do uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności do wyczerpującego i dokładnego przeprowadzenia ustaleń w zakresie świadczonych przez skarżącą względem niepełnosprawnego męża czynności opiekuńczych, w tym ich charakteru, częstotliwości, czasu jaki zajmuje ich wykonywanie, czy też możliwości ich samodzielnego wykonania przez K.W., choćby w ograniczonym zakresie. Ponadto uwzględniając stan zdrowia wyżej wymienionego, w tym ograniczoną w znacznym stopniu sprawność motoryczną, problemy z mową i wzrokiem, a nadto epilepsję, koniecznym będzie ustalenie, czy możliwym jest jego samodzielne i bezpieczne funkcjonowanie, a co za tym idzie, czy istnieje realna możliwość podjęcia przez skarżącą jakiejkolwiek aktywności zawodowej, co czyniłoby zasadnym negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji. W przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

dc