Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1914/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 21 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2014 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. na rzecz A S.A. z siedzibą w L. kwotę 16.774 (słownie: szesnaście tysięcy siedemset siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. (nr [...] ) Wójt Gminy G. określił A S.A. w L. podatek od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 955.624 zł, przyjmując jako przedmiot opodatkowania grunty: pod jeziorami, zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych o pow. 0,3260 ha, grunty związane z prowadzeniem działalnością gospodarczej o pow. 968.576 m2 (za okres od stycznia do czerwca 2013 r., zaś za okres od lipca do grudnia 2013 r. – 959.531 m2) oraz budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o wartości 5.362.773 zł.

W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy G. zakwestionował stanowisko spółki, że grunty o powierzchni 968.576 m2 (a od 1.07.2013 r. – 959.531 m2) należy zaliczyć do kategorii "gruntów pozostałych". Zdaniem organu podatkowego pierwszej instancji, grunty te są gruntami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej przez spółkę, zaś zgodnie z wypisami z rejestru gruntów stanowią zurbanizowane tereny niezabudowane, tereny przemysłowe i drogi, oznaczone symbolami Bp, Ba, dr – które podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według wyższej stawki.

Przy tym Wójt Gminy G. wyjaśnił, że sam fakt posiadania danej nieruchomości przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że nieruchomość jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponadto, organ podatkowy pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy G. obszar przedmiotowych nieruchomości ujęty jest jako obszar zainwestowania A obszar K. – bez zapisów wyznaczających granice obszarów wymagających przekształceń i rekultywacji.

Organ podatkowy pierwszej instancji nie podzielił również stanowiska spółki, że przedmiotowe grunty ze względów technicznych, o których mowa w art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 z późn. zm., w skrócie: "u.p.o.l."), nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Pomimo więc, że w części areału przedmiotowe grunty zostały zanieczyszczone produktami ropopochodnymi, to jednak charakter istniejących skażeń nie wyklucza możliwości obrotu nimi i prowadzenia działalności gospodarczej. Grunty, którymi obraca A, po sprzedaży służą bowiem działalności gospodarczej ich nabywcom. Ponadto z przykładowych aktów notarialnych dokumentujących sprzedaż przez spółkę gruntów, brak jest jakichkolwiek zapisów wskazujących na obciążenie lub ograniczenie sprzedawanych nieruchomości zanieczyszczeniami.

Organ podniósł, że z "Wykazu działek i powierzchni wgłębnego zanieczyszczenia gruntu produktami ropopochodnymi" dla obrębów geodezyjnych O. i R. gmina G., sporządzonego na podstawie raportu Wojskowej Akademii Technicznej pt. "Rozpoznanie stanu zanieczyszczeń i skażeń gruntu i wód powierzchniowych substancjami powierzchniowymi, bojowymi środkami trującymi oraz substancjami promieniotwórczymi" wynika, że A jako wolne od wad sprzedawała działki położone w strefie wgłębnego zanieczyszczenia gruntu. Podmioty, które zakupiły przedmiotowe działki prowadzą lub będę prowadzić na nich działalność gospodarczą i otrzymują pozwolenia budowlane.

Z kolei wypowiadając sie w kwestii własności nieruchomości, które zdaniem spółki, w wyniku ich wydzielenia pod drogę publiczną, przeszły z mocy prawa na własność Gminy G. na podstawie przepisu art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm., w skrócie: "u.g.n.") i stanowią drogi gminne, organ podatkowy pierwszej instancji wskazał na decyzję Starosty B. z dnia [...] r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy ustalenia spółce odszkodowania za przejęte drogi, z której wynika między innymi, że A S.A. (w skrócie: A) jest właścicielem gruntów wydzielonych pod drogi, zaś drogi, pod które wydzielono grunty, nie należą do kategorii dróg publicznych (w tym wypadku gminnych) w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.), ale stanowią drogi wewnętrzne, wykorzystywane przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą na terenie strefy. Ustalenia Starosty wynikają m.in. z decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] r. (nr [...]), zatwierdzającej projekt nieruchomości należących do spółki, z których wydzielono m.in. działki nr [...], [...] i [...], decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...] r. (nr [...]), na podstawie której powstały działki nr [...] i [...] oraz z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy w G. numer XXVIII/190/05 z dnia 31.03.2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy G.

Odnosząc się do wskazanego przez spółkę protokołu z kontroli nr 24/08 Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we W. Delegatury w J., organ podatkowy pierwszej instancji podniósł, że protokół ten w żadnej ze swoich części nie dowodzi braku możliwość prowadzenia działalności gospodarczej na przedmiotowych gruntach.

Nadto z pisma Ministerstwa Ochrony Środowiska - Głównego Geologa Kraju z dnia 30 września 2003 r. skierowanego do A wynika, że zanieczyszczenia występują głęboko i praktycznie nie powinny być przeszkodą w zagospodarowaniu terenu spółki podobszar K. przez firmy motoryzacyjne. Dowodzi to możliwości prowadzenia na zanieczyszczonych gruntach działalności gospodarczej.

Od decyzji Wójta Gminy G. spółka wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie:

- art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3) u.p.o.l., poprzez pominięcie okoliczności, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych;

- art. 373 § 2 ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.; dalej: "K.s.h.") wobec wadliwego skierowania decyzji bezpośrednio do strony zamiast za pośrednictwem prezesa zarządu strony;

- art. 121 § 1 w związku z art. 21 § 3 w zw. z art. 207 i 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., dalej powoływana jako "O.p."), albowiem od czasu wejścia w życie przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3) u.p.o.l., przy tożsamym stanie faktycznym i prawnym do obecnego, organ nie kwestionował wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości wykazywanego w deklaracjach podatnika, przy uwzględnieniu braku kwalifikacji gruntów jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej;

- art. 122 w związku z art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności na pominięciu przez organ przedłożonego przez podatnika (korzystnego dla niego) protokołu z kontroli nr 24/08 Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we W. Delegatura w J., z którego wynika skala zanieczyszczeń spornych gruntów, przyjęciu za bezsporne stanowiska sekretarza stanu Głównego Geologa Kraju, z którego wynika, że nie ma potrzeby oczyszczenia przedmiotowych terenów zanieczyszczonych głęboko, oparciu się przez organ podatkowy na sporządzonym z jego własnej inicjatywy "Wykazie działek i powierzchni wgłębnego zanieczyszczenia gruntu produktami ropopochodnymi", który zdaniem strony nie posiada (jak to określono) "obiektywnej wartości dowodowej" i jest bezwartościowy - z uwagi na fakt, iż został sporządzony na "zamówienie" organu oraz na użytek z góry założonej przezeń tezy służącej zdezawuowaniu racji strony;

- art. 124 w związku z art. 210 § 4 w związku z art. 122, 187 § 1, 191 O.p. poprzez brak wyjaśnienia przyczyn uzasadniających zaskarżoną decyzję;

- art. 75 w związku z art. 21 O.p. poprzez uznanie, że złożona przez stronę deklaracja podatkowa w zakresie podatku do nieruchomości nie jest prawidłowa;

- art. 21 § 1, art. 187 § 1 i art. 187 § 3 O.p. wyrażające się w pominięciu podniesionych przez stronę argumentów oraz przedłożonych dokumentów, z których wynika, że objęte deklaracją podatkową strony grunty nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ani nie mogą być na nich realizowane żadne zadania inwestycyjne – z uwagi na wynikające ze stosownych uregulowań prawnych wyłączenia spowodowane zanieczyszczeniem produktami ropopochodnymi, zadrzewieniem i zakrzaczeniem oraz ich usytuowaniem w strefie ponadnormatywnego oddziaływania autostrady na środowisko;

- art. 201 § 1 pkt 2 O.p. z uwagi na zaniechanie przez organ zawieszenia z urzędu postępowania podatkowego mimo istnienia prejudycjalnego zagadnienia wstępnego wynikającego z toczącego się postępowania administracyjnego z wniosku strony przed Starostą B. pod sygn. [...] w sprawie przejścia na Gminę G. prawa własności nieruchomości drogowych (w części objętych przedmiotową decyzją) i oparcie się na nieostatecznej decyzji Starosty B., mimo, że ewentualne rozstrzygnięcie i wydanie ostatecznej, korzystnej dla strony decyzji w ww. sprawie mogłoby istotnie zaważyć na przedmiotowym rozstrzygnięciu;

- art. 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 oraz § 4 O.p. poprzez podanie w podstawie prawnej decyzji art. 5 u.p.o.l. bez wskazania konkretnego przepisu tej regulacji, na którym oparto w tym zakresie rozstrzygnięcie objęte przedmiotową decyzją oraz brak podania w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia przepisów, na których organ się oparł wydając decyzję, jak również dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których dowodom i wyjaśnieniom strony odmówił wiarygodności;

W odwołaniu zarzucono także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym nieuwzględnienie okoliczności, że na mocy decyzji z dnia [...]r. Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast (znak: [...]) zmieniającej w tym zakresie decyzję Wojewody L. z dnia [...] r. (znak: [...] w części obszaru opodatkowanej nieruchomości zostały wprowadzone strefy ponadnormatywnego oddziaływania autostrady na środowisko oraz zaniechanie zbadania, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy istnieniem ww. stref, a możnością wykorzystywania przez podatnika gruntów położonych w tym obszarze do prowadzenia działalności gospodarczej, brak ustaleń, czy grunty stanowiące przedmiot opodatkowania są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i poprzestanie w tym względzie na uznaniu, że sam fakt posiadania gruntów przez przedsiębiorcę przesądza o ich opodatkowaniu wyższą stawką podatku od nieruchomości, brak odniesienia w decyzji do kwestii zadrzewień i zakrzaczeń występujących na objętych decyzją gruntach, czyniących je w związku z tym niezdatnymi do prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej, co z kolei implikuje zarzut, iż błędnym jest potraktowanie ich w tym stanie jako podlegających wyższej, aniżeli jak dla "gruntów pozostałych" stawce opodatkowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję gminnego organu podatkowego.

Oceniając podniesione przez skarżącą zarzuty organ odwoławczy w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że spółka nie kwestionuje ani wartości budowli ani powierzchni gruntów przyjętej do opodatkowania. Przedmiotem sporu jest natomiast zaliczenie przez organ podatkowy pierwszej instancji gruntów jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i ich opodatkowanie stawką najwyższą. Według spółki zaś przedmiotowy grunt z uwagi na wystąpienie przesłanki względów technicznych, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., w postaci zanieczyszczenia produktami ropopochodnymi (pozostałymi po stacjonowaniu wojsk rosyjskich), występującym zadrzewieniem i zakrzewieniem, powinien zostać opodatkowany obniżoną stawką podatkową, właściwą dla tzw. gruntów pozostałych. Poza tym sporne jest zaliczenie do przedmiotu opodatkowania gruntów wydzielonych pod drogi, które według twierdzeń strony przeszły na własność Gminy G.

Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. zastosowanie niższych (dla gruntów tak zwanych "pozostałych") stawek opodatkowania przedmiotu opodatkowania znajdującego się w posiadaniu przedsiębiorcy ustawodawca między innymi warunkuje od spełnienia łącznie dwóch warunków, tj. przedmiot opodatkowania nie jest wykorzystany w prowadzonej działalności gospodarczej ze względów technicznych i z uwagi na owe względy techniczne nie może być wykorzystywany w takiej działalności przedsiębiorcy. Powołane przez spółkę okoliczności, w postaci zakrzaczenia i zadrzewienia terenu oraz skażenia produktami ropopochodnymi, są zaś przejściowe, a tym samym nie uniemożliwiają prowadzenia na nieruchomościach spółki działalności gospodarczej, w rozumieniu przytoczonego przepisu.

Ponadto profil działalności gospodarczej wykonywanej przez spółkę polegający m.in. na obrocie nieruchomościami oraz ich rekultywacja wskazuje, że spółka wykorzystuje posiadany grunt w wykonywanej aktualnie działalności gospodarczej. Spółka dokonała sprzedaży części tych gruntów podmiotom gospodarczym, które wykorzystują nabyte grunty do prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ odwoławczy wskazał również, że powołany przez skarżącą protokół z kontroli nr 24/08 Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we W. Delegatura w J., nie przemawia za stanowiskiem spółki. Protokół ten potwierdza, że grunty należące do spółki są zanieczyszczone w znacznym stopniu substancjami ropopochodnymi, jednakże w żaden sposób nie odnosi się do braku możliwości prowadzenia na tych terenach jakiejkolwiek działalności gospodarczej, w tym do możliwości obrotu tymi terenami. Ponadto z protokołu wynika, że objęty opodatkowaniem grunt wymaga rekultywacji, a więc usunięcia z niego zanieczyszczeń, a następnie, iż z uwagi na brak środków finansowych, nie przeprowadzono dotąd właściwej rekultywacji terenu zanieczyszczenia. Organ odwoławczy zauważył, że zakres prowadzonej działalności A obejmuje również prace rekultywacyjne, a więc strona jest potencjalnie zdolna do wykonania takich czynności. Natomiast niepozyskanie na taki proces środków finansowych i niedokonywanie w związku z tym w ogóle działań oczyszczania terenu nie może powodować obniżenia stawki podatku od tej nieruchomości. Nie przeprowadzenie rekultywacji nie powoduje braku możliwości sprzedaży tych gruntów. Ponadto ze stanowiska Głównego Geologa Kraju wynika, że nie istnieje potrzeba rekultywacji gruntów, gdyż zanieczyszczenia występują głęboko i praktycznie nie powinny być przeszkodą w zagospodarowaniu terenu przez firmy motoryzacyjne. Zatem grunty te mogą zostać sprzedane czy wydzierżawione, a następnie przeznaczone na rozwój wskazanego przemysłu.

Wskazując na przepisy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. i art. 12 K.h.s. Kolegium podniosło, że prawidłowo została oznaczona spółka jako strona postępowania i zasadnie skierowano do niej decyzje podatkową. To spółka, która posiada osobowość prawną jest podatnikiem podatku od nieruchomości, a nie prezes zarządu tej spółki, który jest jej organem.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się także naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło także, że w sprawie podatkowej nie zachodziła konieczność zawieszenia postępowania w związku z toczącym się postępowaniem przed Starostą B. pod sygn. [...] w przedmiocie wypłaty odszkodowania przez Gminę G. za nieruchomości drogowe, które w ocenie strony z mocy prawa stały się własnością gminy. Wyjaśnił, że właścicielem spornych gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów jako drogi jest zgodnie z danymi w księgach skarżąca. Ponadto okoliczności te wynikają m.in. z decyzji Wójta Gminy G. (powołanych w decyzji pierwszej instancji) oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy w G. numer XXVIII/190/05 z dnia 31.05.2005 r. (wcześniej powołanej). Organ zaakcentował, że przedmiotowe grunty nie należą do kategorii dróg publicznych (w tym wypadku gminnych) w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, lecz stanowią drogi wewnętrzne, które wykorzystywane są m.in. przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą na terenie strefy.

W odniesieniu do argumentacji spółki dotyczącej braku zbadania kwestii wpływu ponadnormatywnego oddziaływania autostrady na środowisko na możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w tym obszarze Kolegium podniosło, że zarzut w tym zakresie podniesiony został w odwołaniu, a ponadto spotkał sie z merytoryczna oceną, dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 25.08.2008 roku (w sprawie I SA/Wr 1861/07), na skutek wniesienia przez A S.A. skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., określającą jej zobowiązanie, z tytułu podatku od nieruchomości, za okres 2002 roku.

Rozpatrujący skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w ślad za Kolegium ustalił wówczas, że grunty spółki położone są w części (na powierzchni 227.780 m2) w strefie ponadnormatywnego oddziaływania autostrady, określonej w decyzji Wojewody L. z dnia [...] roku, zmienionej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] roku. Zgodnie z tymi decyzjami ponadnormatywne oddziaływanie autostrady na środowisko, wpływające na zasady zagospodarowania gruntów, występuje w trzech strefach: strefie I. o zasięgu do linii rozgraniczających, strefie II. o zasięgu do 50 m oraz strefie III. o zasięgu oddziaływania do 150 m.

W decyzji, lokalizującej autostradę, ustalono także, że w celu zmniejszenia jej niekorzystnego wpływu na środowisko należy wybudować wymienione w decyzji urządzenia ochrony środowiska. Zgodnie z zasięgiem ponadnormatywnego oddziaływania na środowisko w strefie I. o zasięgu do linii rozgraniczającej pas drogowy autostrady należy zlikwidować wszystkie obiekty, w tym budynki bez względu na ich przeznaczenie, z wyłączeniem urządzeń infrastruktury autostrady oraz urządzeń służących ochronie środowiska. W celu zmniejszenia niekorzystnego wpływu autostrady na środowisko należy wybudować wymienione w decyzji urządzenia ochrony środowiska. Zgodnie z zasięgiem stref ponadnormatywnego oddziaływania autostrady na środowisko w strefie I. o zasięgu do linii rozgraniczającej pas drogowy autostrady należy zlikwidować wszystkie obiekty, w tym budynki bez względu na ich przeznaczenie, z wyłączeniem urządzeń infrastruktury autostrady oraz urządzeń służących ochronie środowiska. W strefie II. zagrożeń o zasięgu do 50 m należy zlikwidować obiekty, w tym budynki, na żądanie ich właścicieli, niedopuszczalna jest lokalizacja nowych obiektów budowlanych z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi, niedopuszcza się prowadzenia gospodarki rolnej z wyłączeniem produkcji roślin nasiennych lub przemysłowych i gospodarki leśnej. W strefie III. uciążliwości o zasięgu 150 m należy zapewnić skuteczną ochronę istniejących obiektów, przeznaczonych na stały pobyt ludzi przed szkodliwym wpływem autostrady poprzez zastosowanie rozwiązań, środków i urządzeń technicznych pozwalających na maksymalną ochronę środowiska i zdrowia przed wszelkimi zagrożeniami i dotrzymanie obowiązujących normatywów, niedopuszczalna jest lokalizacja obiektów przeznaczonych na stały pobyt łudzi, z wyłączeniem terenów Miejsc Obsługi Podróżnych, urządzeń sportowych i rekreacyjnych, niedopuszczalne jest prowadzenie upraw warzyw i sytuowanie ogrodów działkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, za Kolegium, ustalił także, że zgodnie z zapisami uchwały Rady Gminy G. z dnia 30 grudnia 1998 roku w sprawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego A Obszar K. w 150-metrowym pasie uciążliwości autostrady wyznacza się tereny zieleni izolacyjnej. Zakłada się budowę wałów chroniących przed hałasem i spalinami na całej długości 150-metrowego pasa uciążliwości autostrady.

Rozpatrujący skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podzielił stanowisko Kolegium, zawarte w uzasadnieniu wydanej wówczas decyzji, iż z żadnego z przeanalizowanych w sprawie dokumentów nie wynika całkowity zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i inwestowania w strefach ponadnormatywnego oddziaływania autostrady na środowisko. Podniósł, że rozpatrujące sprawę organy wskazały przykładowe rodzaje działalności gospodarczej, których prowadzenie jest dopuszczalne na gruntach będących w posiadaniu Spółki. Przeprowadzone w tej sprawie oględziny potwierdziły, że znajdujące się w granicach tego oddziaływania grunty mogą pełnić funkcje usługowe, np. poprzez usytuowanie parkingów, placów manewrowych, składów materiałów, magazynów.

W niniejszej sprawie Kolegium zauważyło, że z materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie nie wynika, aby w stosunku do 2002 roku stan faktyczny i prawny na należących do A S.A. gruntach, związany z ich usytuowaniem w powyższej strefie, miał ulec zmianie. Tym samym aktualności nie utraciły tezy, zawarte w decyzji podatkowej, wydanej przez Kolegium w stosunku do Spółki za 2002 rok, jak i ocena jej argumentacji, dokonana w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25.08.2008 roku. W sumie więc prawidłowo określono spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka A wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sadowego.

Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 , art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1 pkt 3 i art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię, w wyniku której przyjęto, że grunty zakwalifikowane przez spółkę jako pozostałe są związane z działalnością gospodarczą oraz naruszenie: art. 120, art. 122 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2, a także art. 187 § 1 O.p.

W uzasadnieniu, powołując się na orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych, w których wskazywano, że nieruchomości będące w posiadaniu osoby fizycznej, które nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa, powinny być opodatkowane według stawki podstawowej, wtedy gdy podatnik nie nabył nieruchomości do celów działalności gospodarczej, podniosła, iż w rozpatrywanej sprawie w analogiczny sposób należy rozróżnić, które z nieruchomości spółka A faktycznie wykorzystuje w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Skarżąca jest bowiem podmiotem utworzonym na mocy rozporządzenia wydanego na podstawie ustawy z dnia 20 października 1994 r. o specjalnych strefach ekonomicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 42, poz. 274, ze zm.) i realizuje zadania określone w tej ustawie oraz planie rozwoju strefy. Zadaniami tymi są między innymi działania zmierzające do rozwoju działalności gospodarczej prowadzonej na terenie strefy. Grunty, których opodatkowanie stanowi w sprawie przedmiot sporu, nie zostały nabyte przez spółkę w celu prowadzenia działalności gospodarczej, lecz w związku z zarządzaniem strefą ekonomiczną. Zdaniem skarżącej nic nie stoi na przeszkodzie, aby to również spółka mogła posiadać grunty jako osoba prawna poza prowadzonym przedsiębiorstwem oraz posiadać grunty jako osoba prawna będąca przedsiębiorcą. I tylko w tym drugim przypadku, jako posiadane przez przedsiębiorcę, grunty będą opodatkowane podatkiem od nieruchomości z zastosowaniem podwyższonej stawki, przewidzianej dla gruntów związanych w prowadzeniem działalności gospodarczej. Spółka podtrzymała także zarzut, iż zakrzaczenie, zadrzewienie oraz zanieczyszczenie produktami ropopochodnymi stanowią względy techniczne uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej, o których mowa w u.p.o.l.

W odpowiedzi organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zasadnicze zarzuty skargi zmierzały do wykazania, że bez należytego rozeznania organ podatkowy przyjął, iż w sprawie nie występują względy techniczne, które wyłączają gruntu należące do przedsiębiorcy z opodatkowania według zasad przynależnych gruntom związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Stosownie do treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. pod pojęciem "gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.

Słusznie wywodziło Kolegium, że nie ma definicji ustawowej pojęcia "względy techniczne". Analiza orzecznictwa pozwala uznać, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą budynku, budowli, czy gruntu daje możliwość uznania tych przedmiotów opodatkowania, jako związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tak więc różnego rodzaju obiekty, czy grunty, bądź budowle niewykorzystywane w danym momencie lub gdzie prowadzona jest innego nawet rodzaju działalność, niż gospodarcza (np. statutowa, socjalna) należy uznać za związane z działalnością gospodarczą (wyrok NSA z 5.05.2014r., sygn. akt II FSK 679/12, dostępne w Centralnej bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie: "CBOSA"). Względy techniczne muszą w sposób trwały wyłączać możliwość wykorzystywania nieruchomości do prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej (wyrok NSA z 18.02.2014r., II FSK 581/12, dostępne w CBOSA). Wyłączenie, o jakim mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., nie obejmuje sytuacji, gdy brak możliwości wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej wynika z przyczyn leżących po stronie posiadającego daną nieruchomość przedsiębiorcy (wyrok NSA z 7.02.2014 r., sygn. akt II FSK 1059/12).

W toku całego postępowania podatkowego skarżąca za "względy techniczne" wyłączające możliwość prowadzenia działalności gospodarczej podawała zadrzewienie i zakrzewienie części gruntów oraz ich skażenia środkami ropopochodnymi, co związane było z uprzednim wykorzystywaniem owych gruntów przez jednostkę wojskową Armii Radzieckiej z przeznaczeniem na lotnisko wraz z zapleczem w postaci bazy paliwowej, płyty tankowania, bazy remontowej samochodów itp.

Zanieczyszczenie, czy skażenie gruntu środkami chemicznymi dość powszechnie podawane jest w literaturze przedmiotu jako przykład mogących występować względów technicznych, z uwagi na które grunty mogą nie być zdatne do wykorzystania w celu prowadzenia działalności gospodarczej (tak na przykład L. Etel, Podatek od nieruchomości. Komentarz, Wolters Kluwer 2012, gdzie autor wskazuje, iż o względach technicznych (gruntu - przypis) można byłoby mówić w sytuacji, gdy np. grunt był skażony chemicznie, radioaktywnie czy tez bakteriologicznie). Oczywiście o tym, czy określone skażenie (zanieczyszczenie) będzie mogło wypełnić pojęcie "względów technicznych" w rozumieniu 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. decydować będą okoliczności konkretnego przypadku, a w tym zakres i stopień zanieczyszczenia (skażenia).

Tymczasem w niniejszej sprawie nie można było uznać, że organy poczyniły ustalenia, które pozwoliłyby w sposób pewny stwierdzić, że zanieczyszczenie gruntu produktami ropopochodnymi nie wyklucza prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodzić się przy tym należy ze stroną, że analiza dowodów, które dotychczas zgromadzono w postępowaniu miała charakter bardzo pobieżny. Przykładowo na podstawie protokołu kontroli nr 24/28 organ doszedł jedynie do wniosku, że w żadnym jego miejscu nie stwierdzono wprost, iż wyklucza się na opisywanych terenach możliwość prowadzenia działalności. Jednakże na stronie 8 protokołu wskazuje się, że na powierzchni około 18 ha występuje wyraźna warstwa pływających produktów ropopochodnych a miąższość tej warstwy waha się w granicach 0,2-4,7 m (średnio 1,6 m). Kolegium nie zajęło stanowiska, jakiego rodzaju działalność gospodarczą można by uskutecznić na tym konkretnie obszarze, formułując w zamian ogólne uwagi odnośnie zdatności zanieczyszczonych gruntów w celu obrotu handlowego. Jednakże takie generalizowanie nosi znamiona dowolnej oceny, jeżeli organ pomija konkretne ustalenia (jak przytoczone), które wskazują co najmniej na znaczne zróżnicowanie zanieczyszczenia gruntu, co wymagałoby w oparciu o wiedzę specjalisty rozstrzygnąć kwestę wpływu stopnia zanieczyszczenia na możliwość gospodarczego wykorzystania poszczególnych obszarów. W tym kontekście argumentacja Kolegium, że niektóre działki, na których odnotowano zanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi stały się przedmiotem obrotu, nie może automatycznie oznaczać, że i pozostały teren nadaje się do wykorzystania na prowadzenie działalności gospodarczej.

Racje ma również skarżąca, że nie można było nadać przesądzającego znaczenia wypowiedzi zawartej w piśmie Ministerstwa Środowiska z dnia 30.09.2003 r., albowiem miała ona charakter ogólny i nie wiadomo jakimi informacjami dysponował autor tego stanowiska. Trafnie spółka podkreśla również kontekst wypowiedzi w postaci odmowy udziału finansowego w potencjalnej rekultywacji terenu. Należy w tym miejscu ocenić również, że uogólniający charakter miało stanowisko Kolegium odnośnie możliwości podjęcia przez spółkę działań w ramach rekultywacji zanieczyszczonego obszaru, zgodnie z profilem jej działalności. Teza ta nie została bowiem poparta analizą technicznych możliwości w tym zakresie, jak również realnych możliwości sfinansowania takiego przedsięwzięcia.

W powyższym zakresie Kolegium naruszyło art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Natomiast niesłusznie upatrywała skarżąca owych względów technicznych w zadrzewieniu czy zakrzewieniu gruntów. Jak bowiem zasadnie stwierdzono w wyroku NSA z dnia 14.02.2012 r. (sygn. akt II FSK 1491/10, dostępne w CBOSA), względami technicznymi, o jakich mowa w 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., nie są zadrzewienie czy zakrzewienie gruntów, co jest skutkiem tylko określonych decyzji ekonomicznych i organizacyjnych (lub raczej braku takich decyzji).

Gdy chodzi o podniesioną przez spółkę kwestię ponadnormatywnego oddziaływania autostrady na środowisko i wpływu tej okoliczności na możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w obszarze tego oddziaływania, to co do zasady trafnie Kolegium wskazuje, że kwestię tę można by uznać za przesądzoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 25.08.2008 roku (w sprawie I SA/Wr 1861/07). Jednakże warunkiem takiej oceny jest zgromadzenie w aktach administracyjnych dowodów, które pozwolą stwierdzić, że wyrażone wcześniej przez Sąd stanowisko, pozostaje adekwatne także w okolicznościach niniejszej sprawy. Tymczasem w aktach organu podatkowego brak było materiału, który pozwoliłby bez wątpliwości powiązać wskazaną ocenę sądową (z 2008 roku) z konkretnymi działkami gruntu, przyjętymi do opodatkowania w roku 2013. W tym zakresie uzasadniony był zarzut naruszenia art. 187 § 1 O.p.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, co do konieczności zawieszenia postępowania przed organ podatkowy w sprawie, w oparciu o treść art. 201 § 1 pkt 1 O.p. Powołany przepis stanowi, że organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez określenie zagadnienia wstępnego należy rozumieć pewną kwestię o charakterze otwartym (tzn. jeszcze nie przesądzoną), której treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (por. B. Graczyk, O niektórych zagadnieniach prejudycjalności w orzecznictwie administracyjnym, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego. Nauki Humanistyczno-Społeczne 1965, nr 38, s. 91). Takim zagadnieniem wstępnym dla postępowania podatkowego nie będzie wbrew twierdzeniu skarżącej decyzja organu administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomości stanowiące drogi publiczne.

Z uwagi na fakt, że podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym obowiązek podatkowy spoczywa m.in na właścicielu nieruchomości. Jest poza sporem, że zgodnie z zapisami w księdze wieczystej: nr [...] działka nr [...] i nr [...] położone w R.; w księdze wieczystej nr [...] działka nr [...] położona w obrębie O. oraz księdze wieczystej nr [...] działki nr [...] i nr [...] położone w obrębie O. stanowiły i stanowią własność skarżącej. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 Nr 124 poz.1361 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Nie można zapominać, że kwestia przejścia czy też nie działek pod drogi publiczne z mocy prawa na podstawie art. 98 u.g.n. jest rozstrzygana przez sąd powszechny w sprawie o wpis prawa własności w księdze wieczystej względnie uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dopiero ujawnienie w księdze wieczystej własności podmiotu publicznoprawnego daje podstawy do powoływania się w obrocie prawnym na zdarzenie przejścia działek z mocy prawa na rzecz gminy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15.01.2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1676/09, dostępne w CBOSA). W przedmiotowej sprawie takie postępowanie nie toczyło się. Zatem należy domniemywać, że prawo własności Spółki ujawnione w księgach wieczystych jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym. Konsekwencją powyższego jest uznanie skarżącej za podatnika podatku od nieruchomości. Stąd też nie sposób jest uznać, że we wspomnianym zakresie doszło także do naruszenia art. 120, art. 122 O.p. w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 , art. 187 § 1 O.p. Wobec powyższego nie można też żądać od organów podatkowych zainicjowania procedury przewidzianej w art. 199a § 3 O.p.

Nie sposób się również zgodzić ze skarżącą, że w odniesieniu do spornych gruntów występuje ona nie jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą lecz jako podmiot posiadający swój "majątek osobisty".

Stosownie do treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. pod pojęciem "gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Działalnością gospodarczą, na mocy art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. jest działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 2 (który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie). Na mocy art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2010r. Nr 220 poz.1447 ze zm.; dalej: u.s.d.g.) działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Przedsiębiorcą, stosownie do treści art. 4 ust. 1 u.s.d.g. jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą.

Nie ulega wątpliwości, że skarżąca jest przedsiębiorcą w rozumieniu ww. przepisu u.s.d.g., co zresztą sama potwierdza w skardze i została ona powołana do zarządzania A na podstawie § 1 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie legnickiej specjalnej strefy ekonomicznej (Dz. U. 2008 Nr 232 poz. 1553 ze zm.). Działalność ta ma charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 2 u.s.d.g. Do zadań zarządzającego należy bowiem prowadzenie - zgodnie z planem rozwoju strefy określonym w art. 9, regulaminem strefy, o którym mowa w art. 10, oraz przepisami prawa - działań zmierzających do rozwoju działalności gospodarczej prowadzonej na terenie strefy, które szczegółowo określono w treści art. 8 ust. 1 u.s.s.e. Nie można nie dostrzec, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.s.s.e. strefa może być ustanowiona, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, wyłącznie na gruntach stanowiących własność zarządzającego, Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego, związku komunalnego lub będących w użytkowaniu wieczystym zarządzającego. Zaś jego pracą ciągłą jest realizacja działań w zakresie zbywania na rzecz przedsiębiorców prawa własności nieruchomości oraz prawa wieczystego użytkowania gruntów zarządzającego, położonych na terenie strefy, jeżeli jest to zgodne z celami ustanowienia strefy oraz z polityką rozwoju strefy; nabywania nieruchomości na własność oraz prawa użytkowania wieczystego, w przypadkach określonych w art. 5 ust. 2 u.s.s.e.; tworzenie warunków racjonalnego gospodarowania urządzeniami infrastruktury gospodarczej i technicznej (pkt 4 załącznika do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 sierpnia 2009 r. w sprawie ustalenia planu rozwoju A - Dz.U. z 2009r. Nr 158 poz. 1245). Rolą zarządzającego jest również podejmowanie innych działań wskazanych szczegółowo w pkt 3 ww. załącznika. Skarżąca ponosi również koszty związane wynikające z zarządzania strefą (pkt 5 ww. załącznika).

Tym samym należy stwierdzić, że słusznie organ odwoławczy wskazał w swojej decyzji, że skarżąca wykorzystuje posiadany grunt w wykonywanej działalności gospodarczej. Spółka została powołana specjalnie do zarządzania specjalną strefą ekonomiczną. Nie sposób jest uznać, że niektóre grunty mają charakter posiadanego przez nią majątku osobistego skoro z samej jej funkcji jako zarządcy wynika konieczność wyzbywania się gruntów na rzecz innych przedsiębiorców, o ile jest to zgodne z celami ustanowienia strefy oraz z polityką rozwoju strefy.

Jak to powyżej przedstawiono skarga okazała się zasadna ze względu na zaniechanie przez organy przeprowadzenia dowodów, które pozwoliłyby stwierdzić, czy i w jakim zakresie zanieczyszczenie gruntu produktami ropopochodnymi, z uwzględnieniem zróżnicowania tego zanieczyszczenia, wyklucza ich wykorzystanie dla celów działalności gospodarczej. W szczególności organ powinien rozważyć powołanie biegłego dla oceny wpływu zanieczyszczenia na prowadzenie działalności gospodarczej. Obok tego należy uzupełniać materiał dowodowy w taki sposób, ażeby możliwe było odniesienie wyrażonej wcześniej oceny sądowej (skutki prawomocności wyroku) do okoliczności niniejszej sprawy.

Z powyższych względów zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 tej ustawy. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 490).