Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 158/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2017 poz 2188
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.3, art. 134 par. 1 , art. 145 par. 1 pkt.1, art.151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 46 ust.1 , art.46 a ust.1 ,art.56 ust.1 i 1 b ,art.48 ust.2,art.49 ust.3 ,art.53 , art.47,art.48 ust.2
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art.153 ust.1
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art.7 i art.77 par.1 i art. 80, art.107 par.3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Klubu [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 26 września 2008 r. L. G. wystąpiła do Wójta G. B. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na "Uruchomieniu małej elektrowni wodnej przy istniejącym jazie w [...] km na rzece M. w miejscowości B., gm. B.".

Po rozpoznaniu wniosku organ I instancji decyzją z dnia 17 stycznia 2011 r., odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowej inwestycji. Powyższe rozstrzygnięcie, na skutek odwołania L. G., zostało uchylone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia

[...] r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z dnia [...] r., odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpoznaniu odwołania L. G., decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu I instancji i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] r., Wójt G. B. po raz kolejny odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpoznaniu odwołania L. G. od decyzji organu I instancji, decyzją z dnia [...]., uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie Wójta G. B. i ponownie przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt G. B. decyzją z dnia [...] r., znak: [...] ([...]) określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "Uruchomieniu małej elektrowni wodnej przy istniejącym jazie w [...] km na rzece M. w miejscowości B., gm. B." (pkt I). W pkt II decyzji określił:

1. Działania jakie należy podjąć na etapie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia:

a) Przedsięwzięcie należy zrealizować w taki sposób, aby nie kolidowało z zapisami Rozporządzenia Nr 43/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej

w S. z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Z., w tym w szczególności przedsięwzięcie nie może powodować przepływu w korycie rzeki poniżej przepływu nienaruszalnego.

b) Prace związane w realizacją przedsięwzięcia ingerujące w koryto rzeki M. prowadzić poza okresem tarła stwierdzonych w rzece przedstawicieli ichtiofauny.

c) Wody powierzchniowe rzeki M. należy zabezpieczyć przed możliwością jej zanieczyszczenia odpadami stałymi podczas realizacji przedsięwzięcia oraz podczas wykonywania prac konserwacyjnych na etapie eksploatacji przedsięwzięcia.

d) Zapewnić właściwe prowadzenie gospodarki odpadami zgodnie z obowiązującą ustawą o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 roku (Dz. U. z 2010 r. nr 185 poz. 1243 ze zm.).Wytworzone podczas prac realizacyjnych odpady należy zebrać selektywnie

i w przypadku braku możliwości wykorzystania ich w miejscu realizacji inwestycji, przekazać podmiotom posiadającym stosowne decyzje administracyjne na gospodarowanie odpadami.

e) Zapewnić sprawne i nieprzerwane funkcjonowanie przepławki oraz dokonywać regularnych kontroli obiektu pod względem technicznym.

2. W zakresie wpływu na zdrowie i życie ludzi:

a) Stosować maszyny i urządzenia budowlane o niskim poziomie emisji hałasu.

b) W okresie realizacji inwestycji należy tak zlokalizować zaplecze budowy, aby ruch pojazdów ciężarowych dojeżdżających na budowę i z budowy stwarzał jak najmniejsze zagrożenie dla okolicznych mieszkańców. Lokalizacja zaplecza winna być taka, aby nie powodowała pogorszenia stanu środowiska, w tym środowiska gruntowo-wodnego.

c) Przedsięwzięcie musi być zaprojektowane, zrealizowane i eksploatowane

w sposób wykluczający przedostanie się jakichkolwiek zanieczyszczeń do środowiska gruntowo-wodnego. Plac budowy zlokalizować na terenie utwardzonym, zabezpieczonym przed możliwością skażenia gruntu np. substancjami ropopochodnymi.

d) Należy starannie sprawdzać stan techniczny pracujących maszyn budowlanych

i transportowych, by uniknąć wycieków ropopochodnych do podłoża.

e) Do realizacji przedsięwzięcia należy wykorzystać materiały o odpowiedniej jakości, spełniające wymogi ochrony środowiska.

3. W dokumentacji wymaganej do wydania decyzji wymienionej w art. 72 ust. 1

pkt. 1-14 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku

i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, należy uwzględnić następujące wymagania dotyczące ochrony środowiska:

a) W ramach przedsięwzięcia na rzece M. (w km [...]) w m. B., wykonać budowlę hydrotechniczną uwzględniająca wymogi rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U z 2007 r.

Nr 86, poz. 579). Na lewym przęśle jazu piętrzącego, należy wykonać koło wodne wraz z generatorem energii elektrycznej. Łopaty koła zabezpieczyć przez ich ogumowanie.

b) Na wysokości jazu piętrzącego, w korycie rzeki wykonać przepławkę zapewniającą możliwość swobodnej migracji dla organizmów wodnych. Przepławkę należy wykonać w postaci bystrotoku (bystrzyca) charakteryzującego się następującymi parametrami technicznymi: wysokość przegrody - poniżej 3,0 m, maksymalne nachylenie - 1:25, prędkość wody - poniżej 2,0 m/s, minimalna głębokość wody - 0,6 m.

c) W celu zapobieżenia stratom ryb, należy zastosować zabezpieczenia wlotu do elektrowni np. w postaci kraty o prześwicie nie większym niż 15 mm.

4. Działania jakie winny zostać zrealizowane dotyczące zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:

a) Dokonywać wyłączeń planowanej elektrowni w trakcie powodzi lub wezbrania powodziowego.

b) Po zrealizowaniu przedsięwzięcia prowadzić monitoring w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na elementy środowiska przyrodniczego,

z częstotliwością co 2 lata, przez okres co najmniej 10 lat po uruchomieniu inwestycji. W ramach monitoringu pobrać próbki materiału dennego w 3 profilach badawczych odległych 500 i 1500 m od urządzenia piętrzącego, celem przeprowadzenia badań granulometrycznych materiału dennego. Monitorować również oddziaływania przedsięwzięcia na ichtiofaunę rzeki oraz skuteczność funkcjonowania przepławki. Monitorować stan siedlisk przyrodniczych występujących w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia.

c) Przed przystąpieniem do użytkowania należy przedstawić Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w S. harmonogram i zakres monitoringu przyrodniczego w zakresie stanu siedlisk i przedstawicieli ichtiofauny. Zakres

i harmonogram przedmiotowego monitoringu powinien zostać opracowany przez specjalistów z udokumentowanym doświadczeniem w ww. zakresie i może zostać zmodyfikowany przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S..

d) W przypadku, gdy przedsięwzięcie spowoduje negatywne oddziaływania na otaczające środowisko, ocenione w stosunku do stanu początkowego, Inwestor bez zbędnej zwłoki zobowiązany będzie do podjęcia środków zapobiegawczych

i naprawczych.

W pkt III decyzji organ I instancji nie nałożył obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji wymienionej w art. 72 ust. 1 pkt. 1-14 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku

i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 353 ze zm.) dla przedmiotowej inwestycji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. Ś. wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o odmowie zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołujący się wyjaśnił, iż prawo UE dopuszcza wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia częściowo lub całkowicie zrealizowanego, jednak wymaga by ustalone i wzięte pod uwagę zostały oddziaływania na środowisko, które zaszły w wyniku częściowego lub całkowitego zrealizowania przedsięwzięcia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie tego zaniedbano. Ustalone w toku postępowania fakty: antropogenicznego przekształcenia roślinności, jak również ustalony stan fauny niekoniecznie są stanem wyjściowym oceny oddziaływania, a mogą być skutkiem oddziaływania już zaszłego w wyniku oddziaływania przedsięwzięcia.

W ocenie Skarżącego błędne są konkluzje zarówno organu I instancji jak

i organów uzgadniających co do kumulowania się przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, ponieważ kumulacja następuje z piętrzeniami ulokowanymi wyżej na rzece M. - na całej długości rzeki i polega na:

a) sumarycznym przekształceniu części rzeki w cofki zbiorników - co zmienia charakter ekologiczny rzeki. Kumulacja polega na tym, że każde piętrzenie z osobna przekształca odcinek rzeki w zasięgu swojej cofki - o ile pojedyncze takie przekształcenie może być nieznaczące w porównaniu do całej długości rzeki, to kumulacja oddziaływania kilku piętrzeń staje się już znacząca. Organy winny zatem zbadać taką kumulację na całej długości rzeki M.;

b) kumulowaniu się oddziaływania kolejnych barier na szlaku migracji ryb dwuśrodowiskowych np. łososia i minoga rzecznego będących przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 - na całej trasie migracji od morza do tarlisk w górnym biegu rzeki. Organy powinny zbadać taką kumulację na całej długości szlaku migracji.

Jako nieprzekonujące Skarżący uznał tezy o wykluczeniu negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000. W szczególności organ nie odniósł się do przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000, w tym:

a) siedliska przyrodniczego 3260 rzeki włosienniczkowe - w kontekście faktu,

że przedsięwzięcie już przekształca ok. 2 km odcinek rzeki w cofkę zbiornika, co niweczy możliwość wykształcenia tego siedliska przyrodniczego w tym odcinku;

b) głowacz białopłetwy - w kontekście faktu, że przedsięwzięcie już przekształca ok. 2 km odcinek rzeki w cofkę zbiornika, co powoduje, że siedliska na tym odcinku staną się nieodpowiednie dla głowacza;

c) głowacza, łososia i minogów jako gatunków prądolubnych - w kontekście faktu, że barierowe oddziaływanie na te gatunki będzie mieć nie tylko sama bariera piętrzenia, ale też ok. 2 km odcinek wody niemal stojącej w postaci cofki;

d) kozy - w kontekście faktu, że nawet proponowana przepławka w formie bystrotoku będzie trudna do pokonania przez ten słabo pływający gatunek, a więc przedsięwzięcie spowoduje fragmentację populacji w obszarze.

Dalej Skarżący powołując się na regulację art. 81 ust. 3 ustawy z dnia

3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (zasada przezorności) zauważył, że postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i decyzja organu I instancji zawierają konkluzję, że przedsięwzięcie może wpłynąć na ryzyko nieosiągnięcia celów środowiskowych ustalonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 października 2016 r. w sprawie planu gospodarowania wodami w dorzeczu O. . Tymczasem kwestia ta nie została zbadana. Nie ustalono jakie są przyczyny tego ryzyka i czy rozważane przedsięwzięcie nie pogłębi tych przyczyn. Nadto organy pominęły również fakt, że w miejscu przedsięwzięcia obowiązuje również inny cel środowiskowy zawarty w planie gospodarowania wodami z dnia 16 października 2016 r. Zaniedbanie analizy tych oddziaływań i ich znaczenia dla osiągnięcia/nieosiągnięcia tego celu wodno-środowiskowego oznacza, że sprawa nie została prawidłowo wyjaśniona.

Klub Przyrodników zarzucił, że w postępowaniu wpadkowym w sprawie wydania postanowienia Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zaniedbał zapewnienia udziału stron, w tym także zaniedbał doręczenia stronom postępowania postanowienia kończącego postępowanie wpadkowe. Tymczasem stronami postępowania wpadkowego są wszystkie strony postępowania głównego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), zwanej dalej "p.o.ś.", w związku z art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), zwanej dalej "u.i.o.ś", po rozpatrzeniu odwołania Klubu Przyrodników, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że przedsięwzięcie polegało będzie na budowie na rzece M. w miejscowości B. po lewej stronie rzeki 20 m powyżej jazu zlokalizowanego w km [...] rzeki Małej Elektrowni Wodnej. Prace budowlane związane z inwestycją to: remont istniejącego jazu, budowa przepławki dla wędrujących ryb, naprawa brzegów kanału obiegowego, remont komory turbinowej, remont pomieszczenia technicznego, montaż kraty czyszczącej.

Inwestycja obejmować będzie również budowę sieci przesyłowej energii elektrycznej łączącej elektrownię wodną z istniejącą siecią elektryczną. Przewidywana nominalna moc elektrowni powinna wynieść ok. 36 kW. Organ zaznaczył, iż zakres prac był zmniejszany w kolejno składanych przez inwestora dokumentach.

Planowane przedsięwzięcie stosownie do regulacji § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) należy zakwalifikować jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko - budowle piętrzące wodę, niewymienione w § 2 ust. 1 pkt 34, lub inne urządzenia mające na celu piętrzenie wody na wysokość nie mniejszą niż jeden metr.

Kolegium wskazało, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. w opinii sanitarnej z dnia [...] r. nie stwierdził konieczności sporządzenia raportu, natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w S. postanowieniem z dnia [...] r. zaopiniował pozytywnie potrzebę sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i określił jego zakres.

W związku z tym Wójt G. B. postanowieniem z dnia [...] r., stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i określił zakres raportu zgodny z art. 66 i art. 68 ustawy z dnia 3 października 2008 r.

o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Organ wskazał, iż w związku z zakwestionowaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w S. tak określonego zakresu raportu, który z uwagi na treść art. 153 u.i.o.ś. winien zawierać elementy wskazane w treści art. 52 p.o.ś., ww. procedura została powtórzona, czego efektem było wezwanie Wójta G. B. z dnia [...]. skierowane do L. G. o przedłożenie kolejnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko opracowanego zgodnie z art. 52 p.o.ś.

W konsekwencji w aktach sprawy znajdują się aktualnie 2 raporty - jeden przedłożony w dniu 11 marca 2009 r. wraz z uzupełnieniami z dnia 12 stycznia 2011 r.

i listopada 2011 r. i drugi przedłożony w dniu 30 kwietnia 2014 r. wraz z uzupełnieniami z dnia 30 lipca 2014 r. oraz z dnia 13 lipca 2017 r.

Po przytoczeniu treści art. 56 ust. 1 i ust. 1b p.o.ś. organ wskazał, że dla terenu, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Warunki realizacji planowanego przedsięwzięcia winny zostać wydane - na mocy regulacji art. 48 ust. 2 p.o.ś. w związku z art. 153 u.i.o.ś. - z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w S. oraz z Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w G..

Przedłożona przez inwestora dokumentacja była przedmiotem oceny Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G., który w opinii sanitarnej z dnia 13 maja 2014 r., zaopiniował pozytywnie realizację planowanego przedsięwzięcia oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S., który postanowieniem z dnia [...] r., uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił jej warunki.

Nadto organ I instancji stosownie do regulacji art. 32 p.o.ś. obwieszczeniem

z dnia 1 lutego 2017 r. podał do publicznej wiadomości informację o możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21-dniowy termin ich składania. W zakreślonym terminie do organu nie wpłynęły jednak żadne uwagi.

Powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy Kolegium wskazało,

że planowana inwestycja pierwotnie przewidywała odbudowę i modernizację istniejącej, nieczynnej aktualnie siłowni wodnej wraz z budowlami i urządzeniami towarzyszącymi służącymi dotychczas do wytwarzania energii mechanicznej napędzającej niegdyś młyn. Konieczny do napędu turbiny spad hydrauliczny wody, zdaniem autorów raportu, miał zostać uzyskany poprzez przywrócenie dawnych parametrów technicznych jazu piętrzącego w km [...] rzeki M. w miejscowości B.. W ramach planowanej inwestycji hydrotechnicznej przewidywano: rewitalizację istniejącego jazu, remont obiektu siłowni wodnej, wykonanie przepławki i modernizację istniejącego kanału derywacyjnego. Poza rewitalizacją istniejącego jazu piętrzącego, inwestycja miała objąć także wybudowanie dodatkowego obiektu w postaci przepławki umożliwiającej migrację organizmów wodnych. W zakres prac inwestycyjnych wchodziło także odtworzenie pierwotnych parametrów technicznych istniejącego kanału obiegowego, łączącego ujęcie wody na stanowisku górnym jazu z obiektem dawnej siłowni wodnej oraz kanału wylotowego z siłowni do rzeki.

W trakcie prowadzonej w dniu 9 maja 2013 r. wizji terenowej stwierdzono,

że część zakresu przedsięwzięcia została już wykonana przez inwestora. Ustalono,

że wykonany został remont jazu (rewitalizacja objęła naprawę i wymianę kamienno-ceglanych elementów konstrukcyjnych jazu w technologii żelbetu), brzegi kanału po stronie wody górnej zostały umocnione murami kamienno-ceglanymi, nadto przy remoncie jazu zostało również umocnione dno rzeki. Powyższy zakres prac został wykonany na podstawie zgłoszenia robót budowlanych z dnia 14 października 2008 r. skierowanego do Starosty [...] w G., który nie wniósł sprzeciwu

w przedmiotowej sprawie.

Ostatecznie wskazano, że w ramach przedsięwzięcia przewiduje się: wykonanie przepławki dla ryb w korycie rzeki M. na wysokości jazu piętrzącego, uzupełnienie wyrwy i odbudowa grobli ziemnej zlokalizowanej na prawym brzegu rzeki, montaż na istniejącym jazie zasuw umożliwiających piętrzenie wód na rzece M. , montaż w lewym przęśle jazu koła obrotowego wraz z generatorem energii elektrycznej.

Planowane przedsięwzięcie realizowane będzie na rzece M. stanowiącej dopływ R. , a tym samym rzeki znajdującej się w granicach obszaru Natura 2000 D. R. P. 1320040. Przedmiotowy obszar Natura 2000 stanowi obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, który wyznaczony został w celu ochrony siedlisk przyrodniczych, stanowisk gatunków roślin i zwierząt wyszczególnionych w Załączniku I i II do Dyrektywy Siedliskowej. Z informacji zawartych w Standardowym Formularzu Danych (SFD) opracowanym dla ww. ostoi (luty 2017) wynika, że przedmiotami ochrony w obszarze są m.in. siedliska łąkowe i siedliska leśne oraz gatunki zwierząt związane z ekosystemami wodnymi i od wody zależnymi, jak również gatunki zwierząt związane z drzewami.

W obowiązującym SFD nie wskazano dla przedmiotowego obszaru Natura 2000 żadnych oddziaływań i działalności mogących wpłynąć negatywnie na przedmiotowy obszar. Na potrzeby planowanego przedsięwzięcia przeprowadzona została inwentaryzacja przyrodnicza, która miała na celu określenie nasycenia terenu inwestycyjnego walorami przyrodniczymi. Do raportu załączono opracowanie pn. "Wstępna inwentaryzacja florystyczna oraz waloryzacja ekohydrologiczna odcinka doliny M. powyżej piętrzenia w B.".

Jak wynika z przedłożonej dokumentacji, przedsięwzięcie będzie stanowiło budowlę hydrotechniczną. Inwestor zdecydował o produkcji energii elektrycznej przy wykorzystaniu jazu obrotowego (koła wodnego). Przedsięwzięcie swoim zakresem obejmuje montaż na lewym przęśle istniejącego jazu piętrzącego koła wodnego (jazu obrotowego). Zamontowane koło wodne charakteryzować się będzie odmiennym sposobem pracy w stosunku do typowych elektrowni wodnych, w których zamontowane są turbiny typu K. czy [...]. W przypadku przewidzianej do montażu turbiny w formie koła wodnego (jazu obrotowego) zasada jego działania polega na swobodnym, bez przyspieszania, wprowadzeniu wody na łopaty wielkośrednicowego koła, jak w przypadku koła młyńskiego. Prędkość obrotowa koła wodnego jest wielokrotnie niższa niż w przypadku wspomnianych turbin wirnikowych. Ten typ turbiny zamienia napór ciśnienia wody na ruch wału powodującego napęd prądnicy wytwarzającej energię elektryczną. Dodatkowo łopaty jazu obrotowego zabezpieczone zostaną poprzez ich ogumowanie, co zabezpieczy zwierzęta wodne, przed możliwością ich uszkodzenia. Na stanowisku górnym jazu obrotowego wykonana zostanie stalowa krata o prześwicie rzędu kilkunastu milimetrów zabezpieczająca koło wodne przed dostępem ludzi od strony napływu wody oraz zabezpieczająca przed napływem ciał stałych prowadzonych przez wodę. Wskazano, że wszelkie zwierzęta wodne, które przedostaną się przez kratę nie są zagrożone, w związku z powyżej opisaną zasadą pracy koła wodnego. Jaz obrotowy będzie stanowił bezpieczną "windę" dla wszelkich zwierząt wodnych migrujących w dół rzeki.

Planowane przedsięwzięcie ściśle wiąże się z funkcjonowaniem ekosystemów wodnych i od wody zależnych, dlatego też istotnym jest określenie czy przedsięwzięcie nie wpłynie na ryzyko nieosiągnięcia celów środowiskowych ustalonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 października 2016 r. w sprawie Planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Odry (Dz.U. z 2016 r., poz. 1967), dla jednolitych części wód, w zlewni których będzie realizowane. Przedsięwzięcie realizowane będzie w zlewni jednolitej części wód powierzchniowych [...] M. od C. do ujścia. Z charakterystyki przedstawionej w PGW wynika, że jest to silnie zmieniona część wód charakteryzująca się dobrym stanem ogólnym, dla której jednak wskazano ryzyko nieosiągnięcia celów środowiskowych. Celem środowiskowym natomiast jest osiągnięcie dobrego potencjału ekologicznego; możliwość migracji organizmów wodnych na odcinku cieku istotnego - M.

w obrębie JCWP oraz osiągnięcie dobrego stanu chemicznego. Dla przedmiotowej części wód ustalono przedłużenie terminu na osiągnięcie zamierzonych celów środowiskowych w terminie do 2027 r., co wynika głównie z braku możliwości technicznych. Jako uzasadnienie wspomnianego odstępstwa wskazano fakt,

iż wdrożenie skutecznych i efektywnych działań naprawczych wymaga szczegółowego rozpoznania wpływu zidentyfikowanej presji i możliwości jej redukcji. W bieżącym cyklu planistycznym dokonano rozpoznania potrzeb w zakresie przywrócenia ciągłości morfologicznej w kontekście dobrego stanu ekologicznego JCWP. W programie działań zaplanowano opracowanie wariantowej analizy sposobu udrożnienia budowli piętrzących na cieku M. wraz ze wskazaniem wariantu do realizacji oraz opracowaniem dokumentacji projektowej. Zgodnie z PGW, w obszarze Natura 2000 Dorzecze R., przedmiotami ochrony zależnymi od wód są siedliska przyrodnicze oraz gatunki ichtiofauny jak również dwa gatunki owadów. Jak wynika z przeprowadzonych badań terenowych oraz z ogólnie dostępnych informacji na temat wartości przyrodniczych występujących w miejscu realizacji przedsięwzięcia oraz w strefie jego oddziaływania, przedsięwzięcie może mieć wpływ na chronione siedlisko przyrodnicze o kodzie 91E0 (lasy łęgowe) oraz na takie gatunki ryb jak różanka, łosoś, minogi oraz głowacz. Z ogólnie dostępnych danych literaturowych na temat siedliska o kodzie 91E0 znajdującego się w strefie oddziaływania przedsięwzięcia wynika, że głównym czynnikiem ekologicznym decydującym o specyfice łęgów są warunki wodne związane z pionowym i poziomym ruchem wód. Wskazano również, że kluczem do ochrony łęgów jest zachowanie naturalnych warunków wodnych, w jakich te ekosystemy się wykształciły. W raporcie wskazano, że w wyniku planowanego piętrzenia wód,w perspektywie długoterminowej, docelowo przewiduje się zwiększenie powierzchni istniejącego siedliska w stosunku do aktualnego zasięgu siedliska. Odnosząc się do przedstawicieli wspomnianych w raporcie gatunków ryb, planowana budowla hydrotechniczna może w pewnym zakresie, stanowiąc przegrodę koryta rzeki, wpływać na zakłócenie swobodnej migracji organizmów wodnych. Dla przedstawicieli ichtiofauny dużym zagrożeniem są budowle hydrotechniczne i przegradzanie rzek, zamykające korytarze ekologiczne migracjom tarłowym oraz zanieczyszczenie rzek. Wskazano również, że budując progi i jazy spowalniające przepływ wody należy umożliwić obukierunkowe przechodzenie przez nie dorosłym głowaczom, ich konstrukcja powinna opierać się o tzw. ekologiczne projekty hydrokonstrukcji, jak np. bystrotoki przyjazne migrującym rybom.

Organ odwoławczy wskazał, że ostatecznie zakres przedsięwzięcia obejmował będzie wykonanie przepławki dla ryb w korycie rzeki M. na wysokości jazu piętrzącego, uzupełnienie wyrwy i odbudowa grobli ziemnej zlokalizowanej na prawym brzegu rzeki, montaż na istniejącym jazie zasuw umożliwiających piętrzenie wód na M., montaż w lewym przęśle jazu koła obrotowego wraz z generatorem energii elektrycznej oraz montaż przed jazem obrotowym kraty zabezpieczającej przed napływem ciał stałych prowadzonych przez rzekę. Wskazano, że woda napędzać będzie łopaty koła wodnego zmieniając swoją energię na energię elektryczną wyprodukowaną przez generator prądu, a następnie przepływ wody kierowany będzie do koryta rzeki poniżej elektrowni. W celu zminimalizowania oddziaływania elektrowni na organizmy wodne, w tym przedstawicieli ichtiofauny, przewidziano realizację przepławki w postaci bystrotoku (bystrza). Przyjęto minimalną głębokość wody - 0,6 m. Przepławka zostanie zrealizowana w korycie rzeki M., na wysokości jazu piętrzącego. Jak wskazano w raporcie, konstrukcja przepławki zapewni także łagodne powiązanie jej dna z dnem rzeki oraz prędkość wody wypływającej z przepławki zapewniającą powstanie prądu wabiącego ryby. Zastosowanie sprawnej przepławki pozwoli na zachowanie ciągłości migracyjnej w korycie rzeki M.,

a w szczególności na prowadzenie migracji wstępującej i zstępującej ryb dwuśrodowiskowych. Wykonanie urządzenia piętrzącego spowoduje powstanie cofki, której zasięg określono na ok. 1,5 km. W obszarze tym prędkość przepływu wody spadnie, co spowoduje zmianę granulacji materiału dennego i zmniejszenie średnicy ziaren piasku i mułu zalegającego w strefie dennej. Jednak z uwagi na niewielką wysokość planowanego piętrzenia oraz zasięg cofki, zmiana ta wg autorów raportu nie spowoduje istotnych zmian siedliskowych mogących wpływać na stan populacji ichtiofauny. Wskazano również, że uspokojenie przepływu wody przed piętrzeniem, może spowodować powstanie biotopu korzystnego dla rozwoju różanki. W obszarze cofki nie zinwentaryzowano występowania łach żwirowych, mogących stanowić tarlisko ryb łososiowatych, wobec czego planowane przedsięwzięcie nie spowoduje uszczuplenia powierzchni tarlisk ryb łososiowatych.

Jak wskazano w Rozporządzeniu Nr 3/2014 Dyrektora RZGW w S.

z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Dolnej Odry i Przymorza Z., rzeka M. na odcinku od ujścia do R. do ujścia C. (w km 0+000 - 32+390) stanowi jeden z cieków istotnych pod względem zachowania ciągłości morfologicznej dla obszaru dorzecza O..

W związku z powyższym, w myśl wspomnianego rozporządzenia, korzystanie

z powierzchniowych wód płynących, nie może powodować redukcji przepływu w korycie cieku poniżej przepływu nienaruszalnego. Poza tym, wykonanie nowych budowli piętrzących na ciekach jest możliwe wyłącznie przy spełnieniu warunków wskazanych w art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, jak również pod warunkiem wyposażenia tych budowli w urządzenia zapewniające swobodną migrację ryb. Dodatkowym zabezpieczeniem jest wyposażenie obiektów hydrotechnicznych

w zabezpieczenia wlotów do elektrowni wodnych, kanałów doprowadzających przed spływającymi rybami, np. poprzez zastosowanie krat o prześwicie nie większym niż

15 mm.

W raporcie wskazano, że realizacja planowanego przedsięwzięcia nie wpłynie znacząco negatywnie na morfologię koryta rzeki M.. Zmiany morfologiczne wiążą się głównie z wykonaniem w korycie rzeki, na wysokości istniejącego jazu piętrzącego wodę, przepławki dla ryb. Organ podkreślił, że planuje się budowę przepławki dla ryb w formie bystrotoku wykonanego głównie z kamienia naturalnego i drewna. Odnosząc się do wpływu przedsięwzięcia na parametry fizykochemiczne cieku, w raporcie wskazano, że piętrzenie wody jazem spowoduje zmniejszenie prędkości przepływu wody, jej stagnowanie oraz związane z tym obniżenie poziomu tlenu w wodzie i zwiększenia temperatury samej wody. Zmiany natlenienia i temperatury będą praktycznie niemierzalne, gdyż pojemność hydrauliczna powstałego sztucznego zbiornika wodnego będzie relatywnie mała i nie przekroczy 50% obecnej pojemności koryta rzeki w zasięgu oddziaływania cofki. W raporcie wskazano, że w wyniku zastosowania małej elektrowni wodnej na innym cieku o tym samym charakterze (np. na rzece G.) wyniki pomiarów w zakresie natlenienia wody wskazują, że różnica w tym zakresie przed cofką i za urządzeniami piętrzącymi wynosi poniżej 5%, natomiast różnica w temperaturze wody wynosi poniżej 0,2°C. Ponadto sam sposób produkcji energii elektrycznej nie wiąże się z wprowadzaniem do środowiska wodnego zanieczyszczeń lotnych, płynnych ani stałych.

Niezależnie od powyższego z uwagi na fakt, iż przedsięwzięcie realizowane będzie w granicach obszaru Natura 2000 Dorzecze R., organ wskazał,

że niezbędnym będzie monitorowanie stanu wartości przyrodniczych stanowiących przedmioty ochrony w ostoi. W związku z tym, w celu określenia rzeczywistego oddziaływania przedsięwzięcia na rozpoznane wartości przyrodnicze stanowiące przedmioty ochrony w ostoi, inwestor obowiązany będzie do prowadzenia monitoringu przyrodniczego przez okres co najmniej 10 lat od oddania inwestycji do użytkowania, z częstotliwością co najmniej co dwa lata. Monitoringiem należy objąć ichtiofaunę oraz rozpoznane w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia siedlisko przyrodnicze o kodzie 91E0, natomiast monitoring musi zostać wykonany przez osoby posiadające wiedzę oraz doświadczenie z danej dziedziny. Biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonej inwentaryzacji przyrodniczej, przed przystąpieniem do użytkowania przedsięwzięcia, inwestor obowiązany będzie przedstawić Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w S. harmonogram i zakres monitoringu przyrodniczego w zakresie stanu siedlisk i ichtiofauny, celem akceptacji tego dokumentu. Zakres i harmonogram przedmiotowego monitoringu powinien zostać opracowany przez ichtiologów i botaników z udokumentowanym doświadczeniem w tym zakresie. W ramach monitoringu należy również prowadzić badania granulometryczne materiału dennego. W przypadku, gdy wyniki monitoringu potwierdzą negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na otaczające środowisko, inwestor bez zbędnej zwłoki zobowiązany będzie do podjęcia środków zapobiegawczych i naprawczych.

Organ wskazał, iż w zebranym materiale dowodowym odniesiono się również do możliwości wystąpienia oddziaływania o charakterze skumulowanym. Wskazano,

że w bezpośrednim zasięgu cofki piętrzącej, tj. w km 1+760 - 3+260 rzeki M. nie znajduje się żadna budowla piętrząca mogąca spowodować kumulowanie się oddziaływań. W ocenie organu brak jest podstaw do rozszerzania analizy poprzez badanie ewentualnie kumulacji przedsięwzięcia z piętrzeniami na całej długości rzeki. Skarżący wskazując na taką konieczność nie podał przekonujących powodów, które uzasadniałyby taką konieczność.

Reasumując, Kolegium nie znalazło podstawy do uchylenia postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. z dnia [...]. uzgadniającego realizację przedmiotowego przedsięwzięcia ani decyzji Wójta G. B. z dnia [...] r., określającej warunki jego realizacji.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku analizy oddziaływania przedsięwzięcia w odniesieniu do stanu istniejącego przed wykonaniem prac na istniejącym jazie Kolegium stwierdziło, iż nie zasługuje on na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności organ zauważył, iż wykonane przez inwestora prace dotyczyły istniejących urządzeń i budowli. Co za tym idzie przedmiotowy teren był już przekształcony antropogenicznie. Organ zaznaczył, że przedmiotowe prace zostały wykonane na podstawie zgłoszenia robót budowlanych z dnia 14 października 2008 r. Co oznacza, że po 9 latach od czasu wykonania tych prac, brak jest możliwości wiarygodnego zrekonstruowania stanu istniejącego przed remontem jazu. Również odwołujący się nie wskazuje w jaki sposób miałoby to nastąpić.

Organ nie zgodził się z zarzutem odwołującego, iż materiał dowodowy zawiera braki w zakresie analizy wpływu przedsięwzięcia na określone gatunki chronione. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że potencjalna możliwość powstania siedlisk określonych gatunków jest wystarczającą podstawą do odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji danego przedsięwzięcia. Nadto organ zauważył, iż inwestor w sporządzonej dokumentacji wskazał na środki mające na celu zabezpieczenie środowiska przed negatywnym wpływem planowanego przedsięwzięcia.

Za nieuzasadniony Kolegium uznało zarzut dotyczący braku zbadania wpływu planowanej inwestycji na nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, w kontekście regulacji art. 81 ust. 3 u.i.o.ś. bowiem przepisy tej ustawy nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 153 ust. 1 u.i.o.ś. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe, z tym że dotychczasowe kompetencje ministra właściwego do spraw środowiska przejmuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, a kompetencje wojewodów, marszałków województw i dyrektorów urzędów morskich przejmują regionalni dyrektorzy ochrony środowiska. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska. W ustawie tej brak jest natomiast odpowiednika przepisu art. 81 ust. 3 u.i.o.ś.

Kolegium zauważyło, iż organem prowadzącym postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia jest Wójt G. B.. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska jest natomiast wyłącznie organem uzgadniającym realizację przedsięwzięcia, a co za tym idzie nie jest on zobowiązany do zapewniania stronom udziału w postępowaniu, a w szczególności do doręczenia wydawanych postanowień. Tym samym zarzut w tym zakresie organ uznał za nieuzasadniony.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w S. wniósł K. Ś. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i postanowienia uzgadniającego RDOŚ.

W uzasadnieniu skargi K. Ś. wskazał, że część elementów przedmiotowego przedsięwzięcia została już wykonana przed uzyskaniem decyzji środowiskowej, w czasie gdy postępowanie o tę decyzję już trwało. W 2008 r. w przedmiotowym miejscu istniały ruiny poniemieckiego jazu, przez który swobodnie, choć burzliwie przepływała woda. Nie miało miejsca piętrzenie wody, tj. na całym odcinku rzeki zarówno powyżej, jak i poniżej ruin jazu występował typowy dla rzek bystry przepływ, a w konsekwencji siedliska na całym odcinku były korzystne dla ryb prądolubnych. W wyniku dokonanej po 2008 r. odbudowy jazu, powstało piętrzenie, które de facto nie istniało przed 2008 r., choć istniało przed II wojną światową.

W tym stanie faktycznym, wykonane po 2008 r. prace powinny być kwalifikowane jako element nowego przedsięwzięcia, a nie jako prace wykonane "w stosunku do istniejących budynków i budowli"; trudno bowiem ruiny obiektów przedwojennych traktować jako "istniejące budowle".

Skarżący wskazał, że wykonane między 2008 r. a 2017 r. prace, nawet gdyby były legalne w świetle prawa budowlanego, to zmieniły warunki środowiska w miejscu realizacji przedsięwzięcia, i były elementem łańcucha czynności mających doprowadzić do uruchomienia małej elektrowni wodnej, czyli do realizacji przedsięwzięcia, dla którego miały być dopiero określone środowiskowe uwarunkowania. Konwalidacja takiej sytuacji przez wydanie decyzji środowiskowej dla częściowo zrealizowanego przedsięwzięcia nawet jeśli w ogóle jest dopuszczalna, osadzona musi być w wymogach dyrektywy 2011/92/EU (dyrektywy EIA); polska procedura decyzji środowiskowej jest bowiem transpozycją tej dyrektywy.

W sprawie możliwości przeprowadzenia procedury EIA dla przedsięwzięcia, które zostało już zrealizowane, z naruszeniem obowiązku wyprzedzającej oceny oddziaływania na środowisko, wypowiadał się już w kilku wyrokach Trybunał Sprawiedliwości UE. W wyroku w sprawach C-196/16 i C-197/16 i w wyrokach wcześniejszych Trybunał wykłada, że "dyrektywa wymaga by przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko podlegały ocenie przed udzieleniem zezwolenia (...) państwa członkowskie mają jednakże obowiązek usuwania sprzecznych z prawem skutków tego naruszenia prawa Unii.

Prawo UE wyjątkowo dopuszcza więc wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia częściowo lub całkowicie zrealizowanego — traktując tę sytuację jako naruszenie prawa i sposób jego usuwania. Wymaga jednak, by ustalone i wzięte pod uwagę zostały oddziaływania na środowisko, które już zaszły w wyniku częściowego lub całkowitego zrealizowania przedsięwzięcia — tj. by "punktem wyjścia" do oceny oddziaływania był stan zerowy przed rozpoczęciem realizacji jakichkolwiek elementów przedsięwzięcia, czyli zniszczony, a wskutek tego drożny dla ryb i transportu osadów rzecznych, jaz na rzece. W przedmiotowej sprawie obowiązku tego zaniedbano. Mimo iż w toku postępowania, na drodze wizji lokalnych, ustalono, że znaczna część elementów przedsięwzięcia została już wykonana, to zaniechano ustalenia, jakie oddziaływanie na środowisko wywołało już wykonanie tych elementów. Ustalone w toku postępowania fakty: antropogenicznego przekształcenia roślinności w sąsiedztwie młyna, jak również ustalony stan fauny, niekoniecznie są "stanem wyjściowym" oceny oddziaływania, a mogą być skutkiem oddziaływania już zaszłego w wyniku oddziaływania przedsięwzięcia.

Klub Przyrodników wskazał, że nie ma znaczenia, że częściowa realizacja przedsięwzięcia nastąpiła na podstawie zgłoszenia prac budowlanych, od którego nie wniesiono sprzeciwu. Prace te, choć wykonane na podstawie zgłoszenia robót budowlanych, naruszały przepis art. 33 ustawy o ochronie przyrody, o co przed RDOŚ w S. toczy się odrębne postępowanie z art. 37 ustawy o ochronie przyrody.

Skarżący wskazał, że z uzasadnienia kwestionowanego postanowienia

i kwestionowanej decyzji wynika, że zarówno RDOŚ w S., jak i Wójt G. B. w swoich rozstrzygnięciach niezasadnie wzięli pod uwagę tylko przyszłe zmiany w stosunku do aktualnego stanu faktycznego, nie realizując obowiązku ustalenia i uwzględnienia oddziaływań na środowisko już zaistniałych w wyniku zrealizowania przedsięwzięcia w znacznym stopniu. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem SKO, że "po 9 latach brak jest możliwości zrekonstruowania stanu początkowego", tym bardziej, że częściowe wykonanie przedsięwzięcia nastąpiło, gdy postępowanie o decyzję środowiskową już trwało. Organom znany jest, a przynajmniej powinien być, fizyczny stan resztek przedmiotowego jazu z 2008 r. Biegły ekspert w zakresie hydromorfologii, ichtiologii i botaniki może na podstawie wiedzy eksperckiej ocenić, co stan ten oznaczał dla hydromoroflogii rzeki i siedlisk ryb w 2008 r.; może też określić czy prace wykonane od 2008 r., wywarły wpływ na elementy przyrodnicze i może oszacować w pewnym przedziale jaki mógł to być wpływ, nawet jeśli nie uda się go określić dokładnie.

Skarżący wskazał, że postępowanie o wydanie uzgodnienia RDOŚ było postępowaniem wpadkowym w stosunku do postępowania przed Wójtem G. B. o decyzję środowiskową. Strony postępowania głównego są co do zasady stronami postępowania wpadkowego z nim związanego. W związku z tym w postępowaniu wpadkowym w sprawie wydania postanowienia, RDOŚ zaniedbał zapewnienia udziału stron, w tym także zaniedbał doręczenia stronom postanowienia kończącego postępowanie wpadkowe, nie zgadzając się ze stanowiskiem SKO w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2018 r. A. G. wskazał,

że wszelkie prace prowadzone były zgodnie ze zgłoszeniem robót budowlanych,

a istniejący w tym rejonie bystry przepływ jaki był przed 2008 r. tak istnieje niezmiennie do dzisiejszego dnia. A. G. wniósł o zadośćuczynienie w kwocie [...]zł na rzecz jego i żony, za krzywdy jakich doznaje z powodu psychicznego nękania jego i żony przez Klub Przyrodników. Do pisma procesowego dołączono osiem zdjęć.

W piśmie procesowym z dnia 10 kwietnia 2018 r. uczestnik postępowania Towarzystwo Miłośników Rzeki R. wniosło uwagi środowiskowe do sprawy, podzielając stanowisko strony skarżącej K. Ś.. Do pisma dołączono kopie dwudziestu zdjęć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; (Dz. U. z 2017 r.,

poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje

w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności

z prawem nie dała podstaw do uznania, że wydana została ona z naruszeniem prawa.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w S. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta G. B. z dnia [...] r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia pn. "Uruchomienie małej elektrowni wodnej przy istniejącym jazie w 1+760 km na rzece M. w miejscowości B., gm. B.".

Postepowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wnioskiem L. G. z dnia 26 września 2008 r.

W związku z tym, materialnoprawną podstawę wydania powołanych decyzji stanowił przepis art. 46 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2009 r., poz. 150 ze zm.), zwanej dalej p.o.ś., stosownie bowiem do art. 153 ust.1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku

i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz.353) do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 144 (tj. ustawy Prawo ochrony środowiska), przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1, przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z art. 46 ust. 1 p.o.ś., realizacja:

1) planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2;

2) planowanego przedsięwzięcia innego niż określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika

z tej ochrony, jeżeli może ono znacząco oddziaływać na ten obszar

- jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, zwanej dalej "decyzją

o środowiskowych uwarunkowaniach".

Postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - w myśl art. 46a ust. 1 p.o.ś. wszczynane jest na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia. Jak stanowi art. 56 ust. 1 i 1b p.o.ś., wydanie takiej decyzji wymaga podjęcia przez organ właściwy do wydania decyzji, działań w zakresie ustalenia zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony z uwzględnieniem: uzgodnień organów, o których mowa w art. 48 ust. 2, ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko albo informacji zawierających dane, o których mowa w art. 49 ust. 3, jeżeli sporządzenie raportu nie jest wymagane, wyników przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa, o którym mowa w art. 53. Natomiast art. 47 p.o.ś. stanowi, że w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między wymienionymi czynnikami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko, a także wymagany zakres monitoringu. W ostatnim etapie postępowania, zmierzającym do ustalenia warunków realizacji przedsięwzięcia organ właściwy do wydania decyzji, przed podjęciem rozstrzygnięcia w tym zakresie, obowiązany jest z kolei uzgodnić warunki realizacji z właściwymi organami współdziałającymi, stosownie do art. 48 ust. 2 ustawy.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w kontekście przytoczonych regulacji organy słusznie uznały, że nie zaistniały warunki do odmowy zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

Niewątpliwie budowa małej elektrowni wodnej należy do przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Z uwagi na swój charakter odpowiada ona przedsięwzięciom określonym w § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), mogącym znacząco oddziaływać na środowisko – tj. budowle piętrzące wodę, niewymienione w § 2 ust. 1 pkt 34, lub inne urządzenia mające na celu piętrzenie wody na wysokość nie mniejszą niż jeden metr.

W rozpoznawanej sprawie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska

w S. pozytywnie zaopiniował potrzebę sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i określił jego zakres. W aktach sprawy znajdują się dwa takie raporty, ostatni z dnia 30 kwietnia 2014 r. wraz z uzupełnieniem z grudnia 2016 r. Również Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny opinią sanitarną z dnia 13 maja 2014 r. pozytywnie zaopiniował realizację przedsięwzięcia. Natomiast pismem z dnia 13 lutego 2017 r. Inspektor stwierdził, że opinia z dnia 13 maja 2014 r., jest nadal obowiązująca.

W ocenie strony skarżącej, procedura środowiskowa dla przedmiotowego przedsięwzięcia powinna odpowiadać wymogom dyrektywy 2011/92/EU. Należy wskazać, że dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko Dz.U.UE.L. z 2012 r., poz. 26, s. 1, zastąpiła dyrektywy Rady nr 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne Dz.U.UE.L. z 1985 r., poz. 175, s. 40. Pierwsza z tych dyrektyw

nr 85/337/EWG została implementowana przez polskiego ustawodawcę poprzez uchwalenie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji

o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz

o ocenach oddziaływania na środowisko, która weszła w życie w dniu 7 listopada

2008 r.

Kontrolowana decyzja oraz procedura środowiskowa z nią związana, jak wskazano na wstępie, prowadzona była w oparciu przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w związku wnioskiem inwestora inicjującym niniejsze postępowanie złożonym w dniu 26 września 2009 r. Okoliczność ta skutkuje tym, że organ nie mógł prowadzić omawianego postepowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, implementującej wskazane dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady.

Remont jazu dokonany przez inwestora, przed uzyskaniem decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach, dokonany został legalnie na podstawie zgłoszenia robót budowlanych w Starostwie Powiatowym w G., od którego organ nie wniósł sprzeciwu. Zgodzić należy się ze skarżącym, że prace te zmieniły warunki środowiska w miejscu przedsięwzięcia, jednakże jeśli skarżący uważa, że możliwe jest sporządzenie opinii w zakresie rekonstrukcji stanu istniejącego przed remontem jazu, to powinien taką opinię przedłożyć. Sporządzanie omawianej dodatkowej opinii nie jest bowiem obowiązkiem organu, który stosownie do art. 56 ust. 1 pkt 1b p.o.ś. wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po uwzględnieniu wyłącznie: 1) uzgodnień organów, o których mowa w art. 48 ust. 2; 2)ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko albo informacji zawierających dane, o których mowa w art. 49 ust. 3, jeżeli sporządzenie raportu nie jest wymagane; 3) wyniki przeprowadzonego postępowania z udziałem społeczeństwa, o którym mowa w art. 53. W niniejszym postępowaniu organ uczynił zadość wymaganiom stawianymw powyższym przepisie, co odzwierciedla obszerne i szczegółowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zarzut strony kwestionujący te ustalenia jest na jej tle, gołosłowny bo nie poparty żadnymi dowodami.

Nadto, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt II OSK 1481/07 fakt rozpoczęcia realizacji inwestycji nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację określonego przedsięwzięcia inwestycyjnego, choć z wykładni gramatycznej przepisu art. 46 ust.1 p.o.ś. wynika coś odmiennego. Trzeba jednak mieć na uwadze, że wykładnia gramatyczna nie jest jedyną metodą interpretacji prawa i bywa, że mimoiż brzmienie przepisu jest jasne to trzeba sięgać do innych rodzajów wykładni, w tym wykładni systemowej i celowościowej, tak aby wydobyć rzeczywiste znaczenie normy prawnej (...).

W ocenie Klubu Przyrodników, organ nie wziął pod uwagę skutków przyrodniczych wykonanych prac dla siedliska przyrodniczego 3260 oraz dla poszczególnych gatunków ryb wskazując na prawdopodobieństwo, iż wskazane siedlisko istniało przed 2008 r., a obecnie nie istnieje oraz na prawdopodobieństwo oddziaływania przepławki na wskazane gatunki ryb. Tutaj podobnie skarżący, nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swych obaw i wątpliwości, że było lub będzie tak jak twierdzi w skardze. Twierdzenia skarżącego nie poparte opiniami biegłych czy ekspertyzami, nie mogą podważać ustaleń raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzonego przez uprawnione do tego osoby.

Jeśli chodzi o zarzut niepełnego uwzględnienia przez organ kumulowania się przedmiotowego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami, wskazać należy,

że organ odwoławczy odniósł się do kumulowania się skutków przedsięwzięcia dla obszaru Natura 2000 wskazując, że niezbędne będzie monitorowanie stanu wartości przyrodniczych stanowiących przedmioty ochrony ostoi. Inwestor został zobowiązany do prowadzenia monitoringu przez okres co najmniej 10 lat od oddania inwestycji do użytkowania, z częstotliwością co 2 lata. Jak wskazano w uzupełnieniu raportu sporządzonego w grudniu 2016 r. str. [...], cyt.: "możliwe jest skumulowanie oddziaływań pośrednich związanych z mniejszą liczbą ryb dwuśrodowiskowych docierających do przepławek położonych powyżej B. (...). Mimo wysokiej skuteczności planowanej do wykonania przepławki, nie zapewnia ona w 100% skuteczności w pokonywaniu przeszkody morfologicznej przez ryby. Procent tej skuteczności jest trudny, w praktyce niemożliwy do określenia na etapie przedinwestycyjnym i powinien zostać zbadany w ramach monitoringu porealizacyjnego". Autor raportu wskazał, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinno zostać uzależnione od przeprowadzenia monitoringu porealizacyjnego oraz wprowadzenia ewentualnych zmian konstrukcyjnych w budowie przepławki w okresie późniejszym. Wskazane zalecenia zostały wzięte pod uwagę i na inwestora został nałożony przedmiotowy obowiązek.

Zgodzić należy się z Kolegium, że celem decyzji środowiskowej jest takie określenie warunków realizacji przedsięwzięcia, które pozwoli na eliminację negatywnych oddziaływań na środowisko, a nie uniemożliwienie realizacji inwestycji

w przypadku jakichkolwiek wątpliwości. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia jest bowiem zwieńczeniem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, które służy ocenie na wstępnym etapie wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz podjęciu próby wypracowania rozwiązań eliminujących lub maksymalnie minimalizujących negatywne oddziaływania na środowisko, które następnie powinny być wykorzystane na dalszych etapach postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie takie rozwiązania zostały opracowane wraz ze stosownymi zaleceniami na przyszłość.

Analiza treści decyzji pierwszoinstancyjnej jak i decyzji odwoławczej prowadzi do wniosku, że organy podjęły rozstrzygnięcie w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Określając środowiskowe uwarunkowania organ pierwszej instancji procedując w zgodzie z art. 56 ust.1 b ustawy Prawo ochrony środowiska ustalił środowiskowe uwarunkowania biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, opinią Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, oraz ustalenia zawarte

w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej niedoręczenia jej postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 10 maja 2017 r. wyjaśnić należy co następuje. Przedmiotowe postanowienie, stosownie do art. 153 ust.2a pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, jest niezaskarżalne i nie przysługuje na nie zażalenie. Postanowienie to strona postępowania ma prawo zaskarżyć wraz z decyzją organu I instancji.

Co w niniejszej sprawie strona skarżąca uczyniła. Co prawda, mimo że, postanowienie to jest niezaskarżalne, obowiązkiem organu I instancji tj. Wójta G. B. było doręczenie go stronom postepowania, najpóźniej wraz z decyzją ustalającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia. W niniejszej sprawie organ I instancji ograniczył się do zawiadomienia stron postępowania pismem z dnia 19 maja 2017 r. o zebraniu dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji administracyjnej. Zawiadomienie takie zostało doręczone również stronie skarżącej. Z akt sprawy nie wynika, aby strona skarżąca skorzystała z tego uprawnienia. W ocenie Sądu orzekającego, niedoręczenie przedmiotowego postanowienia stronie skarżącej, choć stanowiło uchybienie procesowe, nie miało wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a., gdyż strona skarżąca zaskarżyła ten akt wraz z decyzją organu I instancji, a więc zostało ono skontrolowane przez organ odwoławczy. Nadto zauważyć należy, że Klub Przyrodników nie wykazał ani w odwołaniu ani w skardze, w jaki sposób uchybienie to miało wpływ na treść kontrolowanej decyzji, mając na uwadze, że samoistnie postanowienie to jest niezaskarżalne.

Mając na względzie przedstawione powyżej uwagi Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało po przeprowadzeniu postępowania spełniającego wymogi wynikające z omawianej ustawy Prawo ochrony środowiska. Materiał dowodowy zebrany w postępowaniu trwającym prawie dziewięć lat, pozwalał na podjęcie w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. W ocenie sądu brak jest podstaw, w zakresie wskazanym przez stronę skarżącą, do uzupełniania postępowania wyjaśniającego o opinię w przedmiocie warunków środowiskowych istniejących przed rokiem 2008 r. tj. przed remontem jazu. Zdaniem Sądu organ zebrał, rozpatrzył i ocenił zgromadzony materiał dowodowy w sposób prawidłowy i wystarczający dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia z zachowaniem reguł określonych w art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., czemu dał wyraz w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.