Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 60/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 7, art. 23 ust. 8
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Sędziowie WSA Teresa Cisyk WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 29 kwietnia 2011r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 listopada 2008 r., nr [...] Prezydent Miasta Opola przyznał K. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 440 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Następnie organ decyzją z dnia 23 marca 2010 r., nr [...], orzekł o uznaniu, że wypłacone świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla K. P. za okres od 1 maja 2009 r. do 30 września 2009 r., w łącznej kwocie 2200 zł, jest nienależnie pobranym świadczeniem i podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami.

Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2010 r. K. P. zwróciła się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 2200 zł z uwagi na trudną sytuację finansową. Podała, że utrzymuje się sama, ponosi koszty wynajmu mieszkania, nie otrzymuje alimentów od ojca, nie pracuje, studiuje na Uniwersytecie Opolskim w systemie dziennym i wystąpiła o zasądzenie alimentów od matki.

W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku, Prezydent Miasta Opola decyzją z dnia 14 lipca 2010 r. odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 2200 zł wraz z odsetkami.

Z decyzja tą nie zgodziła się K. P., która w odwołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu podniosła, że nie otrzymuje alimentów od matki będącej osobą bezrobotną i niepełnosprawną; nie otrzymuje też pomocy od członków rodziny. Stwierdziła nadto, że przelała kwotę 2200 zł na rachunek Urzędu Miasta Opola.

Decyzją z dnia 29 listopada 2010 r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji zalecając wnikliwe ustalenie sytuacji strony w sferze materialnej, zdrowotnej i życiowej oraz podkreślając, że przesłankę umorzenia, wynikającą z art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, stanowią szczególne okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Odnośnie twierdzeń strony o uiszczeniu w całości kwoty nienależnie pobranych świadczeń organ odwoławczy wskazał, że z dokumentacji nadesłanej przez organ pierwszej instancji wynika, iż zwrócona została kwota świadczenia wypłacona w związku z błędem systemu komputerowego.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta Opola decyzją z dnia 29 kwietnia 2011 r., nr [...], opartą o przepis art. 104 K.p.a. w związku z art. 23 ust. 8, art. 25 oraz art. 12 ust. 1 i 2 ustawy, po raz kolejny odmówił K. P. umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 2200 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu wskazał, że w celu uaktualnienia danych wezwał stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów i na tej podstawie ustalił, że studiuje ona w trybie niestacjonarnym, a do 1 marca 2011 r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, rozwiązanej za porozumieniem stron. Poza tym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką – H. S., a źródłem dochodu rodziny jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 611,36 zł, co wynika z informacji o stanie majątkowym z dnia 16 marca 2011 r. Jedynym udokumentowanym wydatkiem jest opłata za studia, przy czym pomimo wezwania strona nie dostarczyła dokumentów potwierdzających ponoszenie innych wydatków. Powołując się na zasadę subsydiarności organ, wskazał na pierwszeństwo wykorzystania przez stronę własnych możliwości, zasobów i uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, w tym wnioskowania o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz świadczeń z pomocy społecznej i dodatku mieszkaniowego. Zdaniem organu, fakt rezygnacji z pracy, a tym samym ze źródła dochodu, pozwala uznać, że strona nie wykorzystuje w pełni swych możliwości, zwłaszcza że jest osoba młodą, zdolną do wykonywania pracy, a kontynuowanie studiów w trybie niestacjonarnym nie jest przeszkodą w podjęciu zatrudnienia. Tym samym nie spełnia przesłanki do otrzymania pomocy państwa w formie umorzenia należności. Poza tym, przyznawanie i wypłata świadczeń jest zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej, finansowanym w formie dotacji celowej z budżetu państwa, a powszechnie znana zła kondycja finansów publicznych nie uzasadnia pozbawiania budżetu państwa środków z tytułu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Końcowo organ stwierdził, że sytuacja materialna, bytowa i zdrowotna strony nie uzasadnia udzielenia ulgi w postaci umorzenia nienależnie pobranego świadczenia; nie stwierdzono również nadzwyczajnych czy losowych przypadków uzasadniających umorzenie należności.

Od decyzji tej odwołanie wniosła K. P., zarzucając nieuwzględnienie faktu, że nienależnie pobrane świadczenie wpłaciła na rachunek Urzędu Miasta Opola w dniu 14 czerwca 2010 r. Wskazała, że dowód wpłaty dołączyła do poprzedniego odwołania. Dodała, że nie może dwukrotnie zwracać tej samej kwoty, w związku z czym decyzja jest bezpodstawna z uwagi na całkowitą spłatę roszczenia.

Na skutek rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 21 września 2011 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz przyjęło, że organ pierwszej instancji dostatecznie wyjaśnił sytuację rodzinną i dochodową K. P. oraz zasadnie odmówił jej umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Nie dopatrując się naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy podkreślił, że decyzja wydawana w trybie art. 23 ust. 8 ustawy ma charakter uznaniowy. Nawiązując do zasad umarzania świadczeń dłużnikom alimentacyjnym, Kolegium wskazało, że orzeczenie oparte na uznaniu administracyjnym winno zostać poprzedzone szczegółowym zbadaniem stanu faktycznego, obejmującego ustalenie sytuacji życiowej (dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej). Ocenie winno też podlegać, w jaki sposób zwrot nienależnie pobranych świadczeń będzie wpływał na sytuację życiową zobowiązanej i czy nie spowoduje drastycznego pogorszenia sytuacji materialnej. Organ odwoławczy podkreślił, że w odniesieniu do rozstrzygnięć podejmowanych na zasadzie uznania administracyjnego może jedynie ustalić czy została zachowana procedura administracyjna oraz czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, które są wyznaczone normami kompetencyjnymi, procesowymi i materialnymi. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że fakt niedostarczenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki skutkować musiał brakiem podstaw do uznania, że w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające trudną sytuację finansową wnioskodawczyni. Odnośnie argumentów odwołania dotyczących uiszczenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń, Kolegium ponownie wskazało, że są one nieprawdziwe i nieuzasadnione, gdyż z dokumentacji nadesłanej przez organ pierwszej instancji wynika, iż zwrócona została kwota świadczenia wypłacona w związku z błędem systemu komputerowego, a nie kwota nienależnego świadczenia, którego dotyczy decyzja.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu K. P. powtórzyła zarzuty podniesione wcześniej w odwołaniu, dotyczące nieuwzględnienia faktu dokonania wpłaty kwoty 2200 zł na rachunek Urzędu Miasta Opola. Wskazując, że nie ma w tym zakresie już żadnych zobowiązań, podniosła, że kontynuując sprawę o zwrot kwoty 2200 zł urząd próbuje odzyskać kwotę, którą przelano na jej konto, a w tej sprawie, tj. rzekomego mylnego wpłacenia na jej konto kwoty 2200 zł, powinien wnieść osobną sprawę do sądu rejonowego, a nie pismem przekwalifikować wpłatę na poczet oddania urzędowi rzekomo mylnej wypłaty. Skarżąca zakwestionowała ponadto stwierdzenie organu odwoławczego, podnosząc, iż zwróciła kwotę nienależnie pobranych alimentów, wpisując na dowodzie wpłaty "zwrot nienależnych świadczeń", a nie "zwrot mylnej wpłaty", a poza tym nie jest jej nic wiadomo o rzekomym błędzie systemu komputerowego i nie ma pewności, czy nie są to zaległe alimenty, które są jej należne, a których instytucja państwowa przez 14 lat nie potrafi odzyskać. W związku z tymi niejasnościami domagała się dostarczenia do Sądu pełnej dokumentacji dotyczącej rzekomego błędu systemu komputerowego skutkującego wpłatą na jej konto w połowie maja 2010 r. kwoty 2200 zł, zapisów odzwierciedlających pochodzenie tej kwoty, w szczególności czy była to wpłata ojca E. P., czy wpłata komornicza, działań podjętych w celu wyegzekwowania zaległych alimentów, kroków prawnych podjętych w celu odzyskania kwoty mylnie przelanej na jej konto w maju 2010 r., a także dotyczących ukarania zarówno osoby składającej fałszywe oświadczenia w instytucji państwowej, jak i osoby z premedytacją od lat nie płacącej zobowiązań alimentacyjnych oraz kroków podjętych w celu przeciwdziałania wystąpienia w przyszłości pomyłkowego działania systemu komputerowego czy czynnika ludzkiego w Wydziale Świadczeń Socjalnych Urzędu Miasta Opola. Wniosła również o umieszczenie w wyroku zapisu o spłaceniu całej kwoty nienależnie pobranego świadczenia alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Sądem skarżąca podtrzymała argumentację skargi. Dodała, że nie kwestionuje kwoty nienależnie pobranej, określonej decyzją z dnia 23 marca 2010 r. Stwierdziła, że przez organ nie zostało wydane żadne orzeczenie dotyczące zwrotu rzekomo mylnie wypłaconej kwoty. Oświadczyła, że dokonała wpłaty tytułem nienależnie pobranych świadczeń, a dowolne przeksięgowywanie wpłaconej przez nią należności jest niedopuszczalne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, natomiast na zasadzie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Działając w wyżej zakreślonych ramach w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd bada prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów i ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, natomiast w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie prowadzą – co do zasady – postępowania dowodowego we własnym zakresie. Nie dokonują też oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy celowości.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak również - z mocy art. 135 P.p.s.a - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że nie odpowiadają one przepisom prawa, gdyż podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną odmawiającą umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w wysokości 2200 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 i 2 ustawy osoba, która pobrała nienależne świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, przy czym kwota nienależnie pobranych świadczeń jest ustalana w drodze decyzji. Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy, nienależnie pobrane świadczenie oznacza świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części (lit. a), przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (lit. b), wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia (lit. c), wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów (lit. d).

Przypomnieć należy, że prawomocną decyzją z dnia 23 marca 2010 r. ustalona została kwota nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 maja 2009 r. do 30 września 2009 r., wynosząca 2200 zł, natomiast skarżąca wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2010 r. wniosła o umorzenie tej kwoty. Powyższe okoliczności uzasadniały uruchomienie przez organ postępowania w przedmiocie umorzenia ciążącego na skarżącej obowiązku. Podstawę rozstrzygania stanowi zatem przepis art. 23 ust. 8 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela albo marszałek województwa mogą umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Oceniając zaskarżoną decyzję należy mieć ponadto na względzie, że nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami są świadczeniami publicznoprawnymi, które podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 23 ust. 6 ustawy). Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nienależnie pobranym świadczeniem jest takie, które zostało wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń, albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, na skutek okoliczności leżących po stronie świadczeniobiorcy (wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1710/09, Lex nr 595278). Tylko tego rodzaju świadczenia podlegają umorzeniu w trybie art. 23 ust. 8 ustawy. Takiego charakteru nie można natomiast przypisać wierzytelnościom powstałym na skutek błędnego i nieznajdującego oparcia w przepisach materialnego prawa administracyjnego działania organu, których nie można uznać za świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy, w związku z czym nie wymagają wydania decyzji administracyjnej. Świadczenia te mają naturę cywilnoprawną i powinny być dochodzone w trybie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. K.c.).

Analiza zaskarżonej decyzji w kontekście treści skargi oraz odwołań składanych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego prowadzi do wniosku, iż zagadnieniem spornym nie jest ani to, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 2200 zł zostało pobrane nienależnie, ani nie jest kwestionowana jego wysokość, które to kwestie zostały rozstrzygnięte prawomocną decyzją z dnia 23 marca 2010 r. Zasadnicza kontrowersja dotyczy zaś istnienia należności publicznoprawnej, która – zdaniem skarżącej – została uregulowana na skutek wpłacenia w dniu 14 czerwca 2010 r. kwoty 2200 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Natomiast według organu odwoławczego, który nie neguje faktu dokonania wpłaty w tej właśnie wysokości, zwrócona przez skarżącą suma pieniężna nie stanowiła kwoty nienależnie pobranych świadczeń, lecz była zwrotem kwoty 2200 zł, jaka została przelana przez organ na konto skarżącej w połowie maja 2010 r. w wyniku błędu systemu komputerowego. Poza ogólnikowym stwierdzeniem, że stanowisko Kolegium wynika z dokumentacji nadesłanej przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy – z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. – nie uzasadnił jednak bliżej prezentowanego poglądu odnośnie kwalifikacji wpłaty dokonanej przez skarżącą, chociaż dotyczy ono kluczowej kwestii w rozpoznawanej sprawie, która ma istotny wpływ na jej wynik. Przyjęcie, że doszło do uregulowania przez skarżącą zaległości o charakterze publicznoprawnym tytułem nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 2200 zł, określonej decyzją z dnia 23 marca 2010 r., skutkowałoby bowiem bezprzedmiotowością postępowania, o jakiej mowa w art. 105 § 1 K.p.a., w części objętej tą wpłatą. Należy mieć wszak na względzie, że skoro nienależnie pobrane świadczenia podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami, to określona w art. 23 ust. 8 ustawy instytucja umorzenia, odroczenia płatności lub rozłożenia na raty dotyczy również odsetek, które wchodzą w skład określonego decyzją nienależnie pobranego świadczenia, co wynika wprost z treści tego przepisu, w którym mowa jest o kwocie nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami. Uznanie, że skarżąca dobrowolnie wpłaciła kwotę 2200 zł jako nienależnie pobrane świadczenie, określone w decyzji z dnia 23 marca 2010 r., prowadziłoby w konsekwencji do zmiany stanu faktycznego, który organ winien brać pod uwagę z urzędu. Obowiązek rozpatrzenia sprawy w takim stanie faktycznym i prawnym, w jakim znajduje się ona w dacie orzekania przez organ czy to pierwszej instancji, czy organ odwoławczy, wynika z zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 K.p.a., gdyż przepisy procedury administracyjnej, z mocy art. 25 ustawy, mają odpowiednie zastosowanie również w sprawach z zakresu nienależnie pobranych świadczeń. Obowiązkiem organu byłoby zatem uwzględnienie zmodyfikowanego przedmiotu postępowania administracyjnego, gdyby roszczenie publicznoprawne częściowo przestało istnieć, czyli jeśli w świetle treści art. 23 ust. 8 ustawy brak byłoby podstaw do zastosowania tego przepisu w odniesieniu do kwoty 2200 zł i orzekania merytorycznie o umorzeniu całej należności o charakterze publicznoprawnym, określonej decyzją z dnia 23 marca 2010 r.

Z lektury akt wynika, że w dniu 14 czerwca 2010 r. na rachunek Urzędu Miasta Opola wpłynęły kwoty 2000 zł i 200 zł, które zostały zadeklarowane przez skarżącą jako "zwrot nienależnych świadczeń", co nie przesądza jeszcze o tym, na poczet jakiej wierzytelności zostały w istocie dokonane. Wpłaty te uiszczono jeszcze przed wydaniem przez organy rozstrzygnięć w sprawie, w tym także przed wydaniem przez Kolegium decyzji kasacyjnej z dnia 29 listopada 2010 r., jaka zapadła w wyniku odwołania, w którym już wówczas skarżąca wskazywała cel wpłaty.

W świetle treści zaskarżonej decyzji dotyczącej stanowiska skarżącej, że dokonała zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, czyli należności o charakterze publicznoprawnym wynikającej z decyzji administracyjnej, w ocenie Sądu, nie można skutecznie odeprzeć zarzutów podnoszonych w skardze. Jak wywiedziono już wyżej, organ odwoławczy nie przedstawił i nie uzasadnił w sposób należyty powodów, z jakich uznał, że wniesiona wpłata winna zostać zarachowana na poczet kwoty wypłaconej skarżącej w wyniku błędu organu i dlaczego nie uwzględnił stanowiska skarżącej, prezentowanego konsekwentnie w kolejnych odwołaniach, jednoznacznie wskazującego rzeczywistą wolę strony co do przeznaczenia dokonanej wpłaty, jaką była chęć uregulowania nienależnie pobranych świadczeń ustalonych decyzją z dnia 23 marca 2010 r. Natomiast organ pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do tej kwestii. Tymczasem na gruncie rozpoznawanej sprawy w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, podstawowym obowiązkiem organu było ustalenie stanu faktycznego sprawy, co wymagało ustalenia aktualnej wysokości zaległości publicznoprawnej określonej w decyzji z dnia 23 marca 2010 r., w tym szczególnie wnikliwego rozważenia, której z dwóch należności o zbieżnej wysokości 2200 zł dotyczyły wpłaty dokonane w dniu 14 maja 2010 r. Zasada prawdy obiektywnej, wyrażana w art. 7 K.p.a., nakłada na organy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, natomiast przepis art. 77 § 1 K.p.a. obliguje do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Organ administracji jest zobowiązany zatem podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego istotnego dla sprawy oraz powinien rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Pod pojęciem materiału dowodowego rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z kolei przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, stanowisk stron i innych okoliczności mających znaczenie dla oceny mocy i wiarygodności dowodów. Natomiast prawidłowe uzasadnienie faktyczne decyzji, spełniające warunki z art. 107 § 3 K.p.a., wymaga wykazania, jakie powody przemawiały za takim a nie innym rozstrzygnięciem.

W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że z ogólnych reguł procedury administracyjnej określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 K.p.a., w kontekście których należy odczytywać wolę strony, wynika zasada prowadzenia postępowania administracyjnego - w tym postępowania przed organem odwoławczym - tak, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Obowiązek wyjaśnienia rzeczywistej woli strony ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne i kwestia ta nie należy do sfery ocennej organu administracji, zwłaszcza, jeśli brak jest w tym zakresie przepisów szczególnych, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dotyczące zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie regulują kwestii pierwszeństwa zaliczania tego rodzaju wpłat. Ponadto, powołane przepisy nie normują sposobu oceny skuteczności składanych przez stronę w toku postępowania oświadczeń woli, które mogą kształtować lub wpływać na jej sytuację prawną. Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach posiłkowe zastosowanie winny mieć przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 61 K.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. W rozpoznawanej sprawie skarżąca określiła przeznaczenie dokonanej wpłaty i oświadczenia tego nie odwołała. W związku z tym obowiązkiem organów rozpoznających sprawę umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego było rozważenie możliwości zaliczenia wpłaty w sposób sprecyzowany przez skarżącą.

Z przedstawionych względów należało uznać, że z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów procedury administracyjnej organy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, w tym nie oceniły należycie intencji i woli strony wynikającej z oświadczeń składanych przez nią w toku postępowania, co zdeterminowało dalsze postępowanie oraz jego zakres i w konsekwencji mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 P.p.s.a., uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie o wykonalności zaskarżonej decyzji uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań i sprowadzają się do prawidłowego ustalenia przez organ pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy w aspektach wskazanych w niniejszym wyroku (art. 153 P.p.s.a.), a następnie wydania decyzji ze szczególnym uwzględnieniem wymogów wynikających z art. 107 § 3 K.p.a.