Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1902/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] maja 2016 r., na podstawie art. 127 § 2 Kpa w zw. z art. 17 pkt 1 Kpa, art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 200lr. Nr 79, poz. 856 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], dalej "skarżąca", "spółka", od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...].11.2015 r., nr [...] znak [...], dalej "decyzja organu I instancji" odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].04.2010r. znak [...] zezwalającą [...] Sp. z o.o. na wycięcie 9 szt. brzozy brodawkowatej w terminie do 31.05.201 oraz ustalającą opłatę za wycięcie w/w. drzew w wysokości 26765,25 zł., na postawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało tę decyzję w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Pismem z dnia [...].05.2012r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].04.2010r. znak [...] zezwalającą [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na wycięcie 9 szt. brzozy brodawkowatej w terminie do 31.05.2010r. oraz ustalającą opłatę za wycięcie w/w drzew w wysokości 26765,25 zł.

Postanowieniem z dnia [...].01.2014r. r., znak: [...] Zarząd Dzielnicy [...] odmówił wznowienia postępowania. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła skarżąca.

Po rozpatrzeniu w/w zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...].03.2014 r. sygn. akt [...], utrzymało je w mocy. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19.09.2014 r., sygn. akt. IV SA/Wa 1185/14, uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium.

Sąd wskazał zwłaszcza, że w postępowaniu o wznowienie organ odwoławczy nie ustalił w jakiej dacie skarżąca weszła w posiadanie faktur na które się powołuję, choć dostrzegł, iż wcześniej nie powoływała się na ich istnienie. Wobec tego za przedwczesną należało uznać odmowę wznowienia przedmiotowego postępowania, w powołaniu na uchybienie art. 148 § 1 K.p.a., bez uprzedniego dogłębnego zbadania tej kwestii. Ponadto Sąd wskazał, iż przedmiotowe faktury nie mogły być wcześniej wskazywane przez skarżącą jako nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał i stanowić podstawy wznowienia. Podanie o wznowienie może bowiem być składane jedynie od decyzji ostatecznej. Decyzja Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].04.2010 r. stała się ostateczna dopiero w dacie doręczenia (26.04.2012 r.). Spółce postanowienia SKO z dnia [...].04.2012 r., stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...].01.2015r. znak: [...] uchyliło w/w postanowienie Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...].04.2012 r., znak: [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Zarząd Dzielnicy [...] ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z dnia [...].03.2015 r., znak: [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].04.2010r. znak [...]. Na powyższe postanowienie zażalenie ponownie złożyła skarżąca spółka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...].09.2015r. znak: [...] uchyliło w/w postanowienie Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...].03.2015 r., znak: [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Zarząd Dzielnicy [...] decyzją z dnia [...].11.2015 r., nr [...] znak [...] odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka.

Rozpoznając odwołanie Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wskazało, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa, a ponadto istotą wznowieniowego postępowania jest powrót sprawy do stadium zwykłego postępowania instancyjnego co oznacza, że nową decyzję rozstrzygającą istotę sprawy wydaje się tak jak w sytuacji, gdyby sprawa nie była rozpatrywana.

Zgodnie z art. 145 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 kpa,

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Przesłanki te określone są w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 kpa ich wykładnia winna mieć charakter zawężający.

W rozpoznawanej sprawie jako podstawa wniosku o wznowienie postępowania został wskazany art. 145 ust. 5 kpa. Przesłanka w nim wymieniona dotyczy nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które musiały istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi, który wydał decyzje.

Przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne i dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest brak znajomości przez organ, który wydał decyzję "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów. Do okoliczności takich nie należy dokonana przez organ ocena materiału dowodowego sprawy, ani też zastosowanie w danym stanie faktycznym określonych przepisów prawa lub ich interpretacja. Sama zmiana oceny dowodów nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się takich "nowych" nieznanych organowi okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego. Zaznaczyć należy, że wprawdzie przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sposób oczywisty służy stworzeniu możliwości uwzględnienia przez organ wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji, niemniej jednak organ może to uczynić kosztem stabilności decyzji administracyjnej, jeżeli okoliczności tych wcześniej nie znał. Jeżeli je natomiast znał, a nie uwzględnił, choć mógł to uczynić, to brak jest podstaw do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie wznowieniowym, a wznowienie postępowania na podstawie takich okoliczności uznać należy za naruszenie prawa, które nie powinno być tolerowane z punktu widzenia praworządności W myśl art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a.

W przedmiotowej sprawie w ocenie skarżącego nowymi dowodami i okolicznościami, o których jest mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, są projekt nasadzeń drzew w miejsce przeznaczonych do wycięcia, który był dołączony do wniosku o zezwolenie na wycinkę drzew oraz uzgodnienie Wojewody [...] z dnia [...].11.2008r., na które powołano się w decyzji Prezydenta [...] z dnia [...].12.2008r. nr [...] o warunkach zabudowy, która została załączona do wniosku o zezwolenie na wycinkę drzew. Wobec powyższego organ stwierdził, że skoro organ miał informacje o przedmiotowych dowodach w postępowaniu zwykłym, co potwierdza sam skarżący, nie są one nowymi dowodami w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Organ podkreślił, że błędna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania.

Ponadto spółka jako nową okoliczność nieznana organowi w dniu wydania decyzji wskazała dokonanie przez nią nowych nasadzeń drzew i krzewów w innym miejscu, czego dowodem maja być trzy faktury z lipca i sierpnia 2009r. Co prawda są to nowe okoliczności nieznane organowi w dniu wydania decyzji, jednak nie są one istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przede wszystkim wskazał, że zostały one dokonane zupełnie w innym miejscu i jeszcze przed złożeniem wniosku o wycinkę przedmiotowych drzew. Ponadto wskazać należ, że możliwość dokonania nasadzeń zastępczych należy od uznania organu, a więc nie ma obowiązku jego orzekania, wobec czego dokonanie tych nasadzeń samodzielnie w żaden sposób nie obliguje organu orzekającego do jego orzekania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła skarżąca Spółka zaskarżają decyzję w całości.

Zarzuciła jej naruszenie:

1) art. 153 ppsa w zw. z art. 7 kpa poprzez zignorowanie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2014 r., sygn. IV SA/Wa 1185/14 wydanym w niniejszej sprawie,

2) art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez przyjęcie, że uznanie organu co do naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienie wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych jest zupełnie dowolne i ma charakter bezgraniczny, podczas gdy na podstawie tego przepisu organ zobowiązany jest do poszukiwania rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego jak i dla wnioskodawcy co oznacza, że wniosek określonego podmiotu o zezwolenie na usunięcie drzewa z nieruchomości winien być wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego, przy czym przepisy ustawy o ochronie przyrody, ani żadne inne przepisy nie dają wprost podstaw do przyjęcia prymatu interesu publicznego nad interesem właściciela nieruchomości,

3) art. 107 § 3 kpa w związku z art. 6, art. 8 oraz art. 11 kpa poprzez brak wskazania istotnych okoliczności faktycznych sprawy, które organ uznał za ustalone i udowodnione oraz brak wyjaśnienia przyczyn rozstrzygnięcia, w tym brak wyjaśnienia dlaczego organy nie ustosunkowały się do zamiaru skarżącego dokonania nowych nasadzeń, co w konsekwencji uniemożliwia odtworzenie rozumowania przeprowadzonego przez SKO w [...], a tym samym nie pozwala na dokonanie kontroli legalności decyzji przez sąd administracyjny i uzasadnia jej uchylenie,

4) art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez nie podjęcie w niniejszej sprawie żadnych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym nierozważenie, czy dokonanie nasadzeń zastępczych zrekompensowało negatywne zmiany w środowisku.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania a w pierwszej kolejności o zastosowanie przez organ II instancji instytucji samokontroli w trybie art. 54 § 3 ppsa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że od momentu doręczenia decyzji w przedmiocie wycinki i obowiązku zapłaty, usiłowała skorzystać z trybu zwolnienia z konieczności uiszczenia opłaty za wycinkę drzew.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji, tj. w najwcześniejszym możliwym terminie, zawarła żądanie odroczenia płatności (wniosek o zezwolenie na wycinkę składany na formularzu nie zawierał specjalnej rubryki umożliwiającej wnioskodawcy ubieganie się o odroczenie obowiązku uiszczenia opłaty, a w konsekwencji zwolnienie z opłaty).

We wznowionym postępowaniu organy obydwu instancji zaniechały rozważenia niniejszej sprawy, w tym zupełnie zignorowały stanowisko tut. Sądu wyrażone w wyroku z dnia 19 września 2014 r. (IV SA/Wa 1185/14).

Sąd ten zauważył, że na uostatecznienie się decyzji Prezydenta [...] dot. wycinki skarżący oczekiwał niemal 2 lata, tak długo bowiem rozpoznawane było jego odwołanie z [...] maja 2010 r., do którego dołączył plan nasadzeń zastępczych. Sąd nakazał ustalić, czy tak długie wyczekiwanie przez skarżącą na uzyskanie decyzji ostatecznej, nie przyczyniło się do konieczności posadzenia sadzonek nabytych fakturami z lipca i sierpnia 2009r. w innym miejscu niż przedmiotowe, a mianowicie w [...]. Sąd podkreślił, że organ winien ustalić, czy wskazana w odwołaniu od decyzji nr [...] decyzja o warunkach zabudowy wydana dla tej Spółki, w której zobowiązano ją do wprowadzenia nasadzeń zastępczych, w razie konieczności usunięcia drzew w związku z realizowaną inwestycją oraz postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody zawierające ten sam warunek były znane Prezydentowi [...] przed wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2010 r. Jeśli bowiem po raz pierwszy te dowody i okoliczności wskazane zostały w odwołaniu skarżącego, właściwy w kwestii wznowienia postępowania organ winien również przeanalizować ich znaczenie.

Sąd uznał też, że należy mieć na względzie, że już w odwołaniu Spółka sygnalizowała wadliwość wydanego zezwolenia, wskazując na istnienie podstaw do zobowiązania jej do wykonania nasadzeń zastępczych, a nie natychmiastowego uiszczenia opłaty. Sąd podkreślił, że w razie przejścia we wznowionym postępowaniu do ponownej oceny prawidłowości decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nie bez znaczenia w sprawie będzie podnoszony przez Spółkę fakt, iż druk wniosku o wydanie stosownego zezwolenia na usunięcie drzew nie przewiduje rubryki, w której można by było zaznaczyć zamiar ubiegania się o zawieszenie opłat.

Organy administracyjne zaniechały w ogóle przeanalizowania okoliczności niniejszej sprawy poprzestając na konstatacji, że nowe dowody w postaci faktur z lipca i sierpnia 2009 r. dokumentujących zakup sadzonek drzew w celu dokonania nasadzeń nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję odmawiającą zmiany zaskarżonej decyzji zaznaczył, że nasadzenia zostały przez Spółkę dokonane w innym miejscu i jeszcze przed złożeniem wniosku o wycinkę przedmiotowych drzew. Ponadto organ II instancji doszedł do przekonania, że ponieważ możliwość dokonania nasadzeń zastępczych zależy do uznania organu, a więc nie ma obowiązku ich orzekania, to dokonanie nasadzeń pozostaje bez wpływu na treść decyzji. Stanowisko to jest błędne.

Skarżąca stwierdziła, że ustalenie, że nasadzenia zostały dokonane przed złożeniem wniosku o pozwolenie na wycinkę jest zupełnie arbitralne, bez jakiegokolwiek odniesienia się do materiału dowodowego. WSA wcześniej rozpoznający sprawę uznał, że nie stanowi to przeszkody do uznania że skarżący spełniał warunki uprawniające go do zwolnienia z konieczności ponoszenia opłat za wycinkę drzew. Nakazał tę okoliczność zbadać jako mającą znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Organ II instancji pominął również, że niezależnie od dokonania nasadzeń zastępczych w innym miejscu, skarżący dokonał w 2013 r. nowych nasadzeń na terenie inwestycji, w tym zasadził siedem drzew m.in. trzy brzozy i dwie jarzębiny, dwa wieloletnie krzewy, ok. dwustu pięćdziesięciu sztuk tuj, ok. trzysta berberysów i piętnaście drzew kosodrzewiny (por. pismo skarżącego z dnia 10 lutego 2014 r. i załączone do niego dowody). Organ II instancji nie ocenił tych okoliczności, w tym nie zważył, że w istocie wskutek działań skarżącego stan środowiska polepszył się.

Bezzasadny jest również argument organu II instancji, że skoro możliwość dokonania nasadzeń zastępczych zależy do uznania organu, to niemożliwa jest kontrola decyzji organu w tej kwestii. Decyzja w sprawie wycinki drzew zależy od uznania organu, którego obowiązkiem jest szeroko rozumiana dbałość o przyrodę, jednakże nie można przyjąć, że jest to uznanie bezgraniczne. Organ zobowiązany jest do poszukiwania rozwiązań korzystnych zarówno dla interesu publicznego jak i dla inwestora co oznacza, że wniosek określonego podmiotu o zezwolenie na usunięcie drzewa z nieruchomości winien być wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego W niniejszej sprawie interesy te były zbieżne i przemawiały za orzeczeniem obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych.

Takie rozwiązanie było oczywiście korzystniejsze dla skarżącego, ponieważ pozwalało na uniknięcie opłaty w znacznej wysokości. Nałożenie obowiązku dokonania nasadzeń zastępczych było również zbieżne z interesem publicznym - skoro najważniejszą funkcją opłat za korzystanie ze środowiska jest funkcja bodźcowa, zachęcająca do działań ochronnych w celu uniknięcia opłat to organ powinien, kierując się interesem publicznym, taki obowiązek orzekać. Nawet gdyby organ doszedł do przekonania, że należy dać prymat funkcji redystrybucyjnej opłaty (opłata jest źródłem dochodów funduszy ochronnych), to powinien był orzec obowiązek dokonania nasadzeń przepisy ustawy o ochronie przyrody ani żadne inne przepisy nie dają wprost podstaw do przyjęcia prymatu interesu publicznego nad interesem właściciela nieruchomości.

Zdaniem skarżącej organ dopuścił się także naruszenie przepisów postępowania gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji rażąco narusza art. 107 § 3 kpa.

Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie umożliwia ustalenia, jaki stan faktyczny ustalił organ i na jakiej podstawie. Nie wiadomo m.in. na jakiej podstawie organ stanowczo twierdzi, że skarżący dokonał nasadzeń przed wydaniem decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., odnosząc się jedynie do faktur z 2009 r. Jest jednak oczywiste, że data wystawienia faktur nie przesądza ani o dacie faktycznego zakupu sadzonek, ani też o dacie ich zasadzenia. Z tego względu należy uznać, że decyzja SKO nie poddaje się kontroli, co jest samoistną przesłanką jej uchylenia w całości.

Postępowanie administracyjne opiera się między innymi na zasadach legalności, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ nie podjął w niniejszej sprawie żadnych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, czym naruszył przepis art. 7 i art. 77 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. organ a następnie sąd związani są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu poprzednio rozpoznającego sprawę sądu administracyjnego.

Niniejsza sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z 19 września 2014 r. sygn. akt. IV SA/WA1185/14.

Sąd stwierdził w nim, że:

-przedwcześnie został postawiony zarzut naruszenia art. 148 § 1 K.p.a. i w związku z tym organ powinien ustalić w jakiej dacie skarżąca weszła w posiadania przedmiotowych faktur;

-podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2404/11, że o ile żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a. to bez względu na zachowanie przez stronę miesięcznego terminu, organ zobowiązany jest do wznowienia postępowania. W związku z tym gdyby organ stwierdził naruszenie tego terminu powinien rozważyć zasadność wznowienia postępowania z urzędu. W tym celu powinien ustalić czy długie oczekiwanie na wydanie decyzji ostatecznej nie przyczyniło się do konieczności nasadzenia nabytych drzew w innym miejscu tj. w [...].

-konieczna jest ocena przedstawionych faktur jako podstawy do wznowienia postępowania.

-ustalenie czy treść decyzji o warunkach zabudowy w której wskazano na konieczność dokonania nasadzeń zastępczych była znana Prezydentowi [...] przed wydaniem decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2010 r. Jeżeli bowiem dowody te po raz pierwszy zostały wskazane w odwołaniu od decyzji nr [...] należałoby przeanalizować ich znaczenie pod kątem podstaw do wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art.145 § 1 pkt 5 K.p.a.

-może mieć znaczenia fakt, że w druku o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew nie przewiduje rubryki w której można by zaznaczyć, że strona ubiega się o zawieszenie opłat.

Instytucja wznowienia postępowania stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Właśnie z tego powodu przesłanki do wznowienia są enumeratywnie wymienione w art. 145-145b K.p.a.

Ponieważ organ II instancji nakazał organowi I instancji wznowić postępowanie tenże postanowieniem z [...] października 2015 r. wznowił je. (k 159 akt. adm.) mając na uwadze, jak się wydaje, wskazaną przez WSA w wyżej przywołanym wyroku zasadność wznowienia postępowania z urzędu.

Następnie organ dokonał ustaleń co do zasadności podstawy do uchylenia decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] kwietnia 2010 r. w sprawie usunięcia 9 sztuk drzew i doszedł do niewadliwych wniosków co do braku podstaw do zastosowania art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.

Decyzja zezwalająca na wycinkę drzew i ustalająca opłatę została wydana [...] kwietnia 2010 r. (k 37 akt adm.). Wydanie decyzji poprzedzały m.in. oględziny z [...] kwietnia 2010 r. (k 49 akt adm.) z których to czynności sporządzono stosowny protokół. Z jego treści wynika, że organ wiedział iż wydano decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i wydano decyzję nr [...] z [...] grudnia 2008 r. o warunkach zabudowy. Załącznikiem do protokołu są faktury z [...] lipca 2009 r. i [...] oraz [...] sierpnia 2009 r. na zakup ponad 200 sztuk roślin, co oznacza że organ, co najmniej w dacie oględzin a więc w przed wydaniem decyzji zezwalającej na wycinkę drzew (tylko 9), miał wiedzę o dokonywanych przez skarżącą zakupów – co wynikało z przedstawionych faktur.

Decyzja o warunkach zabudowy została wydana znacznie wcześniej bo [...] grudnia 2008 r. Wynikała z niej konieczność dokonania nasadzeń zastępczych, co potwierdzone było postanowieniem Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z [...] grudnia 2008 r. i podniesione w decyzji o warunkach zabudowy. Na decyzję o warunkach zabudowy powoływał się także organ zatwierdzający projekt budowlany i udzielający pozwolenia na budowę tj. Prezydent [...]. Decyzja zezwalająca stała się ostateczna 26 kwietnia 2012 r., po wydaniu przez SKO postanowienia z [...] kwietnia 2012 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Zestawienie tych dowodów oraz dat wskazuje więc, że organ wydający decyzję zezwalającą na wycinkę drzew wiedział nie tylko o zasadności dokonania nasadzeń zastępczych, co wynikało z decyzji o warunkach zabudowy oraz postanowienia Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody ale i o tym, że skarżąca zakupiła sadzonki drzew i krzewów przed wydaniem decyzji zezwalającej. Dowody te znajdowały się w aktach sprawy a ich treść była przywoływana w protokole z oględzin a następnie w decyzji.

W związku z tym organ prawidłowo uznał, że nie są to nowe dowody które istniały w dacie wydania decyzji a nie były znane organowi wydającemu decyzję zezwalającą na wycinkę drzew, o których nie wiedział organ wydający tę decyzję (str. 4 decyzji organu II instancji in fine). Wiedzę organu na temat dowodów czy okoliczności należy rozumieć jako faktyczną możliwość zapoznania się z nimi. Fakt, że dowody te znajdowały się w aktach sprawy przed wydaniem decyzji, świadczą o tym, że organ musiał się z nimi zapoznać. Zgodnie z art. 80 i 77 § 1 K.p.a. organ ocenia cały zebrany materiał dowodowy. W związku z tym, odnosząc się do wytycznych zawartych w poprzednim rozstrzygnięciu sądu, należy stwierdzić, że organ w sposób prawidłowy ustalił, że okoliczności związane z kwestią nasadzeń zastępczych wynikające z decyzji o warunkach zabudowy oraz postanowienia Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody były znane organowi przed wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2010 r. i w związku z tym nie mogą być uznane za nowe okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Oczywistym przy tym jest, że skoro skarżąca sama zakupiła te drzewa i krzewy to stała się ich właścicielem i mogła się w sposób nieograniczony powoływać na okoliczności związane z tym faktem.

Zgodnie z przepisem art. 106 b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż towarów. Przepis ten przesądza o charakterze prawnym faktury i ów charakter statuuje jako jednostronne oświadczenie wiedzy podatnika (tu sprzedawcy) o zawarciu umowy sprzedaży. Z istoty faktury jako dokumentującej sprzedaż wynika, że potwierdza ona jedynie zawarcie umowy sprzedaży. Sama umowa sprzedaży jest więc zawarta przed a najpóźniej w chwili wystawienia faktury. Najpóźniej więc w dacie wystawienia faktury sprzedaż były dokonana.

W tych okolicznościach wejście w posiadanie tych faktur (odebranie ich przez skarżącą) nie ma znaczenia dla oceny przesłanki skuteczności wniosku o wznowienie postępowania.

Drugą nową okolicznością wskazywaną przez stronę skarżącą był fakt dokonania nasadzeń zastępczych w innym miejscu - [...]. Organ stwierdził, że istotnie okoliczność ta nie była znana organowi jednakże nie są one istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż zostały dokonane w innym miejscu i jeszcze przed złożeniem wniosku o wycinkę drzew.

Nie sposób się z tą argumentacją nie zgodzić. Wniosek o wycinkę drzew wpłynął do organu 12 kwietnia 2010 r. a więc po blisko roku od daty zakupu roślin (lipiec i sierpień 2009r.). Biorąc pod uwagę liczbę zakupionych roślin uzasadnione jest twierdzenie, że nie były to rośliny zakupione w związku z planowaną wycinką drzew. Także nieuzasadnione ekonomicznie byłby zakup roślin jeszcze przed złożeniem wniosku o wycinkę drzew w sytuacji w której nie wiadomo było czy w ogóle i w jakiej liczbie będzie konieczność dokonania nasadzeń zastępczych. Nie mówiąc już o konieczności przechowywania tych roślin w tak długim okresie, w tym w zimie. Takie zachowanie podmiotu prawa handlowego jakim jest spółka jest nieracjonalnie i ekonomicznie nieuzasadnione. W związku z tym organ prawidłowo przyjął, że okoliczność ta, choć nieznana organowi, nie ma istotnego znaczenia w sprawie. Bez doniosłości prawnej jest w tym wypadku fakt kiedy zostały dokonane nasadzenia. Organ stwierdził, że przed złożeniem wniosku o wycinkę drzew i rzeczywiście nie wskazał na podstawie jakich dowodów uznał ten fakt za udowodniony. Nie ma to jednak istotnego znaczenia w sprawie gdyż dokonanie nasadzeń w zupełnie innym miejscu (w innej gminie) nie spełnia kryterium kompensacyjnego. Wbrew wywodom skargi (pkt 13 str. 5) WSA poprzednio rozpoznający sprawę nie przesądził, że dokonanie nasadzeń w innym miejscu nie stanowi przeszkody do uznania, że skarżący spełniał przesłanki uprawniające go zwolnienia z konieczności ponoszenia opłat. Sąd podnosił te okoliczności w kontekście możliwości wznowienia postępowania z urzędu (podstaw wznowienia a nie zasadności zmiany decyzji ostatecznej). Oceniając pogląd strony, że posadzenie w okresie późniejszym na terenie inwestycyjnym drzew i krzewów jest równoznaczne z uznaniem, że tym działaniem polepszył się stan środowiska stwierdzić należy, że generalnie taki skutek nastąpił. Przyjęcie jednak że powinno to skutkować umorzeniem postępowania w przedmiocie opłaty jest niedopuszczalne. Gdyby bowiem działanie strony która została zobowiązana do uiszczenia opłaty z tytułu usunięcia drzew i której nie odroczono tej opłaty z powodu konieczności dokonania nasadzeń uznać za dopuszczalne (sanujące) to jednocześnie należałoby przyjąć w ogóle brak podstaw do nakładania tego rodzaju opłaty. Działanie strony sąd ocenia jako stanowiące próbę obejścia przepisów ustawy o ochronie przyrody o konieczności uiszczania opłat.

Należy się natomiast zgodzić ze skarżącą, że uzasadnienie organu II instancji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 K.p.a.

Jednakże, podstawą uchylenia przez Sąd decyzji, w przypadku naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a.) jest stwierdzenie, że naruszenie to mogło mieć wypływ na wynik sprawy. Inaczej mówiąc, że stwierdzenie tego naruszenia mogłoby wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Fakt dokonania nasadzeń zastępczych w innym miejscu nie rekompensuje negatywnych zmian w środowisku powstałych na skutek wycięcia 9 drzew na działce inwestycyjnej – a taki jest cel dokonywania nasadzeń zastępczych.

Sąd podziela w pełni pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 października 2014 r., sygn. akt II OSK 952/13, LEX nr 1598467 który stwierdził, że "z treści i systematyki przepisów art. 83 ust. 3 i art. 84 ust. 4 i 5 u.o.p. wynika, że nałożenie opłaty jest podstawowym instrumentem działania organów przy wydawaniu zezwoleń na wycięcie drzew, natomiast nasadzenia zastępcze mają charakter fakultatywny. Zasadą jest więc, że zezwolenie na usunięcie drzew jest uzależnione od poniesienia opłaty (art. 84 ust. 1 u.o.p.), natomiast organ ma jedynie możliwość uzależnienia wydania zezwolenia od wykonania nasadzeń zastępczych i w związku z tym odroczenia terminu uiszczenia opłaty".

W związku z tym niezasadnym należy uznać, zarzut naruszenia art. 84 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody.

Należy zgodzić się z organem I instancji, że od daty doręczenia decyzji zezwalającej upłynęło 5 lat (doręczona pełnomocnikowi 29 kwietnia 2010 r., co wynika m.in. z postanowienia SKO z [...] kwietnia 2012 r..

Pięcioletni termin określony w art. 146 § 1 k.p.a. ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje skutek w postaci niemożności uchylenia decyzji dotychczasowej, nawet jeżeli została wydana z naruszeniem prawa. Biegu terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. nie przerywa żadna czynność procesowa, a jego upływ zobligowany jest uwzględnić organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania. (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2012 r., II OSK 1521/11, LEX nr 1367311: "Biegu terminu prekluzyjnego, określonego w art. 146 § 1 k.p.a., nie przerywa wznowienie postępowania, jak również wydanie decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku postępowania").

Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 11 K.p.a. jako stanowiących podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Co prawda uzasadnienia rozstrzygnięć obu organów są krótkie i miejscami lakoniczne jednakże ostatecznie organ doszedł do prawidłowych ustaleń o braku podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej. Organ zastosował właściwe przepisy prawa a rozstrzygnięcie jest prawidłowe.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy uznać je za nietrafne.

- organ nie miał obowiązku ustosunkowywania się do "zamiaru dokonania nowych nasadzeń ale obowiązek oceny dowodów. Ustosunkował się do faktu dokonania nowych nasadzeń i prawidłowo uznał, że skoro nastąpiły w innym miejscu nie spełniają swej funkcji kompensacyjnej;

-organy wyjaśniły i ustaliły w sposób dostateczny stan faktyczny a wnioski jakie wyprowadziły z ocenianych dowodów są logiczne ii uzasadnione prawniczo.

-organ rozważył interes publiczny i interes jednostki i stwierdził, że uchylenie ostatecznej decyzji byłoby sprzeczne z interesem obywatela.

-wydanie decyzji uwzględniającej żądanie nie byłoby możliwe wobec upływu 5 letniego terminu o jakim mowa w art. 146 §1 K.p.a.

Z tych wszystkich względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.