Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 645/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1, art. 34 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. D. M.(dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: organ drugiej instancji) z [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

2. Stan sprawy.

2.1. Postanowieniem z [...] r. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. działając jako organ pierwszej instancji zawarł jednoznaczne stanowisko, w którym uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

2.2. Postanowienie powyższe zostało zaskarżone w drodze zażalenia.

W zażaleniu skarżący podtrzymał zarzut nieistnienia obowiązku. Ponadto dopiero na etapie zażalenia skarżący wniósł zarzut oparty na braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. - u.p.e.a.). Wniesienie kolejnego zarzutu na tym etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego należy uznać za spóźnione. Wskazano, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne w terminie 7 dni od dnia otrzymania przez niego odpisu tytułu wykonawczego.

Z uwagi na powyższe, nie jest dopuszczalne dokonanie przez organ drugiej instancji merytorycznej oceny zarzutu wniesionego na etapie zażalenia, gdyż wniesiony został z uchybieniem terminu.

Dalej wskazano, że przymus rejestracji odbiornik radiofonicznego lub telewizyjnego wynika z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 – u.o.a.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ww. ustawy za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa/a tego odbiornika. Oznacza to, że każdy kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne musi je zarejestrować i opłacać abonament (jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony).

Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 ww. ustawy) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia.

Odnosząc się do wniesionego zażalenia organ wskazał, iż zajmując stanowisko w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku ujętego w tytule wykonawczym z dnia [...] r., w zaskarżonym postanowieniu właściwie wskazano, że po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych skarżącemu jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiorników radiofonicznego/ telewizyjnego, nadano indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych numer [...]. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], będące dowodem zarejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego zostało przesłane do skarżącego pismem z dnia [...]r.

Duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia [...]r, załączony został do zaskarżonego postanowienia.

Użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wprowadzona zmiana nie wymagała ponownego zgłoszenia rejestracji używanych odbiorników. Wejście w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych spowodowało zmianę technologii realizacji usługi radiofonicznej. Poczta Polska została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, które zostały wycofane z użytku, indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Od miesiąca grudnia 2008 r. zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, zaewidencjonowani pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych.

Nadto rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie posługuje się pojęciem "doręczenia" lecz "przesłania" zawiadomienia. Zatem zadość wymogom określonym w rozporządzeniu czyniło przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, co było wystarczającym, w tym stanie prawnym, działaniem Poczty Polskiej, która w sposób prawidłowy wykonała ciążące na niej obowiązki. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaję posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny.

W niniejszej sprawie wierzyciel spełnił nałożony na niego rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 26 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, obowiązek nadania skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] jak i powiadomienia o jego nadaniu przesyłając przedmiotowe zawiadomienie przesyłką zwykłą.

Dalej wskazano, że w postanowieniu z dnia [...] r. właściwie odniesiono się do informacji dotyczącej zmiany adresu i sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w G. w 2009 roku.

W świetle obowiązujących przepisów na abonencie ciąży obowiązek informowania o nie posiadaniu odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, zaprzestania ich używania, bądź o zmianie danych adresowych.

W przypadku zaistnienia okoliczności z powodu których skarżący zaprzestał używać odbiorniki radiofoniczne/telewizyjne, powinien w placówce pocztowej dopełnić formalności ich wyrejestrowania.

Na dzień wydania niniejszego postanowienia Poczta Polska S.A., nie dysponowała dokumentem potwierdzającym dopełnienie przez skarżącego w placówce pocztowej formalności związanych z wyrejestrowaniem przedmiotowych odbiorników przed dniem 2 grudnia 2020 r. Dodano, że skarżący wyrejestrował odbiornik w dniu 2 grudnia 2020 r.

Zatem uznano zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.

Dalej wskazano, że Poczta Polska S.A. wypełniając nałożony w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek w dniu [...] r. skierowała do skarżącego (za elektronicznym potwierdzeniem odbioru) upomnienie wzywające do uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych pod adres: ul. [...], [...] G., które uznano za doręczone z dniem [...] r. w myśl art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2021 r. poz. 735- k.p.a.).

Zauważono, że aby przewidziane w art. 44 § 4 k.p.a. domniemanie doręczenia było skuteczne, przesyłka zawierająca pismo musi być zaadresowana na prawidłowy (aktualny) adres, co w niniejszej sprawie nie zostało spełnione, wobec czego zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Powyższe nie przesądza o anulowaniu zaległości w opłatach abonamentowych obciążających indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...], a jedynie stanowi podstawę do umorzenia prowadzonego postępowanie egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] z dnia [...]r.

3.1. Powyższe postanowienie organu drugiej instancji zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Zarzucono mu:

- naruszenie art. 33 § 2 pkt. 1 u.p.e.a. poprzez nie uwzględnienie zarzutu nieistnienia obowiązku,

- naruszenie zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej określonej w art. 8 k.p.a. - w związku z art. 18 u.p.e.a., z uwagi na nie przeprowadzenie przez organy wyczerpującego postępowania dowodowego oraz nie przedstawienie materiału dowodowego na poparcie zasadności roszczenia egzekwowanego przez wierzyciela,

- naruszenie art. 15 § 1 w związku z art. 33 § 2 pkt. 4 u.p.e.a. poprzez procedowanie postępowania obarczonego wadą z powodu braku doręczenia skarżącemu upomnienia, warunkującego prawidłowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz tytułu wykonawczego, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący zaprzecza twierdzeniom Poczty Polskiej S.A., zgodnie z którymi dokonał rejestracji odbiorników radiofonicznego, w wyniku czego została wydana książeczka radiofoniczna na nazwisko skarżącego. Skarżący nigdy nie dokonał takiej rejestracji, nie otrzymał także zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, którego kopię Poczta Polska S.A. dołączyła do postanowienia. Nigdy nie wnosił też opłat z tego tytułu.

Wierzyciel nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów, z których wynikałoby, że skarżący zarejestrował na siebie radioodbiornik/telewizor, używany pod adresem G. ul. [...]. Oprócz kopii pisma z dnia [...]r. wierzyciel nie przedstawił także żadnego dowodu potwierdzającego doręczenie zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru indentyfikacyjnego jak również dowodu, na to że skarżący kiedykolwiek uiszczał opłaty tytułem abonamentu radiowo telewizyjnego.

Skarżący, właścicielem lokalu położonego w G. przy ul. [...], stał się w dniu [...]r., na podstawie zawartej umowy darowizny, gdzie darczyńcą była babcia skarżącego G.M.. To babcia była główną lokatorką mieszkania. Wcześniej z babcią mieszkał jej mąż F. M. (żył w latach 1914-1994 ), który w roku 1989 osiągnął wiek uprawniający do zwolnienia z opłaty abonamentowej. Babcia zmarła w roku 2004, ale również przysługiwało jej zwolnienie od opłaty abonamentowej z uwagi na I grupę inwalidzką.

Wedle wiedzy skarżącego od momentu gdy stał się właścicielem mieszkania opłata abonamentowa nie była uiszczana, gdyż dziadkowie byli z niej zwolnieni. Skarżący, w okresie po otrzymaniu darowizny mieszkania od dziadków, nigdy osobiście nie mieszkał w lokalu mieszkalnym położonym w G., przy ul. [...]. Tym samym skarżący nie miał podstawy do rejestracji odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, gdyż nigdy nie prowadził tam wspólnie z innymi czy sam gospodarstwa domowego. Nie posiadał też pod tym adresem żadnych urządzeń kwalifikujących się do zarejestrowania.

Mieszkanie zostało sprzedane w dniu [...]r. Kopia aktu notarialnego została złożona jako załącznik do pisma skarżącego z dnia 22 lipca 2020 r. Od tego czasu skarżący nigdy nie otrzymał jakiegokolwiek pisma, wezwania czy upomnienia od Poczty Polskiej. Pierwszą informacją o istnieniu rzekomego zadłużenia było doręczenie skarżącemu tytułu wykonawczego oraz zajęcie wynagrodzenia za pracę u pracodawcy.

Dodatkowo, po otrzymaniu postanowienia z [...]r., skarżący był bardzo zaskoczony przedstawionymi tam tezami i twierdzeniami, ponieważ wcześniej uważał, że w świetle wyżej przedstawionych argumentów żądanie uiszczenia opłat abonamentowych przez Pocztę Polską to jest pomyłka, która z łatwością zostanie wyjaśniona. Po otrzymaniu postanowienia z [...]r., działając tylko i wyłącznie z ostrożności procesowej, skarżący postanowił na wszelki wypadek formalnie zgłosić na Poczcie Polskiej wyrejestrowanie odbiorników, żeby nie narażać się na dalsze konsekwencje w przypadku, gdyby jednak wierzyciel cały czas podtrzymywał swoje stanowisko w kwestii rejestracji odbiorników i zasadności kierowanych roszczeń.

Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa wart. 15 § 1 u.p.e.a. Z tego ostatniego przepisu wynika natomiast, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

Zgodnie z przedstawionymi wyżej informacjami, skarżący nigdy wcześniej nie otrzymał żadnej korespondencji od Poczty Polskiej w sprawie opłaty abonamentowej.

Biorąc pod uwagę brak doręczenia upomnienia, w świetle zapisów art. 15 § 1 u.p.e.a., należy stwierdzić, że prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne dotknięte było wadą prawną z uwagi na fakt, że wierzyciel nie wypełnił ciążących na nim obowiązków warunkujących wszczęcie i prowadzenie postępowania. W tym zakresie wierzyciel uznał argumenty skarżącego, co zostało potwierdzone pismem Poczty Polskiej S.A. skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] r., zawierającym wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Niemniej jednak skarżący nie ma pewności czy toczące się przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne zostało umorzone - co powinno nastąpić w myśl art. 59 § 1 ust. 6 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości lub w części gdy z wnioskiem o umorzenie wystąpi wierzyciel. Tymczasem w dniu [...] r. skarżący otrzymał postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego, zgodnie z którym ten organ uznał, że zgłaszany przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku jest nieuzasadniony i stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu, organ ten podjął decyzję po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów wniesionych przez skarżącego. Niemniej jednak zignorował fakt otrzymania wniosku o umorzenie egzekucji od wierzyciela oraz fakt, że w rzeczonym ostatecznym postanowieniu zostało wprost przyznane, że w wszczętym wobec skarżącego postępowaniu egzekucyjnym zaistniały przesłanki do umorzenia tego postępowania egzekucyjnego ze względu na nie doręczenie skarżącemu upomnienia (brak wysyłki na prawidłowy adres). To sprawia, że skarżący jest niepewny, co do statusu prawnego wszczętego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego i z ostrożności procesowej podnosi raz jeszcze argumenty dotyczące braku doręczenia upomnienia.

Reasumując, skarżący wskazał, że Poczta Polska wszczęła postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego, pomimo braku dowodów na to, że skarżący kiedykolwiek miał zarejestrowane radioodbiorniki, co stanowiłoby podstawę uiszczania opłat abonamentowych, jako zebrany materiał dowodowy posiadając jedynie duplikat wysłanego do skarżącego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wysłanego w 2008 roku. Przez 11 lat Poczta Poiska nie kontaktowała się w żaden sposób ze skarżącym, nie wzywała do zapłaty, nie podjęła żadnych kroków w celu potwierdzenia, że jej roszczenia mają uzasadnienie.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Dodatkowo wskazano, że ostatnia uregulowana wpłata przez skarżącego została zaksięgowana na jego indywidualnym koncie w dniu 16 stycznia 2008 r. w wysokości [...] zł. Wpłata została dokonana w Urzędzie Pocztowym G. [...] za okres od 01/2008 do 03/2008. Powyższe potwierdza, że skarżący dokonał rejestracji odbiorników oraz regulował opłaty abonamentowe do marca 2008 r.

Na dowód powyższego przedstawiono wydruk z systemu informatycznego, potwierdzający dokonywanie wpłat do marca 2008 r.

Wskazano również, że pomimo, że wierzyciel w dniu 18 lutego 2021 r. skierował, za pośrednictwem platformy ePUAP, do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. pismo o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę, brak było umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny.

Podkreślono jednak, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie powoduje umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych powstałych na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], które pozostają w dalszym ciągu do uregulowania po stronie skarżącego.

Naczelnik [...], Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia [...], r. uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Organ egzekucyjny jednocześnie stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.

Art. 34 § 4 u.p.e.a. mówi, iż organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

4. Skarga jest zasadna i doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Na wstępie wskazać należy, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 13 maja 2021 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1476/20, w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zapadł wyrok oddalający skargę.

Z uwagi na tożsamy przedmiot sprawy i analogiczną treść złożonych przez skarżącego zarzutów, Sąd w niniejszym składzie w całości podziela poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku, przyjmując je za własne. W uzasadnieniu prawnym w niniejszej sprawie Sąd posłuży się argumentacją przedstawioną w ww. sprawie.

5. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu są postanowienia wierzyciela, co do wniesionych przez zobowiązanego zarzutów.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1).

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem w rozpatrywanym przypadku organ egzekucyjny obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów – co też nastąpiło.

6. W przedmiotowej sprawie skarżący podniósł zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. twierdząc, że egzekwowany obowiązek nie istnieje. W tej mierze wskazał w toku postępowania, że: po pierwsze nigdy nie dokonywał rejestracji odbiornika RTV, po drugie Poczta w sposób skuteczny nie zawiadomiła skarżącego o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Skarżący akcentował, że Poczta nie przedstawiła dowodów zarejestrowania przez niego odbiornika RTV oraz doręczenia mu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Z kolei wierzyciel powołał się na dokonanie przez skarżącego rejestracji odbiornika RTV, wskazując, że skarżącemu nadany został indywidulany numer identyfikacyjny abonenta [...],, który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych numer [...],. Zawiadomienie o nadaniu powyższego numeru, będące w ocenie organu dowodem zarejestrowania odbiornika telewizyjnego zostało przesłanie skarżącemu pismem z dnia [...]r.

Pomimo powyższego organ do akt sprawy nie dołączył dokumentów obrazujących te okoliczności np. wniosku (lub jego kopii) o rejestrację. W aktach znajduje się tylko duplikat wygenerowanego w dniu [...]r. zawiadomienia o nadaniu skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, kluczowego znaczenia nabiera kwestia rozkładu ciężaru dowodowego pomiędzy zobowiązanym (abonentem), a wierzycielem (organem administracji publicznej, w tym przypadku Pocztą) w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających istnienie obowiązku opłacania abonamentu z tytułu posiadania odbiornika telewizyjnego lub radiofonicznego.

Co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie została zdefiniowana problematyka prawna ciężaru dowodu, ale kształt regulacji prawnych determinuje w analizowanym przypadku rozkład obowiązków w zakresie dowodzenia. Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że jeśli zobowiązany kwestionuje zarejestrowanie odbiornika i powstanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania, że do tejże rejestracji doszło. Z kolei w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w G. z 20 września 2017 r., I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z 4 lutego 2020 r., III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2017 r., I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2017 r., I SA/Gl 428/17). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku zarejestrowania odbiornika skarżący kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, Poczta nie byłaby w stanie udowodnić wyrejestrowania odbiornika, jeśli tę okoliczność by negowała (wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., I GSK 1503/20).

7. Stosownie do art. 7 k.p.a., który w ramach postępowania egzekucyjnego znajduje zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wyrażana przez tę regulację m.in. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Organ nie jest ograniczony wnioskami strony przy badaniu okoliczności sprawy. Przeciwnie, może i powinien zbierać z urzędu materiały dowodowe, określać okoliczności faktyczne, jakie uważa za istotne dla załatwienia sprawy oraz dopuszczać dowody na takie okoliczności.

Dochodzenie do prawdy obiektywnej tj. do określenia rzeczywistego stanu stosunków faktycznych i prawnych powinno odbywać się według reguł postępowania dowodowego, określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (dział II, rozdział 4). W tej mierze szczególnie należy mieć na uwadze otwarty katalog środków dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a.), zasadę równej mocy środków dowodowych (szczególną moc dowodową mają jedynie dokumenty urzędowe – art. 76 k.p.a.), brak związania organu wydanym przez siebie postanowieniem dotyczącym przeprowadzenia dowodu (art. 77 § 2 k.p.a.), zasadę swobodnej oceny dowodów oznaczającą, że organ ocenia wiarygodność dowodów według własnego przekonania (art. 80 k.p.a.), czy też instytucję wyłączenia pracownika i organu administracji publicznej od załatwienia sprawy (art. 24-27 k.p.a.).

W odniesieniu do tej sprawy wymaga wyeksponowania obowiązek organu do rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Z ostatnio powołanych regulacji, z jednej strony wynika obowiązek organu uwzględnienia wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, a zatem niemożność pominięcia jakiegokolwiek, który może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 230), ale również, z drugiej strony niedopuszczalność oparcia się na dowodzie, który nie został przeprowadzony zgodnie ze stosownymi regulacjami procesowymi. Sąd orzekający podziela stanowisko E. Iserzona, który w odniesieniu do art. 80 k.p.a. wskazał, że: "wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na dowodach zdobytych przez organ i sprawdzonych przezeń. Istotnym naruszeniem tej zasady byłoby orzekanie na podstawie danych znanych osobiście organowi, ale nie mających oparcia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty wzory, formularze, Warszawa 1970, s. 155, i powołane tam orzeczenia NTA, który np. w orzeczeniu z 1 kwietnia 1924 r., L. rej. 516/23, ZW 348, stwierdził, że niemożność stwierdzenia w aktach administracyjnych okoliczności decydujących dla oceny legalności orzeczenia stanowi wadliwość postępowania). Analogiczne stanowisko zajmuje A. Wróbel (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2021, Komentarz do art. 80, teza 6) oraz orzecznictwo (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 sierpnia 2007 r., VII SA/Wa 1034/07, Lex nr 364725; wyrok NSA z 29 listopada 2004 r., OSK 813/04, Lex nr 164713; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 2 lipca 2009 r., II SA/Go 367/09, Lex nr 553056; wyrok WSA w Poznaniu z 17 stycznia 2008 r., III SA/Po 685/07, Lex nr 510377; wyrok WSA w Białymstoku z 12 czerwca 2006 r., II SA/Bk 219/06, Lex nr 928832).

8. W realiach niniejszej sprawy Poczta w istocie przeszła do porządku nad kwestią zarejestrowania przez skarżącego odbiornika telewizyjnego. Zajęła tylko enigmatyczne stanowisko w tej kwestii, stwierdzając autorytatywnie, że skarżącemu jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiorników, nadany został indywidualny numer identyfikacyjny, który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych o stosownym numerze (s. 2 postanowienia). Jako dowód na tę okoliczność Poczta załączyła do akt sprawy tylko duplikat nadania skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z 25 września 2007 r. Żadnych innych dowodów w tej materii nie dołączono do akt sprawy; uwaga ta dotyczy nie tylko dowodów bezpośrednio wskazujących na fakt rejestracji (np. kopia wniosku o rejestrację) ale nawet pośrednio wykazujących tę okoliczność (np. dowody uiszczania przez skarżącego abonamentu za jakikolwiek okres w odniesieniu do przedmiotowego lokalu). Zjadający się, bowiem w aktach sprawy wydruk z systemu informatycznego potwierdzający dokonywanie wpłat od marca 2008 r. dotyczy odbiornika zarejestrowanego pod innym adresem. Na wydruku widnieje adres: G. ulica [...],, z kolei sprawa dotyczy odbiornika zarejestrowanego w G. przy ulicy [...],. Takim dowodem nie jest również dokonane przez skarżącego w dniu 2 grudnia 2020 r. wyrejestrowanie odbiornika, albowiem skarżący jak twierdzi uczynił to z uwagi na to, by nie narażać się na dalsze konsekwencje w przypadku pootrzymywania stanowiska przez wierzyciela.

Sąd zauważa, że wymaganie przedłożenia przez wierzyciela takich dowodów jak wskazano powyżej, nie przekracza jego możliwości, ponieważ druk stanowiący wniosek o rejestrację odbiornika RTV abonent składa w urzędzie pocztowym i dokument ten jest przeznaczony do archiwizacji przez Pocztę. Podobnie, nie sposób uznać, że niemożliwe jest przedłożenie przez Pocztę choćby jednego dowodu wpłaty tytułem abonamentu RTV, uiszczanego w związku z rejestracją odbiornika na dane osobowe i adresowe skarżącego.

Z twierdzeń Poczty wynika, że rejestracja odbiornika przez skarżącego miała nastąpić przed 13 grudnia 2007 r., a więc przed wejściem w życie rozporządzenia z 25 września 2007 r. ponieważ po wejściu w życie tego rozporządzenia imienne książeczki opłaty abonamentowej zostały zastąpione indywidualnym numerem identyfikacyjnym (§ 5 rozporządzenia z 25 września 2007 r.).

W tym kontekście Sąd podkreśla, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie mógł zostać wykreowany na skutek realizacji przez Pocztę § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r., zgodnie z którym operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny, zaś o nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Co prawda, jak wspomniano, w aktach sprawy znajduje się kopia takiego zawiadomienia (datowanego na [...]r.) ale jeśli wcześniej skarżący nie dokonał rejestracji odbiornika, to ustawowy obowiązek, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.o.a. nie mógł przecież powstać na skutek jednostronnej czynności Poczty, dokonywanej w dodatku na mocy aktu wykonawczego, wydanego na podstawie upoważnienia z art. 6 ust. 4 u.o.a. obejmującego tylko określenie warunków i trybu rejestracji odbiorników RTV. W ocenie Sądu z § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie można więc wywodzić ani obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, ani braku tego rodzaju obowiązku. Jak wskazał NSA w wyroku z 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16, przepis ten nie określa bowiem takiego obowiązku jak również z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych nie zwalnia. Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania rozporządzenia minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Zatem nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.

W tym miejscu można wskazać dla jasności, że Sąd orzekający podziela stanowisko Poczty, iż z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie wynika, aby prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego wprowadził wymóg doręczenia przesyłką rejestrowaną zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego (wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1297/15). Dla skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne również legitymowanie się operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki (wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2262/15, wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15).

W aktach sprawy znajduje się kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu, indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora. Jednak jak wyżej wskazano, zawiadomienie to ma wyłącznie charakter techniczny i ani nie kreuje, ani nie wygasza obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Sąd zauważa, że zgodnie z § 3 pkt 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. zawiadomienie stanowi dowód zarejestrowania odbiorników RTV. W tej mierze Sąd zwraca jednak uwagę, że ustawa o opłatach abonamentowych statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jak stwierdził NSA w wyroku z 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16, w ujęciu funkcjonalnym obowiązki te są powiązane, to jednak w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV w postaci nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego należy więc odnosić przede wszystkim do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania przez abonenta dowodu ich rejestracji. Niewykazanie się przez daną osobę dowodem rejestracji odbiornika RTV może skutkować nałożeniem na nią opłaty w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (art. 7 ust. 3 u.o.a.), przy czym nie zwalnia to od obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej za okres od dnia stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (art. 7 ust. 4 u.o.a.). Tym samym przedmiotowe zawiadomienie jest dowodem zarejestrowania odbiornika RTV (§ 3 rozporządzenia), ale przede wszystkim w kontekście art. 7 ust. 3 u.o.a.

Natomiast w kontekście obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a., samo nadanie numeru identyfikacyjnego może pełnić rolę dowodu pośredniego. Bezpośrednio nie dowodzi przecież rejestracji odbiornika, tak jak wynikałoby to np. ze złożonego przez skarżącego wniosku o rejestrację. Dlatego od konkretnych realiów danej sprawy zależy, czy jest to dowód wystarczający do przyjęcia przez organ administracyjny powstania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej na skutek rejestracji odbiornika RTV. Na przykład jeśli adresat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie kwestionuje, że wcześniej dokonał rejestracji odbiornika, to Sąd nie widzi powodów, aby prowadzić dalej idące postępowanie dowodowe, zmierzające do wykazania faktu rejestracji odbiornika. Natomiast w stanie sprawy, jak w niniejszym przypadku, w którym skarżący kwestionuje fakt rejestracji odbiornika przed wygenerowaniem przez Pocztę takiego zawiadomienia, w ocenie Sądu nie może być ono uznane za dowód wystarczający do stwierdzenia istnienia obowiązku uiszczania opłaty, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a.

Z jednej strony, nadanie przez Pocztę danej osobie indywidualnego numeru identyfikacyjnego świadczy o istnieniu podstaw do takiej czynności, m.in. uprzedniego zarejestrowania przez tą osobę odbiornika, ale z drugiej strony, nie można wykluczyć, że w proces rejestracji lub/i proces nadawania indywidualnego numeru rejestracyjnego wkradł się błąd co danych personalnych lub adresowych abonenta. Weryfikacja ewentualnych błędów, jeśli dana osoba zaprzecza dokonaniu rejestracji jest możliwa tylko przy przedstawieniu przez Pocztę choćby jednego dodatkowego dowodu. Zdaniem Sądu wymaganie w takim przypadku od Poczty przedstawienia np. kopii wniosku o rejestrację odbiornika, kopii innych wniosków abonenta, jeśli takie zostały złożone (związanych przykładowo z zawiadomieniem Poczty o zmianie nazwiska, adresu), czy dokumentów świadczących o uregulowaniu przez abonenta, choćby raz, opłaty abonamentowej - nie powinno być dla wierzyciela niemożliwe, czy nawet trudne do zrealizowania.

Należy ponownie podkreślić, że czynność nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego jest podejmowana przez Pocztę jednostronnie, w zautomatyzowany sposób, w dodatku nie jest wymagane doręczenie zawiadomienia drugiej stronie za potwierdzeniem odbioru. W tej sprawie skarżący kwestionuje otrzymanie takiego zawiadomienia, a Poczta nie przedstawia dowodu na jego doręczenie.

Na gruncie tej sprawy jednostronna czynność wierzyciela, zautomatyzowanego nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie może zatem przesądzić istnienia po stronie skarżącego obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, którego źródłem jest czynność dwustronna oparta na zgodnej woli obu stron - jeśli druga strona, dokonaniu tej dwustronnej czynności, zdecydowanie zaprzecza.

Treść § 3 rozporządzenia z 25 września 2007 r. nie może być traktowana jak źródło formalnej teorii dowodowej, w dodatku przełamujące zasady swobodnej oceny dowodów zawarte w przepisach rangi ustawy (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).

W związku z powyższym, Sąd nie może, w obecnym dowodowym stanie sprawy, odeprzeć argumentu skargi, że zobowiązany nie rejestrował odbiornika telewizyjnego, a zatem obowiązek uiszczania przez niego egzekwowanych opłat abonamentowych nie istnieje, bo nigdy nie powstał.

Wierzyciel powinien dla potwierdzenia faktów, na których opiera swoje rozstrzygnięcie, przedstawić dodatkowe dokumenty świadczące bezpośrednio o rejestracji przez skarżącego odbiornika RTV lub choćby pośrednio o dokonaniu tej czynności. Załączona do akt kopia duplikatu zawiadomienia skarżącego o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikującego nie jest wystarczająca z powodów wyżej wskazanych. Poczta powołuje się na wydanie skarżącemu imiennej książeczki radiofonicznej i podaje jej numer ([...],), ale nie dołączyła do akt sprawy wniosku o rejestrację, który jest związany z wydaniem tejże książeczki i przeznaczony do archiwizacji przez Pocztę.

Wierzyciel nie przedstawił też jakiegokolwiek innego dowodu, który pozwoliłby Sądowi na odparcie argumentu skargi, że rejestracji nie dokonano.

9. W tym stanie sprawy, skoro wskazany, kluczowy dla rozstrzygnięcia fakt w postaci zarejestrowania przez skarżącego odbiornika RTV jest kwestionowany przez skarżącego, a zarazem nie znajduje wystarczającego potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy - zaskarżone postanowienie nie może się ostać. Organ administracyjny dopuścił się w tej mierze naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. – p.p.s.a.).

10. Wskazania dla organu w toku postępowania ponownego, w zakresie wykazania, że egzekwowany obowiązek istnieje, bo skarżący dokonał rejestracji odbiornika RTV pod adresem G., ul. [...], wynikają z powyższych rozważań.

11. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożył się wpis od skargi 100 zł.