Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 279/95
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1995-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 15, art. 81 ust. 1, art. 87 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
Teza: Odsetki za zwłokę, pobierane na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ nie są należnościami celnymi w rozumieniu art. 2 pkt 15 wyżej wymienionej ustawy.

Do odsetek jako samoistnej należności nie może być zastosowany przepis art. 87 Prawa celnego dotyczący umorzenia należności celnych.

Umorzenie odsetek jest możliwe jedynie w przypadku umorzenia należności głównej, jaką stanowią należności celne.

TEZY

Odsetki za zwłokę, pobierane na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ nie są należnościami celnymi w rozumieniu art. 2 pkt 15 wyżej wymienionej ustawy.

Do odsetek jako samoistnej należności nie może być zastosowany przepis art. 87 Prawa celnego dotyczący umorzenia należności celnych.

Umorzenie odsetek jest możliwe jedynie w przypadku umorzenia należności głównej, jaką stanowią należności celne.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 4 października 1994 r. na podstawie art. 105 Kpa umorzył postępowanie wszczęte na wniosek Biura Prawnego, działającego w imieniu Pawła N. o "anulowanie naliczonych odsetek" w kwocie 88.703.000 st. zł od zapłaconej po terminie opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

W uzasadnieniu decyzji organ celny stwierdza, że zgodnie z art. 81 ust. 1 Prawa celnego od nieuregulowanych w terminie należności celnych pobiera się odsetki. Żaden przepis Prawa celnego i przepisów wykonawczych nie przewiduje "anulowania odsetek", ani odstąpienia od ich naliczania. W związku z tym, skoro brak podstaw prawnych do prowadzenia postępowania wszczętego z wniosku strony, postępowanie to należy umorzyć.

Od decyzji tej pełnomocnik Pawła N. odwołał się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, kwestionując prawidłowość postępowania egzekucyjnego, którego celem było ściągnięcie opłaty manipulacyjnej dodatkowej, które zostało wszczęte z nieuzasadnionym opóźnieniem, co spowodowało wzrost odsetek. Ponadto m.in. stwierdza się, że Paweł N. nie był importerem sprowadzonego towaru, lecz jedynie jego przewoźnikiem.

Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 27 grudnia 1994 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając stanowisko organu celnego I instancji za prawidłowe.

Decyzję tę Paweł N. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie przepisów Kpa, tj. art. 6-7, art. 9, art. 35 par. 1, 2 i 3 oraz art. 200 par. 2 i 6 Kpa, a nadto art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący kwestionuje też zasadność naliczenia odsetek, które - jego zdaniem - nastąpiło z naruszeniem prawa. Nie precyzuje jednak swego stanowiska w tym zakresie. Stwierdza też m.in., że organy celne, wbrew art. 6-7 i art. 9 Kpa nie czuwały nad tym, by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Skoro odsetki zostały naliczone niezgodnie z prawem, organy celne winny podjąć działanie zmierzające do ich prawidłowego naliczenia w formie m.in. ich anulowania.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, uważając wydane w toku postępowania decyzje za zgodne z prawem. Co do nieprawidłowego naliczenia odsetek Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdza, że argument ten strona podniosła dopiero w skardze, a więc po rozpatrzeniu odwołania, wobec czego winna ona wystąpić do organu celnego I instancji celem rozpatrzenia tej kwestii.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący wystąpił do organu celnego I instancji o "anulowanie naliczonych odsetek" od opłaty manipulacyjnej dodatkowej, nie precyzując bliżej swego wniosku. Organ celny rozpatrując tenże wniosek doszedł do wniosku, że wyjaśnienie co strona rozumie przez anulowanie odsetek jest zbędne, przez co naruszył art. 7 Kpa. Słusznie bowiem stwierdzają organy celne obu instancji, że prawo celne nie zna pojęcia anulowania należności celnych, niemniej jednak - zdaniem Sądu - strona najprawdopodobniej zmierzała do uzyskania umorzenia odsetek.

Zgodnie z art. 2 pkt 15 Prawa celnego należnościami celnymi są cła i inne opłaty przewidziane w ustawie. Odsetki za zwłokę, pobierane na podstawie art. 81 ust. i Prawa celnego, nie są więc należnościami celnymi. Wobec tego do odsetek jako samoistnej należności nie może być zastosowany przepis art. 87 Prawa celnego dotyczący umorzenia należności celnych. Umorzenie odsetek możliwe jest jedynie w przypadku umorzenia należności głównej, jaką stanowią należności celne.

Z tego względu, skoro nie wyjaśniono czego faktycznie wniosek strony dotyczył, "anulowanie" odsetek winno być przez organy celne traktowane jako umorzenie odsetek. Wobec tego wniosek strony winien być załatwiony na podstawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 1 Prawa celnego w związku z art. 2 pkt 15 tegoż Prawa. Skoro w świetle wyżej wymienionego przepisu art. 87 Prawa celnego umorzenie odsetek nie jest możliwe, organ celny I instancji winien więc odmówić uwzględnienia wniosku strony. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kpa, bez określenia ustępu tegoż artykułu, było nieprawidłowe. Wniosek strony dotyczył odsetek określonych przez organ celny, a więc postępowanie w sprawie ich ewentualnego umorzenia nie było bezprzedmiotowe.

Zasadnie więc organ odwoławczy powołał w odpowiedzi na skargę tezę, którą uznać należy za w pełni słuszną, zawartą w wyroku Naczelnego Sądu z dnia 10 stycznia 1989 r., SA/Wr 957/88 /ONSA 1989 Nr 1 poz. 22/, iż brak ustawowej przesłanki do uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku strony nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 Kpa, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony, co powinno powodować odmowę uwzględnienia żądania strony.

Organ celny jednak z tego stanowiska Sądu nie wyciągnął właściwego wniosku i nie zastosował wskazań Sądu w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 206 Kpa, jako nie związany granicami skargi, uznał zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu celnego I instancji za naruszającą prawo, wobec czego na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa oraz art. 208 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.