Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 102/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2005-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137, art. 138 ust. 2, art. 229
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Jarosław Sacharczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi "S." [...] w S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę.-


UZASADNIENIE

W sprawie z wniosku T. i L. małżeństwa O. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości w postaci działek nr [...] i [...] w S. (akt notarialny z dnia [...].08.1974r. rep. [...] sporządzony w trybie art. 6 ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości) zawisłej od 1991 roku zostało wydanych wiele decyzji przez organ I instancji, następnie uchylonych w postępowaniu odwoławczym lub sądowym.

Wyrokiem z dnia 14.08.2002r. w sprawie SA/Bk 347/02 NSA-OZ w Białymstoku uchylił decyzję Wojewody P. z dnia [...].02.2002r. Nr [...] oraz decyzję organu I instancji – Starosty S. z dnia [...].12.2001r. Nr [...] odmawiającą zwrotu spornej nieruchomości. Skład orzekający uznał, iż organy administracji państwowej z naruszeniem art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11.05.1995r. – Dz. U. Nr 84, poz. 368 ze zm. orzekły wbrew wiążącej je ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 28.11.2000r. w sprawie I SA 1650/99, którym uchylono poprzednio wydaną decyzję odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wspomnianym aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1974r. doszło do nabycia przez Skarb Państwa od T. i L. O. trzech działek o łącznej powierzchni 20.190 m 2 położonych w S. przy ul. C. (obecnie A. K.) o numerach geod. [...]. W treści aktu notarialnego nie wskazano celu przejęcia nieruchomości. Z zatwierdzonego decyzją z dn. [...].06.1974r. planu realizacyjnego wynika zaplanowane wzniesienie na spornym terenie kotłowni miejskiej. Bezspornie kotłowni na wywłaszczonych działkach nie wzniesiono, a przejęty grunt Skarb Państwa rozdysponował oddając m.in. w 1982r. – 5.242 m 2 w bezterminowe użytkowanie S. "S." – [...] w S. (działki [...]) z przeznaczeniem pod budowę piekarni w oparciu o plan realizacyjny zatwierdzony decyzją z [...] maja 1982r.

Użytkownik tj. [...] "S." w S. wybudował na przekazanym gruncie budynek produkcyjno-spedycyjny częściowo wznosząc go też na działce [...] będącej w użytkowaniu wieczystym spółdzielni, a także wieżową trafostację i budynek magazynowo-warsztatowy (na działce Nr [...]). Także urządził dojazd do obiektów piekarni od strony ul. A. K. (na działce [...]). Przejęta nieruchomość, jak ustalono w postępowaniu o zwrot, stanowi obecnie własność Gminy S. (po komunalizacji) i nadal pozostaje w użytkowaniu [...] "S." w S. Przed Sądem Okręgowym w B. zawisła sprawa z powództwa użytkownika o ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie objętym w posiadanie spółdzielni (sygn. akt I C [...]), postępowanie w niej nie zostało zakończone.

W wielokrotnych decyzjach organy administracyjne odmawiały zwrotu, między innymi uznawały, że zasady współżycia społecznego nie pozwalają na uwzględnienie wniosku, bowiem [...] "S." rozbudowała piekarnię usytuowaną na sąsiedniej działce nr [...] będącej w użytkowaniu wieczystym [...] "S.", które to budynki (część rozbudowana znajduje się na spornej działce nr [...]) stanowią całość nie i dadzą się rozdzielić. Nadto powoływały się na fakt nieumieszczenia w akcie notarialnym z dnia 16.08.1974r. celu "wywłaszczenia".

Uchylając decyzję odmawiającą zwrotu – NSA w wyroku z dnia 28.11.2000r.

w sprawie I SA 1650/99 wskazał na możliwości procesowe ustalenia celu wywłaszczenia, gdy nie został on precyzyjnie wskazany przy wywłaszczaniu. Nadto wyraził jednoznaczne stanowisko co do sposobu zastosowania w tej sprawie przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, przesądzając przy tym, iż cel przejęcia spornej nieruchomości od skarżących, jakim była budowa kotłowni miejskiej, nie został na wywłaszczonym gruncie zrealizowany, gdyż wzniesiono na nim zabudowania piekarni. "Zrealizowanie innego celu niż zakładany przy wywłaszczeniu" – jak stwierdził Sąd w końcowej części uzasadnienia wyroku w sprawie I SA 1650/99 - ... "nie stoi na przeszkodzie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ustawy z 21 sierpnia 1997r.

o gospodarce nieruchomościami".

Pomimo wiążących, czytelnych wytycznych i oceny prawnej – Starosta S. decyzją z dnia [...].11.2001r. odmówił zwrotu działki nr [...], a Wojewoda P. decyzją z dnia [...].02.2002r. utrzymał w mocy tę decyzję. Jak na wstępie wskazano – obie decyzje zostały uchylone wyrokiem NSA z dnia 14.08.02r. w sprawie SA/Bk 347/02.

W wyniku tego stanu, po sporządzeniu operatu szacunkowego, Starosta S. decyzją Nr [...] z dnia [...].11.2003r. uznał za zbędną na cel wywłaszczenia nieruchomość nr [...] o pow. 0,4900 ha i nr [...] o pow. 0,0342 ha położoną w S. i orzekł o jej zwrocie rzecz byłych właścicieli T. i L. O. Ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 15.669, 37 zł za działkę nr [...] oraz na kwotę 1.723, 42 zł za działkę nr [...] zobowiązując T.

i L. O. do zwrotu ustalonego odszkodowania (łącznie 17.393 zł) na rzecz Gminy Miasta S. w 10 równych ratach rocznych.

W uzasadnieniu powołał się na wiążące wytyczne NSA co do przesłanek zwrotu nieruchomości, zaś odnośnie kwoty odszkodowania – powołał się na opinie rzeczoznawcy. Odnośnie nakładów użytkownika [...] "S." w postaci wzniesionych na działce nr [...] –obiektów budowlanych – zauważył, że będą stanowiły rozliczenia pomiędzy właścicielem,

tj. Gminą Miastem S., a [...] "S." po wygaśnięciu użytkowania.

Odwołania od powyżej decyzji wnieśli: [...] "S." w S. oraz Gmina Miasto S.

Pierwszy odwołujący się zarzucił: naruszenie przepisów art. 76 § 3 KPA, art. 77 § 1 KPA, art. 107 § 1 i § 3 KPA, art. 216 w zw. z art. 136-137 oraz art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.)

związku z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Wnosił o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji,

2. przeprowadzenie dowodu z oryginału powołanego i przyjętego w zaskarżonej decyzji dowodu z maszynopisu oznaczonego jako odpisy tzw. decyzji realizacyjnej,

3. wskazanie linii rozgraniczającej zasięg granic terenu na którym rzekomo miała być usytuowana kotłownia,

4. określenie sposobu rozliczenia poniesionych nakładów ze wskazaniem kiedy

i w jakim trybie dokonany zostanie zwrot tych nakładów, poniesionych przez S.,

5. przekazanie do ponownego, prawidłowego wyliczenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania od byłych właścicieli.

[...] "S." kwestionował przyjęte na podstawie odpisów dokumentów ustalonego w decyzji celu wywłaszczenia pod budowę kotłowni miejskiej. Dowodził, że cel wywłaszczenia w postaci budowy (rozbudowa starej) piekarni został zrealizowany, a nadto cel wywłaszczenia mógł być określony wyłącznie w akcie notarialnym z dnia [...].08.1974r., a tam nie został określony.

Odwołujący się podnosił, iż zwrot nieruchomości godzi w prawo własności, gdyż stanowiący jego własność budynek piekarni w ¾ jest usytuowany na działce nr [...]. Odnośnie rozliczeń powyższych podniósł: "W decyzji organ orzekający o zwrocie zbyt ogólnie odniósł się do kwestii rozliczenia nakładów poniesionych przez S., nie określając na jakich zasadach i w jakim terminie nastąpi ich zwrot.

W operacie szacowania popełniono błąd rachunkowy przy wyliczaniu wskaźnika waloryzacji, a także nie określono warunków rozłożenia na raty (10 lat) zwaloryzowanego odszkodowania, określonego w decyzji o zwrocie."

Odwołująca się Gmina Miasto S. kwestionowała wysokość ustalonego w pkt 3a i b zwaloryzowanego odszkodowania oraz rozłożenia na 10 lat rocznych kwoty 17.393 zł. Zarzucono, że rzeczoznawca przyjął wyłącznie czynniki zmniejszające wartość działek, w obliczeniach końcowych znalazły się sprzeczności, nie uwzględnił czynników zwiększających (np. wykonanie nawierzchni asfaltowej ulicy A. K.).

Na skutek rozpoznania powyższych odwołań Wojewoda P. decyzją nr [...] z dnia [...].12.2003r. uchylił decyzję organu I instancji przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Powołał się na wiążące wytyczne sądu administracyjnego co do podstaw prawnych uzasadniających zwrot nieruchomości. Za zasadne uznał jednak zarzuty odwołania dotyczące sposobu określenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania do zwrotu od byłych właścicieli na rzecz gminy. Uznał, iż wbrew zasadom wynikającym z art. 139 ustawy o gospodarce gruntami, nie ustalono przy wyliczaniu kwoty tj. odszkodowania stanu, w jakim aktualnie znajduje się nieruchomość, co ma bezpośredni wpływ na wartość wyliczonej kwoty. Zwrócił uwagę na konieczność zlecenia biegłemu wyceny wartości nieruchomości, a nie wyłącznie działki gruntu. Uznając, iż organ I instancji ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania wadliwie, nie określił w sposób prawidłowy zmiany wartości spornej nieruchomości – to zachodziła podstawa do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję kasacyjną [...] "S." w S. zarzuciła naruszenie:

1) art. 77 § 1 KPA, art. 78 § 1 KPA, art. 107 § 3 KPA,

2) art. 216 w zw. z art. 136-137 oraz art. 233 ustawy z dn. 21 sierpnia 1997r.

o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Wskazując na powyższe podstawy skargi wnosiła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji celem orzeczenia co do istoty sprawy – odmowy wnioskowi,

2) zasądzenie na rzecz skarżącej od organu II instancji kosztów procesu według norm przepisanych.

Skarżąca podnosiła zarzuty odnośnie oparcia się w postępowaniu na odpisie decyzji realizacyjnej sporządzonym przez nieustaloną osobę, bez dopuszczenia dowodu

z oryginału decyzji. Organy obu instancji w jej ocenie zignorowały ten problem. W skardze zostało zawarte następujące stwierdzenie: "Sądy administracyjne były i są sądami prawa,

a nie – rozstrzygające kwestie merytorycznie. Skoro Skarżąca kwestionuje w/w "decyzję realizacyjną" – jako dowód w sprawie, to zmienia się stan faktyczny sprawy, a więc wyroki NSA nadal nie mogą wiązać w sprawie. Nadto, organy I i II instancji nie zajęły stanowiska

w swych decyzjach w sprawie, co do rozumienia zwrotu, zawartego w przepisie art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że przepisy rozdziału 6 działu III tejże ustawy stosuje się odpowiednio. Wykładnia, zdaniem skarżącej, musi być ścisła. Art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że cel na wzgląd którego wywłaszczono nieruchomość musi być określony w decyzji o wywłaszczeniu, a nie innej. W sprawie, nieruchomości zostały nabyte w drodze umowy kupna – sprzedaży. Zatem wykładania wyrazu "odpowiednio" jest taka, że cel nabycia powinien być określony w notarialnej umowie kupna – sprzedaży nieruchomości. Skoro nie określono go tam to nie ma podstawy prawnej do uznania, że nabyte nieruchomości stały się zbędne".

Zdaniem skarżącej brak było podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, a organ odwoławczy winien wydać decyzję odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wnosił o jej oddalenie. Odwołał się do związania oceną prawną NSA zawartą w wydanych w postępowaniu wyrokach przesądzającą o podstawie do zwrotu nieruchomości. Ocena ta była wydana w oparciu o dotychczas zgromadzone dowody, w tym odpis decyzji realizacyjnej, stąd nie może być ten dowód obecnie podważa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności należało ocenić, czy [...] "S." w S. przysługiwał status strony postępowania, bowiem jest ona (S.) wyłącznie podmiotem, który dokonał (jako użytkownik) nakładów na sporną działkę, natomiast spór dotyczy gminy jako właściciela oraz poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Skład orzekający w sprawie niniejszej przychyla się do stanowiska zaprezentowanego w uchwale 7 sędziów NSA nr OPS6/03 z dnia 13.10.2003r. (ONSA 2004/1/10), w której uznano, że osobom trzecim, takim jak najemca czy użytkownik nieruchomości wywłaszczonej, będącej przedmiotem sporu w sprawie o jej zwrot przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. W ocenie sądu orzekającego w sprawie niniejszej służy mu także legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma interes prawny. Interes prawny użytkownika, wobec treści art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r. (tekst jednolity w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w postępowaniu administracyjnym Dz. U. Nr 46 z 2000r. poz. 543 ze zm.) polegać może na wykazaniu w postępowaniu o zwrot nieruchomości - że nie zachodzą przesłanki zwrotu określone w art. 137 ustawy, lub występuje przeszkoda dla zwrotu, o jakiej mowa w art. 229 ustawy. Reasumując – skarżąca [...] "S." w S. była legitymowana do wniesienia skargi, skierowanej przeciwko ocenie prawnej, iż wystąpiły przesłanki do zwrotu spornej nieruchomości. Natomiast merytorycznie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia pozostaje decyzja kasacyjna Wojewody P. Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości

i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W zaskarżonej decyzji organ II instancji wyłożył przyczyny uznania za bezzasadne tych zarzutów odwołania [...] "S.", które dotyczyły uznania nieruchomości nr [...] za zbędne na cel wywłaszczenia i orzeczenia o ich zwrocie. Wyłożył także powody swojej oceny co do zasadności zarzutów obu odwołujących się podmiotów – odnoszących się do ustalonej wysokości zwaloryzowanego odszkodowania należnego od małżeństwa O. na rzecz Gminy. Wskazał na uchybienia w postępowaniu przed organem I instancji przy ustalaniu wartości nieruchomości podlegającej zwrotowi, wskazując jakie ustalenia i okoliczności powinny zostać rozważone i uwzględnione, a nie zostały, bowiem Starosta S. bezkrytycznie oparł się na opinii rzeczoznawcy (bez poddania jej ocenie). W przedmiocie ustalenia wysokości kwoty rozliczeń, organ odwoławczy zasygnalizował faktyczną potrzebę poczynienia od nowa niezbędnych ustaleń.

Nie ulega wątpliwości, że zachodzi potrzeba sporządzenia nowej opinii przez rzeczoznawcę – zgodnie z oceną prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Tak jak wskazano

w jej uzasadnieniu opinia, na której oparł się organ I instancji nie uwzględniała zasad ustalania kwoty waloryzowanego odszkodowania wynikających z art. 139 i 140 ustawy

o gospodarce nieruchomościami. Nie ulega wątpliwości, że zachodzi potrzeba ponownej opinii (zwłaszcza, że znajdujące się w aktach sprawy opinię rzeczoznawcy A. T. kwestionowały strony w postępowaniu administracyjnym) i że na jej podstawie ustalona zostanie jedna z podstawowych kwestii w sprawie – odnosząca się do rozliczeń z tytułu zwrotu. Trzeba w tym miejscu zasygnalizować, iż w dotychczasowym szacunku biegły jako działki porównawcze brał pod uwagę głównie nieruchomości rolne niezabudowane, podczas gdy stan nieruchomości nr [...] z dnia zwrotu był zupełnie inny, niż z dnia wywłaszczenia, co może wpływać na zmniejszenie lub zwiększenie wartości nieruchomości. Jak zasadnie podkreśliła w odwołaniu gmina – rzeczoznawcza w opinii nie znalazł żadnego czynnika zwiększającego wartość nieruchomości, a wyłącznie czynniki zmniejszające. Taka ocena biegłego może budzić wątpliwości. Dlatego ocenić należało, że uchylenie zaskarżonej decyzji przez Wojewodę P. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia z zaleceniami przeprowadzenia nowych szacunków nie naruszało treści art. 138 § 2 kpa. Trzeba bowiem pamiętać, że w sytuacji ewentualnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w instancji odwoławczej (w tak istotnej części, a praktycznie w całości wobec związania oceną prawną NSA co do podstawy do zwrotu nieruchomości) i orzekania przez organ II instancji co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa – zostałaby naruszona zasada dwuinistancyjności postępowania administracyjnego zawarta w art. 15 kpa. Dlatego Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją kasacyjną. Na marginesie należy nadto zasygnalizować potrzebę zawarcia w materiale dowodowym danych obejmujących w sposób niewątpliwy stan prawny spornych nieruchomości.

W nadesłanych sądowi aktach postępowania administracyjnego znajduje się bowiem dla działek nr [...] (plus nr [...]) zawiadomienie o wpisie w księdze wieczystej nr [...] z dnia [...].02.1994r. prowadzonej w Sądzie Rejonowym w B. P., w którym nie podano żadnych wpisów w dziale II "właściciel, współwłaściciel". Skarżący dowodzili, iż budynki na nieruchomości gminy stanowią własność skarżącego, jako odrębny od gruntu przedmiot własności. Zachodzi potrzeba dołączenia aktualnego wypisu z księgi wieczystej i wskazanie jej numeru w decyzji orzekającej zwrot nieruchomości z uwagi na skutki prawne takiej decyzji (ostatecznej) – przywrócenia stanu prawnego nieruchomości, istniejącego przed wywłaszczeniem (vide: "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" T. Woś, Lexis Nexis Wyd. 2, W-wa 2004r., str. 264). Tego, jak wyżej wskazano – materiał dowodowy nie zawiera i uszło to uwadze organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji kasacyjnej.

Odnośnie zarzutów skargi sprowadzających się do podważania ustaleń

co do spełnienia przesłanek do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z art. 136 ust. 3 w zw.

z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nieprzeprowadzenia dowodów

z oryginału "decyzji realizacyjnej" z dnia [...].06.1974r. – to nie mogą się one ostać.

Poza sporem pozostaje fakt dwukrotnej oceny prawnej sądu administracyjnego

w sprawie niniejszej (zawisłej przed organami administracyjnymi od 1991 roku).

W wyrokach w sprawie I SA 1650/99 oraz SA/Bk 347/02 składy orzekające na podstawie zgromadzonych dowodów, w tym kserokopii obecnie kwestionowanej decyzji realizacyjnej

z [...].06.1974r. oceniły ziszczenie się przesłanek do zwrotu nieruchomości nr [...]

w S. Oceną tą były związane zarówno organy administracyjne, jak i obecnie orzekający skład, bowiem na datę wydania zaskarżonej obecnie decyzji Wojewody P. stan prawny nie uległ zmianie. Sąd bada legalność decyzji na datę jej wydania (w sprawie niniejszej [...].12.2003r.), stąd związanie poczynioną oceną prawną. Dziwić może w tej sytuacji i podważanie dowodów obecnie, po kilkunastu latach od ich przeprowadzenia, kiedy wcześniej kserokopia decyzji nie była przez żadną ze stron podważana i co należy podkreślić, wiążące co do oceny prawnej wyroki NSA zapadły z uwzględnieniem danego dowodu.

Powyższe, tj. fakt związania oceną prawną wyrażoną w wyrokach w sprawie

I SA 1650/99 oraz SA/Bk 347/02 – pozbawia słuszności skargi [...] "S." domagającego się postępowania dowodowego na okoliczność oceny, którą organy administracji były związane.

W tym miejscu trzeb wskazać, iż na dzień orzekania niniejszym wyrokiem uległ zmianie stan prawny (zmiana ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązująca od dnia 22.09.2004r.), niemniej nie ma ta zmiana żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji Wojewody P. z dnia [...]. 12. 2003r. jako dokonana po jej wydaniu. Rzeczą organów administracyjnych będzie natomiast rozważenie wpływu zmiany stanu prawnego na obecne rozpoznanie sprawy – bowiem skutkiem decyzji kasacyjnej jest "powrót sprawy" do pierwszej instancji tj. rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości nr [...]

w S. Zwrócić trzeba uwagę, iż w toku postępowania sądowego zmarła L. O. i wstąpili w jej miejsce spadkobiercy, co czyni obowiązek wyjaśnienia przez organ I instancji, czy wszyscy spadkobiercy obok T. O. domagają się zwrotu nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wniosek winni złożyć wszyscy uprawnieni łącznie (vide: wyrok NSA z dn.05.01.2001r. w spr. IV SA 2217/98 lex nr 53398).

W związku z faktem, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie miał zastosowania obecnie obowiązujący przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wprowadzony ustawą z dnia 28.11.2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i o zmianie niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 141 z 2004r. poz. 1492) – nie zachodziła potrzeba występowania przez sąd do Trybunału Konstytucyjnego

o stwierdzenie niekonstytucyjności tego przepisu, który to wniosek został zgłoszony

w piśmie z dnia 02.11.2004r. Sąd także nie znajdował potrzeby, ani podstawy do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niekonstytucyjności art. 216 ustawy – zgłoszonego przez skarżącą S. w piśmie z dnia 01.12.2004r.

Odnośnie podnoszonych na rozprawie przed sądem administracyjnym przez M. O. zarzutów co do bezzasadności wydania decyzji kasacyjnej w odniesieniu do całej decyzji I instancji, podczas gdy uchyleniu wg niego ewentualnie podlegała wyłącznie część dotycząca rozliczeń pieniężnych, to podnoszona okoliczność nie mogła skutkować uwzględnieniem skargi przez sąd z urzędu (małżeństwo O. nie wnosili skargi od spornej decyzji). Zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 i art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami (wg stanu prawnego w dacie orzekania) decyzja o zwrocie nieruchomości powinna również orzekać o zwrocie wypłaconego odszkodowania Skarbowi Państwa lub określonej jednostce samorządu terytorialnego. Stosownie do tych przepisów należy przyjąć, że sprawa zwrotu nieruchomości zawiera dwa elementy: uregulowanie stosunków własnościowych wywłaszczonej nieruchomości przez restytucję jej stanu prawnego z okresu przed wywłaszczeniem oraz rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu orzeczonego odszkodowania.

Oba te elementy stanowią samodzielne, z punktu widzenia materialno-prawnego, sprawy administracyjne, które – podobnie jak w przypadku wywłaszczenia, przy którym istnieje i to jako bezwzględna zasada, obowiązek ustalenia odszkodowania w decyzji

o wywłaszczeniu – również muszą zawsze być rozstrzygane łącznie. Niedopuszczalne jest – w świetle niebudzących wątpliwości art. 140 ust. 1 i art. 142 u.g.n. – rozstrzygnięcie tylko

w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i pozostawienie dokonania rozliczeń

w odrębnym postępowaniu po uzyskaniu cech ostateczności przez decyzję o zwrocie nieruchomości (vide: cyt. T. Woś, str. 247). Dodać także trzeba, że skoro zwrot nieruchomości uwarunkowany jest zgodą wyraźnie wyrażoną, zawartą we wniosku

o wszczęcie postępowania, to wysokość ewentualnych kwot odszkodowania do zwrotu może wpłynąć na samą decyzję strony, czy ma żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Nie jest wykluczona sytuacja, gdy w obliczu szacunków rzeczoznawcy wniosek

w przedmiocie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostanie cofnięty. Dlatego kasacyjna decyzja w sprawie niniejszej odnosząca się całości decyzji organu I instancji mimo podzielenia oceny prawnej tego organu co do przesłanek zwrotu – nie może być uznana

za naruszającą prawo.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak na wstępie.