Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 307/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par 1 pkt3, art. 67b par 1.
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 3 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 roku sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za lata 2012-2018 oraz II raty podatku od środków transportowych za 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 8 czerwca 2020 r. J. O. wniosła do sądu administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za lata 2012-2018 w kwocie 59.180,30 zł oraz II raty podatku od środków transportowych za 2018 r. w kwocie 815 zł.

Z akt sprawy wynika, że J. O. wnioskiem z 4 lutego 2019 r. zwróciła się do Wójta Gminy S. o umorzenie zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za lata 2005-2018 oraz II raty podatku od środków transportowych za 2018 r. Uzasadniając wniosek podatniczka powołała się na wystąpienie niekorzystnych zjawisk atmosferycznych takich jak: przymrozki występujące w okresie kwitnienia drzew, suszę, czy silne wiatry i wichury, które połamały drzewa i zniszczyły plony. Po wnikliwej analizie sytuacji strony organ podatkowy nie znalazł argumentów uzasadniających umorzenie ww. zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym i II raty podatku od środków transportowych i decyzją z 29 października 2019r., na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 67b § 1 oraz art. 207,210 i art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej "O.p." odmówił umorzenia zaległości podatkowych za lata 2012-2018. W uzasadnieniu organ wyjaśnił w pierwszej kolejności, że sprawa dotycząca rozpatrzenia wniosku z dnia 4 lutego 2019 r. r. o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości, podatku leśnego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym oraz w podatku od środków transportowych obejmującym lata od 2005 do 2018 roku rozpatrywana jest ponownie. Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy S. wydaną 20 marca 2019 r., odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym i podatku od środków transportowych i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Rozpatrzenie żądania umorzenia zaległości podatkowych wymagało bowiem przeanalizowania sprawy pod kątem możliwości wystąpienia zdarzeń, których skutki mogły mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. W wyniku przeprowadzonego ponownie postępowania ustalono, że zobowiązania podatkowe za okres od 2005 r. do 2011 roku oraz zaległość z tytułu IV raty łącznego zobowiązania pieniężnego uległy przedawnieniu w stosunku do J. O..

Organ wyjaśnił, że swoje żądania strona oparła głównie na zdarzeniach, które miały miejsce w latach 2005 - 2007, 2015 – 2017, tj. wskazując, że tych okresach wystąpiły niesprzyjające warunki atmosferyczne: przymrozki, susza, silne wiatry, wichury i nawałnice, mające wpływ na wysokość osiąganych dochodów. Ponadto podatnik wskazał na okoliczność prowadzenia od 17 grudnia 2007 r. postępowania upadłościowego wobec Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowo - Usługowego "A" J. O. umorzonego 10 kwietnia 2013 r. (uprawomocnienie się postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.– Ś. w sprawie o sygn. Akt [...]), które wywarło wpływ także na sytuację strony. Wnioskodawczymi powołała się na skutki embarga Rosji na owoce i warzywa z Polski od 1 sierpnia 2014 r., problemy ze skupem jabłek w 2018 r. oraz uregulowanie w wyniku postępowania egzekucyjnego w październiki 2018 r. zaległości podatkowych wobec gminy w wysokości 43.471,86 zł.

W toku postępowania ustalono ponadto, że gospodarstwo domowe podatniczki tworzą trzy osoby, które nie korzystają ze świadczeń pomocy społecznej. We wspólnym oświadczeniu o stanie posiadania P. O. i J. O. wymienili dom jednorodzinny o powierzchni 220 m2, działkę o powierzchni 4,68 ha, 4 pojazdy: 2 traktory Zetor i 2 Ursus oraz 4 opryskiwacze. Wskazano, że strona prowadzi na terenie gminy S gospodarstwo rolne o powierzchni 51,1957 ha, stanowiące współwłasność i działalność gospodarczą pod firmą P.O. P.P.H.U. B. Uprawa obejmuje czereśnie, grusze, jabłonie, śliwy, wiśnie, owies, leszczynę, ziemniaki jadalne, rośliny pastewne. Z tego tytułu strona nie wykazała dochodów, natomiast w działalności gospodarczej wykazano stratę za 2018 rok. W swoim oświadczeniu dołączonym do wniosku podatnik powołał się ponadto na wielkości przyznanych w 2016 roku i 2017 roku dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych oraz ONW na rok 2016. W strukturze wydatków wykazano zaś wyłącznie dotyczące 2017 r. Wśród nich znajdują się m.in. kredyty do spłaty (933 362,80 zł, 549 150,28 zł, rata w wysokości 45 275,28 zł płatna co pół roku oraz miesięcznie 4.199,03 zł), zobowiązania wobec ZUS (230 311,84 zł), Urzędu Skarbowego (31.350,00 zł) oraz KRUS (70 097,40 zł). Wśród zdarzeń losowych mających wpływ na zmianę warunków egzystencji podatniczki i jej rodziny strona wymieniła ciężką sytuację finansową związaną z ww. warunkami atmosferycznymi, które wystąpiły w latach 2015, 2016, 2017 oraz 2013. Uzupełniając w późniejszym czasie materiał dowodowy strona potwierdziła, że prowadzona działalność rolnicza i działalność gospodarcza w 2019 roku przynosi rosnące straty, obroty maleją, zwiększa się suma zadłużenia, zmniejsza się przepływ środków finansowych.

Dokumentując swoją sytuację, powołała się także na dowody w postaci rachunków potwierdzających wydatki związane głównie z prowadzoną działalnością gospodarczą w 2017 roku i 2018 roku P.P.H.U. B, jak również z działalnością rolniczą, których stroną umów sprzedaży był przedsiębiorca (m.in. zużycie energii elektrycznej, spłata na rzecz C sp. z o.o. w W., zakupy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, zakup nawozów, środków ochrony roślin, aktywatorów pracy pszczół, usług transportowych, oleju J.D. D), decyzje w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za 2016 rok i 2017 rok, protokoły oszacowania szkód za lata, o które ubiega się o umorzenie zaległości podatkowych. W ocenie strony za zasadnością umorzenia zaległości w postaci II raty podatku od środków transportowych jest czasowe wycofanie z ruchu od 24 lipca 2018 r. do 23 stycznia 2019 r. i poniesienie kosztów OC w wysokości 4.522 zł w odniesieniu do samochodu nr rej. ESK 45KL.

Wójt Gminy S. badając sprawę wziął również pod uwagę znaczące kwoty pomocy jakie strona otrzymała od Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w 2017 roku oraz 2018 roku – 154.179,85 zł i wskazał, że otrzymane przez stronę dopłaty obszarowe w znacznej części refundowały poniesione koszty w przedstawionych fakturach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Ponadto organ wskazał, że z kserokopii protokołów: z 22 kwietnia 2015 r., z 30 września 2015 r. oraz 23 sierpnia 2016 r. z komisyjnego oszacowania zakresu i wysokości szkód wynika, iż strona poniosła znaczne straty. Jednak w ocenie organu podatkowego straty poniesione w związku z niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi nie mogą być pokrywane z budżetu gminy, która głównie utrzymuje się z podatków. Okoliczność taka, w ocenie organu byłaby także sprzeczna z interesem publicznym, ponieważ podobne wydarzenia dotknęły większości rolników w Gminie, którzy przy bardziej ograniczonych możliwościach finansowych ponoszą koszty swojej działalności i płacą należne podatki. Ponadto wskazano, że strona miała możliwość wnioskowania o przyznanie pomocy finansowej z ARiMR z tytułu poniesionych strat. Podkreślono ponadto, że biorąc pod uwagę trudności podatniczki oraz jej rodziny Wójt Gminy S udzielał w poprzednich latach ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci umorzenia podatku rolnego w 2016r. - w kwocie łącznej 6813,00 zł, w 2017r. - w kwocie łącznej 4294,00 zł, w 2018r. - w kwocie łącznej 2244,00 zł. na te same protokoły, które podatnicy przedstawili w aktualnej dokumentacji do umorzenia łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2005-2018r. Okoliczność, że podatnicy w latach poprzednich korzystali z dobrodziejstwa umorzenia zaległości podatkowej, nie rodzi po jej stronie prawa skutecznego żądania takiego umorzenia w latach następnych, ponieważ zdaniem organu ulga nie może być bowiem stałym sposobem na finansowanie koniecznych wydatków, a podatnik powinien szukać innych źródeł pomocy niż tylko umorzenie podatku, np. ubezpieczyć plony, czego strona nie uczyniła. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności organ I instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi ani ważny interes podatnika, ani interes publiczny przemawiający za przyznaniem wnioskowanej ulgi podatkowej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania J. O. wskazaną na wstępie decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że umorzenie zaległości podatkowej leży w zakresie uprawnień organu podatkowego, nie zaś jego obowiązku. Przyznanie ulgi podatkowej odbywa się w ramach swobodnego uznania organu rozpatrującego stosowny wniosek. Zatem, nawet w przypadku zaistnienia pozytywnych przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości podatkowej (ważny interes podatnika lub interes publiczny), organ podatkowy nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku podatnika i przyznania ulgi. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji, że w sprawie nie zachodzi zarówno ważny interes podatnika, jak też interes publiczny przemawiający za przyznaniem wnioskowanej ulgi podatkowej.

Podkreślono, że w rozpatrywanej sprawie wydatki udokumentowane przez wnioskodawcę w postaci faktur VAT należy ocenić jako zwykłe koszty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i gospodarstwa rolnego, które ponosi każda osoba prowadząca tego rodzaju działalności. Nie miały one zdaniem organu charakteru nieprzewidywalnych, czy nadzwyczajnych. Zdarzenia stanowiące podstawę żądania, jak prowadzenie postępowania upadłościowego w stosunku do J. O. (umorzone w 2013 roku), czy też wpływ niekorzystnych zjawisk atmosferycznych na wysokość dochodów uzyskanych z działalności rolniczej w latach 2005 - 2007, 2015 - 2017 (nie ogłoszono stanu klęski żywiołowej), problemów ze sprzedażą owoców w 2018 r., embarga Rosji w 2014 roku, nie można uznać za wystarczające powody przemawiające za umorzeniem zaległości podatkowych. Straty poniesione wówczas zostały częściowo zrekompensowane również przez organ pierwszej instancji poprzez udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych m.in. w formie umorzenia zaległości podatkowych, zaś skutki suszy, przymrozków, silnych wiatrów, wichur i nawałnic odczuli wszyscy producenci rolni z danego obszaru. Nie były to zdarzenia dotyczące indywidualnej sytuacji podatnika, a znaczny upływ czasu od ich zajścia nie pozwala na zakwalifikowanie ich do zakresu dyrektyw ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Ocenie podlega bowiem aktualna sytuacja podatnika, powstała w wyniku zdarzeń mających charakter nadzwyczajności, Zdarzenia na które powołała się strona wystąpiły kilka i kilkanaście lat temu. Podkreślono, że na podatniku ciążą liczne zobowiązania. Przeznaczenie uzyskanych przez podatnika środków finansowych stanowi jego samodzielną decyzję, lecz dokonywanie kwalifikacji wydatków powinno również uwzględniać zaspokojenie wierzycieli, wśród których jest gmina S. Organ stanął na stanowisku, że przyznawane wcześniej ulgi nie spełniły swojej roli, gdyż wnioskodawca występuje z kolejnym żądaniem, jednocześnie nie podejmując prób uregulowania zobowiązań podatkowych.

Nie do przyjęcia, zdaniem organu, jest także zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej podatnikowi posiadającemu znaczny majątek, co byłoby sprzeczne z interesem społecznym oraz konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej, który to pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie sądowym.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że odmienna ocena dowodów przedłożonych przez stronę w postaci faktur VAT nie oznacza pominięcia ich przez organ, który zapoznał się z treścią wskazanych dokumentów i dokonał ich weryfikacji pod kątem podmiotu występującego z żądaniem zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych - podatnika prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. O. P.P.H.U. B , również prowadzącego działalność rolniczą, o którym mowa w art. 67b O.p.

Kolegium wskazało, że w trakcie całego postępowania (dwie instancje) strona nie przedstawiła dowodów, na które powołała się w odwołaniu tj. potwierdzających poniesienie aktualnych kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, aktualnych decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, aktualnych protokołów szacowania powstałych szkód. Strona uzupełniając materiał dowodowy przedłożył decyzje w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 i 2017, faktury z 2017 roku i 2018 roku. Dodatkowo odnosząc się do żądania strony w zakresie umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych organ wyjaśnił, że powoływanie się na czasowe wycofanie z ruchu jednego z pojazdów, jako uzasadnienie wniosku, czy konieczność opłacenia OC nie stanowi argumentu przemawiającego za uwzględnieniem wniosku. w ocenie organu nie jest to przesłanka, którą można zakwalifikować jako ważny interes podatnika lub interes publiczny. Organ odwoławczy ocenił także, że wydając decyzję z 29 października 2019 r. Wójt Gminy S nie uchybił obowiązkom wynikającym z treści art. art. 122 i art. 187 § 1 O.p.

W skardze do sądu administracyjnego J. O. wniosła o uchylenie w całości decyzji SKO w S. z [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W skardze podniesione zostały zarzuty naruszenia:

prawa procesowego, tj. art. 121 § 1 O.p., poprzez przekroczenie zasady zaufania do organów podatkowych polegające na braku dbałości o wyjaśnienie wszelkich aspektów zakresie nie zebranie w sprawie wszystkich dowodów;

prawa procesowego, tj. art. 122 w związku z art. 187 w związku z art. 210 § 1 O.p. poprzez zaniechanie poczynienia istotnych ustaleń faktycznych i dokonania ich oceny z punktu widzenia przesłanek warunkujących umorzenia przez organ zaległości podatkowych, a także podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; zdaniem skarżącego materiał dowodowy nie został ponownie dokładnie zbadany, w szczególności nie została przeanalizowana obecna ciężka sytuacja finansowa; organ I instancji potraktował wybiórczo zgromadzony w sprawie materiał dowodowy;

prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez błędne uznanie, że wystąpienie siły wyższej w postaci niekorzystnych warunków atmosferycznych, ustanowienie zakazu przywozu do Federacji Rosyjskiej niektórych produktów rolnych pochodzących z UE, w tym owoców i warzyw, wzrost zadłużenia spowodowanego niewłaściwym zarządem syndyka nad przedsiębiorstwem w toku postępowania upadłościowego prowadzonego wobec ojca skarżącego, znaczne obciążenie hipoteczne nieruchomości gruntowej oraz liczne postępowania egzekucyjne wytoczone względem składników majątkowych podatnika, nie stanowią o jego aktualnej niekorzystnej sytuacji finansowej powstałej w wyniku zdarzeń mających charakter nadzwyczajny, realizujących przesłankę "ważnego interesu podatnika", podczas gdy ww. zdarzenia mają charakter losowy, zewnętrzny, niezależny od woli skarżącej, tym samym nie mieszczą się w zwykłej kategorii ryzyka, z którym muszą mierzyć się przedsiębiorcy. Co więcej rozmiar szkód powstały na skutek wystąpienia ww. zjawisk spowodował, że musi upłynąć kilka lat, aby gospodarstwo podatnika zaczęło przynosić zyski pozwalające na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych oraz zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. W konsekwencji, na kanwie sprawy została zmaterializowana przesłanka umożliwiająca umorzenie zobowiązań podatkowych skarżącego; w tym zakresie skarżący powołuje się na niekorzystną sytuację ekonomiczną związaną z postępowaniem upadłościowym wobec J. O. wszczętym 17 grudnia 2007 r., którego skutki trwają do dnia dzisiejszego; strona powołuje się na nieprawidłowości prowadzonego postępowania upadłościowego;

prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący dysponuje majątkiem umożliwiającym spłatę zaległości podatkowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i swojej rodziny oraz bez konieczności sięgnięcia po środki z pomocy społecznej, w sytuacji, gdy trwały brak majątku powstały na skutek zdarzeń losowych, takich jak susze, przymrozki, embargo Rosji, znaczne obciążenie posiadanego majątku i zajęcia dokonywane w toku postępowań egzekucyjnych, powodują ponadprzeciętną dolegliwość dla utrzymania siebie i rodziny, zatem względy społeczne, bezpieczeństwa oraz zaufania obywatela do kraju, stanowią o implikacji interesu publicznego w sprawie przemawiającym za przyznaniem wnioskowanej ulgi; skarżący uzasadnia zarzut powołując się na stan majątkowy, liczne obciążenia nieruchomości hipotekami, zadłużenia wobec banków, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, Starostwa Powiatowego w S. i innych instytucji uznając, że nastąpił trwały brak majątku; odmowa udzielenia ulgi w żądanej formie spowoduje konieczność zwrócenia się o pomoc ze środków pomocy społecznej; skarżąca nawiązuje również do sytuacji epidemiologicznej w kraju, która utrudnia przywrócenie płynności finansowej;

naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67a § 1 pkt 3 w związku z art. 67b O.p. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, co doprowadziło do odstąpienia przez organ II instancji od badania dopuszczalności udzielenia pomocy de minimis w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz przepisy prawa wspólnotowego, w sytuacji, gdy na kanwie sprawy zostały zmaterializowane przesłanki z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. a wniosek skarżącego złożony w toku postępowania spełniał przesłanki udzielenia pomocy de minimis.

Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka J. O. na okoliczność przesłanek umorzenia zobowiązań J. O., w szczególności ważnego interesu podatnika, szkód poniesionych w gospodarstwie na skutek niezależnych okoliczności, sytuacji majątkowej strony, ponoszonych kosztów, okoliczności prowadzonego przeciwko J. O. postępowania upadłościowego i bierności syndyka masy upadłości oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci oświadczenia majątkowego, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2018 oraz 2019, rejestru VAT na okoliczność niekorzystnej sytuacji ekonomicznej uzasadniających przyznanie ulgi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje;

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, ponieważ Sąd nie stwierdził naruszenia podnoszonych w skardze przepisów prawa materialnego oraz procesowego.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs ze zn. 4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Natomiast podstawą prawną rozstrzygnięcia organu podatkowego był przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. oraz art. 67b § 1 O.p.,

W ocenie Sądu organ podatkowy w rozpoznawanej sprawie dokonał prawidłowej analizy stanu faktycznego w zakresie przesłanek z art. 67a § 1 O.p., który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną oraz art. 67b § 1 pkt 3 lit. a) O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które stanowią pomoc publiczną udzielaną w celu naprawiania szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne środki.

W orzecznictwie oraz doktrynie utrwalony jest pogląd, że ulgi w spłacie należności stanowią wyjątki od zasady powszechności opodatkowania. Wyjątkowy i szczególny charakter ulg w spłacie należności przejawia się w oparciu decyzji w tym przedmiocie na tzw. "uznaniu administracyjnym". Oznacza ono, że nawet w przypadku wystąpienia przesłanek zastosowania ulgi (obejmujących np. umorzenie, odroczenie, czy rozłożenie raty zaległości podatkowych) organ podatkowy nie jest zobligowany do udzielenia wnioskowanej ulgi. Jej fakultatywne zastosowanie możliwe jest tylko w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone zaistnienie przesłanek, od których wystąpienia przepis prawa uzależnia podjęcie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony (udzielenia ulgi). Korzystając wówczas z uznania administracyjnego organ wydający decyzję dokonuje wyboru rozstrzygnięcia, przez co może - pomimo istnienia przesłanek udzielenia ulgi - odmówić uwzględnienia wniosku strony. Natomiast stwierdzenie braku przesłanek zawsze skutkować będzie odmową uwzględnienia wniosku o zastosowanie ulgi. Zastosowanie ulgi nie jest zatem zdeterminowane obowiązującą normą prawną. To właściwy organ podatkowy podejmuje decyzję przy analizie przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", czy przyznać podatnikowi ulgę, czy też nie. Nie ulega wątpliwości, że nie ma w tym postępowaniu miejsca na dowolność, ponieważ organ jest zobowiązany uwzględnić przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" i w tym celu zebrać wyczerpująco materiał dowodowy oraz prawidłowo go ocenić. Pojęcia "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane. Dlatego w każdej konkretnej sprawie ocena istnienia tych przesłanek może przejawiać się w sposób odmienny, ale istotne jest, aby ta ocena była spójna i logiczna.

Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych sprawy, mających wskazywać na "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie administracyjne samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to, czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne.

Dokonując kontroli zaskarżonego aktu należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy podatkowe podjęły niezbędne czynności dowodowe, w celu ustalenia przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", oraz przeanalizowały złożony wniosek, opierając się zarówno na informacjach udzielonych przez podatnika, jak i dokonując własnych ustaleń.

Sąd podkreśla, że "ważny interes podatnika", "interes publiczny" to pojęcia nieostre. W nauce przedmiotu "ważny interes podatnika" definiuje się jako pewien stan oczekiwania, określoną potrzebę zachowania posiadanych już korzyści lub wyczekiwania na pojawienie się pewnego dobra. Z kolei "interes publiczny" traktuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej (Ordynacja Podatkowa Komentarz, Cezary Kosikowski, Leonard Etel, Jacek Brolik, Rafał Dowgier, Piotr Pietrasz, Mariusz Popławski, Sławomir Presnarowicz, Wojciech Stachurski, wydanie 5, Lex - Wolters Kluwer business, Warszawa 2013 r., str. 294-295). W orzecznictwie wskazuje się, że owymi wartościami wspólnymi tworzącymi "interes publiczny" są sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Bk 156/10, publ. na str. www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd dodatkowo zwraca uwagę, że organ podatkowy rozpoznając wniosek o udzielenie pomocy winien w pierwszej kolejności zbadać czy występują przesłanki wskazane w cyt. wyżej art. 67a § 1 O.p., a zatem czy występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny. Dopiero wystąpienie jednej z tych przesłanek lub obydwu jednocześnie pozwala organowi podatkowemu na badanie dopuszczalności udzielenia pomocy publicznej na podstawie art. 67b § 1 O.p.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy zebrały materiał dowodowy w sposób wystarczający do oceny, czy wniosek jest uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z 29 października 2019 r. Wójt Gminy S, działając na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3, art. 67 b § 1 O.p. odmówił J. O. umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za lata 2012-2018 w wysokości 59.180,30 zł oraz II raty podatku od środków transportowych za 2018 r. w wysokości 815 zł zł, a zasadność tego rozstrzygnięcia potwierdzona została w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] r.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzą trzy osoby, które nie korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej. We wspólnym oświadczeniu majątkowym P. O. oraz J. O. wymienili dom jednorodzinny o powierzchni 220 m2, działkę o powierzchni 4,68 ha, 4 pojazdy: 2 traktory Zetor i 2 Ursus oraz 4 opryskiwacze. Na terenie gminy S strona prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 51,1957 ha stanowiące współwłasność i działalność gospodarczą pod firmą P. O. P.P.H.U. B. Uprawia czereśnie, grusze, jabłonie, śliwy, wiśnie, owies, leszczynę, ziemniaki jadalne, rośliny pastewne, z którego nie wykazano dochodów, natomiast z działalności gospodarczej strona poniosła stratę za 2018 rok. W oświadczeniu dołączonym do wniosku podatniczka powołała się na wielkości przyznanych w 2016 roku i 2017 roku dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych oraz ONW na rok 2016. Z tytułu najmu i dzierżawy za 2018 r. strona uzyskała dochód w wysokości 15.120 zł, zaś za 2017 r. 58.820 zł. W strukturze wydatków wykazano wyłącznie te dotyczące 2017 r. Wśród nich znajdują się m.in. kredyty do spłaty (933.362,80 zł, 549.150,28 zł, rata w wysokości 45.275,28 zł płatna co pół roku oraz miesięcznie 4.199,03 zł), zobowiązania wobec ZUS (230.311,84 zł), Urzędu Skarbowego (31.350,00 zł) oraz KRUS (70.097,40 zł). Wśród zdarzeń losowych mających wpływ na zmianę warunków egzystencji strony i jej rodziny wymieniono ciężką sytuację finansową związaną z ww. warunkami atmosferycznymi, które wystąpiły w latach 2015, 2016, 2017 oraz 2013. Uzupełniając materiał dowodowy podatniczka stwierdziła, że prowadzona działalność rolnicza i działalność gospodarcza w 2019 roku także przynosi rosnące straty, obroty maleją, zwiększa się suma zadłużenia, zmniejsza się przepływ środków finansowych. Z kolei uzasadniając zasadność umorzenia II raty podatku od środków transportowych za 2018 r. strona wskazała na czasowe wycofanie z ruchu pojazdu oraz poniesienie kosztów składki OC w wysokości 4.522 zł.

Odmawiając umorzenia wnioskowanych zaległości podatkowych organ uznał, że zarówno prowadzone wobec J. O. postępowanie upadłościowe (umorzone w 2013 r.), czy też wpływ zjawisk atmosferycznych na wysokość dochodów uzyskiwanych z prowadzonej działalności rolniczej, czy też problemy ze sprzedażą jabłek w 2018 r. oraz embargo z 2014 r. w Rosji nie mogą zostać uznane za wystarczające powody uzasadniające przyznanie wnioskowanej ulgi. Organ podkreślił, że powyższe trudności były udziałem wszystkich producentów rolnych z danego obszaru i nie były to zdarzenia dotyczące jedynie indywidualnej sytuacji podatnika, a ponadto podkreślił, że na podatniku ciążą także liczne zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym. Odmawiając udzielania ulgi organ wziął również pod uwagę znaczące kwoty pomocy, jakie podatnik otrzymał od Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w 2017 roku oraz 2018 roku, tj. 60.628,28zł, a także okoliczność, że mając na uwadze trudności finansowe podatnika Wójt Gminy S udzielał P. O. ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci: umorzenia podatku rolnego w 2016r. - w kwocie łącznej 6813,00 zł, w 2017r. - w kwocie łącznej 4294,00 zł, w 2018r. - w kwocie łącznej 2244,00 zł, biorąc pod uwagę te same okoliczności, na jakie powołała się strona we wniosku o udzielenie ulgi złożonym w 2019 r.

Sąd podziela w całości prawidłowość prezentowanego przez organy stanowiska o braku zaistnienia w rozpoznawanej sprawie przesłanki zarówno ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego, co znajduje potwierdzenie w zebranym i prawidłowo przeanalizowanym materiale dowodowym. W szczególności należy podzielić stanowisko organów, że przeznaczenie przez podatnika pozostających do jego dyspozycji środków finansowych jest wprawdzie jego samodzielną decyzją, lecz w sytuacji, gdy wcześniej przyznawane ulgi nie spełniły swojej roli, a wnioskodawca posiadając wszak dość znaczny majątek nie podejmuje jednak prób uregulowania ciążących na nim zobowiązań podatkowych przyznanie skarżącemu kolejnej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych pozostałoby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej. Także brak spodziewanych zysków z prowadzonej działalności gospodarczej nie może zostać powetowany przyznaniem kolejnej ulgi.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że umarzanie podatnikowi zaległości podatkowych nie może stać się stałą praktyką oraz, że skoro ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych mają charakter uznaniowy i wyjątkowy - warunkowany wystąpieniem szczególnych przesłanek - to nie można z nich czynić powszechnego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego. Sąd podkreśla, że źródłem utrzymania społeczności lokalnej są podatki, w tym podatek od nieruchomości, czy rolny, z których finansowane są inwestycje mające służyć mieszkańcom, tym drogi, wodociągi, kanalizacja itd., a skarżący korzystał już we wcześniejszych latach z ulg podatkowych w latach 2016-2018, a Sąd podziela w całej rozciągłości ocenę organu, że umarzanie podatnikowi zaległości podatkowych nie może stać się stałą praktyką oraz, że skoro ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych mają charakter uznaniowy i wyjątkowy - warunkowany wystąpieniem szczególnych przesłanek - to nie można z nich czynić powszechnego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego.

Również zarzuty naruszenia przepisów procesowych zawarte w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Zdaniem Sądu organ zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, a jego ocena była logiczna i zgodna z przepisami prawa i doświadczenia życiowego. Zawarte w decyzji ustalenia dowodzą, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a postępowanie administracyjne nie zostało obarczone żadnymi istotnymi wadami, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe nie uchybiły przy tym obowiązkom wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego określonym w art. 122 i art. 187 § 1 O.p., a poprawność tej oceny (art. 191 O.p.) nie budzi zastrzeżeń w świetle przesłanek unormowanych w przepisie art. 67a § 1 O.p. oraz 67b o.p. Niepodzielanie przez stronę skarżącą stanowiska organów nie przesądza wszak, że ocena dokonana przez organy obu instancji była błędna.

W odniesieniu natomiast do wniosków dowodowych zawartych w skardze podnieść należy, że na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu, ale tylko z dokumentów i tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. W rozpoznawanej sprawie wszystkie kwestie dotyczące sytuacji majątkowej strony skarżącej, ponoszonych kosztów oraz szeroko pojętej sytuacji ekonomicznej zostały przez organy dostatecznie wyjaśnione, a zatem wnioski dowodowe strony jako niezasadne podlegały oddaleniu.

Z powyższych względów wobec braku uzasadnionych podstaw skargi z mocy art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.

P.C.