Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 215/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15c ust. 13
journal: Dz.U. 2018 poz 1036
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia del. NSA Zbigniew Romała (sprawozdawca), Protokolant Dominika Kurek, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S.S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2255/19 w sprawie ze skargi S.S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2255/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie", "Sąd pierwszej instancji") oddalił skargę S. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "Strona", "Skarżąca", "Wnioskodawczyni") na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "Dyrektor", "Organ") z dnia

12 sierpnia 2019 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 30 kwietnia 2019 r. Spółka wystąpiła do Dyrektora z wnioskiem

o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.

Przedstawiając zdarzenie przyszłe Wnioskodawczyni podała, że jest spółką kapitałową, której głównym przedmiotem działalności jest handel hurtowy, krajowy

i międzynarodowy surowcami chemicznymi, w szczególności [...]. Wskazano, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej Spółka zawarła trójstronne umowy dostaw [...] (dalej: "Umowy Dostawy"), w ramach których dostawca [...] (dalej: "Sprzedający"), poprzez spółkę, która pełni rolę operatora (dalej: "Operator"), sprzedaje do kontrahenta (dalej: "Kupujący") towar o określonej jakości oraz w ilości i za cenę uzgodnioną w umowie. Ani Sprzedający ani Kupujący nie są podmiotami powiązanymi ze Spółką. Stosownie do postanowień Umów Dostawy rolą Sprzedającego jest dostarczenie i przekazanie przewoźnikowi wskazanemu przez Spółkę [...] w ilości i jakości zakontraktowanej na dany okres.

Wnioskodawczyni podała, że jako Operator, działając w ramach formuły FCA (Free Carrier) lub DAP (Delivered at Place) ze zbioru reguł handlowych incoterms 2010 (w zależności od umowy), odpowiada za odebranie towaru od Sprzedającego

i dostarczenie odpowiedniej ilości [...] do wskazanej przez danego Kupującego lokalizacji. Przy czym - zgodnie z postanowieniami Umów Dostawy - Kupujący uprawnieni są do odbierania od Spółki takiej ilości towaru, na jaką w danym momencie jest zapotrzebowanie, z zastrzeżeniem jedynie, że cały zakontraktowany na dany rok wolumen dostaw zostanie w tym okresie zrealizowany. Rolą Spółki jako Operatora jest więc również utrzymywanie stanów magazynowych [...] na poziomie zapewniającym płynną realizację odbiorów przez Kupujących. Spółka pełni de facto funkcję zarządzania łańcuchem dostaw dla Kupujących.

Umowy Dostawy przewidują, że Sprzedający wystawia faktury dokumentujące sprzedaż [...] na Spółkę (jako Operatora), która z kolei wystawia faktury sprzedażowe na Kupującego. Spółka zobowiązana jest do zapłaty za odebrany od Sprzedającego towar przeważnie w ciągu 30 dni od otrzymania faktury sprzedaży (na jeden z gatunków kauczuku termin do zapłaty wynosi 15 dni). Wobec Kupujących Spółka stosuje odroczone terminy płatności (od 90 do 157 dni,

w zależności od lokalizacji, z których dany Kupujący odbiera towar). Pomimo wysokiej kapitalizacji Spółki (ponad 150 mln kapitałów własnych), taka struktura płatności powoduje, że poza środkami własnymi Spółka w dużym stopniu wykorzystywać musi finansowanie zewnętrzne w formie kredytów bankowych.

Wskazano, że przyjęty przez Spółkę i jej partnerów handlowych model biznesowy powoduje, iż w okresie od rozliczenia się za towar ze Sprzedającym do momentu otrzymania zapłaty od Kupującego, Spółka finansuje Kupującego. Okres faktycznego finansowania Kupującego przez Spółkę obejmuje czas transportu

z punktu odbioru [...] od Sprzedającego, czas przechowywania towaru w magazynie Spółki i odroczony termin płatności faktur. W przypadkach gdy towar jest odbierany przez Kupującego ze składów konsygnacyjnych Spółki, Spółka finansuje również należny podatek od wartości dodanej.

Podano następnie, że - zgodnie z Umowami Dostawy - szczegółowa kalkulacja ceny, po jakiej Spółka sprzedaje [...] ustalana jest na podstawie formuły potwierdzanej z Kupującymi co kwartał. Formuła kalkulacji ceny sprzedaży [...] uwzględnia następujące elementy kalkulacyjne: cenę bazową towaru (referującą do cen ropy lub średnich cen naturalnego [...] z giełdy towarowej w Singapurze - w zależności od rodzaju [...]) oraz dodatkowe elementy kalkulacyjne takie jak koszty transportu i logistyki (za które Spółka jest odpowiedzialna jako Operator i które zróżnicowane są w zależności od lokalizacji, z których kauczuk odbierany jest przez Kupujących oraz od tego, czy towar sprzedawany jest w ramach formuły FCA czy DAP), marżę Spółki, a także wynagrodzenie, jakie przysługuje spółce w związku z finansowaniem Kupujących (dalej: "Wynagrodzenie Finansowe").

Wskazano, że Wynagrodzenie Finansowe na potrzeby ujęcia w formule ceny sprzedaży obliczane jest poprzez zestawienie: stopy procentowej (w przypadku np. rozliczeń w USD - LIBOR 3M, w odniesieniu do płatności w PLN - WIBOR 3M) powiększonej o marżę Spółki, oraz ilości dni, w jakich Spółka de facto finansuje danego Kupującego. Ilość dni, w których spółka finansuje Kupujących kalkulowana jest jako suma: ilości dni kiedy towar jest w transporcie, ilości dni kiedy towar pozostaje na magazynie spółki, oraz ilości dni wydłużonego terminu płatności dla danej lokalizacji pomniejszonej o 30 dni wynikające z umówionego, odroczonego terminu płatności do Sprzedającego.

Ze względów biznesowych i w wyniku oczekiwań Kupujących opisany powyżej element Wynagrodzenia Finansowego ujmowany jest w cenie dostarczanego towaru. Konsekwentnie Wynagrodzenie Finansowe nie jest wyodrębniane na fakturach dokumentujących sprzedaż [...], lecz jest prezentowane przez Spółkę jako element przychodu ze sprzedaży towarów.

Wnioskodawczyni zwróciła uwagę, że od 1 stycznia 2018 r. nastąpiły znaczące zmiany w przepisach ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1036 ze zm.) - dalej: "u.p.d.p.", dotyczących ograniczeń dla ujmowania w kosztach uzyskania przychodów kosztów finansowania zewnętrznego. Wątpliwości Spółki dotyczą sposobu kalkulacji nadwyżki kosztów finansowania dłużnego i możliwości uwzględnienia w tej kalkulacji Wynagrodzenia Finansowego - jako przychodu o charakterze odsetkowym. Zaznaczono, że mimo iż Spółka nie wyodrębnia Wynagrodzenia Finansowego dla celów prezentacji rachunkowej i podatkowej, jest w stanie na podstawie prowadzonych ewidencji jednoznacznie określić jego wartość.

Wnioskodawczyni powzięła wątpliwość, czy jest uprawniona do uwzględniania w kalkulacji nadwyżki kosztów finansowania dłużnego Wynagrodzenia Finansowego - jako przychodu o charakterze odsetkowym - opierając się na pozabilansowej kalkulacji tego przychodu przy zachowaniu dotychczasowej prezentacji rachunkowej

i podatkowej.

W uzupełnieniu wniosku wskazano, że formuły FCA (Free Carrier) oraz DAP (Delivered at Place), w oparciu o które działa Spółka, nie regulują zasad finansowania przez Stronę Kupującego. Formuły te mają wpływ na sposób kalkulacji ceny bazowej, stanowiącego przedmiot dostawy, [...]. Do tak ustalonej ceny doliczane są następnie narzuty Spółki jako Operatora, w tym element odsetkowy. Zasady finansowania Kupującego przez Spółkę wynikają z porozumień zawieranych pomiędzy nią a Kupującymi. Zgodnie z wieloletnią praktyką warunki cenowe, w tym warunki finansowania, ustalane są pomiędzy stronami każdorazowo w drodze negocjacji, prowadzonych co kwartał i potwierdzanych w formie korespondencji mailowej. Przyjęty przez Spółkę i jej partnerów handlowych model biznesowy powoduje, że w okresie od rozliczenia się za towar z dostawcą [...] do momentu otrzymania zapłaty od Kupującego, Wnioskodawczyni finansuje Kupującego. Tym samym, w okresie od zapłaty za towar Sprzedającemu do momentu otrzymania zapłaty od Kupującego, Spółka przejmuje ryzyko niewypłacalności Kupującego.

Na tle przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego Wnioskodawczyni zwróciła się z pytaniem, czy ustalając nadwyżkę kosztów finansowania dłużnego,

o której mowa w art. 15c ust. 3 u.p.d.p., jest uprawniona do zaliczenia Wynagrodzenia Finansowego do przychodów o charakterze odsetkowym

w rozumieniu art. 15c ust. 13 tej ustawy, opierając się na pozabilansowej kalkulacji tego przychodu, przy zachowaniu dotychczasowej prezentacji rachunkowej

i podatkowej?

Na postawione wyżej pytanie Spółka udzieliła odpowiedzi twierdzącej, a swoje stanowisko szczegółowo uzasadniła.

W interpretacji indywidualnej z dnia 12 sierpnia 2019 r. Dyrektor uznał

stanowisko Spółki za nieprawidłowe.

Zdaniem Organu z przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego wynika,

że Spółka dla celów prezentacji rachunkowej i podatkowej nie wyodrębnia wynagrodzenia za finansowanie Kupujących i również nie dokonuje takiego wyodrębnienia na fakturach dokumentujących sprzedaż. Wynagrodzenie to, jak podkreśla Wnioskodawczyni, jest jednym z elementów kalkulacji ceny sprzedaży towaru i jest obliczane na potrzeby ujęcia w formule ceny sprzedaży towaru. Mając to na uwadze Dyrektor stwierdził, że cena sprzedaży wynikająca z faktur jest ceną za towar, a wynagrodzenie za finansowanie jest jednym z elementów tej ceny. Ustalając nadwyżkę kosztów finansowania dłużnego Spółka nie będzie zatem uprawniona do zaliczenia Wynagrodzenia Finansowego do przychodów o charakterze odsetkowym w rozumieniu art. 15c ust. 13 u.p.d.p.

W skardze na interpretację indywidualną Spółka, wnosząc o jej uchylenie

w całości, zarzuciła jej naruszenie art. 15c ust. 13 u.p.d.p. poprzez niewłaściwą ocenę co do zastosowania tego przepisu, polegającą na uznaniu, że ustalając nadwyżkę kosztów finansowania dłużnego, o której mowa w art. 15c ust. 3 tej ustawy, nie jest on uprawniona do zaliczenia Wynagrodzenia Finansowego do przychodów o charakterze odsetkowym, w rozumieniu art. 15c ust. 13 u.p.d.p.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.

Wyrokiem z dnia 23 lipca 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2255/19 WSA

w Warszawie oddalił skargę.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przytoczył treść przepisów art. 15c ust. 1, 3, 12 i 13 u.p.d.p. wskazując, że stan prawny właściwy do rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji został ukształtowany ustawą z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy

o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

(Dz. U. z 2017 r., poz. 2175) - dalej: "ustawa nowelizująca", która od 1 stycznia

2018 r. znowelizowała przepisy m.in. u.p.d.p. w zakresie kosztów finansowania dłużnego. Przesłanką dokonania tych zmian była konieczność dostosowania tej regulacji do wymogów dyrektywy Rady (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego (Dz. U. UE. L. 2016.193.1) - dalej: "Dyrektywa ATAD".

WSA w Warszawie wskazał, że celem Dyrektywy ATAD, zgodnie z jej tytułem, jest zwiększenie skuteczności krajowych systemów opodatkowania podatkiem dochodowym przedsiębiorstw korporacyjnych w zakresie przeciwdziałania erozji baz podatkowych na rynku wewnętrznym i przenoszeniu zysków poza obszar rynku wewnętrznego. Cel ten ma zostać osiągnięty poprzez wdrożenie przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej do swoich ustawodawstw podatkowych najpowszechniejszych rozwiązań (instytucji) prawnych przeciwdziałających tzw. optymalizacji podatkowej. Do rozwiązań tych, przewidzianych dyrektywą, należy m.in. ograniczenie możliwości odliczania odsetek.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że jednym z powszechnie stosowanych przez przedsiębiorstwa międzynarodowe sposobów na zmniejszenie ich globalnych zobowiązań podatkowych o cechach agresywnego planowania podatkowego jest wykorzystywanie mechanizmu nadmiernych płatności z tytułu odsetek. Sąd wskazał, że przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.p. (obowiązywały do końca 2018 r. na zasadzie przepisów przejściowych), a także alternatywne dla nich (wprowadzone

w 2015 r.) przepisy art. 15c u.p.d.p. miały zastosowanie wyłącznie w przypadku istnienia powiązań pomiędzy pożyczkodawcą a pożyczkobiorcą. Sąd przyznał,

że stosowanie regulacji limitującej wysokość płaconych odsetek tylko do relacji

z podmiotami powiązanymi można uzasadnić tym, iż zasadniczo jedynie w tego rodzaju relacjach występuje ryzyko nierynkowych zachowań. Ograniczenie tych regulacji do podmiotów powiązanych wymaga jednak ustalenia przez organy podatkowe istnienia tych powiązań. Istnieją natomiast sposoby osiągnięcia efektu

w postaci nadmiernego nierynkowego finansowania zewnętrznego mimo formalnego pozyskania finansowania od podmiotu niepowiązanego (np. back-to-back loan). Z tej przyczyny ograniczenie omawianej regulacji tylko do relacji z podmiotem powiązanym nie jest wystarczające do przeciwdziałania mechanizmowi nadmiernego zadłużenia zewnętrznego. Z powyższego powodu Dyrektywa ATAD nie ogranicza stosowania jej przepisów limitujących wysokość płaconych odsetek do sytuacji występowania powiązań między pożyczkodawcą a pożyczkobiorcą. Przewidziane tą dyrektywą ograniczenie możliwości odliczania odsetek co do zasady odstępuje od kryterium istnienia powiązań jako warunku stosowania tej regulacji. Jej przepisy mają w szczególności zastosowanie do wszystkich podatników, którzy podlegają opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych w co najmniej jednym państwie członkowskim.

WSA w Warszawie wskazał, że z powyższego powodu w nowelizacji uchylono przepisy dotyczące tzw. cienkiej (niedostatecznej) kapitalizacji (tj. art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 oraz ust. 6, 7g i 7h u.p.d.p.) jako nieosiągające celu zawartego w art. 4 Dyrektywy ATAD. Ponadto z uwagi na znaczącą różnicę między obecnymi zapisami art. 15c u.p.d.p. a regulacją zawartą w art. 4 Dyrektywy ATAD zdecydowano się dokonać kompleksowej zmiany tego przepisu, nadając mu w całości nową treść.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że dla oceny prawidłowości stanowiska Organu należy - dla ustalenia prawidłowej definicji przychodów o charakterze odsetkowym - należy w pierwszej kolejności prawidłowo zdefiniować pojęcie kosztów finansowania dłużnego na gruncie u.p.d.p. Sąd zaznaczył, że art. 15c ust. 12 tej ustawy nie zawiera katalogu zamkniętego wydatków uznawanych za koszty finansowania dłużnego. Należą do nich wszelkie koszty związane z uzyskaniem od innych podmiotów środków finansowych oraz koszty związane z korzystaniem z tych środków. Zdaniem Sądu użyte sformułowanie "w szczególności" oznacza oczywiście przykładowe wyliczenie wydatków zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów

i kwalifikowanych do kategorii "kosztów finansowania dłużnego".

WSA w Warszawie zwrócił uwagę, że w stosunku do poprzednich przepisów regulujących niedostateczną kapitalizację, w tym metody alternatywnej z art. 15c u.p.d.p. w wersji obowiązującej do 31 grudnia 2017 r., koszty finansowania dłużnego zostały znacznie poszerzone. Zalicza się do nich, oprócz standardowych odsetek, prowizji i opłat z tytułu pożyczek lub kredytów, również odsetki ujęte w wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, a także odsetki od raty leasingowej. Także koszty gwarancji i innych zabezpieczeń związanych

z uzyskaniem finansowania, czy też koszty pochodnych instrumentów finansowych, przedsiębiorca będzie zobowiązany uwzględnić w kwocie ogólnej z tytułu finansowania dłużnego. Jednakże o tym, czy dany koszt stanowi "koszt finansowania dłużnego" każdorazowo decydować będzie, czy jest to "koszt związany z uzyskaniem środków finansowych i z korzystaniem z nich". Zatem istotną przesłanką uznania wydatku za koszt finansowania dłużnego jest jego związek z uzyskaniem środków finansowych, z których podatnik korzysta w swej działalności.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 15c ust. 12 u.p.d.p. jest w założeniu implementacją art. 2 pkt 1) Dyrektywy ATAD. Jakkolwiek dyrektywa ta posługuje się terminem "kosztów finansowania zewnętrznego", to w swoim założeniu jej odpowiednikiem jest użyty w ustawie krajowej termin "koszty finansowania dłużnego". Ustawodawca przyjął nazwę "finansowanie dłużne" niewystępującą

w dotychczasowych przepisach. Finansowanie dłużne związane jest z kapitałem obcym, które podmiot pozyskał w celu prowadzenia działalności gospodarczej,

w przeciwieństwie do kapitału własnego wniesionego przez właścicieli, którzy uzyskują prawo do zarządzania i do wypracowanego zysku w ramach posiadanego udziału.

WSA w Warszawie przytoczył następnie treść art. 2 pkt 1 Dyrektywy ATAD zaznaczając, że pominięcie fragmentu wskazującego, iż za finansowanie dłużne (finansowanie zewnętrzne) można uznać "wydatki z tytułu odsetek od wszelkich form zadłużania (...) i wydatki poniesione w związku z pozyskaniem finansowania", korelującego z początkową częścią przepisu art. 2 pkt 1, spowodowała odstąpienie od brzmienia przepisu wspólnotowego, co wskazuje na jego wadliwą implementację do polskiej u.p.d.p. W ocenie Sądu ta wadliwość ma wpływ na możliwość dokonywania wykładni normy prawa krajowego w zgodzie z wykładnią normy dyrektywy unijnej w sytuacji, gdy brzmienie normy prawa krajowego zdecydowanie odbiega od treści normy dyrektywy, która powinna być przedmiotem implementacji, co ma miejsce po nowelizacji art. 15c u.p.d.p.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji z literalnego brzmienia części wstępnej

art. 15c ust. 12 u.p.d.p. wynika wprost, że odnosi się on do takich kosztów finansowania dłużnego, które związane są z uzyskaniem od innych podmiotów,

w tym od podmiotów niepowiązanych, środków finansowych i z korzystaniem z tych środków. Oznacza to, że przepis ten pomija wszelkie formy zadłużania i wydatki poniesione w związku z pozyskaniem finansowania, o których mowa w Dyrektywie ATAD (art. 2 pkt 1). W ocenie Sądu zawarte w dyrektywie ATAD pojęcia "wszystkie formy zadłużania" i "wydatki poniesione w związku z pozyskaniem finansowania" są przedmiotowo znacznie szersze niż użyte w u.p.d.p. określenie "koszty związane

z uzyskaniem środków finansowych i z korzystaniem z nich". Odwołując się do Słownika Języka Polskiego WSA w Warszawie podał, że "uzyskać" znaczy tyle, co otrzymać coś, co było przedmiotem starań. Natomiast środki finansowe to, zgodnie

z ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2019 r.,

poz. 659) - dalej: "u.u.p.", środki pieniężne oraz środki niepieniężne o wiarygodnie określonej wartości i stopniu płynności umożliwiającym niezwłoczne pokrycie ryzyka lub straty środkami pieniężnymi uzyskanymi z tych środków niepieniężnych (art. 2 pkt 27b). Jednocześnie ustawodawca przesądził, że środki niepieniężne to płynne aktywa, jak np. bony skarbowe, obligacje Skarbu Państwa (art. 74 u.u.p.).

Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji podniósł, że przez koszty finansowania dłużnego, o których mowa w u.p.d.p., należy rozumieć koszty związane z otrzymaniem środków pieniężnych, czy też środków niepieniężnych w postaci aktywów płynnych. Zatem po nowelizacji art. 15c u.p.d.p. ograniczenia dotyczące wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów dotyczą jedynie kosztów związanych

z otrzymaniem środków pieniężnych, lub niepieniężnych. W ocenie Sądu w świetle powyższych uwag nie może budzić wątpliwości, że przedstawione we wniosku Wynagrodzenie Finansowe nie stanowi w żadnym wypadku kosztów finansowania dłużnego, zdefiniowanych w art. 15c ust. 12 u.p.d.p. Jak wynika bowiem z opisu zdarzenia przyszłego w przedstawionej w nim relacji kontrahentów nie ma miejsca uzyskanie i korzystanie ze środków finansowych. Kupujący nie pozyskuje od Skarżącej środków finansowych. Wynagrodzenie Finansowe jest jednym

z elementów, składników ceny sprzedaży kauczuku syntetycznego. Zdaniem Sądu nie może być również mowy o tym, by sporne wynagrodzenie stanowiło karę czy opłatę za nieterminowe wykonanie zobowiązania. Z wniosku jednoznacznie wynika, że po stronie nabywcy kauczuku nie ma opóźnienia w zapłacie ceny sprzedaży.

Zdaniem WSA w Warszawie nie można również uznać, że Wynagrodzenie Finansowe stanowi dla Skarżącej przychód o charakterze odsetkowym, o którym mowa w art. 15c ust. 13 u.p.d.p. Z przepisu tego wynika bowiem, że przychody odsetkowe to przychody "odpowiadające" kosztom finansowania dłużnego. Innymi słowy, przychody o charakterze odsetkowym mają być "lustrzanym odbiciem" kosztów finansowania dłużnego. To bowiem, co stanowi koszt finansowania dłużnego po stronie jednego podmiotu, dla jego kontrahenta stanowi przychód

o charakterze odsetkowym.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skoro w świetle art. 15c ust. 12 u.p.d.p. kosztami finansowana dłużnego są koszty związane z otrzymaniem środków pieniężnych, czy też środków niepieniężnych, z których podatnik skorzystał, to dokonanie w tej sytuacji - jak w zaskarżonej interpretacji - wykładni prowspólnotowej art. 15c ust. 12 u.p.d.p., prowadzącej do rozszerzenia zakresu finansowania dłużnego w oparciu o treść art. 2 pkt 1 Dyrektywy ATAD, poza zakres zawarty

w normie art. 15c ust. 12 u.p.d.p., wynikający z zastosowania do niej wykładni gramatycznej, jest niedopuszczalne.

Zdaniem WSA w Warszawie uznanie za prawidłowe stanowiska Skarżącej oznaczałoby, że kwalifikowanie danego przychodu jako przychodu o charakterze odsetkowym zależałoby wyłącznie od woli podatnika, który poszczególne elementy przychodu na skutek przeprowadzonych pozabilansowo kalkulacji mógłby zaliczyć do takich kosztów. W ocenie Sądu jest to sytuacja niedopuszczalna - u.p.d.p. nie pozostawia bowiem wyłącznie woli podatnika kwalifikacji przysporzenia majątkowego do określonej kategorii, rodzaju przychodu.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiodła Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika - doradcę podatkowego P. G., wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej od Dyrektora zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15c ust. 13 u.p.d.p. poprzez jego błędną wykładnię, prowadzącą do przyjęcia, że ustalając nadwyżkę kosztów finansowania dłużnego, o której mowa w art. 15c ust. 3 u.p.d.p., Spółka nie jest uprawniona do zaliczenia Wynagrodzenia Finansowego do przychodów o charakterze odsetkowym, w rozumieniu art. 15c

ust. 13 u.p.d.p.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a., zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie

w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, w szczególności w zakresie braku odniesienia się przez Sąd do charakteru ekonomicznego Wynagrodzenia Finansowego oraz sposobu jego kalkulacji.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego podtrzymano argumentację prezentowaną we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Zarzucono, że Sąd pierwszej instancji - w ślad za Dyrektorem - przyjmuje daleko idące uproszczenie pomijające całkowicie rzeczywisty charakter rozliczeń pomiędzy Spółką a jej kontrahentami, ignorując fakt finansowania przez Spółkę kontrahentów

i otrzymywanie w związku z tym wynagrodzenia. Zdaniem strony skarżącej gdyby przyjąć konkluzje prezentowane przez WSA w Warszawie, trzeba by dojść do wniosku, że aby nie ponosić negatywnych konsekwencji zmiany przepisów u.p.d.p. Spółka powinna uzgodnić z kontrahentami zmianę sposobu prezentacji wynagrodzenia otrzymywanego na podstawie wiążącej strony umowy. Zmiana prezentacji nie miałaby przy tym wpływu na rzeczywiste rozliczenia stron, te pozostałyby przecież niezmienione. Tak jak obecnie, Spółce nadal przysługiwałoby to samo wynagrodzenie, tyle tylko, że prezentowane w tzw. szyku rozwartym.

W takim przypadku nie byłoby wątpliwości, że Spółka ma prawo uwzględniać wartości otrzymywanego Wynagrodzenia Finansowego w kalkulacji nadwyżki finansowania dłużnego. Trudno jednak zgodzić się, że o skutkach podatkowych działalności Skarżącej decydować ma formuła formalnego prezentowania rozliczenia, a nie treść ekonomiczna podejmowanych działań.

Biorąc pod uwagę sposób kalkulacji Wynagrodzenia Finansowego,

tj. zestawienie stopy procentowej oraz ilości dni, w jakich Spółka finansuje Kupujących, zdaniem strony skarżącej można wręcz stwierdzić, że Wynagrodzenie Finansowe stanowi de facto przychód z odsetek. Po pierwsze, ekonomiczny charakter Wynagrodzenia Finansowego odpowiada charakterowi odsetek. Jest to bowiem koszt, naliczony (płacony) za używanie pożyczonego kapitału jego właścicielowi, stanowiący przysporzenie po stronie właściciela kapitału. Po drugie, wysokość Wynagrodzenia Finansowego uzależniona jest od stopy procentowej oraz czasu, na jaki zostało udostępnione finansowanie. Gdyby nawet jednak przyjąć,

że ze względu na brak wyodrębnienia przez Spółkę Wynagrodzenia Finansowego

i bezpośredniego ujęcia go w pozycji przychody finansowego, osiągane przez Spółkę w tej części przychody nie są przychodami z odsetek, nie ulega wątpliwości,

że część przychodów, która odpowiada wysokości Wynagrodzenia Finansowego, powinna być traktowana jako przychód od charakterze odsetkowym w rozumieniu art. 15c ust. 13 u.p.d.p. Tym samym nie zgodzono się z Sądem pierwszej instancji, że taka kwalifikacja przysporzenia z tego tytułu uzależniona byłaby jedynie od woli podatnika. Z całą bowiem pewnością ta część przychodów Spółki stanowi przychody równoważne odsetkom, a więc przychody wypełniające definicję przychodów

o charakterze odsetkowym.

Skarżąca przyznał, że ponosi istotne koszty finansowania dłużnego z kredytów bankowych, ale jednocześnie w cenie sprzedaży towarów otrzymuje od Kupujących Wynagrodzenie Finansowe. Stosuje zatem swoisty kredyt kupiecki, który jest niejako "zaszyty" w cenie sprzedawanego towaru. Jest to zatem należność, która jest ewidentnie przychodem o charakterze odsetkowym w rozumieniu art. 15c ust. 13 u.p.d.p. Fakt, że należność ta nie jest wyodrębniona w cenie sprzedaży nie ma tu żadnego znaczenia. Spółka - poprzez przyjęty sposób prezentacji i kalkulacji otrzymywanego wynagrodzenia - nie zamierza powiększać swojej bazy kosztowej. Wynagrodzenie Finansowe, czyli wynagrodzenie jakie przysługuje Spółce w związku z finansowaniem Kupujących, jest jednym z elementów kalkulacji ceny sprzedaży kauczuku syntetycznego. Rozpoznanie Wynagrodzenia Finansowego jako przychodu o charakterze odsetkowym nie ma zatem charakteru antyabuzywnego.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazano,

że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiada wzorcowi z art. 141 § 4 P.p.s.a. w odniesieniu do podnoszonych przez Skarżącą zarzutów. Zarzucono,

że Sąd nie odniósł się w szczególności do charakteru ekonomicznego Wynagrodzenia Finansowego oraz sposobu jego kalkulacji. Podkreślono,

że Wynagrodzenie Finansowe to wynagrodzenie, jakie przysługuje Spółce w związku z finansowaniem Kupujących. Stanowi ono element kalkulacyjny ceny sprzedaży kauczuku syntetycznego. Zdaniem strony skarżącej sposób kalkulacji Wynagrodzenia Finansowego wręcz wskazuje na to, że stanowi ono de facto przychód z odsetek: wynagrodzenie to stanowi koszt naliczony (płacony) za używanie pożyczonego kapitału jego właścicielowi (będący przysporzeniem po stronie właściciela kapitału); wysokość Wynagrodzenia Finansowego uzależniona jest od stopy procentowej oraz czasu, na jaki zostało udostępnione finansowanie.

Dyrektor, reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego P. B., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości

i zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone

w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odniesieniu do prawa materialnego należy wykazać, na czym polegała dokonana przez Sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub, jakie powinno być właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie jest zasadna, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Zgodnie z treścią art. 15c ust. 1 u.p.d.p. podatnicy, o których mowa w art. 3 ust. 1, są obowiązani wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów koszty finansowania dłużnego w części, w jakiej nadwyżka kosztów finansowania dłużnego przewyższa 30% kwoty odpowiadającej nadwyżce sumy przychodów ze wszystkich źródeł przychodów pomniejszonej o przychody o charakterze odsetkowym nad sumą kosztów uzyskania przychodów pomniejszonych o wartość zaliczonych w roku podatkowym do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 16a-16m, oraz kosztów finansowania dłużnego nieuwzględnionych

w wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

Stosownie do treści art. 15c ust. 3 u.p.d.p. przez nadwyżkę kosztów finansowania dłużnego rozumie się kwotę, o jaką poniesione przez podatnika koszty finansowania dłużnego, podlegające zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów

w roku podatkowym, przewyższają uzyskane przez podatnika w tym roku podatkowym podlegające opodatkowaniu przychody o charakterze odsetkowym.

Natomiast zgodnie z treścią art. 15c ust. 13 u.p.d.p. przez przychody

o charakterze odsetkowym rozumie się przychody z tytułu odsetek, w tym odsetek skapitalizowanych, oraz inne przychody równoważne ekonomicznie odsetkom odpowiadające kosztom finansowania dłużnego.

Przepis art. 15c ust. 12 u.p.d.p. stanowi zaś, że przez koszty finansowania dłużnego rozumie się wszelkiego rodzaju koszty związane z uzyskaniem od innych podmiotów, w tym od podmiotów niepowiązanych, środków finansowych

i z korzystaniem z tych środków, w szczególności odsetki, w tym skapitalizowane lub ujęte w wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej, opłaty, prowizje, premie, część odsetkową raty leasingowej, kary i opłaty za opóźnienie w zapłacie zobowiązań oraz koszty zabezpieczenia zobowiązań, w tym koszty pochodnych instrumentów finansowych, niezależnie na rzecz kogo zostały one poniesione.

Stan prawny właściwy do rozpatrzenia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej został ukształtowany ustawą z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2017 r.

poz. 2175), która od dnia 1 stycznia 2018 r. znowelizowała przepisy ustawy

o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie kosztów finansowania dłużnego. Przesłanką dokonania tych zmian była konieczność dostosowania tej regulacji do wymogów Dyrektywy ATAD.

Dla oceny prawidłowości wykładni (objętej zarzutem skargi kasacyjnej)

art. 15c ust. 13 u.p.d.p. należy w pierwszej kolejności prawidłowo zdefiniować pojęcie kosztów finansowania dłużnego na gruncie u.p.d.p.

Przepis art. 15c ust. 12 u.p.d.p. nie zawiera katalogu zamkniętego wydatków uznawanych za koszty finansowania dłużnego, niemniej należą do nich wszelkie koszty związane z uzyskaniem od innych podmiotów środków finansowych oraz koszty związane z korzystaniem z tych środków. Zalicza się do nich, oprócz standardowych odsetek, prowizji i opłat z tytułu pożyczek lub kredytów, również odsetki ujęte w wartości początkowej środka trwałego lub wartości niematerialnej

i prawnej, a także odsetki od raty leasingowej. Także koszty gwarancji i innych zabezpieczeń związanych z uzyskaniem finansowania, czy też koszty pochodnych instrumentów finansowych, przedsiębiorca będzie zobowiązany uwzględnić w kwocie ogólnej z tytułu finansowania dłużnego. Jednakże o tym, czy dany koszt stanowi "koszt finansowania dłużnego" decydować będzie, czy jest to "koszt związany

z uzyskaniem środków finansowych i z korzystaniem z nich". Zatem istotną przesłanką uznania wydatku za koszt finansowania dłużnego jest jego związek

z uzyskaniem środków finansowych, z których podatnik korzysta w swej działalności.

Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 1 dyrektywy ATAD, przez "koszty finansowania zewnętrznego" rozumie się wydatki z tytułu odsetek od wszystkich form zadłużenia, inne koszty ekonomicznie równoważne odsetkom i wydatki poniesione w związku

z pozyskiwaniem finansowania, zgodnie z definicją w prawie krajowym, w tym - choć nie tylko - płatności w ramach pożyczek partycypacyjnych, odsetki kalkulacyjne

z tytułu takich instrumentów, jak obligacje zamienne i obligacje zerokuponowe, kwoty w ramach alternatywnych uzgodnień dotyczących finansowania, takich jak finansowanie typu islamskiego, element odsetkowy finansowania w przypadku płatności z tytułu leasingu finansowego, odsetki skapitalizowane, ujęte w wartości bilansowej danego składnika aktywów, lub amortyzacja skapitalizowanych odsetek, kwoty określane przez odniesienie do zwrotu z finansowania w ramach zasad dotyczących ustalania cen transferowych, w stosownych przypadkach, kwoty odsetek nominalnych w ramach instrumentów pochodnych lub uzgodnień dotyczących zabezpieczenia związanych z finansowaniem zewnętrznym, z którego korzysta dany podmiot, określone zyski i straty z tytułu różnic kursowych wynikające z zaciągniętych pożyczek i instrumentów związanych z pozyskiwaniem finansowania, opłaty gwarancyjne związane uzgodnieniami dotyczącymi finansowania, opłaty związane z uzgodnieniami i podobne koszty związane z zaciąganiem pożyczek.

Natomiast środki finansowe to, zgodnie z u.u.p. środki pieniężne oraz środki niepieniężne o wiarygodnie określonej wartości i stopniu płynności umożliwiającym niezwłoczne pokrycie ryzyka lub straty środkami pieniężnymi uzyskanymi z tych środków niepieniężnych (art. 2 pkt 27b). Jednocześnie ustawodawca przesądził, że środki niepieniężne to płynne aktywa, jak np. bony skarbowe, obligacje Skarbu Państwa (art. 74 u.u.p.).

W konsekwencji przez koszty finansowania dłużnego należy rozumieć koszty związane z otrzymaniem środków pieniężnych, czy też środków niepieniężnych

w postaci aktywów płynnych.

Jak trafnie wskazał WSA w Warszawie nie może budzić wątpliwości,

że przedstawione we wniosku wynagrodzenie finansowe nie stanowiłoby w żadnym wypadku kosztów finansowania dłużnego, zdefiniowanych w art. 15c ust. 12 u.p.d.p. Jak to bowiem wynika jednoznacznie z opisu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, w przedstawionej w nim relacji kontrahentów nie ma miejsca uzyskanie

i korzystanie ze środków finansowych. Kupujący nie pozyskuje od Skarżącej środków finansowych. W okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie finansowe jest jednym z elementów, składników ceny sprzedaży kauczuku syntetycznego.

W konsekwencji powyższego nie można również uznać, że sporne wynagrodzenie finansowe stanowi dla Skarżącego przychód o charakterze odsetkowym, o którym mowa w art. 15c ust. 13 u.p.d.p. Zgodnie z tym przepisem przychody odsetkowe są to przychody odpowiadające kosztom finansowania dłużnego. Sąd pierwszej instancji ujął to obrazowo, że przychody o charakterze odsetkowym mają być "lustrzanym odbiciem" kosztów finansowania dłużnego. To bowiem, co stanowi koszt finansowania dłużnego po stronie jednego podmiotu, dla jego kontrahenta stanowi przychód o charakterze odsetkowym.

Jak wynika z treści wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, Wynagrodzenie Finansowe ujmowane jest w cenie dostarczanego towaru i nie jest wyodrębniane na fakturach dokumentujących sprzedaż kauczuku syntetycznego, lecz jest prezentowane przez Spółkę jako element przychodu ze sprzedaży towarów.

Należy się zgodzić ze stwierdzeniem WSA w Warszawie, że uznanie za prawidłowe stanowiska Skarżącej oznaczałoby, że kwalifikowania danego przychodu jako przychodu o charakterze odsetkowym zależałoby wyłącznie od woli podatnika, który poszczególne elementy przychodu na skutek przeprowadzonych pozabilansowo kalkulacji mógłby zaliczyć do takich kosztów. Tymczasem ustawa podatkowa nie pozostawia woli podatnika kwalifikacji przysporzenia majątkowego do określonej kategorii, rodzaju przychodu.

Autorka skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. powiązała

z brakiem odniesienia się przez WSA w Warszawie do charakteru ekonomicznego Wynagrodzenia Finansowego oraz sposobu jego kalkulacji.

Zgodnie z ww. przepisem rzeczą sądu jest wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Do kompetencji sądu nie należy wyjaśnianie kwestii ekonomicznych czy handlowych, które nie miały bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Na marginesie można przyznać rację Skarżącej, że w kalkulacji ceny za kauczuk występowały elementy charakterystyczne dla odsetek. Niemniej nie miało to znaczenia dla sprawy. Artykuł 15c ust. 13 u.p.d.p. nie może być odczytywany abstrakcyjnie, bez odniesienia do całości regulacji art. 15c. Dla prawidłowej jego wykładni niezbędne jest jego powiązanie z przepisem art. 15c ust. 12 u.p.d.p.

W przepisie art. 15c ust. 13 nie chodzi o przychody z odsetek jako takich, ale

o odsetki odpowiadające kosztom finansowania dłużnego. Koszty finansowania dłużnego to koszty związane z uzyskiwaniem i korzystaniem ze środków finansowych. Nie może nasuwać wątpliwości, że Skarżąca nie korzystała ze środków finansowych kupujących, od których wypłacała odsetki, ani też kupujący nie korzystali ze środków finansowych Skarżącej, od korzystania z których zobowiązani byli do zapłaty odsetek.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od strony skarżącej na rzecz organu administracji orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z § 14

ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).[pic]