Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3472/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13k ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego R. K. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

R. K. (dalej też jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "GITD" lub "organ") z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości trzech tysięcy złotych za przejazd pojazdem bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej też jako k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej też jako u.d.p.) oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011r., Nr 80, poz. 433) a także art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265, dalej też jako u.t.d.).

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym;

Pismem z dnia 18 listopada 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił R. K. o wszczęciu wobec niego z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnej drodze krajowej. W przedmiotowym piśmie organ wskazał, że miało to miejsce w dniu [...] lipca 2011 roku o godzinie 933.

Skarżący w toku postępowania podniósł zarzut braku właściwego oznakowania płatnej drogi krajowej, na której został wygenerowany przedmiotowy incydent.

Organ decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości trzech tysięcy złotych z tytułu wykonywania przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2011 r. o godzinie 933, pojazd samochodowy marki [...] o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej równej 7490 kg, poruszał się po drodze krajowej nr [...], węzeł K. - węzeł C., bez uiszczenia wymaganej opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Niniejszy odcinek drogi krajowej jest wskazany w załączniku nr 1 pkt 11 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Powyższe ustalono w oparciu o zapis ewidencyjny Nr [...] zarejestrowany przez bramownicę o numerze identyfikacyjnym [...] zainstalowaną w pasie drogowym wyżej wymienionego płatnego odcinka drogi. Odnosząc się do stanowiska skarżącego o braku wiedzy, że odcinek drogi krajowej Nr [...] jest odcinkiem drogi płatnej, organ wskazał, iż kierujący pojazdem samochodowym ma obowiązek znać podstawowe przepisy dotyczące dróg publicznych. W ocenie organu brak oznakowania dróg płatnych i ich odcinków nie stanowi przesłanki wyłączającej odpowiedzialność określoną w art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podkreślił, że nie był świadomy obowiązku ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd pod odcinku drogi ekspresowej [...]. Zarzucił nadto niewłaściwe oznakowanie płatnego odcinka drogi ekspresowej [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]. Organ uznał, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Zdaniem organu z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że pojazd samochodowy o numerze rejestracyjnym [...] dnia [...] lipca 2011 r. o godzinie 933 poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Odnosząc się do argumentu skarżącego o braku wiedzy, GITD wskazał, że kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może niewątpliwie być usprawiedliwieniem dla naruszania przepisów. Organ podkreślił, że obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., Nr 218 poz. 1391). Stosownie zaś do art. 9 tejże ustawy przepisy ustanawiające ten obowiązek weszły w życie z dniem 1 lipca 2011 r. Ustawodawca przewidział zatem prawie trzyletni okres vacatio legis i skarżący miał wystarczająco czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnymi.

Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

- istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego co do faktu, czy pojazd samochodowy marki [...] o nr rej. [...] był pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony;

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13k ustawy o drogach publicznych w związku z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ich wadliwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, polegające na wymierzeniu kary administracyjnej na skarżącego bez uwzględnienia nieświadomości skarżącego co do faktu popełnienia deliktu administracyjnego, a także wadliwego poinformowania o wejściu w życie nowych przepisów o opłatach za przejazdy.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ administracji nie poddawał w wątpliwość braku świadomości prawnej skarżącego, jak też braku właściwego oznakowania drogi. Zaznaczył, że prawo administracyjne nie powinno posługiwać się metodą wymierzania sankcji na podstawie zasady automatyzmu w zakresie praw i obowiązków, które nie są powszechnie znane. Przeznaczenie bramek systemu Via Toll nie jest pojmowane intuicyjnie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

W myśl art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Sąd działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 roku oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 roku.

Uchylenie obu decyzji spowodowane jest tym, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja, zapadły po pierwsze z naruszeniem prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, jak też z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych (udp) korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2012, poz. 1137 ze zm. (dalej prd), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Pierwszą więc kwestią pozwalającą na zakwalifikowanie przez organ danego przejazdu, jako podlegającego opłacie w zgodzie z przepisem art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych jest ustalenie, czy dopuszczalna masa całkowita pojazdu lub zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony. W przedmiotowym postępowaniu organ stwierdził, że przejazd dokonywany był pojazdem marki [...] o dopuszczalnej masie całkowitej równej 7 490 kg. Sąd zauważa jednakże, że powyższe twierdzenie nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania podano wyłącznie numer rejestracyjny oraz rodzaj pojazdu: "ciężarowy", nie podając ani jego marki ani dopuszczalnej masy całkowitej. Marka samochodu – [...], oraz wartość dopuszczalnej masy całkowitej, jako 7 490 kg, pojawia się w treści decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 roku. Organ nie wskazuje przy tym, na podstawie jakich dokumentów ustalił markę pojazdu oraz wartość jego dopuszczalnej masy całkowitej. W aktach administracyjnych brak jest dowodu rejestracyjnego pojazdu, w którym jednym z obligatoryjnych zapisów jest wartość dopuszczalnej masy całkowitej, czy też informacji pozyskanej od producenta pojazdu.

W konsekwencji okoliczność dotycząca właściwego i prawidłowego oznaczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu musi być ustalona jednoznacznie w toku ponownego postępowania, gdyż będzie decydowała o możliwości nałożenia na skarżącego kary pieniężnej. Ustalenie to musi zarazem nastąpić w oparciu o dowody z dokumentów, przykładowo w postaci dowodu rejestracyjnego pojazdu. Przed pełnym i wyczerpującym ustaleniem tej okoliczności nie można przesądzić wyniku postępowania. Także Sąd niniejszym wyrokiem nie przesądza wyniku ostatecznego rozstrzygnięcia tej kwestii, gdyż nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy i nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Należą one bowiem do wyłącznej kompetencji organu.

Natomiast, nawet gdyby organ wskutek podjętych czynności, poczynił niesporne ustalenia faktyczne, co do tego, że skarżący wykonywał przejazd po drodze krajowej nr [...], na odcinku węzeł K. - węzeł C., pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, nie oznacza to jednak, że uchybienie przez niego obowiązkowi uiszczenia opłaty skutkować winno automatycznym nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej.

Podkreślenia wymaga, że na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ha ust. 6 udp w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S oraz klasy GP i G - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.

Z kolei rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393 ze zm. (dalej rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych) wydane na podstawie art. 7 ust. 2 prd określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast stosownie do § 65 ust. 3 tego rozporządzenia umieszczona pod znakiem E-l 5a, E-l 5c albo E-l 5d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 705) zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dniem 30 czerwca 2011 r.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 prd, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181). Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 702) zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E - 15c, drogi ekspresowej E - 15d lub innej drogi krajowej E - 15a, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9.)

Naczelny Sąd Administracyjny (dalej też jako NSA) w wyroku z 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12, przywołując wskazaną regulację zauważył, że z przedstawionych unormowań wynika zobowiązanie zarządców dróg do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna, tabliczkami T-34. Według NSA "znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34 stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisu nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści znaku kilku funkcji. Wymienione w tym przepisie funkcje znaków zostały ujęte w postaci alternatywy zwykłej, co oznacza, że znak może pełnić kilka funkcji w nim określonych. Za taką wykładnią przepisu art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt P9/03. Zdaniem Trybunału pogląd, że poszczególne kategorie znaków drogowych wymienione w treści art. 7 ust. 1 ustawy wykluczają się nie jest uzasadniony. Językowa wykładnia treści tego przepisu nie wyklucza funkcjonowania znaków drogowych łączących w swojej treści kilka funkcji, np. informacji i zakazu. Jeżeli bowiem zastanowić się nad rolą normatywną znaków drogowych, to regułą jest konstruowanie treści określonych nakazów czy zakazów postępowania w oparciu nie o jeden (i to realizujący tylko jedną funkcję) znak drogowy, ale o kilka z nich, wzajemnie się uzupełniających. Trybunał wskazał na przykłady znaków informacyjnych, które także służyć mogą do dekodowania norm nakazujących lub zakazujących, a których treść wcale tego rodzaju zakazów lub nakazów expressis verbis nie wyraża (np. znak informujący o początku pasa ruchu dla autobusów, znak początek pasa ruchu powolnego)".

Czyniąc te rozważania NSA stwierdził w konsekwencji, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się na jakiej drodze się znajduje i dokonanie odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać kary pieniężnej. Aczkolwiek prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 udp funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP jest wykładnia tego przepisu, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikającej z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawnego opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P 3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138). W tej sytuacji nie można poprawnie stosować ww. art. 13k ust. 1 pkt 1 udp bez przeprowadzenia wykładni systemowej tego przepisu. System prawa jest logiczną zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W ramach wykładni systemowej zewnętrznej punktem wyjścia jest Konstytucja RP. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 udp jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku (p. także wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r. II GSK 1434/12 czy też wyrok o sygn. akt II GSK 1992/12 z dnia 20 marca 2014 r.).

W niniejszej sprawie organ administracji, stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, naruszył ten przepis przez wadliwą jego wykładnię. Uznał bowiem co do zasady za prawnie obojętną dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu okoliczność właściwego oznakowania drogi, po której poruszał się pojazd kierowany przez skarżącego - jako drogi płatnej. Tymczasem dla właściwego zrekonstruowania normy prawnej objętej tym przepisem konieczne jest ustalenie, czy droga ta/odcinek drogi była oznaczona zgodnie z wymogami ustalonymi w ww. przepisach aktów wykonawczych do ustawy o drogach publicznych (udp) i ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd). Zatem obowiązkiem organu było (i będzie na etapie powtórnego postępowania) ustalenie czy odcinek drogi, po której poruszał się kierowany przez skarżącego pojaz (w tym wjazd na ten odcinek), był w dniu kontroli należycie oznakowany, zgodnie z ww. regulacją prawną, jako droga płatna. Jest to tym bardziej istotne, że skarżący, jeszcze na etapie poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 roku, podkreślał okoliczność braku oznakowania odcinka drogi pomiędzy węzłem K. a węzłem C. jako drogi płatnej, skutkiem czego był brak świadomości po jego stronie odnośnie ciążącego na nim obowiązku uiszczenia opłaty.

W ocenie Sądu organ nie może się ograniczyć wyłącznie do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), skoro usprawiedliwieniem dla ich naruszenia jest brak stosownego oznakowania drogi jako płatnej, za wjazd na którą to drogę należy uiścić opłatę elektroniczną. Podkreślenia wymaga ponadto, że kwestia oznakowania drogi nie została przez organ w ogóle wyjaśniona. W obu decyzjach organ zwraca jedynie uwagę na obiektywny charakter odpowiedzialności administracyjnej, zgodnie z którym o kategorii drogi, jako płatnej, rozstrzygają przepisy udp i rozporządzeń wykonawczych, a nie znak drogowy. Tymczasem, jak w cytowanych powyżej wyrokach wypowiedział się NSA, skoro umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, to brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinku drogi uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, na jakiej drodze znajduje się i dokonania odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty, skutkującą wymierzeniem mu kary pieniężnej.

Organ winien więc w toku ponownego rozpoznania sprawy wyjaśnić zarówno powyższą kwestię oznakowania odcinka drogi, na którym dokonywany był przejazd (według stanu na dzień kontroli), jak też ustalić dopuszczalną masę całkowitą pojazdu w oparciu o zebrane dowody. Organ związany jest przy tym oceną prawną i wskazaniami Sądu odnośnie dalszego postępowania, ujętymi w niniejszym wyroku.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 ppsa.