Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 231/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 43, art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 818
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014- 2020 - t.j.
article: art. 19
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktatu o Unii Europejskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Makowska - Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj, Katarzyna Borońska, Protokolant starszy specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. A., M. O. na rozstrzygnięcie Instytucji Pośredniczącej Aglomeracji Wałbrzyskiej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o dofinansowanie realizacji projektu bez rozpatrzenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M.A. i M.O. – wspólników spółki cywilnej "[...] spółka cywilna" - (dalej: strona, skarżący) jest rozstrzygnięcie Instytucji Pośredniczącej Aglomeracji W. (dalej: organ, IP) z [...] r. nr [...] informujące skarżących o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku nr [...] o dofinansowanie realizacji projektu pn. "[...]" w związku z uzupełnieniem/poprawieniem tego wniosku niezgodnie z wezwaniem z dnia 3 listopada 2021 r.

Z przedstawionej Sądowi dokumentacji wynika, że Gmina W. pełniąca funkcję Instytucji Pośredniczącej w ramach instrumentu Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (dalej: ZIT) Regionalnego Programu Województwa D. 2014-2020 (dalej: RPO WD) oraz funkcję lidera ZIT Aglomeracji W. (dalej: ZIT AW) ogłosiła w lipcu 2021 r. nabór nr [...] wniosków o dofinansowanie realizacji projektów ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Oś priorytetowa 1 Przedsiębiorstwa i innowacje, Działanie 1.5 Rozwój produktów i usług w MŚP, Poddziałanie 1.5.2 Rozwój produktów i usług w MŚP – ZIT AW Schemat A Wsparcie innowacyjności produktowej i procesowej MŚP – konkurs dotyczący zakupu ruchomych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Zadania związane z realizacją naboru realizuje Instytucja Pośrednicząca Aglomeracji W., zgodnie z porozumieniem zawartym pomiędzy Instytucją Zarządzającą RPO WD a ZIT AW.

Z Regulaminu Konkursu wynika, że celem konkursu jest wyłonienie projektów, które w największym stopniu przyczynią się do osiągnięcia celów RPO WD oraz celów Działania Typu 1.5 D określonych w SZOOP RPO WD, do których należy w szczególności podniesienie innowacyjności przedsiębiorstw poprzez zwiększenie zastosowania innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP. Nabór został skierowany do wnioskodawców realizujących projekty na terenie AW określonym w Strategii ZIT AW. Przedmiotem konkursu są typy projektów w ramach Osi priorytetowej 1 Przedsiębiorstwa i innowacje RPO WD 2014-2020 określone dla Działania 1.5 Rozwój produktów i usług w MŚP-ZIT AW, którego celem szczegółowym jest zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP, Schemat A Wsparcie innowacyjności produktowej i procesowej MŚP, np. wprowadzenie na rynek nowych lub ulepszonych produktów/usług, dokonanie zasadniczych zmian procesu produkcyjnego lub sposoby świadczenia usług. W ramach konkursu możliwe są do realizacji projekty dotyczące jedynie zakupu środków trwałych (z wyłączeniem grup wg Klasyfikacji Środków Trwałych: 0 - grunty, 1 - budynki i lokale oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego i spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, 2 - obiektów inżynierii lądowej i wodnej, 9 - inwentarz żywy) i/albo wartości niematerialnych i prawnych. Do wydatków kwalifikowalnych zalicza się także niezbędne koszty wdrożenia zakupionych wartości niematerialnych i prawnych w związku z inwestycją (z wyłączeniem kosztów ponoszonych w ramach tzw. cross-financingu, np. szkoleń).

Termin składania wniosków wyznaczony został od godz. 8.00 dnia 10 sierpnia 2021 r. do godz. 15.00 dnia 30 września 2021 r.

W dniu [...] r. skarżący złożyli wniosek o dofinansowanie nr [...] projektu pn.: "[...]".

Pismem z dnia 3 listopada 2021 r. IP poinformowała skarżących, że złożony wniosek zawiera braki w zakresie warunków formalnych i oczywiste omyłki szczegółowo je wymieniając oraz opisując sposób uzupełnienia. Braki dotyczyły warunku formalnego nr 3 – Kompletność (opisanego w Regulaminie Konkursu), a oczywiste omyłki – literówki oraz formatu załączników do wniosku.

IP wskazała, że uzupełnienie/poprawienie wniosku powinno nastąpić w terminie 7 dni roboczych licząc od dnia następującego po dniu wysłania pisma informującego o brakach w systemie SNOW. Ponadto pouczyła, że w zakresie dotyczącym spełnienia kryteriów formalnych wyboru projektu, dokonanie uzupełnień/poprawek po wyznaczonym terminie uznane będzie za bezskuteczne, a ocena projektu zostanie dokonana z pominięciem uzupełnienia w ww. zakresie.

Pismem z [...] r. skarżący złożył poprawiony wniosek.

Pismem z dnia [...] r. IP poinformowała stronę o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia stwierdzając uchybienie w zakresie Warunku formalnego nr 3 – Kompletność. Wyjaśniła, że strona została wezwana m.in. do usunięcia dwóch oczywistych omyłek: w zakresie poprawienia słowa "Niercuhomość" wpisanej w "1. Sekcja: Zasoby techniczne i organizacyjne umożliwiające realizację projektu/Rodzaj (nazwa) maszyny/urządzenia" wniosku o dofinansowanie oraz złożenia dodatkowego załącznika "Oferty" formie plików pdf (zamiast złożonego w formacie PNG)– zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie w miejsce plików w formacie PNG. Wskazała, że mimo pouczenia, że uzupełnieniu i poprawie mogą podlegać jedynie elementy wskazane w piśmie, strona zamiast poprawić słowo" Niercuhomość" całkowicie usunęła ten zapis i dopisała dane dotyczące innych zasobów technicznych (sprzęt komputerowy), czym nie dokonała poprawy oczywistej omyłki. Ponadto strona nie usunęła plików w formacie PNG z załącznika "Oferty".

W pouczeniu o środkach zaskarżenia IP wskazała, że stronie nie służy protest w rozumieniu rozdziału 15 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wnieśli o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez IP. Na podstawie art. 37 ust. 1 oraz art. 54 ust. 2 pkt 5 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: "ustawa wdrożeniowa") zarzucili ocenie projektu naruszenie przepisów postępowania konkursowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie oceny z naruszeniem zasad rzetelności. W uzasadnieniu wskazali, że ze względu na treść Regulaminu Konkursu oraz Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie wpisanie pierwotnie nieruchomości jako zasób techniczny było błędem formalnym, wiec oceniający nie mogli wezwać strony do zmiany literówki w przypadku, gdy nieruchomość nie jest ani maszyną, ani urządzeniem. Wezwanie takie świadczy o mechanicznej ocenie wniosku o dofinansowanie, natomiast zmiana dokonana przez stronę nie wpływa na zakres i merytorykę wniosku. W zakresie wezwania o zmianę formatu plików stanowiących załącznik "Oferty" strona wyjaśniła, że w ramach tego załącznika umieściła informacje ogólnodostępne, zatem, została błędnie wezwana o skany tych dokumentów, podczas gdy w świetle Instrukcji wypełniania wniosku strona powinna dokonać spisu stron internetowych z wykazem, gdzie znajduje się potwierdzenie danych podanych we wniosku o dofinansowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku - o oddalenie skargi w całości, a ponadto - o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Wniosek o odrzucenie skargi uzasadnił treścią art. 61 § 1 ustawy wdrożeniowej, który nie przewiduje skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie nieodnoszące się do merytorycznej treści wniosku o dofinansowanie. W zakresie meritum skargi, IP podtrzymała stanowisko w sprawie szczegółowo je uzasadniając.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności wymienione w art. 3 § 2 i § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują kontrolę sądową, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Ustawą szczególną w stosunku p.p.s.a. jest ustawa wdrożeniowa, która przewiduje kontrolę sądową spraw dotyczących projektów objętych dofinansowaniem Unii Europejskiej jednego z funduszy strukturalnych albo Funduszu Spójności w ramach programu operacyjnego. Zgodnie z jej art. 61 ust. 1 w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Na mocy art. 61 ust. 8 ustawy wdrożeniowej w wyniku rozpoznania skargi sąd może 1) uwzględnić skargę stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwa instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1; b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. Natomiast, zgodnie z art. 64 ustawy wdrożeniowej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy.

Poddana kontroli sądowej sprawa to pisemna informacja IP z [...] r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku skarżących o dofinansowanie projektu pn. "[...]" zgłoszonego do konkursu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa D. 2014-2020 Oś Priorytetowa 1 Przedsiębiorstwa i innowacje RPO WD 2014-2020 określone dla Działania 1.5 Rozwój produktów i usług w MŚP, Poddziałania nr 1.5.2 Rozwój produktów i usług w MŚP – ZIT AW, Schemat A Wsparcie innowacyjności produktowej i procesowej MŚP – konkurs dotyczący zakupu ruchomych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, którego celem szczegółowym jest zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP, Schemat 1.5. A: "Wsparcie innowacyjności produktowej i procesowej MŚP, np. wprowadzenie na rynek nowych lub ulepszonych produktów/usług, dokonanie zasadniczych zmian procesu produkcyjnego lub sposobu świadczenia usług. Wsparcie finansowane jest z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Podstawę prawną do wydania takiej pisemnej informacji z powodu nie uzupełnienia w terminie stwierdzonych braków/oczywistych omyłek w zakresie warunków formalnych we wniosku o dofinansowanie projektu stanowi art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Ustawa wdrożeniowa nie przewiduje środków odwoławczych od takiego rozstrzygnięcia. W art. 61 ustawy wdrożeniowej ustawodawca bowiem zawarł katalog rozstrzygnięć wydawanych w trybie przepisów tej ustawy i podlegających kontroli administracyjnego. Jednoznaczny i jasny w swej treści zakres normowania art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej dotyczy takich rozstrzygnięć jak nieuwzględnienie protestu, negatywna ponowna ocena projektu lub pozostawienie protestu bez rozpatrzenia.

Organ zakwestionował prawo strony do złożenia skargi w sprawie. Wbrew jednak argumentacji organu, droga sądowa jest dopuszczalna.

W ww. informacji pisemnej IP z [...] r. o pozostawieniu wniosku skarżącego o dofinansowanie zawarte zostało pouczenie o braku prawa do wniesienia protestu w rozumieniu rozdziału 15 ustawy wdrożeniowej. Z kolei z Regulaminu Konkursu (punkt 10 "Sposób uzupełnienia braków w zakresie warunków formalnych oraz poprawiania oczywistych omyłek") wynika m.in, że nieuzupełnienie braków w zakresie warunków formalnych lub niepoprawienie oczywistych omyłek przez wnioskodawcę na wezwanie IOK (instytucji organizującej konkurs) w myśl art. 43 ustawy wdrożeniowej skutkuje pozostawieniem wniosku o dofinansowanie bez rozpatrzenia, bez możliwości wniesienia protestu. Konsekwencją pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia jest niedopuszczenie projektu do dalszej oceny. Uzupełnienie braków w zakresie warunków formalnych oraz poprawa oczywistych omyłek nie jest dokonywana w oparciu o kryteria wyboru projektów, w związku z tym wnioskodawcy, w przypadku pozostawienia wniosku o dofinansowanie bez rozpatrzenia, nie przysługuje protest.

Mimo takiego pouczenia skarżący wniósł skargę na rozstrzygnięcie IP.

Sądowi znana jest linia orzecznicza, zgodnie z którą pozostawienie wniosku o dofinansowanie nie podlega w ogóle kontroli sądów administracyjnych (postanowienie NSA z 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 2641/18, CBOSA), że na pozostawienie wniosku bez rozparzenia na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy wdrożeniowej przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 7 października 2020 r., sygn. akt I GSK 1289/20, CBOSA), a także - że pozostawienie wniosku o dofinansowanie bez rozpatrzenia podlega kontroli sądowej jako akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4) p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 3 i zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej (postanowienia NSA 4 marca 2021 r., I GSK 139/21, z 7 kwietnia 2021 r., I GSK 211/21, z 22 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 512/21; CBOSA).

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd prawny wyrażony w prawomocnych wyrokach tut. Sądu z 21 listopada 2019 o sygn. akt III SA/Wr 376/19, powtórzony w wyrokach WSA we Wrocławiu: z 23 stycznia 2020 r. o sygn. akt III SA/Wr 519/19 oraz z 26 stycznia 2022 r. o sygn. akt III SA/Wr 820/21, z 9 marca 2022 o sygn. akt III SA/Wr 932/21 (wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA), zgodnie z którym ukształtowanie procedury dofinansowania projektu ze środków funduszy unijnych (EFSI) prowadzące do wyłączenia z kontroli sądowej jednego z jej etapów, tj. pozostawienia wniosku o dofinansowanie bez rozpatrzenia, narusza zasady wynikające z art. 19 zdanie drugie Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 Nr 90, poz. 864/30 z dnia 30 kwietnia 2004 r.; dalej: TUE) i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.2007.303.1 z dnia 14 grudnia 2007 r.; dalej: KPP) oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

Jak wynika z treści art. 74 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz. UE L 2013.347.320; dalej: "rozporządzenie ogólne nr 1303/2013) - stanowiącego podstawę prawną konkursu, którego sprawa dotyczy - państwa członkowskie zapewniają, aby systemy zarządzania i kontroli programów były ustanawiane zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy oraz aby systemy te funkcjonowały skutecznie (ust. 2). Państwa członkowskie zapewniają skuteczne rozwiązania w zakresie badania skarg dotyczących EFSI. Za określenie zakresu, przepisów i procedur dotyczących tych rozwiązań odpowiadają państwa członkowskie stosownie do ich ram prawnych i instytucjonalnych. Na wniosek Komisji państwa członkowskie badają skargi złożone do Komisji, jeśli skargi te mieszczą się w zakresie określonych przez nie rozwiązań. Państwa członkowskie informują Komisję o wynikach tych badań na jej wniosek (ust. 3). W wykonaniu ciążących na niej obowiązków Rzeczpospolita Polska przygotowała m.in. przepisy regulujące wspólne zasady dotyczące procedur przyznawania środków w ramach programów operacyjnych (ustawa wdrożeniowa).

Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE nakłada na państwo członkowskie obowiązek ustanowienia środków niezbędnych dla zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii.

Powołanie się w sprawie na zasady wynikające z art. 19 TUE oraz art. 47 KPP uwarunkowane jest uprzednim potwierdzeniem, że stosowanie przez IP regulacji krajowych, tj. art. 43 ustawy wdrożeniowej i punktu 10 Regulaminu Konkursu, może być uznane za stosowanie prawa Unii w rozumieniu art. 51 KPP. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem TSUE pojęcie "stosowania prawa Unii", o jakim mowa w art. 51 KPP wymaga istnienia powiązania określonego stopnia, wykraczającego poza bliskość danych dziedzin lub pośredni wpływ danej dziedziny na drugą (wyrok [...], C-299/95, EU:C:1997:254, pkt 16). Co do warunków potwierdzenia istnienia takiego związku wypowiedział się TSUE w wyroku z 17 września 2014 r., w sprawie C-562/12 [...] (ECLI:EU:C:2014:2229).

W sprawie niniejszej wystarczy stwierdzić, że prawo Unii nałożyło na Polskę, której dotyczy opisany na wstępie program operacyjny, obowiązek wdrożenia i zarządzania tym programem przez odpowiednie instytucje, w tym IP.

Ustanowienie w ustawie wdrożeniowej oraz w Regulaminie Konkursu określonych procedur dotyczących składania i rozpoznawania wniosków o dofinansowanie projektów ze środków funduszy europejskich – obejmujące przyjęcie w art. 43 i art. 61 ustawy wdrożeniowej zasady braku drogi odwoławczej od pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia - leży w obszarze stosowania prawa Unii w rozumieniu art. 51 KPP. W konsekwencji, regulacje te powinny być tworzone i stosowane w sposób, który zapewni przestrzeganie postanowień Karty Praw Podstawowych.

Wyrażona w art. 47 zdanie pierwsze KPP zasada skutecznej ochrony sądowej stanowi, że każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule. Wyrażone w art. 47 KPP prawo dostępu do sądu nie ma charakteru bezwzględnego i uznaje się, że - tak jak pozostałe prawa i wolności ustanowione w KPP - może ono podlegać ograniczeniom. Przy czym, w orzecznictwie TSUE podkreśla się, że zgodnie z art. 52 KPP, ograniczenia tego prawa nie mogą naruszać jego istoty, muszą być przewidziane ustawą oraz powinny uwzględniać zasadę proporcjonalności – tj. mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy jest to konieczne i gdy faktycznie odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób (por. wyroki: z 28 lipca 2011r., C-69/10 [...], ECLI:EU:C:2011:524 i powołane tam orzecznictwo oraz powołany wyrok z 17 września 2014 r., w sprawie C-562/12).

Możliwość pozbawienia udziału w konkursie wnioskodawców w oparciu o potencjalnie arbitralną ocenę przesłanek pozostawienia wniosku bez rozpoznania, niepoddaną żadnej kontroli, podważa wartość i znaczenie całego postępowania konkursowego, a w konsekwencji – stanowi też zagrożenie dla zapewnienia prawidłowości wydatkowania środków pochodzących z funduszy unijnych, co może naruszać cel programu operacyjnego i związany z tym interes Unii. W tym kontekście sens kontroli sądowej procesu przyznawania poszczególnym beneficjentom środków w ramach programu operacyjnego wymaga, by objęta nią była cała procedura konkursowa, począwszy od złożenia wniosku. Wyłączenie spod tej kontroli jednego z etapów procedury wyboru beneficjenta – na którym może dojść do ostatecznego wyeliminowania go z udziału w konkursie - godzi w istotę prawa do skutecznej ochrony sądowej. Zgodnie z orzecznictwem TSUE, poszanowanie prawa do obrony stanowi ogólną zasadę prawa Unii, która powinna być stosowana wówczas, gdy organ administracyjny ma podjąć w stosunku do danej osoby decyzję wiążącą się z niekorzystnymi dla niej skutkami. Zgodnie z tą zasadą adresaci decyzji, która w sposób odczuwalny oddziałuje na ich interesy, powinni być w stanie skutecznie przedstawić swoje stanowisko odnośnie do elementów, na których organ administracyjny zamierza oprzeć swoją decyzję. Obowiązek ten ciąży na organach państw członkowskich w chwili, gdy podejmują one decyzje należące do zakresu zastosowania prawa Unii, nawet wówczas, gdy właściwe przepisy prawa Unii nie przewidują wyraźnie takiej formalności (wyroki TSUE z dnia: 17 grudnia 2015 r., [...], C-419/14, EU:C:2015:832, pkt 84 i przytoczone tam orzecznictwo; 18 grudnia 2008 r., [...], C-349/07, EU:C:2008:746, pkt 37).

Nie budzi wątpliwości Sądu, że zasadniczym celem wprowadzenia wspomnianego ograniczenia było zapewnienie szybkości postępowania konkursowego i uproszczenie jego procedury. Biorąc pod uwagę postulat sprawnego rozdysponowania środków pochodzących z EFRR, tak by możliwe szybko mogły być wykorzystane na przewidziane w programie operacyjnym działania, cel taki co do zasady zasługuje na aprobatę, jednakże musi on zostać skonfrontowany z: 1) interesem Unii, wyrażającym się m.in. w potrzebie zapewnienia wydatkowania środków zgodnie z celami funduszy oraz założeniami programu operacyjnego, objętymi uzgodnieniami pomiędzy państwem członkowskim a instytucjami unijnymi, 2) koniecznością zachowania istoty prawa do sądu w całym procesie przyznawania beneficjentom środków unijnych.

Informacja o pozostawieniu wniosku o dofinansowanie bez rozpoznania na podstawie art. 43 ustawy wdrożeniowej nie ma co prawda na gruncie prawa krajowego formy decyzji, jednak niewątpliwie stanowi akt organu przesądzający władczo o prawach i obowiązkach uczestnika konkursu (prawie dalszego udziału w konkursie), wiążąc się dla się dla strony z negatywnymi i nieodwracalnymi konsekwencjami. Trzeba też dostrzec, że podobne w charakterze rozstrzygnięcia zapadłe na gruncie art. 54 ust. 3 ustawy wdrożeniowej oraz wydane w trybie postępowania administracyjnego, tj. na podstawie art. 64 k.p.a., podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, co ma z kolei znaczenie w kontekście zasady równoważności.

Z tych względów Sąd w składzie orzekającym uznał, że regulacje zawarte w art. 43 ustawy wdrożeniowej oraz w punkcie 10 Regulaminu Konkursu, w zakresie w jakim pozbawiają uczestnika postępowania konkursowego możliwości wniesienia skutecznego środka zaskarżania w przypadku pozostawienia wniosku o dofinansowanie bez rozpatrzenia naruszają art. 47 KPP. Zapewnienie stronie możliwości realizacji wynikającego z tych przepisów prawa do sądu wymagało zatem przyjęcia do rozpoznania wniesionej skargi i – uwzględniając zasadę równoważności – w zależności od wyniku badania jej zasadności, wydanie orzeczenia w przedmiocie oddalenia skargi, bądź jej uwzględnienia w przypadku stwierdzenia (analogicznie do rozwiązania procesowego zawartego w art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy wdrożeniowej), że pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia było nieuzasadnione.

Realizacja prawa do skutecznej ochrony sądowej powinna znajdować odzwierciedlenie w odpowiednio ukształtowanym prawie krajowym, jako że to państwo członkowskie, na zasadzie autonomii proceduralnej, samodzielnie kształtuje reguły proceduralne w postępowaniach o roszczenia wynikające z prawa Unii – z zastrzeżeniem jednak ograniczeń tej autonomii, wynikających z zasad równoważności i skuteczności (wyrok TSUE z dnia 6 października 2015 r., [...], C-71/14, EU:C:2015:656, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo). Przy tym to do sądu krajowego należy ustalenie, czy wymogi wynikające z zasady skuteczności są zachowane oraz ocena nie tylko treści właściwych krajowych przepisów proceduralnych, ale także ich konkretne zastosowanie (por. wyrok TSUE z dnia 9 listopada 2017 r. [...], C-298/16, EU:C:2017:843, pkt 36 - 37). W odniesieniu do wymogu kontroli sądowej każdej decyzji krajowego organu władzy jako ogólnej zasady prawa Unii, TSUE w powołanym wyroku w sprawie C-562/12 (pkt 75) przypomniał, że zgodnie z tą zasadą do sądów krajowych należy rozpatrzenie legalności niekorzystnego aktu i uznanie dopuszczalności środka prawnego wniesionego w tym celu, nawet jeżeli krajowe przepisy procesowe nie przewidują takiego środka prawnego w podobnym wypadku (zob. podobnie wyrok [...]/Komisja, EU:C:1992:491, pkt 13, 14).

Brak środka prawnego przeciw rozstrzygnięciu IP o pozostawieniu wniosku o dofinansowanie bez rozpatrzenia pozbawia stronę go prawa do skutecznego środka prawnego, o narusza art. 47 KPP. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 52 ust. 1 karty wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować istotę tych praw i wolności i że – z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności – ograniczenia mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób (pkt 72 powołanego wyżej wyroku TSUE C-562/12).

W konsekwencji Sąd stwierdza, że w zakresie, w jakim ustawa wdrożeniowa oraz Regulamin Konkursu przewiduje, że pozostawienie wniosku o dofinansowanie nie podlega zaskarżeniu, nie przestrzega zasady skutecznej ochrony sądowej przewidzianej w art. 47 akapit pierwszy KPP.

Konsekwentnie dalej, moment złożenia skargi w tym zakresie nie ma znaczenia procesowego, skoro strona o prawie do sądu nie została pouczona, a wręcz prawa tego jej odmówiono wbrew zasadom wynikającym z ww. przepisów prawa unijnego i ich wiążącej interpretacji.

Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, to Sąd stwierdza, że skarga nie jest zasadna.

W sprawie nie jest sporne, że pierwotnie złożony przez skarżących wniosek o dofinansowanie zawierał braki wymienione w piśmie IP z 3 listopada 2021 r., wzywającym do poprawy wniosku. Spór pomiędzy stroną, a IP sprowadza się do tego, czy w wyniku tego wezwania dokonał on poprawy wszystkich wskazanych w wezwaniu omyłek w dopuszczalny prawem sposób.

Wedle IP bowiem nie zostały poprawione oczywiste omyłki wniosku o dofinansowanie. Strona nie dokonała poprawy błędu polegającego na przestawieniu liter w wyrazie "nieruchomość" w Sekcji A Informacje ogólne, Zgodność projektu z dokumentami strategicznymi, Zasoby techniczne i organizacyjne umożliwiające realizację projektu, rodzaj (nazwa) maszyny/urządzenia - do czego została wezwana. Zamiast tego strona dokonała zmiany wpisu w ogóle. W ww. rubryce – Rodzaj (nazwa) maszyny/urządzenia" wpisała "sprzęt komputerowy". Ponadto nie przedstawiła załącznika "Oferty" w wymaganym formacie pdf, co także było przedmiotem wezwania.

Z kolei skarżący uważają, że wniosek jest kompletny, a żądane poprawki naruszałyby zapisy Regulaminu Konkursu i Instrukcji wypełniania wniosku o dofinansowanie. Poprawa literówki w wyrazie "nieruchomość" nie wyeliminowałaby błędu we wniosku o dofinansowanie. Z kolei obowiązek przedłożenia załączników w formacie pdf jest wyłączony, gdy stanowią one informacje powszechnie dostępne, a taki charakter mają informacje podane w załączniku "Oferty".

Kontrola legalności przekonała Sąd w składzie orzekającym, że pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia było uzasadnione.

W pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że wszystkie zarzuty skargi wiążą się z wykonaniem warunków Regulaminu Konkursu, a strona była wzywana, wedle reguł nim określonych, do poprawienia oczywistych omyłek.

Analiza dokumentacji konkursowej prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykonali wezwania i nie poprawili wniosku w sposób, który pozwalałby na przejście do dalszego etapu oceny projektu.

Po pierwsze, z Regulaminu Konkursu (pkt 10) wynikają zasady uzupełniania braków formalnych wniosku o dofinansowanie oraz poprawiania oczywistych omyłek. Wskazano tam, że oczywista omyłka musi być widoczna dla każdego bez przeprowadzenia jakiejkolwiek dogłębnej analizy, a jej poprawienie nie wywołuje zmiany merytorycznej treści przedstawionej dokumentacji aplikacyjnej. Oczywiste omyłki to wszelkie omyłki rachunkowe, pisarskie lub inne omyłki, co do których nie ma wątpliwości, że wynikają z niezamierzonej niedokładności, błędu lub przeoczenia Jako przykład oczywistej omyłki widnieje m.in.: literówki, przekręcenie, opuszczenie wyrazu, błąd logiczny, pisarski, niewłaściwe użycie wyrazu. Wezwanie do poprawienia oczywistej omyłki lub uzupełnienia braku w zakresie warunku formalnego, o ile zostaną one stwierdzone, może następować na każdym etapie oceny. Wezwanie wstrzymuje termin oceny do momentu złożenia poprawnej dokumentacji. Weryfikacja projektu w zakresie warunków formalnych i oczywistych omyłek przeprowadzana jest po każdorazowym wpływie wniosku o dofinansowanie, w tym po każdej jego korekcie. Nieuzupełnienie braków w zakresie warunków formalnych lub niepoprawienie oczywistych omyłek przez Wnioskodawcę na wezwanie IOK, w myśl art. 43 ustawy wdrożeniowej skutkuje pozostawieniem wniosku o dofinansowanie bez rozpatrzenia, bez możliwości wniesienia protestu. Taki sam skutek będzie mieć uzupełnienie wniosku o dofinansowanie niezgodnie z wezwaniem (...). Konsekwencją pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia jest niedopuszczenie projektu do dalszej oceny.

Sąd dostrzega, że Regulamin Konkursu wydzielił sześć etapów konkursu: nabór wniosków, weryfikacja warunków formalnych i oczywistych omyłek, ocena warunków formalnych, ocena merytoryczna, ocena strategiczna ZIT i rozstrzygnięcie konkursu. Takie etapowanie konkursu na tle niniejszej sprawy oznacza, że projekt skarżących nie wszedł w etap oceny formalnej w rozumieniu Regulaminu Konkursu. Dokonanie poprawek zgodnie z wezwaniem prowadziłoby zatem do ponownej weryfikacji wniosku, której efekt także podlegałby kontroli.

Prawem i obowiązkiem IP było natomiast zorganizowanie konkursu w taki sposób, by odpowiadał obowiązującym przepisom w tym w zakresie ZIT (Strategia ZIT AW, SZOOP RPO WD), został przeprowadzony sprawnie z zachowaniem zasad przejrzystości i rzetelności oraz zapewniając wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania, które mają zastosowanie także w tym przypadku.

Zasady te w sprawie zostały zachowane.

Skarżący zostali wezwani w ramach weryfikacji warunków formalnych i poprawiania oczywistych omyłek do poprawienia oczywistej omyłki polegającej na literówce. Wezwania tego jednak nie wykonali, lecz zamiast tego dokonali zmiany wniosku w stosunku do już złożonego. Kwestionowali bowiem sens i poprawność wezwania w tym zakresie wskazując, że organ nie mógł żądać od skarżących nieprawidłowego wypełnienia wniosku. Zorientowali się bowiem, że wpis w rubryce wniosku o dofinansowanie dotyczącej zasobów technicznych i organizacyjnych umożliwiających realizację projektu nie odpowiadał Regulaminowi Konkursu i Instrukcji wypełnienia wniosku o dofinansowanie (załącznik nr 5 do Regulaminu Konkursu). W Instrukcji wskazane zostało: "Proszę określić posiadane zasoby techniczne ważne z punktu widzenia realizacji projektu: W punkcie tym poprzez naciśnięcie przycisku "dodaj" należy określić posiadane zasoby techniczne – maszyny i urządzenia, które są ważne dla realizacji projektu."

Jednakże pogląd skarżących, że mogli w ramach wezwania z 3 listopada 2021 r. dokonać zmiany wniosku, nie ma uzasadnienia prawnego. Uczestnicy konkursu w świetle Regulaminu Konkursu oraz przepisów ustawy wdrożeniowej są związani jego warunkami, w tym uzupełniają i poprawiają wniosek wyłącznie na wezwanie instytucji konkursowej. Reguły i wymogi konkursu zostały jasno określone, były stronie dostępne, w tym czasie niezmieniane, a skarżący przystępując do konkursu zaakceptowali je. Argumentacja stron, że wykonanie wezwanie zgodnie z pismem z 3 listopada 2021 r. doprowadziłoby w istocie do błędnego wypełnienia wniosku nie jest trafna z perspektywy dostrzeżonej przez organ omyłki oraz przywołanego wyżej przez Sąd etapowania konkursu w sprawie. Możliwość wezwania skarżących do poprawy wniosku w zakresie zgodności wpisu dotyczącego zasobów technicznych umożliwiających realizację projektu nie może zostać poddana kontroli sądowej na tym etapie sprawy. Skarżący nie wykonali prawidłowo wezwania IP, czym uniemożliwili dalszą ocenę wniosku.

Analiza dokumentacji doprowadziła sąd do wniosku, że także co do drugiego punktu wezwania skarżący go nie wykonali, co uzasadniało skutek zawarty w rozstrzygnięciu o pozostawieniu wniosku o dofinansowanie bez rozpatrzenia.

Nie jest sporne, że skarżący złożyli załącznik do wniosku – "Oferty" (zawierający oferty produktów i ich ceny) w formacie PNG.

Zgodnie z załącznikiem nr 5 do Regulaminu Konkursu – Instrukcja wypełnienia wniosku o dofinansowanie "wnioskodawca zobligowany jest do załączenia do wniosku o dofinansowanie załączników, które go dotyczą biorąc pod uwagę specyfikę projektu oraz wymogi Regulaminu konkursu. Brak jest obowiązku przedkładania załączników w przypadku, gdy stanowią one informacje powszechnie dostępne. Wówczas wnioskodawca zobowiązany jest do precyzyjnego wskazania we wniosku o dofinansowanie strony internetowej z wykazem, gdzie znajduje się potwierdzenie podanych we wniosku informacji. Skany załączników należy dołączać w formie plików pdf (nie należy dołączać zdjęć poszczególnych załączników); system umożliwia dołączenie skanu załącznika o pojemności nie większej niż 150 MB. W przypadku, gdy skan załącznika ma pojemność większą od wyżej wskazanej, należy odpowiednio podzielić załącznik (w systemie należy zaznaczyć, iż jest to cz. I, cz. II, itd.). Zaleca się, aby pojemność pojedynczego załącznika nie przekraczała 20 MB."

Skoro skarżący złożyli załączniki stanowiące zrzuty ekranu w formacie PNG, to znaczy, że nie uznawali wówczas, że są to dane powszechnie dostępne. I ma to swoje racjonalne uzasadnienie biorąc pod uwagę, że ewentualny wykaz stron internetowych, na której te informacje były dostępne w czasie przygotowania wniosku, mogły następnie zostać zmienione lub przeniesione, albo usunięte. Skarżący nie wykazali, że dokonanie konwersji plików w formacie PNG na format PDF jest niemożliwie, co rzeczywiście wpływałoby na możliwość wykonania wezwania organu i w konsekwencji na ocenę zasadności pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia z tego powodu.

Sąd nie dostrzega, by warunek przygotowania załącznika do wniosku o dofinansowanie w formacie PDF ograniczał dostęp do konkursu lub naruszał ogólne zasady udziału w finansowaniu projektów ze środków unijnych w ramach ZIT.

W tym stanie rzeczy skoro z załącznika nr 5 do Regulaminu Konkursu wynika, w jakim formacie organ żądał przedstawienia załączników do wniosku, to był on stronie znany od początku. Strona zaś przystępując do konkursu winna była poddać się jego regułom.

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, co zarzucają skarżący w skardze. Zachowane zostały zasady oceny formalnej projektu (w tym przypadku weryfikacji formalnej), strona mimo wezwania nie poprawiła wniosku w spornym zakresie przez co projekt nie mógł zostać skierowany do kolejnego etapu oceny. Organ bowiem działając w zgodzie z zasadą przejrzystości, ustanowił jednoznaczne warunki i zasady postępowania w przedmiocie wyboru projektów i zastosował je wobec strony. Tymczasem jasne i dostępne dla uczestników konkursu zapisy dokumentacji konkursowej, w tym jego regulaminu, na stosowanie którego skarżący, zgłaszając uczestnictwo w konkursie wyrazili zgodę, zawierające zarówno wskazówki jak i czytelne definicje, nie naruszają zasady przejrzystości (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2022 r., I GSK 1708/21, CBOSA).

Sąd zatem na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2) ustawy wdrożeniowej skargę oddalił.