Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 421/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 3, § 9, § 10
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1 i 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P.E. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 104, art. 107 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), oraz § 10 ust. 1 w związku z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U Nr 17, poz. 142 ze zm.) oraz art. 73 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.), ustalił P.E. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE w wysokości 34 587,85 zł.

Organ I instancji omówił następujący stan faktyczny sprawy.

W dniu 17 lutego 2005r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek P.E. o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej wraz z załącznikiem w postaci kserokopii Planu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

W przedmiotowym wniosku beneficjent wnioskował o przyznanie pomocy finansowej na realizację inwestycji polegającej na budowie płyty gnojowej

o powierzchni 118,5 m2 oraz zbiornika podziemnego (zagłębionego) zamkniętego na gnojówkę o pojemności 84,8 m3. Kwota płatności, o którą wnioskował producent wyniosła 69 175,70 zł, co stanowiło równowartość 14 550,93 euro.

W dniu [...] lutego 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu P.J. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Kwota płatności przyznana tą decyzją wyniosła łącznie 69 175,70 zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 9a Rozporządzenia Komisji (EC) Nr 740/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., zmieniającego rozporządzenie (EC) Nr 141/2004 w sprawie szczegółowych zasad stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 w odniesieniu do państw: Czechy, Estonia, Cypr, Łotwa, Litwa, Węgry, Malta, Polska, Słowenia, Słowacja, w przypadku gdy producent rolny wnioskuje o pomoc finansową przekraczającą równowartość 10 000 euro koniecznym jest przeprowadzenie wizytacji w gospodarstwie, zarówno przed wydaniem decyzji, jak również po złożeniu przez wnioskodawcę Oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia (przed wypłatą drugiej raty pomocy). Celem wizytacji jest zweryfikowanie, czy gospodarstwo nie jest już wyposażone w urządzenia, o których sfinansowanie wnioskuje producent rolny, a przed wypłatą drugiej raty pomocy - czy zrealizowane zostały wszystkie przedsięwzięcia, na które beneficjent otrzymał dofinansowanie. Wizytacja gospodarstwa jest elementem kontroli administracyjnej i przeprowadzana jest przez pracowników Biur Powiatowych.

W związku z powyższym w dniu [...] grudnia 2005r. pracownicy Biura Powiatowego ARiMR przeprowadzili wizytację w gospodarstwie P.E., w trakcie której stwierdzili, że gospodarstwo wnioskodawcy nie jest wyposażone w płytę do przechowywania nawozów naturalnych. Stwierdzili też, że w gospodarstwie znajduje się zbiornik na gnojówkę, który nie spełnia standardów technicznych. Obecny podczas kontroli P.E. nie wniósł żadnych uwag, ani zastrzeżeń do sporządzonego na okoliczność przeprowadzonej kontroli protokołu.

W dniu 10 stycznia 2008 r. P.E. stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR celem zgłoszenia zakończenia realizacji inwestycji, na którą uzyskał środki finansowe. Wobec powyższego pracownicy organu ponownie przeprowadzili kontrolę w dniu [...] lutego 2008 r. mającą na celu weryfikację, czy urządzenia, o których dofinansowanie P.E. się ubiegał, zostały w całości wykonane. W trakcie kontroli stwierdzono, że płyta do przechowywania nawozów naturalnych oraz zbiornik na gnojówkę znajduje się w gospodarstwie P.E.. Wnioskodawca nie wniósł uwag, ani zastrzeżeń do protokołu kontroli. Ze względu na liczne braki w dokumentacji gospodarstwo P.E. zostało wytypowane do przeprowadzenia kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej. Kontrolę przeprowadzono w dniu [...] marca 2008 r., a w jej trakcie ustalono, że nie przedstawiono faktur VAT/rachunków, co oznaczono kodem błędu DSF1; przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane, co oznaczono kodem błędu DS2; przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane zgodnie z Planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, co oznaczono kodem błędu DS4. Podczas kontroli stwierdzono też, że powierzchnia płyty obornikowej wynosiła 334,80 m2, natomiast pojemność zbiornika wynosiła 58,48 m3i12,00 m3,przy czym wskazano, iż stwierdzono istniejącą wcześniej, ale zmodernizowaną płytę obornikową oraz wcześniej istniejące zbiorniki.

P.E. wniósł uwagi do protokołu, w których zakwestionował określenie - modernizacja płyty obornikowej, wyjaśniając to zapisem, że płyta obornikowa oraz zbiorniki na gnojówkę zostały wybudowane w systemie własnym na miejscu, gdzie wcześniej znajdowała się płyta oraz zbiorniki.

W dniu [...] maja 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, na podstawie m.in. art. 162 § 2 k.p.a., wydał decyzję nr [...] o uchyleniu w całości decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w wyniku niedopełnienia warunku określonego w § 9 ust. 3 pkt. 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 142 ze zm.), stanowiącym, że warunkiem wypłaty drugiej raty przyznanej płatności jest m.in.: realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania.

P.E. odwołał się od w/w decyzji do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, który decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję i jednocześnie odmówił uchylenia decyzji nr [...].

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR normatywny charakter obowiązków wskazanych w decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] wyklucza uznanie ich za czynności, o których mowa w art. 162 § 2 k.p.a. czego konsekwencją był brak podstaw do zastosowania trybu nadzwyczajnego uregulowanego w art. 162 § 2 k.p.a. W przypadku, gdy producent rolny nie wykona w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złoży w terminie oświadczenia o zakończeniu jego realizacji druga rata nie podlega wypłacie (§ 9 ust. 3), natomiast pierwsza rata płatności w tych warunkach podlega zwrotowi (§ 10 ust. 1).Wskazane przepisy określają skutki niedopełnienia przez stronę czynności co także wyłącza stosowanie trybu przewidzianego w art. 162 § 2 k.p.a.

W związku z powyższym w obrocie prawnym pozostała decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Następnie w dniu 29 sierpnia 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła informacja w sprawie braku możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE przez P.E. sporządzona przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. W informacji tej Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zobowiązał Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do ustalenia na etapie prowadzenia postępowania dotyczącego weryfikacji oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] stycznia 2008r. czy przedsięwzięcie wykonane przez wnioskodawcę jest samowolą budowlaną.

Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zwrócił się z zapytaniem do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego - czy przedsięwzięcie wykonane przez P.E. polegające na budowie płyty gnojowej o powierzchni 118,50 m oraz krytego zbiornika na gnojówkę o pojemności 84,80 m3 zrealizowanej na działce ewidencyjnej numer [...] jest samowolą budowlaną. W odpowiedzi z dnia [...] października 2011 r. PINB poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, iż Wydział Architektury i Budownictwa nie posiada żadnych zarejestrowanych wniosków dotyczących wyżej wymienionych inwestycji. Stwierdził również, że inwestycja polegająca na budowie płyty gnojowej o wskazanych przez ARiMR parametrach wymaga zgłoszenia, natomiast wykonanie zbiornika na gnojówkę o pojemności 84,80 m3 - pozwolenia na budowę, jednocześnie informując, że nie prowadził dotychczas postępowań w sprawie tego rodzaju obiektów zlokalizowanych na działce nr [...].

W dniu [...] listopada 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej przyznanych i wypłaconych P.E. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2006r. o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

W trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego PINB zawiadomił, że dnia [...] kwietnia 2012 r. przeprowadził kontrolę na działce nr [...] w sprawie budowy zbiornika na gnojówkę oraz płyty gnojowej wybudowanych przez P.E. informując, iż na przedmiotowej działce nie stwierdził istnienia jakichkolwiek obiektów budowlanych – w tym płyty gnojowej oraz zbiornika na gnojówkę.

W związku z tym, że w dniu 15 marca 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 243), która w art. 5 zmienia zapisy art. 29 ust 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012r. organ II instancji umorzył wszczęte w dniu 3 listopada 2011r. postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych P.E. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2006r.

W dniu 21 maja 2013r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, jako organ właściwy w sprawie ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, przed wszczęciem postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE skierował do P.E. informację o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, w kwocie 34 587,85 zł oraz informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Oba pisma zostały odebrane w dniu 28 maja 2013 r.

Następnie dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej przyznanych P.E. i zakończył je decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. ustalającą wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE na kwotę 34. 587, 85 zł.

Po omówieniu przeprowadzonego w sprawie postępowania, w uzasadnieniu decyzji organ przytoczył przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005 r., nr 17, poz. 142 ze zm.), a mianowicie § 9 ust. 3 pkt 1 lit. a i b, § 10 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz § 11, a następnie wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż P.J. naruszając obowiązujące przepisy Prawa budowlanego - w przypadku płyty gnojowej nie zgłaszając właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, oraz w przypadku zbiornika na gnojówkę - nie otrzymując pozwolenia na budowę, nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE polegającego na wybudowaniu płyty gnojowej o powierzchni 118,50 m2 oraz krytego zbiornika na gnojówkę o pojemności 84,80 m3 - na działce ewidencyjnej nr [...]. W tak ustalonym stanie faktycznym organ stwierdził, że P.E. jest zobowiązany do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE w wysokości 34 587,85 zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczonej od dnia doręczenia tej decyzji do dnia zwrotu nienależnie/nadmiernie pobranych płatności.

Następnie organ przytoczył treść przepisów art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE. L 141 z 30 kwietnia 2004, str. 18) w związku z art. 136 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20 listopada 2004, str. 1, ze zm.),art. 73 ust. 3 oraz art. 73 ust. 4 w/w rozporządzenia, a następnie stwierdził, że płatność z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE przekazana na rachunek bankowy P.E. w dniu [...] kwietnia 2006 r., w wysokości 34 587,85 zł, nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność w tej wysokości wnioskodawca uzyskał na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. W dniu 10 stycznia 2008 r., P.E. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia, jednakże jego realizacja nie została w żaden sposób udokumentowana, brak jest w dokumentacji pozwolenia na budowę, prób szczelności zbiorników czy dziennika budowy. Powyższe potwierdził PINB. W związku z tym w danej sprawie nie można mówić o pomyłce organu realizującego płatność, a zaistniała sytuacja wynikła z faktu niezrealizowania przez P.E. zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego właściwych zadań inwestycyjnych określonych w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji stwierdził, że nie można uznać, iż zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez P.E. nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE, określone w art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Następnie przywołał art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie wypłata płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] kwietnia 2006 r. P.E. został zawiadomiony pismem doręczonym mu w dniu 26 sierpnia 2013r. o nieuzasadnionym charakterze w/w płatności, tj. przed upływem 10 lat od daty płatności, jednakże po upływie 4 lat od daty płatności. W konsekwencji obowiązek zwrotu przez P.E. nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE byłby wykluczony, jeżeli pierwsze powiadomienie przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze tej płatności zostałoby doręczone mu po upływie 10 lat od daty tej płatności, tj. po dniu [...] kwietnia 2016 r. W zaistniałej sytuacji przepis powyższy nie znajduje zastosowania.

Nadto organ stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania czteroletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujący brakiem obowiązku zwrotu przez P.E. nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE z uwagi na fakt, iż zaistniała sytuacja jest konsekwencją wykonania przedsięwzięcia niezgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył P.E., w którym wniósł o cofnięcie tej decyzji z jednoczesnym wypłaceniem mu drugiej raty płatności przyznanej zgodnie z decyzją nr [...].

Skarżący podniósł, że po zakończeniu prac związanych z wyposażeniem gospodarstwa w płytę obornikową oraz zbiorniki na gnojowicę we wskazanym terminie i miejscu oraz zgodnie z planem i założeniem zgłosił zakończenie realizacji przedsięwzięcia w Biurze Powiatowym ARiMR. Następnie w dniu [...] lutego 2008r. odbył się odbiór wykonanej płyty oraz zbiorników przed wypłatą II raty przez kontrolerów z Biura Powiatowego, podczas którego stwierdzono, że skarżący zrealizował przedsięwzięcie opisane w planie dostosowania, na które otrzymał pomoc. Następnie P.E. wskazał, że po upływie miesiąca odbyła się u niego druga kontrola, podczas której stwierdzono, że płyta obornikowa istniała wcześniej, ale ją zmodernizowano razem z wcześniej istniejącymi zbiornikami na gnojowicę, co nie jest prawdą. Wskazał też, że druga kontrola została przeprowadzona niesumiennie i niedbale.

Skarżący zarzucił także, że nie jest prawdą, iż Kierownik Biura Powiatowego przed wszczęciem postępowania rozpoczął procedurę polegającą na możliwości zwrotu przez skarżącego I raty oraz zapoznania się z aktami sprawy, ponieważ postępowanie rozpoczęło się od wysłania przez niego wezwania do zapłaty II raty zgodnie z wyrokiem wydanym przez Sąd Rejonowy. W ocenie skarżącego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz sporządzonej na potrzeby Sądu opinii biegłego wynika, że wnioskodawca zrealizował przedsięwzięcie. Nadto wskazał, że są cztery zbiorniki i żaden z nich nie przekracza pojemności 20m3, na które wymagane byłoby pozwolenie na budowę.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał dnia [...] kwietnia 2014 r. decyzję nr [...], którą utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ omówił przeprowadzone postępowanie oraz przywołał szereg przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie.

Po przeanalizowaniu akt sprawy organ stwierdził, że realizacja przez P.E. przedsięwzięcia, na które otrzymał dofinansowanie, nie została w żaden sposób udokumentowana, brak jest dokumentacji dotyczącej pozwolenia na budowę, prób szczelności zbiorników czy też dziennika budowy.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, że przeprowadzone na zlecenie Sądu precyzyjne pomiary wykonane przez biegłego

z zakresu budownictwa pozwoliły ustalić ilość i pojemność powstałych zbiorników.

Z opinii biegłego wynika, że dokonano pomiarów z natury znajdujących się w gospodarstwie P.E. zbiorników, w wyniku których stwierdzono, że skarżący wykonał cztery zbiorniki na gnojówkę, tj. zbiornik Z 1 o pojemności 61,40 m3, zbiornik Z 2 o pojemności 2,88 m3, zbiornik Z 3 o pojemności 19,68 m3, zbiornik Z 4 o pojemności 14,32 m3.

Organ wskazał, że w przeciwieństwie do innych producentów rolnych P.E. nie uzyskał wymaganego pozwolenia na budowę, nie dokonał również zgłoszenia zamiaru wykonania robót właściwemu organowi.

Następnie organ powołał się na art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 i za organem I instancji przyjął, że w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowania ze względów wskazanych przez organ I instancji.

Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył P.J. wnosząc o unieważnienie zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a w przypadku uwzględnienia skargi o stwierdzenie bezskuteczności decyzji.

Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie:

- § 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2005 r., nr 17, poz. 142 ze zm.), poprzez jego rozszerzającą interpretację

i uznanie, że w odniesieniu do zbiornika na gnojówkę wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, podczas gdy przepis ten nie obejmuje zaistniałej w sprawie sytuacji, gdyż wymagane było jedynie "wyposażenie" gospodarstwa rolnego w płytę gnojową lub zbiornik na gnojówkę;

- § 9 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku poprzez błędną interpretację i uznanie, że zachodzi okoliczność niedopełnienia obowiązku wynikającego z tego przepisu, tj. zrealizowania przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, a tym samym podstawa do zwrotu udzielonej pomocy, podczas gdy sytuacja taka nie ma miejsca;

- § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku poprzez jego rozszerzającą interpretację polegającą na przyjęciu, że istnieje podstawa do zwrotu drugiej raty;

- art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że wymagane jest w przedmiotowej sprawie uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę, gdyż pojemność zbiorników na gnojówkę wynosi powyżej 25 m3, podczas gdy sytuacja taka nie ma miejsca;

- art. 80 kpa poprzez nie zebranie i w sposób niewyczerpujący rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, a także przeprowadzenie dowolnej oceny zgromadzonych dowodów, w szczególności nie przesłuchanie biegłego K.H. na okoliczności, które podał w opinii uzupełniającej na rozprawie w dniu 19 maja 2009 roku w sprawie [...] oraz podczas jego przesłuchania w postępowaniu przygotowawczym w dniu [...] listopada 2008 roku.

- art. 79 kpa poprzez niezawiadomienie strony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin podczas przeprowadzanej kontroli, przynajmniej na siedem dni przed jej terminem i pozbawieniem prawa do udziału w przeprowadzeniu dowodu oraz składania wyjaśnień, który to dowód między innymi stanowił podstawę ustaleń dokonanych przez ARiMR;

- art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie czynności pogłębiających zaufanie obywateli do organów państwa i ich świadomość prawną, polegające na nieprzestrzeganiu przez organ administracji publicznej obowiązujących przepisów powszechnie obowiązującego prawa, zwłaszcza § 5, § 9, § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2005 r., nr 17, poz. 142 ze zm.) oraz art. 80 i 79 kpa.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślił, że zgodnie z treścią art. § 5 Rozp. Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2005 r., nr 17, poz. 142), przedsięwzięcie o którym mowa w § 3 pkt. 3 lit a polega na "wyposażeniu" gospodarstwa rolnego w płytę gnojową lub zbiornik na gnojówkę. Jak wynika z opinii biegłego K.H. sporządzonej do sprawy [...], przeprowadzenie kontroli w części dotyczącej sposobu wykonania inwestycji wynikać mogło z wieloznaczności terminu "wyposażenia gospodarstwa" jakie zawiera w/w rozporządzenie. Rozwijanie i rozumienie tego terminu w procedurach i instrukcjach ARiMR jako "wybudowanie" i powoływanie się przy tym na przepisy prawa budowlanego, a więc "stworzenie na nowo jakiegoś obiektu budowlanego, powodowało pominięcie jego faktycznego znaczenia - "wyposażyć", które oznacza "zaopatrzyć w coś, zwykle w przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś, do wykonania czegoś". W związku z powyższym pełnomocnik stwierdził, że zakres robót wykonanych przez P.E. nie mieści się w kategorii "odbudowa", "budowa", a tym samym roboty te nie wymagały uzyskania decyzji pozwolenia na budowę. Wobec powyższego naruszony został przepis § 5 w/w ustawy poprzez dokonanie jego rozszerzającej interpretacji i uznanie, że w odniesieniu do zbiornika na gnojówkę wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, podczas gdy przepis ten nie obejmuje zaistniałej w sprawie sytuacji, gdyż wymagane było jedynie "wyposażenie" gospodarstwa rolnego w płytę gnojową lub zbiornik na gnojówkę, a czego skarżący dokonał. Tym samym, zdaniem pełnomocnika, błędny jest zarzut, że skarżący w żaden sposób nie udokumentował realizacji przedsięwzięcia, gdyż w załączonej dokumentacji brak jest pozwolenia na budowę oraz dziennika budowy, faktur. Skoro bowiem zgodnie z przepisami § 5 na skarżącym ciążył obowiązek "wyposażenia", pozyskiwanie takowych dokumentów nie było konieczne, a utożsamiania pojęcia "wyposażenia" z "budową" jest zbyt daleko idące i prowadzące w konsekwencji do rozszerzającej interpretacji przepisów. W ocenie pełnomocnika nie bez znaczenia pozostaje fakt, że znaczna część prac skarżącego wykonywana była metodą gospodarczą, przez członków jego rodziny, przy wykorzystaniu posiadanych już materiałów budowlanych, gromadzonych wcześniej lub pochodzących z rozbiórek, część materiałów budowlanych została zakupiona w celu wykonania tych urządzeń.

Pełnomocnik wskazał, że skarżący nie występował z wnioskiem o pozwolenie na budowę zbiornika na gnojownicę o pojemności przekraczającej 25 m3 na działce nr [...], gdyż zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ciążył na nim takowy obowiązek, gdyż takich zbiorników powyżej 25m3 nie było i nie ma.

Jak wynika z opinii i szczegółowych wyliczeń biegłego z zakresu budownictwa

K.H. w sprawie [...], "zbiornik Z 1", a którego dotyczy zarzut ARiMR posiadał objętość 61,40 m3, jednakże składał się z trzech mniejszych zbiorników, każdy o pojemności poniżej 20m3, przy czym nie bez znaczenia pozostaje fakt, że każdy z tych trzech zbiorników posiadał osobne odpływy. Gdyby zatem mówić o jednym zbiorniku o pojemności 61,40 m3, nie podnoszonoby w ogóle faktu wyodrębniania go na mniejsze, a tym samym bezzasadne jest wliczanie do ogólnej pojemności wielkości przegród.

Wobec powyższego pełnomocnik uznał, że skarżący nie naruszył w żaden sposób obowiązujących przepisów ustawy Prawo budowlane, gdyż pozwolenie na budowę nie było konieczne.

Z kolei w ocenie skarżącego naruszony został również przez organ § 9 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Zdaniem pełnomocnika nie bez znaczenia pozostaje fakt, że od 2008 roku Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wszczął wobec skarżącego żadnego postępowania w związku z treścią art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, do chwili obecnej nie wydano decyzji w przedmiocie nakazania rozbiórki. Nie bez znaczenia pozostaje zatem fakt, że kontrola i ocena wykonanych inwestycji, a co za tym idzie stwierdzenia ewentualnych naruszeń ze strony skarżącego w myśl przepisów prawa budowlanego, leżałoby w kompetencjach i właściwości organów nadzoru budowlanego, a które to żadnych działań w tym kierunku nie podjęły. Ponadto pełnomocnik podniósł, że w dniu [...] lutego 2008 roku odbył się odbiór wykonanej płyty oraz zbiorników, przed wypłatą II raty dofinansowania, przez kontrolerów z Biura Powiatowego ARiMR, podczas której nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w zrealizowaniu przedsięwzięcia przez skarżącego. Nie było również żadnych uwag osób wizytujących, a wykonane zadania przyjęto bez zastrzeżeń.

Pełnomocnik zarzucił również, że skarżący, wbrew art. 79 kpa, nie został zawiadomiony przez organ o zamiarze przeprowadzenia oględzin na jego nieruchomości, a tym samym został pozbawiony prawa do brania udziału

w przeprowadzeniu czynności dowodu oraz składania wyjaśnień w sprawie.

W końcowej części skargi pełnomocnik P.E. zarzucił naruszenie norm odnoszących się do środków dowodowych i interpretacji przepisów, tj. art. 6, art. 8 i art. 80 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Przedmiotem analizowanej sprawy administracyjnej było ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego skarżącego do standardów Unii Europejskiej.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] maja 2005 r. skarżący zwrócił się do Biura Powiatowego ARMiR o przyznanie pomocy na dostosowanie gospodarstwa rolnego skarżącego do standardów Unii Europejskiej, poprzez realizację inwestycji polegających na budowie płyty gnojowej o powierzchni 118, 50 m2 oraz krytego zbiornika na gnojówkę o pojemności 84, 80 m2.

Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR przyznał skarżącemu pomoc finansową w kwocie 69. 175, 70 zł na wskazany we wniosku cel.

Stosownie do treści § 3. pkt 3 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (DZ.U. z 2005 Nr 17 poz. 142, zwane dalej rozporządzeniem) płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego dalej "planem dostosowania", w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania: gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych.

W myśl § 5 ust. 1.rozporzadzenia przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, polega na:

1) wyposażeniu gospodarstwa rolnego w:

a) płytę gnojową lub

b) zbiornik na:

– gnojowicę lub

– gnojówkę, lub

2) rozbudowie płyty gnojowej.

Płatność wypłaca się w dwóch równych ratach (§ 9 ust.1). Pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b. ( § 10 ust. 1 rozporządzenia).

Z akt sprawy wynika, że skarżący zrealizował przedsięwzięcie, ale o innych parametrach, aniżeli określone w decyzji przyznającej pomoc finansową. Podczas kontroli gospodarstwa rolnego skarżącego przeprowadzonej w dniu [...] marca 2008 r. pracownicy OR ARMiR stwierdzili, że powierzchnia płyty obornikowej wynosi 334, 80 m2, natomiast pojemność zbiornika – 58, 48 m 3 i 12, 00 m3. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika, że przedsięwzięcie wykonane zostało systemem własnym, na miejscu gdzie wcześniej znajdowała się płyta obornikowa oraz zbiorniki na gnojówkę. Skarżący nie przedstawił faktur VAT, ani rachunków związanych z realizacją przedsięwzięcia, jak również dziennika budowy. Zbiornik na gnojówkę wykonany został bez uzyskania pozwolenia na budowę, podczas gdy w myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane jego uzyskanie było wymagane. Płyta obornikowa wybudowana została z naruszeniem art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, gdyż bez uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno – budowlanemu.

Powyższe okoliczności zdaniem organu przemawiały za przyjęciem, że wnioskowane przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane, co w oparciu o § 10 ust. 1 rozporządzenia, stanowi podstawę do orzeczenia o zwrocie pierwszej raty płatności.

Zaprezentowane powyżej stanowisko należy uznać za prawidłowe.

Trzeba bowiem pamiętać, że wnioskując o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, poprzez realizację określonych we wniosku inwestycji, skarżący jednocześnie podjął zobowiązanie wykonania danego przedsięwzięcia zgodnie ze złożonym planem dostosowania oraz zgodnie z przepisami prawa. Środki pomocowe przeznaczone na wspieranie rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej winny być wydatkowane na cele określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z dnia 31 grudnia 2003 r.) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 31 stycznia 2005 r.). Aktem prawnym indywidualizującym określone prawa i obowiązki beneficjenta pomocy jest decyzja administracyjna. Przyznając określone świadczenie organ zobowiązał jednocześnie stronę do realizacji przedsięwzięcia zgodnie z wymogami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym przepisów Prawa budowlanego. Wypada ponownie wskazać, że środki finansowe przyznane zostały na dostosowanie gospodarstwa do standardów obowiązujących w Unii Europejskiej, co oznacza, że inwestycja winna spełniać wszystkie wymogi wynikające z przepisów prawa obowiązujące w danym zakresie.

W ustalonym stanie faktycznym nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że przyznane skarżącemu środki finansowe zostały wykorzystane na dostosowanie gospodarstwa skarżącego do standardów Unii Europejskiej. Przede wszystkim stan sprawy nie daje odpowiedzi na pytanie czy wykonana inwestycja w ogóle spełnia wszystkie wymogi techniczno – budowlane do użytkowania jej zgodnie z przeznaczeniem. Skarżący nie potrafił udokumentować z jakich materiałów budowlanych wykonano przedsięwzięcie, nadto - czy jego użytkowanie nie będzie zagrażało środowisku naturalnemu.

Wybudowanie obiektów nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej, albowiem miało miejsce bez uzyskania pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia właściwemu organowi, a okoliczność ta jest bezsporna. W wypadku ustalenia, że doszło do samowolnego wzniesienia obiektu budowlanego, właściwy organ nadzoru budowlanego przeprowadza postępowanie legalizacyjne. Postępowanie to, w zależności od jego przebiegu kończy się legalizacją obiektu budowlanego, bądź nakazem rozbiórki.. Wynik procesu naprawczego może mieć zatem bezpośredni wpływ na kwestię dotyczącą zasadności przyznania skarżącemu pomocy finansowej.

Dlatego tak istotne w sprawie jest właściwe udokumentowanie przeprowadzonych robót budowlanych oraz wykonanie ich zgodnie z zasadami Prawa budowlanego.

Twierdzenia skarżącego zgodnie z którymi budowa zbiornika na gnojówkę nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, albowiem jest to zbiornik cztero – komorowy, przy czym pojemność żadnej z komór nie przekracza 20 m3, nie mogą wpłynąć na ocenę zasadności orzeczenia o zwrocie przyznanej pomocy. Jak wyżej wskazano konkretyzacja praw i obowiązków beneficjenta pomocy nastąpiła w decyzji przyznającej świadczenie finansowe. W decyzji z [...] lutego 2006 r. określono, że pomoc przyznana jest po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2005 r., natomiast w tymże wniosku wskazano rodzaj oraz parametry przedsięwzięcia budowlanego. Zrealizowane obiekty nie odpowiadają tym, które opisane zostały we wniosku z dnia [...] lutego 2005 r.

Nie można zgodzić się z argumentacją skarżącego opartą jedynie na wykładni gramatycznej przepisu § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, nie zmierza do wyposażenia gospodarstwa rolnego beneficjenta w jakiekolwiek obiekty budowlane o charakterze rolniczym, ale jedynie w takie obiekty, które będą spełniały standardy obowiązujące w Unii Europejskiej, czyli o określonych parametrach użytkowych, technicznych oraz estetycznych. Wymogi w tym zakresie określone są w przepisach krajowych, w tym z zakresu prawa budowlanego,. które są częścią sytemu prawnego Unii Europejskiej.

Z powyższych względów należało uznać, że w badanej sprawie przesłanka, o której mowa w § 10 ust. 1 rozporządzenia skutkująca obowiązkiem zwrotu pierwszej raty płatności, została spełniona. Skarżący nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej, a przedsięwzięcie przez beneficjenta zrealizowane nie odpowiada parametrom określonym we wniosku i decyzji i przyznającej pomoc.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który nie wymaga uzupełnienia, wskazuje że żadna z przesłanek o których mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia wyłączająca zwrot pierwszej raty płatności, w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.

Stosownie do treści art.29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (DZ.U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z treścią art. 29 ust. 7 wskazanej powyżej ustawy do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni.

W myśl art. 21 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Z akt sprawy wynika, że płatność pomocy nastąpiła w dniu 6 kwietnia 2006 r., natomiast pierwsze powiadomienie o beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności ( które przerywa okres tzw, przedawnienia zwrotu płatności) nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2013 r. Tym samym dziesięcioletni okres, o którym mowa we wskazanym powyżej przepisie rozporządzenia Komisji w danej sprawie nie upłynął.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270 ze zm.) skarga podlegała oddaleniu. .