Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 280/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2,3,3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Wojciech Organiściak (spr.), Protokolant Mikołaj Machowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] (Nr [...]) Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. działając z upoważnienia Prezesa ZUS na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm. ) – dalej określany zamiennie skrótem "kpa" – po ponownym rozpatrzeniu sprawy A. J.(J.) – dalej zwana stroną lub zobowiązaną - w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne za okres od maja do grudnia 2009 roku w części finansowanej przez płatnika w łącznej wysokości [...] zł., utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia [...] (Nr [...]), którą odmówiono umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek w wysokości [...]zł., w tym: na ubezpieczenie społeczne za okres 05/2009-12/2009 w wysokości [...]zł., FUZ za okres 05/2009-12/2009 w wysokości [...] zł., FP i FGŚP za okres 05/2009-12/2009 w wysokości [...] zł. oraz odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł. naliczone na dzień 18 kwietnia 2011 r. od składek w wysokości [...]zł.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organu I instancji wskazano, że do wniosku z dnia 18 kwietnia 2011 r. strona nie dołączyła żadnych dokumentów. Organ wskazał, że pismem z dnia 28 kwietnia 2011 r. zobowiązana została poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o możliwości dostarczenia dokumentów przedstawiających jej aktualną sytuację. Wskazano, że zobowiązana dopiero podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem prowadzącym sprawę poinformowała, że nie posiada żadnych dodatkowych dokumentów oraz że wnosi o rozpatrzenie sprawy w oparciu o dokumenty złożone do wcześniej prowadzonego przez ZUS postępowania także w przedmiocie umorzenia. Podano także, iż w dniu 23 maja 2011 r. strona dostarczyła pismo, z którego wynikało, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, prowadzącą gospodarstwo domowe wraz z synem, utrzymujące się z alimentów w wysokości [...] zł. oraz pomocy w regulowaniu opłat bieżących świadczonej przez matkę L. P . Podano także, iż strona oświadczyła, że z uwagi na stale rosnące zadłużenie czynszowe będzie zmuszona opuścić własne mieszkanie i zamieszkać u matki oraz że zobowiązana nie korzysta z pomocy społecznej. Zaakcentowano także, iż wydatki gospodarstwa domowego strony nie zostały udokumentowane, a ZUS nie ma we własnym zakresie możliwości uzyskania informacji i uwzględnienia ich w postępowaniu. W rozstrzygnięciu organu I instancji z dnia [...] podkreślono, iż w przypadku strony brak ustawowych przesłanek do umorzenia zaległych składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podkreślała swoją trudną sytuację życiową, majątkową oraz to, że jedynym dochodem rodziny są alimenty na syna w kwocie [...] zł. Strona akcentowała, że w zakresie przesłanki z pkt. 5 tj. braku stwierdzenia majątku złożyła stosowne przyrzeczenie w sądzie w zakresie wyjawienia majątku oraz akcentowała, że komornik sądowy raz już umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak majątku, wskazując, że stosowny jak i pozostałe dokumenty potwierdzające jej trudną sytuację znajdują się w posiadaniu ZUS.

Dyrektor Oddziału ZUS w C. działając z upoważnienia Prezesa ZUS decyzją z dnia [...]utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] odmawiającą stronie umorzenia ww. należności za okres od 05/2009 do 12/2009. W uzasadnieniu podano, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona dołączyła zaświadczenie A o zadłużeniu czynszowym na kwotę [...]zł. plus odsetki. Podkreślono także, iż strona nie dostarczyła żadnych innych dokumentów pomimo poinformowania jej o wszczęciu postępowania i możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a co w konsekwencji oznaczało wydanie decyzji drugoinstancyjnej w oparciu o dotychczas zgromadzone w sprawie dowody.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano także, iż w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585) – dalej określanej zamiennie skrótem "usus" – należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Podkreślono przy tym, że organ I instancji prawidłowo przyjął, iż nie wystąpiła żadna z przesłanek art. 28 ust. 3 usus uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne. Zdaniem organu nie wystąpiła przesłanka określona w pkt 3 w/w przepisu, gdyż jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie wystąpiła przesłanka z pkt 5, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili jak dotąd braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie wystąpiła też w ocenie organu, przesłanka z pkt 6, ponieważ nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Podkreślono także, iż przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4a z oczywistych względów nie wystąpiły oraz wskazano, że fakt wpisania strony do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Dłużników Niewypłacalnych nie stanowi przesłanki do uznania należności za całkowicie nieściągalne, ponieważ katalog takich przesłanek został ściśle określony w art. 28 ust. 3 pkt. 1-6 ww. ustawy.

Wskazano ponadto, że zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz.1365), a w szczególności jego § 3 ust. 1. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W ocenie organu wnioskodawczyni nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności w dłuższym okresie czasu wiązałyby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, tym samym, że została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3a oraz pkt 1 rozporządzenia.

Kontynuując, organ wskazał, że zobowiązana tworzy wraz z synem 2 osobowe gospodarstwo domowe, uzyskując dochody w wysokości [...]zł. miesięcznie z tytułu alimentów. Organ ponownie wskazał, że wnioskodawczyni w wyjaśnieniach przedstawiła konieczność przeprowadzenia się wraz z synem do domu matki oraz wywiódł, że wnioskodawczyni nie wykazała istnienia przesłanek określonych w ust. 2 i 3 rozporządzenia, podając przy tym, że nie korzysta z pomocy społecznej.

W końcowej części rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego stwierdzono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek płatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzje w sprawie umorzenia podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, albowiem ZUS nie jest zobligowany do umarzania należności. Jednakże nawet ustalenie, że istnieją ww. przesłanki, które uzasadniałyby pozytywne rozpatrzenie wniosku płatnika, stanowi jedynie warunek konieczny rozważenia takiej możliwości i nie zobowiązuje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydania decyzji uwzględniającej żądania strony. Umorzenie należności z tytułu składek powoduje rezygnację Zakładu z całości lub części należnych mu zobowiązań. Zastosowanie omawianej instytucji mogą zatem uzasadniać jedynie wyjątkowe okoliczności, a zatem na które płatnik nie miał wpływu lub które były niezależne od sposobu jego postępowania, jak np.: znaczne obniżenie zdolności płatniczej płatnika, spowodowane klęską żywiołową lub wypadkiem losowym, podważające w sposób istotny warunki egzystencji płatnika i jego rodziny, co w niniejszej sprawie nie zostało wykazane. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej płatnik wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Działalność gospodarcza jest działalnością prowadzoną na własne ryzyko. Nie można nadto z instytucji umorzenia zaległości z tytułu składek czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązana nie zgadzając się z uzasadnieniem decyzji stwierdziła, iż jest ona niesprawiedliwa, pobieżna, szablonowa i nie odnosi się do jej indywidualnego przypadku. Skarżąca podała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i że jedyny dochód z tytułu świadczenia alimentacyjnego jest wykorzystywany na utrzymanie jej i syna oraz że zamieszkuje u rodziców bowiem nie stać jej na utrzymanie własnego mieszkania.

Pełnomocnik ZUS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w objętej skargą decyzji. Natomiast na wezwanie Sądu co do terminu i sposobu wniesienia skargi pełnomocnik przy piśmie z dnia 15 marca 2012 r. wyjaśnił, że wraz ze skargą zostały przesłane całe akta sprawy, a także, iż z "istniejących rejestrów korespondencji jakie są w organie wynika, że najprawdopodobniej skarga została złożona osobiście w siedzibie organu. Nie można jednoznacznie tego określić, gdyż istniejący rejestr korespondencji nie zawiera szczegółowych informacji w tym zakresie."

Z kolei skarżąca w tym samym przedmiocie wyjaśniła, że skargę złożyła zarówno osobiście jak i za pośrednictwem poczty. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, iż nie posiada dowodu nadania skargi oraz akcentowała, że składając skargę "dwutorowo" postąpiła tak z ostrożności ponieważ jej pismo informujące organ o zmianie miejsca zamieszkania według informacji pracownika ZUS zaginęło.

Na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. skarżąca opisując swoje trudną sytuację podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Skarżąca wyjaśniła, że postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do należności bankowej zostało umorzone przez komornika sądowego wobec nieskuteczności egzekucji oraz podała, że podobne zawiadomienie o nieskuteczności egzekucji skierował organ skarbowy – Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. do ZUS.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wskazuje, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja ZUS z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek w części finansowanej przez płatnika składek za okres od maja do grudnia 2009 roku w łącznej wysokości [...] zł.

Wskazać przyjdzie, że rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Należy także zaakcentować, iż zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Przypomnieć także przyjdzie, że uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28 usus. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b usus, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) u.s.u.s.) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.

W tym miejscu wskazać należy, że wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm.), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej wskazać należy, iż zasadnie strona podniosła, że decyzja umorzeniowa nie może być decyzją dowolną i szablonową. Jeśli organ podejmuje decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek, to zasadniczym jego zadaniem jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Dotyczy to przede wszystkim dokonania ustaleń w zakresie tych elementów sytuacji wnioskodawcy, które mają związek z przesłankami umorzeniowymi, których co należy podkreślić brak stwierdził ZUS.

W ocenie Sądu zasadnie strona skarżąca akcentowała brak pełnej analizy przesłanek związanych z jej sytuacją majątkową. ZUS wskazał bowiem jedynie, iż "nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt. 3, ponieważ co prawda działalność gospodarcza nie jest przez Panią prowadzona, jednak jak dotąd nie stwierdzono braku majątku, z którego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt. 5, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik nie stwierdzili jak dotąd barku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. (...) Fakt wpisania Pani osoby do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Dłużników Niewypłacalnych nie stanowi przesłanki do uznania należności za całkowicie nieściągalne, ponieważ katalog takich przesłanek został ściśle określony w art. 28 ust. 3 pkt. 1-6 ww. ustawy." Sąd stwierdza, że w przedłożonych aktach sprawy brak jest nawet, pomimo, że skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na to wskazywała, dokumentów odnoszących się do wyjawienia majątku i postanowienia Sądu Rejonowego o wpisaniu strony do rejestru dłużników niewypłacalnych oraz postanowienia komornika o bezskuteczności egzekucji. Brak jest też odniesienia się ZUS do innych działań organów egzekucyjnych na jakie powoływała się skarżąca, która co należy podkreślić jednocześnie informowała o tych okolicznościach ZUS oraz wskazywała organowi, iż ten posiada stosowne materiały bowiem strona wcześniej mu je przedłożyła. Zatem nie sposób zrozumieć dlaczego ZUS tych materiałów nie włączył do akt przedmiotowej sprawy i dlaczego się do tych okoliczności nie odniósł przy analizie przesłanek umorzeniowych, o których mowa w art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Sąd podkreśla w tym miejscu, że z pisma pełnomocnika ZUS z dnia 15 marca 2012 r. jasno wynika, że "wraz ze skargą zostały przesłane całe akta sprawy." Natomiast w aktach przedmiotowej sprawy znajduje się jedynie pismo Sądu Rejonowego w G. z dnia 18 lipca 2011 r. (str. 25 akt administracyjnych), z którego wynika, że przed Sądem Rejonowym w R. toczyło się postępowanie o wyjawienie majątku, natomiast przed Sądem Rejonowym w G. "toczyło się postępowanie o wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych zakończone postanowieniem z dnia 25. 05. 2011r.". Sąd stwierdza, iż w aktach sprawy brak jest tego postanowienia, a ZUS przyjął, że skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 usus. Ponadto skoro w sprawie istnieje jakaś okoliczność (dowód), który organ co prawda wymienił w uzasadnieniu decyzji, jednakże pominął jego pełną ocenę z punktu istnienia przesłanki umorzeniowej, to zdaniem składu orzekającego naruszył prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy twierdzenia ZUS, iż "Fakt wpisania Pani do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Dłużników Niewypłacalnych nie stanowi przesłanki do uznania należności za całkowicie nieściągalnej, ponieważ katalog takich przesłanek został ściśle określony w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 ustawy", jest co najmniej przedwczesne. Skoro bowiem organ uznał, że spełnienie w/w przesłanki wymaga stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, przy czym nie stanowi wystarczającego dowodu na tę okoliczność postanowienie Sądu o niewypłacalności dłużnika, to wobec braku w aktach sprawy postanowienia i braku szerszego odniesienia się do tej okoliczności nie można uznać zasadności racji ZUS, a nawet ich zweryfikować. Powyższa konstatacja organu jest w ocenie Sądu nieuprawniona lub co najmniej przedwczesna, gdyż istnienie przesłanek ocenia się na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, a ocena ta ma być logiczna, wypływać z doświadczenia życiowego i nosić znamiona sensu. Sąd podkreśla, że nie wystarczy bowiem stwierdzenie, że dana przesłanka nie istnieje, ale konieczne jest także uzasadnienie jakie okoliczności w stanie faktycznym sprawy przesądziły o jej braku. W pierwszej zaś kolejności konieczne jest zgromadzenie materiału dowodowego pozwalającego na zweryfikowanie twierdzeń organu.

W zakresie przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., których brak stwierdził ZUS, Sąd odnosząc się do twierdzeń skarżącej w zakresie dotychczasowych działań egzekucyjnych stwierdza, że w przedłożonych aktach sprawy znajduje się notatka służbowa (str. 18 akt administracyjnych), w której pkt. 6 jednoznacznie zapisano, że egzekucja skierowana do NUS w R. okazała się nieskuteczna, a co w ocenie Sądu pozostaje w istotnej i niewytłumaczalnej wobec braku dokumentacji w tym względzie sprzeczności z twierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji ZUS, że "nie wystąpiła przesłanka wymieniona w pkt. 5, ponieważ naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie stwierdzili jak dotąd braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję." W ocenie Sądu powyższe twierdzenie należy, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, uznać za co najmniej przedwczesne.

Skład orzekający podkreśla, iż decyzja uznaniowa wymaga szczególnie wnikliwego i logicznego uzasadnienia. Ujmując rzecz inaczej fakt, że decyzja podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu od oceny istnienia przesłanek umożliwiających umorzenie należności, przy czym ocena istnienia lub nie przesłanek musi wynikać ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie może być tak – a taka sytuacja wystąpiła w badanej sprawie – że organ posiadając materiał dowodowy, pomimo wniosku strony nie włącza go do akt przedmiotowej sprawy, albo powołuje się nań bez jego pełnego ujawnienia, nie mówiąc już o precyzyjnym przeanalizowaniu.

Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu trzeba, że wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy należy dokonać z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Winna ona znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., realizowanej na mocy art. 107 § 3 powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu. Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Rozstrzygniecie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej.

Podnieść należy, że podczas rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na organie ciąży obowiązek wnikliwego rozpatrzenia zarzutów i szczegółowego odniesienia się do ich treści w uzasadnieniu indywidualnego aktu administracyjnego. Stwierdzić w stanie faktycznym sprawy trzeba, że brak jest w zaskarżonej decyzji pełnego odniesienia się przez organ do argumentów skarżącej podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w tym szczególnie okoliczności związanych z sytuacją majątkową skarżącej i "efektami" dotychczasowych postępowań egzekucyjnych.

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy o postępowaniu administracyjnym, a mianowicie art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu braku zebrania i nierozpatrzenia w pełni materiału dowodowego i jego oceny.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. W szczególności ZUS rozpoznając ponownie sprawę ustali stan toczących się wobec skarżącej postępowań egzekucyjnych, w tym zgromadzi i rozważy wszystkie przedłożone przez skarżącą dowody, a jeśli poweźmie jeszcze jakieś wątpliwości, wezwie skarżącą do ich wyjaśnienia i dopiero wówczas rozstrzygnie sprawę.

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.