Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2728/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 18 ust. 4a i 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1907
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 10 par. 1, art. 77 par. 1, art. 86
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2934/13 w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 października 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2934/13 oddalił skargę Z. B. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Sąd I instancji wskazał, że [...] sierpnia 2012 r. w W. miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki [...] nr rej. [...], przeprowadzona przez funkcjonariusza [...] Policji. Pojazdem kierował skarżący. Na dachu pojazdu znajdowało się urządzenie techniczne z napisem "[...]" oraz "nr [...]", na bokach pojazdu zostały umieszczone napisy "Najlepsza Korporacja w [...] Tylko 1,80 zł/km". W trakcie kontroli zabezpieczono wydruk z kasy fiskalnej za ostatni odbyty kurs, zarejestrowanej na TAXI Osobowe – Bagażowe Z. B. Wyniki kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...], który został przekazany do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R. (dalej: Wojewódzki ITD.).

Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] kwietnia 2013 r. – na podstawie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.; dalej: u.t.d.) – nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Organ wyjaśnił, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące naruszenia:

- wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 18 ust. 5 u.t.d.;

- wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d.;

- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

GITD decyzją z [...] sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu decyzji GITD przypomniał, że podczas kontroli drogowej skarżący nie okazał licencji na wykonywanie transportu drogowego osób ani na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Okazał natomiast wydruk z kasy fiskalnej - raport fiskalny, na podstawie którego ustalono, że wykonawcą przewozu z chwili kontroli był skarżący. GITD ustalił, że skarżącemu nie udzielono licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób ani licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania GITD nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że wykonywał on transport drogowy taksówką bagażową, gdyż jak podnosił ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym nie zawiera od 1 stycznia 2012 r. definicji taksówki bagażowej. Podkreślił, że zgodnie z art. 2 pkt 43 powołanej ustawy, taksówka to pojazd samochodowy, odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego za ustaloną na podstawie taksometru opłatą. GITD stwierdził, że okoliczność zamontowania w pojeździe "kratki" oddzielającej przestrzeń bagażową od pasażerskiej jest bez znaczenia. GITD za bezpodstawny uznał argument skarżącego dotyczący wykonywania działalności taksówką bagażową na podstawie ochrony praw nabytych i swobody działalności gospodarczej, ponieważ skarżącemu nie udzielono licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, a zatem skarżący nie dysponował uprawnieniem do wykonywania transportu drogowego taksówką. Swoboda działalności gospodarczej nie oznacza bowiem wykonywania działalności sprzecznej z prawem.

GITD stwierdził, że kontrolowany pojazd posiadał cechy, które upodobniały go do taksówki, jednak taksówką nie był, a dla potencjalnych klientów/pasażerów oznaczenia zamieszczone na pojeździe wskazywały na możliwość zawarcia umowy przewozu osób, a nie przewozu rzeczy. Ponadto przewoźnik nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, a co za tym idzie, pojazd nie posiadał oznaczeń w postaci herbu miasta, stosownych oznaczeń graficznych oraz numeru bocznego. Oznacza to, skarżący w dniu kontroli wykonywał przewóz okazjonalny.

GITD podkreślił, że w celu skutecznej ochrony przewoźników taksówkowych, a także pasażerów korzystających z ich usług, ustawodawca wprowadził takie rozwiązanie legislacyjne, które nie pozwala podmiotom wykonującym przewozy okazjonalne wprowadzać w błąd potencjalnych klientów co do rodzaju przewozu. Wskazywał, że jedną z najbardziej charakterystycznych cech odróżniających taksówkę od innych pojazdów, dla przeciętnego pasażera, jest właśnie umieszczenie na dachu pojazdu dodatkowego podświetlenia napisu "TAXI". Stwierdził, że przepis art. 18 ust. 5 pkt 3 u.t.d. stanowi jednoznacznie, że przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się umieszczenia na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych, które posiadał kontrolowany pojazd skarżącego.

GITD stwierdził także, że w sprawie nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne uzasadniające zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d., gdyż skarżący nie przedłożył w toku postępowania administracyjnego żadnych dowodów na ich zaistnienie.

Sąd I instancji skargę na decyzję GITD wyrokiem z 14 października 2014 r. oddalił.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.

W myśl art. 4 pkt 22 u.t.d., użyte w ustawie określenia oznaczają obowiązki lub warunki przewozu drogowego, które wynikają z przepisów ustawy.

Stosownie do art. 5 ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Według art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

Zgodnie z art. 18 ust. 5 u.t.d. przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się:

1) umieszczania i używania w pojeździe taksometru;

2) umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi;

3) umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych.

Według art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z licencji.

W myśl art. 3 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorcy wykonujący do dnia wejścia w życie ustawy działalność gospodarczą w zakresie przewozu okazjonalnego mogą ją wykonywać, na dotychczasowych zasadach przez okres określony w licencji, nie dłużej jednak niż w okresie roku od dnia wejścia w życie ustawy.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych (ust. 2). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.).

Stosownie do lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. karą pieniężną w wysokości 8.000 złotych sankcjonuje się wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Według lp. 2.9 załącznika nr 3 do u.t.d. za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 18 ust. 5, nakładana jest kara pieniężna w wysokości 8.000 złotych. Za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b nakładana jest kara pieniężna w wysokości 8.000 złotych – zgodnie z lp. 2.10 załącznika nr 3 do u.t.d.

Przenosząc powyższe uregulowania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazał, że skarżący dopuścił się naruszenia ww. przepisów ustawy o transporcie drogowym. Skarżący w dniu kontroli wykonywał bowiem działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego osób. Świadczy o tym to, że pojazd został oznaczony w sposób jednoznacznie wskazujący na chęć zawarcia, z potencjalnym pasażerem, umowy o odpłatne wykonanie usługi przewozu. Z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że na banerze zamontowanym na dachu pojazdu oraz na bokach pojazdu umieszczono napisy "TAXI [...]" oraz "[...]", "tylko 1,80 zł/km", "akceptujemy karty kredytowe". W okazanych do kontroli dokumentach dotyczących użytkowania kasy rejestrującej widnieje pieczątka strony "Taxi Bagażowe - Osobowe". W trakcie kontroli został zabezpieczony także wydruk z kasy fiskalnej za ostatni odbyty kurs, zarejestrowanej na Taxi Osobowo-Bagażowe Z. B. z [...] sierpnia 2012 r. obejmujący kurs od godz. 06:07 do 06:31.

W ocenie Sądu przedstawione okoliczności pozwalają przyjąć, że kontrolowany pojazd posiadał cechy upodabniające go do taksówki i oznaczają dla potencjalnego pasażera, że tym pojazdem realizowane są usługi przewozowe osób. Sąd w związku z tym za słuszne uznał stanowisko organów, że przedmiotem wykonywanej w chwili kontroli działalności skarżącego było świadczenie usług przewozu osób, a nie rzeczy. Przy czym skarżący nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego osób ani licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką.

Dalej Sąd stwierdził, że skarżący złamał zakazy określone w art. 18 ust. 5 u.t.d. dotyczące umieszczania z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej oraz umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych, czego skarżący nie podważa.

Sąd wskazał także, że kontrolowany pojazd przeznaczony był do przewozu nie więcej 5 osób łącznie z kierowcą. Pojazd ten nie spełniał więc kryterium konstrukcyjnego, o którym mowa w art. 18 ust. 4a u.t.d. Ponadto ustalono, że pojazd nie spełniał przesłanki pozytywnej zawartej w art. 18 ust. 4b u.t.d.

Wobec powyższego, Sąd stwierdził, że organ prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną za stwierdzone naruszenia w łącznej wysokości 24.000 zł i działając na podstawie art. 92 ust. 1 u.t.d. ograniczył powyższą karę do kwoty 10.000 zł.

Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego argumentów kwestionujących ustalenia organów w zakresie okoliczności faktycznych stanowiących podstawę do nałożenia kary, Sąd podkreślił, że przebieg czynności kontrolnych odzwierciedla protokół kontroli, a jego sporządzenie znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d.

Sąd wskazał, że skarżący odmówił podpisania protokołu kontroli, a powodem odmowy było jego złe samopoczucie. Tym niemniej nie oznacza to, że powyższy dokument utracił walor dokumentu urzędowego. Kierujący skorzystał z prawa odmowy podpisania protokołu kontroli, co zostało odnotowane w treści tego protokołu.

Z tych samych powodów skarżący odmówił złożenia zeznań, co znajduje potwierdzenie w protokole przesłuchania strony z [...] sierpnia 2012 r. zawierającym informację o odmowie złożenia zeznań oraz o odmowie podpisania protokołu. W tej sytuacji Sąd za pozbawione podstaw uznał zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 86 w zw. z art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a.

Sąd stwierdził także, że nie znajduje uzasadnionych podstaw zarzut naruszenia art. 78 § 2 k.p.a. z którego wynika, że organ może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli dotyczy ono okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ materiał dowodowy zebrany w sprawie (m.in. protokół kontroli, dokumentacja fotograficzna, informacja uzyskana z Urzędu Miasta W.) w sposób niebudzący wątpliwości potwierdza, że skarżący dopuścił się wskazanych naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. Tak więc odmowa przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania skarżącego w charakterze strony ze wskazanych względów nie narusza art. 78 § 2 k.p.a.

Sąd stwierdził, że nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym to, że skarżący poruszał się taksówką bagażową. Po pierwsze dlatego, że pełnomocnik skarżącego w skardze przyznał, że" "Obiektywnie rzecz biorąc Z. B. w dniu kontroli przewoził co prawda osoby (i to znalazło się w protokole), ale tylko dodatkowo, gdyż realizowany przez niego przewóz był przewozem bagażu". Po drugie, w chwili kontroli obowiązywało nowe brzmienie art. 2 pkt 43 ustawy Prawo o ruchu drogowym, z którego wynika, że ustawodawca nie posługuje się pojęciem taksówka bagażowa. Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym do grudnia 2011 r. stosownie do treści art 8 pkt 43 ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. (Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.), taksówka to pojazd samochodowy odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu za ustaloną na podstawie taksometru opłatą:

a) osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego (taksówka osobowa),

b) ładunków o masie nieprzekraczającej 2,5 t (taksówka bagażowa).

Zgodnie z treścią obecnie obowiązującego art. 2 pkt 43 ustawy Prawo o ruchu drogowym, taksówka to pojazd samochodowy, odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego za ustaloną na podstawie taksometru opłatą. Tak więc, w chwili kontroli taksówką był wyłącznie pojazd samochodowy wyposażony i przeznaczony do przewozu osób i ich bagażu podręcznego za ustaloną na podstawie taksometru stawkę, w definicji powyższej nie mieści się natomiast pojęcie taksówka bagażowa.

Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącego "zaskarżonej decyzji zarzucił":

1. mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego – w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli – tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. oraz § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), a także § 4 ust. 2, § 5 ust. 5, § 7 ust. 2, § 8 ust. 2, § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania (Dz. U. Nr 212, poz. 1338 ze zm.), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w dniu kontroli nie obowiązywały przepisy dopuszczające wykonywanie przewozu taksówką bagażową;

2. mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d., poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na pominięciu, że przepis ten wyłącza spod działania ustawy przewóz drogowy wykonywany pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, nie tylko w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy, ale także w zarobkowym transporcie drogowym rzeczy;

3. mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 4b i ust. 5 u.t.d., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że ma miejsce wykonywanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, gdy kontrolowany nie posiada licencji na przewóz okazjonalny, nadto jego pojazd nie był wpisany do takiej licencji, kontrolowany nie dysponował wypisem z takiej licencji, a jednocześnie jego pojazd miał cechy i wyposażenie charakterystyczne dla taksówki, tj.: taksometr, oznaczenie pojazdu i oznaczenie na dachu banerem z napisem taxi;

4. mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego; tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez niedostrzeżenie, że organ, który wydał zaskarżoną decyzję:

a) przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów przez ustalenie, że skarżący wykonywał przewóz osób, a nie rzeczy;

b) niesłusznie ograniczył postępowanie dowodowe, dopuszczając się zaniechania przesłuchania strony;

5. mające wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa procesowego, tj. art. 86 w zw. z art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a., poprzez przesłuchanie skarżącego podczas kontroli, pomimo wyraźnego zastrzeżenia, że źle się on czuje i pomimo okazania przez niego dokumentów o złym stanie zdrowia, w konsekwencji czego nastąpiła wadliwa ocena treści jego przesłuchania;

6. mające wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez całkowite pominięcie okoliczności świadczących o wykonywaniu przez stronę przewozu rzeczy taksówką (taxi bagażowe), nie zaś przewozu osób, tj.: oznaczenie przedmiotu działalności także jako taxi bagażowe; używanie samochodu [...] kombi z kratką oddzielającą część bagażową od pasażerskiej i nieprzewożenie pasażerów podczas kontroli;

7. mające wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa procesowego poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w uznaniu, że z umowy o współpracy z [...] oraz z treści paragonu fiskalnego miałoby wynikać, że strona wykonywała przewóz osób, podczas gdy ww. umowa w praktyce pozwalała na wybieranie i podejmowanie kursów bagażowych, zaś treść paragonu fiskalnego nie przesądza o rodzaju usługi, a tylko przytacza jeden z licznych przedmiotów działalności strony wykazanych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, pomimo, że strona wykonuje tylko jeden spośród tych rodzajów działalności, a mianowicie przewóz rzeczy;

8. mające wpływ na treść orzeczenia naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. poprzez przyjęcie, że strona obowiązana jest posiadać licencję na transport drogowy, w sytuacji, gdy strona wykonywała działalność w zakresie przewozu rzeczy taksówką (pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony), do czego nie mają zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym działalność ta nie jest licencjonowana;

9. brak podstaw do uznania, że kontrolowany pojazd wykonywał przewóz okazjonalny, skoro skarżący nie posiada licencji na przewóz okazjonalny, nadto jego pojazd nie był wpisany do takiej licencji, skarżący nie dysponował wypisem z takiej licencji, a jednocześnie organ przypisał pojazdowi cechy i wyposażenie charakterystyczne dla taksówki, tj. taksometr, oznaczenie pojazdu i oznaczenie na dachu banerem z napisem taxi.

Organ nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawy, na których ją oparto – w granicach których sprawa jest rozpoznawana (art. 183 § i 2 p.p.s.a.) – nie znajdują bowiem usprawiedliwienia.

Przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy sprowadzał się do ustalenia, że skarżący – nie posiadając licencji – świadczył usługi przewozu osób, przewozy okazjonalne, z naruszeniem zasad przewozu okazjonalnego, określonych art. 18 ust. 4a u.t.d. i zakazów wprowadzonych ust. 5 tego przepisu. Stwierdzono bowiem, że w dniu kontroli wykonywał on transport drogowy pojazdem marki [...], w którym zainstalowane było urządzenie fiskalne, na bokach pojazdu oraz na banerze (na dachu pojazdu) umieszczone były napisy takie jak m.in. Taxi [...], nr telefonu, symbolem słuchawki, cena za km. Czyniąc ustalenia poddano ocenie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a to protokół kontroli, wydruk z kasy fiskalnej z dnia kontroli, dokumenty dotyczące użytkowania kasy rejestrującej, fotografie pojazdu, notatkę policyjną, protokół kontroli.

Tak ustalony stan faktyczny sprawy w skardze kasacyjnej podważany jest zarzutem naruszenia art. 86 w zw. z art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. – przez przesłuchanie skarżącego, mimo zgłoszenia przez niego zastrzeżeń dotyczących złego samopoczucia i okazania dokumentów o złym stanie zdrowia oraz art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. – przez pominięcie okoliczności świadczących o wykonywaniu przewozu rzeczy taksówką bagażową, a nie przewozu osób.

Należy podkreślić, że do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązane są organy administracji publicznej. Sąd I instancji – kontrolując legalność zaskarżonej decyzji – nie stosuje tych przepisów, lecz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a ocenia, czy miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego nie ulega kwestii, że prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – który w skardze kasacyjnej stawiany jest Sądowi I instancji – powinien zatem zostać powiązany z regulacją zawartą w powołanym wyżej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c procedury sądowoadministracyjnej.

Skład orzekający uznał jednak, że w rozpoznawanej sprawie możliwe jest łączne rozpoznanie zarzutów sformułowanych w pkt 4, 5 i 6 petitum skargi kasacyjnej.

I tak, zgodnie z art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę (...). Wskazać należy, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej skarżący nie został przesłuchany w dniu kontroli ([...] sierpnia 2012 r.), ponieważ odmówił składania zeznań, z uwagi na oświadczenie, że źle się czuje. W związku z tym pozbawiony podstaw jest zarzut błędnej oceny jego przesłuchania, skoro przesłuchanie takie nie miało miejsca. Sąd I instancji wyraźnie podkreślił w uzasadnieniu wyroku, że w sprawie nie był przeprowadzany kwestionowany w skardze kasacyjnej środek dowodowy.

Zarzuty zmierzające do wykazania przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów – sformułowane w pkt 7 i 9 petitum skargi kasacyjnej – nie poddają się kontroli. Nie wskazano w nich bowiem jakim przepisom – w ocenie kasatora – Sąd I instancji uchybił.

Odnośnie naruszania art. 8 i 10 § 1 k.p.a. – skarga kasacyjna ogranicza się do wskazania tych przepisów, brak natomiast uzasadnienia w czym uchybienie tym przepisom przejawia się. Uniemożliwia to merytoryczne odniesienie się do tak sformułowanej podstawy kasacyjnej.

Z tych względów zarzut podniesiony w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej nie jest uzasadniony.

Niewątpliwie zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. na organie spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich czynności, niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak i obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.

Zarzut naruszenia tych przepisów autor skargi kasacyjnej upatruje w pominięciu okoliczności świadczących – w jego przekonaniu – o wykonywaniu przez skarżącego przewozu rzeczy taksówką bagażową, takich jak: oznaczenie przedmiotu działalności także jako taxi bagażowe, używanie samochodu z dużą powierzchnią na bagaż, z kratką oddzielającą część bagażową od pasażerskiej jak i faktu, że podczas kontroli skarżący nie przewoził pasażerów.

Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku brak jednak podstaw by uznać, że nieuwzględnienie podnoszonych przez skarżącego okoliczności mogło mieć na wynik sprawy tego typu wpływ. Przede wszystkim posługiwanie się pojazdem wersji kombi o znacznej przestrzeni bagażowej z zamontowaną "kratką" jak i twierdzenia o prowadzeniu działalności jako "taxi bagażowe" nie podważa dokonanych w sprawie ustaleń wykonywania okazjonalnego przewozu osób. Fakt, że w chwili kontroli w samochodzie nie było pasażera jest obojętny dla oceny, czy ziściła się hipoteza art. 18 ust. 5 u.t.d. Podzielić bowiem należy pogląd, że w przepisie tym nie chodzi o wykonanie przewozu okazjonalnego w danym momencie, lecz wykonywanie takich przewozów jako działalności gospodarczej z naruszeniem wprowadzonych przepisem zasad i zakazów (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 600/09; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych względów żaden z zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie jest trafny. Powyższe oznacza, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie został podważony i jako taki – dla oceny naruszenia przepisów prawa materialnego – jest wiążący.

W tym stanie faktycznym sprawy prawidłowość zastosowania art. 18 ust. 5 u.t.d. i wymierzenie kary na podstawie l.p. 2.9 załącznika nr 3 do tej ustawy (zastosowanie której to pozycji załącznika kwestionowane skargą kasacyjną nie jest) skutecznie podważana być nie może. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej, brak licencji – bezwzględny wymóg posiadania której wynika z treści art. 5 u.t.d. (nieobjętego podstawami kasacyjnymi), nie wyłącza stosowania art. 18 ust. 5 powołanej ustawy. Sąd I instancji trafnie wywiódł, że celem regulacji zawartej w art. 18 ust. 5 u.t.d. jest wyeliminowanie przypadków wykonywania transportu drogowego pojazdem upodobnionym do taksówki, z pominięciem przepisów dotyczących uzyskiwania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką.

Niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 18 ust. 4b u.t.d. Przepis ten w sprawie stosowany bowiem nie był.

Odnosząc się do sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. (pkt 1, 2 i 8 petitum skargi kasacyjnej) należy wskazać, że błędna wykładnia przepisu oznacza wadliwe jego zrozumienie. Niewłaściwe zastosowanie przepisu polega zaś na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.

Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, postawione Sądowi I instancji zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. – zarówno przez błędną jego wykładnię jak i niewłaściwe zastosowanie – nie uzasadniają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.t.d. przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów:

1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą - w niezarobkowym przewozie drogowym osób;

2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy;

3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.

Zgodzić należy się zatem ze stanowiskiem autora skargi kasacyjnej (pkt 2 petitum skargi kasacyjnej), że przepis ten – co do zasady – wyłącza spod działania ustawy przewóz drogowy wykonywany pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy.

Sąd I instancji nie zaprezentował jednak odmiennego poglądu, nie można więc temu Sądowi skutecznie zarzucić wadliwego zrozumienia przytoczonej regulacji.

Odrębną kwestią jest zaś to, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należało uznać za zasadne wyłącznie stosowania ustawy o transporcie drogowym - przewidziane w jej art. 3 ust. 1 pkt 2.

Niewątpliwie wyliczenie wyłączeń spod zakresu przedmiotowego ustawy stanowi katalog zamknięty (numerus clausus) i nie podlega rozszerzeniu. Innymi słowy, ustawa ma zastosowanie do wszystkich przewozów drogowych, których nie można zaklasyfikować do przewozów wymienionych w art. 3 ust. 1 u.t.d. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o tym, czy w konkretnym przypadku znajdują zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym decyduje przede wszystkim charakter wykonywanego przewozu.

W tym stanie rzeczy, skoro – co już kilkakrotnie podniesiono – w rozpoznawanej sprawie kontrolowany przewóz uznano za transport drogowy osób - przewóz okazjonalny, to zarzut zastosowania przepisów ustawy – z naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 3 u.t.d. – jest chybiony.

Wobec niepodważonego stanu faktycznego sprawy bezprzedmiotowe jest też odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów aktów wykonawczych – powołanych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej.

Z tych wszystkich względów żadna z podstaw, na których skargę kasacyjną oparto, nie znajduje usprawiedliwienia. Skarga kasacyjna podlega zatem oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, z uwagi na trudną sytuacją materialną i zdrowotną skarżącego kasacyjnie.