Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 93/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2009 r. (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) nakazał Zarządowi Powiatu, w terminie 18 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, usunięcie opisanych szczegółowo w tej decyzji nieprawidłowości, występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...] położonej w [...].

Uzasadniając decyzję organ powołał się na ustalenia dokonane podczas kontroli obiektu przeprowadzonej w dniu [...] września 2009 r. Według jego ustaleń opisany wiadukt jest częścią drogi powiatowej usytuowanej na działce nr [...]. Obiekt ten jest w złym stanie technicznym i obowiązuje na nim zakaz ruchu pojazdów mechanicznych. Zdaniem organu ustalenia kontroli potwierdziły stan faktyczny opisany w znajdującym się w aktach sprawy "Przeglądzie szczegółowym" sporządzonym w styczniu 2008 r.

W ocenie organu przedmiotowy wiadukt, jako drogowy obiekt inżynierski, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), jest elementem drogi publicznej powiatowej, której zarządcą jest Zarząd Powiatu. Natomiast zgodnie z art. 20 tej ustawy do obowiązków zarządcy należy m. in. remont i utrzymanie drogowych urządzeń inżynierskich. W świetle art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych do zarządu kolei należy natomiast konserwacja znajdującej się na skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów kolejowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 prawa budowlanego obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania oraz w zakresie możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego. Skoro aktualny stan tego obiektu prowadzi do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, na podstawie art. 66 prawa budowlanego nałożył na zarządcę drogi obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W odwołaniu od powyższej decyzji Zarząd Powiatu wniósł o jej zweryfikowanie poprzez nałożenie określonych w niej obowiązków na Skarb Państwa - Starostę. W uzasadnieniu podniesiono, że droga usytuowana na działce nr [...], która dochodzi do działki nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, na której znajduje się przedmiotowy wiadukt drogowy zlokalizowany w 243,549 km linii kolejowej nr [...], przed dniem 1 stycznia 1999 r. stanowiła fragment drogi wojewódzkiej nr [...]. Droga nr [...] nie została wprawdzie wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. Nr 160, poz. 1071), jednakże na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...] stała się własnością Województwa, lecz bez fragmentu drogi oznaczonej działką nr [...] i wiaduktu.

Strona skarżąca wskazała, że wiadukt usytuowany w pasie kolejowym oznaczonym działką nr [...], do której dochodzi droga oznaczona działką nr [...], nie stanowi połączenia z drogą użyteczności publicznej, a zatem nie spełnia kryteriów określonych w art. 6a ustawy o drogach publicznych i nie może stanowić drogi kategorii powiatowej. Strona podała, iż droga na działce nr [...] nie ma połączenia z wiaduktem, zatem jest on elementem traktu kolejowego zlokalizowanego na działce nr [...], będącej w zarządzie P S.A.

Ponadto w odwołaniu wskazano, że działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa, zaś zgodnie z zapisami księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy, pozostaje w gospodarowaniu Starosty. W ocenie strony skarżącej stan władania przedmiotowym wiaduktem winien zostać ustalony na podstawie zapisów właściwej księgi wieczystej.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. ([...])Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania określonego w decyzji obowiązku i orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu terminu wykonania obowiązku na 18 miesięcy od daty otrzymania niniejszej decyzji, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie uznał, że stan techniczny spornego wiaduktu drogowego zlokalizowanego, na terenie działki nr [...] jest nieodpowiedni i stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi oraz mienia. W ocenie WINB, dokonanej na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, zakres nałożonych przez organ I instancji robót budowlanych jest uzasadniony zakresem ustalonych nieprawidłowości naruszających wymagania przepisów techniczno - budowlanych obowiązujących w odniesieniu do drogowych obiektów inżynierskich. Organ odwoławczy wskazał, iż w odniesieniu do przedmiotowego obiektu budowlanego, z uwagi na jego funkcję, zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. z 2000r. Nr 63, poz. 735).

W ocenie WINB z dokumentów zgromadzonych w całym postępowaniu dotyczącym nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu drogowego zlokalizowanego w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...], w sposób niebudzący wątpliwości wynika, iż podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie przedmiotowego obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym jest Zarząd Powiatu. Adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego, w świetle art. 61 prawa budowlanego, może być bowiem wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu, a w przypadku, gdy obiekt stanowi współwłasność, adresatem takiej decyzji organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest uczynić wszystkich współwłaścicieli.

Organ powołał się również na art. 19 ust. 1 oraz art. 20 ustawy o drogach publicznych, które stanowią, że podmiotem zobowiązanym do utrzymania drogi jest jej zarządca, którym w zależności od kategorii drogi jest odpowiedni organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego oraz wskazują na zakres obowiązków zarządcy.

W opinii organu odwoławczego z dokumentów sprawy wynika, że odcinek drogi usytuowanej na działce nr [...], w ciągu którego znajduje się wiadukt stanowiący przedmiot orzeczenia badanej decyzji PINB, z dniem 1 stycznia 1999r. otrzymał status drogi powiatowej. WINB podał, iż z treści pisma z dnia [...] czerwca 2005r. ([...]) Dyrektora Departamentu Dróg Publicznych Ministerstwa Infrastruktury wynika, że droga usytuowana na działce nr [...] przed dniem 1 stycznia 1999 r. stanowiła fragment drogi wojewódzkiej nr [...]. Droga nr [...] nie została natomiast wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. Nr 160, poz. 1071), zatem na mocy art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), z dniem 1 stycznia 1999r. stała się drogą powiatową.

Organ drugiej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych zarządcą drogi powiatowej jest zarząd powiatu, zatem z mocy powyższego przepisu podmiotem zobowiązanym do utrzymania budowli - drogi usytuowanej na działce nr [...] wraz ze wszystkimi jej elementami, w tym drogowym obiektem inżynierskim w postaci wiaduktu nad linią kolejową, znajdującego się w ciągu tej drogi, jest Zarząd Powiatu.

Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Go 115/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 r. nr [...], którą na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 prawa budowlanego nakazano Zarządowi Powiatu, w terminie 18 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...], poprzez wykonanie określonych decyzją robót budowlanych. Ponadto organ zakazał użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że obie uchylone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co w konsekwencji musiało skutkować wyeliminowaniem wadliwych decyzji z obrotu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego daje podstawę do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości, zaś wiadukt drogowy zlokalizowany w 243,594 km linii kolejowej nr [...], na terenie działki nr [...] jest w bardzo złym stanie technicznym wymagającym wykonania prac remontowych. Jednak w ocenie składu orzekającego w sprawie brak było właściwego oznaczenia adresata nakazów zawartych w rozstrzygnięciu organu. Zdaniem sądu w sytuacji gdy obiekt budowlany, którego stan techniczny obliguje organ nadzoru do podjęcia działań określonych w art. 66 prawa budowlanego, stanowi część składową drogi, wówczas podmiot(y) obowiązane do jego utrzymania we właściwym stanie technicznym i doprowadzenia do takiego stanu należy ustalać między innymi z uwzględnieniem przepisów ustawy o drogach publicznych.

Tymczasem organy ustaliły, że działka nr [...], na której jest zlokalizowany sporny wiadukt, jest własnością Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie lub zarządzie P S.A.. Natomiast organy nie dokonały ustaleń z jakimi nieruchomościami drogowymi łączy się działka nr [...], co było niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności dotyczyło to ustalenia stanu prawnego działek przylegających bezpośrednio do działki nr [...], na której usytuowany jest sporny wiadukt oraz określenia nieruchomości i ewentualnie urządzonych na nich dróg, przylegających do wiaduktu po jego obu stronach, a także ustalenia przeznaczenia tego wiaduktu, w tym wyjaśnienia czy nie znajduje się on w ciągu duktów leśnych, a więc czy nie znajduje się w ciągu drogi wewnętrznej – drogi leśnej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], powołując się na przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz ust. 2 prawa budowlanego nakazał Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu – Lasy Państwowe Nadleśnictwo, w terminie do dnia 31 grudnia 2012 r. usunięcie nieprawidłowości występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...], polegających na:

– zdegradowanej konstrukcji nośnej wiaduktu, objawiającej się: odpadającą od spodu otuliną betonową o niskiej wytrzymałości; korozją zbrojenia nośnego; korozją, degradacją betonu, płyty i belek od spodu wiaduktu; zarysowaniem i spękaniami betonowych podparć, łuków oraz gzymsów; licznymi wyciekami stalaktytów w miejscach zarysowania i spękań konstrukcji żelbetowej; nieszczelną izolacją wiaduktu,

– zniszczonych balustradach stalowych,

– braku schodów, ścieków skarpowych, dylatacji oraz płyt przejściowych,

– zapadnięciach nawierzchni w rejonie dojazdów,

– licznych ubytkach betonu na gzymsach wiaduktu,

poprzez:

– uzupełnienie braków w otulinie betonowej zaprawami naprawczymi,

– oczyszczenie i zabezpieczenie antykorozyjne zbrojenia nośnego,

– zabezpieczenie antykorozyjne wszystkich powierzchni betonowych,

– iniekcję wysokociśnieniową zarysowania i spękań,

– oczyszczenie powierzchni betonowych ze stalaktytów,

– odtworzenie izolacji wiaduktu,

– naprawę istniejących balustrad lub wykonanie nowych,

– wykonanie schodów i ścieków skarpowych oraz dylatacji i płyt przejściowych,

– wykonanie podbudowy drogowej i nawierzchni w bezpośredniej bliskości wiaduktu,

– oczyszczenie i uzupełnienie ubytków betonu w rejonie gzymsów.

Ponadto organ zakazał użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Organ wyjaśnił, że świetle przepisów art. 4 pkt 2 w związku z art. 4 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r., nr 19, poz. 115 ze zm.) wiadukt stanowi część składową drogi, w związku z czym podmiot zobowiązany do jego naprawienia należy ustalać z uwzględnieniem przepisów tej ustawy. Natomiast z ortofotomapy uzyskanej z Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego oraz ustaleń kontrolnych w terenie dokonanych dnia [...] lutego 2011 r. (protokół kontroli Nr [...]) wynika, że sporny wiadukt nie leży w ciągu drogi usytuowanej na terenie działki nr [...], ponieważ droga na nieruchomości o nr [...] kończy się przed spornym wiaduktem i nie łączy się z nim. Sporny wiadukt położony jest w całości na terenie działki nr [...] położonej w [...]. Działka ta, należąca do Skarbu Państwa użytkowana jest przez P Spółka Akcyjna. Z obu stron prowadzą do niego drogi gruntowe - dukty leśne, usytuowane na terenie działek nr [...] należących do Skarbu Państwa, pozostającym w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo.

Organ wskazał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej dnia [...] marca 2011 r. (protokół kontroli Nr [...]) stwierdzono, że dostęp do wiaduktu od strony terenu leśnego został zamknięty trwałą przegrodą, co potwierdzono także w ustaleniach z kontroli przeprowadzonej dnia [...] września 2011 r. (protokół kontroli Nr [...]). W ocenie organu okoliczność ta jednakże nie ma wpływu na fakt, że omawiany wiadukt jako leżący w ciągu drogi leśnej znajdującej się na gruntach leśnych należących do Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa podlega także zarządowi właściciela drogi wewnętrznej w ciągu której leży. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o drogach publicznych budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu. Finansowanie tych zadań należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu.

Z kolei w myśl art. 61 ust. 1 prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 prawa budowlanego, a więc w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej w szczególności w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa użytkowania oraz w zakresie możliwości utrzymania właściwego stanu technicznego.

PINB podkreślił, że przedmiotowy wiadukt nie jest utrzymywany w należytym stanie technicznym, a obecny stan prowadzi do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Powyższe stanowi podstawę do uznania, że stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 prawa budowlanego obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym i może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, co obliguje właściwy organ do nakazania, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa wniosło odwołanie od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zarzucając jej naruszenie art. 61 ust. 1 prawa budowlanego, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa jest właścicielem obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy i którego dotyczy zaskarżona decyzja, podczas gdy faktycznie nie jest on ani jego właścicielem ani zarządcą i nie korzysta z tego obiektu dla celów prowadzenia gospodarki leśnej ani dla żadnych innych celów jako ciągu komunikacyjnego.

Nadto naruszenie art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o drogach publicznych, poprzez bezzasadne przyjęcie, że zarządcą drogi wewnętrznej, na której znajduje się obiekt budowlany wymagający remontu jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa, podczas gdy jest to niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym dlatego, że omawiany wiadukt nie leży w ciągu drogi leśnej znajdujących się na gruntach leśnych należących do Skarbu Państwa pozostających w zarządzenie Nadleśnictwa.

Wreszcie naruszenie art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący wszystkich dowodów i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie błędnych wniosków. Na tej podstawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej odwołaniem decyzji w całości.

Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r. W jej uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Natomiast obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym wówczas, gdy ujawniony stan obiektu narusza określoną normę prawną. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobligowany do wydania decyzji nakazującej właścicielowi lub zarządcy obiektu, jeżeli taki został ustanowiony przez właściciela, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Zdaniem organu odwoławczego w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należało uznać, że stan techniczny wiaduktu drogowego zlokalizowanego w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...] jest nieodpowiedni. Okoliczność tą potwierdzają bezspornie ustalenia oględzin przeprowadzonych w dniu [...] stycznia 2004 r., oraz w dniu [...] lipca 2005 r. a także znajdujący się w katach przegląd szczegółowy przedmiotowego wiaduktu w styczniu 2008 r., w którym stwierdzono, że zły stan techniczny obiektu spowodowany jest degradacją ustroju nośnego (betonowego sklepienia dwóch dźwigarów łukowych) w postaci znacznych ubytków i odspojeń betonu, zacieków, stalaktytów oraz korozji zbrojenia płyty i poprzecznych belek, licznych rys i spękań na wspornikach chodnikowych i bocznych ścianach sklepienia, co kwalifikuje obiekt do kapitalnego remontu. Brak jest stabilnego posadowienia na palach (zapadnięcia w strefie dojazdów), nastąpiła degradacja betonu płyty nośnej i przyczółków, obiekt nie posiada normatywnej szerokości jezdni i chodników, brak jest podstawowych elementów wyposażenia (dylatacje, schody, ścieki, bariery), uszkodzona jest izolacja. Beton posiada liczne zarysowania i spękania, odznacza się bardzo niską wytrzymałością, a także poddany jest postępującej korozji chlorkowej.

W konsekwencji organ uznał, że w świetle powyższych ustaleń stan techniczny przedmiotowego wiaduktu narusza powszechnie obowiązujące przepisy techniczno – budowlane, w tym § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 30 maja 2000r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogowe obiekty inżynierskie i ich usytuowanie (Dz. U. z 2000r. nr 63, poz. 735), zgodnie z którym mosty, w zależności od ich przeznaczenia i od przeszkody terenowej, powinny zapewniać w szczególności bezpieczny ruch pojazdów kołowych i szynowych (pkt 3) oraz bezpieczny ruch pieszych (pkt 4).

Ponadto stan przedmiotowego wiaduktu powoduje naruszenie § 147 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, zgodnie z którym konstrukcja obiektu inżynierskiego powinna spełniać warunki zapewniające nieprzekroczenie stanów granicznych nośności i stanów granicznych użytkowania w każdym z jego elementów i w całej konstrukcji. Stany graniczne nośności uważa się za przekroczone m. in. w przypadku zniszczenia któregoś elementu takiego obiektu (ust. 2 pkt 3). Zaś o przekroczeniu stanów granicznych użytkowania stanowią m. in. nadmierne ugięcia - które mogą wpływać ujemnie na przydatność użytkową i wygląd konstrukcji obiektu, jego wyposażenia, a także ograniczać jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem (ust. 3 pkt 1), jak również zarysowania - które mogą wpływać ujemnie na przydatność użytkową, trwałość i wygląd konstrukcji obiektu (ust. 3 pkt 2).

Tym samym organ odwoławczy uznał, że stwierdzona w sprawie sytuacja obligowała PINB do wydania decyzji w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 prawa budowlanego nakazującej usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym przedmiotowego wiaduktu. Również określony przez PINB w zaskarżonej decyzji zakres robót budowlanych organ odwoławczy uznał za uzasadniony zakresem ustalonych nieprawidłowości naruszających wymagania wskazanych wyżej przepisów techniczno - budowlanych obowiązujących w odniesieniu do drogowych obiektów inżynierskich.

Odnosząc się do podmiotu zobowiązanego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w całym postępowaniu dotyczącym nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu drogowego zlokalizowanego w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...], wynika, że podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie przedmiotowego obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym jest Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo.

Jak podkreślił adresatem decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego, w świetle art. 61 prawa budowlanego może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu. Zgodnie z przepisami art. 4 pkt 2 w związku z art. 4 pkt 12 i 13 ustawy o drogach publicznych wiadukt stanowi część składową drogi, a w związku z tym podmiot obowiązany do jego utrzymania we właściwym stanie technicznym i doprowadzenia do takiego stanu należy ustalać m.in. z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Natomiast w myśl art. 1 ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub przepisach szczególnych. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, drogi niezliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe, są drogami wewnętrznymi. Zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu. Finansowanie tych zadań należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu.

W ocenie Inspektora ze zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu materiału dowodowego wynika, że działka nr [...], na terenie której zlokalizowany jest sporny wiadukt, stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie lub zarządzie P S.A. Nieruchomość ta na wysokości wiaduktu łączy się z działkami nr [...] stanowiącymi własność Skarbu Państwa i pozostającymi w zarządzie PGL LP Nadleśnictwo (wypis z rejestru gruntów z dnia [...] października 2010r., ustalenia dokonane podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2011 r.). Tym samym z dokonanych przez PINB ustaleń wynika, że przedmiotowy wiadukt leży w ciągu drogi wewnętrznej - drogi leśnej położonej na działce nr [...] pozostającej w zarządzie Nadleśnictwa, i umożliwia pokonanie przeszkody terenowej w postaci przejazdu kolejowego zapewniając komunikację z działką nr [...] (która również pozostaje w zarządzie Nadleśnictwa) stanowiącą obszar leśny (wyjaśnienia udzielone przez Nadleśnictwo w piśmie z dnia [...] stycznia 2011 r., ustalenia dokonane podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2011 r.).

W związku z powyższym obowiązek utrzymania spornego wiaduktu ciąży na Nadleśnictwie, ponieważ zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych utrzymanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga. Przepis art. 20 ustawy o drogach publicznych precyzuje obowiązki zarządcy drogi wskazując, że do jego obowiązków należy w szczególności między innymi utrzymanie nawierzchni dróg, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą (pkt 4). Powyższe koresponduje z art. 61 pkt 1 prawa budowlanego, zgodnie z którym obowiązek utrzymania w należytym stanie technicznym obiektu budowlanego obciąża właściciela tego obiektu lub jego zarządcę.

Organ II instancji wyjaśnił przy tym, że zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o drogach publicznych konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych należy do zarządcy kolei. Tymczasem prace nakazane do wykonania w drodze zaskarżonej decyzji nie mają charakteru robót konserwacyjnych, lecz remontowych. W konsekwencji organ wskazał, że za prawidłowe uznać należało skierowanie decyzji PINB z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] w całości do Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa.

Organ odwoławczy stwierdził także, że w jego ocenie termin określony dla wykonania nałożonych zaskarżoną decyzją obowiązków jest wystarczający mając na względzie zakres robót naprawczych określonych w tym rozstrzygnięciu i techniczny aspekt ich wykonania. Ustalenie takiego terminu, zdaniem organu uzasadnione jest także z uwagi na stan techniczny obiektu stwarzający zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.

W skardze przeciwko decyzji z dnia [...] stycznia 2012r. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa zarzuciło jej, podobnie jak w odwołaniu, naruszenie art. 61 ust. 1 prawa budowlanego poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa jest adresatem nałożonych w decyzji obowiązków dotyczących obiektu budowlanego i pominięcie faktycznego właściciela działki nr [...] jakim jest Skarb Państwa Starosta oraz zarządcy tego obiektu, którym jest P S.A.

Nadto w ocenie strony zaskarżona decyzja narusza art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o drogach publicznych poprzez bezzasadne przyjęcie, że zarządcą drogi wewnętrznej, na której znajduje się obiekt budowlany wymagający remontu jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa, podczas gdy jest to niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym dlatego, że omawiany wiadukt nie leży w ciągu drogi leśnej znajdującej się na gruntach leśnych należących do Skarbu Państwa pozostających w zarządzenie PGL LP Nadleśnictwa. Również naruszenie przez organ art. 7, art. 8 oraz art. 77 ust. 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący wszystkich dowodów i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie błędnych wniosków.

W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w całości.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 160/12 oddalił skargę Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem wskazał, że przedmiotem sporu pozostaje ustalenie podmiotu zobowiązanego na podstawie art. 61 Prawa budowlanego, do utrzymywania i użytkowania spornego wiaduktu. Adresatem takiej decyzji może być zarówno właściciel jak i zarządca nieruchomości, bowiem na obu tych podmiotach spoczywa obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wiadukt to obiekt budowlany - budowla, z kolei w myśl art. 4 pkt 12 i 13 ustawy o drogach publicznych, wiadukt jest obiektem mostowym, czyli budowlą przeznaczoną do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową. Obiekt mostowy stanowi drogowy obiekt inżynierski. Z kolei droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym (art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych).

W ocenie Sądu wskazania wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. wydanym w sprawie zostały zrealizowane. W decyzji organu zostało bowiem stwierdzone i wykazane wskazanymi w niej dokumentami i oględzinami, że sporny wiadukt nie leży w ciągu drogi usytuowanej na terenie działki nr [...], ponieważ droga na nieruchomości o nr [...] kończy się przed spornym wiaduktem i nie łączy się z nim. Sporny wiadukt położony jest w całości na terenie działki nr [...]. Działka ta, należąca do Skarbu Państwa użytkowana jest przez P Spółka Akcyjna. Z obu stron do wiaduktu prowadzą drogi gruntowe - dukty leśne, usytuowane na terenie działek nr [...] należących do Skarbu Państwa, pozostającym w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo. Wprawdzie dostęp do wiaduktu od strony terenu leśnego został zamknięty trwałą przegrodą nie ma to jednak w ocenie organu wpływu na fakt, że omawiany wiadukt jako leżący w ciągu drogi leśnej znajdującej się na gruntach leśnych należących do Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa podlega także zarządowi właściciela drogi wewnętrznej w ciągu której leży.

Rozwijając sporną w sprawie kwestię statusu drogi leśnej i jej powiązania z przedmiotowym wiaduktem Sąd wskazał, że zgodnie z art. 1 ustawy o drogach publicznych, drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub przepisach szczególnych. Co do zasady zarządcami dla dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych są odpowiednio – zarząd województwa, zarząd powiatu oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta). Do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą (art. 20 pkt 4 ustawy). Z kolei na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy, drogi niezliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe, są drogami wewnętrznymi.

Drogi leśne prowadzące do wiaduktu, w świetle ustawy o drogach publicznych uznać należy za drogi wewnętrzne. Jak trafnie wskazał to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2009 r., II OSK 1330/08, wydanym w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, "drogi leśne", to drogi położone w lasach niebędące drogami publicznymi w rozumieniu przepisów o drogach publicznych (por. również wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r., VII SA/Wa 1957/11). Nie ma zatem przeszkód, by drogi te zaliczyć do dróg wewnętrznych na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 2 ustawy o drogach publicznych utrzymanie dróg wewnętrznych należy do zarządcy terenu, na którym są one zlokalizowane. W związku z tym Sąd uznał, że leżący w ciągu drogi wewnętrznej obiekt inżynierski (wiadukt) stanowi część tej drogi, co oznacza, że podmiotem odpowiedzialnym za jego utrzymanie jest właściciel, zarządca tej drogi, co przy drogach wewnętrznych oznacza właściciela, zarządcę gruntu, na której taka droga się znajduje. Wskazuje na to również odniesienie wskazanego przepisu do norm wynikających z art. art. 4, 28 ust. 2 ustawy o drogach publicznych.

Zdaniem Sądu, za prawidłowe należy zatem uznać stanowisko organu, że "wiadukt" jako obiekt mostowy (pkt 13 art. 4 ustawy o drogach publicznych) jest drogowym obiektem inżynierskim (pkt 12), wobec czego stanowi część drogi (pkt 2). Wiadukt znajduje się bowiem nad linią kolejową, będącą w zarządzie P i leży on w ciągu drogi wewnętrznej pozostającej w zarządzie Nadleśnictwa. Nie zmienia to faktu, że część tego kompleksu leśnego wykorzystywana jest jako drogi leśne, które łączą obie działki, a w ich ciągu znajduje się przedmiotowy wiadukt. Przeznaczeniem takiej budowli jak wiadukt jest, zgodnie z pkt 13 art. 4 ustawy o drogach publicznych przeprowadzenie drogi, samodzielnego ciągu pieszego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową. Stąd organ zasadnie wywiódł, że utrzymanie przedmiotowego wiaduktu, leżącego w ciągu dróg leśnych, będących drogami wewnętrznymi, należy do zarządcy terenu, na którym jest ona zlokalizowana, czyli skarżącego Nadleśnictwa i ten podmiot na podstawie art. 61 i art. 62 Prawa budowlanego jest zobowiązany do dokonania wskazanych w decyzji prac remontowych.

Od powyższego wyroku Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo wniosło skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1644/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa była przedmiotem wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyniku złożonej przez skarżącego skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 6 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1644/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.

Uchylenie zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do takiej sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Stosownie jednak do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a) wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślić należy, że rozpatrując ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny, a w ślad za nim również organ, związani są nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania.

Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych w szczególności, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226)98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak: H. Knysiak – Molczyk [w:] H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

Odnosząc przedstawione powyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu będą prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem ponowna ocena legalności zaskarżonego aktu prowadzi do wniosku, że decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], zostały wydane z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sprawa dotycząca usunięcia nieprawidłowości występujących w wiadukcie drogowym zlokalizowanym w 243,594 km linii kolejowej Nr [...], na terenie działki nr [...] była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 115/10 uchylił już raz wydane w sprawie decyzje z uwagi na brak prawidłowego wyjaśnienia kwestii dotyczącej określenia podmiotu zobowiązanego do usunięcia nieprawidłowości występujących w przedmiotowym wiadukcie. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r., brak podstaw do uznania, że wiadukt leży w ciągu drogi oznaczonej jako działka nr ew. [...], gdyż działka ta leży w znacznym oddaleniu od wiaduktu. Jednocześnie Sąd podkreślił, że organy nie ustaliły charakteru, sposobu wykorzystania i funkcji spornego wiaduktu, co nie pozwala na ocenę ich stanowiska, zgodnie z którym, sporny wiadukt jest obiektem stanowiącym element drogi.

NSA przypomniał, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jak podkreśla się w literaturze, ocena prawna może dotyczyć w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego lub kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 544). Mając powyższe na Sąd II instancji stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę, organy nadzoru budowlanego nie wykonały w sposób prawidłowy wiążących ich zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 kwietnia 2010 r. Tym samym uzasadnione jest również twierdzenie, że organy administracji orzekające ponownie w niniejszej sprawie nie podjęły wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym uchybiły zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz nie zebrały w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Jak zauważyła trafnie B. Adamiak, realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ponieważ prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 57).

Zdaniem NSA wskazane wyżej naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), czego nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w zaskarżonym wyroku z dnia 4 kwietnia 2012 r., błędnie uznając, że wskazania zawarte we wcześniejszym wyroku zostały zrealizowane. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, jak wskazuje Nadleśnictwo, że wiadukt znajduje się w ciągu drogi wewnętrznej i z dwóch stron od wiaduktu biegną dukty leśne, podczas gdy faktycznie dukt leśny biegnie jedynie od strony północnej wiaduktu, natomiast po stronie południowej wiaduktu nie ma żadnej drogi leśnej, żadnego duktu leśnego - zasługiwały więc na uwzględnienie.

W ocenie NSA w szczególności wskazać trzeba, że o ile ustalone już zostało i co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, że sporny wiadukt nie znajduje się w ciągu drogi powiatowej zlokalizowanej na działce o nr ew. [...], to w dalszym ciągu nie została wyjaśniona funkcja i sposób wykorzystania wiaduktu. Nie można przy tym podzielić stanowiska Sądu I instancji, że bez znaczenia jest okoliczność, że dostęp do wiaduktu ze strony północnej, od strony działki leśnej nr ew. [...], został zamknięty trwałą przegrodą, gdyż fakt ten może mieć wpływ na ocenę obecnego przeznaczenia wiaduktu. Sąd I instancji nie odniósł się do tych argumentów podniesionych w skardze przez Nadleśnictwo, w którym wskazywało ono, że Nadleśnictwo nigdy nie korzystało z wiaduktu jako ciągu komunikacyjnego, a przedmiotowy wiadukt nie ma żadnego znaczenia dla prowadzenia gospodarki leśnej. W skardze kasacyjnej Nadleśnictwo zarzuciło również błąd w ustaleniach faktycznych, wskazując że od strony południowej wiadukt nie łączy się bezpośrednio z działką leśną nr [...]. Powyższe wydają się potwierdzać mapy znajdujące się w aktach sprawy. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2013 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Nadleśnictwa przedłożył dodatkowo mapę przeglądową i wyjaśnił, że odległość działki nr [...] od wiaduktu wynosi 216 metrów a nie 30 metrów jak ustalono w protokole z wizji lokalnej, natomiast odległość drogi powiatowej od wiaduktu wynosi 240 metrów. Wskazał ponadto, że dukt leśny po stronie północnej zakończony jest pasem przeciwpożarowym i ma połączenie z drogą wojewódzką, która służy nadleśnictwu do wykonywania zadań, natomiast sam wiadukt jest nieczynny i oddzielony pasem przeciwpożarowym o szerokości 4 metrów, który uniemożliwia korzystanie z niego. Pełnomocnik Nadleśnictwa trafnie podniósł również, że nie został wykazany związek funkcjonalny wiaduktu i działek sąsiadujących.

NSA tytułem podsumowania zważył, że nie wyjaśniono, czy przedmiotowy wiadukt, położony na działce o nr ew. [...], rzeczywiście znajduje się w ciągu drogi leśnej – drogi wewnętrznej, której zarządca miałoby być Nadleśnictwo. Czy też przeciwnie, jak podnosi Nadleśnictwo, nie znajduje się on w ciągu drogi leśnej. Powyższe potwierdza, że nie zostały zrealizowane wytyczne zawarte w wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. dotyczące ustalenia obecnej funkcji i sposobu wykorzystania przedmiotowego wiaduktu. Organy zawęziły ustalenia do kwestii charakteru dróg położonych na terenach sąsiadujących z nieruchomością, na której znajduje się wiadukt. Wyjaśnienie okoliczności związanych z przeznaczeniem wiaduktu ma podstawowe znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie określenia podmiotu zobowiązanego do usunięcia nieprawidłowości występujących w przedmiotowym obiekcie. W tym kontekście należy zauważyć, że w sprawie niniejszej wyjaśnienia wymaga również okoliczność, czy przedmiotowy obiekt znajduje się na obszarze kolejowym w rozumieniu art. 82 ust. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane, co miałoby znaczenie dla określenia właściwości instancyjnej organów nadzoru budowlanego (art. 83 ust. 3 ustawy Prawo budowlane).

Zdaniem obecnego składu orzekającego Sądu, opierając się o wskazany wyrok NSA stwierdzić należy, że organy naruszyły art. 7 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i mogło to w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy dopuściły się takiego naruszenia. Jak wskazał NSA w cyt. wyroku: o ile ustalone już zostało, że sporny wiadukt nie znajduje się w ciągu drogi powiatowej zlokalizowanej na działce nr ew. [...], to nie została wyjaśniona funkcja i sposób wykorzystania wiaduktu. W tym celu obecnie konieczne jest uwzględnienie także tego, że dostęp do wiaduktu ze strony północnej, od strony działki leśnej nr ew. [...], został zamknięty trwała przegrodą, a nadto tego, na co wskazał na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. pełnomocnik skarżącego, iż od strony południowej wiadukt nie ma łączności z drogą leśną. Skoro zatem nie wyjaśniono, czy przedmiotowy wiadukt rzeczywiście znajduje się w ciągu drogi leśnej – drogi wewnętrznej, której zarządcą miałoby być Nadleśnictwo, czy też przeciwnie, nie znajduje się on w ciągu drogi leśnej, uznać należało, że organy nie zrealizowały wytycznych zawartych w wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. i nie ustaliły obecnej funkcji i sposobu wykorzystania przedmiotowego wiaduktu. Wyjaśnienie tych okoliczności ma podstawowe znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie określenia podmiotu zobowiązanego do usunięcia nieprawidłowości występujących w przedmiotowym wiadukcie. Koniecznym było zatem uchylenie obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 P.p.s.a.

Na mocy art. 152 P.p.s.a. należało stwierdzić, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi w kwocie 500 zł i koszty dojazdu do Sądu na rozprawę w dniu 4 kwietnia 2012 r. w wysokości 200 zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie dowodowe zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a stosując się do wskazań zawartych w niniejszym wyroku i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Wskazać także należy, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 6 grudnia 2013 r., że w sprawie niniejszej wyjaśnienia wymaga również okoliczność, czy przedmiotowy obiekt znajduje się na obszarze kolejowym w rozumieniu art. 82 ust. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane, co miałoby znaczenie dla określenia właściwości instancyjnej organów nadzoru budowlanego (art. 83 ust. 3 ustawy Prawo budowlane).