Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 493/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 56
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 27 par. 1,  art. 33 pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela uznającego za bezzasadne zarzuty zgłoszone w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przeciwko A S.A. z siedzibą w K., na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...]obejmujących zaległości podatkowe z tytułu rat podatku od nieruchomości należnego za 2003 r., wynikających z decyzji Burmistrza Miasta R. z dnia [...] nr [...] wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od terminów płatności poszczególnych rat podatku.

We wniesionych w dniu 6 stycznia 2009 r. do Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. zarzutach A S.A. zakwestionowała prawidłowość określonej w tytułach wykonawczych stawki odsetek za zwłokę podnosząc, iż Burmistrz Miasta R. w tytułach wykonawczych błędnie zastosował stawkę odsetek za zwłokę w wysokości 14,5 %, gdy tymczasem na dzień 29 grudnia 2008 r. powinna ona wynosić 13 %. Tym samym zobowiązana zarzuciła, iż prowadzoną egzekucją administracyjną przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. objęto po części nieistniejący obowiązek podatkowy, gdyż dochodzono nienależnych odsetek za zwłokę.

Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko Burmistrza Miasta R., działającego jako wierzyciel, wyrażone w postanowieniu z dnia [...] uznając, iż ponieważ w niniejszej sprawie egzekwowana jest należność z tytułu podatku od nieruchomości, w zakresie zasad i sposobu naliczania odsetek zastosowanie znajdą przepisy Ordynacji Podatkowej, a w szczególności art. 56 § 1 Ordynacji, zgodnie z którym "stawka odsetek za zwłokę wynosi 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim". Jednocześnie podkreśliło, iż § 3 cytowanego przepisu zobowiązuje ministra właściwego do spraw finansów publicznych do ogłoszenia w drodze obwieszczenia, stawki odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Kolegium wskazało, iż w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne wszczęto i prowadzono na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] , wystawionych przez Burmistrza Miasta R. w dniu [...], a stawkę odsetek za zwłokę w tytułach wykonawczych określono na poziomie 14,5 %. Uchwałą Rady Polityki Pieniężnej, stopa oprocentowania kredytu lombardowego od 24 grudnia 2008 r. ustalona została na poziomie 6,5 %, a w dniu 30 grudnia 2008 r. Minister Finansów wydał obwieszczenie, w którego treści wskazał, iż stopa odsetek za zwłokę wynosi 13 % i obowiązuje począwszy od dnia 24 grudnia 2008 r. Powyższe obwieszczenie Ministra Finansów opublikowane zostało w Monitorze Polskim Nr 1 z dnia 7 stycznia 2009 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stanęło na stanowisku, iż sama uchwała Rady Polityki Pieniężnej, bez wydania obwieszczenia Ministra Finansów, nie jest wiążąca dla organów podatkowych. Kolegium podniosło, iż co prawda obwieszczenie Ministra Finansów nie mieści się w źródłach powszechnie obowiązującego prawa, niemniej obowiązek ogłaszania stawek w drodze obwieszczenia, stosownie do zmian oprocentowania kredytu lombardowego ustalonego zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, wynika z ustawy – Ordynacja podatkowa. Uwzględniając zatem datę wydania tytułów wykonawczych, będących przedmiotem niniejszego postępowania, Burmistrz Miasta R. nie mógł wpisać stawki odsetek za zwłokę w wysokości 13 %, albowiem nie została ona jeszcze ogłoszona w obwieszczeniu Ministra Finansów.

Ponadto uwzględniając stan faktyczny sprawy Kolegium wskazało, iż pomimo określenia stawki odsetek za zwłokę na poziomie 14.5 %, organ egzekucyjny uwzględnił zmianę stawki odsetek za zwłokę i wyegzekwował od Spółki zaległość podatkową wraz z odsetkami w prawidłowej wysokości. Skoro zatem egzekucja przeprowadzona została prawidłowo, a obowiązek podatkowy wyegzekwowany w prawidłowej wysokości, nie zachodzi okoliczność nieistnienia obowiązku w części, brak zatem podstaw do uznania zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium postanowiło utrzymać w mocy postanowienie Burmistrza Miasta R., uznając jednocześnie zarzuty A S.A. za nieuzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A S.A. z siedzibą w K., wniosła o uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła, iż postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, co stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że powyższe postanowienie jest błędne i powinno zostać wycofane z obiegu prawnego.

Zdaniem skarżącej z art. 56 § 2 Ordynacji podatkowej expressis verbis wynika, że stawka odsetek za zwłokę ulega podwyższeniu lub obniżeniu w stopniu odpowiadającym podwyższeniu lub obniżeniu podstawowej stopy kredytu lombardowego, poczynając od dnia, w którym stopa ta uległa zmianie tj. w sprawie niniejszej od dnia 24 grudnia 2008 r. Zmiana stawki odsetek następuje ex lege z chwilą zmiany podstawowej stopy kredytu lombardowego, nie zaś w momencie publikacji obwieszczenia Ministra Finansów. Wynika to z faktu, iż ogłaszane na podstawie art. 56 § 3 Ordynacji podatkowej obwieszczenie nie ma charakteru prawotwórczego, a pełni jedynie funkcje informacyjne, dokonując zatem oceny sprawy nie można wiązać skutków prawnych z okolicznością ogłoszenia obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2008 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.

Skarżąca zakwestionowała również pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zgodnie z którym wskazanie mylnej stawki odsetek za zwłokę nie mogło stanowić podstawy do uznania zgłoszonego pismem z dnia 6 stycznia 2009 r. zarzutu, gdyż sama egzekucja przeprowadzona została w sposób prawidłowy. Podkreśliła, że przy badaniu zasadności zgłaszanych zarzutów analizie podlegają kwestie istnienia, wymagalności oraz wysokości obowiązku. Poza natomiast oceną dokonywaną przez wierzyciela pozostają okoliczności dotyczące prawidłowości podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności, te bowiem mogą być co najwyżej przedmiotem skargi w trybie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dla oceny zatem zarzutu odnoszącego się do stawki odsetek za zwłokę wskazanej przez Burmistrza Miasta R. w wystawionych tytułach wykonawczych z dnia [...] nr [...] nie ma znaczenia, czy popełnione w tym względzie błędy odniosły jakikolwiek skutek faktyczny w prowadzonym przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. postępowaniu egzekucyjnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.wniosło o oddalenie skargi, uznając zawarte w niej zarzuty za bezzasadne. W całości podtrzymało swoje rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż najistotniejszymi elementami tytułu wykonawczego, z punktu widzenia poprawności określenia wysokości egzekwowanego obowiązku są: kwota, od której nalicza się odsetki, dzień, od którego nalicza się odsetki i rodzaj odsetek, te natomiast zostały określone w sposób prawidłowy. Wskazanie natomiast w tytule wykonawczym stawki odsetek za zwłokę nie ma charakteru wiążącego, zatem organ egzekucyjny zobowiązany jest sam dokonać ustalenia stawki odsetek za okres od dnia wskazanego w tytule wykonawczym do dnia wyegzekwowania zobowiązania.

Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego stanu faktycznego sprawy Kolegium podniosło, iż pomimo określenia stawki odsetek za zwłokę na poziomie 14,5 %, organ egzekucyjny uwzględnił zmianę stawki i wyegzekwował od Spółki zaległość podatkową wraz z odsetkami w prawidłowej wysokości, wobec czego określenie przez wierzyciela stawki w powołanej wysokości nie miało wpływu na fakt nieistnienia obowiązku w części. Mając na uwadze, iż w dniu [...] tj. w dniu wystawienia tytułów wykonawczych przez Burmistrza Miasta R., obwieszczenie Ministra Finansów nie zostało jeszcze ogłoszone, Burmistrz nie mógł wpisać innej stawki odsetek za zwłokę. Wydanie zatem w dniu 30 grudnia 2008 r. przez Ministra Finansów obwieszczenia w sprawie zmiany stawki odsetek za zwłokę z mocą obowiązującą od dnia 24 grudnia 2008 r. nie miało wpływu na wynik sprawy albowiem organ egzekucyjny uwzględnił wszystkie zmiany odsetek i wyegzekwował obowiązek w prawidłowej wysokości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, gdyż – wbrew jej wywodom – zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie wierzyciela o uznaniu za bezzasadny zarzutu zgłoszonego na prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o numerach od [...] do [...]nie naruszają prawa.

Stanowisko wierzyciela, zaprezentowane w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, oparte zostało na, mającej zastosowanie w sprawie, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), który to przepis reguluje całościowo zasady obliczania wysokości odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. W oparciu zatem o tę regulację prawną należy dokonać oceny, czy sporne tytuły wykonawcze z dnia [...] zostały wystawione zgodnie z prawem, a w szczególności, czy spełniają wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) Stosownie do tego ostatniego przepisu tytuł wykonawczy powinien zawierać: "treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek".

Zarzut strony skarżącej na prowadzenie postępowania egzekucyjnego w rozpatrywanej sprawie dotyczył ostatniego z elementów wymienionych w punkcie 3 art. 27 § 1 ustawy egzekucyjnej, a mianowicie stawki odsetek.

Poza sporem pozostaje stan faktyczny, z którego wynika, że w dacie wystawienia tytułów wykonawczych ([...]) obowiązywała (od 24 grudnia 2008 r.), ustalona przez Radę Polityki Pieniężnej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, nowa stawka oprocentowania kredytu lombardowego, a obwieszczenie o wysokości stawek odsetek za zwłokę Minister Finansów wydał w dniu 30 grudnia 2008 r. (opublikowane w Monitorze Polskim z dnia 7 stycznia 2009 r.).

Zdaniem skarżącej, wskazanie w tytule wykonawczym stawki odsetek, nieobowiązującej już w dacie jego wystawienia choć jeszcze niopublikowanej, jest równoznaczne z objęciem tym tytułem nieistniejącego obowiązku (w części przekraczającej wysokość należnych odsetek), co uzasadniało zarzut z art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Pogląd powyższy jest błędny i to z kilku powodów. Po pierwsze – zgodzić się należy ze stanowiskiem zaprezentowanym przez wierzyciela i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że zgodnie z unormowaniami Ordynacji podatkowej zasadnicze znaczenie dla obowiązywania stawek odsetek za zwłokę w odniesieniu do zobowiązań podatkowych ma fakt ich ogłoszenia w drodze obwieszczenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wynika to wprost z treści art. 56 § 3 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że: "minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Wprawdzie ogłoszenie rzeczywiście pełni tylko funkcję informacyjną, gdyż nowe stawki obowiązują od dnia ustalenia ich wysokości przez uprawniony organ, ale dla wprowadzenia tychże zmian do obrotu prawnego niezbędny jest akt ich ogłoszenia, zgodnie z ustawowym wymogiem z art. 56 § 3 O.p. Tak więc wierzyciel nie miał ani obowiązku, ani też praktycznej możliwości wskazania nowej stawki odsetek wcześniej niż nastąpiło jej ogłoszenie.

Po drugie - dla oceny skutków wskazania w tytule wykonawczym stawki odsetek zasadnicze znaczenie ma treść art. 56 § 2 O.p., zgodnie z którą "stawka odsetek za zwłokę ulega obniżeniu lub podwyższeniu w stopniu odpowiadającym obniżeniu lub podwyższeniu podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, poczynając od dnia, w którym stopa ta uległa zmianie". Przepis ten przesądza o tym, że stawki odsetek są elementem zmiennym m. in. w procesie wykonania decyzji podatkowych. Oznacza to, że każdoczesna zmiana stawek pociąga za sobą obowiązek ponownego obliczenia odsetek za zwłokę, z uwzględnieniem aktualnie obowiązującej stawki. Obowiązek tren wynika wprost z przepisu ustawy i realizowany jest w drodze czynności rachunkowo-technicznych. Oczywistym jest, że nie wymaga to ani wydania nowego aktu administracyjnego, ani nowego tytułu wykonawczego. Tak więc wskazanie stawki odsetek w tytule wykonawczym nie kreuje po stronie organu egzekucyjnego obowiązku naliczenia odsetek stosownie do tej stawki, a nie - zgodnie ze stawką obowiązującą.

Wreszcie – trzeba podkreślić, na co nie wskazano w uzasadnieniach postanowień obu instancji, że należne odsetki za zwłokę nie mieszczą się w pojęciu "obowiązku" podlegającego egzekucji, a są jedynie konsekwencją niezrealizowania tego obowiązku w terminie. Art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie rozgranicza treść obowiązku i jego podstawę prawną oraz określenie wysokości należności pieniężnej (jeśli ten obowiązek dotyczy takiej należności) od odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie. Zasadnie zatem można stwierdzić, że zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 powyższej ustawy, w ogóle nie może odnosić się do odsetek za zwłokę, a jedynie – do samego obowiązku podlegającego egzekucji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga nie może być uwzględniona i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).