Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 983/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 983/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Nina Półtorak, Protokolant: Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2013 r., sprawy ze skargi I. M.-P., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 22 kwietnia 2013 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 22 kwietnia 2013r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z 20 lutego 2013r. nr [...], odmawiającej I. M.-P. umorzenia należności składkowych w łącznej wysokości 21.766,33 zł.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

I. M.-P. zwróciła się z wnioskiem o umorzenie jej zaległości składkowych. Podała, że nie jest w stanie uiścić składek, gdyż prowadzona przez nią działalność gospodarcza musiała zostać bez jej winy zakończona. Okazało się bowiem, że wykorzystywana przez nią linia produkcyjna nie posiada wydajności, o której zapewniał jej producent, który to aspekt jest przedmiotem wytoczonego przez zobowiązaną powództwa. Zaistniała sytuacja sprawiła, że zobowiązana, jak również jej małżonek pozostali bez środków do życia i oszczędności, za to z zaciągniętymi kredytami i pożyczkami.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 20 lutego 2013r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanej ulgi, nie znajdując ku temu przesłanek.

Zobowiązana zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zobowiązana odniosła się szerzej do sytuacji zdrowotnej swojej i męża, wskazując, że w latach 1994-1997 była hospitalizowana z powodu gruźlicy, a następnie przez ponad dwa lata codziennie przyjmowała leki przeciwgruźlicze. W ostatnim okresie cały czas ma problem z drogami oddechowymi, bardzo często - kilka razy w roku choruje na zapalenie oskrzeli czy płuc, których leczenie w jej przypadku jest zawsze bardzo długie. Prowadząc ostatnią działalność gospodarczą - przyczepę gastronomiczną, sześć dni w tygodniu przebywała w oparach gazu na małej zamkniętej powierzchni, co niewątpliwie przyczyniało się do zachorowalności. Następnie w maju 2008r. miała stan przedzawałowy. Mąż zobowiązanej w następstwie silnego stresu wywołanego problemami z działalnością gospodarczą załamał się, podjął dwie próby samobójcze. Po zaleczeniu ostrego stanu trwającego 6 miesięcy, objawy choroby wróciły. Obecnie ma 54 lata i nie może znaleźć zatrudnienia, pomimo tego, że jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Dlatego zajął się sprzedażą obwarzanków, która przynosi miesięcznie dochód wysokości 1500 zł. Zobowiązana wskazała, że córka po zakończeniu liceum planuje studia dzienne, co uniemożliwi jej zarobkowanie, a pomagająca rodzinie teściowa ma obecnie 79 lat i nie jest zobligowana w żaden sposób do spłaty jakiegokolwiek zadłużenia.

Zobowiązana podała, że aktualnie jej rodzina będzie utrzymywała się z dochodów uzyskiwanych przez jej męża w wysokości około 1.500,00 zł, których wysokość będzie uwarunkowana pogodą, porą roku i stanem jego zdrowia. Z tego około 500,00 zł pochłoną opłaty. Sytuacja materialna rodziny ulega sukcesywnemu pogorszeniu, samochód został zezłomowany, a działalność gastronomiczna została zawieszona z powodu kłopotów zdrowotnych. Środki ze sprzedaży przyczepy gastronomicznej zostały przeznaczone na spłatę ostatnio zaciągniętych pożyczek na życie, nieopłaconych rachunków za media i dom.

Poinformowała również, że działanie producenta wykorzystywanych przez nią w tartaku wadliwych maszyn noszące znamiona przestępstwa zgłoszone zostało do prokuratury z art. 286§1 Kodeksu karnego. Prokuratura postępowanie na razie umorzyła, ponieważ dla dalszego toku niezbędne jest stwierdzenie przez sąd, przed którym obecnie toczy się postępowanie, że linia rzeczywiście zapewnianej przez producenta wydajności nie posiadała. Zdaniem zobowiązanej poniesienie przez nią straty materialnej znacznych rozmiarów w wyniku powyższego czynu zabronionego niewątpliwie jest przesłanką zawartą w treści i pojęciu zdarzenia nadzwyczajnego, zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społecznej (Dz. U. Nr 141, poz.1365).

W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ rentowy ustalił, że I. M.-P. prowadziła z przerwami działalność gospodarczą w zakresie usług gastronomicznych w okresie od 1 września 1999r. do 31 lipca 2012r. Działalność definitywnie wykreślono w dniu 15 stycznia 2013r. Zadłużenie składkowe kierowane było na drogę postępowania egzekucyjnego, pozostającego w zbiegu z egzekucją sądową, w ramach którego dokonano zajęcia rachunku bankowego. Egzekucja jest aktualna i skuteczna. Aktualnie zobowiązana nie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę czy w ramach wykonywania umów cywilnoprawnych, nie pobiera też renty. Wnioskodawczyni nie jest również zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i tym samym poszukująca pracy.

Zgodnie informacją przekazaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wnioskodawczyni figuruje w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą, nie posiada zaległości podatkowych. W 2008r. z tytułu działalności gospodarczej wnioskodawczyni wykazała stratę w wysokości 118.356,33 zł, a w 2009r. w wysokości 17.252,99 zł. W zeznaniu podatkowym za 2010r. wykazano natomiast dochód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 3285,10 oraz dochód z innych źródeł w kwocie 326,06 zł. Według natomiast zeznania podatkowego za 2011 rok, wnioskodawczyni uzyskała przychody z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 41.496,69 zł, poniosła koszty ich uzyskania w kwocie 55.890,10 zł, w związku z czym firma poniosła stratę w wysokości 14.393,41 zł. Wnioskodawczyni nie pobiera żadnych świadczeń z pomocy społecznej. W dniu 19 lipca 2012r. samochód wnioskodawczyni został przyjęty do demontażu, natomiast w dniu 3 grudnia 2012r. wnioskodawczyni dokonała sprzedaży przyczepy gastronomicznej za cenę 19.599,00 zł. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego, obciążonego hipotekami w łącznej wysokości 144.000,00 zł.

Wnioskodawczyni posiadała zobowiązania wobec Polskich Kolei Państwowych S.A. w W., w wysokości 5.959,51 zł, które to zobowiązanie jest dochodzone w drodze egzekucji sądowej, wobec Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego w wysokości 77.641,12 zł, które to zobowiązanie spłacane jest w ratach przez teściową wnioskodawczyni, pobierającą rentę w wysokości 2677,25 zł oraz wobec Uniwersytetu Rolniczego w wysokości 12.366,98 zł, które to zobowiązanie jest spłacane ratalnie. Wnioskodawczyni wystąpiła na drogę sądową z powództwem cywilnym przeciwko S., M.M. sp. jawna, tj. producentowi wadliwych maszyn, o zapłatę kwoty 661.187,00 zł.

Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką K., uczennicą III klasy LO oraz mężem R.P.. Ustalono, że mąż płatniczki podjął od grudnia 2012r. prowadzenie działalności gospodarczej, z którego będzie prawdopodobnie uzyskiwał dochody w wysokości 1.500,00 zł. Wnioskodawczyni z tytułu miesięcznych opłat ponosi wydatki na utrzymanie domu w wysokości około 550,00 zł oraz wydatki szkole w wysokości około 100,00 zł. W okresie od sierpnia do października 2012r. poniosła koszty leczenia w wysokości około 200,00 zł. Wnioskodawczyni pozostawała w leczeniu z rozpoznaniem zapalenia płuc, gruźlicy, natomiast w maju 2008r. miała stan przedzawałowy. Natomiast jej mąż pozostaje w leczeniu psychiatrycznym ze względu na stany lękowe, próby samobójcze i załamanie nerwowe.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymując w mocy swoje uprzednie rozstrzygnięcie wyjaśnił, że do umorzenia zaległości składkowych może dojść w oparciu o art. 28 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm. dalej- u.s.u.s.) tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Umorzenie jest ponadto możliwe na podstawie §3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społecznej (Dz. U. Nr 141, poz.1365), jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wskazano też na uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy uznano, że w sytuacji wnioskodawcy nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 u.s.u.s. Wnioskodawczyni bowiem nie posiada obecnie ujawnionych źródeł dochodu, nie pracuje, nie pobiera świadczeń rentowych i nie prowadzi od stycznia 2013r. działalności gospodarczej. Ponadto nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, co oznacza, że nie wykorzystuje wszystkich form aktywnego poszukiwania zatrudnienia. Jest za to w posiadaniu majątku nieruchomego, który może być przedmiotem zabezpieczenia spłaty należności składkowych poprzez ustanowienie na nim hipoteki przymusowej. W konsekwencji dokonania powyższego zabezpieczenia należności składkowe nie ulegną przedawnieniu. Ponadto w aktualnie prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie stwierdzono całkowitego braku majątku, z którego możliwe byłoby egzekwowanie należności, a egzekucja jest skuteczna.

W sprawie nie zostały spełnione również przesłanki określone w §3 cyt. rozporządzenia. Zdaniem organu wnioskodawczyni nie wykazała bowiem, że spłata zaległych składek spowoduje trwałe zagrożenie dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego oraz spowoduje, że nie będzie dysponował on wraz z najbliższą rodziną środkami finansowymi pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Obliczono, że po potrąceniu wskazanych kosztów utrzymania, środki będące do dyspozycji rodziny kształtują się na poziomie około 850 zł. W ocenie organu dochód ten nie jest wysoki, jednakże pozwala na wygospodarowanie chociażby minimalnej kwoty, zwłaszcza w perspektywie zwiększenia dochodów z wykonywanej aktywności zawodowej. Wzięto też pod uwagę, że wnioskodawczyni jest obciążona również innymi zobowiązaniami, w związku jednak z tym, że zobowiązania te reguluje częściowo teściowa wnioskodawczyni, jej budżet domowy odciążony jest w chwili obecnej od ich spłaty. Ponadto posiadanie i spłata innych zobowiązań, z pominięciem spłaty zobowiązań składkowych, prowadziłoby do nieuprawnionego ich uprzywilejowania. Zauważono, że wnioskodawczyni nie wskazała na niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych czy zaległości w regulowaniu bieżących rachunków. Pomimo niskiego dochodu dyspozycyjnego przypadającego na członka rodziny (tj. 500 zł na osobę), sytuacja materialna nie stwarza konieczności sięgania po pomoc finansową z opieki społecznej. Zdaniem organu trudności finansowe wnioskodawczyni są przejściowe i rokują poprawę, zwłaszcza że ma ona możliwość podjęcia bądź własnej aktywności zawodowej bądź podjęcia pracy na podstawie umowy o pracę czy umów cywilnoprawnych. Ponadto w przypadku wygranej sprawy sądowej założonej przeciwko producentowi wadliwych, odzyska środki finansowe, które również będą mogły zostać przeznaczone na spłatę zaległych zobowiązań ZUS . Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni pozostaje okoliczność posiadania przez nią majątku nieruchomego, który może stanowić zabezpieczenie spłaty należności składkowych, a w przyszłości również zaspokojenie roszczeń.

Jeżeli chodzi o uregulowaną w §3 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia przesłankę poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących stwierdzono, że wnioskodawczyni niewątpliwie poniosła straty w związku z dostarczeniem przez producenta wadliwych maszyn, a zdarzenia te odbiły się niekorzystnie na sytuacji finansowej zobowiązanej. Jednakże przepis powyższy wprowadza wymóg istnienia związku przyczynowego pomiędzy stratami materialnymi poniesionymi w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia a koniecznością opłacania należności z tytułu składek. Tymczasem zdarzenia losowe, na które powołała się wnioskodawczyni dotyczyły prowadzenia działalności tartacznej zakończonej w lipcu 2009r. i nie miały wpływu na powstanie zaległości składkowych. Zadłużenie w ZUS-ie obejmuje bowiem okres od września 2010 roku i dotyczy działalności wykonywanej w zakresie ruchomych placówek gastronomicznych.

Na końcu stwierdzono, że dolegliwości, na które się powołała się wnioskodawczyni nie uniemożliwiały jej całkowicie podejmowanie aktywności zawodowej i uzyskiwanie dochodów w wysokości pozwalającej na opłacenie należności składkowych. Ani wnioskodawczyni ani jej mąż nie dysponują orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności czy niezdolności do pracy, a zatem należy uznać, że są osobami zdolnymi do pracy i posiadającymi możliwości wypracowania dochodów własną pracą w wysokości umożliwiającej spłatę długu, zwłaszcza że mąż wnioskodawczyni prowadzi aktualnie działalność gospodarczą.

Od powyższej decyzji wnioskodawczyni złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, z uwagi na naruszenie:

1. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i interpretację,

2. art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz.1071, ze zm. dalej- K.p.a.), poprzez niepodjęcie przez stronę przeciwną wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela, postępując w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,

3. art. 77§1 K.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,

4. art. 107§3 K.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydanie decyzji niespełniającej wymogów prawnych, określonych w cyt. przepisie.

Uzasadniając skargę, skarżąca zarzuciła organowi przewlekłość postępowania i dowolność rozstrzygnięcia. Korzystając z możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym skarżąca stwierdziła ponadto brak jakichkolwiek dokumentów i ustaleń w jej sprawie. Świadczy o tym chociażby fakt, że organ powołał się w decyzji na fakt zajęcia w sierpniu 2012r. rachunku bankowego skarżącej, podczas gdy do zajęcia de facto nie doszło, gdyż w marcu bank wypowiedział skarżącej umowę rachunków bankowych. Zdaniem skarżącej środki pieniężne pozostające do dyspozycji rodziny są dramatycznie niskie, a dodatkowo z powodu długiej i mroźnej zimy mąż skarżącej osiągnął od stycznia do marca dochód w wysokości 988,83 zł miesięcznie. Skarżąca wytknęła też organowi niekonsekwencję, który w potencjalnym odszkodowaniu dopatruje się szansy na spłatę zadłużenia, a z drugiej strony potraktował go jako zdarzenie przyszłe i niepewne, uniemożliwiające zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Wskazała też, że gdyby posiadany przez nią dom miał się stać środkiem zaspokojenia organu rentowego, to nie miałaby gdzie z rodziną mieszkać. Skarżąca nie zgodziła się ponadto z organem, że problem wadliwych maszyn nie ma wpływu na fakt zadłużenia, gdyż jej zdaniem jest on bezpośrednią przyczyną stanu finansowego, w jakim obecnie się znajduje.

Odpowiadając na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu §1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016). Art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm. dalej-p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145§1 p.p.s.a. aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 u.su.s. jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. Zgodnie zatem z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6.

W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego brzmieniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez Zakład, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei odnoszący się do takich sytuacji przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Ustawodawca postanowił zatem, że umorzeniu w oparciu o wskazaną wyżej podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Chodzi wiec tylko o należności przysługujące Zakładowi od płatnika z tytułu jego ubezpieczenia, nie ubezpieczenia pracowników. Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s. wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (w tym również odsetek od tych należności) jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek (odsetek) został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych (w tym także odsetek od tych należności) jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z 15 stycznia 2008r., sygn. akt: II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

W wyroku z 16 listopada 1999r. (sygn. akt: III SA 7900/98 LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej- k.p.a.) Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003r. (sygn. akt II: SA 2486/01 LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a., ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77§1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

W pierwszej kolejności należy przyznać rację organowi rentowemu, że w stosunku do skarżącej nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Analiza w/w przepisu prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem Skarżącej. W szczególności należy zaznaczyć, że organ ustalił, iż skarżąca jest wspówłaścicielką nieruchomości w Zielonkach przy ul. Fiołkowej, nie korzysta z pomocy społecznej, prowadzona w stosunku do niej egzekucja jest skuteczna, nie ponosi stałych kosztów leczenia, nie orzeczono wobec niej stopnia niepełnosprawności czy niezdolności do pracy. Co istotne i co zaakcentował organ, Skarżąca nie zdecydowała się na zarejestrowanie jako osoba bezrobotna i nie poszukuje aktywnie pracy mimo, że stan zdrowia pozwala na podjęcie pracy.

Powyższe okoliczności powodują, że możliwe jest dokonanie zabezpieczenia hipotecznego, a w ramach podejmowanych czynności egzekucyjnych uzyska się kwoty wystarczające na pokrycie zadłużenia składkowego i kosztów egzekucyjnych, zatem nie ma mowy o całkowitej nieściągalności.

Dokonując natomiast analizy stanowiska organu dotyczącego odmowy umorzenia wskazanych należności w oparciu o §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należy podkreślić, że organ podjął wszelkie możliwe kroki w kierunku ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej skarżącej (wystąpił do wielu instytucji z wnioskami o udzielenie stosownych informacji dotyczących m. in stanu posiadania skarżącej, źródeł i wysokości dochodów itp.). Prawidłowo przy tym organ rentowy analizował przesłanki określone w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jedynie w odniesieniu do odsetek od należności składkowych opłacanych przez Skarżącą na własne ubezpieczenie. Przepisy te, jak wskazano wyżej, nie mają bowiem zastosowania do odsetek za zwłokę od składek odprowadzanych za pracowników w części finansowanej przez płatnika i przez ubezpieczonego.

Dodatkowo podnieść należy, że nie zasługują na uwzględnienie podnoszone przez Skarżącą argumenty dotyczące niepowodzeń w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, gdyż nie mogą one stanowić przesłanki umorzenia należności składkowych. W sprawach dotyczących kwestii umarzania zaległych należności składkowych istotnym jest ocena aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej zobowiązanego, a nie przyczyny powstania zaległości, zawinione czy też subiektywnie niezawinione, które nie zostały przewidziane jako samodzielna przesłanka umorzenia należności (tak: wyrok NSA z 15 września 2011r., sygn. akt: II GSK 832/10, LEX nr 1068881). Ponadto działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. W orzecznictwie podnosi się, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z 28 stycznia 2011r., sygn. akt: II GSK 99/10, LEX nr 952872). Są to okoliczności nie mające wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia zaległości składkowych.

Skoro zatem organ ustalił, że Skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości, nie wykazuje problemów z bieżącymi płatnościami, nie korzysta z pomocy opieki społecznej to zastosowanie instytucji umorzenia w tej sytuacji byłoby przedwczesne. Dodatkowo należy wskazać, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z 28 stycznia 2011r., sygn. akt: II GSK 181/10, LEX nr 952833).

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.).