Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 111/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Skarżony organ: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie : NSA Joanna Banasiewicz (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2006 r. sprawy ze skargi Komisji Uczelnianej [...] Akademii [...] im. [...] w P. na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie stwierdzenia nieważności zgody na przejście profesora do innej katedry oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SAB/Wa 111/06

Uzasadnienie

Komisja Uczelniana [...] Akademii [...] im. [...] w P. zwana dalej Komisją Uczelnianą w dniu 8 maja 2006 r. (data stempla pocztowego) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego skargę na bezczynność właściwego Ministra "wobec decyzji Rektora Akademii [...] im. [...] w P. naruszającej art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 22 ust. 3 statutu tej Uczelni w związku z niezgodnością powyższej decyzji Rektora z § 62 ust. 3 statutu tej Uczelni w związku z niezgodnością powyższej decyzji Rektora z § 62 ust. 2 tego statutu". Skarżąca wnosiła o zobowiązanie wskazanego Ministra do dokonania czynności określonych w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym.

W uzasadnieniu skargi podano, że Komisja Uczelniana pismem z dnia 22 lutego 2006 r. zwróciła się do Ministra Edukacji i Nauki z wnioskiem o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym decyzji Rektora o wyrażeniu zgody na przejście profesora zwyczajnego tej Uczelni z jego dotychczasowej katedry do katedry nie posiadającej w swoim składzie osobowym nauczycieli akademickich z tytułem profesora lub stopniem doktora habilitowanego, z powodu naruszenia wskazanych wyżej przepisów. Minister nie rozpatrzył wniosku, Komisja Uczelniana otrzymała z Ministerstwa Edukacji i Nauki pismo z dnia 4 kwietnia 2006 r., w którym wyjaśniono kwestie bezsporne lub nie mające bezpośredniego związku z przedstawionym wnioskiem. Równocześnie w piśmie tym przedstawiono też kilka twierdzeń - zdaniem strony skarżącej - bardzo wątpliwych w świetle przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Skarżąca Komisja Uczelniana podkreśliła, że mimo niezgodności przedmiotowej decyzji Rektora z przepisami wskazanej ustawy Minister nie dokonał czynności wymaganych od niego w art. 36 ust. 1 tej ustawy, to jest nie dokonał rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Rektora, mimo upływu terminu dwóch miesięcy od otrzymania decyzji i wnosiła o zobowiązanie Ministra do dokonania tych czynności. Na rozprawie w dniu 5 października 2006 r. reprezentujący stronę skarżącą członek Zarządu Komisji Uczelnianej [...] Akademii [...] im. [...] w P. W. J. oświadczył, że Komisja nie dysponuje żadnym dokumentem dotyczącym zgody na przejście profesora N. do nowej Katedry, ale profesor ten pracuje już w nowej Katedrze i zapewne Rektor Uczelni wyraził na to przejście zgodę.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w odpowiedzi na skargę wnosił o jej odrzucenie bądź - w przypadku uznania właściwości sądu administracyjnego do jej rozpatrzenia - o oddalenie skargi.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono, że w dniu 2 marca 2006 r. do Ministra wpłynął wniosek Komisji Uczelnianej o stwierdzenie nieważności decyzji Rektora Akademii [...] im. [...] w P. o wyrażenie zgody na przejście prof. dr hab. J. N. z Katedry [...] do Katedry [...] z powodu naruszenia tą decyzją uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 1992 r., to jest ustanowionej w jej § 6 pkt 5 zasady polityki kadrowej, a także naruszenia art. 65 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 22 ust. 3 w związku z § 62 ust. 2 statutu Uczelni.

Stanowisko ministerstwa, w odpowiedzi na wniosek z dnia 2 marca 2006 r., przedstawiono skarżącej Komisji [...] Akademii [...] w P., w piśmie nr [...] z dnia 4 kwietnia 2006 r. W piśmie tym Ministerstwo Edukacji i Nauki - Departament Szkół Wyższych wyjaśnił, że Ministrowi nie przysługuje kompetencja do stwierdzenia nieważności decyzji Rektora, podjętej w sprawie pracowniczej, na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W odpowiedzi na powyższe pismo Komisja Uczelniana [...] złożyła skargę z dnia 5 maja 2006 r. na bezczynność Ministra Edukacji i Nauki. Zdaniem Ministra w sprawie nie zachodzi bezczynność organu. W sprawie niniejszej Departament Szkół Wyższych, posiadający w tym względzie stałe upoważnienie Ministra, stwierdził, że w sytuacji przedstawionej przez stronę skarżącą brak jest kompetencji dla Ministra do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, bowiem sprawa ma charakter sprawy ze stosunków pracy, które to sprawy zostały przez przepisy art. 66 ust. 2 tej ustawy zastrzeżone do kompetencji Rektora uczelni.

W ocenie Ministra zapis w uchwale senatu Akademii [...] w P. z dnia [...] grudnia 1992 r., nr [...] o treści: "w jednostce, w której nie są zatrudnieni nauczyciele akademiccy z tytułem naukowym profesora lub stopniem naukowym doktora habilitowanego, winien być ogłaszany, co najmniej raz w roku konkurs na stanowisko profesora nadzwyczajnego", nie zobowiązuje Rektora do bezwzględnego uruchomienia procedury konkursowej.

Rektor - jako pracodawca i przełożony wszystkich pracowników, studentów i doktorantów, a także osoba odpowiedzialna za prowadzoną w uczelni politykę kadrową - podejmuje odpowiednie decyzje w tym zakresie, kierując się dobrem i prawidłowym funkcjonowaniem uczelni. Obowiązek ogłaszania konkursu, w sposób regulowany wyżej wskazaną uchwałą, nie wyłącza możliwości przeniesienia pracownika przez Rektora, do innej jednostki.

Z mocy obowiązujących przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym, szkoły wyższe i ich organy nie są ani organizacyjnie, ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym uczelnie są autonomiczne we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Z zapisu tego wynika, że polityka kadrowa, w tym decyzje o zatrudnianiu nauczycieli akademickich, prowadzona przez władze poszczególnych szkół wyższych opiera się również na zasadzie autonomiczności. Zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym rektor kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, jest przełożonym pracowników, studentów i doktorantów uczelni. Natomiast jak wynika z

§ 62 ust. 2 Statutu Akademii [...] w P., zasady polityki kadrowej, a w szczególności przydzielenia etatów jednostkom organizacyjnym Akademii, ustala senat na wniosek rektora. Tak zapisana kompetencja senatu nie może ingerować w ustawowe kompetencje Rektora zastrzeżone ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym.

Niezależnie od powyższego wskazano także, że według przepisu art. 5 kodeksu pracy, jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami. W przypadku nauczycieli akademickich tymi odrębnymi przepisami są przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w świetle których Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego w stosunku do uczelni i jej pracowników może podejmować decyzje nadzorcze jedynie w sprawach wymienionych w ustawie. Potwierdza to przepis art. 36 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego stwierdza nieważność uchwały organu kolegialnego uczelni lub decyzji rektora uczelni, z wyłączeniem decyzji administracyjnej, w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z przepisami prawa lub statutem uczelni. Przepis ten wprost wyłącza podejmowanie przez Ministra decyzji nadzorczych w odniesieniu do takiego aktu prawa jak decyzja administracyjna, podjęta w zaskarżonej sprawie, przez Rektora Akademii [...] w P. Z powyższego przepisu nie można wywodzić kompetencji Ministra do stwierdzenia nieważności decyzji Rektora w przedmiotowej sprawie, gdyż kompetencja Ministra w tej sprawie, została wyraźnie wyłączona przez ustawodawcę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga na bezczynność Ministra Edukacji i Nauki (obecnie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego) wniesiona w sprawie niniejszej przez Komisję Uczelnianą [...] Akademii [...] im. [...] w P. dotyczyła braku działań Ministra w trybie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w stosunku do "decyzji" Rektora tej Uczelni wyrażającej zgodę na przejście prof. dr hab. J. N. do innej katedry. Zgodnie z powołanym przepisem minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego stwierdza nieważność uchwały organu kolegialnego uczelni lub decyzji rektora uczelni, z wyłączeniem decyzji administracyjnej, w przypadku stwierdzenia jej nieważności z przepisami prawa lub statutu uczelni, nie później niż w terminie dwóch miesięcy od otrzymania uchwały lub decyzji. Na rozstrzygnięcie ministra w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały lub decyzji służy, w terminie trzydziestu dni od dnia jej doręczenia, skarga do właściwego sądu administracyjnego. Przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego decyzji z zakresu administracji publicznej stosuje się odpowiednio.

W rozpoznawanej sprawie podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia mają dwie kwestie - czy dopuszczalna jest w tego rodzaju sprawach skarga na bezczynność ministra, a następnie czy skarżąca Komisja Uczelniana spełniła przesłanki do uznania jej za stronę postępowania.

Już pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), której art. 31 ust. 2 stanowił, że minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego podejmuje w ciągu miesiąca decyzję o uchyleniu uchwały senatu lub decyzji rektora uczelni w przypadku stwierdzenia ich niezgodności z przepisami ustawowymi lub statutem uczelni utrwalony został w orzecznictwie sądowym pogląd, iż na decyzję Ministra Edukacji Narodowej (lub innego właściwego ministra) podjętą w omawianym trybie - o uchyleniu uchwały senatu lub decyzji rektora uczelni przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w konsekwencji także skarga na bezczynność właściwego ministra, gdy mimo zaistnienia przesłanek prawnych do podjęcia decyzji nie podejmuje on żadnego rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy. Podkreślając, że skarga na bezczynność organu może być wniesiona wyłącznie przez uprawnione podmioty (art. 33 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) uznano, że legitymacja do wniesienia tej skargi przysługuje wyłącznie właściwym organom danej szkoły wyższej (rektorowi lub senatowi uczelni) lub prokuratorowi. W tym przypadku chodzi bowiem o indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, w której rozstrzygnięcie nadzorcze właściwego ministra dotyczy interesu prawnego określonej uczelni i kompetencji jej organów (senatu lub rektora) do podejmowania aktów prawnych o charakterze ogólnym, a nie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie innego podmiotu prawnego (patrz stanowisko i wywody zawarte w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1998 r., sygn. akt III ZP 46/97, OSNP 1998/13/384, a także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 sierpnia 1999 r., sygn. I SA 2134/98, Lex nr 46283 i z dnia 17 września 1999 r., sygn. I SAB 116/99, Lex nr 46280).

Powyższe stanowisko uznać należy za aktualne również w świetle obecnie obowiązujących regulacji ustawowych dotyczących omawianej materii. Dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie ministra w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały lub decyzji wynika wprost z zapisu zawartego w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, czego konsekwencją jest możliwość wniesienia skargi na bezczynność. Ponadto w zdaniu trzecim tego ustępu stwierdzono, że przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego decyzji z zakresu administracji publicznej stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, ponadto w § 2 tego artykułu za upoważnionego do wniesienia skargi uznano również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

W świetle powyższej regulacji Komisja Uczelniana [...] Akademii [...] im. [...] w P. nie jest legitymowana do wystąpienia ze skargą na bezczynność właściwego Ministra w sprawie dotyczącej wydania rozstrzygnięcia nadzorczego na podstawie art. 36 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r.

Niezależnie od powyższego za uzasadnione uznać należy stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że wyrażenie przez rektora uczelni zgody na przejście profesora do innej katedry ma charakter sprawy ze stosunków pracy, zastrzeżonej do kompetencji rektora uczelni. Polityka kadrowa, w tym decyzje o zatrudnianiu nauczycieli akademickich, prowadzona przez władze uczelni opiera się na zasadzie autonomiczności (art. 4 ust. 1 ustawy). W tego rodzaju sprawie brak jest kompetencji dla Ministra do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Z powyższych względów oddalono skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.