Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 919/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 156 par. 1 pkt 3,  art. 9
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 135,  art. 200,  art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kataryna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wygaszenia prawa użytkowania nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], numer [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółdzielni A. kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 210 ust. 3 w związku z art. 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) po wszczęciu, na wniosek Spółdzielni Kółek Rolniczych w [...] - w likwidacji, postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...] w sprawie wygaszenia prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej nr działki [...], położonej

w [...], użytkowanej przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych w likwidacji

w [...], odmówiło stwierdzenia nieważności.

Likwidator Spółdzielni Kółek Rolniczych w [...], pismem opatrzonym datą [...], które do Kolegium wpłynęło w dniu [...], wystąpił

o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji nr [...] Wójta Gminy [...]

z dnia [...] - poprzez stwierdzenie jej nieważności, jako wydanej bez podstawy prawnej, tj. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu podał, że Wójt Gminy [...] zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami, wygasił prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], położonej w [...] z uwagi na to, że użytkownik wieczysty w dniu [...] podpisał umowę najmu z firmą [...], nie zawiadamiając o tym Gminy i wywodząc, że w tych okolicznościach nieruchomość stała się dla użytkownika wieczystego zbędna. Wskazał, że wygaszenie użytkowania wieczystego nastąpiło na podstawie stanu prawnego obowiązującego w [...] roku, gdy tymczasem opisana umowa została zawarta w [...] r. pod rządami przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1995 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) i przy spełnieniu przesłanek ustawą tą określonych.

W ocenie Likwidatora nie było podstaw prawnych do wygaszenia użytkowania wieczystego, bowiem użytkownik nie naruszył przepisu art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż przepisy tej ustawy nie obowiązywały w dacie zawarcia wskazanej wyżej umowy. W tych okolicznościach uznał, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, bowiem prawo nie działa wstecz.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że zgodnie

z treścią art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ten właśnie przepis wskazał Likwidator jako podstawę złożonego przez siebie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...]. Przedmiotowa decyzja była już przedmiotem postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...], zainicjowanego odwołaniem od tej decyzji, złożonym w zakreślonym prawem terminie przez pełnomocnika Spółdzielni. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium decyzją z dnia [...] znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Stan faktyczny i prawny oraz motywy rozstrzygnięcia zostały szczegółowo podane w decyzji Kolegium.

Pismem z dnia [...] strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] znak: [...]. Skarga została przez Sąd odrzucona postanowieniem z dnia [...].

o sygnaturze akt: [...]. Postanowienie to jest prawomocne.

Kolegium, biorąc pod uwagę opisany wyżej stan faktyczny i prawny, wskazało,

że po pierwsze decyzja Wójta Gminy [...] funkcjonuje w obrocie prawnym, bowiem nie została z niego wyeliminowana w żaden z przewidzianych prawem sposobów, po drugie była przedmiotem postępowania, tak przed Kolegium, jak i przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...]. Korzysta zatem z tzw. powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).

Organ uznał, że jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

w wyroku z dnia 20 stycznia 2010 r. (sygn. akt: VIII SA/Wa 663/09), stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie, w której już orzekano i rozstrzygnięto decyzją ostateczną (res iudicata) może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy ustalone zostanie, iż istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Zaistnienie komentowanej przesłanki wymaga ustalenia tożsamości sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym

i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast sprawy są tożsame pod względem przedmiotowym, o ile tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny oraz prawa

i obowiązki stron, które z nich wynikają.

Według Kolegium, z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie: decyzja Wójta Gminy [...] korzysta z powagi rzeczy osądzonej, zaś wniosek Likwidatora niewątpliwie wskazuje, że występuje w sprawie tożsamość przedmiotowa i podmiotowa.

Rozważając wystąpienie przesłanki braku podstawy prawnej, jako jednej

z enumeratywnie wymienionych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (art. 156 § 1 pkt 2 KPA) organ wskazał, że wniosek Likwidatora oparty na tej przesłance jest całkowicie nieuzasadniony. Decyzja nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...] wydana została, między innymi,

na podstawie przepisów art. 210 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 6 ustawy

z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Powołana we wniosku Likwidatora ustawa z dnia 29 kwietnia 1995 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości obowiązywała jedynie do dnia 31 grudnia 1997 r., co wynika wprost z treści przepisów art. 241 pkt 1 w zw. z art. 242 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Z kolei w dacie orzekania, tak przez Wójta Gminy [...], jak i przez Kolegium, obowiązywały przepisy właśnie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i to te przepisy stanowiły podstawę prawną orzekania.

Spółdzielnia Kółek Rolniczych w [...] - w likwidacji złożyła wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...],[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kpa, po ponownym rozpatrzeniu, wniosku Spółdzielni Kółek Rolniczych w [...] - w likwidacji, o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...] w sprawie wygaszenia prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej nr działki [...] położonej w [...], użytkowanej przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych w likwidacji w [...], utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...].

Kolegium stwierdziło, że Likwidator Spółdzielni Kółek Rolniczych w [...] we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawarł żądanie uchylenia w całości decyzji oznaczonych znakami: [...] oraz [...], jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa oraz wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] nr [...] "z jednoczesnym wyeliminowaniem z obiegu prawnego decyzji [...],[...] za zgodą strony".

W uzasadnieniu wskazał, iż podtrzymuje wszystkie dotychczas sformułowane zarzuty i wnosi o rozpoznanie skargi na decyzję organu I instancji. Uznał dalej,

iż stwierdzenie Kolegium, w myśl którego decyzje były rozpatrywane przez SKO

i korzystają z powagi rzeczy osądzonej, jest błędne, bowiem decyzje Wójta Gminy [...] były zaskarżone w trybie art. 127 Kpa, a nie w trybie art. 156 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] (błędnie wskazano datę roczną decyzji jako [...] r.), po wszczęciu na wniosek Spółdzielni Kółek Rolniczych w [...] - w likwidacji, postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...] w sprawie wygaszenia prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej nr działki [...] położonej w [...], użytkowanej przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych w likwidacji w [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji podało faktyczne i prawne motywy swojego rozstrzygnięcia, zaś w pouczeniu wskazało, iż zgodnie z treścią art. 127 § 3 Kpa, stronie nie służy od tej decyzji odwołanie, jednak strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się w ciągu 14 dni od daty jej otrzymania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Na wstępie Kolegium zauważyło, iż Likwidator w jednym piśmie usiłuje zaskarżyć pięć różnych decyzji, myląc przy tym tryby ich rozpatrywania na różnych etapach postępowania administracyjnego.

Otóż decyzja Kolegium znak: [...] z dnia [...]

(o wyeliminowanie jej z obiegu prawnego wniósł m.in. Likwidator) była przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...]. Sąd postanowieniem sygn. akt [...], z dnia [...], skargę Likwidatora odrzucił. Postanowienie to jest prawomocne. W tym stanie faktycznym i prawnym Kolegium stwierdziło, iż wniosek o wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] znak: [...] jest prawnie niedopuszczalny po pierwsze dlatego, że sprawa była przedmiotem rozpatrzenia przez właściwy sąd, po drugie dlatego, że postanowienie sądu wydane w tej sprawie jest prawomocne i po trzecie wreszcie dlatego, że Likwidator mógł wystąpić do Kolegium z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy będącej przedmiotem postępowania przed Kolegium, a nie przed sądem.

Dalej Kolegium wskazało, iż Likwidator bezsprzecznie złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji (Wójta Gminy [...]) w trybie art. 156 Kpa, wobec czego twierdzenia Likwidatora, jakoby decyzje Wójta Gminy [...] były zaskarżane w trybie art. 127, a nie w trybie art. 156 Kpa mogą co najwyżej dotyczyć spraw wcześniej rozpatrywanych przez Kolegium.

W ocenie Kolegium, twierdzenia te z całą pewnością nie dotyczą sprawy będącej przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego. Sprawą tą jest bowiem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, którą Kolegium rozpatrzyło wydając w dniu [...] decyzję znak: [...].

Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia przez Kolegium prawa poprzez to, iż dwaj członkowie Kolegium (J.N. i W.G.) brali poprzednio udział przy rozpatrywaniu sprawy, organ wskazał, iż zarzut ten jest całkowicie nieuzasadniony. Obaj członkowie Kolegium brali wprawdzie udział przy rozpatrywaniu sprawy oznaczonej znakiem [...], jednakże sprawa ta na skutek wniesienia przez Likwidatora skargi do WSA w [...] była przedmiotem postępowania sądowoadmninistracyjnego i została prawomocnie zakończona. Poza tym, decyzja Kolegium z dnia [...] znak: [...] rozpatrywana była w pierwszej instancji jako sprawa nowa, tak więc żaden przepis prawa nie daje podstaw do twierdzeń, aby J.N. i W.G. nie mogli brać udziału przy jej rozpatrywaniu.

Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony Kolegium zważyło, iż decyzja nr [...] Wójta Gminy [...] z dnia [...] była już przedmiotem postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...], zainicjowanego odwołaniem od tej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium decyzją z dnia [...] znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na tą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Skarga została przez Sąd odrzucona postanowieniem z dnia [...] o sygnaturze akt: [...]. Postanowienie to jest prawomocne.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium wskazało, że decyzja Wójta Gminy [...] funkcjonuje w obrocie prawnym, bowiem nie została z niego wyeliminowana w żaden z przewidzianych prawem sposobów. Była ona także przedmiotem postępowania tak przed Kolegium, jak i przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...]. Korzysta zatem z tzw. powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] znak: [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Wójta Gminy [...] w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa wskazując, iż wniosek Likwidatora o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, w tym właśnie trybie, jest całkowicie nieuzasadniony.

Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ wskazał także, iż decyzja nr [...] Wójta Gminy [...] wydana została m.in. na podstawie przepisów art. 210 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W dacie orzekania tak przez Wójta Gminy [...], jak i przez Kolegium, obowiązywały przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i to te przepisy stanowiły podstawę prawną orzekania. Z kolei powołana we wniosku Likwidatora (pismo z [...]) ustawa z dnia 29 kwietnia 1995 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości obowiązywała jedynie do dnia 31 grudnia 1997 r., co wynika wprost z treści przepisów art. 241 pkt 1 w zw.

z art. 242 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Orzekający w niniejszej sprawie skład Kolegium w pełni podzielił stanowisko wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia [...], znak: [...]. Trafnie wskazany został

w uzasadnieniu tej decyzji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2010 r. (sygn. akt: VIII SA/Wa 663/09), zgodnie z którym "stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie, w której już orzekano i rozstrzygnięto decyzją ostateczną (res iudicata) może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy ustalone zostanie, iż istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Zaistnienie komentowanej przesłanki wymaga ustalenia tożsamości sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony. Natomiast sprawy są tożsame pod względem przedmiotowym, o ile tożsama jest podstawa prawna, stan faktyczny oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają."

Stan faktyczny i prawny w sprawie nie uległ zmianie do chwili orzekania

w niniejszym postępowaniu. Decyzja nr [...] Wójta Gminy [...] korzysta zatem z powagi rzeczy osądzonej, jak również występuje w sprawie tożsamość przedmiotowa i podmiotowa.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych w [...] – w likwidacji, zwaną dalej "SKR". Zaskarżonej decyzji zarzucono, że

- została wydana bez udziału strony art. 10 Kpa,

- nierozpoznano w postępowaniu wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...].

Wskazując na powyższe SKR wniosła o:

- uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...][...]

ewentualnie

- uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...]

- zasądzenie kosztów sądowych od strony przeciwnej.

Zaskarżoną decyzją SKO w [...] utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...]. Taki stan narusza zasadę praworządności, albowiem decyzja organu I instancji jest dotknięta wadą wyliczoną w art. 156 § 1 Kpa i dalsze utrzymywanie jej w obrocie prawnym stanowi poważne zagrożenie dla gospodarki skarżącej i powoduje nieprawidłowe ukształtowanie stosunków materialnoprawnych w zw. art. 90 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż Gmina [...] nie dokonała zwrotu nakładów na nieruchomość skarżącej.

W uzupełnieniu skargi SKR stwierdziła, iż fakt wydania decyzji bez udziału strony (art. 10 § 1 Kpa) potwierdza brak zawiadomienia w aktach sprawy organu strony oraz pominięcie w odpowiedzi na skargę przesłaną do WSA. SKO w [...] nie zastosowało się do wniosku strony o sporządzenie i doręczenie kserokopii akt sprawy, a obowiązek sporządzenia kserokopii organu wynika z art. 73 § 2 Kpa. Wszystko to uniemożliwiło stronie prawidłowe sporządzenie skargi i ustosunkowanie się do rozstrzygnięcia. W ocenie strony skarżącej, nie został rozpatrzony wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] zgodnie z jego treścią i podstawami prawnymi stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] w sprawie wygaszenia użytkowania

SKO w [...], odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] uzasadniło, że zaskarżona decyzja była przedmiotem postępowania i korzysta z powagi rzeczy osądzonej. W podstawie prawnej decyzji i uzasadnieniu nie wskazano żadnego przepisu prawa na podstawie, którego dokonano takiego ustalenia i w związku z tym odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji. Takie ustalenie jest błędne i niemające podstawy prawnej w obowiązującym systemie prawnym w administracji, żaden przepis Kpa nie zawiera w swej treści instytucji powagi rzeczy osądzonej, a wniosek strony o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji jest pierwszym i jedynym wnioskiem opartym na art. 156 Kpa i nigdy wcześniej nie był rozpatrywany na podstawie tegoż przepisu prawa.

Błędna jest również argumentacja SKO, że decyzja była przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...] i korzysta, zatem z powagi rzeczy osądzonej. Art. 171 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko, co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Postanowieniem WSA w [...] Sygn. Akt. [...] została odrzucona skarga spółdzielni z powodu opłacenia skargi po terminie i skarga dotyczyła decyzji SKO. [...] rozpoznawanej na podstawie art. 127 Kpa, a nie 156 Kpa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając wniosek strony nie wzięło pod uwagę stanu prawnego i stanu faktycznego na dzień wydania decyzji, Wójt Gminy [...] wydał decyzję wg stanu prawnego z [...]r. na podstawie art. 46 ust 1 oraz ust 2 pkt 2 i pkt 6 Dz. U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603, natomiast umowa najmu z dnia [...] została opracowana i zawarta wg stanu prawnego z [...] r. na podstawie przepisu art. 35 Dz. U. Nr 30 z 1991 r. poz. 127 nie naruszając pod żadnym względem ówcześnie obowiązującego prawa i wygasła w [...]r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak

i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje

na uwzględnienie.

Na wstępie należy stwierdzić, że powaga rzeczy osądzonej zachodzi wówczas, gdy wystąpi tożsamość przedmiotowa (tożsamość sprawy) i tożsamość podmiotowa (tożsamość stron) sprawy już rozstrzygniętej ze sprawą mającą być przedmiotem rozstrzygania. Z mocy powagi rzeczy osądzonej korzystają tylko przed sądami administracyjnymi orzeczenia rozstrzygające merytorycznie sprawę sądowoadministracyjną. Wynika to z samej istoty tej instytucji. Res iudicata stanowi bowiem rozstrzygnięcie (osądzenie) sporu będącego przedmiotem procesu.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym chodzi o rozstrzygnięcie sporu co do legalności działania administracji, sporu pomiędzy osobą kwestionującą to działanie

a organem, którego działania (niedziałania) skarga dotyczy. Orzeczenie proceduralne nie rozstrzyga tego sporu. W przypadku odrzucenia skargi sąd administracyjny nie bada zasadności skargi, a jedynie stwierdza okoliczność uzasadniającą to odrzucenie. Podobnie rzecz się ma w przypadku umorzenia. Zaskarżony akt lub czynność pozostaje w mocy tak jak, gdyby skarga do sądu w ogóle nie została wniesiona.

Rozstrzygnięcie sądu w postaci odrzucenia skargi nie korzysta z przymiotu

res iudicata i nie istnieje powód, który uniemożliwiałby stronie wniesienie skargi powtórnie (postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r. sygn. akt II GSK 208/11 LEX 786107).

Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej "Kpa", jedną z przyczyn nieważności aktów administracyjnych , określoną w art.156 § 1 pkt 3 Kpa, jest tzw. res iudicata. Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie powagi rzeczy osądzonej, istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, Lex nr 597967: "Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy, konieczne jest, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego, jak i faktycznego".

Oba przedstawione powyżej poglądy dotyczące powagi rzeczy osądzonej

są zgodne z utrwaloną od lat linią orzecznictwa administracyjnego i skład sądu orzekający w niniejszej sprawie, w całości je podziela.

W świetle tych poglądów stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dotyczące powagi rzeczy osądzonej, zawarte tak w zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...], jest całkowicie bezpodstawne.

Kolegium uznało bowiem, że zachodzi powaga rzeczy osądzonej z uwagi na fakt, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji organu I instancji (Wójta Gminy [...] z dnia [...] nr [...], utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], którego to Kolegium decyzja ostateczna (z dnia [...] nr [...]) następnie została zaskarżona do sądu administracyjnego, a skarga została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...].

Bezsprzeczne jest, że SKR dochodząca stwierdzenia nieważności decyzji

w sposób jednoznaczny wskazywała we wniosku, że chodzi o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji.

Organ, z naruszeniem zasad wynikających z art. 9 Kpa zakwalifikował ten wniosek, bez należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Rzeczą organów było czuwanie nad tym, żeby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.

Byt prawny decyzji wydanej przez organ I instancji jest uzależniony w całości

od utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego, stąd dla prawidłowości postępowania w sprawie konieczne było właściwe poinformowanie strony

o konieczności objęcia wnioskiem także decyzji organu odwoławczego. Zgodnie

z utrwalonym poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia

18 sierpnia 1997 r., sygn. akt IV SA 1520/95, wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2001 r., sygn. akt I SA 1790/99) organ administracyjny właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w instancji odwoławczej, będzie właściwy również do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji w tej samej sprawie (wyrok WSA w warszawie

z 30.05.2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 253/06 LEX 283275 ).

Na marginesie należy dodać, iż skład orzekający w niniejszej sprawie, prezentuje stanowisko, iż skład samorządowego kolegium odwoławczego rozpoznający wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji uprzednio utrzymanej w mocy przez to kolegium, powinien być inny niż skład kolegium wydający decyzję ostateczną.

Nie można bowiem akceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział

w wydaniu decyzji w postępowaniu zwyczajnym będzie następnie brała udział

w postępowaniu nadzwyczajnym, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Przepis art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Prawo obywatela do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, według tej zasady, jego prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Z kolei "sprawiedliwość" wymusza, między innymi, takie cechy procesowe, jak obiektywizm w orzekaniu oraz związaną z tym niezależność osób wydających decyzje administracyjne.

Rozpatrując ponownie sprawę organy winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uznając,

iż naruszenie art. 9 Kpa miało istotny wpływ na wynik postępowania, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.200 w zw. z art.205 ww. ustawy.