Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 486/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-07-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Przyznano prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243  par. 1  zd. 1,  art. 245,  art. 246,  art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r. postanawia: I. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie przewyższającej 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 7.147 zł, J. S. (wnioskodawca, skarżący), reprezentowany przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez doradcę podatkowego, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach swego wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, gdyż jego sytuacja materialna stale się pogarsza na skutek przymusowego wykonania zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji organów podatkowych, w tym w drodze zajęcia składników jego majątku oraz rachunków bankowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Jest on właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 0,32 ha. W rubryce dotyczącej dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący podał swój dochód miesięczny z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.500 zł (brutto) oraz wskazał na stratę z działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę (wynoszącą na dzień 31 marca 2010 r. 24.447,33 zł).

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał dokumenty, z których ponad oświadczone wcześniej fakty wynika, że średni koszt miesięcznego utrzymania jego gospodarstwa domowego to kwota ok. 1.800 zł. W roku 2008 J. S. oraz jego żona uzyskali z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie odpowiednio 10.483.474,28 zł i 2.696.604,94 zł, podczas gdy koszty jego uzyskania wyniosły odpowiednio 10.225.971.54 zł i 2.582.307,58 zł. Natomiast w roku 2009 J. S. oraz jego żona osiągnęli z prowadzonej działalności gospodarczej przychód w kwocie odpowiednio 2.439.776,87 zł i 3.780.745,18 zł, przy kosztach jego uzyskania w wysokości 2.612.852,10 zł i 3.787.742,71 zł. W lutym, marcu i kwietniu 2010 r. skarżący wykazał stratę w wysokości: 297,94 zł, 297,94 zł i 638,35 zł. Dodatkowo stanowiące własność żony wnioskodawcy ciągnik siodłowy o wartości 40.000 zł, samochód ciężarowy o wartości 5.000 zł oraz naczepa ciężarowa (wywrotka) o wartości ok. 40.000 zł zostały zajęte przez organ egzekucyjny i pozostawione pod dozorem właścicielki w związku z przymusową egzekucją zobowiązania podatkowego w kwocie 1.483.758 zł. Z przedłożonych deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7) za luty, marzec i kwiecień 2010 r. wynika, że w tym okresie A w C., której wspólnikiem jest skarżący, dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi zwolnione od podatku o wartości 2.024 zł.

Dodatkowo skarżący oświadczył, że okazjonalnie otrzymuje pomoc materialną od swoich rodziców, natomiast środki finansowe na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika pochodzą z wcześniej uzyskanych przez niego dochodów z działalności gospodarczej (pismo procesowe z dnia [...] czerwca 2010 r.).

Z urzędu należy zauważyć, że w aktualnie zawisłych przed Sądem sprawach ze skargi J. S. (sygn. akt I SA/Wr 485/10 i 486/10) skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie 18.294 zł.

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem sprzeciwu, w którym skarżący wskazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, gdyż środki finansowe, które posiadał wydał na pokrycie kosztów sądowych w pozostałych sprawach, podając, iż łącznie w sprawach o sygn. akt od I SA/Wr 234/09 do I SA/Wr 245/09 oraz I SA/Wr 1038/09 uiścił opłaty sądowe w kwocie 6.488 zł. Pozostałe środki zostały zabezpieczone w postępowaniu egzekucyjnym, co uniemożliwiło również dalsze prowadzenie działalności gospodarczej i zmusiło skarżącego do jej likwidacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: ppsa), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd, mając na uwadze zebrany materiał, ponownie rozpoznał zatem wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy, stosując przepisy regulujące kwestie przyznania prawa pomocy.

Art. 243 § 1 zd. 1 ppsa stanowi, że prawo pomocy może zostać przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 245 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje – stosownie do art. 245 § 2 powołanej wyżej ustawy procesowej - zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – zgodnie z § 3 tego samego artykułu - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Z uregulowania zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie, częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ppsa, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie od kosztów postępowania stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku przez podmiot, który zamierza dochodzić swoich praw na drodze postępowania sądowego. W konsekwencji przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy, obliguje wnioskodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wskazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie.

Podstawowe znaczenie dla zakresu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, co wynika z brzmienia powołanego art. 243 § 1 zd. 1 ppsa, posiada wniosek skarżącego, gdyż wyznacza on granice prawa pomocy jakie może zostać przyznane skarżącemu. W niniejszej sprawie skarżący wnioskował o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W tych też okolicznościach, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w żądanym przez skarżącego zakresie wymagało wykazania przez niego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Przy tym należy mieć na uwadze, iż orzekając w zakresie przyznania prawa pomocy Sąd obowiązany jest wyważyć zarówno interes Państwa, tj. wszystkich obywateli, jak i strony skarżącej (E. Ruśkowski – Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. III ARN 75/94 – Glosa z 1995 r., nr 7, s. 14).

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy zauważyć, iż skarżący posiada stałe źródło dochodu i zgodnie z przedstawionymi dokumentami realizuje swoje zobowiązania związane z ponoszeniem kosztów utrzymania nieruchomości, w której zamieszkuje. Korzysta także z pomocy rodziców, której rozmiarów nie sprecyzował. Z informacji zgromadzonych w sprawie nie wynika także, aby skarżący był pozbawiony możliwości dodatkowego zarobkowania. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości rolnej, która może stanowić przedmiot zbycia, gdyż ze złożonych oświadczeń nie wynika, aby stała się ona przedmiotem zajęcia.

Sąd zwrócił uwagę także na wysokość dochodu uzyskanego przez skarżącego i jego żonę w roku 2008, który wyniósł łącznie (przed opodatkowaniem) 359.595 zł, a zatem wielokrotność kosztów niezbędnego utrzymania rodziny. Przy tym sam skarżący wskazał na poczynione z tych środków oszczędności.

Ponadto należy stwierdzić, że w chwili wniesienia do sądu środków zaskarżenia na wydane decyzje, skarżący winien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów, a których uiszczenie warunkuje prowadzenie postępowania przed sądem. Taki charakter posiadają opłaty sądowe. Tymczasem posiadane środki finansowe, jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, zostały przeznaczone na opłacenie usług profesjonalnego pełnomocnika, którego udział na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest niezbędny.

W świetle tych wszystkich okoliczności, Sąd uznał, że sytuacja finansowa skarżącego niewątpliwie jest trudna, jednakże nie wyklucza całkowicie poniesienia ciężaru uiszczenia wpisu od skargi. Zasadnym w ocenie Sądu, w szczególności z uwagi na wysokość należnego wpisu od skargi, będzie przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku jego uiszczenia w kwocie przewyższającej 1.000 zł, a której uiszczenie nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny.

Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.