Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1335/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 235
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Par. 8  ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A S.A. Oddział [...] w G na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 sierpnia 2017 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257; dalej jako: "k.p.a.") w związku z art. 5 pkt 4 a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U.2017.1261) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2013.1367), po rozpoznaniu odwołania A S.A. Oddział [...] "G" w G (dalej: strona skarżąca) - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017 r., nr [...] znak: [...], orzekającej o stwierdzeniu u M. L. choroby zawodowej: pylicy płuc krzemowej, wymienionej w poz. 3/1 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Wynikająca z akt sprawy historia zatrudnienia M. L. wskazuje, że zatrudniony on był w następujących zakładach pracy:

- od 9 sierpnia 1977 r. do 23 października 1978 r. w A S.A. Oddział [...] "G" w G, na stanowisku technik-odlewnik (staż) oraz rafiniarz II, gdzie wykonywał czynności przy obsłudze pieca anodowego i urządzeń przypiecowych. Z okresu lat 1977 - 1978 brak jest wyników pomiarów. Do oceny narażenia zawodowego posłużyły wyniki pomiarów z 1980 r. przeprowadzone na stanowisku rafiniarza II. Wykazały one występowanie pyłu zawierającego 7-8 % Si02 o stężeniu od 2,2 mg/m3 do 55,5 mg/m3;

- od 8 listopada 1980 r. do 15 maja 1989 r. w Spółdzielni Pracy [...] "E" M - Odlewnia w C (zakład zlikwidowany), na stanowisku formierza, gdzie zainteresowany pracował przy sporządzaniu masy formierskiej i wykonywaniu odlewów. Wyniki pomiarów przeprowadzonych na zajmowanym stanowisku wykazały występowanie pyłu zawierającego do 50 % Si02 o stężeniach od 0,8 mg/m3 do 6,7 mg/m3;

- od 19 maja 1989 r. do 6 maja 1999 r. w Zakładach [...] "T" w T (zakład zlikwidowany), na stanowisku wytapiacza-odlewacza. Do jego zakresu obowiązków należało: wykonywanie odlewów z cynku dla przemysłu stoczniowego oraz odlewaniu protektorów magnezowych do bojlerów. Wyniki pomiarów wykazały występowanie pyłu zawierającego poniżej 2 % Si02 o stężeniach od l mg/m3 do 7 mg/m3 - pył całkowity oraz 0,53 mg/m3 do 0,8 mg/m3 - pył respirabilny;

- od 7 maja 1999 r. do 18 maja 2003 r. w "M" Sp. z o.o. w T (zakład zlikwidowany), na stanowisku wytapiacza odlewacza metali nieżelaznych - brygadzisty. Do jego zakresu obowiązków należały czynności związane z wykonywaniem odlewów z cynku dla przemysłu stoczniowego oraz odlewaniem protektorów magnezowych do bojlerów. Wyniki pomiarów wykazały występowanie pyłu zawierającego 1,6 % Si02 o stężeniu 3 mg/m3 — pył całkowity oraz 0,7 mg/m3 - pył respirabilny;

- od 19 maja 2003 r. do 30 kwietnia 2006 r. w Agencji Rozwoju [...] "P" Sp. z o.o. w C (zakład zlikwidowany), na stanowisku wytapiacza odlewacza. Czynności tj. odlewanie z cynku dla przemysłu stoczniowego oraz odlewanie protektorów magnezowych do bojlerów, wykonywane były w warunkach występowania pyłu o stężeniu 3 mg/m3 - pył całkowity oraz 0,7 mg/m3 - pył respirabilny, przy zawartości 1,6 % Si02;

- od 2 maja 2006 r. do 30 czerwca 2006 r. w "M" Sp. z o.o. w T (zakład zlikwidowany) na stanowisku wytapiacza-odlewacza, gdzie wykonywał czynności związane z przygotowaniem masy na magnesy oraz odlewaniem odlewów magnezowych, w warunkach występowania pyłu zawierającego od 1,6 do 1,73 % Si02 o stężeniu od 3 mg/m3 do 5 mg/m3 - pył całkowity oraz od 0,6 mg/m3 do 0,7 mg/m3 - pył respirabilny;

- od 1 lipca 2006 r. do 31 lipca 2006 r. w M Sp. z o.o. w K - Zakład w T (zakład zlikwidowany), na stanowisku odlewnika, młynowego, obsługi pieca obrotowego;

- od 1 sierpnia 2006 r. do 30 sierpnia 2006 r. w R Sp. z o.o. w K, Zakład [...] w T (zakład zlikwidowany), na stanowisku odlewnika, młynowego, obsługi pieca obrotowego. Do zakresu obowiązków podczas zatrudnienia w M Sp. z o.o. (zakład zlikwidowany) oraz R Sp. z o.o. w K, Zakład [...] w T (zakład zlikwidowany) wchodziło: przygotowywanie wsadu do produkcji magnesów, wykonywanie granulek 6-8 mm, które następnie wypalane były w piecu obrotowym. Wyniki pomiarów pyłu zawierającego od 1,6 do 1,73 % Si02 o stężeniu 4 - 5 mg/m3 - pył całkowity oraz 0,6 mg/m3 — pył respirabilny;

- od 31 sierpnia 2006 r. do 28 lutego 2011 r. w Z Sp. z o.o. w K - Zakład [...] w T, na stanowisku odlewnika, młynowego, obsługi pieca obrotowego, gdzie podczas wykonywania czynności zawodowych M. L. przygotowywał wsad do produkcji magnesów, wykonywał granulki 6-8 mm, które następnie wypalał w piecu obrotowym. Pomiary przeprowadzone na stanowisku odlewnika wykazały występowanie pyłu zawierającego 1,2 % Si02 o stężeniu 2,3 mg/m3;

- od 1 marca 2011 r. do 31 stycznia 2013 r. w K Sp. z o.o. w K - Zakład Produkcyjny w T, na stanowisku operatora pieca obrotowego. M. L. wykonywał zamiennie czynności związane z rozładunkiem magnezu z samochodów, obsługą młyna (mielenie różnych surowców pod zamówienia — krzemionki, żelazokrzemu, szkła, granulek magnezowych, bentonitów) oraz wykonywaniem odlewów magnezowych. Wyniki pomiarów wykazały występowanie pyłu zawierającego 1,2 - 1,98 % Si02 o stężeniach od 2,1 mg/m3 do 3,6 mg/m3 - pył całkowity oraz do 0,5 mg/m3 - pył respirabilnny.

W dniu 24 listopada 2015 r. oraz 9 grudnia 2015 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny sporządził karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Na podstawie tych ocen przyjęto, że M. L. w okresie od 1977 do 1989 r. pracował w warunkach występowania pyłu zwłókniającego o stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. W pozostałym okresie zatrudnienia tj. w latach 1989 - 2013 M. L. pracował w warunkach ekspozycji na pył zwłókniający o stężeniach nie przekraczających normatywów higienicznych.

Po badaniach przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych Ośrodka Medycyny Pracy zostało wydane orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru wydał decyzję w dniu [...] 2016 r. Nr [...] znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania u M. L. pylicy płuc krzemowej, wymienionej w poz. 3/1 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

M. L. ponownie został przebadany w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu [...] 2017 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - pylicy płuc krzemowej r/q, 1/1. W uzasadnieniu podano, iż przeprowadzona diagnostyka tj.: badanie RTG klatki piersiowej, badanie spirometryczne, badanie EKG oraz badanie laboratoryjne, wykazały typowy obraz zmian śródmiąższowych, charakterystyczny dla pylicy płuc krzemowej. Zmiany te są zgodne ze standardami Międzynarodowej Klasyfikacji Radiogramów Pylicy Płuc, zawierającymi wytyczne dotyczące rozpoznawania i stosowania międzynarodowej klasyfikacji pylicy.

Na podstawie powyższego orzeczenia lekarskiego, oraz oceny narażenia zawodowego Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2017 r., wydał decyzję Nr [...], znak: [...] o stwierdzeniu u M. L. choroby zawodowej - pylicy płuc krzemowej, wymienionej w poz. 3/1 wykazu chorób zawodowych.

Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie odwołanie złożył zakład pracy – A S.A. Oddział [...] "G" w G, działający przez pełnomocnika.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny analizując zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy powołał się na treść art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks pracy (Dz.U.2014.1502) w zakresie definicji choroby zawodowej oraz na treść rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2013.1367). W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że w niniejszej sprawie orzekała jednostka orzecznicza I szczebla diagnostycznego tj. Ośrodek Medycyny Pracy. Zdaniem organu odwoławczego wydane orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej jest jasno i wyczerpująco uzasadnione. Podczas badań wykonanych w ramach prowadzonego procesu diagnostyczno-orzeczniczego stwierdzono typowy obraz zmian śródmiąższowych, charakterystyczny dla pylicy płuc krzemowej. Zmiany te są zgodne ze standardami Międzynarodowej Klasyfikacji Radiogramów Pylicy Płuc, zawierającymi wytyczne dotyczące rozpoznawania i stosowania międzynarodowej klasyfikacji pylicy. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że odwołanie wniesione przez A S.A. Oddział [...] "G", nie wniosło nowych faktów, mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wątpliwość odwołującego budzi stwierdzenie o uznaniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy chorobą, a warunkami pracy oraz okoliczności wydania rok wcześniej przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc krzemowej u M. L., odnoszącej się zdaniem strony odwołującej "do tych samych, jak w obecnie zaskarżonej decyzji, okresów pracy i ocen narażenia zawodowego M. L.".

Organ odwoławczy podkreślił, że bezspornym jest, iż Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2016 r. wydał decyzję nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M. L. choroby zawodowej - pylicy płuc krzemowej. Przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym: orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy oraz ocenę narażenia zawodowego dokonaną przez organ I instancji w całym okresie zatrudnienia M. L. Istotą wydanego wówczas przez organ I instancji rozstrzygnięcia, był brak rozpoznania przez jednostkę orzeczniczą pylicy płuc. W wykonanych zdjęciach klatki piersiowej nie uwidoczniono wówczas typowych dla pylicy krzemowej płuc zmian radiologicznych w obrębie pól płucnych, tj. zacienień regularnych, okrągłych, symetrycznie rozmieszczonych w obrębie pól płucnych.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w odniesieniu do jednostki chorobowej wymienionej w poz. 3/1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych, ustawodawca wskazał, iż nie można określić okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Objawy pylicy płuc mogą ujawnić się wiele lat po zaprzestaniu pracy w narażeniu na działanie pyłu zwłókniającego. Organ I instancji, zatem, słusznie wskazał w wydanej w dniu [...] 2016 r. decyzji nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, iż nie zamyka ona drogi o ubieganie się w przyszłości, o stwierdzenie choroby zawodowej pylicy krzemowej płuc. Organ odwoławczy podkreślił również, że M. L. w okresie od 1977 r. do 1989 r. pracował w warunkach występowania pyłu zwłókniającego o stężeniach przekraczających normatywy higieniczne ustalone dla środowiska pracy i stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej, co zostało udowodnione zarówno podczas postępowania prowadzonego przez organ I instancji w latach 2015 - 2016, jak i obecnie. W przypadku M. L., obie decyzje odnoszą się do tych samych warunków pracy, natomiast odmienne są rozpoznania dokonane przez Ośrodek Medycyny Pracy (orzeczenie lekarskie z dnia 26 stycznia 2016 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz orzeczenie lekarskie z dnia 20 kwietnia 2017 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej). W tym konkretnym przypadku nie ma, zatem zastosowania tożsamość sprawy administracyjnej, gdyż zmianie uległ stan faktyczny sprawy tj. jednostka orzecznicza rozpoznała u zainteresowanego chorobę zawodową wymienioną w poz. 3/1 wykazu chorób zawodowych.

Odnosząc się do zarzutu w kwestii czasu trwania narażenia na pyły zwłókniające, który nie występował przez cały okres pracy M. L. oraz miał miejsce w pierwszym okresie aktywności zawodowej, organ odwoławczy wyjaśnił, iż w przypadku rozpatrywanej jednostki chorobowej ustawodawca wskazał, iż nie można określić okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, gdyż objawy pylicy płuc mogą ujawnić się wiele lat po zaprzestaniu pracy w narażeniu na działanie pyłu zwłókniającego.

Organ odwoławczy wskazał również, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej tj.: choroba została rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajduje się w wykazie chorób zawodowych; została wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy a w stosunku do tej jednostki chorobowej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, nie został określony czas, do którego konieczne jest wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A S.A. Oddział [...] G zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2010 r. w sprawie chorób zawodowych, polegające na błędnym przyjęciu, że organ l instancji nie powinien podjąć czynności polegających na żądaniu od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, względnie wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, względnie podjęcia innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, w sytuacji gdy orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2017 r. wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy budziło uzasadnione wątpliwości, a zatem było niewystarczające do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej,

- naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, a także brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka podniosła, że orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2017 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej wystawione przez Ośrodek Medycyny Pracy, budzi wątpliwości, gdyż zawiera wnioski zasadniczo inne niż zawarte we wcześniejszym orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] 2016 r. wydanym przez ten sam Ośrodek Medycyny Pracy, które z kolei było podstawą wydania przez Powiatowy Inspektor Nadzoru w dniu [...] 2016 r. decyzji nr [...] o braku podstaw do sierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc krzemowej u tej samej osoby, u której obecnie chorobę taką stwierdzono. Wątpliwości budzi również stwierdzenie przez organ I instancji o uznaniu związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy chorobą, a warunkami pracy. Jak wynika z akt sprawy oba zasadniczo różniące się orzeczenia lekarskie zostały wydane już po zakończeniu okresu pracy M. L. w warunkach narażenia na pyły zwłókniające. Wydaje się, że w sytuacji wcześniejszego kategorycznego wykluczenia rozpoznania pod względem medycznym choroby zawodowej, z uwagi na brak etiologii pyliczej stwierdzonych u badanego zmian w obrębie płuc, uznanie następnie po roku, że stwierdzone zmiany mają jednak charakter pyliczy, powinno mieć tylko w sytuacji, gdy orzeczenie lekarskie nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. W sytuacji, gdy wydane po roku orzeczenie lekarskie stoi w sprzeczności z orzeczeniem wydanym rok wcześniej, organ orzekający o stwierdzeniu choroby zawodowej powinien, zdaniem skarżącego, zachować się zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2010 r. w sprawie chorób zawodowych. Nie czyniąc tego, naruszył ten przepis, tak jak organ II instancji, który takie działanie (a w istocie zaniechanie) zaakceptował.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369, dalej jako: "p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Oceniając zaskarżoną decyzję w tak określonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące i przyjmuje za własne.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 sierpnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017 r. orzekającą o stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej: pylicy płuc krzemowej, wymienionej w poz. 3/1 wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U.2016.1666, dalej: "k.p.").

Zgodnie z art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 235² k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji. Przepis § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w nim czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną.

Orzeczenie lekarskie wydaje się m. in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na postawie art. 298¹ k.p., przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia).

W świetle wskazanych przepisów, wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Organ orzekający wydaje decyzję kierując się opiniami medycznymi zawartymi w orzeczeniach lekarskich, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia. Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego. Powinno zatem być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wszelkie wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (patrz: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r., sygn. akt SA/Wr 147/94, publ.: Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 1200/98, publ.: LEX nr 45833).

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że organ inspekcji sanitarnej nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Natomiast sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować dokonane przez niego ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. z powodu wydania w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza, lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl), Sąd uznał, że organy opierając się na stanowisku zajętym przez uprawnionego lekarza, zgodnie z prawem rozstrzygnęły sprawę.

Postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Właściwy Państwowy Inspektor Sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącego, wszczął postępowanie kierując pracownika na badanie do właściwej jednostki orzeczniczej tj. Ośrodka Medycyny Pracy w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W sprawie zebrano dostateczny materiał dowodowy, sporządzono karty oceny narażenia zawodowego pracownika, wydano orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2017 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej u skarżącego tj. pylicy płuc krzemowej. Wydane orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej jest jasno i wyczerpujące uzasadnione. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że badany w wywiadzie podawał występowanie duszności wysiłkowej, kaszlu oraz ograniczenie wydolności fizycznej. Jako miejsca zatrudnienia, w których wystąpiło narażenie zawodowe (przekroczenie NDS pyły zwłókniającego) wymieniono m. in.: A S.A. Oddział [...] G Wydział Metalurgiczny [...], w której M. L. pracował w latach lata 1977 r. – 1978 r. oraz Spółdzielnia Pracy [...] "E" M Odlewnia w C.

Wyjaśniono, że ramach postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wykonano badanie RTG klatki piersiowej, badanie spirometryczne, badanie EKG oraz badanie laboratoryjne. W wykonanych radiogramach klatki piersiowej stwierdzono typowy obraz zmian śródmiąższowych, charakterystyczny dla pylicy płuc krzemowej. Zmiany te są zgodne ze standardami Międzynarodowej Klasyfikacji Radiogramów Pylicy Płuc, zawierającymi wytyczne dotyczące rozpoznawania i stosowania międzynarodowej klasyfikacji pylicy. Z kolei z analizy kart oceny narażenia zawodowego opracowanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wynika, że pacjent w latach 1977 – 1978 oraz 1980-1989 był narażony na pyły zwłókniające w takim stopniu, który zgodnie z wiedzą lekarską mógł stworzyć ryzyko powstania choroby zawodowej. Na podstawie zmian klinicznych i oceny narażenia zawodowego stwierdzono z wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyną choroby były szkodliwe warunki pracy.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy (ILO) podstawą do rozpoznania pylicy płuc są stwierdzone zmiany w postaci zagęszczeń okrągłych, stwierdzonych radiologicznie w obrębie płuc (typu p - punkcikowate, q - drobnoguzkowe, r - guzkowe lub guzowate (A,B,C). Podstawową metodą rozpoznania klinicznego pylicy jest badanie rtg klatki piersiowej. Zdjęcie opisywane jest zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy. Do rozpoznania pylicy płuc niezbędne jest stwierdzenie zacienień drobnoogniskowych typu "q", "r" lub czasem "p" o odpowiedniej gęstości, począwszy od kategorii 1/1 w 12 punktowej skali (0/-, 0/0, 0/1, 1/0, 1/1, 1/2, 2/1, 2/2, 2/3, 3/2, 3/3, 3/+). Stwierdzone u badanego pracownika zmiany 1/1, r/q spełniają wymagania klasyfikacji radiologicznej pylic ILO.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, wskazać należy, że bezspornym jest, że Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] 2016 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M. L. choroby zawodowej – pylicy płuc krzemowej, która wydana została na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W związku z powyższym – zdaniem skarżącego – orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2017 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej budzi wątpliwości, gdyż zawiera wnioski zasadniczo inne niż zawarte w ww. orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] 2016 r. Niemniej jednak podkreślić należy, że istotą wydanego wówczas rozstrzygnięcia był brak rozpoznania przez jednostkę orzeczniczą pylicy płuc. W wykonanych zdjęciach klatki piersiowej nie ujawniono wówczas typowych dla pylicy krzemowej płuc zmian radiologicznych w obrębie pól płucnych, tj. zacienień regularnych, okrągłych, symetrycznie rozmieszczonych w obrębie pól płucnych. Tym samym stwierdzić należy, że obie ww. decyzje odnoszą się do tych samych warunków pracy, natomiast odmienne są rozpoznania dokonane przez Ośrodek Pracy, gdyż zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Należy także – za organem odwoławczym – wyjaśnić, że w odniesieniu do pylicy płuc wymienionej w poz. 3/1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych, ustawodawca wskazał, że nie można określić okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Objawy pylicy płuc mogą ujawnić się wiele lat po zaprzestaniu pracy w narażeniu na działanie pyłu zwłókniającego. Słusznie, zatem organ I instancji wskazał w decyzji nr [...] z dnia [...] 2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, że nie zamyka ona drogi o ubieganie się w przyszłości, o stwierdzenie choroby zawodowej pylicy krzemowej.

Z powyższych względów, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.