Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1579/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.) asesor WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [... maja 2020 r. nr [...] Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. T. - Prezesa Spółki M., od decyzji Starosty M. z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] odmawiającej udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód w zakresie piętrzenia rz. P. w zbiorniku B. oraz odprowadzania wód upustem odłówką do rzeki P. z km 6+380 - uchylił ww decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny.

Pismem z dnia 17 marca 2014 r. M. T. - Prezes "[...]" z siedzibą w M. (dalej M. Sp. z o.o.) złożył wniosek o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód poprzez piętrzenie wody jeziora B. na upuście wody-odłówce dla ryb do rzędnej 58,40 m n.p.m. oraz utrzymanie urządzeń wodnych upustu wody z jeziora w odpowiednim stanie technicznym. Do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołączono: operat wodnoprawny, instrukcję gospodarowania wodą, opis prowadzenia zamierzonej działalności sporządzony w języku nietechnicznym oraz dowód wpłaty za wydanie pozwolenia wodnoprawnego.

W trakcie prowadzonego postępowania, uwagi do operatu wodnoprawego złożyła E. C. - współwłaścicielka istniejącego budynku elektrowni i turbinowni oraz jazu młyńskiego oddalonego ok. 60 m od wlotu do upustu dennego, zwracając uwagę na nieprawidłową wartość przepływu nienaruszalnego oraz na nieprawidłowe przyjęcie kierowania odpływu wody ze zbiornika do kanału odpływowego zamiast do koryta rzeki. Zwróciła również uwagę na niezgodne ze stanem faktycznym informacje o istniejącej elektrowni i gospodarowaniu wodami oraz o odłówce, która była wykorzystywana wyłącznie do odłowu ryb a nie do sterowania przepływami. Wskazała nadto, iż M. T. (Prezes skarżącej Spółki) w minionych latach był użytkownikiem istniejącej elektrowni, którą A. i C. C. przejęli po sądowym potwierdzeniu swego prawa własności do tego obiektu. Podniosła, iż M. T. jest właścicielem działki nr [...] i położonej na niej odłówki ale nie całego urządzenia upustowego.

Organ I instancji rozpoznając przedmiotowy wniosek trzykrotnie udzielił M. Sp. z o.o. wnioskowanego pozwolenia, tj. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. znak:[...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] oraz decyzją z dnia [...] października 2015 r. znak: [...], które na skutek wnoszonych przez E., A.. i C. C. odwołań, po ich rozpoznaniu były przez organ odwoławczy - Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. (dalej Dyrektor RZGW)- uchylane.

Pierwszą decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Starosta M. orzekł o udzieleniu wnioskodawczyni - ww Spółce, pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki P. poprzez piętrzenie wody jeziora B. na upuście-odłówce oraz odprowadzanie wód upustem-odłówką do rzeki P. w km 6+380. W pozwoleniu nie określono wielkości odpływu, a przepływ nienaruszalny określono na Qn=0,113 m3/s. Pozwolenia udzielono na czas do 16 maja 2034 r. zatwierdzając jednocześnie Instrukcję gospodarowania wodą dla upustu wodnego - odłówki w m. K. (S.), opracowaną w lutym 2014 r. przez M. W. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. decyzją z dnia [...] października 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Starosta M. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. orzekł o udzieleniu M. Sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rzeki P. Również i w tym przypadku decyzja została w całości uchylona decyzją Dyrektora RZGW w P. z dnia [...] maja 2015 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Starostę M. W uzasadnieniu ww rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji została wydana mimo niespełnienia warunków wskazanych w poprzedniej decyzji, m.in. w odniesieniu do prawidłowego określania nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód, zachowania przepływu nienaruszalnego w korycie rz. P. i skierowania całego odpływu przez upust-odłówkę do kanału zrzutowego a także nie dostosowania Instrukcji gospodarowania wodą do wymogów wynikających z obowiązującego w tym zakresie rozporządzenia Ministra Środowiska.

Organ pierwszej instancji, ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę, decyzją z dnia [...] października 2015 r. orzekł o udzieleniu M. Sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego w analogicznym brzmieniu jak uchylone pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] kwietnia 2015 r. Pozwolenie udzielono na okres 20 lat oraz zatwierdzono Instrukcję gospodarowania wodą dla upustu-odłówki. Decyzja ta, w wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez E. C., została decyzją Dyrektora RZGW w P. z dnia [...] sierpnia 2016 r. uchylona, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor RZGW w P. kolejny raz zwrócił uwagę na braki i nieścisłości w operacie wodnoprawnym, które przez organ I instancji nie zostały skorygowane i uzupełnione.

Z akt sprawy wynika, iż jednocześnie w tym samym dniu co wydana ww decyzja I instancyjna tj. w dniu [...] października 2015 r. Starosta M. udzielił również E. C. pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie rzeki P. jazem młyńskim do rzędnej 58,55 m n.p.m. w okresie od października do marca i do rzędnej 58,40 m n.p.m. w pozostałym okresie oraz na korzystanie z wód do celów energetycznych. Mimo odwołań od tej decyzji, jak również wniesionych do Sądu skarg na decyzje organu odwoławczego, składanych przez Spółkę M., decyzja ta nie została uchylona tylko zreformowana przez Dyrektora RZGW w P., i stała się ostateczna po oddaleniu skargi Spółki M. przez WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 19 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Po 166/18 (oddalona skarga kasacyjna wyrokiem NSA z dnia 30 stycznia 2020r. sygn. akt II OSK 3499/18).

W toku prowadzonego po raz kolejny postępowania w niniejszym przedmiocie swoje stanowisko przedstawiła zarówno E. C. jak i Spółka, która min. wyjaśniła, że w ww upuście zamierza wykonać elektrownię wodną i spiętrzone wody wykorzystywać na cele energetyczne.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Starosta M. odmówił skarżącej Spółce udzielenia ww pozwolenia wodnoprawnego podnosząc, iż pozwolenie wodnoprawne na energetyczne korzystanie z wód rz. P. otrzymała już E. C. Istniejąca elektrownia posiada przepustowość 5,1 m3/s co przy średniorocznym przepływie rz. P. równym 1,06 m3/s nie pozwala na wykonanie na upuście-odłówce drugiej elektrowni. Stwarzałoby to zagrożenie dla przepływu nienaruszalnego poniżej stopnia oraz dla obszarów ustanowionych i chronionych na podstawie ustawy o ochronie przyrody, z uwagi na możliwość zbyt długiego utrzymywania minimalnego poziomu piętrzenia, szczególnie w okresach suchych. Upust denny wraz z odłówką został wykonany w celu rybackiego korzystania z wód, tj. korzystania okresowego w celu odłowienia określonych gatunków ryb.

Od powyższej decyzji Starosty odwołanie złożyła M. Sp.zo.o, po rozpoznaniu którego Dyrektor RZGW w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., utrzymał ww decyzję mocy. Organ odwoławczy podniósł, za organem I instancji, że pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie wód rzeki P. (przepływającej przez Jezioro B.) na jazie młyńskim o współrzędnych geograficznych (N: [...]"; E: [...]") do maksymalnego poziomu piętrzenia (MaxPP) równemu normalnemu poziomowi piętrzenia (NPP): w miesiącach październik - marzec 58,55 m n.p.m.; kwiecień - wrzesień 58,40 m n.p.m., a także korzystanie z wód rzeki P. w km 6+400 do celów energetycznych w m. S. gm. M. przy użyciu istniejących obiektów energetyki wodnej pracujących w trybie przepływowym – uzyskała już E. C. (decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...]). Organ drugiej instancji zwrócił także uwagę, że w sprawie dotyczącej pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki P. udzielonego E. C. wypowiedział się w wyroku z dnia 27 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Po 201/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podnosząc, odnośnie zarzutów skarżącej Spółki, że E. C. jako właścicielka jazu młyńskiego, dysponuje na mocy art. 123 ust. 1a Prawa wodnego pierwszeństwem w uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego przed spółką z o.o. M. w M. W ocenie organu odwoławczego nie można natomiast wydać pozwolenia wodnoprawnego dwóm różnym zakładom na to samo piętrzenie tj. w zakresie tych samych zasobów wodnych (w sprawie niniejszej - rzeki P. i Jeziora B.). Wody Jeziora B. są już piętrzone (pozwolenie wodnoprawne udzielone E. C.), zatem projektowany sposób korzystania z wody nie spełnia wymagań określonych w art. 125 ust. 3 Prawa wodnego. W ocenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest zatem słuszne. W okolicznościach niniejszej sprawy możliwe jest jedynie wystąpienie przez Spółkę z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód na potrzeby upustu dennego w zakresie poboru wód i jego zrzutu. Z uwagi zaś, iż zasilanie upustu dennego zmieniłoby dotychczasowe warunki gospodarowania wodą ustalone w zatwierdzonej instrukcji gospodarowania wodą (w ww pozwoleniu wodnoprawnym), wraz z wnioskiem o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód na potrzeby upustu dennego, koniecznym byłoby przedłożenie nowej instrukcji gospodarowania wodą.

Skarżąca Spółka na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do WSA w Poznaniu skargę powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu jednocześnie podnosząc, mając na uwadze terminy złożenia obu wniosków o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, iż wniosek Spółki z.o.o. M. powinien być rozpatrzony w pierwszej kolejności, przed wnioskiem E. C.

W wyniku rozpatrzenia przedmiotowej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Po 638/17 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując jednak nie na zasadność podniesionych przez skarżącą zarzutów, lecz na brak wyjaśnienia przez orzekające w sprawie organy istotnych okoliczności sprawy mających zasadnicze znaczenie dla merytorycznego w niej orzekania, w tym min., które z dwóch urządzeń wodnych, to jest upust denny-odłówka, czy jaz młyński jest urządzeniem niezbędnym dla piętrzenia wód rzeki P., to jest inaczej rzecz ujmując bez uprzedniego wykonania, którego z tych urządzeń zbiornik wodny pod nazwą Jezioro B. w ogóle by nie powstał, a powstanie którego z tych urządzeń nie miało zasadniczego znaczenia dla zaistnienia Jeziora B., służyć może jedynie sterowaniu poziomem wód w tym jeziorze. Przy ocenie tej uwzględnić należy, nie tyle potencjalną likwidację, któregokolwiek z tych urządzeń, lecz naturalny stan faktyczny jaki istniał przed zrealizowaniem tegoż urządzenia, względnie urządzenia bądź urządzeń wodnych je poprzedzających. Zalecił również przeanalizowanie, do jakiej maksymalnej wysokości każde z tych urządzeń umożliwia piętrzenie wody oraz czy osoby je wykorzystujące posiadają aktualne pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, a jeśli tak to czy pozwolenia te obejmują piętrzenia i do jakiej wysokości nad poziomem morza.

Zdaniem ww Sądu poczynienie powyższych ustaleń pozwoli na ocenę czy przedmiotowy wniosek M. Sp. z o.o., dotyczący piętrzenia wód Jeziora B. do wysokości od 58,10 do 58,40 m n.p.m., nie należy uznać za bezprzedmiotowy i co za tym idzie postępowania w tym przedmiocie nie należy umorzyć na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. W sytuacji bowiem, gdy poczynione ustalenia pozwalałyby na stwierdzenie, że Spółka ubiega się o pozwolenie na szczególne korzystania z wód Jeziora B. w postaci jego piętrzenia do wysokości n.p.m. równej lub niższej od wysokości lustra wód tego jeziora już spiętrzonych przez jaz młyński, to postępowanie administracyjne w tym zakresie musiałoby być uznane za bezprzedmiotowe. Sąd wskazał, iż na powyższą okoliczność pośrednio wskazuje przywoływana przez stronę skarżącą decyzja Dyrektora Wydziału Urzędu Wojewódzkiego w G. z lipca 1984 r., bez daty dziennej znak [...], dołączona do pisma (k. 58 akt organu I instancji), wydana w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego dla podmiotu zarządzającego upustem-dennym odłówką.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zatem będzie wyjaśnić wszystkie wskazane powyżej okoliczności i w zależności od poczynionych ustaleń uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne, względnie merytorycznie rozpoznać odwołanie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy - Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, zaskarżoną do Sądu decyzją uchylił decyzję Starosty M. z dnia [...] lutego 2017 r. i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu swojego stanowiska wyjaśnił, powołując się na powyższy wyrok jak i na Ekspertyzę hydrologiczną, że jezioro B. jest sztucznym zbiornikiem wodnym piętrzącym wody rz. P. Pierwsze spiętrzenie rz. P. datowane jest na XVI w, kiedy wykonano groblę piętrzącą z jazem młyńskim wykorzystującym wody na potrzeby młyna z ich odprowadzeniem do kanału młyńskiego, a nadmiaru wód spustem do starego koryta rzeki. W latach 1980-81 dokonano przebudowy urządzeń piętrzących wykonując, w miejscu spustu ze zbiornika do starego koryta rzeki, groblę uszczelnioną ścianką Larsena i umocnioną od strony zbiornika murem oporowym. Zamiast zlikwidowanego spustu, na potrzeby intensywnej hodowli ryb na zbiorniku B. oraz przepuszczania wód powodziowych, wykonano upust denny z wylotem stanowiącym odłówkę dla ryb i szerokim kanałem uchodzącym do koryta odpływowego z jazu młyńskiego. Korytem rz. P. uznano wówczas koryto odpływowe z jazu młyńskiego stanowiące działkę nr [...], która, analogicznie jak i działka nr [...] będąca działką zbiornika i budowli piętrzących, stanowi własność Skarbu Państwa. Jaz młyński z elektrownią, zlokalizowaną na działce nr [...] stanowi własność C., A. i E. C., odłówka dla ryb położona jest na działce nr [...] stanowiącej własność spółki M., natomiast upust denny wraz z wlotem zlokalizowany jest na działce nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa. Zdaniem organu jaz młyński istniał od początku powstania zbiornika B., stanowiąc wraz z groblą (zaporą) budowlę piętrzącą, umożliwiającą piętrzenie wód do rzędnej 58,55 m n.p.m., co miało miejsce w minionych latach. Jaz młyński był jednocześnie budowlą służącą do energetycznego wykorzystania piętrzonych wód i regulacji poziomu wód w zbiorniku B. Obecnie, prawomocne pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie wód do rzędnej [...]. od października do marca, a w pozostałym okresie do rzędnej [...] oraz na energetyczne korzystanie z tego piętrzenia, posiada E. C. Organ ustalił także, iż upust denny-odłówka został wykonany w 1981 r. jako budowla upustowa z wlotem na rzędnej [...] co przy średnicy przewodu upustu wynoszącym 150 cm, bez pozostałych budowli, pozwalałoby piętrzyć wodę niewiele ponad 56,20 m n.p.m.

Z powyższego wywiódł, iż wniosek Spółki M. o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód jeziora B. do rzędnej 58,40 m n.p.m. na upuście wody - odłówka dla ryb jest bezprzedmiotowy gdyż, jak podniósł, bez pozostałych budowli składających się na węzeł hydrotechniczny Skoki, uzyskanie takiego piętrzenia na upuście wody nie jest możliwe. Bezprzedmiotowy jest również wniosek w części dotyczącej pozwolenia na utrzymywanie urządzeń wodnych upustu w odpowiednim stanie technicznym bowiem przepisy Prawa wodnego nie przewidują udzielania pozwoleń wodnoprawnych na ten rodzaj czynności. Utrzymywanie urządzeń wodnych, które są jednocześnie obiektami budowlanymi w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane, jest obowiązkiem właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego wynikającym z tej ustawy. Bezprzedmiotowość wniosku o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód upustem-odłówką nie wyklucza jednak możliwości ubiegania się o pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód tym upustem na potrzeby odłowu ryb, w określonych terminach i na określoną wielkość, z jednoczesną zmianą zatwierdzonej Instrukcji gospodarowania wodą. Także zdaniem organu odwoławczego, za bezprzedmiotowe należało również uznać udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód upustem - odłówką do rzeki P. albowiem zainteresowany nie wnioskował o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na taki rodzaj korzystania z wód. Wnioskodawca podał jedynie informacyjnie, że w przyszłości wody odprowadzone upustem zamierza wykorzystać do energetycznego korzystania z wód, w planowanej do wykonania elektrowni. W konsekwencji powyższych ustaleń prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie przez organ I instancji o udzielenie ww pozwolenia wodnoprawnego należało, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć uznając je za bezprzedmiotowe.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca M. spółka z ograniczoną odpowiedzialności z siedzibą w M. wniosła do tut. Sądu skargę zarzucając naruszenie:

- art. art. 10 § 1 i art. 79a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) polegające na uniemożliwieniu skarżącej wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz niewskazaniu przez organ przesłanek, które zdaniem organu nie zostały przez Spółkę spełnione lub wykazane, co skutkowało wydaniem decyzji niezgodnej z wnioskiem skarżącej, w tym także brak możliwości wypowiedzenia się w kwestiach podniesionych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 9 maja 2018 r. II SA/Po 638/17, zdaniem skarżącej gdyby organ spełnił dyspozycję art. 10 § 1 i art. 79 a § 1 k.p.a., strona przedstawiłaby argumentację i wnioski dowodowe przemawiające za słusznością jej stanowiska;

- art. 7 k.p.a. polegające na braku dokonania przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego związanego z wykonaniem w latach 80-tych ubiegłego stulecia przebudowy hydrowęzła S., a także poczynienie całkowicie wadliwych ustaleń w sprawie jak przykładowo, iż jaz młyński z elektrownią zlokalizowany jest na działce [...], że upust denny - odłówka ma zdolność do piętrzenia wód rzeki P. jedynie do wysokości [...] czy też, iż jaz młyński jest urządzeniem piętrzącym wody rzeki P. i że taki stan istnieje od początku istnienia jeziora B.;

- art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) polegające na nie wykonaniu wskazań zawartych w ww wyroku WSA w Poznaniu, w tym ustaleń, które z dwóch urządzeń: upust denny czy jaz młyński są urządzeniami niezbędnymi do piętrzenia wód rzeki P.

Podnosząc wskazane powyżej zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Nadto wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

- decyzji Wojewody [...] [...] z 1984 r. na okoliczność tego, że w latach 80-tych ubiegłego stulecia doszło do przebudowy hydrowęzła S. i zasadniczy przepływ wód rzeki P. odbywał się przez upust denny (a nie starym korytem rzeki P.), że pozwolenie to przewidywało możliwość piętrzenia wód do rzędnej 58,40 m n.p.m., że piętrzenie wód nie odbywało się poprzez jaz młyński i tym samym to upust denny jest urządzeniem niezbędnym do piętrzenia wód rzeki P.,

- dokumentacji technicznej odłówki wraz z upustem dennym na okoliczność, że urządzenie to jest zdolne piętrzyć wody rzeki P. do rzędnej [...] a nie [... jak błędnie przyjęto w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi M. S. zo.o. min. podniosła, iż zaskarżona decyzja jest jedyną komunikacją organu ze Spółką w niniejszej sprawie. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu II SA/Po 638/17 zapadł ponad dwa lata wcześniej i w tym okresie organ w żaden sposób nie informował spółki o podejmowanych w niniejszej sprawie działaniach. Nie informowano spółki o jakimkolwiek postępowaniu dowodowym. Gdyby organ prawidłowo prowadził postępowanie, skarżąca Spółka przedstawiłaby argumentację wskazującą, że upust denny z odłówką w ustalonym w latach 80-tych ubiegłego stulecia ładzie hydrologicznym jest elementem kluczowym dla hydrowęzła, bez którego piętrzenie wód rzeki P. nie jest możliwe a także wyjaśniłaby rolę jazu młyńskiego na hydrowęźle. Wskazała, iż pominięto udział właściciela odłówki z upustem dennym jak i dokumentację techniczną dotyczącą tego urządzenia. Powyższe naruszenia spowodowały, że Spółka została pozbawiona prawa do czynnego udziału w postępowaniu drugoinstancyjnym. Także, w jej ocenie, brak jest informacji skąd pochodzi wiedza organu o dacie budowy jazu młyńskiego i jaką wówczas spełniał rolę, na jakiej podstawie przyjęto, iż od początku piętrzono na nim wody rzeki P. do rzędnej [...] Z decyzji nie wynika także kiedy powstał zbiornik jezioro B. a także, jaki wpływ na jego powstanie miało utworzenie jazu młyńskiego. Organ nie wyjaśnił również w jaki sposób zachodzi piętrzenie wód rzeki P. płynących przez działkę [...] poprzez urządzenia, które miałyby znajdować się na działce [...]. Podobnie jak i nie wyjaśnił jaką rolę spełniał jaz młyński w dacie istnienia i funkcjonowania starego koryta rzeki, a ta okoliczność, zdaniem skarżącej, ma zasadnicze znaczenie celem ustalenia czy te urządzenie wodne jest niezbędne do piętrzenia wód rzeki P. Skarżąca wskazała, iż jaz młyński, od czasu przebudowy hydrowęzła, jest urządzeniem wodnym jedynie korzystającym z piętrzenia wód, które odbywa się na upuście dennym. Organ pominął bowiem, że odłówka była wykorzystywana przez inwestora do przepuszczania wody w okresie czteromiesięcznej budowy mostu w 2017 roku, gdy rzeka P. była przegrodzona i przepływ wody całkowicie zatrzymany. W tym czasie to upust denny był urządzeniem piętrzącym wody rzeki, co tym samym dowodzi jego niezbędności, a nie, iż wykorzystuje piętrzenie mające miejsce na innym urządzeniu. Urządzenie odłówka służy gospodarce rybackiej na jeziorze B., którego sprawność decyduje o istnieniu jeziora. Te okoliczności zupełnie zostały przy wydaniu decyzji zbagatelizowane, a rola jazu młyńskiego niezrozumiale nadmiernie uwypuklona który, w ocenie Spółki, stanowi urządzenie nie mające większego znaczenia dla bytu jeziora B. i możliwość piętrzenia ww wód.

W odpowiedzi na skargę Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje.

Zdaniem Sądu wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd w całości aprobuje poczynione przez organ ustalenia faktyczne jak i dokonaną w omawianej materii ocenę prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu pod względem legalności była decyzja Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], uchylająca decyzję Starosty M. z dnia [...] lutego 2017 r. odmawiającej udzielenia skarżącej wnioskowanego pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód w zakresie piętrzenia rz. P. w zbiorniku B. oraz odprowadzania wód upustem odłówką do rzeki P. z km 6+380 i umarzająca w całości postępowanie przed organem I instancji.

Podkreślenia wymaga, iż zaskarżona do Sądu decyzja została wydana w warunkach uprzedniego już procedowania w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (II SA/Po 638/18), natomiast zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, iż art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co z kolei oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu (min. wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 443/09). Związanie organu i sądu ma szeroki zakres, ponieważ skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, w tym także w sprawie stwierdzenia nieważności aktu i wznowienia postępowania administracyjnego, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji. Skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 17 marca 2009 r., sygn. I SA/Łd 1230/08, LEX Nr 493588). Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że rozpatrując sprawę, w myśl art. 153 p.p.s.a., organ ponownie rozpatrujący sprawę (odwołanie), podobnie jak i tut. Sąd, związany był oceną prawną i stanowiskiem co do kierunku dalszego prowadzenia postępowania, wyrażonymi w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 18 kwietnia 2018 r. II SA/Po 638/17. Zatem, obowiązkiem organu odwoławczego, zgodnie z wytycznymi zawartymi w ww wyroku, było podjęcie wszelkich czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego. Powyższemu obowiązkowi, zdaniem Sądu, Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie sprostał.

Trzeba także wskazać, iż w korelacji z niniejszą sprawą zapadły przed WSA w Poznaniu prawomocne wyroki z dnia 27 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Po 201/16, z 31 maja 2017 r. o sygn. akt II SA/Po 281/17 oraz z dnia 19 lipiec 2018 r. II SA/Po 166/18 (dotyczące pozwolenia wodnoprawlego udzielonego E. C.). W sprawie o sygn akt akt II SA/Po 201/16 Sąd rozstrzygnął kwestię konkurencyjności złożonych przez skarżącą Spółkę jak i przez E. C. wniosków o wydanie dla każdego z tych podmiotów pozwolenia wodnoprawnego stwierdzając, iż ta ostania, jako właścicielka jazu młyńskiego, dysponuje na mocy art. 123 ust. 1a Prawa wodnego pierwszeństwem w uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego przed skarżącą Spółką (też wyrok NSA II OSK 3499/18 - skarga kasacyjna od wyroku II SA/Wa 166/18 wniesiona przez skarżąca - oddalona). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Po 281/17 wskazał ponownie na niezasadność ww zarzutów strony skarżącej z uwagi, iż zagadnienia te były przedmiotem rozstrzygnięcia ww prawomocnego wyroku. Sąd zaznaczył także, iż brak jest jakichkolwiek przesłanek dla przyjęcia, iż projektowany sposób korzystania z wody dla celów energetyki wodnej nie zapewni wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, skoro zapewnia on wykorzystanie energii wodnej dla tych celów od kilkudziesięciu lat, a jego alternatywą jest w tym zakresie zdarzenie przyszłe i niepewne, polegające na ewentualnej budowie elektrowni wodnej przez skarżącą Spółkę w oparciu o eksploatowany upust denny i odłówkę. Powyższe zostało także uwypuklone w wyroku ww Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 166/18 z dnia 19 lipca 2018r. W powyższym orzeczeniu Sąd przypomniał, co zostało wskazane już w ww wyrokach, że urządzeniem wodnym koniecznym do realizacji pozwolenia wodnoprawnego jest ww jaz młyński, który stanowi współwłasność E., A. i C. C. Sąd nadto stwierdził, iż skarżąca Spółka planuje budowę małej elektrowni wodnej w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącej już elektrowni wodnej znajdującej się na działce należącej do E. C.. W miejscu planowanej przez Spółkę elektrowni wodnej istnieje odłówka ryb, która, jak wynika z załączonego przez skarżącą Spółkę postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony środowiska w P. z [...] września 2014 r., nie posiada aktualnie przepławki dla ryb, tym samym jej realizacja nie wpłynie na poprawę stosunków biologicznych w środowisku wodnym.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Artykuł ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 613/08 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1328/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym rozpatrując niniejszą skargę Sąd związany jest oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, wyrażonymi także w wyżej wymienionych prawomocnych orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W kontekście powyższego Sąd wskazuje, odnosząc się do zarzutów skargi, iż orzekający w sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, iż faktem powszechnie znanym i co za tym idzie uwzględnionym przez ww Sąd w orzekaniu z urzędu jest okoliczność, że Jezioro B. nie jest zbiornikiem naturalnym, lecz powstało w następstwie działalności człowieka polegającej na spiętrzeniu wód rzeki P. Na okoliczność tę wskazują także zgromadzone w toku postępowania dowody, w tym ekspertyza hydrologiczna autorstwa R. S. (s. 7 ekspertyzy). Ww Sąd wskazał także, iż poza urządzeniem wodnym w postaci upustu dennego-odłówki w bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się inne urządzenie piętrzące wody rzeki P. w postaci jazu młyńskiego, które to urządzenie powstało co najmniej kilkadziesiąt lat przed wybudowaniem upustu dennego-odłówki, wykorzystywanego obecnie przez skarżącą, a które, zgodnie ze stanowiskiem zawartym w ww wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, ma kolosalne znaczenie dla piętrzenia ww wód. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w powołanym wyżej wyroku (II SA/Wa 638/18) jedynie wskazał, iż oba urządzenia wodnoprawne (to jest upust denny-odłówka i jaz) są w zakresie piętrzenia wód względem siebie konkurencyjne, przy czym tylko jedno z tych urządzeń faktycznie piętrzy wody rzeki P. a drugie jedynie korzysta z piętrzenia już zrealizowanego. Nakazał weryfikację powyższego ze wskazaniem jednak, iż "rzekome piętrzenie", o umożliwienie którego wnosi skarżąca, mając na uwadze ustalone parametry piętrzenia (skarżąca Spółka od 58,10 do 58,40 m n.p.m. z ustalonymi już dla E. C. wartościami od 58,40 m n.p.m. do 58,55 m n.p.m.), byłoby w takiej sytuacji nie "piętrzeniem wody", lecz "upuszczaniem wody" już spiętrzonej przez inne urządzenie wodne, co wymagałoby jednak uzyskania pozwolenia wodnoprawnego nie na piętrzenie wód, lecz na inne szczególne korzystanie z wód Jeziora B. Na powyższe, jak podniósł Sąd, pośrednio wskazuje przywoływana także w niniejszej skardze decyzja w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód (decyzja Dyrektora Wydziału Urzędu Wojewódzkiego w [...]. z lipca 1984 r., bez daty dziennej znak [...]). Z decyzji tej, jak podniósł Sąd, zdaje się bowiem wynikać, że pozwolenie wodnoprawne wydawane dla zarządzającego upustem dennym nie obejmowało piętrzenia, które było realizowane przez jaz młyński, lecz utrzymywanie właściwego poziomu powierzchni Jeziora B. poprzez dokonywanie za pośrednictwem jazu z odłówką zasadniczego przepływu wody z tego zbiornika dla utrzymania maksymalnego piętrzenia wody w zbiorniku wynoszącego 58,40 m n.p.m. Ostatecznie na podstawie zebranej dokumentacji orzekający Sąd uznał, iż wydolność potencjalnego piętrzenia wody na ww upuście dennym-odłówce nie przekracza powyższych wartości, stąd przeciwne w tym zakresie twierdzenie skargi nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Podobnie stwierdzić należy, wbrew twierdzeniu skarżącej, iż organ wskazał na dokumenty, o które oparł się rozpoznając odwołanie, w tym m.in. na "Ekspertyzę hydrologiczną" opracowaną w 2015 r. przez R. S. (stanowiącą też materiał dowodowy dla orzekającego w sprawie niniejszej ww Sądu). Z powyższego dokumentu wynika, że jaz młyński istniał od początku powstania zbiornika B. (od kilkudziesięciu lat), stanowiąc wraz z groblą (zaporą) budowlę piętrzącą, umożliwiającą piętrzenie wód do rzędnej 58,55 m n.p.m. Ten stan rzeczy miał miejsce w minionych latach, podobnie jak i aktualnie, na mocy ww prawomocnego pozwolenia wodnoprawnego udzielonego E. C. Z kolei, zgodnie ze zgromadzoną dokumentacją, upust denny-odłówka został wykonany w 1981 r. jako budowla upustowa z wlotem na rzędnej 54,70 m n.p.m., co przy średnicy przewodu upustu wynoszącym 150 cm, bez pozostałych budowli, pozwalałoby piętrzyć wodę niewiele ponad 56,20 m n.p.m. Porównując powyższe wartości zgodzić się należy z organem, iż i w tym wypadku wbrew stanowisku skarżącej, wody rz. P. piętrzy upust denny-odłówka i że to on decyduje o istnieniu zbiornika B. Podnoszony przez skarżącą fakt wykorzystywania odłówki do przepływu wód, w okresie czteromiesięcznej budowy mostu na jazie młyńskim w 2017 r. nie oznacza automatycznie, że jaz młyński w ogóle jest zbędny. Odłówka służy gospodarce rybackiej na zbiorniku B. Podobnie, wyposażenie jazomostu w nowe zamknięcia również nie świadczy o zbędności jazu młyńskiego a jedynie, jak słusznie zauważył organ, o dekapitalizacji starych urządzeń wymagających przebudowy. W kontekście powyższego podkreślenia wymaga, iż szczegółowa funkcja upustu dennego i jazu młyńskiego powinna być określona w Instrukcji gospodarowania wodą dla węzła wodnego Skoki ale takiej Instrukcji wnioskodawca (skarżąca Spółka) nie dołączyła do wniosku o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, ograniczając się do złożenia Instrukcji gospodarowania wodą dla upustu wodnego - odłówki, z pominięciem istnienia jazu młyńskiego.

W ocenie Sądu, poczynione przez organ jak i wykazane przez orzekające w sprawie ww Sądy - ustalenia wskazują, że przedmiotowy wniosek skarżącej Spółki na piętrzenie wód jeziora B. do rzędnej 58,40 m n.p.m. na upuście wody - odłówka dla ryb, jest bezprzedmiotowy albowiem, po pierwsze, bez pozostałych budowli składających się na węzeł hydrotechniczny Skoki, uzyskanie takiego piętrzenia na upuście wody nie jest możliwe, po drugie zaś na wnioskowane piętrzenie funkcjonuje już w obrocie prawnym pozwolenie wodnoprawne z wyższą rzędną piętrzenia 58,10 - 58,40 m n.p.m. Realizowane piętrzenie wód uniemożliwia wydanie drugiego pozwolenia tym bardziej, że miałoby ono uwzględniać inną, niższą rzędną piętrzenia (od 58,10 do 58,40 m n.p.m.). W tym miejscu należy przypomnieć ww stanowisko orzekającego w sprawie niniejszej WSA w Poznaniu, zgodnie z którym "upuszczanie wód ze zbiornika spiętrzonego przez inne urządzenie wodne jedynie pod pozorem ich piętrzenia musiałoby być uznane wręcz za pasożytowanie na efektach działalności podmiotu faktycznie wody te piętrzącego". Z uwagi na brak przepisów Prawa wodnego w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na utrzymywanie urządzeń wodnych stanowi także o bezprzedmiotowości postępowania w tym zakresie. Natomiast, bezprzedmiotowość postępowania odnoszącego się do odprowadzania wód upustem-odłówką wynika z faktu, że wnioskodawca nie składał wniosku o uzyskanie pozwolenia na ten rodzaj korzystania z wód.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż bezprzedmiotowość wniosku o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód upustem-odłówką nie wyklucza możliwości ubiegania się przez skarżącą wydania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód wskazanym upustem na potrzeby odłowu ryb, w określonych terminach i na określoną wielkość, z jednoczesną zmianą zatwierdzonej Instrukcji gospodarowania wodą.

Także, wbrew twierdzeniom skarżącej, w zakresie zarzutu naruszenia art. 10 i 79 a k.p.a., Sąd stwierdza, iż aktywność w postępowaniu administracyjnym nie tylko dotyczy organu administracji publicznej ale także stron postępowania (wnioskodawcy, uczestników), zatem jeżeli koniecznym było powołanie nowych dowodów w sprawie, czy też istniała potrzeba sprostowania istniejących informacji lub złożenia dodatkowych materiałów, to nic nie stało na przeszkodzie aby w toku prowadzonego postępowania na przestrzeni ponad dwóch lat, jakie upłynęły od daty uprawomocnienia się ww wyroku WSA w Poznaniu (II SA/Po 638/17), odpowiednie czynności w powyższym zakresie przedsięwziąć. Takiej aktywności skarżącej Spółki Sąd się nie dopatrzył. Nie wystarczy stwierdzenie w skardze, iż stosowne czynności (przedstawienie argumentacji czy złożenie dowodów w sprawie) zostałyby przez skarżącą podjęte wówczas, gdyby organ nie naruszył ww norm prawnych. Aby skutecznie wywieść, iż doszło do naruszenia normy prawnej z art. 10 k.p.a. należy wykazać, iż uchybienie te miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Skarżąca natomiast, zdaniem Sądu, poza lakonicznym stwierdzeniem powyższego faktu, nie wykazała aby taka sytuacja miała miejsce tym bardziej, iż organ orzekał w oparciu o zgromadzone już i znane Spółce dokumenty. Spółka zaś, ze swojej strony, co wyżej zostało podniesione, w toku prowadzonego postępowania nowych okoliczności nie podnosiła. W istocie, organ winien był poinformować o podejmowanych działaniach jak i zawiadomić strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed zakończeniem postępowania w sprawie jednakże, mając na uwadze brak dodatkowego materiału dowodowego (który by nie był skarżącej znany wcześniej), powyższe uchybienie nie może odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku. Mając świadomość, po uchyleniu decyzji organu II instancji ww wyrokiem WSA w Poznaniu, ponownego rozpoznania odwołania, Spółka winna była, jeśli uważała to za konieczne (stanowisko skargi), podjąć stosowną aktywność procesową nie czekając na zawiadomienia ze strony organu i przedłożyć organowi ewentualne, potencjalne nowe dowody, na wykazanie zasadności swojego stanowiska. Natomiast, jak Sąd zauważa, skarżąca ograniczyła się jedynie i to dopiero na etapie postępowania sądowoadminiatraycjnego, do dołączenia do skargi dokumentów, z których przeprowadzenie dowodu wnioskowała. Sąd domniemuje, iż stanowią one "nowe dowody", których skarżąca "nie miała" możliwości wcześniej przedstawić. Jednak z materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, iż powołane dokumenty były już znane wcześniej zarówno organowi jak i orzekającemu w sprawie Sądowi.

Sąd także nie dopatrzył się naruszenia innych przepisów procedury administracyjnej, postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono należycie. Organ wskazał i prawidłowo zinterpretował mające zastosowanie w sprawie przepisy obowiązującego prawa, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Dlatego w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.