Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 686/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 149, 150
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata W. C. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] (dalej WINGiK) odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w części kartograficznej i opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków gminy K. obrębu K. polegających na ujawnieniu działki nr [...] o pow. 0,0900 ha; korekcie przebiegu granic działki nr [...]; ujawnieniu działki nr [...] utworzonej z nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...]. W uzasadnieniu ww postanowienia z [...] listopada 2012 r. nr [...] wskazano, że wniosek T.Z. o wznowienie postępowania uzasadniany nowymi dla sprawy okolicznościami nie jest zasadny gdyż kwestia sfałszowania dokumentów była już podnoszona przez wnioskodawczynię w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty S. z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] maja 2002 r. nr [...]. W związku z tym WINGiK uznał, że "wniosek Pani T.Z. o wznowienie postępowania został złożony z przekroczeniem ustawowego terminu, po upływie 10 lat".

Postanowienie WINGiKa zaskarżyła zażaleniem T.Z. (dalej "skarżąca")

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. [...] Główny Geodeta Kraju działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że kwestie sfałszowania dokumentów w sprawie dotyczącej podziału nieruchomości były przedmiotem badania w prowadzonej w 2002r. sprawie w przedmiocie wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów i budynków. W szczególności kwestie te zawiera pismo skarżącej z dnia 5 lutego 2002 r. , w którym zarzuciła ona sfałszowanie dokumentów m.in. przez pracownika Urzędu Gminy K. poprzez usunięcie z map działki [...] oraz podrobienie przez geodetę T.B. na protokole granicznym z podziału działki ewidencyjnej nr [...] podpisów jej męża i syna. Ostatecznie Główny Geodeta Kraju wskazał, że miesięczny termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, który liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, został znacznie przekroczony i z tej przyczyny postępowanie wznowieniowe nie może być wszczęte (art. 148 § 1 kpa).

Skargę na powyższe postanowienie złożyła T.Z. Ponownie podniosła, że w 1993 roku doszło do bezprawnego podziału działki o pierwotnym i prawdziwym numerze [...] o powierzchni 900 m2, dot. KW [...], podzielonej na dwie działki o obecnych numerach [...] i [...], a dodatkowo z działki [...] bezprawnie wyodrębniono działkę o numerze [...] (na której części wylano dywanik asfaltowy). Skarżąca podkreśla, że na części działki o obecnym numerze [...], która powstała poprzez bezprawne wyodrębnienie jej z działki [...] i która de facto należy nieprzerwanie od dnia zakupu w roku 1972 do małżonków Z., B.W. podczas pełnienia swojej kadencji jako wójt gminy K. "przybrała za grunt należący do gminy K. ", który został przeznaczony na drogę asfaltową. Wskazała, że doszło do bezprawnego zajęcia części należącej do niej nieruchomości i wybudowania na cudzym gruncie drogi gminnej.

W piśmie uzupełniającym skargę wyznaczony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności: 1) art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienie sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, bezkrytyczne uznanie całości błędnych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę uprzednio zapadłej decyzji (tj. ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Kartograficznego w [...] z dnia [...] maja 2002 roku Nr [...]); 2) art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organu administracji publicznej; 3) art. 9 kpa poprzez naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a w szczególności kwestii dotyczącej czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa; 4) art. 77 § 1 i 4 kpa poprzez brak wszechstronnego zbadania sprawy i niedokonanie wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Głównego Geodety Kraju oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] listopada 2012 roku z uwagi na okoliczność naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że wbrew danym z ewidencji gruntów i budynków T.Z. i jej małżonek J.Z. są właścicielami trzech działek o dawnych numerach [...] tj.:

- działki [...] J.Z. o powierzchni 900 m2 i długości 47.50 mb, dotyczącej księgi wieczystej KW [...];

- działki [...] wypisanej z księgi wieczystej KW [...] i na wniosek [...] podzielonej na działki [...] i [...];

- działki [...] wpisanej na podstawie Nr 1 i podzielonej na działkę [...], poz. 2.

Za skarżącą pełnomocnik przytoczył, że bezprawność podziału działki [...] , poprzez podrobienie podpisów J. i M.Z., została potwierdzona przez Prokuraturę Rejonową w S. w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania z dnia [...] marca 1999 roku (sygn. akt [...]), w którym wskazano, że "z opinii biegłego grafologa wynika, że podpisy na tym protokole tj. protokole granicznym działki [...] z [...] stycznia 1993 roku nie są autentyczne" a zatem "doszło do zaistnienia przestępstwa z art. 265 par 1 kk [obecnie art. 270 § 1 kk (....) jednakże ze względu na przedawnienie karalności, dochodzenie umorzono". Podniósł, że sam dokument stanowiący o podziale działki [...] jest z mocy prawa nieważny, dlatego też zasadnym jest żądanie skarżącej mające na celu przywrócenie pierwotnych zapisów na mapie ewidencyjnej K., zgodnych ze stanem faktycznym. Dodatkowo wskazał, że podana przez skarżącą okoliczność wypełnia jedną z przesłanek wznowieniowych określoną w art. 145 § 1 pkt. 1 kpa oraz że zaszła wątpliwość co do zastosowanego przez Głównego Geodetę Kraju trybu postępowania wobec kwestionowanych przez skarżącą decyzji gdyż organ przyznał, iż dostrzega przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego, natomiast wskutek niedochowania terminu miesięcznego przez stronę odmawia jego wszczęcia. Jednocześnie zaniechał podjęcia działań z urzędu.

W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Działając na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269) Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 - dalej ppsa). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Głównego Geodety Kraju Sąd uznał, że nie narusza ono przepisów prawa.

Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego składa się z dwóch etapów. W pierwszym z nich właściwy w sprawie organ administracji bada przesłanki formalne warunkujące uruchomienie nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Gdy wniosek pochodzi od osoby uprawnionej, badaniu podlega wskazanie przyczyny warunkującej wznowienie postępowania oraz zachowanie terminu określonego przepisami procedury.

Jak stanowi art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. Dz. U. 2013 r. poz. 267 zwanej kpa) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa,

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2 kpa),

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Jeżeli wstępne badanie wniosku o wznowienie postępowania doprowadzi do ustalenia, że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo że wnioskodawca nie przywołał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 kpa). W pozostałych przypadkach organ winien wznowić postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 kpa), a następnie przeprowadzić postępowanie pod kątem zasadności podawanych przez stronę przyczyn wznowienia i rozstrzygnąć sprawę co do istoty (art. 149 § 2 Kpa).

W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której we wniosku o wznowienie postępowania strona przywołała jedną z ustawowych przesłanek wznowienia jednak okoliczność przez nią podana była już przedmiotem badania przez organy administracji w zakończonym ostateczną decyzją postępowaniu. Skarżąca powołała się na fakt sfałszowania dowodów będących podstawą ustaleń poprzednio zapadłej decyzji. Chodziło w szczególności o podrobienie podpisów J. i M.Z. na protokole "granicznym" z 1993r.

Argumentacja skarżącej nie mogła być uwzględniona. Podstawą wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 kpa jest stwierdzenie, iż dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zgodnie z poglądami przyjętymi w orzecznictwie, za fałszywe dowody uznaje się między innymi fałszywe dokumenty, tzn. podrobione lub o zafałszowanej treści, ale w sytuacji, gdy fałszywość dowodu stwierdzono uprzednio orzeczeniem sądu lub innego organu. W sprawie nie budzi wątpliwości, że postępowanie karne prowadzone w zakresie podrobienia podpisów J i M Z. zostało umorzone na skutek przedawnienia karalności. Nie zapadł wyrok skazujący, i nie ustalono sprawców ani okoliczności zdarzenia. Powyższe jednak nie ma decydującego znaczenia w spawie. Istotne jest bowiem, że ocena podstaw wznowienia postępowania musi nawiązywać do postępowania pierwotnego, którego wznowienia strona się domaga. W tym kontekście okoliczność przywoływana przez skarżącą w żadnej mierze nie może być uznana za nową. W szczególności nie można też mówić, że w sprawie mamy do czynienia z nowymi istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi lub nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi organowi, który wydał decyzję. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznawia się postępowanie, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych; po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i po trzecie, okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok WSA z dnia z dnia 9 grudnia 2011 r. w sprawie I SA/Wa 1371/2011, LexPolonica nr 3889033, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej.

W tym kontekście należy wskazać, że omawiane przez skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania oraz w pismach składanych następnie w spawie okoliczności, które były jej znane już w 2002r. podczas prowadzenia z jej wniosku sprawy dotyczącej wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów i budynków - były także znane organowi, który wówczas orzekał w sprawie. Wynika to w sposób oczywisty z akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji z [...] marca 2002r., w którym jest przywoływane wprost postanowienie Prokuratury z 1999r. o umorzeniu postępowania karnego jak również postanowienie Sądu Rejonowego w S. zapadłe w wyniku zaskarżenia ww postanowienia Prokuratury. Należy więc przyjąć, że nie są to żadne nowe okoliczności ani nowe dowody jak również nowe fakty gdy chodzi o sfałszowanie dowodów - gdyż były one znane skarżącej i organom orzekającym w sprawie wiele lat wcześniej w stosunku do złożonego przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania.

Co do kwestii proceduralnej, to w przywołanym stanie faktycznym, w sytuacji gdy skarżąca przywołuje wymienione w art. 145 § 1 kpa podstawy wznowienia postępowania – organ winien rozważać co do zasady wznowienie postępowania a następnie dokonanie oceny czy przesłanka powołana przez stronę jest prawdziwa i uzasadnia wzruszenie będącej przedmiotem zaskarżenia ostatecznej decyzji. Skoro jednak w okolicznościach niniejszej sprawy oczywiste jest, że kwestie poruszone we wniosku o wznowienie były stronie znane już w 2002r., to zastosowanie trybu odmowy wznowienia postępowania postanowieniem z powodu przekroczenia określonego w art. 148 § 1 kpa jednomiesięcznego terminu jak i terminu określonego w art. 146 § 1 kpa – było uzasadnione. W konsekwencji skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić (art. 151 ppsa).

Kontrolując legalność postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania Sąd co do zasady analizował wyłącznie kwestie proceduralne. Nie mniej uwzględniając merytoryczne zarzuty podniesione zarówno we wniosku o wznowienie postępowania a następnie w skardze, działając w oparciu o art. 134 ppsa – Sąd dokonał analizy akt sprawy i nie stwierdził podstaw do wzruszenia kwestionowanej decyzji z 2002r.

Przede wszystkim należy podkreślić, że twierdzenia skarżącej odnośnie do posiadania trzech działek ewidencyjnych o identycznych numerach a o różnej powierzchni nie mają potwierdzenia w aktach sprawy ani w dokumentach składanych przez samą skarżącą. Z zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1972 roku, numer repertorium A [...] umowy kupna sprzedaży wynika, że skarżąca wraz z mężem nabyła nieruchomość położoną w K. stanowiącą działkę ewidencyjną o numerze [...] o powierzchni 7 arów i 8 metrów kw. Do akt nie dołączono innego niż ww akt notarialny tytułu do tożsamej nieruchomości czy to o powierzchni 708 mkw czy jak twierdzi skarżąca o powierzchni 900 mkw. Dokonany w 1993r. podział nieruchomości dotyczył działki nr [...] o powierzchni 0,0708 ha. Decyzja z [...] stycznia 1993r. [...] dzieli ww nieruchomość na dwie działki ewidencyjne: działkę o numerze [...] o powierzchni 0,0244 ha i działkę o numerze [...] i o powierzchni 0,0462 ha. Wbrew twierdzeniom skarżącej w 1993r. z działki nr [...] nie wydzielono działki nr [...] . Nadto, jak wynika z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia [...] marca 1993r. Rep. A nr [...] dokumentującego darowiznę małżonków Z. na rzecz ich syna i synowej M. i J.Z. - skarżąca i jej mąż legitymując się aktem notarialnym z 1972r. oraz dokumentacją podziałową z 1993r. jednoznacznie wskazali, że są właścicielami nieruchomości o powierzchni 7 arów i 8 mkw składającej się z dwóch działek nr [...] i [...] . Twierdzenia o prawie własności do trzech działek o tożsamym numerze, w tym jednej o powierzchni 900 mkw nie znajdują żadnego potwierdzenia w przedstawionych dokumentach. Natomiast kwestie przenoszenia ww nieruchomości do ksiąg wieczystych o różnych numerach były wyjaśniane w sprawie i miały związek z właściwością Państwowych Biur Notarialnych. Istotne jest także, że w zakresie prawa własności działki o numerze [...] (co do której skarżąca konsekwentnie do lat twierdzi, iż stanowi ona jej własność) orzekał Sąd powszechny, który wyrokiem z dnia [...] czerwca 1999r. w sprawie [...] nakazał T. i J.Z. wydać ww grunt Gminie K. Po przeprowadzeniu dowodów z dokumentów i opinii biegłych sądowych z zakresu geodezji Sąd w uzasadnieniu wskazał, że sporny teren stanowiący działkę [...] bez wątpienia stanowi własność gminy. Orzeczenie to wiąże strony, organy administracji jak i tut. Sąd.

Uwzględniając, że będąca rejestrem publicznym ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno-deklaratoryjny – należy przyjąć że żądanie dokonania zmiany w ewidencji gruntów przy jednoczesnym zaniechaniu przedstawienia miarodajnych dokumentów uzasadniających zmianę w 2002r. musiało skutkować decyzją odmowną. Organy ewidencyjne jedynie rejestrują stany prawne ustalone w innych trybach lub przez inne organy, nie rozstrzygają natomiast o prawach właścicielskich ani innych uprawnieniach do władania daną nieruchomością (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 1999 r. II SA 1632/98, Lex 46216). Sąd nie znalazł zatem podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięć zapadających dotychczas w sprawie. Nadto, wprowadzenie zmiany do ewidencji gruntów i budynków w stosunku do podzielonej w 1993r. działki nr [...] wymagałoby uprzedniego wzruszenia decyzji o podziale z 1993r.

O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwzględnieniem § 14 ust. 2 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 490).