Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 621/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 129 ust. 5 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant: St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R. S. i E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z remontem linii energetycznej przebiegającej przez nieruchomość oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania R.S. i E. K. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z kapitalnym remontem linii energetycznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – powoływana dalej jako: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Jak wynika z akt administracyjnych, w dniu 7 października 2015 r. R.S. i E. K. wystąpili, na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1764 ze zm. – dalej jako: ustawa) o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako działki nr 42, 43, 73 w drodze decyzji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w Ł. z dnia [...] pod budowę linii 110 kV relacji J.-Z..

Organ I instancji ustalił, iż decyzją z dnia [...], na którą wskazują wnioskodawcy, zezwolono Zakładowi A na przeprowadzenie kapitalnego remontu linii J.-Z. przechodzącej m.in. przez nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 33, której właścicielami w dniu wydania ww decyzji byli J. i W. małżonkowie S. Obecnie właścicielami są wnioskodawcy. Dalej wskazał, iż problematykę odszkodowania, o które wnoszą strony regulują przepisy art. 128, art. 129 i art. 132 ustawy. Analizując materiał dowody w świetle wskazanych przepisów organ stwierdził, iż decyzja z dnia [...] została wydana na rzecz Zakładu A, na skutek przekształceń organizacyjnych po wydaniu decyzji następcą prawnym Zakładu jest B S.A. Nadto, iż przez nieruchomość przy ul. A 33 i 36d, oznaczoną w ewidencji jako działki 42, 43 i 73 przebiega linii energetyczna. Na działkach 42 i 73 znajdują się dwa słupy, przedmiotowa linia została wybudowana w 1953 roku pod nazwą J.-Z.. Na podstawie decyzji Kierownika Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. z dnia [...] przeprowadzono generalny remont linii, polegający na wymianie przewodów prądowych i odgromowych oraz izolatorów, a także wymianie 11 słupów na rowie. Słup posadowiony na działce nr 73 został wymieniony na nowy w osi linii bez zmiany położenia, zaś słup na działce nr 43 nie zmienił lokalizacji. Dodatkowo ustalono, iż Sąd Rejonowy dla Ł. w Ł. wyrokiem z dnia [...] oddalił wniosek R. S. i E. K. o ustanowienie służebności przesyłu. Organ zwrócił uwagę, iż tym orzeczeniem jest związany, co jest o tyle istotne, iż jak wynika z treści uzasadnienia przedmiotowego wyroku, w postępowaniu przed sądem przeprowadzone zostały dowody, na podstawie których ustalono, iż linia została wybudowana w 1953 roku, w latach 60tych i 70tych ubiegłego wieku przeprowadzono jej remont, przy czym przebieg trasy linii pozostał bez zmian, brak zmiany w przebiegu linii potwierdziła współwłaścicielka.

Mając powyższe na względzie organ I instancji, decyzją z dnia [...] na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3, art. 132 ust. 6 ustawy, odmówił wnioskodawcom ustalenia i wypłaty odszkodowania. Wyjaśnił, iż żądanie jest bezzasadne, gdyż na skutek przeprowadzenia kapitalnego remontu nie zmienił się przebieg linii, co za tym w wyniku ograniczenia prawa własności nieruchomości w celu przeprowadzenia remontu jej ówcześni właściciele jak i obecni, nie ponieśli szkody w postaci zmniejszenia się wartości nieruchomości. Nadto spadkodawcy obecnych właścicieli stali się właścicielami nieruchomości w dniu [...] na mocy umowy sprzedaży, zatem kilkanaście lat po wybudowaniu linii, nabyli nieruchomość już obciążoną ograniczeniem w korzystaniu z niej z uwagi na istniejącą linię, a w wyniku jej remontu nie ponieśli szkody w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości. Organ dodał, iż dokonywanie ustaleń w zakresie ewentualnych strat w zasiewach, uprawach i plonach powstałych w czasie przeprowadzenia remontu linii było bezzasadne z uwagi na fakt, iż roszczenie z tego tytułu stosownie do art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości przedawniło się. Mając na uwadze zastrzeżenia pełnomocnika wnioskodawców co do braku czytelnej mapy przedstawiającej przebieg linii przed remontem w 1973 roku, organ wskazał, iż w przypadku braku dowodów bezpośrednich może skorzystać z dowodów pośrednich, co w sprawie czynił. Ustalenia co do zakresu przeprowadzonego remontu oparto na treści ustaleń dokonanych w postępowaniu prowadzonym w sądzie powszechnym o ustanowienie służebności przesyłu. Dowodami pośrednimi był protokół przesłuchania świadków. Organ zwrócił uwagę na zeznania współwłaścicielki, która w swym zeznaniu przed sądem powszechnym potwierdziła zeznania pracownika B, iż linia nie zmieniła przebiegu na jej nieruchomości. Reasumując, organ stwierdził brak podstawy do ustalenia i wypłaty odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy.

W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawców wystąpił o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na konieczność przeprowadzenia istotnej części postępowania dowodowego w postaci opinii biegłego rzeczoznawcy.

W uzasadnieniu pełnomocnik wskazując na wiek strony w dacie remontu poddawał w wątpliwość wiarygodność jej zeznań złożonych przed sądem powszechnym. Podobnie jak zeznań pracownika B, który wiedzę swoją, a co za tym zeznania, opiera wyłącznie na dokumentach. Nadto, w ocenie pełnomocnika zupełnie bez znaczenia pozostaje ustalenie, czy linia zmieniła przebieg, czy nie. Ograniczenie praw własności związane z dokonanym w 1973 rokiem wywłaszczeniem nie ma bezpośredniego związku z samym tylko istnieniem linii. Zdaniem pełnomocnika, dopiero na skutek wydania decyzji wywłaszczeniowej przedsiębiorstwo nabyło prawo do korzystania z cudzej nieruchomości, które wcześniej, nawet przy założeniu braku zmiany jej przebiegu, odbywało się bezprawnie. Nie jest prawidłowe rozumowanie organu I instancji wywodzące się z faktu braku zmiany przebiegu linii, braku ograniczenia własności mimo wydania decyzji wywłaszczeniowej. Jako bezzasadne ocenił także twierdzenie o przedawnieniu jakiejkolwiek części dochodzonego roszczenia, biorąc pod uwagę, iż decyzja nigdy nie została doręczona współwłaścicielom, a wiedzę o niej uzyskali w toku postępowania o ustanowienie służebności w 2014 roku.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Podzielając stanowisko organu I instancji Wojewoda przypomniał ustalony w sprawie stan faktyczny i podkreślił, iż art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli do stanów polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu własności bez ustalenia należnego odszkodowania. Przepis ten dotyczy stanów faktycznych, w których doszło do ograniczenia prawa własności bez ustalenia odszkodowania bez względu na to, czy okoliczności uzasadniające ustalenie odszkodowania zaistniały przed, czy przed wejściem w życie ustawy. W niniejszej sprawie, jak należy wywieść na podstawie zgromadzonego materiału, w tym dowodów pośrednich z postępowania prowadzonego przez sąd powszechny, istotne jest, iż w wyniku prac podjętych na nieruchomości w związku z wydaniem decyzji z 1973 roku nie doszło do zmiany przebiegu trasy. Organ odwoławczy podziela ocenę przedstawioną w zaskarżonej decyzji, iż skoro na podstawie decyzji z 1973 roku doszło jedynie do kapitalnego remontu linii, to nie można skutecznie dochodzić odszkodowania za szkodę polegającą na zamieszeniu wartości nieruchomości. Kluczowe znaczenie ma okoliczność, że przedmiotowa linii istniała już wcześniej tj. przed wydaniem decyzji dotyczącej remontu. Zdaniem organu II instancji słuszne jest również stanowisko dotyczące bezzasadności żądania ustalenia odszkodowania w zakresie ewentualnych strat w zasiewach, uprawach i plonach powstałych w czasie remontu. Reasumując, samo wydanie decyzji zezwalającej na przeprowadzenie prac polegających na kapitalnym remoncie nie pociąga za sobą obowiązku ustalania odszkodowania, obowiązek taki pojawiłby się wówczas, gdyby wykazane zostało, że w wyniku prac podjętych w związku z wydaniem decyzji właściciel poniósł szkodę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik R. S. i E. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając pełnomocnik powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu, podkreślając, iż nastąpiło ograniczenie prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] przytoczył zarzuty skargi i stwierdził, iż nie ma podstaw by kwestionować ustalenia w zakresie przebiegu przedmiotowej linii. Podkreślił, iż skoro na podstawie decyzji z [...] roku doszło jedynie do kapitalnego remontu linii, to nie można skutecznie dochodzić odszkodowania za szkodę polegającą na zmniejszeniu wartości nieruchomości. W ocenie organu kluczowe ma znaczenie okoliczność, iż przedmiotowa linii istniała przed wydaniem decyzji zezwalającej na jej kapitalny remont. Samo wydanie decyzji zezwalającej na remont nie pociąga za sobą obowiązku ustalenia odszkodowania. Obowiązek taki pojawiłby się wówczas, gdyby wykazane zostało, że w wyniku prac podjętych w związku z wydaniem decyzji właściciel nieruchomości poniósł szkodę. Reasumując, Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 4 listopada 2016 r. pełnomocnik uczestnika postępowania B SA w L. Oddział w Ł. wniósł o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik uczestnika podkreślił, iż na podstawie decyzji z dnia [...] doszło jedynie do kapitalnego remontu linii, nadto skarżący nie byli właścicielami nieruchomości w chwili lokalizowania na niej urządzeń przesyłowych, w konsekwencji nie mogło dojść do zmniejszenia wartości należącej obecnie do stron nieruchomości. Podzielając w pełni stanowisko wywiedzione przez organ w zaskarżonej decyzji dodatkowo pełnomocnik zwrócił uwagę na przyjęty przez doktrynę cywilnoprawny charakter roszczenia opartego na art. 129 ust. 5 ustawy. Konsekwencją przyjęcia cywilnoprawnego charakteru jest możliwość jego przedawnienia, zgodnie z art. 118 kodeksu cywilnego. Szkoda spowodowana wywłaszczeniem powstaje w momencie utraty lub ograniczenia własności nieruchomości, a zatem w dniu, w którym decyzja o wywłaszczeniu staje się ostateczna. Zważywszy na fakt, iż skarżący wywodzą swe roszczenia z decyzji wydanej w dniu [...] należy uznać, że z dniem [...] roszczenie o naprawienie szkody uległo przedawnieniu. Pełnomocnik zwrócił uwagę, iż w zaskarżonych decyzjach organy prezentowały stanowisko, iż na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, roszczenie uległo przedawnieniu, jednakże niezależnie od przyjętej podstawy roszczenia w obu przypadkach uległo przedawnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.

W ocenie sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie, na wniosek skarżących, ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z kapitalnym remontem linii energetycznej.

Skarżący występując o ustalenie i wypłatę odszkodowania jako podstawę materialnoprawną swego żądania wskazali na przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy. Przewiduje on, iż starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Podstawy do zastosowania przytoczonej normy prawnej skarżący upatrują w ustalaniu, iż decyzją z dnia [...] Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w Ł. zezwoliło Zakładowi A (następcą którego jest B w L. Oddział w Ł.) na przeprowadzenie kapitalnego remontu linii J. – Z. przechodzącej m.in. przez nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A 33, której właścicielami w dniu wydania decyzji byli J. i W. S. (których następcami są skarżący). W ocenie sądu, w świetle wyczerpująco zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, nie sposób podzielić stanowiska skarżących. Prawidłowo ustalił bowiem organ, iż w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie wystąpiły przesłanki uzasadniające zastosowanie przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy. Nie budzi wątpliwości, iż omawiany przepis ma zastosowanie do spraw zaszłych, sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatem w przypadkach, gdy przed 1998 rokiem nastąpiło wywłaszczenie, a obecnie przepisy przewidują ustalenie odszkodowania. Niemniej jednak, w niniejszej sprawie trudno mówić o pozbawieniu, czy chociażby ograniczeniu praw skarżących do nieruchomości.

Jak należy wywieść z materiału dowodowego sprawy, linia relacji J. – R. została wybudowana w 1953 roku pod nazwą J. – Z., w latach 60-tych i 70-tych przeprowadzono jej kapitalny remont, przy czym bieg trasy linii pozostał bez zmian. Tożsamy przebieg trasy linii znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków i samej skarżącej, złożonych przed sądem powszechnym w sprawie o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem związanego z linią energetyczną J. – Z.. Nie budzi bowiem wątpliwości, wbrew zarzutom pełnomocnika skarżących, iż w ramach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. organ ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu zebranych w sprawie dowodów - co obejmuje także możliwość opierania swoich ustaleń na dowodach pośrednich, jak i dopuszczalność stosowania domniemań faktycznych. Zasadę tę potwierdza także orzecznictwo sądów administracyjnych, gdzie wskazuje się, że w ramach normy art. 80 k.p.a., organ dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, może uznać daną okoliczność za udowodnioną, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego z innych ustalonych faktów a w sprawie brak jest bezpośrednich środków dowodowych wykazujących dane okoliczności. W pełni uzasadnione w niniejszej sprawie było zatem czynienie przez organy administracji publicznej ustaleń faktycznych w oparciu o dowody znajdujące źródło w zeznaniach składanych w postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym. Tym bardziej, iż zeznania te składane były pod odpowiedzialnością karną za składnie fałszywych zeznań i trudno je zakwestionować, czy też podważyć co w odwołaniu starał się czynić pełnomocnik skarżących. Co jednak istotne dla niniejszej sprawy, skarżąca w swym zeznaniu oświadczyła, iż przebieg linii energetycznej w związku z remontem kapitalnym prowadzonym w oparciu o decyzję z [...] roku nie uległ zmianie. Również pracownik B SA w L. zeznał, iż przebieg linii nie uległ zmianie. Jak ustalił organ, na działce nr 73 posadowiony jest słup nr 5 tej linii wraz z przewodami roboczymi przęseł. Nad działką nr 42 przechodzą przewody robocze przęsła jednotorowej linii 110 kV relacji J. – R., zaś na działce nr 43 posadowiony jest słup tej linii wraz z przewodami roboczymi przęseł. W ramach remontu kapitalnego spornej linii jej przebieg w stosunku do pierwotnego przebiegu, ustalonego w trakcie realizacji linii w latach 50-tych, nie uległ zmianie. A skoro tak, to nie sposób kwestionować oceny organu administracji, iż w związku z kapitalnym remontem linii energetycznej nie doszło do ograniczenia prawa własności skarżących. Nadto, w listopadzie 1968 roku, w momencie obejmowania własności przedmiotowych nieruchomości poprzednicy prawni skarżących mieli świadomość istnienia linii energetycznej i posadowienia słupów energetycznych. Nabyli zatem nieruchomość już obciążoną ograniczeniem w korzystaniu z niej z uwagi na istniejącą linię, a w wykonaniu decyzji z [...] roku nie miało miejsca dodatkowe, nowe ograniczenie tego prawa. Nadto, co należy podkreślić, wbrew wywodom pełnomocnika skarżących, decyzja z dnia [...] nie była decyzją wywłaszczeniową, z którą strona mógłby wiązać określone, korzystne dla siebie skutki.

Reasumując, zdaniem sądu w ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych nie sposób podzielić zapatrywania skarżących, iż na skutek wydania decyzji z dnia [...] doszło do ograniczenia prawa własności nieruchomości. Nie sposób tym samym orzekać o ustaleniu i wypłacie odszkodowania, o które wnoszą skarżący, z uwagi na niezaistnienie przesłanek jasno opisanych w przepisie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy. W ocenie sądu, również samo postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji przeprowadzone zostało z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania, przede wszystkim dowodowych, a argumentacja organu znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

a.tp.