Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 526/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 10, art. 75, art. 77 § 1, art. 81
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 2
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2, art. 30
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 17 maja 2011r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej powoływanego jako: BP ARMiR) wpłynął wniosek J.J. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej ( PROW 2007-2013 ) na rok 2011 ( dalej jako: płatność PRŚ ), w którym wnioskodawca zadeklarował do płatności działki rolne o łącznej powierzchni 25,19 ha w ramach Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 – Uprawy rolnicze (w okresie przestawienia ) na działkach rolnych A,B,C,D.

23 maja 2011 r. J.J. złożył do organu zmianę do wniosku polegającą na dodaniu do płatności PRŚ działek rolnych F,G,L o powierzchni 7,32 ha w ramach Pakietu 2, wariant 2.2 oraz dodaniu do płatności PRŚ działek rolnych E,H,I,J,K i Ł o łącznej powierzchni 24,41 ha w ramach Pakietu 4 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w wariancie 4.1 – Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Następnie w dniu 26 maja 2011 r. wnioskodawca wycofał część wniosku w zakresie płatności do działki L o powierzchni 4,49 ha.

W dniu 1 czerwca 2011 r. do organu wpłynęła kolejna zmiana do wniosku polegająca na zmianie pakietu i wariantu dla działek rolnych E,H, I.J. tj. z Pakietu 4, wariant 2.1. na Pakiet 2 – Rolnictwo Ekologiczne, wariant 2.4 – Trwałe użytki zielone w okresie przestawienia.

1 czerwca 2011 r. do BP ARiMR wpłynęło oświadczenie J.K. o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych od J.J. działkach rolnych ( tzw. wniosek transferowy) wraz z umową z dnia [...] maja 2011 r., dotyczącą przekazania gospodarstwa rolnego, kopią wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych J.K. oraz wykazem przejętych działek. Ostatecznie wniosek transferowy J.K. został przekazany do rozpoznania jako właściwemu miejscowo Kierownikowi BP ARMiR.

W toku postępowania administracyjnego wniosek poddany został kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, której wyniki utrwalone zostały w Raporcie czynności kontrolnych. Przeprowadzona została też kontrola administracyjna wniosku transferowego. W związku z wpływem do organu z Sądu Okręgowego aktu oskarżenia w sprawie [...] m.in. przeciwko J.J., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Kierownik BP ARiMR dopuścił dowód z protokołów zeznań świadków i podejrzanych (oskarżonych) zgromadzonych toku postępowania karnego, objętego wskazanym aktem oskarżenia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] Kierownik BP odmówił J.K. przyznania wnioskowanych płatności PRŚ na rok 2011. W uzasadnieniu Kierownik stwierdził, iż posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych w przedmiotowym wniosku był M.W., który faktycznie nimi zarządzał oraz dokonał sztucznego podziału swoich gruntów rolnych w celu zmaksymalizowania uzyskiwanych dotacji obszarowych. Działki rolne zadeklarowane pierwotnie przez J.J., a następnie na podstawie złożonego wniosku transferowego przeniesione na rzecz J.K., były w rzeczywistości w posiadaniu M.W..

Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ pierwszej instancji uznał, że w dniu 17 maja 2011 r. J.J. złożył poświadczający nieprawdę wniosek o przyznanie płatności PRŚ na 2011 r., albowiem nie będąc posiadaczem gruntów rolnych zadeklarowanych w tym wniosku nie spełniał jednej z podstawowych przesłanek do ich przyznania, wynikających z PRŚ z regulacji § 2 pkt 2 oraz § 23 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 ( Dz. U. z 2009 r. nr 33,poz. 262, powoływanego jako: rozporządzenie PRŚ ) tj. posiadania gruntów rolnych zgłoszonych do płatności.

Zważywszy, iż przepisy rozporządzenia PRŚ nie definiują pojęcia posiadania, organ dokonał jego analizy na tle przepisów art. 336 Kodeksu cywilnego. Organ zwrócił uwagę, iż aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, należy te działki rolne użytkować rolniczo wobec czego jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Organ zauważył, że przesłanka kwalifikująca do uzyskania płatności, odnoszona do faktycznego posiadania gruntu rolnego, nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg obciążający rolnika (producenta rolnego) nie został w przepisach prawa wspólnotowego sformułowany. Kierownik BP uznał, że po stronie J.K. nie wystąpiły elementy składające się na posiadanie. Wskazał, że ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny w znaczącym zakresie wynika z zeznań świadków oraz osób podejrzanych, które potwierdziły, że J.K. nie prowadził indywidualnie działalności rolniczej na gruntach rolnych zgłoszonych do płatności w 2011 r. W ocenie organu ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że faktycznym użytkownikiem tych gruntów, który prowadził na nich działalność rolniczą był M.W., gospodarstwo zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności, bowiem podział dużego gospodarstwa na mniejsze poprzez przekazanie działek rolnych w posiadanie różnym podmiotom przekłada się wprost na znaczący wzrost płatności bezpośrednich, pomocy ONW i płatności PRŚ.

W świetle przedstawionych powyżej faktów organ stwierdził stworzenie przez M.W. sztucznych warunków dla uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności PRŚ w związku z czym zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95, stanowiącego, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (UE) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, zgodnie z którym, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W odwołaniu od decyzji J.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika adw. D.K. zarzucił, że organ I instancji w sprawie administracyjnej nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, opierając się na protokołach przesłuchań z postępowania przygotowawczego, co narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie na podstawie zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty nie mogą, zdaniem pełnomocnika strony, stanowić dowodu w sprawie. Ponadto, zdaniem strony odwołującej, nie można czynić ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie albowiem osoba taka nie jest pouczona o treści art. 233 § 1 Kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie. W związku z powyższym organ oparł się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie.

Nadto zarzucono organowi dowolne, błędne i oparte na domysłach ustalenie, iż w sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności. Z oświadczeń strony wynika, że na czas składania wniosków była posiadaczem wszystkich działek zgłoszonych do płatności, które utrzymuje w dobrej kulturze rolnej i spełnia wszystkie wymagania do ich przyznania. W konsekwencji zarzucono organowi naruszenie art. 7 i 77 Kpa nakazujących organowi zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.

W uzupełnieniu odwołania pełnomocnik J.K. wniósł o przesłuchanie go w charakterze strony oraz przeprowadzenie dowodów z dołączonych do pisma dokumentów w postaci umowy dzierżawy gruntów o łącznej powierzchni 52,8 ha z dnia [...] czerwca 2011 r., zawartej między J.K. a Gospodarstwem M spółka jawna, rachunku z tytułu zapłaty czynszu dzierżawnego na rzecz wydzierżawiającego Gospodarstwa M spółka jawna za okres od [...] maja 2011 do [...] maja 2012 r. do rąk S.M., bankowego dowodu wpłaty należności z tytułu zapłaty czynszu dzierżawnego na rzecz wydzierżawiającego Gospodarstwa M spółka jawna za okres od [...] maja 2011 do [...] maja 2012 r. z dnia [...] listopada 2014 r. aneksu nr [...] do umowy kupna sprzedaży zielonki z dnia [...] maja 2011 r., pisma J.J. z dnia [...] czerwca 2011 r. do P sp.z o.o. z wnioskiem o uwzględnienie w umowie faktu przejęcia gospodarstwa, faktur z dnia [...] lipca 2011 r., [...] sierpnia 2011 r., dotyczących zakupu od J.K. przez tę firmę zielonki z trawy łąkowej na kwoty ok. 1750 zł, 502 zł i 2477 zł., bankowych dowodów wpłaty na przecz strony przez spółką P części należność za dostawy [...] sierpnia 2011 r., protokół z inspekcji gospodarstwa w dniu [...] lipca 2011 r. z udziałem J.K., umowy certyfikacji zawartej przez niego w dniu [...] listopada 2011 r. z jednostką certyfikującą oraz faktury tej jednostki z dnia [...] listopada 2011 r., wystawionej skarżącemu za certyfikacje produkcji ekologicznej., wniosku z dnia [...] lipca 2011 r. o zwarcie umowy ubezpieczenia gospodarstwa orz polisy z dnia [...] lipca 2011 r. - na okoliczność użytkowania zadeklarowanych do dopłat PRŚ gruntów rolnych oraz faktury z dnia

Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w trybie art. 136 Kpa zlecił organowi pierwszej instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z przesłuchania strony i świadków na okoliczność faktycznego posiadania gruntów zgłoszonych do płatności m.in. PRŚ na 2011 r. przez J.J., przejętych przez J.K..

W dniu [...] grudnia 2014 r. przesłuchany został w charakterze świadka w BP ARiMR J.J., a w dniu [...] stycznia 2015 r. zeznania złożyła strona – J.K..

W wyniku rozpoznania odwołania J.K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r.(tak w decyzji) nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływany jako: Dyrektor OR ARiMR), wskazując na przepisy art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23) zwanej dalej "Kpa", art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173.) zwanej dalej ustawą o PROW, § 2, § 23 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem PRŚ, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28 stycznia 2011 r.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż J.K. nie wypełnił przesłanek, na podstawie których przyznawane są płatności PRŚ albowiem poprzez stworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania dotacji do gruntów rolnych, działania wnioskodawcy skierowane były na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w przedmiotowym przypadku.

Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2011 przez J.J., a które objął wniosek transferowy J.K. w związku z sytuacją przekazania gospodarstwa rolnego o jakim mowa w § 23 rozporządzenia PRŚ, wchodziły w rzeczywistości w skład gospodarstwa rolnego M.W. i były przez niego zarządzane, a co za tym idzie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość. Przedmiotowy podział miał na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie przez M.W. nienależnych uprawnień do płatności PRŚ i innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR.

Organ odwoławczy wywiódł, że pierwotnie wnioskującym o płatności PRŚ na 2011 r. był J.J.. Na podstawie wniosku transferowego z dnia [...] maja 2011 r. deklarowane grunty zostały przejęte przez J.K.. Organ przytaczając treść zeznań J.J., złożonych w toku postępowania administracyjnego stwierdził, że jednoznacznie wynika z nich iż nie był on posiadaczem gruntów deklarowanych do dopłat PRŚ na 2011 r. Wobec powyższego, mając na uwadze § 2 Rozporządzenia PRŚ w ocenie organu nie można mówić o objęciu w posiadanie gruntów przez J.K., pierwotnie zadeklarowanych przez J.J.. Organ stwierdził, że zeznania złożone przez J.J. mają oparcie w pozostałym materiale dowodowym uzyskanym z postępowania karnego. Materiał ten jednoznacznie wskazuje, że posiadaczem gruntów zadeklarowanych do dopłat pierwotnie przez J.J., których dotyczą dokumenty związane z przekazaniem ich J.K., był M.W.. J.K. nie mógł więc objąć w posiadanie działek rolnych zgłoszonych przez J.J., przejąć zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz wystąpić jako wnioskodawca o płatności PRŚ, gdy pierwotny wnioskodawca - jak sam twierdzi - nigdy nie był ich posiadaczem, a jedynie fikcyjnym użytkownikiem (dzierżawa ustna) gruntów wchodzących w skład gospodarstwa, którego posiadaczem był M.W.. Co więcej, w świetle przepisów J.J. nie był również rolnikiem, jak też nie prowadził działalności rolniczej.

Organ drugiej instancji wskazał na wynikającą z § 14 rozporządzenia PRŚ regulację uzależniającą płatność PRŚ w odniesieniu do wnioskowanych pakietów od wielkości gospodarstwa wg zasady, że im mniejsze gospodarstwo, tym wyższa do uzyskania kwota dopłat. Zwrócił uwagę na fakt, iż idea płatności wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy - co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego - pomocy finansowej udzielanej tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Mając na względzie wykazany fakt dzielenia posiadanego przez M.W. areału na mniejsze gospodarstwa/podmioty, organ uznał, że takie działanie za sprzeczne z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących na posiadanych gruntach. Organ stwierdził, iż grunty rolne zgłaszane przez J.K. do płatności w roku 2011 były zarządzane przez M.W., a grunty zgłaszane do płatności przez pozostałe osoby i spółki nie stanowią odrębnych, samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. W ocenie Dyrektora OR ARiMR w sprawie zastosowanie znajduje art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, stanowiący, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Rozdzielenie znacznego areału gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego M.W. w celu zadeklarowania tego gruntu w wielu wnioskach złożonych przez podstawione osoby fizyczne oraz utworzone spółki wskazuje na zamiar obejścia obowiązujących przepisów prawa w celu uzyskania zwiększonych dotacji. Organ wskazał, że przy zastosowaniu cyt. przepisu istnieje konieczność wykazania łącznego wystąpienia elementu obiektywnego ( ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego ( wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, ale i powiązanych z nim osób w ewentualnym celu uzyskania korzyści.

W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, iż J.J. stał się czynnym uczestnikiem procederu pozornego dzielenia posiadanego przez M.W. areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, celem obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej, o czym świadczą przede wszystkim zeznania świadków i podejrzanych przesłuchanych w sprawie karnej, sygn. akt. [...], którzy jednoznacznie potwierdzili, że faktycznym posiadaczem gruntów rolnych, które deklarowali do płatności, był M.W.. Systematycznie powiększał on swoją bazę produkcyjną i w ramach opisanego mechanizmu służącego uzyskiwaniu zwiększonych dopłat, multiplikował liczbę podmiotów biorących udział w tym mechanizmie. Potwierdza to utworzenie przez M.W. kolejnych spółek osobowych, które również już od roku 2011 wnioskowały o dopłaty udzielane przez ARiMR. Z zeznań złożonych przez J.J. wynika jednoznacznie, że nie był posiadaczem deklarowanych gruntów oraz, że nie czuje się rolnikiem. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż celem aplikowania o dopłaty do deklarowanych gruntów było ukrycie sztucznego podziału gruntów, którymi faktycznie władał M.W..

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ uznał je za nieuzasadnione.

Odnośnie zarzutu oparcia się przez organ na protokołach przesłuchań z postępowania przygotowawczego i naruszenia zasady bezpośredniości organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 75 § 1 Kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ podniósł, iż skoro zeznania świadków uzyskane w toku postępowania prokuratorskiego mają istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy administracyjnej, organ był uprawniony do wzięcia ich pod uwagę. Wbrew zarzutowi odwołania akt oskarżenia nie był bezpośrednim dowodem, na którym oparto ustalenia faktyczne, a były nim przede wszystkim zeznania świadków, którym przypisano walor wiarygodności dowodowej.

Organ nie podzielił stanowiska pełnomocnika strony, że osoby zeznające w charakterze świadków nie były pouczone o treści art. 233 § 1 Kk. Organ dodał, iż w sprawach dotyczących osób i spółek zaangażowanych w proceder stworzony przez M.W., tj. w sprawie J.K., sprawa spółek jawnych U, P, Spółka M, przesłuchani zostali: K.S., J.B., J.G., J.J., które w całości potwierdzają zeznania złożone uprzednio w prokuraturze i na policji, dotyczące ich roli w procederze stworzonym przez M.W.. A opisany w decyzji mechanizm dzielenia gruntów świadczy jednoznacznie o sztucznym stworzeniu warunków do uzyskania wyższych płatności niż uzyskałby je rzeczywisty ich posiadacz w odniesieniu do całego areału gruntów znajdującego się w jego władaniu.

Odnosząc się do przedłożonych przez pełnomocnika strony przy piśmie procesowym dokumentów oraz zeznań złożonych przez stronę w dniu 31 stycznia 2015 r. organ stwierdził, że rzeczywiście potwierdzają one ponoszenie pewnych kosztów dotyczących gruntów deklarowanych do płatności przez J.J., nie świadczą jednak o użytkowaniu gruntów objętych wnioskiem transferowym. Z zeznań strony wynika, że miała ona zamiar realizacji zamierzenia (działalności zarobkowej ) i w tym celu wydzierżawiła grunty rolne. Organ zwrócił uwagę, że jego realizacja na nich de facto była niemożliwa. Wydzierżawione grunty są bowiem trwałymi użytkami zielonymi, objętymi zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, nie pozwalającym na jakiekolwiek zmiany w formie i zakresie ich użytkowania. Organ wskazał też na wątpliwości związane z terminami sporządzenia przedłożonych dokumentów stwierdzając, że umowa przejęcia gruntów nosi datę 31 maja 2011 r. i w tym samym dniu J.J. wysłał zmianę do wniosku rozszerzając żądanie płatności PRŚ. W konsekwencji organ stwierdził, iż w sytuacji gdy J.J. tj. osoba, po której miały zostać przejęte grunty - jak sam twierdzi nigdy nie był ich posiadaczem - to J.K. nie mógł objąć w trybie przekazania gospodarstwa rolnego i to mimo pewnych kosztów ponoszonych na te grunty. Nie został zatem spełniony warunek z § 23 ust.1 rozporządzenia PRŚ. Zdaniem organu nawet gdyby uznać, J.K. został wprowadzony w błąd przez M.W. i J.J., że przejmuje grunty będące w posiadaniu tego ostatniego to i tak nie ma podstaw do przyznania płatności na podstawie wniosku transferowego w odniesieniu do wniosku z fikcyjną deklaracją.

W skardze na decyzję organu odwoławczego, reprezentujący J.K., profesjonalny pełnomocnik adw. D.K., wniósł o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie zaskarżonych decyzji wydanych w obu instancjach i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 19 Kpa w związku z art. 21 § 1 ust. 3 Kpa w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że kierownik biura powiatowego ARiMR jest właściwy w sprawach według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika, co powoduje, iż decyzje zostały wydane przez organ niewłaściwy,

2. art. 7 Kpa w zw. z art. 77 Kpa, polegające na zaniechaniu zebrania i rozważenia całego materiału dowodowego.

3. dokonanie ustaleń na podstawie protokołów zeznań świadków, którym przedstawiono zarzuty, co zgodnie z art. 182 § 3 Kpk nie może stanowić dowodu w sprawie - bezwzględny zakaz dowodowy oraz poczynienie ustaleń faktycznych na podstawie wyjaśnień składanych w sprawie, w sytuacji gdy osoba je składająca nie jest pouczana o treści art. 233 § 1 kk, co jest warunkiem uznania zeznań za dowód w sprawie i w konsekwencji oparcie się na protokołach przesłuchań, które z przyczyn formalnych nie mogą stanowić dowodu w sprawie,

4. pominięcie przy czynieniu ustaleń faktycznych wiarygodnego dowodu z zeznań stron,

5. błędne przyjęcie, iż skarżąca nie jest posiadaczem gospodarstwa bądź stworzyła sztuczne warunki, w sytuacji gdy brak jest ku temu dowodów,

6. przyjęcie, iż jedynym i zupełnym dowodem w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie przyznania płatności za rok 2011 jest akt oskarżenia, w sytuacji gdy zarówno okres objęty postępowaniem, jak i jego strona nie pozostają w żadnym związku przyczynowym i zarazem materialnym z zagadnieniami prawnymi objętymi aktem oskarżenia.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów: 1) protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie [...] oraz z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie [...] na okoliczność wykazania, że skarżąca nie przyznaje się do winy i wskazuje że jest posiadaczem gruntu oraz celem wykazania, iż współoskarżeni B., M., B., B. zmienili wyjaśnienia, 2) postanowienia Prokuratury Rejonowej z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania z zawiadomienia ARiMR o popełnieniu przestępstwa wyłudzenia płatności za 2012 r. na okoliczność, iż działania strony są zgodne z przepisami prawa.

W motywach skargi w pierwszej kolejności wskazał, ze zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej, co powoduje konieczność stwierdzenia ich nieważności zważywszy na przepis art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. Wskazując, iż organy obowiązane są z urzędu przestrzegać swej właściwości podnosił, że skarżący ma swoje miejsce zamieszkania w [...]. Powołując się na przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2014 r. poz. 240 ) oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach wywodził, że właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania strony lub siedziby rolnika. Tak ustalona właściwość miejscowa organu ulega zmianie wraz ze zmianą miejsca zamieszkania strony, co potwierdza wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 września 2015 r. II SA/Go 416/15.

W drugiej kolejności podnosił, iż organ bezpodstawnie powołał się na akt oskarżenia, nie prowadząc żadnego postępowania dowodowego, nie przesłuchując świadków. Podkreślał, że postępowanie administracyjne w przedmiocie przyznania płatności na rok 2011 nie pozostaje w żadnym związku przyczynowym i materialnym z zarzutami postępowania karnego, które obejmuje okres sprzed 2010 r. Zatem postępowanie karne toczące się przeciwko innym osobom nie ma żadnego wpływu na postępowanie administracyjne dotyczące J.K.. Brak toczącego się postępowania karnego przeciwko skarżącemu jest jednoznaczny z brakiem podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego. Wskazywał też, że przeciwko S.M. nie toczy się postępowanie o przedłożenie podrobionych czy sfałszowanych dokumentów a "wymieniona spółka" jest posiadaczem gruntów. Zarzucał pominięcie przez organ faktu, iż postępowanie karne dotyczy innego okresu niż postępowanie administracyjne. W dalszej kolejności pełnomocnik ponowił argumentację odwołania o zaniechaniu przez organy postępowania dowodowego i bezpodstawnym posłużeniu się protokołami przesłuchań z postępowania karnego z naruszeniem przepisu art. 182 § 3 Kpk. Jego zdaniem po uchyleniu decyzji organ powinien przesłuchać osoby, których zeznania z postępowania karnego powołuje, jak też "przedstawicieli skarżącej" i dopiero na tej podstawie czynić ustalenia faktyczne. ARiMR pominłął jasne, spójne, kompletne i wiarygodne zeznania strony w toku których potwierdziła ona posiadanie gospodarstwa rolnego i utrzymywanie go w dobrej kulturze rolnej, jak też przedłożone dokumenty. Tym samym całkowicie błędnie i dowolnie ustalił jakoby skarżący nie był posiadaczem w sytuacji, gdy otrzymywał on płatności uzupełniające do suszu paszowego, brał udział w przeprowadzanych kontrolach na miejscu, uzyskiwał certyfikaty, zawierał umowy na skup paszowy, prowadził wymagane rejestry i zlecał ekspertyzy, utrzymywał grunty w dobrej kulturze rolnej, był stroną postępowań administracyjnych.

Zdaniem pełnomocnika, równie bezpodstawne pozostawały ustalenia organów dotyczące "stworzenia sztucznych warunków" do przyznania płatności. W podsumowaniu wywodził, iż wobec niepodważenia oświadczeń skarżącego, iż jest posiadaczem wszystkich działek zgłoszonych we wniosku o płatności do gruntów, które utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, spełnia on wszystkie przesłanki do ich uzyskania. W rozpoznawanej sprawie organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, naruszając w szczególności przepis art. 7 oraz 77 Kpa, nakazujące zebranie i rozważenie całego materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia [...] września 2016 r. organ poinformował, iż postępowanie karne w sprawie [...] nie zostało zakończone i po rozdzieleniu na dwie odrębne sprawy ([...]) toczy się nadal przed Sądem Okręgowym.

Na rozprawie w dniu 14 września 2016 r. pełnomocnicy stron podtrzymali dotychczasowe stanowiska.

Na tej rozprawie Sąd na podstawie art. 106 § 3 Ppsa oddalił wnioski dowodowe strony skarżącej zgłoszone w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. 2014. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U 2016. 718 ze zm., powoływanej dalej jako Ppsa) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

Kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie podlegała decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] kwietnia 2015 r. (taka data wskazana w decyzji), utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonej decyzji nie można bowiem zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Badając legalność kontrolowanego aktu w pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu skargi, którego uwzględnienie - zdaniem pełnomocnika skarżącego – skutkować powinno stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej w postaci płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007, Nr 64, poz. 427), zwana: ustawą PROW. Stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy pomoc jest przyznawana:

1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej;

2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1.

Przytoczony powyżej przepis odsyła do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005,) oraz do przepisów Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia jak i do przepisów wykonawczych wydanych na podstawie delegacji ustawowej z art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a.

W ramach delegacji ustawowej z ust. 1 pkt 1 art. 29 ustawy PROW Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi upoważniony został do określenia w rozporządzeniu wykonawczym szczegółowych warunków i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzennego zasięgu wdrażania tych działań, w szczególności: a) trybu składania wniosków o przyznanie pomocy, b) szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie pomocy, (...) d) działań i przypadków, w których następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części albo przejmujący posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy oraz warunki i tryb wstąpienia do tego postępowania.

W oparciu o wskazaną delegację ustawową zostało wydane rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( powoływane jako: rozporządzenie PRŚ).

Zgodnie z § 17 ust. 2 tego aktu wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Stosownie zaś do przepisu § 23 ust. 5 wniosek, o którym mowa w ust. 2, czyli nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy składa do kierownika biura powiatowego Agencji, do którego został złożony wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej przez wnioskodawcę. Z powołanej regulacji wynika, iż właściwym do orzekania w przedmiocie płatności PRŚ w przypadku tzw. wniosku transferowego właściwym pozostaje kierownik biura powiatowego Agencji, do którego został złożony "pierwotny" wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. W wyroku z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie II GSK 695/12 (vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepis ten stanowi, zatem lex specialis w odniesieniu do ogólnej zasady określającej właściwość miejscową organów ARiMR wyrażonej w treści §17 ust. 2 i odnosi się jedynie do wniosku o wstąpienie się do toczącego postępowania.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że strona skarżąca deklarując wstąpienie do postępowania o płatności PRŚ miała zatem obowiązek złożyć wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej do Kierownika BP ARiMR, tj. do organu w którym złożony został wniosek przez J.J.. Z akt sprawy wynika przy tym, iż jako siedziba/miejsce zamieszkania rolnika deklarowana była przez niego [...].

Z powołanych przyczyn niezasadny okazał się zarzut orzekania w sprawie przez niewłaściwy miejscowo organ pierwszej instancji.

Stosownie do treści § 2 rozporządzenia PRŚ płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c Rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Z przytoczonych regulacji wynika, że warunkiem koniecznym uzyskania płatności rolnośrodowiskowej jest posiadanie przez podmiot ubiegający się o nie działek rolnych o minimalnym areale wynoszącym 1 ha i prowadzenie na nich "działalności rolniczej". "Rolnikiem" w rozumieniu art. 2 lit. a Rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c Rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

Należy mieć na uwadze, że w odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie. Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie je użytkuje, prowadzi na nich działalność rolniczą. Legitymowanie się prawem własności określonego gruntu bądź jego posiadaniem nie wystarcza dla otrzymania płatności, konieczne jest ich rolnicze użytkowanie przez osobę ubiegającą się o płatność, które przejawia się w podejmowaniu szeregu czynności agrotechnicznych związanych z uprawą ziemi oraz podejmowaniem decyzji w tym przedmiocie.

Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do dokonania przez Sąd oceny, czy organy prawidłowo odmówiły skarżącemu wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r.

Zważywszy na przedmiot kontroli sądowej jak też zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 Kpa należy podkreślić, że dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonej decyzji musi być przeprowadzona z uwzględnieniem obowiązującego modelu postępowania administracyjnego w sprawach o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych.

Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie wszczynane jest przez złożenie przez wnioskodawcę wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Wniosek taki zawiera deklarację (oświadczenie) wnioskodawcy co do posiadania zgłoszonych do płatności działek rolnych i co do określenia sposobu ich rolniczego wykorzystania ( tj. prowadzenia na nich działalności rolniczej) oraz deklarację realizowanych pakietów rolnośrodowiskowych w sprecyzowanych wariantach. Podmiot ubiegający się o płatność wraz z wnioskiem składa jednocześnie oświadczenie o świadomości odpowiedzialności karnej z art. 297 § 1 Kk.

W sprawach płatności rolnośrodowiskowych znajduje zastosowanie przepis art. 21 ustawy PROW. Stanowi on w ust. 1, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według ust. 2 art. 21 tej ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Poza tym stosownie do regulacji ust. 3 art. 21 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych regulacji stwierdzić należy, że ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zawiera szczególną, w stosunku do przepisów Kpa, regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 Kpa. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy ( tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności ). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie ( vide: wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 907 /15 i II GSK 475/15, wyrok NSA z dnia 1 lipca 2016 r., II GSK 407/15 - baza orzeczeń nsa.gov.pl, wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 863/11, LEX nr 1217430).

W świetle powołanych wyżej przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie wnioskowanych płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Jego rola – jak już wskazano - ogranicza się bowiem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zatem to nie organy powinny w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności samodzielnie prowadzi działalność rolniczą, efektywnie i rzeczywiście korzysta z gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności, czy użytkuje rolniczo wskazane przez siebie działki w imieniu własnym, na swoje ryzyko i rachunek, czy ma zatem pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o rodzaju działalności rolniczej i o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. Jak już bowiem podniesiono ciężar wykazania posiadania gruntów i ich rolniczego użytkowania spoczywa na stronie, bo to ona wywodzi z nich skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności.

W przypadku wniosku transferowego o jakim mowa w § 23 rozporządzenia PRŚ wskazane obowiązki procesowe spoczywają na podmiocie, który wstępuje do toczącego się już postępowania – znajduje się on bowiem w sytuacji pierwotnego wnioskodawcy.

Dla uzyskania wnioskowanych płatności następca prawny pierwotnego wnioskodawcy musi zatem wykazać, nie tylko że spełnia wymogi wynikające z regulacji § 23 rozporządzenia PRŚ, ale też, iż jego poprzednik od którego przejął gospodarstwo rolne spełniał warunki do uzyskania płatności w tym ten związany z posiadaniem działek rolnych zadeklarowanych do płatnośći.

W toku postępowania przed organem I instancji strona skarżąca musiała mieć, ze względu na działania procesowe organu (zawieszenie postępowania w związku ze sprawą karną, wydane postanowienie dowodowe) świadomość, iż organ ma co najmniej wątpliwości w zakresie rzeczywistego posiadania przez nią (jej poprzednika J.J.) zgłoszonych działek rolnych jak i prowadzenia przez nią na tych gruntach deklarowanej we wniosku działalności rolniczej we własnym imieniu, na własny rachunek i ryzyko. Mimo to (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) nie podjęła aktywności dowodowej. To organ I instancji podejmował inicjatywę dowodową nakierowaną na wykazanie, iż formalnie zadeklarowane we wniosku przez J.J. (a następnie skarżącego) warunki do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych były rezultatem celowych działań innego podmiotu, pozostającego poza postępowaniem, a to dla wykazania zaistnienia przesłanek do zastosowania przepisu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia 65/2011. Odmawiając stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. organ pierwszej instancji oparł się zasadniczo na materiałach ze sprawy karnej. Z uzasadnienia jego decyzji jednoznacznie wynika, że posiadanie przez stronę (jej poprzednika) zadeklarowanych do płatności działek rolnych jak i ich rolnicze użytkowanie we własnym imieniu i na własny rachunek zostało zakwestionowane w szczególności ze względu na ustalenie, iż poprzedni wnioskodawca J.J. nie był posiadaczem działek rolnych zgłoszonych do płatności. W odwołaniu profesjonalny pełnomocnik strony też nie przejawił aktywności dowodowej w kwestii wykazania spełnia przesłanek do uzyskania płatności jedynie, opisując jakie działania strona skarżąca podejmowała, mające świadczyć o tym, że była posiadaczem gruntów i prowadziła na nich działalność rolniczą nie wskazując okoliczności dla wykazania iż posiadaczem był J.J.. Z treści odwołania zdaje się przy tym wynikać przekonanie strony skarżącej, iż to organ powinien w tym zakresie przejawić inicjatywę dowodową. Dopiero w toku postępowania przed organem II instancji zgłoszone zostały przez pełnomocnika skarżącego wnioski dowodowe w postaci przesłuchania strony i dowody z dokumentów. Organ zrealizował je przesłuchując przy tym dodatkowo J.J., co znajduje uzasadnienie zważywszy na fakt, iż pozostawał on "poprzednikiem" skarżącego w toczącym się postępowaniu czyli na etapie początkowym etapie postępowania administracyjnego jego stroną.

Zeznając w postępowaniu administracyjnym J.J. zeznał, że był pracownikiem firmy A. W stosunku do gruntów które zgłosił do płatności na 2011 r., jako ustnie dzierżawione od M.W., nie podejmował decyzji o tym co na nich będzie uprawiane i jakie prace będą wykonywane. Wykonywał jedynie polecenia M.W., który decydował o wszystkich pracach polowych na tych działkach, posiadał swój sprzęt, wynajmował ludzi do prac polowych na wszystkich działkach. Zeznał, że raz siał koniczynę na jednej z działek ale i w stosunku do niej o wszystkim decydował M.W.. Pracował na działkach zadeklarowanych do płatności oraz na innych działkach tak jak inni pracownicy zatrudnieni w firmie A, a prace te nadzorowali S.B. i J.G.. Wszystkie wnioski o płatności składał do ARiMR na polecenie M.W., dotyczy to również wniosku PRŚ na 2011 r. Na polecenie tej osoby zawarł także umowę na dostarczenie suszu z suszarnią wskazaną mu przez W. jak też pod dyktando tej osoby sporządził odwołanie od raportu z kontroli na miejscu. Z doradcą rolnośrodowiskowym spotkał się raz w siedzibie firmy A. Na polecenie M.W. podpisał również umowę przekazania gruntów J.K., którego znał z tytułu zatrudnienia w Firmie A. Odpowiadając na pytanie kto w podobny sposób jak on czyli jako fikcyjny użytkownik składał wnioski do ARiMR świadek oświadczył, iż w tym zakresie podtrzymuje zeznania złożone w prokuraturze.

Z zeznań złożonych przez J.J. wynika zatem jednoznacznie, że składając wniosek o płatność PRŚ na 2011 r. nie był posiadaczem deklarowanych gruntów, nie uprawiał ich, wniosek złożył na polecenie M.W.. Wynika z nich również to że "przekazanie" gruntów J.K. było fikcyjne. Zeznania te są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości co do ich interpretacji, nadto mają oparcie w pozostałym materiale dowodowym - w sposób oczywisty korespondują z zeznaniami złożonymi przez J.J. w postępowaniu karnym. Zatem w obu postępowaniach J.J. jednoznacznie i konsekwentnie przyznawał, że "posiadanie" przez niego gruntów rolnych miało charakter fikcyjny podobnie jak ich przekazanie J.K.. W toku postępowania karnego potwierdził też, że wskazywane przez niego okoliczności dotyczą także roku 2011. Zeznania te zasadnie organ odwoławczy uznał za wiarygodne a ich ocena nie może być uznana za dowolną. Dodać należy, iż oceniając wiarygodność tych zeznań należy mieć na uwadze, iż zeznania te obciążają samego J.J. skutkując narażeniem się na odpowiedzialność karną. Trudno zatem uznać, iż są wynikiem jakich innych motywów niż chęć zeznania prawdy.

Wbrew zarzutom skargi uznać też należało, iż organ poddał ocenie zarówno zeznania J.K. w charakterze strony jak i przedłożone dowody w postaci dokumentów. Nadając walor wiarygodności dowodowej zeznaniom J.J., decydującym dla uznania, iż składając wniosek o płatność PRŚ na 2011 r. nie był on posiadaczem deklarowanych działek ani nie prowadził na nich działalności rolniczej, organ zasadnie uznał, iż J.K. w takiej sytuacji nie mógł przejąć posiadania tych gruntów. W konsekwencji więc tracą walor wiarygodności te z dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika strony skarżącej, które zostały sporządzone z udziałem J.J.. W odniesieniu do pozostałych dowodów, dokumentujących poniesienie przez J.K. wydatków finansowych związanych z działkami rolnymi deklarowanymi przez J.J., należy wskazać, iż w dniu [...] czerwca 2011 r. skarżący zawarł umowę dzierżawy ze spółką jawną Gospodarstwo M przedmiotem której pozostawały te same działki rolne. Z treści umowy wynika, iż wiąże ona strony od [...] maja 2011 r. Tym samym J.K. legitymuje się obligacyjnym tytułem prawnym do tych gruntów. Zatem w sytuacji faktycznego objęcia przez niego posiadania tych gruntów w związku z zawartą umową dzierżawy miał on uzasadnione podstawy do czynienia nakładów finansowych np. na ubezpieczenie "gospodarstwa" czy uiszczanie czynszu itp. Tym samym nie można uznać, iż związane one pozostawały z faktem posiadania działek rolnych przejętych od J.J..

W sytuacji niewykazania przez stronę podstawowych warunków przyznania wnioskowanej płatności w postaci posiadania i prowadzenia działalności rolniczej, kwestia sztucznego stworzenia warunków do uzyskania płatności traci na znaczeniu. W związku ze stanowiskiem organów należy bowiem zauważyć, że ocena, czy zachodzi przewidziana w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011 przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może dotyczyć "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności ale zostanie wykazane iż zaistnienie tych warunków jest wynikiem celowego działania tych podmiotów lub tez innych pozostających poza postępowaniem. W sytuacji gdy skarżący nie wykazał, iż pozostawał posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i że prowadził na nich działalność rolniczą, to nie przysługują mu płatności, gdyż nie spełnia warunków określonych w powołanym rozporządzeniu. Zatem zbędne pozostaje badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 Rozporządzenia nr 65/2011. Płatność jest bowiem udzielana rolnikowi do działek rolnych, które posiada i na których rolnik ten prowadzi działalność rolniczą.

Oceniając zgromadzony materiał dowodowy w badanej sprawie stwierdzić przyjdzie, że tok postępowania organu nie naruszył obowiązującej procedury administracyjnej. Nie doszło bowiem do naruszenia przepisów art. 7 i 77 Kpa, które oceniać należy w uwzględnieniem obowiązujących w postępowaniu o płatności reguł rozkładu ciężaru dowodu i przejawów aktywności procesowej strony, na której ciąży obowiązek wykazania okoliczności z których wywodzi skutki prawne.

Nie został też naruszony przepis art. 75 Kpa. Brak jest przepisu prawa, który wyrażałby generalną zasadę niedopuszczalności wykorzystania w postępowaniu administracyjnym dowodu z zeznań strony w charakterze świadka w odrębnym postępowaniu karnym, także w sytuacji gdy istniał odpowiedni zakaz dowodowy na gruncie postępowania karnego ( vide: wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., II GSK 798/09, Lex).

Z poczynionych już rozważań wynika, iż wbrew wywodom skargi akt oskarżenia nie był jedynym dowodem w sprawie. Za dowody uznane zostały dokumenty urzędowe w postaci protokołów z zeznań świadków i podejrzanych uzyskane z postępowania karnego. W toku postępowania organ uwzględnił wnioski dowodowe strony na etapie na którym zostały zgłoszone. Zatem w tym zakresie zrealizowany został postulat bezpośredniości. Uzyskane z postępowania dowody, w szczególności utrwalone w nim zeznania J.J. bez wątpienia dotyczą również roku 2011 i osoby J.K.. W takim też aspekcie pozostawały w związku z postępowaniem administracyjnym. Za niezrozumiałe w związku z tym uznać należy wywody skargi w zakresie kwestii oceny postępowania karnego jako zagadnienia wstępnego w kontekście podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego. Natomiast odrębną, omówioną już kwestią, pozostaje ocena przez organ w postępowaniu administracyjnym, materiału dowodowego uzyskanego z postępowania karnego i jego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

Niezrozumiały w okolicznościach rozpoznawanej sprawy pozostaje wywód skargi dotyczący postępowania karnego przeciwko S.M. ( strona 5 ).

Z omówionych powyżej przyczyn zarzuty skargi należało uznać za nieuzasadnione.

Rozstrzygając w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż nie zasługują na uwzględnienie wnioski dowodowe zgłoszone w skardze. Wbrew stanowisku strony skarżącej nie zmierzały one do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Postanowienie Prokuratora Rejonowego z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wyłudzenia płatności za 2012r. stanowi element akt administracyjnych sprawy i dotyczyło zarzutów wyłudzenia płatności na rok 2012 wskutek złożenia wniosków przez S.B., S.M. i Spółkę M sp. jawna, zatem pozostawało bez związku z przedmiotem kontrolowanej sprawy administracyjnej. Odnośnie zaś protokołów rozpraw z dnia [...] marca 2016 r. i z dnia [...] grudnia 2015 r., to obrazują one jedynie aktualne we wskazanych datach stanowiska procesowe oskarżonych w odniesieniu do stawianych im zarzutów obejmujących okres lat 2004-2011.

W tym stanie rzeczy skarga na podstawie art. 151 Ppsa podlegała oddaleniu.