Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1397/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie : del. NSA Zygmunt Zgierski (spr.), WSA Jolanta Rosińska, Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi Prezydenta Miasta Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do daty uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 1397/03

U Z A S A D N I E N I E

W dniu 9 maja 2002 r. do Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, wpłynął wniosek M. C. o ustalenie odszkodowania za zajęte pod ulice działki oznaczone numerami: 534/2 o pow. 644 m2 oraz 546/3 o pow. 34 m2.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. ustalił odszkodowanie na kwotę 33 052 zł, przyznał je na rzecz M. C. w wysokości 16 526 zł oraz F. C. w wysokości 16 526 zł i zobowiązał Gminę Ł. do dokonania wypłaty.

W toku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego ustalono, że decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] zatwierdzono podział nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A l-9a, 27-29. W wyniku zatwierdzonego podziału działki gruntu wydzielone pod budowę ulic, zgodnie z treścią art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, przeszły na własność Skarbu Państwa.

Stosownie do treści art. 12 ust. 3 ww. ustawy za działki gruntu wydzielone pod budowę ulic, które przeszły na własność Skarbu Państwa, przysługiwało odszkodowanie ustalane wg zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W dacie wydania decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomość położona przy ul. A l-9a, 27-29 stanowiła własność E. C., M. C. i F. C. i nie posiadała urządzonej księgi wieczystej. Obecnie dla działek nr nr 534/2, 546/3 urządzona jest księga wieczysta KW [...], w której jako właściciel wpisana jest Gmina Ł..

Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. [...] z dnia [...] sygn. akt. [...], spadek po E. C. nabyli: M. J. C. i F. C., po 1/2 części każdy z nich.

W myśl art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), sprawy wszczęte lecz nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Zgodnie z przepisem art. 98 ust. 3 tej ustawy za działki gruntu przejęte z mocy prawa pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie odszkodowanie ustala się i wypłaca wg zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Wprawdzie działki nr 534/2 i 546/3 zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, jednakże z dniem 27 maja 1990 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 z późn.zm.), stały się własnością Gminy Ł.. Prawo własności zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...], sprostowaną postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...]

W przedmiotowej sprawie oznacza to, że na Gminie Ł. spoczywa obowiązek wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość. Zapłata odszkodowania za nieruchomość przejętą przed dniem 27 maja 1990 r. stanowi obciążenie nieruchomości mieszczące się w konstrukcji pochodnego nabycia mienia na podstawie art. 5 ust. l cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2002 r. pełnomocnik Zarządu Miasta Ł. poinformował, że strony nie osiągnęły porozumienia w kwestii wysokości odszkodowania za przedmiotowe działki.

Zasady i tryb ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości regulują przepisy rozdziału 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 128-135). Stosownie do treści art. 129 ustawy organem właściwym do ustalenia odszkodowania jest Prezydent Miasta Ł. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Wysokość odszkodowania, zgodnie z art. 130 ustawy, ustala się wg stanu i wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości.

Odszkodowanie za przedmiotowe działki w wysokości 33 052 zł, obejmujące łączną wartość gruntu i naniesień roślinnych, zostało ustalone w oparciu o operaty szacunkowe sporządzone przez rzeczoznawców majątkowych G. D. i A. C., legitymujących się uprawnieniami zawodowymi do szacowania nieruchomości odpowiednio nr [...] i nr [...], nadanymi przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

W trakcie postępowania M. C., po zapoznaniu się z operatami sporządzonymi przez rzeczoznawców majątkowych, zakwestionował wartość nieruchomości twierdząc, że jest zbyt niska. Nie przedstawił jednak żadnego dowodu wskazującego na inną wartość nieruchomości oraz oświadczył w dniu 17 grudnia 2002 r., że nie będzie czynił starań zmierzających do pozyskania takiego dowodu.

Operaty stanowiące dowód w przedmiotowej sprawie, odpowiadają dyspozycjom wynikającym z powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego.

Od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] odwołanie złożył M. C., działający w imieniu własnym i w imieniu F. C.. Zakwestionował wysokość ustalonego odszkodowania.

Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że zasady i tryb ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości regulują przepisy rozdziału 5 (art. 128-135) ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 128 ust. l ustawy, wywłaszczenie własności nieruchomości lub innego prawa następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej, odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości lub wartości tego prawa.

Stosownie do treści art. 129 ust. l ustawy organem właściwym do ustalenia odszkodowania jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.

Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i według wartości z dnia wydania decyzji ustalającej odszkodowanie przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej.

Podstawę wysokości ustalenia odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wartość rynkowa nieruchomości. Przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (art. 134 ust. 2).

Wartość rynkową nieruchomości określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeśli przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania, wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134 ust. 4). Zgodnie zaś z treścią art. 135 ust. 1-3, jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, określa się jej wartość odtworzeniową.

Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2).

W przedmiotowej sprawie ustalenie odszkodowania nastąpiło po uzyskaniu opinii rzeczoznawców majątkowych G. D. i A. C..

Przedłożone operaty szacunkowe zostały wykonane w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego. Wojewoda [...] nie stwierdził niezgodności obu przedłożonych operatów szacunkowych z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. (Dz. U. Nr 230, poz. 1924). Zmiana rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego nie skutkuje w przedmiotowej sprawie koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji.

Zdaniem organu II instancji wybór podejścia i metody zależy przede wszystkim od celu wyceny. W przypadku odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne, zasada określenia wartości została zapisana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego.

Nieruchomość zajęta pod drogi publiczne kategorii gminnej położona jest na terenie oznaczonym symbolem 19.05.04/M.Z3.6 - tereny zabudowy jednorodzinnej o nieskończonym procesie realizacji. W dniu wydania decyzji o podziale, szacowana nieruchomość znajdowała się na terenach budownictwa mieszkaniowego wysokiej intensywności, stanowiącej odpowiednik dzisiejszych terenów budownictwa wielorodzinnego.

Działki nr 534/2 o pow. 644 m2 i nr 546/3 o pow. 34 m2 stanowiące przedmiot oszacowania, zostały zajęte pod drogi publiczne kategorii gminnej, jakimi są zarówno ul. A, jak i ul. B.

G. D. - rzeczoznawca majątkowy - określiła wartość rynkową nieruchomości według aktualnego sposobu jej użytkowania. Zatem o wartości rynkowej nieruchomości przesądza jej stan użytkowania z dnia wywłaszczenia. Jeżeli jednak plan miejscowy przewiduje możliwość zagospodarowania nieruchomości pozwalającą na inny sposób użytkowania, zwiększający jej wartość, to wartość rynkową określa się według możliwego - ze względu na plan miejscowy - sposobu użytkowania.

Dla ustalenia odszkodowania w przypadku, o którym mowa w art. 134 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wartość nieruchomości ustala się w podejściu porównawczym, przyjmując do porównania ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży nieruchomości na te cele. W wyniku wyceny dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego, oszacowana została wartość nieruchomości metodą porównywania parami. Podejście porównawcze stosuje się do określenia wartości rynkowej nieruchomości wyłącznie wówczas, gdy nieruchomości podobne do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny były w obrocie na określonym rynku w okresie ostatnich dwóch lat poprzedzających wycenę, a także gdy ich ceny i cechy wpływające na te ceny oraz warunki dokonania transakcji są znane. Wartość gruntu oszacowano opierając się o przeciętne ceny sprzedaży nieruchomości podobnych, przeliczone na datę wyceny. W przedmiotowej sprawie do porównania przyjęto trzy spośród kilkunastu transakcji z terenu miasta Ł.. Uwzględniono cel wyceny, rodzaj nieruchomości, jej aktualny stan prawny, funkcję wyznaczoną dla niej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz dostępność danych o jej otoczeniu. Podejście porównawcze przy dostatecznie aktywnym rynku nieruchomości danego rodzaju, pozwala na określenie wartości rynkowej ze znaczną dokładnością i jest z tego powodu najwłaściwszą metodą z uwagi na cel wyceny.

Z powyższego zatem wynika, iż w sprawie tej ma zastosowanie obowiązujące obecnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego, które w § 37 ust. l stanowi, iż przy określaniu wartości gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele. Z uwagi na znaczną ilość nieruchomości położonych w Ł., a wykupywanych na cele drogowe na przestrzeni ostatnich lat, nie ma w przedmiotowej sprawie zastosowania § 37 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia, zgodnie z którym, jeżeli brak jest cen transakcyjnych, wartość gruntu zajętego pod drogę publiczną określa się jako iloczyn wartości l m2 gruntów o funkcji wyznaczonej dla tych gruntów w planie miejscowym przeważającej wśród gruntów przyległych i ich powierzchni. W przypadku działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących ich wartość określa się jako iloczyn wartości l m2 gruntów, z których wydzielono te działki gruntu i ich powierzchni; jeżeli wartość l m2 gruntów, z których wydzielono działki pod nowe drogi publiczne albo pod poszerzenie dróg istniejących, jest niższa niż wartość l m2 tych działek, tak określoną wartość powiększa się o 50 %.

W dniu 31 grudnia 2002 r. rzeczoznawca majątkowy G. D. przeprowadziła aktualizację operatu szacunkowego z dnia 12 lipca 2002 r. dotyczącego wartości rynkowej nieruchomości gruntowej. W przeprowadzonej aktualizacji stwierdziła, że nie nastąpiły zmiany na rynku nieruchomości przeznaczonych pod drogi na terenie miasta Ł..

Dlatego też żądanie przez odwołujących wyższej ceny za l m2 gruntu nie znajduje, zdaniem organu II instancji, uzasadnienia w obowiązujących przepisach z zakresu wywłaszczania nieruchomości.

Na rozprawie administracyjnej, która odbyła się w dniu 24 września 2002 r. M. C. oświadczył, że na przedmiotowych działkach droga została zrealizowana w 2000 r. W tej dacie na działkach znajdowały się drzewa owocowe posadzone w latach 1949-1950 oraz drzewa liściaste. W związku z powyższym zaszła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o operat szacunkowy dotyczący wartości nasadzeń roślinnych znajdujących się w 2000 r., czyli w chwili budowy drogi na przedmiotowych działkach. Operat szacunkowy został wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. A. C.. Wobec nieistnienia w czasie szacowania przedmiotowej nieruchomości zadrzewień, wycenę wartości nasadzeń roślinnych oparto na "Inwentaryzacji naniesień z oceną dendrologiczną", opracowaną we wrześniu 2000 r. przez inż. M. S. dla inwestora. Przed wejściem w teren przez wykonawcę, inwestor drogi, czyli Referat Komunalny Urzędu Dzielnicowego Ł., dokonał inwentaryzacji nasadzeń znajdujących się na obu działkach. Ponieważ w wymienionej inwentaryzacji podano jedynie obwód pnia na wysokości pierśnicy i stan drzewa, przeliczono jego rozmiary i wiek na dzień wywłaszczenia, korzystając z tabel przyrostu drzewostanów oraz informacji byłego właściciela M. C.. Rzeczoznawca majątkowy A. C. zastosował metodę mieszaną. Wartość aktualną nasadzeń wyliczył wg zasad odtworzeniowych, wartość utraconych korzyści oparł zaś na metodzie rynkowej. W celu zaktualizowania podanych w tabelach wartości posłużył się współczynnikami wg wzrostu wartości cen towarów konsumpcyjnych oraz zmian cen drewna i żyta w okresie od wydania tabel wartości drzew do czasu wyceny. Na działce nr 546/3 nie stwierdzono nasadzeń roślinnych, natomiast na działce nr 534/2 występowały drzewa i krzewy owocowe o wartości 3 855,20 zł oraz drzewa i krzewy pospolite (ozdobne) o wartości 1 575,49 zł.

Z akt sprawy nie wynika także, aby odwołujący się przedstawili alternatywny operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego legitymującego się uprawnieniami do szacowania nieruchomości. W postępowaniu odwoławczym wycena taka również nie została przedstawiona. Stąd też podniesiony w odwołaniu zarzut związany z zaniżeniem odszkodowania, w ocenie organu II instancji, stanowi jedynie polemikę z treścią operatu szacunkowego.

Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] skargę złożył Prezydent Miasta Ł.. Wniósł o uchylenie decyzji organów I i II instancji.

W skardze powołano się na to, że zgodnie z treścią art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn.zm.) Skarb Państwa przejmuje zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i stopnia wojewódzkiego wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych wydanych przed dniem 27 maja 1990 r. oraz zobowiązania i wierzytelności powstałe w związku z wykonaniem orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych.

W rozpoznawanej sprawie działki gruntu nr 534/2 i 546/3 przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł. z dnia [...] o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, a więc na podstawie decyzji wydanej przed dniem 27 maja 1990 r. Decyzja ta wydana została w oparciu o art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, co oznaczało, że z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, grunty te przeszły na własność Państwa za odszkodowaniem, które powinno być ustalone według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wynika stąd, że Skarb Państwa przejmując własność gruntów na podstawie decyzji o podziale nieruchomości (art. 12 ust. l, ust. 3 i ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami) równocześnie tą samą decyzją przyjął na siebie zobowiązanie do wypłacenia z tego tytułu na rzecz dotychczasowego właściciela stosownego odszkodowania, którego wysokość powinna zostać ustalona bądź w samej decyzji o podziale nieruchomości (art. 56 ust. l pkt 4 w związku z art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami) bądź też w odrębnej decyzji o odszkodowaniu, która ma charakter decyzji "wykonawczej" względem uprzedniej decyzji stanowiącej podstawę wywłaszczenia i w zasadzie powinna zostać wydana nie później aniżeli w okresie trzech miesięcy od dnia wydania decyzji o podziale nieruchomości (art. 56 ust. 4 w związku z art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami). Stąd w sentencji wskazanej decyzji z dnia [...] znalazło się również wyraźne stwierdzenie, że dwie wymienione w niej działki gruntowe przechodzą na własność Skarbu Państwa z dniem, w którym ta decyzja stanie się ostateczna, z tym, że wypłata odszkodowania z tego tytułu "nastąpi według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości na podstawie odrębnej decyzji". Oznacza to, że w danym wypadku podstawą prawną zobowiązania Skarbu Państwa do wypłaty odszkodowania stała się prawomocna decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego Ł. z dnia [...], w której orzeczono o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem działek gruntowych nr 534/2 o pow. 644 m2 oraz nr 546/3 o pow. 34 m2.

Natomiast wydana następnie (w nawiązaniu do decyzji z dnia [...]) decyzja Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...], która ustaliła wysokość kwoty odszkodowania należnego z tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowych działek gruntowych oraz utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] Wojewody [...] miały na celu realizację (wykonanie) ciążącego już na Skarbie Państwa zobowiązania do wypłaty odszkodowania. Dlatego w ocenie autora skargi obowiązek wypłaty odszkodowania za przejęte nieruchomości ciąży na Skarbie Państwa, bowiem wynikał on z prawomocnej decyzji administracyjnej wydanej przed dniem 27 maja 1990 r. (art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych). Powyższe uzasadnienie w pełni znajduje potwierdzenie w wyroku z dnia 7 lipca 1999 r. Sądu Najwyższego. sygn. akt III RN 20/99 (OSNP 2000/11/414).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przeprowadzając taką kontrolę, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w I instancji w sprawie odszkodowania jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Jak jednocześnie wynika z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. Nr 103, poz. 652) Ł. jest miastem na prawach powiatu. Prezydent Ł. wykonuje zadania starosty (art. 91 i 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym –Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.).

Stosownie do treści art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) wydaje on decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej.

Oczywiste jest, że sprawa z wniosku o odszkodowanie za grunt przejęty pod ulicę, którego właścicielem jest Gmina Ł., dotyczy interesu prawnego tej Gminy i jest ona stroną tego postępowania. Jeśli tak, to nie znajduje uzasadnienia pozbawienie jej tego statusu tylko dlatego, że prezydent miasta, będący jednocześnie starostą, staje się organem prowadzącym postępowanie.

Przyjąć należy, że Prezydent Miasta Ł. nie może jednocześnie występować w imieniu Gminy jako strony w niniejszej sprawie i jako organ rozpoznający sprawę. Zachodzi zatem określona w art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. przyczyna wyłączenia prezydenta miasta od udziału w sprawie. Pogląd taki wyrażony został w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 (ONSA 2003/4/115).

Fakt pozostawania z gminą w stosunku zatrudnienia (art. 1 pkt 3 oraz art. 2 pkt 1 lit. c), pkt 2-4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych – Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 ze zm.), sprawowanie funkcji organu wykonawczego miasta, a ponadto pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela (art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) należy uznać za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na prawa lub obowiązki prezydenta miasta.

Przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia innemu organowi spowoduje niewątpliwie rozdzielenie funkcji podmiotu orzekającego w sprawie i reprezentującego gminę będącą stroną postępowania.

Reasumując stwierdzić należy, że na skutek dysponowania przez gminę w sprawie, która stała się przedmiotem postępowania administracyjnego, interesem prawnym, Prezydent Miasta, na mocy art. 24 § 1 k.p.a., traci zdolność do załatwienia sprawy. Zgodnie z treścią art. 26 § 3 k.p.a., jeżeli wskutek wyłączenia pracowników organu administracji publicznej stał się on niezdolny do załatwienia sprawy, stosuje się odpowiednio art. 26 § 2 k.p.a.

Przepis ten przewiduje przekazanie sprawy organowi wyższego stopnia. Może on wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ.

Opisane wyżej przyczyny, dla których doszło do uchylenia decyzji organów obu instancji zwalniają Sąd od dokonania oceny podstawowego zarzutu skargi, a sprowadzającego się do tego, że obowiązek wypłaty odszkodowania spoczywa na skarbie Państwa.

Z powyższych względów, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 i art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.