Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 979/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] Spółka Jawna na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów za bezzasadne oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia 29 czerwca 2018 r., działając na podstawie art. 34 § 4 w związku z art. 33 § 1 pkt 8 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), uznał za bezzasadne zarzuty zgłoszone przez spółkę jawną "[...] L. N., R. N." z siedzibą w S. w sprawie prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ egzekucyjny wskazał, że na podstawie tytułów wykonawczych własnych o numerach [...] ([...]) z dnia 4 października 2017 r., [...] ([...]) z dnia 9 stycznia 2018 r., nr [...] ([...]) i [...] ([...]) z dnia 11 stycznia 2018 r. wystawionych z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za okres od czerwca do września 2017 r. oraz tytułu wykonawczego nr [...] ([...]) z dnia 11 sierpnia 2017 r. wystawionego przez Burmistrza Miasta i Gminy S. z tytułu podatku od nieruchomości za 2016 r. – przeciwko wskazanemu zobowiązanemu, zawiadomieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r. dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w spółce z o.o. [...] spółka komandytowa. Zawiadomienie to doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 16 kwietnia 2018 r. Jednocześnie zawiadomieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r., doręczonym bankowi w dniu 6 kwietnia 2018 r., dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego na rzecz zobowiązanego przez [...] S.A. Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu wraz z ww. zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej w dniu 16 kwietnia 2018 r.

W dniu 23 kwietnia 2018 r. zobowiązany złożył zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Jako podstawę zgłoszonych zarzutów wskazał art. 33 § 1 pkt 8

i pkt 10 u.p.e.a. W ocenie zobowiązanego przedmiotowe tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., wobec czego nie mogą stanowić podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co miało przejawiać się brakiem złożenia w części "I" formularzy TW-1 podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, lecz jedynie parafy. Tym samym w ocenie zobowiązanego tytuły wykonawcze stanowiące podstawę dokonanego zajęcia zostały wystawione wadliwie, co prowadzi do uznania, że przedmiotowym tytułom wykonawczym nie nadano klauzuli o skierowaniu ich do egzekucji administracyjnej. Ponadto zobowiązany wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowany środek egzekucyjny jest nazbyt uciążliwy, gdyż uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej. Niemożność dysponowania wierzytelnością pieniężną spowoduje utratę kontrahentów, co w konsekwencji doprowadzi do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę. Wobec powyższego zobowiązany wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny stwierdził, w badanym przypadku nie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał w pierwszej kolejności, że zastosowany środek egzekucyjny jest prawnie dozwolony, a z uwagi na ogólną skalę zadłużenia zobowiązanego (na kwotę [...]zł samych tylko należności główych) oraz zbiegi z egzekucjami sądowymi, które nie pozwalają na zaspokojenie roszczeń wierzyciela, zaistniała uzasadniona potrzeba podejmowania dalszych działań egzekucyjnych. Jednocześnie powołując się na uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego, zobowiązany nie wskazał organowi innego majątku, z którego istniałaby możliwośc zaspokojenia należności. Ponadto z informacji uzyskanych z banku wyniknęło, że przedmiotowy rachunek zobowiązanego został zajęty już w 2014 r.; podobna sytuacja dotyczy zajęcia wierzytelności w spółce [...]. Wobec tego zastosowane środki egzekucyjne nie mogą mieć wpływu na bieżące problemy spółki i jej aktualną sytuację.

Po drugie, według organu egzekucyjnego nadana każdemu z tytułów wykonawczych klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, wbrew twierdzeniom zobowiązanego, została opatrzona podpisem osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, który pozwala na jednoznaczną identyfikację tej osoby w sposób nie budzący wątpliwości. Organ zaznaczył, że przy składaniu podpisów na dokumentach urzędowych ogólnie przyjętą regułą jest korzystanie przez osoby upoważnionej z pieczęci imiennej wraz z podpisem w formie skróconej. Przesądza to, w ocenie organu, o prawidłowości złożenia podpisu, wraz z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił sankcjonowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo braku skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej, jak również ze względu na wadliwość wystawionych tytułów wykonawczych, a także z uwagi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 21 września 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 18, art. 33 § 1 pkt 8 i 10 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Spółka jawna "[...] L. N., R. N." wniosła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 września 2018 r., zarzucając mu naruszenie przepisów: art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. w związku z art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że zastosowanie środków egzekucyjnych w postaci zajęcia rachunku bankowego i wierzytelności pieniężnej w spółce [...] jest prawidłowe, w sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie posiadała pełnej wiedzy o majątku skarżącego; art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez zaakceptowanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze, będące podstawą wszczęcie postępowania egzekucyjnego, nie spełniały wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a.; art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezawarcie w skarżonym postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego; art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P.. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał na bezzasadność zarzutów zawartych w skardze i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Innymi słowy, sąd obowiązany jest zasadniczo dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 września 2018 r., którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia 29 czerwca 2018 r. w sprawie uznania za bezzasadne zarzutów w sprawie prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego w administracji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 1314 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") podstawą prawną zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Instytucja zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ma na celu weryfikację dopuszczalności i prawidłowości wszczęcia i prowadzenia tego postępowania. Obowiązkiem organu egzekucyjnego jest w każdym przypadku zweryfikowanie podanych przez zobowiązanego podstaw prawnych zarzutów, tj. przypisanie okoliczności podniesionych przez zobowiązanego do odpowiednich zarzutów enumeratywnie wymienionych w powyższym przepisie.

Spółka jawna "[...] L. N., R. N." w związku z prowadzonym względem niej postępowaniem egzekucyjnym zgłosiła zarzuty: zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 (art. 33 § 1 pkt. 8 i 10 u.p.e.a.). Według skarżącej, wada przedmiotowych tytułów wykonawczego wynika z braku złożenia w części "I" formularzy TW-1 podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego, lecz jedynie parafy. Tym samym w ocenie strony tytuły wykonawcze stanowiące podstawę dokonanego zajęcia zostały wystawione wadliwie, co prowadzi do uznania, że przedmiotowym tytułom wykonawczym nie nadano klauzuli o skierowaniu ich do egzekucji administracyjnej. Ponadto skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie zastosowany środek egzekucyjny jest nazbyt uciążliwy, gdyż uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej. Niemożność dysponowania wierzytelnością pieniężną spowoduje utratę kontrahentów, co w konsekwencji doprowadzi do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę.

W ocenie Sądu, organy administracyjne obu instancji zasadnie przyjęły, że w okolicznościach niniejszej sprawy zarzuty skarżącej spółki są bezzasadne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepis ten statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Wskazać należy, że celem każdego postępowania egzekucyjnego prowadzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. W tym kontekście z treści przywołanego przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. W sytuacji zaś, gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować nawet wszystkie dostępne środki egzekucyjne jednocześnie.

Uwzględniając okoliczności rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, nie można było uznać, że zastosowano zbyt uciążliwe środki egzekucyjne – egzekucję z rachunku bankowego oraz egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych. "Uciążliwość" w świetle art. 33 pkt. 8 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności powodująca niemożność czy utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu zobowiązanego. W ocenie Sądu skarżący takich przesłanek nie wykazał, ograniczając się wyłącznie do ogólnego stwierdzenia, że zastosowany środek egzekucyjny uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej; niemożność dysponowania wierzytelnością pieniężną spowoduje utratę kontrahentów, co w konsekwencji doprowadzi do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę. W realiach badanej sprawy istotne znaczenie miał fakt, że zobowiązany nie wskazał organowi innego majątku, z którego istniałaby możliwość zaspokojenia egzekwowanych należności. Ponadto z informacji uzyskanych z banku wynika, że przedmiotowy rachunek zobowiązanego został zajęty już w 2014 r. Podobna sytuacja dotyczy zajęcia wierzytelności w spółce [...]. Wobec tego zastosowane środki egzekucyjne nie mogą mieć wpływu na bieżące problemy spółki i jej aktualną sytuację. W tej perspektywie twierdzenia skarżącego jawią się jako gołosłowne.

Po drugie, odnosząc się do zarzutu niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., należy wskazać, że u.p.e.a. wymaga w art. 27 § 1 pkt 10, by tytuł wykonawczy zawierał klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Ustawodawca nie wskazuje przy tym kształtu klauzuli ani jej treści; nie nakazuje umieszczenia w niej podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego. Już z tego zatem powodu zarzut dotyczący naruszenia art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. W analizowanej sprawie organ egzekucyjny działał równocześnie jako wierzyciel, stąd ewentualny zarzut mógłby odnosić się do naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. w związku z nieprawidłowym wypełnieniem rubryk "F" na formularzach tytułów wykonawczych. Jednak analizowanej sprawie również ten zarzut okazałby się chybiony. Wskazany przepis wymaga bowiem jedynie złożenia podpisu, a nie podpisu czytelnego. Podpis osoby jest tylko jeden – jest nim sporządzony osobiście, własnoręcznie, niepowtarzalny z założenia znak graficzny, mający identyfikować autora, ale nie tyle poprzez materialną treść, ile poprzez swoją niepowtarzalność, unikalność. Takie niepowtarzalne podpisy zostały złożone na tytułach wykonawczych w niniejszej sprawie, zaś same w sobie nie miały one potwierdzać umocowania do działania w imieniu wierzyciela. Takie potwierdzenie wynika z odrębnie udzielonego upoważnienia, które zostało zakomunikowane w treści pieczęci odciśniętych przy podpisach.

Wniesione zarzuty dotyczące naruszenia art. 33 § 1 pkt 8 i pkt 10 u.p.e.a. okazały się zatem nieuzasadnione.

Również pozostałe zarzuty skargi były bezzasadne. Odnośnie do zarzutu naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., należy wskazać, że organy administracyjne nie musiały w sposób odrębny uzasadniać nieistnienia podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Okoliczność ta wynikała bowiem z faktu niezasadności zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wobec tego nie zachodziły również podstawy do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Skoro rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego było prawidłowe, organ odwoławczy trafnie wydał postanowienie utrzymujące w mocy to rozstrzygnięcie.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.