Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1909/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Inne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant - sekr. sąd. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego [...] z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że D. S. (dalej zwana: "Stroną", "Skarżącą" lub "Zainteresowaną") w dniu 10 maja 2018 r. złożyła wniosek o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 czerwca 2015 r. do 30 listopada 2015 r. wraz ze wszystkimi odsetkami należnymi do dnia rozpatrzenia wniosku. We wniosku stwierdziła, że posiada na utrzymaniu 4 osoby, w tym 2 z uwagi na stan zdrowia nie mogą podjąć zatrudnienia. Jej średni miesięczny dochód wynosi [...] zł, zaś z gospodarstwa nie uzyskuje realnych dochodów. Wobec czego nie jest w stanie uiścić takiej kwoty bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania jej i jej rodziny.

W przedmiotowej sprawie organ rentowy przeprowadził wizytację gospodarstwa rolnego oraz sporządził w dniu [...] maja 2018 r. protokół z jej przeprowadzenia, a także poinformował Skarżącą o prawie zapoznania się z zebranymi dowodami i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego stosownie do art. 10 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - j.t. Dz.U.2017.1257 - dalej "k.p.a.".

W ramach przeprowadzonej wizytacji ustalono, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 4,90 ha fizycznych w tym 4,4790 ha przeliczeniowych razem z nią zamieszkuje mąż W. S., synowie S. (lat [...]), T. (lat [...]). Źródłem dochodu rodziny jest praca zarobkowa D. S. w wysokości [...] zł brutto oraz utrzymują się z pobieranych dopłat bezpośrednich z ARiMR. Miesięczny dochód oszacowany na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2017r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego za 2016 r. wynosi 961,87 zł (4,4790 ha przeliczeniowego x 2.577 zł/2). Ponadto wydatki na prowadzenie gospodarstwa domowego w przeliczeniu na 1 miesiąc wynoszą: gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, leki [...] zł, podatek rolny [...] zł (4 raty po [...] zł), żywność [...] zł, odzież [...] zł ([...] zł na rok), opał [...] zł ([...] zł na opał przez 6 miesięcy) oraz na prowadzenie gospodarstwa rolnego [...] zł, nawozy [...] zł (polifoska [...] zł, saletrzak 1600[...] zł, wapno [...] zł), certyfikowany materiał siewny [...] zł opłata na spółkę wodną - melioracja [...] zł. Rodzina Strony zamieszkuje w domu mieszkalnym, murowanym krytym eternitem. W budynku znajdują sią podstawowe urządzenia sanitarne, doprowadzona jest woda z wodociągu, doprowadzony jest także gaz ziemny z sieci gazowej, ma także rozprowadzone centralne ogrzewanie. Z relacji męża wnioskodawczyni wynika, że dach budynku przecieka. W gospodarstwie znajduje się stodoła drewniana kryta eternitem (dach przecieka), obora murowana kryta eternitem oraz ciągnik rolniczy (niezarejestrowany) wraz z podstawowymi narzędziami do uprawy ziemi. Na powierzchni 3,70 ha uprawiane są zboża i 1ha znajdują się użytki zielone. W gospodarstwie utrzymywanych jest 40 szt. królików oraz drób na własne potrzeby.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego Prezes KRUS decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. odmówił umorzenia zadłużenia za okres od 2 kw. 2015 r. do 4 kw. 2015 r. na ubezpieczenie społeczne rolników.

Decyzja ta została wydana na podstawie art. 36 ust 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017r poz. 2336 ze zm., zwanej dalej: "u.s.r.") oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE. L. 2013.352.9 z dnia 24 grudnia 2013 r.). W myśl podstawy prawnej Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

W uzasadnieniu swej decyzji organ rentowy przywołał okoliczności, jakie ustalił w postępowaniu wyjaśniającym oraz zawarł wnioski, jakie podjął na podstawie tych okoliczności. Organ rentowy nie umorzył składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres 2 kw. 2015r. do 4 kw. 2015 r. ponieważ zadłużenie powstało w wyniku ubezpieczenia z okresem wstecznym. Brak terminowego zgłoszenia się do ubezpieczenia społecznego rolników nie może być przesłanką do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Zdaniem organu I instancji, z oceny materiału dowodowego wynika, że nie stanowi on wystarczających podstaw do umorzenia zaległych składek wraz z naliczonymi odsetkami na ubezpieczenie społeczne rolników za Stronę.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona wniosła o umorzenia zaległych składek. Wniosek Skarżąca uzasadniła poniesieniem w wyniku klęski suszy w 2018 r. strat w zbożach w wysokości 50% i użytkach zielonych w wysokości 50%.

Decyzją z dnia [...] września 2018 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji przywołano treść art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Następnie organ wskazał, że ważny interes zainteresowanego w umorzeniu należności ze względu na trudną sytuację ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek w wyniku, którego obowiązek zapłaty składek mógłby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych.

Powyższy przepis oznacza również, że nie każdy wniosek zobowiązanego musi być rozpoznany pozytywnie, a prócz umorzeń ustawodawca przewidział inne formy ulg w spłacie takie jak na przykład rozłożenie należności na raty. Ustawodawca w wymieniony przepisie nakazuje zestawić sytuację płatnika ze stanem funduszu emerytalno-rentowego i składkowego, z których wypłacane są świadczenia wszystkim uprawnionym ubezpieczonym.

W zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż zadaniem Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest zapewnienie realizacji prawa do należnych rolnikom z tytułu podlegania ubezpieczeniu świadczeń. Do wykonywania tych zadań niezbędne jest gromadzenie środków finansowych pochodzących ze składek opłacanych przez rolnika, a w przypadku funduszu emerytalno-rentowego także z budżetu państwa.

Zdaniem organu odwoławczego, uzasadnienie wniosku o umorzenie nie stanowi podstawy do umorzenia wnioskowanych należności za okres od 2 kw. 2015 r. do 4 kw. 2015 r.

Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy odmówił umorzenia i utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła decyzjom Prezesa KRUS błędną interpretację przepisów rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nie ustalił w sposób prawidłowy i wyczerpujący okoliczności faktycznych sprawy istotnych dla jej rozstrzygnięcia i nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, przez co naruszył art. 7, art. 8 i art. 107 § 3.p.a.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej, która zobowiązuje organy administracyjne do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Ponadto organ według zasady określonej w art. 8 k.p.a. winien prowadzić postępowanie w taki sposób, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

W pierwszej kolejności zauważenia wymaga, iż zgodnie z art. 41a ust 1 pkt 1 u.s.r. Prezes Kasy orzeka w zakresie umorzenia należności Kasy z tytułu składek na wniosek zainteresowanego, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowego i składkowego.

Rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego, w ramach którego ustawodawca pozostawia organom możliwość (a nie obowiązek) umorzenia tych należności.

Nie można jednak tracić z pola widzenia, że jak wskazuje się w orzecznictwie, "uznaniowość" nie oznacza jednak dowolności w orzekaniu organów. Zadaniem organu jest takie zebranie materiału dowodowego, a następnie dokonanie na jego podstawie ustaleń i wyciągnięcie z nich wniosków, by z jednej strony zobowiązany miał pewność przeanalizowania całokształtu jego sytuacji, z drugiej zaś by decyzja ta poddawała się kontroli Sądu (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 498/16).

Z kolei za przyjęciem wystąpienia ważnego interesu ubezpieczonego może przemawiać niemożność zapłacenia składek rozumiana jako absolutny brak środków na jej realizację albo też jako brak środków na zapłatę bez uszczuplenia podstawowych potrzeb życiowych. Ważny interes zobowiązanego może zachodzić również wówczas, gdy wskutek niskich dochodów, sytuujących się na granicy minimum socjalnego, wnioskodawca nie jest w stanie pogodzić obowiązku spłaty należności z koniecznością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Natomiast wypaczeniem stosowania instytucji umorzenia składek jest stanowisko, że składki powinny być za wszelką cenę ściągane z uwagi na stan finansów KRUS, podczas gdy prawodawca wyraźnie wskazuje, że granicą, której przekraczać nie wolno jest doprowadzenie do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego. Organ powinien zatem w każdym przypadku koncentrować się na sprawdzeniu, czy interes zainteresowanego nie zostałby naruszony, w sytuacji gdyby spłata zadłużenia spowodowała zagrożenie dla jego egzystencji (zob. wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt II GSK 179/16).

W tym miejscu należy zauważyć, że jedyne rozważania sytuacji materialno-bytowej Skarżących ograniczają się do stwierdzenia, iż źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane z pracy zarobkowej Skarżącej, prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz pobieranych dopłat bezpośrednich z ARiMR. Nadto podając, iż Skarżąca korzysta z dopłat, organ nie ustala ich wysokości, a następnie nie ocenia wpływu przyznanych kwot na kondycję finansową wnioskodawczyni i jej rodziny.

Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego w decyzji brakuje odniesień chociażby do ustaleń z przeprowadzonej wizytacji czy szczegółowej analizy wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego i gospodarstwa rolnego.

Należy podkreślić, że organ rozpatrując wniosek o umorzenie jest zobligowany do rozważenia sytuacji w jakiej znajduje się wnioskodawca w dacie podejmowania decyzji w sprawie. Organ powinien zatem dokonać wszechstronnej i aktualnej w odniesieniu do daty wydania decyzji analizy zdolności płatniczej Strony oraz aktualnych warunków jej egzystencji.

Nie można zgodzić się również z organem II instancji, iż w rozpatrywanej sprawie Prezes KRUS uwzględnił również udokumentowane problemy zdrowotne w rodzinie Skarżącej. W zaskarżonych decyzjach nie ma jakichkolwiek rozważań organu administracji dotyczących problemów zdrowotnych członków rodziny Skarżącej, w tym jednego z synów. W tym zakresie strona skarżąca przedstawiła obszerną dokumentację lekarską, która jednak w żaden sposób nie była przedmiotem analizy organów orzekających w sprawie.

Poddając kontroli zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, jak już wyżej wskazano, że narusza ona przepisy art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., gdyż nie sposób na jej podstawie stwierdzić aby została ona poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, a przede wszystkim decyzja ta nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia, zarówno faktycznego jak i prawnego.

Sąd stwierdził, że w zaskarżonej decyzji brak jest rozważań w kwestii istnienia ważnego interesu Zainteresowanej przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku Strony. Należy podkreślić, że dla podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o ww. art. 41a u.s.r. nie wystarczy samo wykazanie okoliczności, w jakich znajduje się Strona - konieczne jest bowiem ich rozważenie w kontekście ważnego interesu zainteresowanego.

Organ rentowy powinien zatem wyjaśnić jaka jest rzeczywista możliwość spłaty zadłużenia. Ustalenia w tym względzie są niezbędne do oceny realnej możliwości spłaty przez Skarżącą zaległych składek i istnienia przesłanki umorzenia należności, czyli ważnego interesu zobowiązanego. Jeśli bowiem okaże się, że zapłata składek mogłaby spowodować niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych Skarżącej i jej rodziny, to niewątpliwie taki ważny interes wystąpi. Oceny istnienia przesłanek umorzenia nie należy zawężać wyłącznie do wystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń o charakterze losowym, ponieważ treść art. 41 a ust.1 pkt 1 u.s.r. wskazuje na obowiązek kierowania się ważnym interesem zobowiązanego i uwzględniania możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz stanu funduszów emerytalno-rentowego i składkowego.

Z okoliczności podanych przez Skarżącą we wniosku wynika, że znajduje się ona w trudnej sytuacji materialnej, zatem organ rentowy powinien rozważyć, czy spłata przedmiotowego zadłużenia, bądź jego egzekucja z majątku zobowiązanej, nie spowoduje niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, oraz nie spowoduje konieczności skorzystania ze środków pomocy społecznej. Analiza zdolności płatniczych zobowiązanej wymaga zawsze ustalenia aktualnej wysokości osiąganych przez nią dochodów, ponoszonych wydatków oraz relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla jej egzystencji. Dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, dokonanie analizy sytuacji materialnej Skarżącej istniejącej w dacie rozstrzygnięcia, daje organowi możliwość oceny, czy jej sytuacja materialna i życiowa pozwala i w jakim zakresie, na zapłatę należności.

Podkreślenia wymaga, że w odniesieniu do decyzji o charakterze uznaniowym, szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska, które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym. Uzasadnienie takiej decyzji, powinno zawierać wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej zobowiązanego, jego zdolności płatniczych przy uwzględnieniu dochodów i niezbędnych wydatków oraz rozważenie wpływu egzekucji konkretnej kwoty należności na sytuację życiową zobowiązanego, w tym przede wszystkim na jego zdolność do utrzymania. Okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości. Konieczne jest skonfrontowanie sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności i wskazanie dochodów, które zdaniem organu - byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia.

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji wymogów tych w ogóle nie spełnia.

Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, nie odpowiada wymogom określonym przez art. 107 § 3 k.p.a., co z kolei stanowi konsekwencję naruszenia przepisów postępowania w zakresie obejmującym ustalenie stanu faktycznego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadniając zaskarżoną decyzję Prezes KRUS ograniczył się jedynie do przywołania treści art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. i stwierdzenia, że w rozpatrywanym okresie nie wystąpiły zdarzenia losowe, a brak terminowego zgłoszenia do ubezpieczenia nie może być przesłanką do umorzenia.

Organ ani nie opisał w zaskarżonej decyzji zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ani go nie ocenił go pod kątem przesłanki umorzenia.

Organ w ogóle nie przedstawił sytuacji Strony ani nie odniósł się do powołanych przez Stronę we wniosku oświadczeń, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie posiada środków na opłacenie składek. Organ nie przedstawił argumentacji na rzecz odmowy umorzenia w kontekście sytuacji materialnej Skarżącej.

W takiej sytuacji decyzja uchyla się od kontroli. Sąd nie jest w stanie wywieść, czy organ uznał, że Skarżąca spełnia przesłankę - w ocenie organu - ważnego interesu. Nie jest też w stanie stwierdzić, jakimi motywami prawnymi się kierował odmawiając przyznania wnioskowanej ulgi. Uzasadnienie organu nie wyjaśnia też dostatecznie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Organ wskazał jedynie, że w sprawie nie zaszły zdarzenia losowe, oraz, że to Strona ponosi odpowiedzialność za powstanie zadłużenia, gdyż nie dopełniła obowiązków ustawowych, dlatego wydano decyzję odmawiającą umorzenia składek.

Jak już wskazano powyżej, zaskarżona decyzja nie zawiera kluczowych ustaleń dotyczących sytuacji zobowiązanej i nie wyjaśnia jakie elementy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, uzasadniają twierdzenie organu o braku okoliczności spełniających przesłankę "ważnego interesu zainteresowanego", co narusza art. 107 § 3 k.p.a

Ponadto wskazać należy, że z odwołania jednoznacznie wynika, że Strona nie jest zadowolona z rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego co oznacza, że istnieje spór pomiędzy nią a organem. W takiej sytuacji, gdy zaskarżona decyzja niewątpliwie rozstrzyga sporne interesy stron w istocie odstąpienie od jej uzasadnienia stanowi naruszenie przepisów postępowania, które w tym konkretnym przypadku mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, błędy uzasadnienia świadczą także o naruszeniu art. 8 § k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności. Strona nie może być zdana w tym zakresie na swoje domysły. Organ administracji powinien podjąć starania, aby strona została przekonana o zasadności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tylko bowiem takie zachowanie będzie realizowało tę zasadę, którego istotą jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jego stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien wyeliminować wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości. Organ dokona zatem aktualnych na dzień wydania decyzji ustaleń faktycznych w zakresie wysokości uzyskiwanych przez Skarżącą dochodów i ponoszonych przez nią wydatków. Na tej podstawie rozważy możliwości płatnicze Zainteresowanej w odniesieniu do kwoty zaległości składkowych. Następnie organ oceni stan finansów funduszu emerytalno – rentowego i składkowego. Analiza tych przesłanek pozwoli organowi ewentualnie ustalić istnienie ważnego interesu po stronie Skarżącej, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie treści art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Uwzględni przy tym, że istnienie ważnego interesu może być uzasadnione bardzo trudną sytuacją majątkową starającego się o ulgę, a także dużymi problemami zdrowotnymi w rodzinie Strony, rzutującymi na sytuację finansową jej rodziny. Wynik ustaleń organu w powyższym zakresie powinien znaleźć się w uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie.

W ocenie Sądu, doszło także do naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia drugiej koniecznej przesłanki umorzenia, jaką stosownie do art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.s.r., jest stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego. Prezes KRUS odmawiając umorzenia należnych składek w ogóle nie odniósł się do drugiej przesłanki przyjmowanej jako interes społeczny.

Tytułem wstępu do rozważań dotyczących przesłanki interesu społecznego wskazać należy, że wszelkie ulgi w spłacie zobowiązań mają charakter odstępstwa od powszechności wnoszenia składek na ubezpieczenie rolnicze i niewątpliwie powinny być interpretowane ściśle. Podkreślić jednak należy, że wykładnia taka nie może być sprzeczna z ratio legis przepisu i przekreślać celu jaki prawodawca chciał dzięki niemu osiągnąć. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewidująca w art. 41a określone ulgi ma za zadanie spełnienie określonych celów społecznych czy ekonomicznych, uznawanych przez społeczeństwo za pożądane. Prawodawca nie może jednak przewidzieć wszystkich możliwych sytuacji, które mogą się zrealizować i to wówczas rolą organu, jest taka wykładnia przepisów w odniesieniu do zaistniałego stanu faktycznego, która uwzględnia jego cele i założenia. Ograniczanie uprawnień do ulg naruszałoby zasadę równości, która nie może odnosić się tylko do ponoszenia obciążeń publicznoprawnych, ale także do równego dostępu do preferencji w zakresie przyznawania ulg. Zakresem rozważań organu powinien zostać objęty nie tylko aspekt finansowy funduszów, ale również takie zasady, jak sprawiedliwość czy zaufanie zainteresowanego do organów państwa. Podstawą odmowy umorzenia należności, nie może być ponadto powszechnie przyjmowane przez organ stanowisko, że w interesie społecznym leży zapewnienie środków finansowych tych funduszy na poziomie gwarantującym płynną wypłatę świadczeń i każde umorzenie zaległych należności obciążające stan finansów funduszy Kasy jest sprzeczne z interesem społecznym ubezpieczonych. Chodzi jednak o to, by wskutek dochodzenia takich zaległości, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (por. wyroki NSA: z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3139/13; z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1026/06; publ. CBOSA). Dokonując "ważenia" obu wartości organ uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11; publ. CBOSA). Tak właśnie w ocenie Sądu należy postrzegać przesłankę interesu społecznego, określoną w art. 41a ust. 1 u.s.r. jako stan finansów funduszów. Uwzględnienie istnienia przesłanki interesu społecznego i rzetelne procedowanie co do wniosku zobowiązanego nie może być postrzegane jako "akt łaski", ale musi być efektem rzetelnej oceny, co w ustalonych realiach stanu faktycznego będzie z punktu widzenia społecznego korzystniejsze: zastosowanie ulgi, czy też odmowa uwzględnienia żądania strony.

Prezes KRUS prawidłowo rozstrzygając sprawę, musi mieć na uwadze to, że na dzień wydania decyzji ustala fakt spełnienia dwóch przesłanek, o których mowa w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Tym samym na dzień wydania decyzji, hipotetyczne są rozważania organu o braku podstaw do udzielenia ulgi skoro pierwsza przesłanka została błędnie oceniona co do jej zaistnienia, zaś druga przesłanka umorzenia nie była w ogóle przedmiotem ustalenia i oceny w tym postępowaniu. Takich rozważań zabrakło w zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ wszechstronnie rozważy dokonane ustalenia w kontekście zaprezentowanej wykładni przesłanki ważnego interesu zainteresowanego. Ponadto dokona ustaleń w zakresie zaistnienia drugiej przesłanki umorzenia - stanu finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego (interesu społecznego), z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni tej przesłanki. Ustalenia i ocena organu winny zatem koncentrować się na zbadaniu, czy zapłata należności nie spowoduje zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych zobowiązanej i jej rodziny. Powyższe wymagało dokonania i przedstawienia w uzasadnieniu decyzji szczegółowej analizy jej sytuacji finansowej, określenia źródła dochodów, wydatków niezbędnych dla egzystencji zobowiązanej i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe oraz określenia relacji pomiędzy tymi wielkościami.

Następnie wynik swoich ustaleń i oceny przedstawi w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

W konsekwencji, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, wypowie się, czy określone w art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.s.r. przesłanki zostały spełnione, a jeżeli tak to czy taka okoliczność przemawia za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia wnioskowanej przez Skarżącą kwoty.

Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.