Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 296/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130a ust. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 102  par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 24 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 roku sprawy ze skargi A.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z usunięciem pojazdów, wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; 2/ zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego A. P. kwotę 100 złotych (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 1 kwietnia 2011r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo A. P. zawierające żądanie uregulowania należności za holowanie oraz parkowanie pojazdów od momentu ich zatrzymania przez okres 6 miesięcy w odniesieniu do 19 sztuk pojazdów. W załączeniu przedłożono faktury VAT o numerach opiewające na łączną kwotę w wysokości 70.745,36zł.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego, odmówił A. P. zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów za okres od momentu ich usunięcia do momentu przejścia ich własności na rzecz Skarbu Państwa.

Postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor Izby Skarbowej,

w wyniku wniesionego przez A. P. zażalenia, uchylił ww. postanowienie organu pierwszej instancji przekazując sprawę w całości do ponownego rozpatrzenia. Wskazano przy tym, iż przy określeniu wynagrodzenia, w myśl przepisu art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny powinien ustalić i uwzględnić zakres faktycznych obowiązków dozorcy, wszelkie okoliczności związane z przechowywaniem oraz warunki sprawowania pieczy nad pojazdem.

W konsekwencji zauważono, iż sposób określenia wynagrodzenia przyznanego na podstawie art. 102 § 2 ustawy, należy poddać wnikliwej weryfikacji.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, co do 12 pojazdów odmówił zwrotu wynagrodzenia za dozór oraz wydatków koniecznych związanych z dozorem za okres 6 miesięcy poprzedzający przejście ich własności na rzecz Skarbu Państwa, z uwagi na fakt, iż

w okresie, za jaki strona zażądała wypłaty tych należności, wiążąca była treść umowy

z dnia 18 października 2007r.. Przyznano zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenie za dozór co do 7 pojazdów, za okres 6 miesięcy począwszy od momentu wydania dyspozycji ich usunięcia, do momentu przejścia ich własności na rzecz Skarbu Państwa, w łącznej wysokości 9.325,68 zł brutto. Organ wskazał jednoznacznie, iż w zakresie ww. pojazdów, w momencie ich usunięcia oraz przekazania na parking depozytowy nie obowiązywały jeszcze zapisy umowy. Mimo to, Naczelnik Urzędu Skarbowego przyjął do wyliczenia stawkę określoną w tym dokumencie, gdyż uznał, iż skoro dokonywano już wypłat na rzecz strony za parkowanie pojazdów w latach 2007 - 2008, a warunki ich przechowywania nie ulegały zmianie, to zastosowanie znaleźć mogą stawki dobowe określone w załączniku nr 1 do umowy, tj. 7,32 zł brutto za dobę parkowania. Wskazano, iż stawki te, jako zaproponowane przez stronę w drodze złożonej oferty, musiały odzwierciedlać faktycznie ponoszone przez nią koszty, związane

z poszczególnymi usługami. Organ nie uznał natomiast za stosowne uwzględnianie powoływanych przez stronę, wysokich stawek, uchwalonych przez Radę Powiatu.

Pismem z dnia 7 grudnia 2012r. A. P. wniósł zażalenie na ww. postanowienie.

W treści pisma wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego powołuje się na nieaktualne orzecznictwo sądów administracyjnych. A. P. zacytował wyrok NSA z dnia 23 marca 2011r., sygn. akt I OSK 2025/10 i zaznaczył, iż honorować należy stawki uchwalone przez Radę Powiatu za usuwanie, parkowanie oraz holowanie pojazdów. W dalszej treści zażalenia podniósł, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego przyznał mu jedynie zwrot koniecznych wydatków w zakresie 7 pojazdów, natomiast nie uwzględnił wynagrodzenia za dozór, jak również kosztów usunięcia tych pojazdów (holowania). Żalący się zauważył również, że co prawda sam zaproponował stawki, które znalazły odzwierciedlenie w zapisach umowy, to jednak w chwili obecnej nie podpisałby tak niekorzystnej umowy, lecz sugerowałby się wysokością stawek uchwalonych przez Radę Powiatu. Podniósł także, iż w oparciu o obowiązujące orzecznictwo nie można pozbawić go wynagrodzenia za dozór oraz odmówić zwrotu poniesionych wydatków związanych z dozorem za okres 6 miesięcy poprzedzających przejście własności pojazdów na rzecz Skarbu Państwa tylko z uwagi na fakt, że właściciele tych pojazdów nie odebrali ich w terminie. Zdaniem żalącego się, stanowiłoby to naruszenie art. 2 Konstytucji.

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia "[...]" uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz przyznania wynagrodzenia za dozór 7 sztuk pojazdów w kwocie 9.3235, 68 zł brutto i orzekł

o przyznaniu z tego tytułu kwoty 11.167,88 zł brutto, po uwzględnieniu również kosztów holowania pojazdów, w pozostałym zaś zakresie zaskarżone postanowienie utrzymał

w mocy. Dyrektor Izby Skarbowej uznał za słuszny argument strony, iż organ pierwszej instancji przyznając kwotę 9.325,68 zł pominął w rozstrzygnięciu należności za usunięcie i holowanie 7 pojazdów. Różnica w kwocie 1.842,20 zł brutto została wyliczona poprzez przyjęcie należności za usunięcie i holowanie pojazdów

w wysokości określonej w cenniku stanowiącym załącznik nr 1 do zawartej umowy.

Z uwagi na fakt, iż wszystkie 7 pojazdów mają wedle ogólnie dostępnych danych technicznych masę całkowitą poniżej 2200 kg, przyjęto stawki ustalone dla pojazdów tego rodzaju, tj. 122 zł brutto za holowanie z terenu miasta oraz 244 zł brutto za holowanie z terenu powiatu.

Organ podkreślił, że pismem z dnia 12 stycznia 2012r., zwrócił się do strony

z prośbą o dokonanie kalkulacji poniesionych kosztów związanych z usunięciem pojazdów. W odpowiedzi strona wskazała jednak tylko i wyłącznie na stawki wynikające z uchwały Rady Powiatu w wysokości 140 zł netto (170,80 zł brutto) za każdy z pojazdów. W konsekwencji, w braku wskazania konkretnych wydatków oraz ich wyliczenia, organ odwoławczy uznał, iż zastosowanie winny znaleźć stawki wynikające z załącznika do umowy. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej brak jest podstaw do odmowy przyznania należności z tytułu usunięcia i holowania pojazdów, ponieważ są to wydatki faktycznie przez stronę poniesione w związku z transportem pojazdów na parking depozytowy. Jednak z uwagi na fakt, iż strona nie przedstawiła żadnych realnych wyliczeń, powołując się wyłącznie na stawki z uchwały Rady Powiatu uznano, iż zastosowanie znaleźć winny stawki z cennika będącego załącznikiem do umowy, zaproponowane przez stronę w momencie jej podpisania

i odzwierciedlające jej finansowe żądania w tamtym czasie. Wskazano przy tym, iż są one korzystniejsze (wyższe) niż zaproponowane przez stronę.

Na kwotę 11.167,88 zł składa się zaś zwrot wydatków związanych z dozorem pojazdów z uwzględnieniem kosztów ich usunięcia i holowania na parking depozytowy oraz wynagrodzenie za dozór w okresie od momentu usunięcia 7 sztuk pojazdów, do momentu przejścia prawa ich własności na rzecz Skarbu Państwa. Za dopuszczalne organ odwoławczy uznał zastosowanie w wyliczeniu dokonanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego stawki 7,32 zł brutto wynikającej z łączącej strony umowy, również co do okresów, w których umowa nie obowiązywała. Powyższe jest uzasadnione, z uwagi na fakt, iż przedłożone przez A. P. w toku postępowania wyjaśniającego dokumenty nie pozwalają w sposób precyzyjny

i jednoznaczny na dokonanie kalkulacji poniesionych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzeniem za dozór. Uprawnione było tym samym przyjęcie stawek

z umowy, zważywszy, iż organ nie ma nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów potwierdzających prawidłową wysokość żądanej należności. Ponadto, skoro organ egzekucyjny dokonywał wypłat za parkowanie tych samych pojazdów w zbliżonym czasie, a warunki przechowywania nie ulegały wówczas zmianie, dopuszczalna była możliwość posiłkowania się stawką z zawartej umowy z dnia 18 października 2007r.

Podkreślono przy tym, że stawka 7,32 zł brutto została zaproponowana przez stronę, w drodze złożonej oferty, tym samym przyjąć należy, iż jej przygotowanie zostało przez stronę poprzedzone analizą kosztów przechowywania pojazdów na parkingu depozytowym. W kwestii pozostałych 12 sztuk pojazdów wskazano, iż w całym okresie ich przechowywania obowiązywały zapisy umowy stanowiącej, iż opłata za koszty parkowania, obciążająca Naczelnika Urzędu Skarbowego, obliczana będzie od dnia wpływu kompletu dokumentów do dnia dokonania sprzedaży. W związku z tym odmowa zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenia za dozór za okres poprzedzający przejście na własność Skarbu Państwa 12 sztuk pojazdów wyszczególnionych w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia 2 grudnia 2011 r., jest zasadna.

W ocenie organu odwoławczego w warunkach niniejszej sprawy fakt zawarcia przez stronę umowy z Urzędem Skarbowym, która regulowała kwestie wynagrodzenia za dozór i zwrotu kosztów związanych z jego wykonywaniem ma istotne znaczenie. Skoro bowiem w umowie tej strony ustaliły w sposób dla siebie wiążący kwestie związane ze zwrotem kosztów przechowywania pojazdów, w tym, momentu, od którego zobowiązanie w tym zakresie przejmuje Urząd Skarbowy, to nie można tego faktu pominąć.

Organ podkreślił ponadto, że dyspozycja przepisu art. 102 § 2 u.p.e.a. nie zakłada ustalenia wydatków odpowiadających przeciętnym wydatkom związanym z dozorowaniem rzeczy danego rodzaju, tylko chodzi tu o konkretne wydatki. Nadto z ww. przepisu wynika, iż dozorca nie tylko ma obowiązek wskazać konkretne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale musi również przedstawić w jaki sposób kwoty te zostały obliczone. Natomiast opłaty za parkowanie, jakie ustala Rada Powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a ww. ustawy i wprost nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdów przechowywanych na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w ust. 10 art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zapisy umowy nie przewidują natomiast wypłacania dodatkowych kwot poza stawką 7,32 zł brutto za dobę parkowania. Kwota ta obejmuje zarówno wydatki związane z dozorem oraz wynagrodzenie za dozór. Nie można zatem uwzględnić argumentu strony, iż organ pierwszej instancji przyznał jej wyłącznie zwrot koniecznych wydatków, natomiast pominął wynagrodzenie za dozór.

Skargę na ww. rozstrzygnięcie wywiódł A. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako niezgodnego z prawem. Strona skarżąca zarzuciła organowi wydającemu zaskarżone postanowienie naruszenie prawa materialnego oraz procesowego, tzn. złamania zasady działania organów na podstawie przepisów prawa, określonej w art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 kpa i art. 7 kpa

i niedopełnienie obowiązku przeprowadzenia postępowania uzupełniającego wynikającego z art. 136 kpa. W ocenie skarżącego bezprawnym działaniem jest wyliczenie należnej kwoty za prowadzenie parkingu depozytowego na podstawie stawek określonych w umowie cywilnoprawnej. Strona skarżąca podkreśliła przy tym, że umowa taka nie może być podstawą do odmowy wypłacenia należnych jej kwot ze względu na niespełnienie warunków w niej zawartych oraz wyliczenia na tej podstawie zapłaty. Pojazdy bowiem zostały usunięte z drogi i były strzeżone na podstawie przepisów Prawo o ruchu drogowym, w której ustawodawca wymienił szczegółowe warunki jakie powinna spełniać zarówno jednostka usuwająca pojazdy jak i jednostka prowadząca dla nich parking strzeżony. Dlatego też łączenie umowy na prowadzenie parkingu depozytowego i cen z niej wynikających oraz warunków do wypłaty

z wysokością opłat za pojazdy usunięte z drogi i strzeżone na warunkach ustawy Prawo o ruchu drogowym jest nieuprawnione, tym bardziej, że warunki do prowadzenia parkingu strzeżonego były bardziej rygorystyczne, nie mówiąc już o warunku całodobowej gotowości do usuwania pojazdów z dróg w określonym w minutach czasie dojazdu do miejsca usuwania, czy też konieczności należytego zabezpieczenia uszkodzonych w wypadkach pojazdów. W ocenie skarżącego bezpodstawnym jest również przenoszenie na niego ciężaru udowodnienia ponoszonych kosztów

i wysokości wynagrodzenia, związanych z wykonywaniem zadania usuwania pojazdów z dróg i ich strzeżenia. Skarżący wskazał, że do żądania przyznania mu zwrotu należnych opłat dołączył faktury, w których kwoty zostały wyliczone na podstawie urzędowego dokumentu będącego lokalnym prawem, tj. opublikowaną uchwałą Rady Powiatu. Natomiast odmowa przyznania zwrotu należnej mu kwoty za wykonywanie stosownych czynności wobec 12 innych pojazdów, ze względu na obliczanie należnej kwoty od dnia wpływu kompletu dokumentów, tj. warunku wynikającego z zapisów umowy nie dotyczącej pojazdów usuwanych w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest bezprawna. Ponadto skarżący podniósł, że ustawodawca nie ustanowił obowiązku przedstawiania jakichkolwiek dokumentów potwierdzających zasadność wysokości żądanej opłaty dla pojazdów usuwanych z dróg i strzeżonych na parkingu w trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił w niej, że kwestia wysokości wynagrodzenia za sprawowany dozór oraz warunki jego wypłaty została pomiędzy stronami w sposób dokładny uregulowana i treść tej umowy nie pozostawia wątpliwości co do zakresu odpowiedzialności finansowej Naczelnika Urzędu Skarbowego. Opłaty za parkowanie zaś jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym odnoszą się do prywatnych właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach

w trybie przewidzianym przepisami art. 130a tej ustawy. Stawek tych zaś nie stosuje się wprost do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu, z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w ust. 10 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie organu nie jest również zasadne twierdzenie, że strony nie mają obowiązku wykazywania poniesionych wydatków związanych

z dozorem pojazdów. Z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji wynika bowiem, że dozorca nie tylko ma obowiązek wskazać konkretne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu ale musi również przedstawić w jaki sposób kwoty te zostały obliczone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji

w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy

(art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł

do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały podjęte

z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Na gruncie przedmiotowej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia "[...]" uchylił postanowienie organu I instancji

w części dotyczącej zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz przyznania wynagrodzenia za dozór 7 sztuk pojazdów w kwocie 9.3235,68 zł brutto i orzekł o przyznaniu z tego tytułu kwoty 11.167,88 zł brutto, po uwzględnieniu również kosztów holowania pojazdów, w pozostałym zaś zakresie zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Za dopuszczalne organ odwoławczy uznał zastosowanie w wyliczeniu dokonanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego stawki 7,32 zł brutto wynikającej z łączącej strony umowy, co do okresów,

w których umowa nie obowiązywała. W kwestii pozostałych 12 sztuk pojazdów wskazano, iż w całym okresie ich przechowywania obowiązywały zapisy umowy stanowiącej, iż opłata za koszty parkowania, obciążająca Naczelnika Urzędu Skarbowego, obliczana będzie od dnia wpływu kompletu dokumentów do dnia dokonania sprzedaży. W związku z tym odmowa zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenia za dozór za okres poprzedzający przejście na własność Skarbu Państwa 12 sztuk pojazdów wyszczególnionych w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia 2 grudnia 2011 r., jest zasadna.

W ocenie skarżącego zaś bezprawnym działaniem jest wyliczenie należnej kwoty za prowadzenie parkingu depozytowego na podstawie stawek określonych w umowie cywilnoprawnej. Natomiast odmowa przyznania zwrotu należnej mu kwoty za wykonywanie stosownych czynności wobec 12 innych pojazdów, ze względu na obliczanie należnej kwoty od dnia wpływu kompletu dokumentów jest bezpodstawna, gdyż nie dotyczy ona pojazdów usuwanych w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Spór w sprawie niniejszej dotyczy zatem wysokości należnego wynagrodzenia za dozór pojazdów oraz poniesionych kosztów w związku z ich dozorem, a także sposobu

i podstawy prawnej ich obliczania.

Nie można podzielić poglądu skarżącego, że wynagrodzenie za dozór, przyznawane na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) obliczone być powinno przy zastosowaniu stawek określonych w uchwale rady powiatu, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.).

Przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Powołany przepis przewiduje dwa rodzaje roszczeń dozorcy: zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenie za dozór. Jeśli chodzi o pierwszy składnik należności dozorcy, tj. zwrot wydatków związanych

z wykonywaniem dozoru, w postępowaniu administracyjnym należy ustalić rzeczywiste wydatki poniesione przez dozorcę na wykonywanie dozoru. W orzecznictwie podkreśla się, że wydatki konieczne związane z wykonywaniem dozoru muszą być konkretne

i muszą odnosić się do danego dozorcy i określonego pojazdu (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 585/09, z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 62/08, z dnia 20 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1797/06, z dnia 8 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1185/05, niepublikowane).

Ponadto, z dyspozycji art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji wynika, iż dozorca nie tylko powinien wskazać konieczne wydatki poniesione na dozór konkretnego pojazdu, ale musi również przedstawić sposób obliczenia tych kwot. Dopiero wtedy, gdy dozorca zgłaszający roszczenie z tytułu zwrotu wydatków koniecznych nie przedstawi żadnych dowodów i wyliczeń dotyczących wydatków poniesionych na dozór konkretnego pojazdu, konieczne jest ich ustalenie

w drodze dowodów podejmowanych przez organ z urzędu. Dowody te w sprawach dozoru mogą odnosić się do kosztów ponoszonych przez podmioty prowadzące tego rodzaju działalność (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 831/08, I OSK 832/08 oraz I OSK 833/08, niepublikowane).

Natomiast jeśli chodzi o wynagrodzenie za dozór, w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia, co powoduje, że należy w tym zakresie stosować odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, dotyczące umowy przechowania. Zgodnie z art. 836 k.c., jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku, gdy żądanie wynagrodzenia zgłasza jednostka wyznaczona przez organ administracji publicznej do usuwania pojazdów z drogi

i przechowywania ich na parkingu strzeżonym na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, nie wchodzi w grę wynagrodzenie określone w umowie albo w taryfie, będącej urzędowo ustalonym wykazem stawek opłat za przechowanie. Jednostkę tę wiąże bowiem z organem administracji publicznej stosunek administracyjnoprawny. Stanowisko takie wspiera dodatkowo orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zdaniem tego Sądu, biorąc pod uwagę, że celem regulacji zawartej w art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest ochrona dobra o istotnym znaczeniu – bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz życia i zdrowia jego uczestników, należy dojść do wniosku, że chodzi o stosunek publicznoprawny, a nie cywilnoprawny. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2008r., sygn. akt II CSK 284/08, LEX nr 483286). Stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu, jest – także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa – typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych. Istota bowiem regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym; jest ono wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym, oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków [...]. W tym stanie rzeczy należy skonkludować, że jeżeli właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 29 listopada 2010r., I OPS 1/10).

W niniejszej sprawie zauważyć należy, że umowa zawarta w dniu 18 października 2007 r. między skarżącym a organem I instancji ( k – oznaczona jako 30 w aktach administracyjnych ), dotyczyła okresu od orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Nie została w niej w żaden sposób uregulowana odpłatność za pierwsze sześć miesięcy przechowywania pojazdów. Tak więc niezależnie od przedstawionych wyżej rozważań dotyczących obowiązującego strony stosunku administracyjnego, powoływanie się przez organ na zapisy umowy przy odmowie wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów było błędem, bo nawet w umowie skarżący nie zrezygnował z wynagrodzenia za ten okres.

Co do zasady nie obowiązują więc unormowania umowne lub taryfowe, z istoty swej odnoszące się przecież do stosunków cywilnoprawnych między stronami umowy przechowania. Podkreślenia wymaga, że nie jest taryfą w rozumieniu powołanych przepisów uchwała rady powiatu wydana na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nie dotyczy ona bowiem stawek stosowanych przez podmioty świadczące usługę przechowania na podstawie przepisów prawa cywilnego. Dodać należy, że w wyroku z dnia 17 listopada 2009 r. (I OSK 131/09, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wyłączone jest odpowiednie stosowanie art. 836 k.c. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o wysokości wynagrodzenia za przechowanie określonej w umowie albo taryfie. Odpowiednie zastosowanie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odnieść wyłącznie do zastosowania art. 836 k.c. w zakresie, w którym stanowi on o należnym wynagrodzeniu przyjętym w danych stosunkach.

Przyjmuje się, że wysokość wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach

w rozumieniu art. 836 k.c. powinna zostać ustalona na podstawie kryterium wynagrodzenia faktycznie stosowanego najczęściej przez innych przechowawców na terenie, w miejscu, gdzie przechowawca wykonuje umowę i dla rzeczy danego rodzaju. Na gruncie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji orzecznictwo wskazuje, że uwzględniać należy zakres obowiązków przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jak: miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu, powierzchnię niezbędną do jego składowania w taki sposób, jaki wynika

z właściwości przechowywanej rzeczy i z okoliczności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10, wyrok NSA z dnia 16 lutego 1999 r., I SA/Wr 2390/97 opubl. w ONSA 2000, nr 1, poz. 28).

Wyrażany jest też pogląd, że ustalając wysokość wynagrodzenia należnego jednostce wykonującej dozór pojazdów usuniętych z drogi, organ powinien wziąć pod uwagę wynagrodzenia uzyskiwane przez inne podmioty prowadzące parkingi depozytowe dozorujące pojazdy usunięte z drogi (wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2009 r.: III SA/Łd 493/08 i III SA/Łd 503/08, niepubl.). Podkreśla się, że posłużenie się - przy obliczaniu wysokości wynagrodzenia za dozór - stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące parkingi depozytowe, pozwala na ustalenie wynagrodzenia za dozór konkretnego pojazdu

w sposób bardziej precyzyjny i w większym stopniu odpowiadający istocie tego wynagrodzenia, niż posłużenie się stawkami stosowanymi przez podmioty prowadzące inne parkingi (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2010 r., I OSK 1194/09 i z dnia 17 listopada 2009 r., I OSK 585/09, niepubl.).

Jednolity jest również pogląd, że przy obliczaniu wynagrodzenia za dozór nie ma podstaw do stosowania stawek określonych w uchwale rady powiatu, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Przepis art. 130a ust. 6 w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawy, dokonanej z dniem 21 sierpnia 2011 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) stanowił, że wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, czyli opłat za usunięcie pojazdu z drogi w przypadkach określonych w ustawie oraz parkowanie tego pojazdu ustala rada powiatu. Powołany przepis nie wskazywał sposobu ustalenia stawek opłat, w szczególności zaś nie zobowiązywał rady powiatu do uwzględniania przy ustalaniu stawek tych okoliczności, które powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu wynagrodzenia dozorcy na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10, stwierdzając, że wskazane wcześniej okoliczności, dotyczące wysokości opłat, powinna uwzględnić rada powiatu, która zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5c i 6 ustawy ustala wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu. Opłaty te mają zastosowanie także wtedy, gdy właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie. Podkreślić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jedynie, że stawki opłat ustalanych przez radę także powinny uwzględniać takie okoliczności jak zakres obowiązków dozorcy i okoliczności towarzyszące przechowaniu i warunki jego sprawowania oraz że mają one zastosowanie, gdy właściciel nie odebrał auta w terminie, nie stwierdził jednak, że według stawek tych obliczane jest wynagrodzenie jednostki sprawującej dozór. Przeciwnie z treści uzasadnienia uchwały wynika w sposób nie nasuwający wątpliwości, że podstawą ustalenia wynagrodzenia dozorcy oraz zwrotu wydatków jest art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza obowiązek ustalenia tego wynagrodzenia oraz wydatków z uwzględnieniem wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny okoliczności, a nie stosowania wprost stawek ustalonych przez radę powiatu na innej podstawie i w innym celu. Tylko ubocznie zauważyć należy, że po nowelizacji obowiązującej od dnia 21 sierpnia 2011 r. przepis art. 130a ust. 6 stanowi, że rada powiatu, ustalając stawki wymienionych opłat, bierze pod uwagę koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Wskazane zatem zostały okoliczności, które rada powiatu powinna brać pod uwagę przy ustalaniu stawek opłat ponoszonych przez właścicieli pojazdów usuniętych z drogi. (por. wyrok WSA w Lublinie z 21 grudnia 2011r., III SA/Lu 684/11).

Biorąc powyższe pod uwagę organ w toku ponownego rozpoznania sprawy powinien jeszcze raz podjąć próbę ustalenia jakie konkretnie wydatki poniósł skarżący w związku z dozorem spornych pojazdów. Skoro zaś uznano, że strona nie przedstawiła kompletnej dokumentacji w tym zakresie, to wydaje się, że właściwe byłoby przesłuchanie skarżącego. Przeprowadzenie takiego dowodu jest jak najbardziej zasadne gdyż być może pozwoli sprecyzować jakie koszty wiązały się z dozorem poszczególnych pojazdów, które były przechowywane przez skarżącego. Przesłuchując skarżącego należałoby zatem wyjaśnić zakres jego obowiązków jako przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszące takiemu przechowaniu, takie jak: miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu, powierzchnię niezbędną do jego składowania w taki sposób, jaki wynika z właściwości przechowywanej rzeczy i z okoliczności. Należałoby przy tym wyjaśnić w jaki sposób rodzaj dozorowanego pojazdu wpływał na koszt jego przechowywania, dlatego zasadnym byłoby na przykład zweryfikowanie czy koszt dozorowanego motoroweru różni się od kosztu dozorowania ciągnika czy też samochodu osobowego i na czym te różnice kosztowe polegają. Nietrudno bowiem sobie wyobrazić, że wydatki związane z zabezpieczeniem pojazdów mogą być uzależnione właśnie od rodzaju i gabarytów tych poszczególnych pojazdów, co wiąże się też ze sposobem i powierzchnią ich przechowywania. Przesłuchując stronę organ powinien zatem zapytać o wydatki związane z każdym dozorowanym pojazdem oraz o precyzyjny sposób obliczenia wskazanych przez skarżącego kwot. Jak już bowiem wspomniano wydatki konieczne związane z wykonywaniem dozoru muszą być konkretne i muszą odnosić się do konkretnego dozorcy i określonego pojazdu.

Dopiero gdyby skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów i wyliczeń dotyczących wydatków poniesionych na dozór konkretnego pojazdu, organ może sięgnąć po dodatkowe dowody. Wydaję się, że jednym z takich dowodów mogłaby być umowa na świadczenie usług w zakresie holowania i parkingu zawarta

w dniu 18 października 2007r. pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego

a A. P. prowadzącym przedsiębiorstwo pod firmą A. Zaznaczyć trzeba tu jednak, że mógłby to być jedynie ewentualnie dowód akcesoryjny w zakresie określenia stawek za wydatki związane z dozorem konkretnych pojazdów i sam dozór takich pojazdów. Takie stawki z przedmiotowej umowy należałoby zestawić z kosztami ponoszonymi przez inne podmioty prowadzące tego rodzaju działalność. Dopiero to pozwoliłoby na rzetelne, choć tylko przybliżone określenie wydatków związanych z przechowywaniem spornych pojazdów. Należy jednak tu wyraźnie zaznaczyć, że sięgniecie w kontekście dowodowym do stawek ze wspomnianej umowy cywilnoprawnej w żadnym wypadku nie stanowi o nadrzędności tego stosunku obligacyjnego w rozpoznawanej sprawie. Na gruncie przedmiotowej sprawy bowiem skarżącego wiąże z organem administracji publicznej stosunek administracyjnoprawny. Co do zasady nie obowiązują więc w tej sytuacji unormowania umowne lub taryfowe, z istoty swej odnoszące się przecież do stosunków cywilnoprawnych między stronami umowy przechowania.

Ustalając zaś wynagrodzenie za dozór przedmiotowych pojazdów organ zobligowany jest rozważyć - po analizie zebranych w sprawie dowodów - czy dla jego obiektywnego określenia nie byłoby zasadne zastosowanie metody porównawczej, polegającej na obliczeniu średniej arytmetycznej stawek stosowanych przez innych bliskich lokalizacyjnie Naczelników Urzędów Skarbowych na parkingach prowadzących taką samą co skarżący działalność, a więc wykonujących dozór pojazdów usuniętych

z drogi w trybie art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Taka metoda polegałaby na zsumowaniu stawek obowiązujących na terenie działania organów egzekucyjnych – zakwalifikowanych do takich obliczeń, a następnie podzielnie zsumowanej kwoty przez liczbę organów, co dopiero pozwoliłoby na obliczenie uśrednionych stawek dobowych. Dla obiektywnego dokonania obliczeń należałoby wziąć pod uwagę stawki stosowane co najmniej przez 8 bliskich terytorialnie Urzędów Skarbowych.

Reasumując, organ w toku ponownego rozpoznania sprawy przeprowadzi ponowne postępowanie wyjaśniające zgodnie z wytycznymi i oceną prawną zawartymi w niniejszym wyroku.

Stwierdzając naruszenie przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy, należało w pkt 1 uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 stosownie do art. 200 powołanej ustawy. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł w pkt 3, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.