Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2002/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), , Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. staż. Patryk Wernio, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2017 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] Główny Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) dalej k.p.a. a także na podstawie art. 12 ust. 2 pkt. 2 i art. 37 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. Nr 1412 tj.) po rozpatrzeniu odwołania G. S. z dnia 25.05.2016 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].04.2016 r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Zainteresowanej choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) dalej rozporządzenia.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wszczął w dniu 12 maja 2015 r. postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia u G. S. choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367).

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dokonał oceny narażenia zawodowego G. S. pod kątem zatrudnienia w warunkach ekspozycji na nadmierny wysiłek głosowy.

Ustalił, iż Zainteresowana zatrudniona była :

w latach 1981-1988 w Przedszkolu Nr [...] im. [...] w [...] (zakład zlikwidowany) na stanowisku nauczyciela w pełnym wymiarze godzin,

w latach 1987-1988 w Zespole Szkół Specjalnych w [...] na stanowisku nauczyciela w niepełnym wymiarze godzin (lA etatu),

w latach 1988-2006 w Zespole Szkół Specjalnych w [...] na stanowisku nauczyciela w pełnym wymiarze godzin.

Ocena narażenia zawodowego wykazała, iż Zainteresowana pracowała od 1981 r. do 1988 r. jako nauczyciel w przedszkolu oraz od 1987 r. do 2006 r. jako wychowawca w świetlicy, nauczyciel nauczania indywidualnego prowadząc zajęcia indywidualne i grupowe (kilku do kilkunastu uczniów). Zainteresowana podczas wykonywania pracy na ww. stanowiskach była narażona na nadmierny wysiłek głosowy.

W sprawie wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...], który stwierdził brak podstaw do rozpoznania u G. S. choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § l1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy.

[...] Centrum Medycyny Pracy w [...] w uzasadnieniu orzeczenia wskazało na fakt podjęcia przez Zainteresowaną leczenia stanów zapalnych w narządzie głosu w Poradni Foniatrycznej w 2012 r. tj. 6 lat po zakończeniu narażenia zawodowego, jak również na fakt, iż dolegliwości w zakresie narządu głosu pod postacią zmian zapalnych pojawiły się po zaledwie 5 latach od rozpoczęcia pracy i nie było nigdy orzekanych przeciwwskazań do pracy na stanowisku nauczyciela. Powyższa jednostka orzecznicza rozpoznała u Zainteresowanej zaburzenia czynnościowe głosu (dysfonia hyperfunkcjonalna), guzki głosowe miękkie w stadium regresji. Wskazano, iż dolegliwości narządu głosu Zainteresowanej są wynikiem prawdopodobnie przebytych infekcji bakteryjnych oraz nieprawidłowej emisji głosu.

G. S. była ponownie badana w jednostce uprawnionej do wydawania orzeczeń w II instancji - Instytucie Medycyny Pracy w [...]. Powyższa jednostka orzecznicza po przeprowadzeniu badania Zainteresowanej rozpoznała u pacjentki dysfonię hyperfunkcjonalną. Nie wykazano u Zainteresowanej guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością głośni i trwałą dysfonią - chorób wymienionych w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1367). Instytut Medycyny Pracy w [...] po przeprowadzeniu badania laryngologicznego, foniatrycznego i wideostroboskopowego jak również analizie całości dokumentacji dotyczącej sprawy, orzeczeniem z dnia [...].12.2015 r. nr [...] stwierdził brak podstaw do rozpoznania u G. S. choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy.

Po zapoznaniu się z pismem Zainteresowanej z dnia 21.01.2016 r. organ przesłał nadesłaną przez Nią nową dokumentację medyczną: Kartę informacyjną ze Szpitala Klinicznego U.M. w [...] z dnia [...].10.2014 r. oraz Opinię lekarza specjalisty Szpitala Klinicznego U.M. w [...] z dnia [...].01.2016 r. do [...] Ośrodka Medycyny Pracy w [...], który w piśmie z dnia 19.02.2016 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w orzeczeniu z dnia [...].07.2015 r., nr [...]. Jednocześnie ww. jednostka orzecznicza ustosunkowała się do przesłanej nowej dokumentacji medycznej wyjaśniając, iż obecne zmiany w narządzie głosu nie mogą być związane z narażeniem zawodowym na nadmierny wysiłek głosowy, które praktycznie ustało w 1988 r., do kiedy to Zainteresowana pracowała w przedszkolu w pełnym wymiarze godzin. W opinii ww. jednostki orzeczniczej narażenie zawodowe Zainteresowanej po 1988 r. na nadmierny wysiłek głosowy jest co najmniej wątpliwe z uwagi na charakter pracy.

Następnie powyższa dokumentacja została przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] przekazana do Instytutu Medycyny Pracy w [...] celem zajęcia stanowiska w sprawie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

Instytut Medycyny Pracy w [...] pismem z dnia 16.03.2016 r. wypowiedział się, iż analiza dokumentacji medycznej wykazała, że w wykonanych badaniach nie wykazano u pacjentki G. S. zmian we obrębie narządu głosu uprawniających do rozpoznania choroby zawodowej, w tym guzków twardych. A biorąc pod uwagę fakt, iż narażenie na wysiłek głosowy zakończone zostało w 2006 r. stwierdzone obecnie zmiany trudno wiązać z dawno zakończonym narażeniem zawodowym. Powyższa jednostka orzecznicza również podtrzymała swoją opinię wyrażoną w orzeczeniu z dnia [...].12.2015 r. nr [...].

W oparciu o powyższy materiał dowodowy [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał decyzję w dniu [...] kwietnia 2016 r. , znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u Zainteresowanej choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia.

Organ II instancji uznał, że w przypadku podejrzenia choroby zawodowej u G. S. nie został spełniony podstawowy warunek, a mianowicie zarówno placówka uprawniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych w I instancji jak i placówka uprawniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych w II instancji, po przeprowadzeniu niezależnych badań nie rozpoznały u pacjentki żadnej z wymienionych w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia.

Wydane w przedmiotowej sprawie przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] oraz Instytut Medycyny Pracy w [...] orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u Pani G. S. choroby zawodowej narządu głosu jak również opinie uzupełniające są wyczerpująco uzasadnione i zbieżne w kwestii dokonanego rozpoznania jak również uzasadnienia stanowiska. Powyższe orzeczenia oprócz konkluzji zawierają wyczerpujące uzasadnienia stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości a użyte w nich sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla Stron i organów, zatem spełniają warunki opinii biegłego. W związku z powyższym zostały uznane za środek dowodowy w rozumieniu art. 75 i art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego zaskarżyła G. S. zarzucając jej naruszenie rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że stwierdzone u Skarżącej rozpoznanie w postaci guzków głosowych twardych, połączone z dysfonią hyperfunkcjonalną oraz niedomykalnością głośni, nie jest chorobą zawodową a w szczególności § 6 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i wydanie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z pominięciem wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych oraz dokumentacji medycznej G. S., jak też dokumentacji przebiegu jej zatrudnienia i oceny narażenia zawodowego oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia poprzez wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wobec G. S., podczas, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem Skarżącej, wskazuje, iż zachodzą podstawy do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat (pozycja numer 15 w wykazie chorób zawodowych);

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj: art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia przez organy czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niewyjaśnienie rozbieżności między wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi oraz brak wszechstronnej oceny orzeczeń lekarskich (w szczególności opinii lekarza specjalisty Szpitala Klinicznego im. [...] U. M. w [...] — dr. n. med. J. K., stwierdzającej rozpoznanie u G. S. guzków głosowych twardych, wymienionych w wykazie chorób zawodowych).

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r. poz. 718 j.t. ze zm.), dalej p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi dot. naruszenia przepisów postępowania administracyjnego Sąd stwierdza, że zarzuty podnoszone przez skarżącą, w szczególności dotyczące naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich zaniechanie nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy. Organ pierwszej instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie nie tylko interes społeczny ale również słuszny interes Skarżącej.

Orzeczenia organów obu instancji zawierają wyczerpujące uzasadnienia stanowiska ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości a użyte w nich sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały.

Zgodnie z art. 235² Kodeksu Pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Przepis art. 235² Kodeksu Pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki: musi zostać stwierdzona choroba wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, uprawniona do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka służby zdrowia potwierdzi jej związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową, oraz nie zostanie przekroczony - wymieniony w wykazie chorób zawodowych okres, uprawniający do jej rozpoznania.

Należy podkreślić, że rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne i orzeczenia lekarskie są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej. Organy sanitarne wbrew orzeczeniu lekarskiemu nie mogły dokonać rozpoznania choroby i ustalić, że występujące u skarżącej schorzenie stanowi chorobę zawodową.

Jednocześnie wskazać należy, iż organy dokonały prawidłowej oceny, czy wydane orzeczenia lekarskie uwzględniły okoliczności sprawy wymagające wyjaśnienia. Organ skorzystał z możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a posiadany materiał pozwalał mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie.

Orzeczenia lekarskie, odniosły się do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. W sposób przekonujący wyjaśniały stawiane przez skarżącą wątpliwości.

Kluczowe dla rozpoznania choroby zawodowej jest bowiem wystąpienie objawów chorobowych oraz związek wystąpienia tych objawów z narażeniem na szkodliwe czynniki występujące w środowisku pracy. Za chorobę zawodową można uznać tylko wybrane schorzenia spełniające określone kryteria, nie tylko medyczne ale i formalne.

Oznacza to, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

W przypadku skarżącego bezspornie ustalono na podstawie orzeczeń lekarskich, że nie wystąpiło u niego schorzenie mogące być potencjalnie zakwalifikowane jako choroba zawodowa wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). mimo wieloletniego narażenia zainteresowanego na nadmierny wysiłek głosowy.

Zdaniem Sądu wydane w sprawie orzeczenia lekarskie oraz opinie, zawierają przekonywujące uzasadnienie braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowe. Skoro skarżący nie przedstawił dowodów podważających zasadność wydanych przez kompetentne placówki medyczne opinii, brak jest podstaw do stwierdzenia ich niewiarygodności lub nierzetelności. Takim dowodem nie może być subiektywne odczucie skarżącego, iż zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna świadczy o zawodowej etiologii schorzenia, którego dotyczy postępowania.

Należy zwrócić uwagę, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają bowiem specjalistycznej wiedzy medycznej pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 246/12, z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1230/12, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, należy stwierdzić, że w przypadku G. S. nie zostały wypełnione przesłanki, zawarte w definicji choroby zawodowej - nie rozpoznano bowiem schorzenia: choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego - przewlekłe uszkodzenie szpiku kostnego, wymienionego w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Zarówno jednostka uprawniona do orzekania w I instancji w sprawach chorobach zawodowych jak i jednostka uprawniona do orzekania II instancji w sprawach chorobach zawodowych nigdy nie rozpoznały u Pani G. S. choroby zawodowej krtani pod postacią guzków głosowych twardych. Dostarczona dodatkowa dokumentacja medyczna: Karta informacyjna ze Szpitala Klinicznego U.M. w [...] z dnia [...].10.2014 r. oraz Opinia lekarza specjalisty Szpitala Klinicznego U.M. w [...] z dnia [...].01.2016 r. były przedmiotem analizy ww. jednostek orzeczniczych. Wydane w przedmiotowej sprawie przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...] oraz Instytut Medycyny Pracy w [...] orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u Pani G. S. choroby zawodowej narządu głosu jak również opinie uzupełniające są wyczerpująco uzasadnione i zbieżne w kwestii dokonanego rozpoznania jak również uzasadnienia stanowiska. Powyższe orzeczenia oprócz konkluzji zawierają wyczerpujące uzasadnienia stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań, wyjaśnieniem braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy stwierdzanymi zmianami w krtani a narażeniem zawodowym i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości a użyte w nich sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla Stron i organów, zatem spełniają warunki opinii biegłego.

Decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może być wystawiona przez państwowego inspektora sanitarnego wyłącznie w przypadku rozpoznania u pacjenta, przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą schorzenia, wymienionego w wykazie chorób zawodowych, oraz bezspornie lub z przeważającym prawdopodobieństwem zostanie potwierdzony związek przyczynowy rozpoznanej choroby z warunkami środowiska pracy. Organ wydający decyzję jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa czy rozpoznane schorzenia mieszczą się w wykazie chorób zawodowych i mają związek z warunkami pracy. Oznacza to, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowymi nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.