Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1434/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wodociągowo-Kanalizacyjnego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód podziemnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa Wodociągowo-Kanalizacyjnego "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w L. kwotę 3883 (trzy tysiące osiemset osiemdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 2 sierpnia 2012 r. Przedsiębiorstwo Wodociągowo Kanalizacyjne "L." Sp. z o.o. nadesłało do Marszałek Województwa [...]"Wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat" za l półrocze 2012 r., m.in. z tytułu poboru wód podziemnych na ujęciu SUW P.(stacja uzdatniania wody P.) na kwotę 9.883,05 zł (opłata całkowita za pobór wód z wszystkich ujęć za I półrocze 2012 r. została naliczona w kwocie 60.110,00 zł i uiszczona na konto urzędu marszałkowskiego). W złożonym wykazie, naliczono opłatę za pobór wód podziemnych ze SUW P.w I półroczu 2012 r. w wysokości podstawowej posługując się pozwoleniem wodnoprawnym - decyzją Starosty L.z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...].

W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Marszałek Województwa [...]wymierzył Przedsiębiorstwu Wodociągowo Kanalizacyjnemu "L." Sp. z o.o. opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód podziemnych za I półrocze 2012 r., stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, przesłanego przez stronę w dniu 02 sierpnia 2012 r., w kwocie 49.416,00 zł za korzystanie ze środowiska bez pozwolenia w okresie pomiędzy utratą ważności dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnegoa uzyskaniem nowego pozwolenia wodnoprawnego.

Od ww. decyzji spółka wniosła odwołanie. Zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 poz. 145 ze zm.) poprzez błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego następuje z mocy prawa z upływem okresu, na który zostało .udzielone, podczas gdy przepis ten stanowi, że stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawanego następuje z urzędu lub na wniosek strony w drodze decyzji i naruszenie art. 276 ust. 1 w zw. z art. 292 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez błędne uznanie, że zachodzą przesłanki do wymierzenia Spółce podwyższonej opłaty administracyjnej w wysokości 500% oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym ustaleniu i przyjęciu, że Stacja Uzdatniania Wody SUW P.w L.stanowi własność Spółki, gdyż została wniesiona w formie aportu niepieniężnego na mocy uchwały Rady Miasta L. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] na rzecz Spółki, podczas gdy ww. stacja stanowi w dalszym ciągu własność Gminy L., a ww. uchwałą przeniesione zostały tylko elementy sieci wodociągowej Osiedla P. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 273 ust.

1 pkt 3, art. 276 ust. 1, art. 281 ust. 1 i 2, art. 284 ust. 1 i 2, art. 284 ust 1, art. 285 ust. 1 i 2, art. 286 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2 i ust. 12 pkt 1, art. 292 pkt 2 ustawy

z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 z późn. zm.) i art. 25 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz. U. z 2012 r., poz. 1342) po rozpatrzeniu odwołania podmiotu Przedsiębiorstwo Wodociągowo Kanalizacyjne "L." Sp. z o.o. od decyzji Marszałka Województwa [...]z dnia [...].03.2013 r. nr [...] (znak: [...]) wymierzającej ww. spółce opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód podziemnych za I półrocze 2012 r., stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, przesłanego przez stronę w dniu 02.08.2012 r., w kwocie 49.416,00 zł - orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu Kolegium powołując się na stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądowe stwierdziło, że decyzja Starosty L.z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] o pozwoleniu wodnoprawnym została wydana na okres do dnia [...] grudnia 2011 r. i z tym dniem wygasła. Decyzji stwierdzającej wygaśnięcie tej decyzji, jak ustalono w toku postępowania I instancji, nie wydano. Nie miało to jednak wpływu na kwestie wymierzenia ww. spółce opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód podziemnych za I półrocze 2012 r., stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, że spółka nie była właścicielem SUW P.i dlatego z opóźnieniem wystąpiła o wydanie jej pozwolenia wodnoprawnego w tym zakresie, organ wyjaśnił iż pozwolenie wodnoprawne, zgodnie z przepisami.

Prawa wodnego wydaje się na wniosek (art. 131 ust. 1 tej ustawy) i wnioskodawcą może być dowolna osoba, która spełni wymagania co do kompletności wniosku

(art. 132 ust. 2 ww. ustawy). Natomiast zgodnie z art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska, a jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji (omawiany przypadek), podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat jest użytkownik urządzenia wodnego (art. 279 ust. 1 pkt 2 Poś), którym zgodnie z art. 3 pkt 42a i 41 może być właściciel, użytkownik wieczysty, uprawniony z tytułu trwałego zarządu, prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego. Zatem w omawianym przypadku, skoro spółka dysponowała pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] listopada 2001 r. i użytkowała przedmiotowe instalacje, była też uprawniona do wystąpienia bezpośrednio do właściwego organu

o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na dalszy okres po [...] grudnia 2011 r. przed tą datą, tymczasem uczyniła to po tej dacie, a dopiero dnia 09 lutego 2012 r. zwróciła się do Urzędu Miasta L. z informacją o konieczności uzyskania przez gminę pozwolenia wodnoprawnego zamiast bezpośrednio wystąpić do Starosty L.o wydanie takiego pozwolenia.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że nie byłoby możliwe zaopatrywanie przez spółkę części Miasta L. w wodę bez eksploatacji urządzenia Stacja Uzdatniania Wody (SUW) P.. Jak wynika z pozwolenia wodnoprawnego z 2001 r., dotyczyło ono czterech studni (1,2,3,4), a więc spółka użytkowała 4 studnie, w tym SUW P.. Natomiast zgodnie z załącznikiem do uchwały nr [...] r. stanowiącym zgodnie z § 2 - uchwała nr 1 aktu notarialnego z [...].05.2010 r. (protokół ze zgromadzenia wspólników spółki, na podstawie którego Miasto L.

wniosło aportem do spółki m.in. obiekty, urządzenia oraz sieci infrastruktury wodociągowo - kanalizacyjnej zgodnie z ww. załącznikiem), Miasto wniosło aportem do Spółki 3 studnie głębinowe nr 2,3,4 (z pompami głębinowymi 0886 GC3) stanowiące Hydrofornię P.(a więc SUW P.), oprócz studni 1A, której dotyczy umowa dzierżawy z dnia [...].12.2012 r. Zatem nie jest zasadne stwierdzenie odwołania, że dysponująca siecią wodociągową spółka, nie dysponowała SUW P. Nie jest też zasadne stwierdzenie, że - z powodu niezawinionych przez spółkę okoliczności (tzn. dlatego, że - wg odwołania - pozwolenie wodnoprawne powinien uzyskać właściciel instalacji, a ten o nie nie wystąpił) - spółka nie uzyskała nowego pozwolenia wodnoprawnego we wcześniejszym terminie, co powinno - zgodnie z ww.

uchwałą NSA z 12.12.2011 r. sygn. II OPS 2/11 - być wzięte pod uwagę przez organ, który nie powinien w tej sytuacji wymierzać opłaty podwyższonej na podstawie art. 292 pkt 2 w związku z art. 276 ust. 1 Poś.

Pismem z dnia 7 czerwca 2013r. Przedsiębiorstwo Wodociągowo Kanalizacyjne "L." sp. z o.o. z siedzibą w L.wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję, zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 138 ust 1 ustawy z dnia 18 lipca

2001 r. Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że decyzja Starosty Powiatowego w L.z dnia [...] listopada2001 r. Nr [...], z której korzystała skarżąca wygasła z mocy prawa w dniu [...] grudnia2011 r.,

2) naruszenie art. 276 ust. 1 w zw. z art. 292 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez błędne uznanie, że zachodzą przesłanki do wymierzenia skarżącej podwyższonej opłaty administracyjnej w wysokości 500% i utrzymanie w mocy decyzji Marszałka Województwa [...]z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...], nakładającej na Skarżącą podwyższoną opłatę roczną.

Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak również decyzji Marszałka Województwa [...]oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi strona rozwinęła powyższe zarzuty podnosząc, iż w ocenie skarżącej Kolegium błędnie przyjęło, iż decyzja Starostwa Powiatowego

w L.z dnia [...] listopada2001 r. nr [...] wygasła z mocy prawa w dniu [...] grudnia2011 r. Z art. 138 ust. 1 ustawy Prawo wodne wynika, że stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje

z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądowym powołanym przez skarżącą w odwołaniu, decyzja stwierdzająca wygaśniecie pozwolenia wodnoprawnego ma charakter konstytutywny, nie zaś jak twierdzi SKO deklaratoryjny. Wobec treści art. 138 ust. 1 ustawy Prawo wodne

i powołanego wyżej orzecznictwa sądowego skarżąca wskazała, iż wobec braku wygaszenia przez odpowiedni organ decyzji Starosty Powiatowego w L.

z dnia [...] listopada2001, nr [...] w terminie do dnia [...] czerwca 2012 r., tj. do dnia uzyskania przez skarżącą nowego pozwolenia wodnoprawnego na przedmiotowe instalacje wydanego decyzją Starosty Powiatu P.Nr

[...], skarżąca uprawniona była korzystać z poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko zaprezentowane

w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 270 ze zm. zwanej dalej p. p. s. a.).

Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o powyższe kryteria Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja Marszałka Województwa [...]naruszają przepisy prawa.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w W. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...]wymierzającą ww. spółce opłatę za korzystanie ze środowiska z tytułu poboru wód podziemnych za I półrocze 2012 r., stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z wykazu, o którym mowa w art. 286 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, przesłanego przez stronę w dniu 02 sierpnia 2012 r., w kwocie

49.416,00 zł.

Zdaniem strony skarżącej brak było podstaw do wymierzenia spółce ww. opłaty, albowiem wobec braku wygaszenia przez odpowiedni organ decyzji Starosty Powiatowego w L.z dnia [...] listopada2001 r. nr [...]

korzystała z tego pozwolenia.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się więc do ustalenia, czy organ prawidłowo określił stronie skarżącej podwyższoną opłatę za pobór wód bez zezwolenia przyjmując, iż wprawdzie strona dysponowała takim pozwoleniem

wydanym w dniu [...] listopada2001 r. nr [...], jednakże jego okres ważności został określony do dnia [...] grudnia2011 r. zatem czy po tej dacie można było przyjąć, iż strona pozostawała bez wymaganego prawem pozwolenia.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie za prawidłowe uznał stanowisko w myśl którego aby twierdzić, iż strona nie posiada pozwolenia wodnoprawnego konieczne jest ustalenie, że wydano decyzję stwierdzającą wygaśnięcie takiego pozwolenia, która ma charakter decyzji konstytutywnej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 marca 2009 r., II SA/Kr 1224/08; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 2007 r., II SA/Bk 832/06; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2010 r., II SA/Wr 462/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 maja 2010 r., II SA/Gd 219/10

niepubl., dostępne Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie bowiem do art. 135 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U, z 2012 poz. 145 ze zm.) pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane. Jednocześnie przepis art. 138 ww. ustawy stanowi, że stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcia lub ograniczenie pozwolenia wodnoprawnego następuje z urzędu lub na wniosek strony, w drodze decyzji, przy czym decyzją o wygaśnięciu lub cofnięciu można nałożyć obowiązek usunięcia negatywnych skutków w środowisku wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego lub powstałych w wyniku działalności prowadzonej niezgodnie

z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym oraz określić zakres

i termin wykonania tego obowiązku.

Z powyższego wywieść należy, iż upływ terminu, na jaki wydane zostało pozwolenie powoduje, z mocy prawa, wyłącznie skutek materialnoprawny,

polegający na wygaśnięciu stosunku administracyjnoprawnego uprawniającego podmiot korzystający ze środowiska do zgodnej z prawem eksploatacji urządzenia. Natomiast samo wygaśnięcia uprawnienia wypływającego z uprzednio udzielonego pozwolenia wodnoprawnego nie wyczerpuje jeszcze hipotezy przepisu art. 292 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska "bez wymaganego pozwolenia", a skoro zwrot ten swym znaczeniem obejmuje zarówno skutek materialnoprawny (wygaśnięcie uprawnienia), jak i procesowy (brak decyzji

o pozwoleniu), to ziszczenie się jednego tylko elementu tej hipotezy jest jeszcze niewystarczające do nałożenia przez organ opłat podwyższonych.

A zatem samo wygaśnięcie uprawnienia z uwagi na upływ okresu obowiązywania pozwolenia, nie eliminuje z obrotu prawnego decyzji, gdyż istnieje ona nadal w sensie procesowym. Takie wyeliminowanie ma miejsce dopiero na podstawie art. 138 ustawy Prawo wodne, wówczas następuje potwierdzenie wygaśnięcia uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślić trzeba, iż do czasu aż taka decyzja potwierdzająca wygaśnięcie nie zostanie wydana, nie można skutecznie powoływać się na to, że uprawnienie wynikające z pozwolenia wodnoprawnego wygasło, dopiero taka ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia powoduje de facto wyeliminowanie tego pozwolenia

z obrotu prawnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż przedwczesne było rozstrzygnięcie w przedmiocie określenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska bez zezwolenia, gdyż nie można w niniejszym stanie faktycznym powiedzieć, iż strona skarżąca takiego pozwolenia nie posiadła w okresie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 10 czerwca 2012 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, iż sprawa wymaga ponownej analizy we wskazanym wyżej kierunku.

Biorąc powyższe pod uwagę, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono

w oparciu o art. 152 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).