Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1225/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA : Stanisław Biernat Izabela Dobosz / spr./ Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] 1999 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego S. S. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 1999r. Nr[...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997r. Nr 142, póz. 950 ze zm. / stwierdzono, że S. S. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 21 wyżej wymienionej ustawy i odmówiono mu przyznania uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, że z punktu widzenia zasad dotyczących granicy wieku obowiązujących w organizacjach konspiracyjnych jest mało prawdopodobne, aby strona - jako małoletni została przyjęta do organizacji. Wyklucza to więc wejście w skład i pełnienie służby w organizacji. Urząd nie kwestionuje możliwości prowadzenia przez stronę działalności wymierzonej przeciwko niemieckiemu okupantowi. Znane są bowiem liczne przypadki korzystania przez należących do organizacji podziemnych rodziców lub innych krewnych z pomocy starszych dzieci przy wykonywaniu zadań konspiracyjnych, nie można jednak mówić tu o służbie w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach /.../.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. S. powołuje się na materiał dowodowy zgromadzony w aktach, w tym na oświadczenia świadków H. Z. i T. M. Podaje, że był młody, jednakże z całą pewnością działał w organizacjach konspiracyjnych m. in. jako łącznik i zaprzysiężony wywiadowca WiN oraz NSZ.

Decyzją Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2001 r. Nr[...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy z 24. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 650 ze zm. / utrzymano w mocy decyzję własną z [...]1999r. Organ podał, że S.S. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności konspiracyjnej w AK od 04. 1944 do 04 1945 r. oraz z tytułu przynależności do organizacji "Wolność i Niezawisłość" od 05. 1945r do 08. 1946r. Jako dowody w sprawie przedstawił oświadczenia świadków : H. Z., J. K., J. B., B. P. i W. S. oraz relację własną. Organ jednakże doszedł do wniosku, że z tych dokumentów wynika fakt współpracy strony i udzielania pomocy członkom ruchu oporu, a nie prowadzenie działalności kombatanckiej określonej w art. 1 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S. wnosi o uchylenie obydwu decyzji z powodu ich niezgodności z prawem. Twierdzi, że mimo, iż miał 13 lat świadomie pełnił służbę w AK w oddziale partyzanckim placówki "lgnąc" w I. gm. B.; jego bezpośrednim dowódcą był por. S. P. pseud. "[...]". Potwierdzają to zeznania świadków podchorążego elewa H. Z. pseud. "[...]" oraz W. S. pseud. "[...]". Dodaje, że działał po wojnie w organizacji WiN, do której został włączony od maja 1945r. przez dowódcę Wywiadu WiN J. Z. ps. "[...]". Był wywiadowcą i łącznikiem z odziałem żołnierzy NSZ zakwaterowanych przez "[...]" w wiosce I. a T., gdzie mieścił się sztab dowódcy oddziału por. T. G. ps. "[...]". Działał do chwili aresztowań 22 osób z organizacji WiN i NSZ w sierpniu 1946r. Twierdzi, że złożył przysięgę na plebanii kościoła w Tropiu nad Dunajcem, przysięgę odbierali kapelan "WiN" ks. proboszcz Wałek ps. "[...]", dowódca wywiadu WiN na okręg N. - J. Z. oraz K. O. ps. "[...]", komendant obwodu WiN na Okręg T. / powołuje się na oświadczenia świadków H. Z. i T. M. /. Twierdzi też, że jako łącznik brał udział w przejęciu części uzbrojenia rozformowanego oddziału żołnierzy zakwaterowanych w Iwkowej w czasie akcji sił bezpieczeństwa przeciwko oddziałowi por. H. ps. "[...]".

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w zaskarżonej decyzji. Organ powołuje się też na instrukcję gen. K. Sosnkowskiego z 4. 12. 1939r., z której wynika, że członkiem ZWZ może być każdy Polak, mający ukończone 17 lat. Złożenie przysięgi wojskowej przez 13 - latka zdaniem organu wydaje się nieprawdopodobne. Organ powołał się też na podobne stanowisko przy porównywalnym stanie faktycznym zawarte w wyroku NSA - OZ w Szczecinie z 22.03. 2000r. / sygn. akt SA/ Sz 675/ 99 /, z którego wynika, że osoby poniżej 17 roku życia mogły pomagać partyzantom jedynie na zasadach "współpracy ludności cywilnej".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z 30. 08. 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 / sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1.01. 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone / co ma miejsce w niniejszym przypadku /podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy / art. 97 § 1 ustawy z 30. 08. 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. /

Sądowa kontrola wykazała naruszenie zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m. in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.

Zeznania świadków potwierdzają, że skarżący był łącznikiem, przeprowadzał partyzantów, jeńców, uciekinierów początkowo działając na rzecz AK, a potem WiN / zeznania św. W. ., k. 9, M. Z., k. 11, 21,40; J. B., B. P., k. 13 ; J. K. k. 18, T. M., k. 43 /. Świadkowie potwierdzają, że skarżący był zaprzysiężony oraz, że miał pseudonim "[...]". Z zeznań świadków wynika, że działalność skarżącego nie miała charakteru doraźnego, ale stały, że wbrew temu, co twierdzi się w decyzjach nie działał on na polecenie swoich krewnych / ojca, braci /,ale leśniczego J. Z. pseud. "[...]" / zeznania św J. K., k. 18, św. T. M., k. 43 /. Charakter tej działalności również przemawia za tym, że skarżący pełnił służbę w ruchu oporu, skoro powierzono mu przeprowadzanie ludzi, partyzantów, poszukiwanie broni z zestrzelonego samolotu, czy też odszukanie lotnika z zestrzelonej nad B. kanadyjskiej latającej fortecy, a także udział w obstawie w trakcie ekspedycji karnych / np. świadek H. Z. pisze, że skarżący "brał udział na czatach grupy AK wypadowej "[...]" - "[...]", k. 40 akt administracyjnych /. Świadek H. Z. szczegółowo opisuje działalność skarżącego w organizacji WiN. Pisze o nim "utrzymywał stale łączność między T. -T. a leśnictwem w W. Od kwietnia 1946 na polecenie organizacji WiN do sierpnia 1946 jako ściśle tajne nowe zadanie, został łącznikiem między oddziałem żołnierzy NSZ dowodzonego przez T. G. porucznika ps. "[...]" zakwaterowanych przez "[...]" w I. a punktem konspiracyjnym dowodzenia w T. k. O. Krążył z meldunkami do T. do ks. W. Przewoził niekiedy /... / pieniądze, żywność dla oddziału NSZ w I". Świadek pisze również, że działania S. S. są mu bezpośrednio znane, gdyż będąc wywiadowcą AK, WiN tak w czasie okupacji hitlerowskiej , jak i w działaniach powojennych "miałem obowiązek kontrolowania i śledzenia zachowań S. S.". / świadek H. Z. był w latach 1945 -1946 zastępcą komendanta obwodu WiN na N., oświadczenie, k. 40 akt administracyjnych /. Z oświadczeń świadków wynikają też i inne okoliczności / pominięte zupełnie w zaskarżonych decyzjach / a mianowicie, że skarżący był aresztowany w 1946r, bity przez funkcjonariuszy UB podczas pobytu w areszcie w T., konfrontowany z aresztowanymi członkami WiN i NSZ i że mimo to, nikogo nie wydał. Okoliczności te również winny zostać zbadane w toku dalszego postępowania z uwagi na treść art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o kombatantach /.../.

Dodać trzeba, że Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uwzględnił pozytywnej rekomendacji ZW ZKRP i b. WP w T. z [...] 1998r. / k. 12 /.

W toku dalszego postępowania organ powinien zatem przeanalizować dokładnie zebrany materiał dowodowy, ewentualnie przesłuchując skarżącego w trybie art. 86 kpa.

Zwrócić należy też szczególną uwagę na fakt, iż skarżący ma udokumentowaną działalność nie tylko w AK, ale przede wszystkim w organizacji WiN. Do tej organizacji nie można w ogóle stosować instrukcji gen. K. S. dotyczącej wieku członków ZWZ i AK, na co powołuje się Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych. Instrukcja ta zresztą nie jest źródłem prawa.

Sąd zwraca uwagę, że ustawa z 24. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. Nr 142, poz. 950 / nie wprowadza żadnej granicy wieku dla działalności kombatanckiej, a art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy / w przeciwieństwie do art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy / nie mówi o "służbie wojskowej", ale o "służbie" w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w oddziałach partyzanckich. Również pojęciem "służby" a nie "służby wojskowej" posługuje się art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy dotyczący polskich podziemnych formacji i organizacji niepodległościowych działających do 1956r. Z pewnością przeprowadzanie partyzantów, dostarczanie meldunków, żywności, informacji mieści się w pojęciu "służby", o którym mowa w powołanych przepisach.

Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z 30. 08. 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 / w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30. 08. 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1271 /.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11. 05. 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym / Dz. U. Nr 74, poz. 368 / w zw. z art. 97 § 2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.