Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 260/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 124 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 260/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2015 r., sprawy ze skargi J.S., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 11 grudnia 2014 r. Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2014r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko J.S. w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2014r. J.S. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego o uchylenie dokonanych zabezpieczeń rzeczowych, tj. hipotek przymusowych wpisanych na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 28.05.2013r. Nr [...] określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od VIII 2008r. do XII 2008r. i Nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego, pismem z dnia 8 maja 2014r. Nr [...] potwierdził, że zabezpieczone hipoteką należności obejmujące podatek dochodowy od osób fizycznych za 2008r. nie wygasły, a na dzień sporządzenia pisma decyzja Dyrektora Izby Skarbowej uchylająca decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 28.05.2013r. Nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r była przedmiotem rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Wobec tego nie ma podstaw do uchylenia dokonanych zabezpieczeń hipotecznych. Ponadto wskazano, iż zabezpieczeń dokonały tez inne organy podatkowe, dlatego wnioskodawca winien rozważyć skierowanie wniosku do właściwych miejscowo w tych sprawach organów.

Pismo to zostało doręczone w dniu 12 maja 2014r.

Na w/w. pismo J.S. w dniu 28 października 2014r. (data nadania) złożył zażalenie, traktując to pismo, jako postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie uchylenia czynności egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 134 oraz art. 141 § 1 i art. 144 kpa, stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż na pismo w przedmiotowej sprawie nie służy prawo wniesienia zażalenia, ponieważ ten środek zaskarżenia nie został wskazany w przepisach ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Zgodnie z art. 100 tej ustawy w razie wygaśnięcia hipoteki wierzyciel obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki wieczystej. Przepis ten obliguje do wydania właścicielowi obciążonej nieruchomości odpowiedniego dokumentu, pozwalającego na wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej. Wpis potrzebny do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym może nastąpić, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami - art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Dokument, o którym mowa w art. 31 ust. 2, ma potwierdzać, że wierzytelność publicznoprawna wygasła. Wyrażenie zgody przez wierzyciela na wykreślenie przez sąd hipoteki przymusowej wpisanej do księgi wieczystej lub odmowa wyrażenia takiej zgody nie podlega zaskarżeniu w trybie administracyjnym, natomiast podatnik może domagać się wykreślenia wpisu w drodze powództwa na podstawie art. 10 w związku z art. 100 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wobec powyższego podatnik nie jest pozbawiony instrumentów prawnych mających skłonić organ podatkowy do wydania dokumentu niezbędnego do wykreślenia hipoteki, tym bardziej, że w sprawie wpisu hipoteki przymusowej do księgi wieczystej prowadzone jest postępowanie sądowe, a nie podatkowe.

Reasumując Naczelnik Urzędu Skarbowego prawidłowo pismem (czyli innym odpowiednim dokumentem - art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) z dnia 08.05.2014r. Nr [...] potwierdził, że zabezpieczone hipoteką należności obejmujące podatek dochodowy od osób fizycznych za 2008r. nie wygasły w sposób określony w art. art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej, a na dzień sporządzenia pisma decyzja Dyrektora Izby Skarbowej uchylająca decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 28.05.2013r. Nr [...] określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. była przedmiotem rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Fakt uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie jest tożsamy z wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, a jedynie może wpłynąć na zmianę wysokości wierzytelności podatkowej. W obecnym stanie faktycznym w obiegu prawnym pozostaje decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 28.05.2013r. Nr [...] określająca zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. doręczona w dniu 3.06.2013r., gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 16.06.2014r. sygn. akt I SA/Kr 470/14 uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16.12.2013r. Nr [...] Mając na uwadze w/w. przepis art. 35 § 2 Ordynacji podatkowej podstawą wpisu hipoteki przymusowej jest doręczona decyzja, chociażby nie była ostateczna.

Skarga na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie została złożona przez J.S., który zarzucił naruszenie :

- art. 124 § 1 kpa poprzez brak uznania, że pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 maja 2014 r. nr [...] stanowiło w istocie postanowienie o odmowie uchylenia czynności egzekucyjnych, pomimo iż pismo to zawierało cztery niezbędne elementy do uznania je za postanowienie tj. zostało wydane przez właściwy organ, zostało skierowane do adresata, zawierało merytoryczne rozstrzygniecie i zostało podpisane przez osobę uprawnioną,

- art. 60 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a) poprzez brak zastosowania wskazanego przepisu w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jego zastosowania,

- art. 31 ust. 2 i art. 100 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art.60 § 3 u.p.e.a. poprzez nieprawidłową wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie w okolicznościach przedmiotowej sprawy, oraz

- art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 124 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego skutkującego niewyjaśnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i pominięcie słusznego interesu strony przejawiające się wydaniem postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o wskazany tytuł wykonawczy zostało umorzone w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Umorzenie winno skutkować uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych w tym ustanowionych hipotek. Powyższe wynika z art. 60 § 1 i 2 u.p.e.a. Uchylone powinny zostać wszystkie dokonane czynności egzekucyjne, do których niewątpliwie należy ustanowienie hipotek przymusowych. Z uwagi na umorzenie w chwili obecnej nie istnieją również zajęcia zabezpieczające. Zajęcia zabezpieczające przekształciły się bowiem z mocy prawa w postępowanie egzekucyjne, a to jak powyżej wskazano uległo umorzeniu. Nie sposób przy tym zgodzić się z argumentacją, iż zasadne jest zabezpieczenie hipoteką należności podatkowych z uwagi na możliwość zmiany wysokości należności podatkowej. Powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r. (sygn. akt I FSK 270/12, LEX nr 1356818), w którym wskazano, iż uchylenie tytułu wykonawczego, w oparciu o który doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego, ma wpływ na postępowanie egzekucyjne. Stanowi to podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a to skutkuje uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych. Dlatego w ocenie skarżącego brak podstaw do dalszego obciążenia nieruchomości hipotekami przymusowymi.

Nadto zdaniem skarżącego art. 100 ustawy o księgach wieczystych i hipotece nakłada na wierzyciela w takiej sytuacji obowiązek dokonania wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki. Do dokumentów wskazanych w art. 100 zaliczyć można także postanowienia wydawane przez organy administracji publicznej, w tym postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż z uwagi na brak wskazania w przepisach ustawy o księgach wieczystych i hipotece możliwości wniesienia zażalenia na odmowę wydania dokumentu, w oparciu o który możliwe byłoby wykreślenie hipoteki przymusowej, wniesienie zażalenia z dnia 10 października 2014r. nie było możliwe, a jedyny środek jaki przysługiwałby skarżącemu to powództwo w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wniosek taki jest sprzeczny z przepisami prawa, gdyż art. 60 § 3 u.p.e.a. wskazuje wprost, że na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych lub odmowy uchylenia tych czynności służy zażalenie.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.

Skarga podlega uwzględnieniu, z racji wadliwości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia J.S. na pismo wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 maja 2014r. Nr [...].

Zauważyć należy, iż z treści wniosku J.S. z dnia 7 kwietnia 2014r. wynika, iż wystąpił on o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych - zabezpieczeń rzeczowych. W zażaleniu zaś na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 maja 2014r. Nr [...] stanowiące o odmowie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, a więc w istocie na postanowienie wydane w oparciu o art. 60 § 2 u.p.e.a. (zawiera wszak wszystkie wymagane prawem elementy takiego rozstrzygnięcia) skarżący wskazał wprost na przepisy art. 60 § 1, 2 i 3 u.p.e.a., odnoszące się do podstaw uchylenia czynności egzekucyjnych i zaakcentował zaskarżenie takiej odmowy zażaleniem.

Organ odwoławczy stwierdzając zaś w swoim postanowieniu niedopuszczalność zażalenia, nie dokonał oceny istoty sprawy sprowadzającej się do analizy żądania zawartego we wniosku z dnia 7 kwietnia 2014r. pod kątem tego, czy w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z czynnościami egzekucyjnymi. Dopiero bowiem rozważenie tego aspektu uprawniał do ewentualnego przyjęcia, iż brak wystąpienia czynności egzekucyjnych oznaczał brak przedmiotu zaskarżenia zażaleniem wywiedzionym z art. 60 § 3 u.p.e.a.

W zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej brak jest ustalenia, w jaki sposób dokonano w niniejszej sprawie zabezpieczenia hipotecznego, co uniemożliwia zbadanie istoty sprawy przez pryzmat możliwości uchylenia czynności egzekucyjnych. Brak jest zatem powiązania nieustalonego w sprawie sposobu powstania zabezpieczenia hipotecznego z analizą art. 1a pkt 2 u.p.e.a. skutkującego wyjaśnieniem, czy stanowi to czynność egzekucyjną, także w aspekcie przekształcenia zabezpieczenia w zajęcie egzekucyjne - art. 164 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (zabezpieczenie nieruchomości hipoteką), czy art.154 § 4 pkt 1 u.p.e.a. (przekształcenie się zabezpieczenia w zajęcie egzekucyjne). Zasadnie podnosi zatem skarżący, iż organ naruszył art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 124 § 1 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co spowodowało niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a także niewystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne, co miało istotny wpływ na jej wynik. Niedokonanie zatem oceny, czy przedmiot żądania skarżącego stanowi czynność egzekucyjną i ograniczenie się do dokonania analizy przepisów ustawy o księdze wieczystej i hipotece, dotyczących innych przysługujących skarżącemu instrumentów prawnych do wykreślenia wpisu o hipotece przymusowej (w drodze postępowania cywilnego), nie stanowi rozstrzygnięcia żądania skarżącego.

Dalsze wyjaśnienia tej kwestii zawarte dopiero w odpowiedzi na skargę nie mogą sanować powyżej opisanych naruszeń postępowania, ani wad zaskarżonego postanowienia. Odpowiedź na skargę umożliwia organowi wypowiedzenie się, co do zarzutów skargi, nie stanowi jednak uzupełnienia motywów zaskarżonego do sądu aktu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 129/12, Lex Omega nr 1242009).

Przy ponownym rozpoznaniu zażalenia organ odwoławczy winien szczegółowo ocenić, czy żądanie skarżącego odnosi się do czynności egzekucyjnych, w szczególności poprzez ustalenie w jaki sposób powstało zabezpieczenie hipoteczne, którego uchylenia żąda skarżący.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy o p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tejże ustawy.