Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1580/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, 133, 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 80, 77, 7, 8, 12, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28a
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi F. K. (dalej także: skarżący lub strona) jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) nr [...] z [...] stycznia 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. nr [...] z [...] października 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 14.700,00 zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z [...] lutego 2012 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. przyznał F. K. płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, w tym:

- pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.4 – Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) w wysokości 1.650,00 zł do powierzchni [...] ha;

- pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.2 – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) w wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha;

- pakiet 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 w wysokości 15.700,00 zł do powierzchni [...] ha.

Przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę.

Decyzją z [...] lutego 2013 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. przyznał F. K. płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, w tym:

- pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.4 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) w wysokości 1.300,00 zł do powierzchni [...] ha;

- pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.2 – Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha;

- pakiet 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 w wysokości 13.700,00 zł do powierzchni [...] ha.

Przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę.

W dniu 16 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. wpłynął wniosek F. K. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. W trakcie weryfikacji wniosku organ I instancji stwierdził, że skarżący nie przestrzega wymogów określonych dla deklarowanych wariantów, wskazanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 36), t.j. na działce rolnej H o powierzchni upraw wynoszącej 10,00 ha zadeklarował pozostawienie powierzchni nieskoszonych na tej samej części działki, co w roku poprzednim (t.j. w 2012 r.).

Następnie decyzją z 4 grudnia 2013 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. przyznał F. K. płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, w tym:

- pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.4 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) w wysokości 1.300,00 zł do powierzchni [...] ha;

- pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.2 – Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha;

- pakiet 5 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 w pomniejszonej (o 50%) wysokości, t.j. 6.850,00 zł do powierzchni [...] ha.

Wskazana decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony 11 grudnia 2013 r. Nie została zaskarżona i zyskała przymiot ostateczności. Przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego.

Następnie, mając na uwadze stwierdzone w 2013 r. nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego, pismem z 27 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego przyznanych na podstawie decyzji z [...] lutego 2012 r. oraz [...] lutego 2013 r. Skarżący odmówił zwrotu wskazanej kwoty i wniósł na podstawie art. 155 k.p.a. o zmianę decyzji z [...] grudnia 2013 r. Decyzją z [...] października 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. odmówił zmiany ostatecznej decyzji z [...] grudnia 2013 r.

Następnie decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. nr [...] z [...] października 2014 r. ustalono kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 14.700,00 zł.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżącego sformułował zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a także art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str. 8 z 28.01.2001r.) dalej rozporządzenie nr 65/2011.

Obecnie kontrolowaną decyzją nr [...] z [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. z [...] października 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcie przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Stwierdził, że wypłacone nienależnie F. K. środki publiczne za lata 2011 – 2012 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy o których mowa w art. 29 ust.1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U nr 98, poz. 634 ze zm.). Tym samym zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 tej ustawy kierownik biura powiatowego Agencji był uprawniony do ustalenia, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Uzasadniając decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził nastęnie, że rozstrzygnięcie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego opiera się na ostatecznych rozstrzygnięciach w sprawie przyznania tych płatności za lata 2011 i 2012, i - w pomniejszonej (z uwagi na stwierdzone uchybienie) wysokości - za rok 2013 r. Stwierdzone w 2013 r. uchybienie wynikało z braku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, przyjętego przez skarżącego w latach poprzednich. Tym, samym stwierdzono, że płatności za lata 2011 i 2012 przyznane zostały w kwotach nie przewidujących sankcji za brak należytego wykonania zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skutkuwało to wydaniem decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych świadczeń za lata 2011 i 2012.

Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał również, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, wyłączające możliwość dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych kwot.

Wskazana decyzja Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] stycznia 2015 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez pełnomocnika F. K. Wniósł on o uchylenie wskazanego rozstrzygnięcia, a także o uchylenie poprzedzającej jej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. nr [...] z [...] października 2014 r. Kontrolowanej obecnie decyzji zarzucono:

1. wydanie jej przy naruszeniu zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, poprzez brak wydania decyzji, która odpowiadałaby rzeczywistości, bowiem organ I i II instancji nie dokonał własnych ustaleń co do tego, która część działki pozostawiona została w dwóch latach Programu Rolnośrodowiskowego do niekoszenia, pomimo iż skarżący w odwołaniu od decyzji w sposób obiektywny i zasadny wskazał na nieprawidłowości w takim ustaleniu w wydanej decyzji o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości.

2. wydanie decyzji przy błędnie ustalonym zakresie obowiązywania sankcji za naruszenie zasad Programu Rolnośrodowiskowego, tj. przy dokonaniu ustalenia kwoty nienależnie pobranych w odniesieniu do większego okresu czasu aniżeli faktycznie ustalone - według organu - niewłaściwe pozostawianie działek do niekoszenia; Organ nałożył na skarżącego sankcję za lata 2011 - 2012 - 2013 (str. 8 uzasadnienia decyzji) przy ustaleniu, iż powierzchnia do niekoszenia "na rok 2013 okazała się tą samą powierzchnią, którą rolnik pozostawił nieskoszoną rok wcześniej," a zatem za lata 2012 - 2013 (str. 5 uzasadnienia decyzji), a co za tym idzie, wobec skarżącego ustalona została sankcja nie mieszcząca się w ramy faktyczno - prawne sprawy.

3. wydanie jej przy naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy, tj.:

a) przy braku uwzględnienia okoliczności, iż wyznaczenie faktycznej powierzchni do niekoszenia dokonuje się na podstawie ekspertyzy ornitologicznej, która dopuszcza tolerancję 5-10% nieścisłości w oznaczeniu tejże powierzchni, zaś ekspertyza ta nie stanowi dokumentu geodezyjnego w ujęciu jej idealnej precyzyjności co do określania poszczególnych powierzchni i nie znajduje przełożenia na skale map - materiału graficznego;

b) organ nie dokonał żadnej weryfikacji czy faktycznie nastąpiło naruszenie zasad; a opierając się nawet wyłącznie na dowodach z dokumentów - co w rzeczywistości stanowiło jedyną formę weryfikacji stanu faktycznego przez organ - organ nie wziął pod uwagę załącznika do wniosku skarżącego wskazującego na powierzchnie nieskoszone na lata 2010 -2014 (dokument dołączony do akt sprawy ponownie w dniu 14 marca 2014 r.), gdzie w każdym roku jest to inny obszar oraz dotychczas obowiązującej ekspertyzy ornitologicznej (organ nigdy nie zwrócił się do skarżącego o przedłożenie tejże ekspertyzy) oraz ortofotomap skarżącego, przy czym analizowane przez organ ortofotomapy różniły się między sobą w sposób widoczny i znaczny, a zatem nie mogły stanowić właściwego odniesienia do wskazania, które powierzchnie były przeznaczane do niekoszenia;

c) przy ustaleniu, iż skarżący dopuścił się skoszenia powierzchni działki [...] w tym samym obszarze w 2013 r. co w 2012 r. podczas gdy organ nie miał podstaw do wywiedzenia tegoż stwierdzenia z uwagi na brak kontroli na miejscu, co miało wpływ na uznanie, iż pobrane należności są nienależne, a nadto nawet z porównania ortofotomap za rok 2012 i rok 2013 wynika, iż nie został wskazany ten sam obszar;

d) przez brak wykonania kontroli na miejscu w sytuacji, w jakiej organ uznał jedynie w kontroli administracyjnej na podstawie niewłaściwej analizy dokumentów, iż błędnie ustalone zostało położenie nieskoszonej powierzchni na działce rolnej [...] wnioskowanej do Pakietu 5.

4. wydanie jej przy naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której pobrane przez skarżącego płatności są płatnościami należnymi opartymi na prawidłowo spełnionych warunkach przyznania płatności, a uznanie iż płatności te są nienależne zostało oparte o błędnie ustalonym przez organ stanie faktycznym sprawy i przy niedochowaniu należytej staranności w wyjaśnieniu okoliczności sprawy, tj. bez faktycznego sprawdzenia powierzchni niekoszonej w poszczególnych latach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego decyzję wydaną przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w niej do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając niniejszą sprawę w ramach zakreślonych wskazanymi przepisami i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych.

Wypłacone F. K. środki publiczne za lata 2011 – 2012 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy o których mowa w art. 29 ust.1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U nr 98, poz. 634 ze zm.). Zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 tej ustawy kierownik biura powiatowego Agencji jest uprawniony do ustalenia, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

W realiach rozpoznawanej sprawy rozstrzygnięcie o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego zostało oparte na ostatecznych i cały czas funkcjonujących w obrocie rozstrzygnięciach w sprawie przyznania tych płatności za lata 2011 i 2012, i w pomniejszonej (z uwagi na stwierdzone uchybienie) wysokości za rok 2013 r. Stwierdzone ostateczną decyzją uchybienie z 2013 r. wynikało z braku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, przyjętego przez skarżącego w latach poprzednich. Tym samym zasadnie kontrolowaną decyzją stwierdzono, że płatności za lata 2011 i 2012 przyznane zostały w kwotach nie przewidujących sankcji za brak należytego wykonania zobowiązania rolnośrodowiskowego. Skutkowało to wydaniem obecnie kontrolowanej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych świadczeń za lata 2011 i 2012.

Zgodnie z mającym zastosowanie w sprawie § 38 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.), jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1. działek rolnych lub

2. zwierząt

3. stref buforowych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. W myśl zaś § 38 ust. 2 wskazanego rozporządzenia wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Zgodnie z załącznikiem nr 3 punkt IV.2.4 do wskazanego rozporządzenia, wymogiem dodatkowym dla pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, w przypadku kośnego ich użytkowania jest pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym. Jak wynika natomiast z § 25 ust. 2 pkt 2 wskazanego rozporządzenia, rolnik zaznacza na materiale graficznym powierzchnię działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona w danym roku, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3, 4 (Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000) lub 5 (Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000).

W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca na załączniku graficznym dołączonym do wniosku o płatność na 2013 r. wskazał powierzchnię gruntów niepodlegających koszeniu, która po dokonanej analizie załącznika graficznego na rok 2013 okazała się tą samą powierzchnią, którą rolnik pozostawił nieskoszoną rok wcześniej. Na załącznikach graficznych z 7 maja 2012 r. i z 30 kwietnia 2013 r. skarżący wskazał ten sam obszar nieskoszony na działce rolnej [...] położonej na działce ewidencyjnej nr [...]. Sąd aprobuje przy tym pogląd, że nie jest konieczne dokładne dokonywanie pomiarów powierzchni niewykoszonej. Oceny czy w kolejnym roku nie została wykoszona ta sama powierzchnia można bowiem dokonać w oparciu o wskazanie samego rolnika, dokonane na załączniku graficznym. Konieczność naniesienia na załączniku graficznym do wniosku właściwej powierzchni wynika wprost z § 25 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. Zaznaczyć należy, że składając wniosek o płatność rolnik oświadcza, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 i § 2 Kodeksu karnego oraz zasady przyznawania płatności, a ponadto, że jest świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z programów rolnośrodowiskowych. Jednocześnie składając wniosek rolnik zobowiązał się do niezwłocznego informowania ARiMR na piśmie o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana ta dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Jeśli zatem, deklaracja we wniosku wynikała z błędnego zakreślenia gruntów na działce ewidencyjnej nr [...] poprzez pozostawienie nieskoszonej powierzchni w innym miejscu niż ta, która została określona na załączniku graficznym dołączonym do wniosku, beneficjent powinien był niezwłocznie poinformować ARiMR o tym fakcie, nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie. Jedynie w takiej sytuacji istnieje możliwość zastosowania dyspozycji art. 73 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r., zgodnie z którym obniżek i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Na etapie odwołania pełnomocnik strony nie podważał faktu, iż zakreślona na załączniku graficznym powierzchnia niewykoszona była zbieżna ze stanem faktycznym na gruncie.

W myśl art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r., ze zm.), w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 277 z 21.10.2005, str. 1), oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwania mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Wysokość zmniejszeń płatności, o których mowa w art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 jest ustalana zgodnie z załącznikiem nr 7 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361).

Zatem, w związku ze stwierdzonym w 2013 r. uchybieniem w realizacji programu rolnośrodowiskowego na działce rolnej [...] płatność rolnośrodowiskowa do powierzchni tej działki została przyznana w wysokości 50%. Okoliczność ta skutkowała koniecznością zwrotu płatności przyznanych skarżącemu w 2011 i 2012 r. za powierzchnię działek, na których stwierdzono to uchybienie w trybie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., co zasadnie stwierdzono w kontrolowanej decyzji.

Na kwotę nienależnie przyznanych płatności, w łącznej wysokości 14 700,00 zł składa się płatność przyznana w latach 2011-2012 za realizację Wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000, do działek rolnych, na których w roku 2013 stwierdzono niespełnienie wymogu realizacji tego wariantu, tj. pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zauważyć należy, iż zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1, ze zm.) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438), odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm.). Stanowi on, że w odniesieniu do operacji, dla których nie jest określony termin operacyjny w sektorowych przepisach rolnych, stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane.

W odniesieniu do kampanii 2011 kurs 100 euro liczony w ten sposób wynosił 414,10 zł, w kampanii 2012 – 416,48. Szczegółowa podstawa prawna tego ustalenia została przekonująco wskazana w kontrolowanej decyzji.

Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje się od dochodzenia zwrotu płatności dotyczy sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika. W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowej w wysokości [...] zł przyznane na rok 2011 oraz [...] zł przyznane na rok 2012. Zasadnie w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że każda z tych. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro

W przedmiotowym postępowaniu Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. był zobowiązany także do ustalenia, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Również w tym zakresie nie stwierdzono uchybień kontrolowanej decyzji. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W niniejszej sprawie płatności rolnośrodowiskowe przekazane 2 marca 2012 r. (za rok 2011) oraz 4 marca 2013 r. (za rok 2012) na rachunek bankowy skarżącego nie wynikały z pomyłki ARiMR. Przedmiotowe płatności strona uzyskała na mocy decyzji wydanych na podstawie złożonych przez nią wniosków o przyznanie płatności. Płatności te stały się nienależne w wyniku ujawnienia, że skarżący nie dotrzymał zobowiązania do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym w związku z niespełnieniem warunku realizacji wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000. W konsekwencji słusznie stwierdzono, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu skarżącego kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2012 wynikające z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Za Dyrektorem Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. podkreślić należy, iż płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana na wniosek producenta rolnego, dlatego beneficjent składając formularz wniosku odznacza w części I tego wniosku cel jaki ma służyć jego złożeniu, natomiast w części IX tego formularza znajdują się oświadczenia i zobowiązania, które podpisując wniosek beneficjent uznaje za swoje. Oświadcza zatem, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego i jednocześnie zobowiązuje się m.in. niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez siebie zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Wskazać należy, iż obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności zawarty został również w art. 12 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi, że wniosek o pomoc powierzchniową zawiera oświadczenie rolnika o tym, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy. Płatność rolnośrodowiskowa jest płatnością wieloletnią. Warunkiem jej przyznania jest zobowiązanie się rolnika do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres 5 lat, na działkach zadeklarowanych do płatności. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu dotyczącego realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania.

Odnosząc się do zarzutów skargi wypada stwierdzić, że nie zawierają one argumentów mogących mieć wpływ na wynik obecnie rozpoznawanej sprawy. W istocie skierowane są przeciwko ostatecznemu rozstrzygnięciu, które stało się podstawą faktyczną do wydania obecnie kontrolowanej decyzji.

Skarga wskazuje na naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W uzasadnieniu tak formułowanego zarzutu skarżący podniósł, iż przesłanką uznania pobranych płatności rolnośrodowiskowych za nienależne jest ustalenie, iż beneficjent nie dotrzymał zobowiązania do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym w związku z niespełnieniem jednego z warunków realizacji wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000, tj. pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym. Zdaniem pełnomocnika strony, powyższego ustalenia organ dokonał wyłącznie "(...) na dowodach z dokumentów - co w rzeczywistości stanowiło jedyną formę weryfikacji stanu faktycznego przez organ", co wskazuje, iż zaskarżona decyzja została wydana "(...) w błędnie ustalonym stanie faktycznym" bez dołożenia przez organ "(...) należytej staranności celem przeprowadzenia postępowania dowodowego, którego wyniki dopiero uprawniłyby organ do stawiania takich a nie innych tez". Zarzut ten jest niezasadny.

Kwestia ustalenia F. K. kwoty nienależnie pobranych płatności wynikała ze stwierdzonych w roku 2013 uchybień w realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach realizowanego wariantu. Przedmiotowe ustalenia zostały poczynione w trakcie przeprowadzonego i zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem postępowania w sprawie przyznania płatności, wszczętego wnioskiem strony z 14 maja 2013 r. Postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania płatności stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. decyzji z [...] grudnia 2013 r., od której strona nie wniosła odwołania. Wniosek F. K. w zakresie żądania zmiany tej decyzji zakończył się rozstrzygnięciem negatywnym dla strony. Zatem zarzuty pełnomocnika strony w tej kwestii należy traktować jako niezasadne, niemające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zaznaczenie odrębności postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności ma istotne znaczenie, bowiem w jego ramach Dyrektor ARiMR ma za zadanie ustalenie, czy doszło do dokonania nienależnej płatności oraz czy nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania jej zwrotu (wyrok NSA z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1201/13 - Wyrok NSA).

Odnosząc się natomiast do zarzutu, że: "(...) skarżący został obciążony sankcjami finansowymi o większym zakresie aniżeli jest to wymagane przepisami prawa (....) skarżący został obciążony sankcjami o większym wymiarze aniżeli powinno to wynikać ze stanu faktycznego ustalonego przez organy" wyjaśnić należy, iż rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 weszło w życie 29 stycznia 2011 r. i od tego dnia stało się częścią unijnego i w konsekwencji krajowego porządku prawnego. Stwierdzenie w roku 2013, iż rolnik nie realizuje na danej działce określonych wymogów skutkuje zmniejszeniem płatności do tej działki o % określony w załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jednocześnie, mając na uwadze brzmienie art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, jeśli w latach poprzednich (tj. od roku 2011, kiedy rozporządzenie weszło w życie) była do tej działki przyznana płatność, rolnik zobowiązany jest do zwrotu tej płatności w wysokości jaka odpowiada % zmniejszeniu za daną nieprawidłowość ustaloną zgodnie z załącznikiem nr 7 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Wbrew twierdzeniom skargi kontrolowaną decyzją stwierdzono nienależne płatności przyznane za lata 2011 i 2012 a nie za rok 2013 (pomniejszona płatność za ten okres wynika przecież z innej ostatecznej decyzji).

Odnosząc się do zarzutu strony naruszenia "(...) art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. poprzez jego błędne zastosowanie" wskazać należy, iż w sprawie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności przepis ten nie znajduje swojego zastosowania. Płatności, uznane na mocy decyzji z [...] października 2014 r. za nienależnie pobrane, strona uzyskała na mocy ostatecznych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. z [...] lutego 2012 r. oraz z [...] lutego 2013 r., wydanych na podstawie złożonych przez skarżącego wniosków o przyznanie płatności. Wskazane płatności stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że skarżący nie dotrzymał zobowiązania do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym w związku z niespełnieniem warunku realizacji wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000. Fakt ten miał miejsce po wydaniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR W. z siedzibą w W. wskazanych decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011- 2012 i po realizacji przedmiotowych płatności na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Uwzględniając wskazane okoliczności wypada stwierdzić, że organy ARiMR w sposób wyczerpujący ustaliły i rozpatrzyły te okoliczności sprawy, które rzeczywiście mają wpływ na ustalenie obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności. Przypomnieć również należy, iż strona miała zapewnioną możliwość brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, a przede wszystkim co do ustaleń dokonanych w toku prowadzonego postępowania.

W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Stwierdzić należy, iż organy ARiMR w sposób prawidłowy poczyniły ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8 i art. 12 k.p.a.). Analiza okoliczności faktycznych znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyli, które spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., a w szczególności zawiera odniesienie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz dokonaną przez organ wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa krajowego, jak i wspólnotowego oraz zarzutów pełnomocnika F. K., zawartych w odwołaniu.

Także zarzut pełnomocnika strony w przedmiocie wadliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż zasada przekonywania (art. 11 k.p.a.) sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa, to znaczy, że w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy wydanie innej decyzji było niemożliwe. Wszystko to organ powinien uczynić po to, aby doprowadzić do dobrowolnego wykonania nałożonych w takiej decyzji obowiązków. Chodzi więc w tej zasadzie o to, aby uniknąć konieczności przymusowego ich wykonania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Istota tej zasady sprowadza się w praktyce do prawidłowego i wyczerpującego uzasadniania decyzji i postanowień- por. wyrok NSA z 22.10.1981 r. (I SA 2147/81), ONSA 1981, z. 2, poz. 104. Zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Nie wymaga się zaś od niego osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony o tym, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem (wyrok NSA w Warszawie OSK 124/ 10 z dnia 29 czerwca 2010 r.).

Reasumując zaskarżona decyzja z [...] stycznia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego jest zgodna z prawem. Żaden z argumentów skargi nie podważa skutecznie tej konstatacji.

Mając na uwadze przedstawione powody, skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co spowodowało konieczność jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.