Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2594/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną uchwałę
Powołane przepisy: article: art.36
journal: Dz.U. 2018 poz 2115
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
article: art.145, art.200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 26-29 marca 2019 r. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. zasądza od Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 26-29 marca 2019 r., na rzecz P. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2019 r. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2019 r. (dalej jako "organ/Komisja") po rozpatrzeniu odwołania P. B. (dalej jako "skarżący") od uchwały nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w W. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego utrzymała zaskarżoną uchwałę organu I instancji w mocy.

Do wydania skarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Organ I stopnia uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. stwierdził, że P. B. uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę bardzo dobrą, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dobrą, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, że P. B. uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. W przepisanym terminie Zdający wniósł odwołanie od przedmiotowej uchwały zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne rozpoznanie sprawy poprzez ocenienie pracy zdającego tylko w oparciu o klucz odpowiedzi i przy uznaniu, że wyłącznie dopuszczalne jest sporządzenie apelacji modelowo odpowiadającej kluczowi odpowiedzi, przy czym rozwiązanie zaproponowane przez zdającego znajduje oparcie w prawie, doktrynie i orzecznictwie, zabezpieczając jednocześnie należycie interes reprezentowanej strony i w konsekwencji, co logiczne, kwalifikuje sporządzoną apelacją do oceny pozytywnej;

2. art. 364 ust. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2115) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że praca z pierwszej części egzaminu radcowskiego (zadanie z zakresu prawa karnego), tj. sporządzona przez zdającego apelacja, pomimo prawidłowego zastosowania i interpretacji szeregu przepisów prawa karnego materialnego i procesowego, jest niewystarczająca, ażeby przyznać zdającemu ocenę pozytywną, przy czym skala ocen przewidziana ww. przepisem, stosowana odpowiednio do skali i wagi naruszeń, każe stwierdzić, że wobec w całości poprawnego rozwiązania zadania egzaminacyjnego co do czynu drugiego i nie uchybiając interesowi reprezentowanej strony (a wręcz gwarantując szersze jej zabezpieczenie) co do czynu pierwszego, każe stwierdzić, że brak jest podstaw do wystawienia oceny niedostatecznej;

3. art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że sposób zaproponowanego rozwiązania zadania egzaminacyjnego z części pierwszej egzaminu wskazuje na brak przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, przy czym zasadnicza celowość postawionych przez zdającego w apelacji karnej zarzutów oraz oceny jednoznacznie pozytywne ze wszystkich pozostałych części egzaminu zawodowego każą stwierdzić, że zdający jest należycie przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego i daje rękojmię fachowego świadczenia pomocy prawnej.

4. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne i nieuprawnione przyjęcie przez Egzaminatora (W. C.) - przy pierwszym kryterium uzasadnienia oceny cząstkowej, tj. zachowania wymogów formalnych - elementów ocennych wykraczających poza w całości spełnione przez zdającego wymogi formalne, co, z uwagi na ich negatywny wydźwięk, skutkowało błędnym obniżeniem oceny w tej części i rzutowało na obniżenie oceny cząstkowej;

5. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne ocenienie apelacji zdającego w zakresie rozstrzygnięcia sądu dotyczącego zarzutu z punktu pierwszego aktu oskarżenia i przyjęcie, że brak podniesienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej dyskwalifikuje pracę, będąc jedynym możliwym rozwiązaniem, przy czym zarzuty postawione przez zdającego jawią się jako korzystniejsze i lepiej zabezpieczające interes oskarżonego, co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazujące, że: (i) podniesienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej nie jest, w przypadku zadania egzaminacyjnego, jedynym możliwym rozwiązaniem i z pewnością nie jawi się jako kategoryczne; (ii) brak podniesienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej nie wpływa negatywnie na interes oskarżonego, albowiem zarzut ten może zostać uzupełniony w toku całego postępowania odwoławczego (nie jest objęty prekluzją i objęty jest podstawami kasacyjnymi nawet w sytuacji wymierzenia kary wolnościowej);

6. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne ocenienie apelacji zdającego w zakresie rozstrzygnięcia sądu dotyczącego zarzutu z punktu 2 aktu oskarżenia i przyjęcie, że zdający nie zaprezentował rozwiązania w pełni poprawnego, przy czym przyjęcie przez zdającego linii obrony i koncepcji apelacji ukierunkowanej na zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego jest najkorzystniejsze z punktu widzenia procesowego interesu oskarżonego, a w świetle przepisów procedury karnej, wymagającej od obrońcy przedsiębrania czynności procesowych li tylko na korzyść oskarżonego (art. 86 § 1 k.p.k.), jawi się wręcz jako jedynie słuszne i dopuszczalne. Ponadto rozwiązanie zaprezentowane przez zdającego jest dopuszczone jako prawidłowe w Opisie Istotnych Zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej;

7. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne ocenienie apelacji zdającego w zakresie rozstrzygnięcia sądu dotyczącego zarzutu z punktu drugiego aktu oskarżenia i błędne uznanie, że w przypadku prawidłowego postawienia zarzutu obrazy przepisu prawa materialnego, tj. art. 282 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., art. 45 § 1 k.k. i zawnioskowania o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego, zdający winien jeszcze stawiać dodatkowe zarzuty i wnioski w zakresie art. 64 § 1 k.k. i art. 45 § 1 k.k., przy czym (i) zarzuty związane z przypisaniem oskarżonemu działania w warunkach recydywy pierwszego stopnia i orzeczonym przepadkiem zostały przez zdającego postawione; (ii) w tak przyjętej przez zdającego, najkorzystniejszej z punktu widzenia ochrony procesowego interesu oskarżonego, linii obrony i koncepcji apelacji zmierzającej do uniewinnienia oskarżonego, jedynym dopuszczalnym wnioskiem była zmiana wyroku poprzez uniewinnienie, a w takiej sytuacji, tj. uniewinnienia oskarżonego przez sąd odwoławczy, rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji związane z przypisaniem oskarżonemu działania w warunkach recydywy pierwszego stopnia, jako będące integralną częścią opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej, upadłoby łącznie z uwolnieniem od stawianego zarzutu, natomiast orzeczenie odnośnie przepadku również upadłoby ex lege jako powiązane i współzależne z pierwotnym uznaniem przez sąd pierwszej instancji winy;

8. art. 36J ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez nieznajdujące podstaw w tym przepisie, nieuprawnione i błędne przyjęcie w ocenie pracy kryterium języka, stylu i długości pracy, które to zostały subiektywnie i błędnie ocenione, bez żadnego uzasadnienia, albowiem poprzestano na jednowyrazowych lakonicznych przymiotnikach, a które w ogóle nie powinny stanowić podstawy oceny pracy.

W związku z powyższym Zdający wniósł o uchylenie uchwały, rozpatrzenie sprawy co do istoty i podjęcie uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego złożonego w 2019 r.. że Zdający uzyskał pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały w pierwszej kolejności wskazała, że ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu radcowskiego dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Dlatego też w art. 3ó5 ust. 2 ustawy o radcach prawnych jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku. Komisja wskazała, że kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego

Dokonując oceny trafności zarzutów skarżącego, Komisja Odwoławcza ustosunkowując się do odwołania w zakresie zadania z zakresu prawa karnego, wskazała, że egzaminatorzy ocenili jednolicie opracowane przez Zdającego rozwiązanie z prawa karnego, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, na ocenę niedostateczną.

Egzaminator radca prawny oceniając zachowanie wymagań formalnych wskazał, iż apelację sporządzono w terminie, zdający zaskarżył wyrok w całości lecz nieprawidłowo wskazał zarzuty i część wniosków apelacji. Wskazał jednocześnie, że apelacja spełnia wymogi formalne (zawiera podpis obrońcy oskarżonego, zawiera krótkie uzasadnienie).

Oceniając prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji Egzaminator wskazał, iż nieprawidłowo zastosowano przepisy prawa oraz nieumiejętnie je zinterpretowano. Zaznaczył, że zdający bardzo słabo zidentyfikował popełnione przez sąd I instancji uchybienia w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego mające istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Egzaminator podkreślił, że :

W zakresie czynu 1:

Zdający nie podniósł obrazy art. 17 § 1 pkt. 9 K.p.k., nie wskazał istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, tj. 439 § 1 pkt 9 K.p.k. Sformułował nieprawidłowy wniosek o zmianę i orzeczenie łagodniejszej kary. Co jest konsekwencją niedostrzeżenia skazania za czyn, który nie był objęty aktem oskarżenia co stanowiło istotę zadania.

W zakresie czynu II:

Zdający podniósł obrazę art. 282 k.k. nie wskazując do końca prawidłowo na czym ona polegała, nie dostrzegł i nie sformułował wniosku odwoławczego zawierającego żądanie modyfikacji opisu czynu przypisanego oskarżonemu i zmiany jego kwalifikacji prawnej na art. 191 § 2 k.k. Prawidłowo jednak sformułował w apelacji wniosek w tym zakresie. Zdający wskazał obrazę art. 45 k.k. Nie formułował jednak prawidłowo w apelacji wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie tego rozstrzygnięcia oraz nie podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie recydywy (art. 64 § 1k.k.). Nie sformułował także wniosku odwoławczego o wyeliminowanie fragmentu z opisu czynu przypisanego w pkt. Ib oraz art. 64 § 1 k.k. z kwalifikacji prawnej czynu.

Oceniając poprawność zaproponowanego przez Zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje egzaminator wskazał, iż w pracy prawidłowo sporządzono apelację od wyroku Sądu na korzyść oskarżonego. Sporządzona apelacja być może w jakiejś części będzie skuteczna. Interes reprezentowanej przez zdającego strony, tj. oskarżonego nie został jednak należycie zabezpieczony. Egzaminator dodał, iż język pracy był poprawny, styl dostateczny, zaś sama praca staranna.

Egzaminator, sędzia, oceniając zachowanie wymogów formalnych wskazał, iż apelacja została sporządzona w sposób formalnie prawidłowy. Oceniając prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji egzaminator wskazał, iż Zdający błędnie przyjął, że czyn, za który J. Jackowski został skazany w punkcie la sentencji wyroku, był objęty aktem oskarżenia, a w istocie tak nie było. Jak wskazał egzaminator - Sąd wyszedł poza granice aktu oskarżenia i przypisany oskarżonemu czyn nie mógł stanowić przedmiotu rozstrzygania. Zgodnie z art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k., zachodziła tu "bezwzględna przyczyna odwoławcza", która winna zostać uwzględniona w postępowaniu apelacyjnym "Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia".

Odnośnie rozstrzygnięcia z punktu lb sentencji wyroku, egzaminator wskazał, że należy zwrócić uwagę na fakt, że Zdający miał rację wskazując, że oskarżony w tym wypadku nie działał "w celu osiągnięcia korzyści majątkowej", ale nie zauważył, że przedmiotowe zachowanie tej osoby odpowiadało dyspozycji przepisu art. 191 § 2 k.k. Wreszcie, osoba egzaminowana nie zarzuciła odnoszącego się do art. 64 § 1 k.k. błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku i mającego na niego wpływ, tj. wadliwego przyjęcia przez sąd działania oskarżonego w warunkach recydywy na tej podstawie, że oskarżony został uprzednio skazany na karę pozbawienia wolności, co nie było prawdą. Nadto, stwierdzenie w zarzucie apelacji, że nie zachodzi podobieństwo pomiędzy przepisami art. 190 § 1 k.k. a art. 207 1 k.k. zdaniem egzaminatora nie było zasadne. Co do obu tych czynów zarzucono oskarżonemu posługiwanie się groźbą, co w razie zasadności zarzutu z art. 190 § 1 kk decydowałoby o podobieństwie tych przestępstw.

Oceniając poprawność zaproponowanego przez Zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje - egzaminator wskazał, iż odnośnie rozstrzygnięcia z punktu la sentencji wyroku, Zdający powinien był postawić wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, w której nastąpiło skazanie J. J. i umorzenie postępowania.

Odnośnie rozstrzygnięcia z punktu lb sentencji wyroku, to zdaniem egzaminatora wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego nie był błędny, aczkolwiek na wyższą ocenę zasługiwałby wniosek odwoławczy zawierający żądanie odpowiedniej modyfikacji opisu czynu, zmiany jego kwalifikacji na art. 191 § 2 k.k. i wymierzenia kary uwzględniającej niższe, ustawowe zagrożenie bądź możliwość wymierzenia kary łagodniejszego rodzaju (art. 37ak.k.). Dodatkowo egzaminator wskazał, że apelacja jest dość krótka ale zawiera wszystkie elementy, które w takim środku odwoławczym winny wystąpić. Okoliczność ta była jednak niewystarczająca do wymierzenia osobie zdającej oceny pozytywnej.

Komisja oceniając zasadność odwołania w zakresie tej części egzaminu radcowskiego wskazała, że celem egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Organ wskazał, że zasadnie Zdający sporządził apelację, a nie opinię prawną o niezasadności jej wnoszenia, co wskazuje na prawidłowy kierunek działania Zdającego jako autora apelacji w interesie reprezentowanej strony. Zdaniem Komisji nie może bowiem budzić wątpliwości fakt, że w stanie faktycznym przedstawionym w kazusie egzaminacyjnym należało wnieść apelację od wyroku Sądu Rejonowego L..

Jak wskazała Komisja, apelacja sporządzona przez Zdającego co do zasady spełnia wymogi określone w art. 427 k.p.k. Niemniej sam kierunek apelacji nie odpowiada treści zadania. Zdający pomija w swoim zaskarżeniu punkty 2 i 3 wyroku.

Fakt, iż apelacja została sporządzona prawidłowo pod względem formalnym to samo jednak przygotowanie apelacji, której nadany zostanie bieg nie jest zdaniem organu wystarczające do sprawdzenia wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej.

Oceniając poprawność zaproponowanego przez Zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, organ wskazał, iż sporządzona apelacja nie zasługuje na wystawienie oceny pozytywnej w tym zakresie.

Zdaniem Komisji bez najmniejszych wątpliwości Sąd Rejonowy L. w L. wydając orzeczenie naruszył przepisy prawa materialnego, jak i procesowego.

Jak podał organ - w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego zarzutu z pkt. I aktu oskarżenia, Sąd Rejonowy błędnie przypisał oskarżonemu J. J. przestępstwo z dnia 20 stycznia 2018 r., które nie było objęte aktem oskarżenia. Skutkiem takiego rozstrzygnięcia było zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela. W zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 1 wyroku w części skazującej oskarżonego należało, zdaniem Komisji, podnieść zarzut naruszenia art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k., wskazujący na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k. oraz złożyć skorelowany z tym zarzutem wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w zakresie czynu przypisanego, a nie objętego aktem oskarżenia.

Komisja wskazała, że w zakresie rozstrzygnięcia co do czynu z pkt. II aktu oskarżenia, wyrok Sądu Rejonowego również jest nieprawidłowy. Należy jej zdaniem zwrócić uwagę, że Sąd trafnie ustalił w uzasadnieniu wyroku, że J. J. domagał się zwrotu 200 zł, którą to kwotę wcześniej pożyczył A. N.. W tych okolicznościach oczywiste jest, że jego zachowanie nie było zachowaniem zrealizowanym w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Mając na uwadze, że wierzytelność oskarżonego wobec pokrzywdzonego w zakresie kwoty 200 zł istniała w czasie czynu z dnia 10 marca 2018 r., organ wskazał, że należy przyjąć, iż odpowiedzialność karna oskarżonego może być rozważana jedynie za przestępstwo z art. 191 § 2 k.k. Polega ono na stosowaniu przemocy wobec osoby lub groźby bezprawnej w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności. Organ podkreślił, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, jednakże wadliwie opisał przypisane oskarżonemu zachowanie. Błąd sądu polegał na naruszeniu prawa materialnego, gdyż opisanie czynu J. J. nastąpiło przy uwzględnieniu znamion przestępstwa określonych w przepisie, który nie mógł być w sprawie zastosowany. Prawidłowe ustalenia faktyczne, jakie zostały dokonane w uzasadnieniu wyroku, powinny służyć opisowi czynu w jego sentencji przy uwzględnieniu tych ustaleń oraz prowadzić do zastosowania właściwego przepisu prawa materialnego, tj. art. 191 § 2 k.k. Powinien być zatem podniesiony zarzut naruszenia art. 282 k.k. poprzez jago zastosowanie, w sytuacji, kiedy ustalenia faktyczne, jakie zostały dokonane w sprawie, tego nie uzasadniały. Komisja dodała, że można zaakceptować ograniczenie zarzutu i wywodów apelacji do stwierdzenia naruszenia art. 282 k.k., jednak lepszym rozwiązaniem byłoby jednak postawienie w apelacji również zarzutu naruszenia art. 191 § 2 k.k. przez jego niezastosowanie. Ustalenia faktyczne dokonane w sprawie powinny doprowadzić do przypisania oskarżonemu czynu wypełniającego dyspozycję tego przepisu.

W konsekwencji uwag zawartych w pkt. 2, Komisja wskazała, że należy zaakceptować sformułowanie w apelacji wniosku o zmianę wyroku w pkt. l.b. i uniewinnienie oskarżonego, gdy podniesione uchybienie będzie odnosiło się wyłącznie do wadliwego zastosowania art. 282 k.k. Argumentacja faktyczno-prawna w takim układzie powinna być ograniczona do kwestii negujących stanowisko sądu I instancji. Na wyższą ocenę powinien jednak zasługiwać wniosek odwoławczy zawierający żądanie odpowiedniej modyfikacji opisu czynu przypisanego oskarżonemu i zmiany jego kwalifikacji prawnej na art. 191 § 2 k.k. W takiej sytuacji należy również oczekiwać, że zdający formułując w tej części wniosek odwoławczy zawrze w nim żądanie obniżenia kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo popełnione w dniu 10 marca 2018 r., względnie żądanie orzeczenia kary łagodniejszego rodzaju, w oparciu o art. 37a k.k.

Kolejnym – jak wyjaśnia Komisja - błędem Sądu Rejonowego było przypisanie oskarżonemu działania w warunkach recydywy pierwszego stopnia (art. 64 § 1 k.k.). Sąd nie dostrzegł, że oskarżony za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. nie został skazany na karę pozbawienia wolności, tylko ograniczenia wolności, która została następnie zamieniona na karę zastępczą 7 miesięcy pozbawienia wolności. Ustalenie zatem, że J. J. był skazany za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności było ustaleniem błędnym. Przy uwzględnieniu tej okoliczności zdaniem organu - należało podnieść zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, mającego wpływ na jego treść w zakresie kary orzeczonej i odbytej za czyn z art. 207 § 1 k.k., czego skutkiem było niewłaściwe zastosowanie art. 64 § 1 k.k. Wniosek odwoławczy winien obejmować wyeliminowanie odpowiedniego fragmentu z opisu czynu przypisanego w pkt. Ib oraz art. 64 § 1 k.k. z kwalifikacji prawnej czynu.

Organ podkreślił, że konsekwencją błędnego przyjęcia, że oskarżony J. J. działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i korzyść taką osiągnął, było błędne orzeczenie przepadku równowartości korzyści majątkowej na podstawie art. 45 § 1 k.k. Organ wskazał, że należy oczekiwać, że zdający sformułuje w apelacji wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie tego rozstrzygnięcia.

Oceniając zakres zaskarżenia określony przez Zdającego Komisja wskazała, ze należy go uznać za wadliwy.

Przede wszystkim wskazała, że w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego zarzutu z pkt. I aktu oskarżenia, Sąd Rejonowy błędnie przypisał oskarżonemu J. J. przestępstwo z dnia 20 stycznia 2018 r., które nie było objęte aktem oskarżenia. Skutkiem takiego rozstrzygnięcia było zaistnienie negatywnej przesłanki procesowej w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela. W zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt. 1 wyroku w części skazującej oskarżonego należało zatem podnieść zarzut naruszenia art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k., wskazujący na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k. oraz złożyć skorelowany z tym zarzutem wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania w zakresie czynu przypisanego, a nie objętego aktem oskarżenia.

Natomiast – jak podaje organ - Zdający nie tylko pominął tę kwestię, ale co więcej wniósł o skazanie oskarżonego tylko na inną karę, poprzez pominięcie art. 64 § 1 kk. Już ten sam wniosek – zdaniem organu dyskwalifikuje Zdającego do uzyskania oceny pozytywnej.

Nie można – zdaniem Komisji - pominąć również kwestii, iż Zdający nie kwestionował stanu faktycznego w niniejszej sprawie, co również było niezbędne.

Komisja wskazała, że kardynalnym błędem pracy egzaminacyjnej Zdającego jest brak zarzutu wskazującego na uchybienie stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą. To, że sąd wyszedł poza granice aktu oskarżenia i skazał za czyn nie objęty skargą uprawnionego oskarżyciela było nad wyraz ewidentne. Niepostawienie takiego zarzutu w apelacji zdaniem Komisji świadczy o poważnych brakach w wiedzy z zakresu prawa karnego procesowego i w gruncie rzeczy przesądza o ocenie niedostatecznej.

Reasumując organ wskazał, że wniosek Zdającego o zmianę orzeczenia i złagodzenia kary, przy bezwzględnej przyczynie odwoławczej, ma charakter rażący, uniemożliwiający uzyskanie pozytywnego dla reprezentowanej strony rozstrzygnięcia.

Komisja wskazała, że nie zmienia oceny pracy Zdającego prawidłowo zidentyfikowanie zarzutu art. 282 k.k., tj. faktu, iż zachowanie oskarżonego nie było ukierunkowane na uzyskanie korzyści majątkowej. Niemniej Zdający powinien również wskazać, iż zachowanie oskarżonego wypełnia dyspozycje art. 191 § 2 k.k., czego Zdający nie zauważył. Również prawidłowy zarzut naruszenia art. 45 § 1 k.k. zdaniem Komisji nie daje podstaw do przyjęcia całościowej oceny pozytywnej z egzaminu z tej części.

W następnej kolejności organ zaznaczył, że w świetle przedstawionych wyżej okoliczności nie sposób mówić o obrazie treści art. 7, 77 § 1 k,p,a. i 80 k.p.a., na którą wskazuje Zdający w treści odwołania. Wyrażona bowiem w tym przepisie zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa zawiera wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do organów państwa jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość. Organ zaznaczył, że sam fakt, iż Zdający nie zgadza się z oceną nie może być podstawą do stwierdzenia takiego naruszenia. Zdający nie wykazał, aby uchwała została podjęta niezgodnie z przepisami prawa.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia z art. art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych organ podkreślił, że ustawa przewiduje gradację ocen, ale dotyczy to ocen pozytywnych. Skoro praca nie została oceniona pozytywnie nie można było dokonać gradacji oceny. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia z art. art. 364 ust. 1 tej ustawy organ wskazał, iż jest on bezzasadny albowiem charakter błędów, co szczegółowo wskazano powyżej, świadczy że Zdający nie jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Komisja wskazała, że z formularza oceny nie wynika, aby zostały przyjęte przez egzaminatora - radcę prawnego elementy ocenne dotyczące zachowania wymogów formalnych. Egzaminator wskazał na poszczególne kwestie formalne apelacji. Bezwzględnie zdaniem organu należy uznać zaś, że egzaminatorzy prawidłowo ocenili rażący błąd Zdającego polegający na niezauważeniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej. W tym przypadku brak tego zarzutu w połączeniu z wnioskiem o złagodzeniu kary ma zasadniczy wpływ na ocenę niedostateczną.

Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty Zdającego w najistotniejszym zakresie za chybione, Komisja Odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.

Pismem z dnia 12 listopada 2019 r. Zdający wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę z dnia [...] września 2019 r., w której zarzucił naruszenie :

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na braku ustosunkowania się przez Komisję II stopnia do zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia 23 maja 2019 r., a merytorycznie odnoszących się do zarzutów postawionych w apelacji będącej rozwiązaniem zadania egzaminacyjnego i oparcie się tylko o klucz odpowiedzi, w istocie nie uznając i kompletnie pomijając rozwiązania alternatywne, bardziej korzystne z punktu widzenia interesów procesowych oskarżonego, przy czym podkreślenia wymaga, że rozwiązanie zaproponowane przez zdającego znajduje oparcie w prawie, doktrynie i orzecznictwie, zabezpieczając jednocześnie należycie interes reprezentowanej strony i w konsekwencji, co logiczne, kwalifikuje sporządzoną apelacją do oceny pozytywnej;

2. art. 364 ust. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2115) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że praca z pierwszej części egzaminu radcowskiego (zadanie z zakresu prawa karnego), tj. sporządzona przez zdającego apelacja, pomimo prawidłowego zastosowania i interpretacji szeregu przepisów prawa karnego materialnego i procesowego, jest niewystarczająca, ażeby przyznać zdającemu ocenę pozytywną, przy czym skala ocen przewidziana ww. przepisem, stosowana odpowiednio do skali i wagi naruszeń, każe stwierdzić, że wobec w całości poprawnego rozwiązania zadania egzaminacyjnego co do czynu drugiego i nie uchybiając interesowi reprezentowanej strony (a wręcz gwarantując szersze jego zabezpieczenie) co do czynu pierwszego, każe stwierdzić, że brak jest podstaw do wystawienia oceny niedostatecznej;

3. art. 364 ust, 1 ustawy o radcach prawnych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że sposób zaproponowanego rozwiązania zadania egzaminacyjnego z części pierwszej egzaminu wskazuje na brak przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, przy czym zasadnicza celowość postawionych przez zdającego w apelacji karnej zarzutów oraz oceny jednoznacznie pozytywne ze wszystkich pozostałych części egzaminu zawodowego każą stwierdzić, że zdający jest należycie przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego i daje rękojmię fachowego świadczenia pomocy prawnej. Należy szczególnie silnie podkreślić, że sporządzona przez zdającego apelacja, w realiach procesu karnego, doprowadziłaby do co najmniej równie korzystnego, z apelacją zawierająca zarzuty z tzw. klucza odpowiedzi, wyroku sądu karnego; przy czym sporządzenie apelacji w kierunku całkowitego uniewinnienia oskarżonego w zakresie przypisanego mu zaskarżonym wyrokiem czynu z punktu drugiego aktu oskarżenia jawi się wręcz jako korzystniejsze i lepiej zabezpieczające interes reprezentowanej strony, albowiem może doprowadzić do całkowitego uwolnienia od represji karnej, gdzie — forsowane przez egzaminatorów i bezrefleksyjnie powielane przez Komisję Egzaminacyjną nr 1 oraz Komisję Egzaminacyjną II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości — wymagane rozstrzygnięcie prowadzi do niewątpliwego uznania winy oskarżonego, wymierzenia kary i jest sprzeczne z obowiązkiem działania obrońcy wyłącznie na korzyść oskarżonego;

4. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne i nieuprawnione przyjęcie przez egzaminatora (W. C.) — co zupełnie pominęła i zignorowała Komisja nr 1 i Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości — przy pierwszym kryterium uzasadnienia oceny cząstkowej, tj. zachowania wymogów formalnych, elementów ocennych wykraczających poza w całości spełnione przez zdającego wymogi formalne, co, z uwagi na ich negatywny wydźwięk, skutkowało błędnym obniżeniem oceny w tej części i rzutowało na obniżenie oceny cząstkowej;

5. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne ocenienie apelacji zdającego w zakresie rozstrzygnięcia sądu dotyczącego zarzutu z punktu pierwszego aktu oskarżenia i przyjęcie, że brak podniesienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej dyskwalifikuje pracę, będąc jedynym możliwym rozwiązaniem, przy czym zarzuty postawione przez zdającego jawią się jako korzystniejsze i lepiej zabezpieczające interes oskarżonego, co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazujące, że: (i) podniesienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej nie jest, w przypadku zadania egzaminacyjnego, jedynym możliwym rozwiązaniem i z pewnością nie jawi się jako kategoryczne; (ii) brak podniesienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej nie wpływa negatywnie na interes oskarżonego

6. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne ocenienie apelacji zdającego w zakresie rozstrzygnięcia sądu dotyczącego zarzutu z punktu drugiego aktu oskarżenia i przyjęcie, że zdający nie zaprezentował rozwiązania w pełni poprawnego, przy czym przyjęcie przez zdającego linii obrony i koncepcji apelacji ukierunkowanej na zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego jest najkorzystniejsze z punktu widzenia procesowego interesu oskarżonego, a w świetle przepisów procedury karnej, wymagającej od obrońcy przedsiębrania czynności procesowych li tylko na korzyść oskarżonego (art. 86 § 1 k.p.k.), jawi się wręcz jako jedynie słuszne i dopuszczalne. Ponadto rozwiązanie zaprezentowane przez zdającego jest dopuszczone jako prawidłowe w Opisie Istotnych Zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej;

7. art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne ocenienie apelacji zdającego w zakresie rozstrzygnięcia sądu dotyczącego zarzutu z punktu drugiego aktu oskarżenia i błędne uznanie, że w przypadku prawidłowego postawienia zarzutu obrazy przepisu prawa materialnego, tj. art. 282 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k,, art. 45 § 1 k.k. i za wnioskowani a o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego, zdający winien jeszcze stawiać dodatkowe zarzuty i wnioski w zakresie art. 64 § 1 k.k. i art. 45 § 1 k.k., przy czym: (i) zarzuty związane z przypisaniem oskarżonemu działania w warunkach recydywy pierwszego stopnia i orzeczonym przepadkiem zostały przez zdającego postawione; (ii) w tak przyjętej przez zdającego, najkorzystniejszej z punktu widzenia ochrony procesowego interesu oskarżonego, linii obrony i koncepcji apelacji zmierzającej do uniewinnienia oskarżonego, jedynym dopuszczalnym wnioskiem była zmiana wyroku poprzez uniewinnienie, a w takiej sytuacji, tj. uniewinnienia oskarżonego przez sąd odwoławczy, rozstrzygnięcie (orzeczenie) sądu pierwszej instancji związane z przypisaniem oskarżonemu działania w warunkach recydywy pierwszego stopnia, jako będące integralną częścią opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej, upadłoby łącznie z uwolnieniem od stawianego zarzutu, natomiast orzeczenie odnośnie przepadku również upadłoby ex lege jako powiązane i współzależne z pierwotnym uznaniem przez sąd I instancji winy;

Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. przejawiające się w braku we wskazanej uchwale podpisów wszystkich członków Komisji Odwoławczej (brak podpisu SSA Pana J. S.), podczas gdy uchwała powinna zawierać podpisy z podaniem imienia i nazwiska, co prowadzi do wniosku, że także z tego powodu uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący w uzasadnieniu skargi rozwinął powyższe zarzuty i wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, sądowo -administracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu radcowskiego, sprawowana jest - pod względem zgodności z prawem - wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj.: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; dochowania wymaganej prawem procedury; respektowania reguł kompetencji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2006 r. sygn. akt I GSK 1421/05, www.orzeczenia.nas.gov.pl).

Rola sądu administracyjnego sprowadza się więc do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (tu: uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej.

Spod kontroli sądowej uchyla się w konsekwencji możliwość merytorycznej analizy zasadności wydanej uchwały, a sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnych uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, CBOSA, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy oraz rozpatrując ją w świetle opisanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest uzasadniona, gdyż w ocenie Sądu w trakcie przeprowadzonego postępowania egzaminacyjnego doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu, które uzasadnia uchylenie zaskarżonej uchwały.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w przepisach ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2115, dalej "u.r.p."), w art. od 36 do 36(9) u.r.p. oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (Dz.U.2018.84 j.t.) wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych.

Zgodnie z art. 36(4) ust. 1 u.r.p. egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 36(5) u.r.p.

Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 36(6) ust. 1).

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 392/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 489/11 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Jest to zatem szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.

Jednocześnie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wypowiadał się w sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu zawodowego (radcowskiego, adwokackiego), w tym również w kwestii oceny pracy z części od pierwszej do piątej takiego egzaminu.

Przykładowo w wyroku z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1959/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m. in. że:

- uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego nie jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego, lecz należy ją zakwalifikować do grupy decyzji związanych;

- nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a) - d) u.r.p., bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną;

- dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez osobę zdającą i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 u.r.p.

W rozpoznawanej sprawie Komisja II stopnia podtrzymała oceny negatywne egzaminatorów czemu dała wyraz uzasadniając swoją uchwałę i wykazując nietrafność podniesionych przez Skarżącego zarzutów. Komisja II stopnia szczegółowo opisała uchybienia popełnione przez Skarżącego, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały rozwiązania zadania egzaminacyjnego z prawa karnego na ocenę pozytywną.

W ocenie Sądu, argumentacja ta pozostaje jednak niepełna, gdyż nie odnosi się do wszystkich zarzutów odwołania Skarżącego, a w szczególności nie analizuje całokształtu alternatywnego do przyjętego przez Komisję klucza odpowiedzi rozwiązania kazusu egzaminacyjnego jako dopuszczalnego.

Podkreślić należy, że różnicowanie ocen pozytywnych (od dostatecznej do celującej) nie oznacza, iż błędy popełnione w rozwiązaniu zadania, świadczące o niespełnieniu podstawowych kryteriów określonych w art. 36(5) ust. 2 u.r.p. mogą być kwalifikowane w ramach stopniowalności oceny pozytywnej. Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą zatem rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez osobę zdającą i ocenić je z punktu widzenia wypełnienia przez pracę kryteriów oceny wymienionych w art. 36(5) ust. 2 u.r.p.

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie z tego obowiązku organ nie wywiązał się w sposób należyty, gdyż za usprawiedliwione należy uznać zarzuty skargi, iż Komisja II stopnia nie odniosła się do wszystkich zarzutów odwołania (co zostało szeroko opisane w skardze) oraz w istocie nie dokonała oceny, czy rozwiązanie zadania przez skarżącego w warunkach kazusu egzaminacyjnego, jako formalnie poprawne, było co do meritum na tyle błędne, że należało uznać je za dyskwalifikujące.

Komisja wskazała, że kardynalnym błędem pracy egzaminacyjnej Zdającego jest brak zarzutu wskazującego na uchybienie stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, w sytuacji gdy w opisie kazusu sąd wyszedł poza granice aktu oskarżenia i skazał za czyn nie objęty skargą uprawnionego oskarżyciela. Niepostawienie takiego zarzutu w apelacji, zdaniem Komisji, świadczy o poważnych brakach w wiedzy z zakresu prawa karnego procesowego i w gruncie rzeczy przesądza o ocenie niedostatecznej, zaś wniosek Zdającego o zmianę tego orzeczenia i złagodzenia kary, przy bezwzględnej przyczynie odwoławczej, ma charakter rażący, gdyż uniemożliwia uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia dla reprezentowanej przez Skarżącego strony .

Z taką konstatacją Komisji II stopnia nie można się jednak zgodzić, w kontekście przytoczonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym podniesienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w takim przypadku nie jest jedynym możliwym rozwiązaniem, w związku z czym brak podniesienia zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej nie można oceniać per se jako dyskwalifikujące, o ile nie wpływa to negatywnie na interes oskarżonego. W tym zakresie Skarżący przyjął koncepcję linii obrony ukierunkowanej na zmianę wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego, jako rozwiązania najkorzystniejszego z punktu widzenia procesowego interesu oskarżonego, która co do zasady nie została uznana przez egzaminatorów, ani przez Komisję za niedopuszczalną.

Zdający we wniosku odwoławczym podniósł obrazę art. 282 k.k. wprawdzie nie zawierającego żądanie modyfikacji opisu czynu przypisanego oskarżonemu i zmiany jego kwalifikacji prawnej na podstawie art. 191 § 2 k.k., jednak prawidłowo sformułował w apelacji wniosek w tym zakresie. Zdający wskazał także na obrazę art. 45 k.k. nie zawierając jednak w apelacji wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez jego uchylenie z tego właśnie powodu, nie sformułował bowiem wniosku odwoławczego o wyeliminowanie tego fragmentu z opisu czynu przypisanego w pkt. Ib oraz art. 64 § 1 k.k. z kwalifikacji prawnej czynu.

Nie oznacza to jednak, że sporządzona przez Zdającego apelacja nie będzie skuteczna i na dalszym etapie postępowania elementy te (braki) zostaną usunięte. Ma to istotne znaczenie w kontekście oceny poprawności zaproponowanego przez Zdającego sposobu rozwiązania zadania egzaminacyjnego, z punktu widzenia interesu reprezentowanej strony, w tym przypadku w postępowaniu karnym, w którym obowiązany jest do podejmowania czynności procesowych tylko na korzyść oskarżonego (vide: art. 86 § 1 k.p.k.).

W przyjętej przez Zdającego, najszerszej z punktu widzenia ochrony procesowego interesu oskarżonego linii obrony i koncepcji apelacji, zmierzającej do uniewinnienia oskarżonego, była zmiana wyroku poprzez uniewinnienie, a w konsekwencji uchylenie orzeczenia sądu I instancji także w części dotyczącej przypisania oskarżonemu działania w warunkach recydywy pierwszego stopnia, jako będącego integralną częścią opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej, jak również odnośnie przepadku jako powiązanego i współzależnego z pierwotnym uznaniem przez sąd I instancji winy oskarżonego. W tej sytuacji bezprzedmiotowe okazałyby się dodatkowe zarzuty i wnioski apelacji, w zakresie art. 64 § 1 k.k. i art. 45 § 1 k.k.

Zaprezentowana przez Skarżącego koncepcja rozwiązania zadania nie została jednak uznana za wystarczającą dla uzyskania oceny pozytywnej. Stwierdzone braki rozwiązania przez Skarżącego zadania w stosunku do przyjętego klucza odpowiedzi, w ocenie Komisji, uzasadniają bowiem otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu radcowskiego. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie ocena pracy Skarżącego winna być dokonana także w oparciu o analizę rozwiązania kazusu, jako alternatywnego dla klucza odpowiedzi, tj. jako całość koncepcji, której wady oraz zalety należało w tym przypadku w pełni wykazać. Tak pogłębiona analiza powinna jednoznacznie dowodzić, czy zaprezentowana przez Skarżącego koncepcja rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa karnego zasługuje na ocenę pozytywną czy też nie. Aby tego dowieść organ odwoławczy winien odnieść się merytorycznie do wszystkich zarzutów odwołania.

Na ocenę Komisji w tym zakresie nie mogą mieć jednak wpływu wyniki egzaminów przeprowadzanych w innych komisjach, o co wnosiła strona skarżąca. Sąd zauważa, że każda praca oceniana jest indywidualnie, a jej walory i wady analizowane są przez ekspertów, aby następnie wedle ich najlepszej wiedzy, w ramach prawem określonych przesłanek ustalić, czy kandydat na radcę prawnego posiada odpowiednie przygotowanie prawnicze do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Może się zatem zdarzyć, że prace różnych zdających, w których są przyjęte podobne rozwiązania prawne, prezentują jednocześnie różny poziom wiedzy i umiejętności zdającego, w związku z czym są oceniane w różny sposób.

Reasumując, Sąd dopatrzył się w działaniu organu naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, z wyjątkiem zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., dotyczącego braku w skarżonej uchwale podpisów wszystkich członków Komisji Odwoławczej (brak podpisu SSA Pana J. S.). Zarzut ten należało uznać za bezzasadny w kontekście przyjętej zasady kolegialności prac Komisji oraz większości głosów przy podejmowaniu tego rodzaju uchwał. W przypadku skarżonej uchwały wszystkie oddane głosy były za jej przyjęciem, a nieobecność jednego z jej członków była usprawiedliwiona.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 tej ustawy.