Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 340/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-09-02 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 02 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje żadnego dochodu.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący oświadczył, że: nie składał zeznań podatkowych; nie posiada rachunków bankowych; nie otrzymuje wynagrodzeń, świadczeń; nie otrzymuje pomocy z pomocy społecznej; nie posiada lokalu; nie ponosi wydatków; nie posiada oszczędności; nie otrzymuje pomocy; nie posiada pojazdów; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada kredytów; pozostaje w związku małżeńskim, gdzie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej; nie jest prowadzona egzekucja. Ponadto skarżący przedłożył decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016r. uchylającą decyzję Powiatowego Urzędu Pracy w W. dotyczącą utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 718) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony.

W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, Referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo).

W przedmiotowej sprawie, oświadczenia zawarte we wniosku skarżącego złożone na urzędowym formularzu PPF, były niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej oraz osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym.

Jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF oraz piśmie z dnia [...] sierpnia 2016r. skarżący jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnego majątku oraz nie uzyskuje żadnego dochodu.

Zdaniem orzekającego skarżący w sposób lakoniczny wypełnił wezwanie w zakresie przedłożenia dokumentów źródłowych. Otóż nie przedłożył zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. Jak wyjaśnił pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016r. skarżący nie składał zeznań podatkowych za lata 2014-2015. Jednakże jak wynika z przedłożonej decyzji Starosty [...] skarżący dopiero w dniu [...] czerwca 2015r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna. Orzekający nie kwestionuje okoliczności, że skarżący mógł nie składać zeznań podatkowych za lata 2014-2015 jednakże mając na uwadze fakt, że dopiero w dniu [...] czerwca 2015r. zarejestrował się jako osoba bezrobotna należało przedłożyć stosowne zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o nieskładaniu zeznań podatkowych za lata 2014-2015.

Po drugie skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej pomimo, że jak podaje jego sytuacja jest tak dramatyczna. Osoby, które nie uzyskują żadnego dochodu, nie posiadają żadnego majątku oraz oszczędności – tak oświadczył skarżący - zwracają się do ośrodków pomocy społecznej. Tym samym uprawniony jest wniosek, że sytuacja finansowa skarżącego była i jest na tyle dobra, że nie musi korzystać z pomocy społecznej.

Po trzecie skarżący nie wyjaśnił skąd pochodzą środki finansowe związane z jego comiesięcznym utrzymaniem. Bez wątpienia skarżący ponosi wydatki związane z zakupem żywności, lekarstw, środków czystości czy higieny. Jednakże nie wskazał źródła finansowania tych wydatków. Tym bardziej, że oświadczył, iż nie korzysta z pomocy społecznej oraz rodziny czy przyjaciół.

Po czwarte skarżący nie przedłoży tytułu prawnego do lokalu wskazanego w pkt 2.1 formularza PPF poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu "nie posiada lokalu". Nie wiadomo z kim skarżący zamieszkuje pod wskazanym adresem oraz kto ponosi koszty związane z utrzymaniem lokalu w którym skarżący zamieszkuje.

Ponadto skarżący nie przedłożył dokumentów obrazujących sytuację finansową i majątkową żony, poprzestając na stwierdzeniu, że "pozostaje w związku małżeńskim, gdzie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej" W tym kontekście wskazać skarżącemu należy, że nawet gdyby posiadał z żoną rozdzielność majątkową (nie przedłożono żadnej umowy na powyższą okoliczność) to zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2015r. poz. 583) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli; zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza przy tym stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków; chodzi tu, między innymi, o stosowanie art. 27 K.r.o. (por. M. Zychowicz, w: H. Ciepła i inni, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Warszawa 2009, teza 8 do art. 51, s. 320). Potwierdza to również ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że fakt, iż pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11, postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzekający zauważa, że postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008r., I FZ 287/08). Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Referendarza sądowego co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Referendarz sądowy nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej skarżącego w sytuacji, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy.

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009r., sygn. akt I FZ 71/09; z dnia 23 lipca 2009r., sygn. akt II FZ 260/09; z dnia 28 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 744/09).

Końcowo wskazać również należy, że istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że skarżący choć jak podaje nic nie ma, samodzielnie podjął decyzję o sfinansowaniu udziału profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. jak podaje skarżący braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.