Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 838/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1a) i c)
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 71 ust. 1, art. 80b
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka -Trzebiatowski Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Ośrodka Transportu Leśnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Ośrodka Transportu Leśnego kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną skargą decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną przez Prezydenta Miasta ( w imieniu którego działał Dyrektor Wydziału Komunikacji), decyzję z dnia "[...] marca 2015 r." ( powinno być: z "[...] czerwca 2015 r.") znak [...], o umorzeniu postępowania w sprawie korekty zapisu rodzaju pojazdu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki [...], oznaczonego numerem identyfikacyjnym [...] oraz numerem rejestracyjnym [...].

2. Wynikający z akt administracyjnych stan sprawy przedstawiał się następująco:

13 marca 2014 r. do Prezydenta Miasta wpłynął wniosek Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Lasów Państwowych Ośrodka Transportu Leśnego o sprostowanie błędnego zapisu rodzaju pojazdu w dowodowych rejestracyjnych m.in. pojazdu marki [...], oznaczonego numerem identyfikacyjnym [...] oraz numerem rejestracyjnym [...], z ciągnika samochodowego na samochód ciężarowy. Do wniosku załączono opinię techniczną rzeczoznawcy samochodowego z dnia [...] marca 2014 r. stwierdzającą, że obecne parametry techniczne i sposób użytkowania badanych pojazdów pozwalają na wnioskowanie o zmianę wpisów rodzaju pojazdu w dowodach rejestracyjnych z ciągnika samochodowego na samochód ciężarowy.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r., nawiązując do wniosku z dnia [...] marca i wezwania organu z dnia [...] marca 2014 r. do jego uzupełnienia, Ośrodek Transportu Leśnego ( dalej także jako: OTL ) wyśnił, iż powodem złożenia wniosku nie było wykonanie w pojeździe zmian konstrukcyjnych, ale błędna kwalifikacja rodzaju pojazdu powstała przy jego pierwszej rejestracji. W związku z tym wniósł o skorygowanie w ewidencji prowadzonej przez organ błędnie przyjętego rodzaju pojazdu użytkowanego z ciągnika samochodowego na samochód ciężarowy.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor Wydziału Komunikacji przedstawił stan faktyczny sprawy, przytoczył przepisy prawa oraz pogląd organu w zakresie ich wykładni. Poinformował wnioskodawcę, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach ( Dz. U. z 2014r., poz. 1727 ze zm.) dane i informacje dotyczące pojazdu organ rejestrujący zamieścił w bazie danych na podstawie dokumentów wymaganych do rejestracji pojazdów, w tym przede wszystkim dowodu rejestracyjnego nr [...] wydanego przez Starostę. Stanem rzeczywistym, na którego podstawie organy powinny dokonywać ustaleń, są dane wynikające z decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu i korespondująca z nią treścią dowodu rejestracyjnego, będącego dokumentem urzędowym. Wskazał też, że zawartą w dowodzie rejestracyjnych adnotację pojazdu o jego kwalifikacji uznaje za prawidłową. Pouczył również stronę o prawie wniesienia skargi na to pismo do sądu administracyjnego.

Wniesiona na pismo Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2014 r. OTL do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarga została, postanowieniem z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie II SA/Go 386/14, odrzucona jako niedopuszczalna. Sąd wskazał, że odmowa uwzględnienia wniosku strony powinna bowiem nastąpić w formie aktu bardziej sformalizowanego, a mianowicie decyzji administracyjnej a jej cech nie posiada zaskarżone pismo. Prezydent Miasta, o ile w świetle obowiązujących przepisów prawa uważa wniosek Ośrodka Transportu Leśnego o zmianę danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym pojazdu za niezasadny, powinien wydać w tym przedmiocie decyzję administracyjną, od której stronie będzie przysługiwało odwołanie do organu wyższej instancji. W złożonym w toku tego postępowania piśmie procesowym OTL wyjaśnił iż wprawdzie w dniu [...] maja 2014 r. zbył wskazany pojazd jednakże ma interes prawny w jej rozpoznaniu gdyż jej rozstrzygnięcie ma wpływ na wymiar podatku od środków transportowych za okres ostatnich pięciu lat.

Przed rozpoznaniem skargi tj. w dniu 6 czerwca 2014 r. Ośrodek Transportu Leśnego zawiadomił Wydział Komunikacji Urzędu Miejskiego o zbyciu przedmiotowego pojazdu firmie "H" H.J. na podstawie faktury nr [...] z dnia [...] maja 2014 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...] Prezydent Miasta orzekł o "odmowie dokonania zmiany stanu faktycznego polegającej na zmianie rodzaju pojazdu".

W wyniku odwołania złożonego przez OTL, decyzją z dnia [...] października 2014 r. znak [...], która stała się przedmiotem skargi do WSA w Gorzowie Wlkp., SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Przed rozpoznaniem skargi przez WSA, decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydaną na wniosek M.M. – firma C Prezydent Miasta orzekł o wyrejestrowaniu przedmiotowego pojazdu z powodu jego demontażu, uchylając jednocześnie dowód rejestracyjny o numerze [...], tablice rejestracyjne [...], znak legalizacyjny o numerze [...] oraz kartę pojazdu numer [...]. Do wniosku o wyrejestrowanie została dołączona faktura nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. wystawiona przez OTL na rzecz firmy H.J. "H" oraz kopia faktury nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wystawiona przez "H" na rzecz M.M. - firma "C".

Wskutek skargi Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów państwowych Ośrodka Transportu Leśnego na decyzje SKO z dnia [...] października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. prawomocnym wyrokiem z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie II SA/Go 915/14 uchylił zaskarżoną decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...].

Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania były decyzje odmawiające zmiany stanu faktycznego polegającego na zmianie w dowodzie rejestracyjnym wpisu w zakresie rodzaju pojazdu z "ciągnika samochodowego" na "samochód ciężarowy". Zarzucił,że organy prowadzące postępowanie w ogóle nie odniosły się do zapisu we wniosku o rejestrację, do opinii biegłego, ani tym bardziej do twierdzeń strony, iż nie dokonano w spornym pojeździe żadnych zmian konstrukcyjnych, bezpodstawnie żądając dokumentów dotyczących takich zmian i uporczywie przytaczając treść przepisów dotyczących zmiany danych pojazdu wynikających ze zmian konstrukcyjnych, nie dopuszczając takiej możliwości, że popełniono błąd w ustaleniach co do rodzaju pojazdu przy jego pierwszej rejestracji w Polsce. Stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie analiza powinna obejmować wskazane przez Sąd wątpliwości dotyczące m.in. wniosku OTL o rejestrację przedmiotowego pojazdu, opinii rzeczoznawcy czy tłumaczenia oryginalnych, niemieckich dokumentów. Samo przytaczanie przepisów i twierdzenie, że strona nie przedłożyła właściwych dokumentów umożliwiających wnioskowaną zmianę stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Wskazując na wynikający z uchwały 7 sędziów NSA z dnia 24 września 2001 r. (OPS 6/01) charakter prawny dowodu rejestracyjnego, nie będącego decyzją administracyjną, wywiódł że zawiera on określone dane identyfikujące pojazd samochodowy, jego właściciela oraz wystawcę i jest dokumentem wydawanym w następstwie podjęcia decyzji o zarejestrowaniu pojazdu określonego (opisanego) w złożonym wniosku. Jedynie zmiana takiego elementu treści tegoż dowodu winna być poprzedzona decyzją zmieniającą uprzednią decyzję o rejestracji lub też uchyleniem tej uprzedniej decyzji i wydaniem "nowej" decyzji na co zezwala (stawiając warunek zgody strony) art. 155 Kpa albo też wykorzystaniem trybu przewidzianego w art. 162 Kpa tj. stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o rejestracji i wydanie następnie innej decyzji dotyczącej tego pojazdu, który stanowił wcześniej element decyzji o rejestracji. W przypadku zmiany danych zawartych wyłącznie w dowodzie rejestracyjnym ( wydawanym w drodze czynności materialno-technicznej) nie ma potrzeby zmiany decyzji o rejestracji pojazdu. W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się zmiany wpisu w dowodzie rejestracyjnym w rubryce dotyczącej rodzaju i przeznaczenia pojazdu z ciągnika samochodowego na samochód ciężarowy. Skoro dane dotyczące rodzaju i przeznaczenia pojazdu nie znajdują się w decyzji o rejestracji pojazdu, to nie zachodzi konieczność jej zmiany. W takiej sytuacji zmian należy dokonywać tylko w dowodzie rejestracyjnym w drodze czynności materialnotechnicznej, które nie wymagają wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji administracyjnej w trybie Kpa. Zmiana wpisu dotyczącego rodzaju pojazdu może się dokonać tylko i wyłącznie poprzez zmianę czynności materialnotechnicznej, nie zaś poprzez zmianę decyzji o rejestracji pojazdu. Czynność materialnotechniczna nie ma cech ostateczności ani prawomocności, a właściwy organ ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu, oczywiście po ustaleniu, że taki błąd ma miejsce, czego w rozpatrywanej sprawie organy nie uczyniły.

Ponownie rozpoznając sprawę po wyroku z dnia 5 marca 2015 r., decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. znak [...], Prezydent Miasta ( w imieniu którego działał Dyrektor Wydziału Komunikacji) orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie korekty zapisu rodzaju pojazdu w dowodzie rejestracyjnym pojazdu marki [...] oznaczonego numerem identyfikacyjnym [...] oraz numerem rejestracyjnym [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, negatywnie ocenił opinię rzeczoznawcy przedłożoną przez OTL dla wykazania, iż pojazd pozostawał w istocie samochodem ciężarowym wyrażając pogląd, iż rodzaj pojazdu został prawidłowo określony w oparciu o dokumenty przedłożone do rejestracji. W odniesieniu zaś do decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. o wyrejestrowaniu przedmiotowego pojazdu z powodu demontażu wskazał na jej konsekwencje w postaci uchylenia dowodu rejestracyjnego, co ma ten skutek, że dokument zostaje wycofany z obrotu prawnego. W zaistniałej sytuacji organ I instancji uznał, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, co oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialno prawnego, skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych ( brak strony lub brak przedmiotu rozstrzygnięcia ). Prezydent wskazał, iż OTL złożył wniosek o korektę danych dotyczących rodzaju pojazdu zawartych w dowodzie rejestracyjnym. Dane te można zmienić lub skorygować poprzez wydanie nowego dowodu rejestracyjnego. W sytuacji gdy przedmiotowy pojazd został wyrejestrowany i dowód rejestracyjny został uchylony, a przez to nie funkcjonuje w obrocie prawnym, to brak jest możliwości wykonania korekty rodzaju pojazdu w uchylonym dowodzie rejestracyjnym. Zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym dowód rejestracyjny jest wydawany dla pojazdu zarejestrowanego.

W odwołaniu od tej decyzji, złożonym pismem z dnia [...] lipca 2015r. Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Ośrodek Transportu Leśnego zarzucił naruszenie art. 105 § 1 Kpa, poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz art. 155 Kpa w zw. z art. 2 pkt 42a ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ich "niezasadne niezastosowanie".

Podnosząc te zarzuty skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu odwołania OTL, przytaczając definicję "ciągnika samochodowego" z art. 2 pkt 42a ustawy Prd podnosił, że dokonano rejestracji pojazdu błędnie określając jego rodzaj jako "ciągnik samochodowy", a dane zawarte w akcie rejestracyjnym nie są jedynie danymi technicznymi, ale stanowią o treści decyzji administracyjnej o rejestracji pojazdu. Wpis rodzaju pojazdu nie stanowi jedynie zwykłej formalności, ale wywołuje określone skutki prawne i to nie tylko w zakresie Prawa o ruchu drogowym, ale również w innych dziedzinach prawa, chociażby w zakresie prawa podatkowego. Mając wzgląd na powyższe, błędne określenie rodzaju pojazdu przez organ administracyjny w sposób istotny wpływa na sytuację strony (np. kształtuje wysokość jej zobowiązań podatkowych). Dalej skarżący wywodził, że już z samej treści faktury dotyczącej zakupu pojazdu wynika że pojazd posiadał cechy wyposażenia i przeznaczenia, które wykluczały zakwalifikowanie go jako ciągnika samochodowego, co dostrzec powinien organ urzędowo zajmujący się rejestracją. Zarzucał, że organ I instancji umarzając postępowanie naruszył dyspozycję art. 105 § 1 Kpa, gdyż postępowanie zostało wszczęte na kilka miesięcy przed wyrejestrowaniem pojazdu, dlatego organ I instancji powinien dokonać odpowiednich zmian – za czym przemawia słuszny interes strony - nie tylko poprzez wydanie nowego dowodu rejestracyjnego, ale i w programie SI Pojazd oraz aktach prowadzonych dla przedmiotowego pojazdu.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2015r., stanowiącym uzupełnienie odwołania pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 107 § 3 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niezawarcie w uzasadnieniu decyzji rozważań dotyczących faktycznego rodzaju pojazdu ustalanego w oparciu o jego wygląd i przeznaczenie, a nie wyłącznie o dokumenty złożone przy pierwszej rejestracji oraz zasadności dokonania zmian błędnie wpisanego rodzaju pojazdu, nie tylko w dowodzie rejestracyjnym, ale i w bazie danych prowadzonej przez organ rejestrujący oraz centralnej ewidencji pojazdów. Podkreślał, że strona złożyła wniosek o zmianę wpisu rodzaju pojazdu, który już przy pierwszej rejestracji został błędnie oznaczony, a na okoliczność błędnie oznaczonego rodzaju pojazdu odpowiednie dowody (w tym opinię rzeczoznawcy). W związku z powyższym organ I instancji nie powinien dokonywać ustaleń, czy przy pierwszej rejestracji zostały złożone dokumenty, które pozwalały organowi ustalić, iż przedmiotowy pojazd jest samochodem ciężarowym, a przeprowadzić (w oparciu o nowe dowody z uwzględnieniem treści poprzednio złożonych dokumentów) odpowiednie rozważania, czy faktycznie nie doszło do błędnego oznaczenia pojazdu, a w związku z tym, czy zasadny jest wniosek strony o dokonanie odpowiednich zmian w dowodzie oraz właściwych bazach danych i ewidencjach. Z przedłożonych przez stronę ekspertyz jednoznacznie wynika, że pojazd marki [...] nie spełnia definicji z art. 2 pkt 42a ustawy Prd, bowiem nie służy (i w momencie pierwszej rejestracji nie służył) wyłącznie do ciągnięcia przyczepy, ale jest (i był) przystosowany również do przewozu ładunku bezpośrednio na swoim nadwoziu (przewozu wózka pod dłużyce). Organ I instancji w ogóle w uzasadnieniu nie odniósł się do wyglądu tego pojazdu, który bez dokładnej analizy jego cech i konfrontacji z definicją ustawową, może być pomylony z ciągnikiem samochodowym. Nie dokonał analizy faktycznego rodzaju pojazdu, a jedynie w oparciu o dokumenty złożone przy pierwszej rejestracji pojazdu, zanegował wnioski płynące ze złożonych opinii.

Odnosząc się do uzasadnienia prawnego decyzji wskazywał na przepisy art. 80b ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 1a oraz ust. 3 pkt 2, art. 80e ust. 1. 80c ust.1 pkt 8 Prd oraz § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach z dnia 27 września 2003 r. (Dz.U. Nr 192, poz. 1878 ze zm.) wskazujące na to, że mimo wyrejestrowania pojazdu i w konsekwencji uchylenia dowodu rejestracyjnego, dane dotyczące pojazdu, w tym i jego rodzaj, w dalszym ciągu występują w obrocie i mogą mieć wpływ na sytuację prawną strony odwołującej. W związku z powyższym brakuje w uzasadnieniu decyzji rozważań co do zasadności dokonania odpowiednich wpisów dotyczących przedmiotowego pojazdu w rejestrach i bazach elektronicznych. Podsumowując wskazywał, iż uzasadnienie decyzji organu I instancji jest obarczone wadami, organ w ogóle nie zbadał stanu faktycznego sprawy, a jedynie oparł się na pierwotnie złożonych dokumentach podważanych przez stronę w postępowaniu poprzez złożenie opinii rzeczoznawców potwierdzających, że budowa i przeznaczenie przedmiotowego pojazdu nie pozwala na zakwalifikowanie go jako ciągnika samochodowego. Ponadto z uwagi na okoliczność podkreślaną już w odwołaniu, iż wpis rodzaju pojazdu nie stanowi jedynie zwykłej formalności, ale wywołuje określone skutki prawne i to nie tylko w zakresie Prawa o ruchu drogowym, ale również w innych dziedzinach prawa, chociażby w zakresie prawa podatkowego, organ I instancji winien w swych rozważaniach również uwzględnić kwestię zasadności (lub nie) dokonania odpowiednich zmian w rejestrach prowadzonych w systemie teleinformatycznym.

W wyniku rozpoznania odwołania, powołaną na wstępie decyzją ( w której błędnie przytoczono datę zaskarżonej decyzji ), SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta znak: [...].

W motywach rozstrzygnięcia podniosło, że decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji ( art. 104 Kpa). Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 Kpa).W przedmiotowej sprawie wniosek strony dotyczył zmiany zapisu rodzaju pojazdu w dowodzie rejestracyjnym gdyż takie wyraźne żądanie strony zostało sformułowane we wniosku z dnia 12 marca 2014r., powtórzone także w kolejnych pismach, np. z dnia [...] marca 2014 r.

Posiłkując się poglądami wyrażonymi w uchwale NSA z dnia 24 września 2001r. , sygn. akt OPS 6/01, opubl. ONSA 2002/1/7 wskazało, że rejestracja pojazdu następuje w drodze rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w formie decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od których ustawa i przepisy wykonawcze do niej uzależniają dokonanie rejestracji. Postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu kończy się wydaniem decyzji administracyjnej i decyzja ta poprzedza czynność materialnotechniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic. Z kolei dowód rejestracyjny stanowi zewnętrzny przejaw oświadczenia woli organu administracyjnego rozstrzygającego sprawę rejestracji pojazdu - z jednej strony potwierdza wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, a z drugiej strony jest dokumentem stwierdzającym dopuszczenie zarejestrowanego pojazdu do ruchu. Zatem dowód rejestracyjny jako dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy administracji publicznej w ich zakresie działania stanowi potwierdzenie wcześniejszego uzyskania pozytywnej decyzji o rejestracji pojazdu. Sam dowód rejestracyjny nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 Kpa. Decyzja o rejestracji pojazdu zawiera jedynie dane identyfikujące pojazd i jego właściciela i taka jej treść jest utrwalana w aktach na odwrocie wniosku o rejestrację. W wydanych w toku przedmiotowej sprawy orzeczeniach WSA w Gorzowie Wlkp., zarówno w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 386/14, jak i w wyroku z dnia 5 marca 2015r., sygn. akt II SA/Go 915/14 stwierdzono, że załatwienie sprawy winno zostać zwieńczone albo dokonaniem zmiany w dowodzie rejestracyjnym - tj. winno się zakończyć dokonaniem czynności materialnotechnicznej w przypadku przychylenia się do wniosku strony, albo decyzją w sprawie odmowy dokonania tej zmiany w przypadku negatywnego rozstrzygnięcia wniosku. W myśl art. 71 ust. 1 Prd dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu do ruchu jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Dowód rejestracyjny jest więc dokumentem urzędowym, który potwierdza dopuszczenie pojazdu do ruchu, a wraz z wyrejestrowaniem pojazdu dowód rejestracyjny podlega zwrotowi do właściwego organu. W niniejszej sprawie pojazd, dla którego został wydany dowód rejestracyjny decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. na wniosek M.M. – firma C został wyrejestrowany. Do wniosku o wyrejestrowanie pojazdu zostało dołączone oświadczenie, że dowód rejestracyjny został zatrzymany w depozycie. Czynności strony i organu związane z wyrejestrowaniem pojazdu reguluje § 15 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1522 ze zm.). W każdym przypadku wyrejestrowanie pojazdu wiąże się z wycofaniem z obrotu prawnego dowodu rejestracyjnego. W zaistniałym stanie faktycznym brak było podstaw i możliwości prawnych do merytorycznego rozstrzygania sprawy, a postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

3. W skardze na decyzję organu odwoławczego profesjonalny pełnomocnik Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów państwowych Ośrodka Transportu Leśnego zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 105 § 1 Kpa, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie oraz art. 155 Kpa w zw. z art. 2 pkt 42a ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi powtórzył motywację zawartą odwołaniu z dnia [...] lipca 2015 r.

4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tekst jednolity Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako: Ppsa) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy administracyjnej, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga podlegała uwzględnieniu.

6. Na wstępie przypomnieć trzeba, iż kontrolowana przez Sąd w niniejszym postępowaniu decyzja SKO i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2015 r. wydane zostały w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, a to w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. decyzji SKO z dnia [...] października 2014 r. i decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2014 r.

Z tego względu w pierwszej kolejności odnieść się należy do przepisu art. 153 ppsa. W brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. stanowi on, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowo wydanej decyzji ( vide: wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10, LEX nr 1081870). Przepis art. 153 ppsa ma charakter bezwzględnie wiążący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane ( vide: wyrok NSA z 27 września 2011 r., II OSK 1384/10, LEX nr 1151858). Istotą zasady "związania oceną prawną" z art. 153 ppsa jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego.

Z treści nowego brzmienia przepisu art. 153 ppsa wynika, że obowiązek podporządkowania się wyrażonej ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania upada w sytuacji gdy przepisy prawa uległy zmianie.

Jednakże pod rządem nowego brzemienia art. 153 ppsa za nadal aktualny uznać, należy utrwalony w orzecznictwie - w odniesieniu do tej regulacji w brzmieniu poprzednim - pogląd, iż obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej i udzielonym wskazaniom co do dalszego postępowania może być wyłączony także w razie istotnej zmiany stanu faktycznego powodującej, iż wyrażona ocena lub udzielone wskazania staną się nieaktualne. Zatem ustanie mocy wiążącej wyrażonej oceny prawnej i wspomnianych wskazań może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych (vide: B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz wyd. VI, stan prawny na 2 kwietnia 2016 r. – pubil. LEX Komentarze). Tym samym wyrażona ocena prawna i udzielone wskazania pozostają wiążące o tyle, o ile odnoszą się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych.

7. Wprawdzie nie zostało to wyartykułowane w uzasadnieniu organów wydających kontrolowane decyzje, ale należy przyjąć, iż w sposób dorozumiany uznały one, że w sprawie wszczętej wnioskiem OTL z dnia [...] marca 2014 r. doszło do istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy w stosunku do kontrolowanego przez Sąd w sprawie II SA/Go 915/14. Podkreślenia wymaga, że we wskazanej sprawie sądowoadministracyjnej ocenie Sądu podlegał stan faktyczny sprawy administracyjnej istniejący na dzień decyzji SKO ([...] października 2014r.). Elementem tego stanu faktycznego był znany już organom i sądowi wówczas orzekającemu, udokumentowany w aktach administracyjnych fakt zbycia przez OTL pojazdu marki [...] w dniu [...] czerwca 2014 r. na rzecz firmy "H".

8. Za nową okoliczność, przesądzającą o uznaniu prowadzonego postępowania za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa, organ I instancji uznał – co zostało zaaprobowane przez SKO – fakt wyrejestrowania pojazdu decyzją Prezydenta Miasta z [...] grudnia 2014 r. nr [...] oraz skutek tej decyzji w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego dokumentu urzędowego w postaci dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...]. Zdaniem Sądu to stanowisko organów orzekających pozostaje nieuprawnione i narusza przepis art. 105 § 1 Kpa bowiem postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe.

9. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku ( vide: M. Jaśkowska i A. Wróbel w Komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, i cytowana tam literatura). Zatem bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy odpadła jedna z konstytutywnych cech sprawy administracyjnej. Sprawę administracyjną określają elementy podmiotowe i przedmiotowe. Brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc, brak podstaw prawnych lub faktycznych, materialnych lub procesowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje brak przedmiotu postępowania. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Bezprzedmiotowość przedmiotowa ma więc miejsce wtedy, kiedy zbędne jest orzekanie odnośnie substratu sprawy administracyjnej, a więc wówczas, gdy przedmiot jej nie istnieje, albo gdy był już objęty ostatecznym rozstrzygnięciem. Bezprzedmiotowość podmiotowa występuje w przypadku wniesienia podania przez podmiot, któremu nie służy przymiot strony. W niniejszej sprawie oba elementy sprawy administracyjnej występują, gdyż jest jej podmiot (strona) i przedmiot.

10. W odniesieniu do przedmiotu postępowania wskazać należy, że faktycznie we wniosku wszczynającym postępowanie w sprawie tj. w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. OTL wystąpił o dokonanie zmiany w dowodzie rejestracyjnym należącego do niego pojazdu marki [...] zapisu w rubryce - przeznaczenie i rodzaj pojazdu – przez zastąpienie istniejącego wpisu "ciągnik ciężarowy" wpisem "samochód ciężarowy" ze względu na błąd popełniony - zdaniem wnioskodawcy - przy pierwszej rejestracji tego pojazdu. Wniosek ten - czego nie dostrzegło SKO – w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. został przez wnioskodawcę rozszerzony o żądanie dokonania zmian w zakresie błędnego wpisu także w ewidencji prowadzonej przez organ.

Zauważyć też przyjdzie, że w aktach administracyjnych udokumentowany jest fakt prowadzenia przeciwko wnioskodawcy postępowania podatkowego w związku z uchylaniem się od obowiązku sporządzenia korekt deklaracji podatku od środków transportu z powodu zgłaszania błędnych danych pojazdów w tym m.in. pojazdu [...] o nr rej. [...], co koresponduje z twierdzeniami strony podnoszonymi w piśmie procesowym złożonym w sprawie II SA/Go 386/14 i okolicznościami podnoszonymi w uzupełnieniu odwołania, a przesądzającymi o posiadaniu statusu strony w rozumieniu art. 28 Kpa, i to mimo sprzedaży pojazdu, czego zresztą nie zakwestionował WSA w wyroku z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie II SA/Go 915/14.

11. W ocenie Sądu analiza obowiązujących przepisów prawa prowadzi do wniosku iż wycofanie z obrotu dowodu rejestracyjnego nie stanowi przeszkody do rozpoznania wniosku strony o zmianę danych pojazdu w zakresie ustalenia jego rodzaju.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. ) dowód rejestracyjny stanowi dokument potwierdzający dopuszczenie pojazdu do ruchu. Dane zwarte w dowodzie rejestracyjnym pojazdu mają charakter "pochodny". Ich źródłem jest bowiem baza danych w rozumieniu § 1 pkt 7a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach ( tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1724 ). Zgodnie z tym przepisem przez bazę danych rozumie się bazę danych służącą do gromadzenia i przetwarzania danych i informacji przez organ rejestrujący. Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, organ rejestrujący zamieszcza w bazie danych dane i informacje o pojazdach zarejestrowanych, czasowo zarejestrowanych, wyrejestrowanych oraz ich właścicielach i niektórych posiadaczach z uwzględnieniem danych i informacji, o których mowa w art. 80b ust. 1 i 1a ustawy. W myśl ust. 2 dane i informacje, z zastrzeżeniem § 7 ust. 2 i § 8 ust. 4 oraz z zachowaniem zasad określonych w instrukcji, organ rejestrujący zamieszcza w bazie danych na podstawie dokumentów wymaganych do rejestracji pojazdu zgodnie z rozporządzeniem o rejestracji pojazdów. Zgodnie zaś z ust. 3 dane i informacje, o których mowa w art. 80b ust. 1 i 1a ustawy tj. Prd, organ rejestrujący przekazuje z bazy danych, zgodnie z ustawą, do ewidencji pojazdów, na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 80e ust. 1 Prd, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego rejestracji. Z omówionych regulacji wynika, zatem, że źródłem danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym są zasoby bazy danych tworzone w oparciu o dokumenty wymagane do rejestracji.

W okolicznościach niniejszej sprawy istotne pozostaje też, że w § 11 załącznika nr 1 pt. Instrukcja w sprawie rejestracji pojazdów, do powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003r., określony został sposób wystawiania dowodu rejestracyjnego. Z ust. 2 wynika natomiast ,że źródłem informacji wpisywanych do dowodu rejestracyjnego są dane i informacje z bazy danych, które drukowane są odpowiednio w poszczególnych rubrykach dowodu rejestracyjnego przy zastosowaniu zasad określonych w 27 punktach. Między innymi w rubryce "rodzaj pojazdu" - wpisuje się rodzaj pojazdu zgodnie z klasyfikacją o której mowa w § 7 rozporządzenia.

Dodać też należy, że świetle analizowanego rozporządzenia obowiązkiem organu rejestrującego (którym w niniejszej sprawie pozostaje Prezydent Miasta) poza utrzymywaniem bazy danych jest też prowadzenie, przechowywanych przez 5 lat od dnia wyrejestrowania pojazdu, akt pojazdu w których gromadzone są dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu, oraz odpowiednio kserokopie dokumentów ( § 9 ust. 1 i 5 rozporządzenia ).

12. Dla oceny legalności działań organów w niniejszej sprawie niezbędne pozostaje też przywołanie regulacji Prawa o ruchu drogowym, na których istnienie wskazywał pełnomocnik skarżącego w piśmie stanowiącym uzupełnienie odwołania, a które zostały całkowicie pominięte przez organy orzekające w sprawie.

W pierwszej kolejności wskazać należy na art. 80a ust. 1 Prd stanowiący o utworzeniu centralnej ewidencji pojazdów, zwanej dalej "ewidencją". W ewidencji gromadzi się dane i informacje o pojazdach zarejestrowanych oraz o ich właścicielach lub niektórych posiadaczach ( ust. 2 ). Zgodnie z art. 80 b ust. 1 Prd w ewidencji gromadzi się ( pkt 1 ) dane o pojeździe m.in. markę, kategorię, typ, model, wariant i wersję jak też jego rodzaj (lit. b pkt 1 ust. 1). Gromadzi się w niej także dane o właścicielu pojazdu ( pkt 5 ust. 1 ). Zgodnie z ust. 2 art. 80b Prd dane lub informacje, o których mowa w ust. 1 i ust. 1a, przekazuje do ewidencji organ właściwy w sprawach rejestracji pojazdów, niezwłocznie po zarejestrowaniu pojazdu, co dotyczy danych z ust. 1 pkt 1-5 art. 80b.

Szczególnie istotna pozostaje regulacja ust. 3 art. 80b Prd stanowiąca, że z ewidencji nie usuwa się danych lub informacji o: 1) właścicielu lub posiadaczu pojazdu - w przypadku ich zmiany; 2) pojeździe, który został wyrejestrowany. Przywołać też należy przepis art. 80c Prd dotyczący udostępniania danych z ewidencji. Jednym z podmiotów do ich uzyskania stosownie do pkt 13 ust. 1 art. 80c Prd pozostają organy podatkowe.

13. Nie budzi wątpliwości w świetle obowiązujących przepisów, że wyrejestrowanie pojazdu w rozumieniu art. 79 Prd ( np. jak w niniejszej sprawie z powodu wskazanego w ust. 1 pkt 6. ) pociąga za sobą ten skutek, że stosownie do § 6 załącznika nr 1 pt. Instrukcja w sprawie rejestracji pojazdów do omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych, w celu wyrejestrowania pojazdu organ rejestrujący: unieważnia dotychczasowy dowód rejestracyjny i zamieszcza na nim adnotację o treści: "Pojazd wyrejestrowany, przyczyna ..., data ...", wpisując przyczynę i datę wyrejestrowania, oraz przystawia pieczątkę organu rejestrującego ( pkt 4 ), zamieszcza w bazie danych informację o dacie i przyczynie wyrejestrowania pojazdu (pkt 5) oraz wystawia w dwóch egzemplarzach decyzję o wyrejestrowaniu pojazdu, w której uchyla dotychczasowe dokumenty pojazdu i tablice rejestracyjne ( pkt 6 ).

14. W świetle przeanalizowanego stanu prawnego uprawnione pozostaje stwierdzenie, że zmiana danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym (tych nie wymagających zmiany decyzji o rejestracji jak np. wpis o rodzaju pojazdu) nie jest możliwa bez uprzedniej zmiany danych zawartych w bazie danych, służącej gromadzeniu i przetwarzaniu danych przez organ rejestrujący. Dopiero zmiany w niej dokonane i uwidocznione w centralnej ewidencji pojazdów, dają podstawę do zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W konsekwencji tego uznania, fakt unieważnienia dowodu rejestracyjnego, jako dokumentu zawierające dane pochodzące z ewidencji, nie stanowi przeszkody do dokonania zmiany danych ewidencyjnych pojazdu. Unieważnienie dowodu rejestracyjnego, jako skutku decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu, nie ma bowiem wpływu byt danych zgromadzonych w bazie danych organu rejestrującego i w konsekwencji w centralnej ewidencji pojazdów. W dalszym ciągu w tych bazach funkcjonują i pozostają dostępne dane o wyrejestrowanych pojazdach (w tym i ich rodzaju) jak też dane o właścicielu i byłych właścicielach.

15. Mając na uwadze poczynione wywody uznać należało za naruszające omówione przepisy stanowisko organów orzekających w sprawie, iż brak w obrocie dowodu rejestracyjnego pojazdu [...] nr rej. [...] wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w zakresie obejmującym żądanie zmiany danych ewidencyjnych co do rodzaju pojazdu i skutkuje bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa.

Z omówionych przyczyn skarga, w zakresie w jakim kwestionowała umorzenie postępowania administracyjnego i błędne uznanie przez organy, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, okazała się zasadna. Nieuzasadnione pozostawały pozostałe zarzuty. Decyzja o umorzeniu postępowania ma charakter procesowy, kończąc postępowanie administracyjne w sposób formalny bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Wprawdzie organ I instancji zawarł w uzasadnieniu swej decyzji także pogląd odnoszący się do meritum sprawy, to kwestia ta nie podlega ocenie Sądu w sytuacji gdy przedmiotem zaskarżenia pozostawała decyzja o umorzeniu postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość.

16. W tych okolicznościach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art 135 Ppsa Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Konsekwencją wyniku sporu pozostawało orzeczenie o kosztach ( art. 200 i 205 § 2 Ppsa ) obejmujące uiszczony wpis od skargi i koszty zastępstwa procesowego.

17. Ponownie rozpoznając sprawę organy pozostawać będą związane, w zakresie wynikającym z art. 153 Ppsa, oceną prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu oraz oceną i wskazaniami co do dalszego postępowania wynikającymi z wyroku w sprawie II SA/Go 915/14.