Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 224/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2 i art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 178
law: Ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant referent Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi J. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o informowaniu o cenach oddala skargę


UZASADNIENIE

J. S. A. z siedzibą w K. (dalej "skarżąca", "spółka", "strona") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: "Prezes UOKiK") z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], który utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 40.000 zł z tytułu z tytułu jedenastego naruszenia obowiązków wynikających z przepisów7 o uwidacznianiu cen w okresie 12 miesięcy, licząc od dnia, w którym stwierdzono naruszenie tych obowiązków po raz pierwszy.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096. z późn. zm.) – dalej jako "kpa", art. 1 ust. 3. art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1930. z późn. zm.) oraz art. 6 ust. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 178) w związku z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług (Dz.U. z 2015 r., poz. 2121), dalej "rozporządzenie".

Do wydania ww. decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniach [...], [...] grudnia 2018 r. upoważnieni inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej przeprowadzili kontrolę u skarżącej spółki, wykonującej działalność gospodarczą w sklepie spożywczo-przemysłowym "[...]" mieszczącym się w: [...] przy ul. [...]. należącym do strony, sprawdzono prawidłowość informowania o cenach wybranych losowo 30 asortymentów produktów znajdujących się w ofercie handlowej strony. Stwierdzono, że przy wszystkich 30 partiach towarów, w miejscu ogólnodostępnym i dobrze widocznym dla konsumentów w żaden sposób nie uwidoczniono ich cen i brak było również uwidocznienia cen jednostkowych tych towarów na:

[...]

Stwierdzono występowanie wyjątku określonego w § 7 pkt 1 rozporządzenia, tj. w przypadku następujących towarów: [...], gdyż cena jednostkowa tych artykułów była identyczna z ceną sprzedaży.

Powyższe stanowiło naruszenie wymagań art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach oraz § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług (Dz. U. poz. 2121), zwanego dalej "rozporządzeniem". Powyższe ustalenia udokumentowano w protokole kontroli z [...] grudnia 2018 r. (nr akt kontroli: [...]). Organ I instancji ocenił, że nie uwidaczniając cen strona pozbawiła konsumentów możliwości realizacji prawa do informacji o cenach towarów, co pozbawia ich możliwości rozważenia przedstawionej oferty i podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawarcia określonej umowy z określonym kontrahentem, a przez to ogranicza swobodę zawierania umów. Brak natomiast uwidocznienia cen jednostkowych przy towarach uniemożliwia kupującym porównanie cen towarów z cenami towarów podobnych lecz o innej masie czy objętości, a przez to utrudnia kupującym dokonanie optymalnego i właściwego dla nich wyboru towaru, naruszając ich interesy ekonomiczne oraz prawo do rzetelnej informacji o cenie. Przy ocenie przedmiotowej przesłanki uwzględniono okoliczność, że brak cen dotyczył 30 rodzajów towarów, a brak cen jednostkowych dotyczył 14 rodzajów towarów, z łącznej ilości 30 rodzajów towarów zbadanych w toku kontroli

Ustalono także, że w okresie 12 miesięcy, licząc od dnia. w którym stwierdzono naruszenie przepisów po raz pierwszy organ ujawnił dziesięć przypadków naruszenia wymagań ustawy o informowaniu o cenach w toku kontroli przeprowadzonych w następujących okresach:

[...]. [...] grudnia 2017 r. - stwierdzono brak informacji o cenach i cenach jednostkowych produktów (sprawa [...]) - decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nałożono karę pieniężną w wysokości 8.400 zł.

[...] – [...] stycznia 2018 r. — stwierdzono brak informacji o cenach i cenach jednostkowych produktów7 (sprawa [...]) - decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nałożono karę pieniężną w wysokości 14.400 zł.

[...] lutego. [...] marca 2018 r. - stwierdzono brak informacji o cenach i cenach jednostkowych produktów (sprawa [...]) - decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nałożono karę pieniężną w wysokości 17.600 zł.

[...]-[...] marca 2018 r. - stwierdzono brak informacji o cenach i cenach jednostkowych produktów (sprawa [...]) - decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nałożono karę pieniężną w wysokości 17.800 zł,

[...], [...] kwietnia 2018 r. - stwierdzono brak informacji o cenach i cenach jednostkowych produktów (sprawa [...]) - decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nałożono karę pieniężną w wysokości 5.600 zł.

[...]. [...] maja 2018 r. - stwierdzono brak informacji o cenach jednostkowych produktów (sprawa [...]) — decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nałożono karę pieniężną w wysokości 5.400 zł,

[...] sierpnia 2018 r. - stwierdzono brak informacji o cenach i cenach jednostkowych produktów (sprawa [...]) - decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nałożono karę pieniężną w7 wysokości 40.000 zł. Decyzją Prezesa UOKiK nr [...] z [...].06,2019r. uchylono zaskarżoną decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Decyzją [...] WIIH z dnia [...] lipca 2019 r. nałożono karę pieniężną w wys.28.888 zł. Decyzją Prezesa UOKiK nr [...] z dnia [...] października 2019 r. zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.

[...] września 2018 r. - stwierdzono brak informacji o cenach i cenach jednostkowych produktów (sprawa [...]) - decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nałożono karę pieniężną wr wysokości 40.000 zł. Decyzją Prezesa UOKiK nr [...] z [...] maja 2019r. uchylono zaskarżoną decyzje i nałożono karę pieniężną w wys. 35.000 zł.

[...] października 2018 r. - stwierdzono brak informacji o cenach i cenach jednostkowych produktów (sprawa [...]) decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nałożono karę pieniężną w wysokości 27.200 zl. Decyzją Prezesa UOKiK nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.

[...] października 2018 r. - stwierdzono brak informacji o cenach i cenach jednostkowych produktów (sprawa [...]) - decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nałożono karę pieniężną w wysokości 26.000 zł. Decyzją Prezesa UOKiK nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.

Pismem z 27 maja 2019 r. [...] WIIH poinformował spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu kolejnego - jedenastego - naruszenia przepisów o uwidacznianiu cen w okresie 12 miesięcy, licząc od dnia. w którym stwierdzono naruszenie tych obowiązków po raz pierwszy, na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach. Strona została pouczona również o przysługującym jej prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w terminie 7 dni stosownie do wymogów art. 10 kpa.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] [...] WIIH nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 40.000 zł na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach, z tytułu jedenastego naruszenia obowiązku uwidaczniania cen i cen jednostkowych towarów w okresie 12 miesięcy, licząc od dnia. w którym stwierdzono naruszenie tych obowiązków po raz pierwszy.

Strona w terminie złożyła do Prezesa UOKiK odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2014r. o informowaniu o cenach towarów i usług oraz art. 8 dyrektywy 98/6/WE parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom poprzez przyjęcie, że niewykonanie przez nią obowiązków, o których mowa w art. 4 wskazanej ustawy uzasadnia nałożenie kary w wysokości 40.000 zł, która jest rażąco nieproporcjonalna do stopnia naruszenia obowiązku oraz art. 77 kpa poprzez nieustalenie istotnych okoliczności mających znaczenie przy wysokości wymierzonej przez organ pierwszej instancji kary pieniężnej.

Strona podniosła m.in., że zarzut niewspółmiernie wysokiej kary pieniężnej stoi również na stanowisku, że wymierzona kara jest zbyt wysoka w stosunku do kar wymierzonych decyzjami za wcześniejsze naruszenia.

Po rozpoznaniu odwołania Prezes UOKiK, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu, nieprawidłowości w zakresie uwidocznienia cen i cen jednostkowych zostały udokumentowane w protokole kontroli oraz załącznikach do protokołu kontroli. Uznał, że ujawnione w czasie kontroli nieprawidłowości stanowią naruszenie obowiązków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o informowaniu o cenach w związku z § 3 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia. Ustalając wysokość kary pieniężnej, odwołał się do zasady opartej na art. 6 ust. 3 ww. ustawy uwzględniając stopień naruszenia obowiązków oraz dotychczasową działalność przedsiębiorcy, a także wielkość jego obrotów i przychodu. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o informowaniu o cenach, jeżeli przedsiębiorca nie wykonał obowiązków, o których mowa w art. 4 ustawy o informowaniu o cenach co najmniej trzykrotnie w okresie 12 miesięcy, licząc od dnia. w którym stwierdzono naruszenie tych obowiązków po raz pierwszy, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej nakłada na niego, w drodze decyzji, karę pieniężną do wysokości 40 000 zł.

Organ odwoławczy wprawdzie przyznał rację stronie, że organ pierwszej instancji uwzględnił w ramach wymiaru kary naruszenie w sytuacji, gdy było jeszcze przedmiotem niezakończonego postępowania odwoławczego, ale wskazał, że w toku przedmiotowego postępowania odwoławczego, postępowanie wszczęte wskutek wniesienia odwołania od decyzji [...] [...]:

1) nr [...] z [...] lipca 2019 r. zostało zakończone decyzją Prezesa UOKiK nr [...] z dnia [...] października 2019 r.,

2) nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. zostało zakończone decyzją Prezesa UOKiK nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r

3) nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. zostało zakończone decyzją Prezesa UOKiK nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r.

Oznacza to wprawdzie, że organ pierwszej instancji, naruszył przepisy postępowania błędnie ustalając liczbę dotychczasowych naruszeń w ciągu 12 miesięcy licząc od pierwszego naruszenia, niemniej jednak uchybienie to zostało konwalidowane przez organ drugiej instancji. Organ odwoławczy nie uznał za zasadne przekazywanie sprawy do ponownego rozpoznania, ponieważ stwierdził, że podstawa prawna decyzji art. 6 ust. 2 nie uległa zmianie, a liczba naruszeń na etapie orzekania przez organ odwoławczy jest taka sama, jak w decyzji organu pierwszej instancji. Zachowana przy tym została zasada określona w art. 139 kpa, zatem podniesiony zarzut uznał za bezzasadny.

Zdaniem organu, uwzględnione zostały przesłanki karania, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o informowaniu o cenach, tj. stopień naruszenia obowiązków, dotychczasową działalność przedsiębiorcy oraz wielkość jego obrotów i przychodu.

Organ zastosował pomocniczo art. 8 dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz. U. UE L 80 z 18.3.1998, s. 27), zwanej dalej "dyrektywą 98/6/WE"', który stanowi, że kary pieniężne za naruszenie obowiązku informowania konsumentów o cenie oferowanych produktów i usług muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Zdaniem organu, wbrew zarzutom strony, przy ustalaniu przesłanki stopnia naruszenia, decydująca nie jest liczba skontrolowanych produktów (a co za tym idzie liczba produktów dotkniętych uchybieniem); ich rodzaj; okoliczność, że produkty te znajdują się w sprzedaży okazjonalnej; czy to, że kontrola powinna objąć całość sprzedawanych produktów. Kontrola obejmuje tylko część sprzedawanych produktów, przyjmując, że jest ona reprezentatywna dla całości produktów znajdujących się w: sprzedaży. Dlatego przy ustalaniu przesłanki stopnia naruszenia bierze się pod uwagę stosunek towarów dotkniętych naruszeniem w zakresie informowania o cenach, do ogółu towarów skontrolowanych, bez względu na to, jak wielka partia produktów jest objęta kontrolą. W przedmiotowej sprawie brak cen dotyczy 100% kontrolowanych towarów (w przypadku cen jednostkowych dotyczy 40,20% kontrolowanych towarów). Nieprawidłowe jest więc rozumowanie strony, że organ wymierzył karę za nieprawidłowości dotyczące jedynie 30 towarów, w rzeczywistości bowiem organ wymierzył karę za naruszenie obowiązku informowania o cenach stwierdzone w stosunku do 100% kontrolowanych towarów.

Kolejną przesłanką wskazaną w art. 6 ust. 3 ustawy o informowaniu o cenach, jest dotychczasowa działalność podmiotu działającego na rynku. Prezes UOKiK uwzględnił, że skarżący w okresie 12 miesięcy od dnia pierwszej kontroli, włączywszy bieżącą kontrolę, po raz jedenasty naruszył przepisy o uwidacznianiu cen. Istotnym jest tu również fakt, że kontrole we wszystkich ww. przypadkach poprzedzone były zawiadomieniem o zamiarze przeprowadzenia kontroli, a w przypadku przedmiotowej kontroli w zawiadomieniu wskazano również adres placówki do niej wytypowanej. Skarżący miał więc możliwość odpowiedniego przygotowania się do kontroli. Tymczasem, skoro w okresie 12 miesięcy poprzedzających przedmiotowe naruszenie, stwierdzono 10 naruszeń w zakresie informowania o cenach jednoznacznie wskazuje, że skarżący nie przywiązuje należytej wagi do wykonywania obowiązków nałożonych na niego przedmiotową ustawą. Co więcej, organ I instancji trafnie przy tym wskazał, że ustawa o informowaniu o cenach obowiązuje od [...] grudnia 2001 r., a skarżący prowadzi działalność gospodarczą, wg KRS, od grudnia 2004 r., a więc powinna wykazać się znajomością przepisów dotyczących wykonywanej działalności.

Skoro art. 6 ust. 2 wyraźnie stanowi, że jeżeli przedsiębiorca w okresie 12 miesięcy od stwierdzenia przez organ pierwszego naruszenia przepisów o uwidacznianiu cen dopuści się tego naruszenia co najmniej trzykrotnie, organ nakłada na niego karę pieniężną do wysokości 40 000 zł. Tymczasem Strona naruszyła ustawowe obowiązki dziesięciokrotnie w różnych placówkach do niej należących, co stanowi przesłankę do wymierzenia kary na podst. art. 6 ust. 2 ustawy o cenach.

Odnosząc się do trzeciej przesłanki określonej w art. 6 ust. 3 ww. ustawy potwierdził, że na podstawie posiadanych informacji o wielkości obrotu i przychodu strona mieści się w kategorii pozostałych przedsiębiorców, w myśl ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r. poz. 646 z późn. zm.).

Zdaniem organu, skoro kary pieniężne nakładane dotychczasowymi decyzjami za to samo naruszenie są niższe w stosunku do obecnie stwierdzonego naruszenia i kary wymierzonej zaskarżoną decyzją za naruszenie o zbliżonym charakterze, oznacza to, że cel kary nie został osiągnięty. Kolejne przeprowadzane kontrole, za każdym razem, wykazywały nieprawidłowości w zakresie oznakowania cen. Logiczną zatem konsekwencją kolejnych naruszeń jest wyższy wymiar kary taki, aby cel kary został w końcu osiągnięty. Wbrew zarzutom strony, spełnia to przesłanki wymiaru kary określone w Dyrektywie nr 98/6/WE, bowiem statuuje trzy równorzędne przesłanki wymiaru kary tj. skuteczność, proporcjonalność i odstraszanie. Wskazał zatem, że taką funkcję ma ww. kara spełniać. Na poparcie swojego stanowiska odwołał się do decyzji Prezesa UOKiK nr [...] z [...] maja 2019 r. i wysokości nałożonej na skarżącą kary pieniężnej w kwocie 35 000 zł wymierzonej za dziewiąte z kolei naruszenie. Wymiar tej kary oznaczał, że kary wymierzone wcześniejszymi decyzjami nie osiągnęły swoich celów. Podobnie w innych powołanych sprawach, gdzie kary były zwiększane wobec kolejnych kontroli i utrzymujących się nieprawidłowości.

Okoliczności te wpłynęły na wymiar kary w sprawie niniejszej, ponieważ kara powinna być proporcjonalna do stopnia naruszenia i celu jaki ma osiągnąć, a zdaniem organu II instancji, celem jest zapewnienie, aby w obrocie dostępne były tylko towary lub usługi opatrzone odpowiednimi informacjami na temat ich cen i cen jednostkowych.

Ocenił też, że okoliczność usunięcia stwierdzonych uchybień będzie miała znaczenie dopiero przy wymiarze kary za ewentualne późniejsze naruszenia, przy analizie przesłanki dotychczasowego postępowania wskazanej w art. 6 ust. 3 ustawy o cenach. Organ zwrócił uwagę, że nieprawidłowości w zakresie informowania o cenach nie zostały usunięte po otrzymaniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, ale dopiero w czasie jej trwania, co potwierdza protokół kontroli.

Organ nie dopatrzył się również podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężne i zastosowania art. 189f § 2 kpa. Przepis co do zasady wskazuje na taką możliwość w przypadkach innych niż wymienione w art. 189f § 1, ale Prezes UOKiK zwrócił uwagę, że powtarzające się naruszenia przepisów ustawy o informowaniu ocenach nie pozwalają na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, czyli przestrzeganie przez przepisów ww. ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca spółka zarzuciła powyższej decyzji naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 3 w zw. art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2014r. o informowaniu o cenach towarów i usług - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym przyjęciu, iż wymierzona kara uwzględnia stopień naruszenia obowiązków przez skarżącą; co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 8, 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez przeprowadzenie kontroli na znikomej i niereprezentatywnej próbie towarów oferowanych w sklepie w [...] przy ul. [...] oraz poprzez nieuwzględnienie praktyki organu w okresie 12 miesięcy poprzedzających nałożenie przedmiotowej kary (licząc od dnia, w którym stwierdzono naruszenie przedmiotowych obowiązków po raz pierwszy); co naruszyło zasadę pogłębiania zaufania do organów administracji oraz zasadę przekonywania,

3) niezastosowaniu przepisu art. 189d k.p.a. (określającego dyrektywy wymiaru kary administracyjnej) w zakresie nieuregulowanym w art. 6 ustawy z dnia 9 maja 2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług.

Wobec powyższych zarzutów skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie jej do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreślała m.in. fakt, że już organ I instancji ustalił, że nieprawidłowości w zakresie uwidaczniania cen zostały usunięte. Przy towarach uwidoczniono na wywieszkach brakujące ceny i ceny jednostkowe. Zakwestionowała wysokość nałożonej kary pieniężnej w maksymalnym ustawowym wymiarze - 40.000 zł, zarzucając jej bezpodstawność i dowolność wykraczającą poza uznanie administracyjne, biorąc pod uwagę zakres kontroli przeprowadzonej przeprowadzanej przez Inspektora Inspekcji Handlowej w dniach [...] grudnia 2018 r. w sklepie [...] w [...] przy ul. [...] (obejmującej 30 rodzajów towarów z oferowanych tam ogółem w ówczesnym czasie około 2.500 towarów); jak również poprzedzającą nałożoną karę dotychczasową praktykę organu I instancji w okresie 12 miesięcy licząc od dnia, w którym stwierdzono naruszenie przedmiotowych obowiązków po raz pierwszy. Kontrola powinna objąć całość sprzedawanych produktów, a obejmuje tylko część sprzedawanych produktów, przyjmując, że jest ona reprezentatywna dla całości produktów znajdujących się w sprzedaży. W konsekwencji, przy ustalaniu przesłanki stopnia naruszenia bierze się pod uwagę stosunek towarów dotkniętych naruszeniem w zakresie informowania o cenach do ogółu towarów skontrolowanych, bez względu na to jak wielka partia produktów jest objęta kontrolą. Organ uznaje, że w przedmiotowej sprawie stwierdzony brak cen dotyczy 100% kontrolowanych towarów, gdy nieprawidłowości dotyczą jedynie 30 towarów. Nie uwzględnił, czy niedopełnienie obowiązku uwidocznienia cen w określony sposób nastąpiło z winy (umyślnej czy nieumyślnej) podmiotu, czy też nie.

Kara maksymalna przewidziana w ustawie z samej definicji powinna być zatem stosowana przez organ niezwykle rozważnie, w przypadkach wyjątkowo poważnych naruszeń przepisów o uwidacznianiu cen. Zdaniem skarżącej, w tym przypadku nie było tego rodzaju kazusu. Przewidziane przez ustawę kary administracyjne za błędne oznaczenia cenowe stanowią bardzo dotkliwą sankcję za naruszenie, niekiedy nawet surowszą niż kary wymierzane za popełnienie wykroczenia bądź przestępstwa.

Wymierzając karę pieniężną za niewłaściwe oznaczenia cenowe, wobec lakoniczności uregulowań, organ powinien brać pod uwagę dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej zawarte w art. 189d kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2019.2167) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)–c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Analizując pod tym kątem skargę, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa UOKiK z [...] listopada 2019 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja [...] WIIH z [...] lipca 2019 r. nie naruszają prawa, a podniesione w skardze zarzuty i ich argumentacja nie podważają zasadności podjętego rozstrzygnięcia sprawy.

Ustawowy obowiązek określony w art. 4 ust. 1 ustawy o cenach stanowi, że w miejscu sprzedaży detalicznej i świadczenia usług uwidacznia się cenę oraz cenę jednostkową towaru (usługi) w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości oraz umożliwiający porównanie cen. W wyniku ustawowego upoważnienia, przewidzianego w art. 4 ust. 2 ustawy o cenach, minister właściwy do spraw gospodarki, po zasięgnięciu opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, określi, w drodze rozporządzenia:

sposób uwidaczniania cen towarów i usług, w tym cen jednostkowych towarów (usług),

wykaz towarów, w przypadku których nie jest wymagane uwidocznienie ceny jednostkowej towarów (usług)

- mając na uwadze potrzebę zapewnienia dostępności informacji o cenie, a także uwzględniając przypadki, gdy uwidocznienie ceny jednostkowej towaru (usługi) nie byłoby przydatne ze względu na rodzaj lub przeznaczenie towaru (usługi).

Aktem tym jest obowiązujące w dacie kontroli i aktualnie, rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie uwidaczniania cen towarów i usług (Dz. U. z 2015 r., poz. 2121) zwane "rozporządzeniem".

W myśl § 3 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia cenę uwidacznia się w miejscu ogólnodostępnym i dobrze widocznym dla konsumentów, na danym towarze, bezpośrednio przy towarze lub w bliskości towaru, którego dotyczy. Cenę oraz cenę jednostkową uwidacznia się w szczególności: 1) na wywieszce, 2) w cenniku, 3) w katalogu, 4) na obwolucie, 5) w postaci nadruku lub napisu na towarze lub opakowaniu.

Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, cena jednostkowa dotyczy odpowiednio ceny za:

litr lub metr sześcienny - dla towaru przeznaczonego do sprzedaży według objętości;

kilogram lub tonę - dla towaru przeznaczonego do sprzedaży według masy;

metr - dla towaru przeznaczonego do sprzedaży według długości;

metr kwadratowy - dla towaru przeznaczonego do sprzedaży według powierzchni;

sztukę - dla towarów przeznaczonych do sprzedaży na sztuki.

W szczególnych przypadkach uzasadnionych rodzajem, przeznaczeniem lub zwyczajowo oferowaną ilością towarów przy uwidacznianiu cen jednostkowych dopuszcza się stosowanie dziesiętnych wielokrotności i podwielokrotności legalnych jednostek miar innych niż określone w ust. 1 (§ 4 ust. 2). W przypadku towaru pakowanego oznaczonego liczbą sztuk dopuszcza się stosowanie przeliczenia na cenę jednostkową za sztukę lub za dziesiętną wielokrotność liczby sztuk (§ 4 ust. 3).

Odstępstwa od uwidaczniania cen jednostkowych przewidziane są w § 7 rozporządzenia, który stanowi, że wymogu uwidaczniania cen jednostkowych nie stosuje się do:

towarów, których cena jednostkowa jest identyczna z ceną sprzedaży;

towarów sprzedawanych ze względu na ich przeznaczenie w zestawach (kompletach);

towarów nieżywnościowych sprzedawanych ze względu na ich przeznaczenie lub właściwości wyłącznie w parach;

produktów leczniczych w rozumieniu art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r., poz. 499 z późn. zm.).

Niewątpliwie na gruncie niniejszej sprawy występował wyjątek określony w § 7 pkt 1 rozporządzenia, gdyż cena jednostkowa była identyczna z ceną sprzedaży, w przypadku następujących towarów: [...].

Poczynione ustalenia faktyczne, co do naruszenia obowiązków, nie budzą wątpliwości. Także skarżąca ich nie kwestionuje.

Tymczasem, zgodnie z art. 6 ust. 2 konsekwencją niewykonania obowiązków, o których mowa w art. 4, co najmniej trzykrotnie w okresie 12 miesięcy licząc od dnia, w którym stwierdzono naruszenie tych obowiązków po raz pierwszy, jest nałożenie przez wojewódzkiego inspektora inspekcji handlowej, w drodze decyzji, kary pieniężnej do wysokości 40 000 zł.

Kryteria co do wysokości kary pieniężnej zawiera art. 6 ust. 3 ustawy, uwzględniając stopień naruszenia obowiązków oraz dotychczasową działalność przedsiębiorcy, a także wielkość jego obrotów i przychodu. Zdaniem Sądu, organ także prawidłowo dodatkowo uwzględnił przesłanki określone w art. 8 dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz. Urz. UE L 1998.80.27, Dz.Urz.UE-sp.15-4-32), w myśl którego nałożone kary pieniężne powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

W ocenie Sądu, organ wymierzając w niniejszej sprawie karę pieniężną w wysokości maksymalnej – 40 000 zł wziął pod uwagę wszystkie wskazane w art. 6 ust. 3 ustawy o cenach kryteria, czemu dał wyraz w wyczerpującej ustalenia faktyczne i ich ocenę przekonującej argumentacji zaskarżonej decyzji w tym względzie. Oznacza to, że zarzut naruszenia prawa materialnego jest nietrafiony.

Zauważyć przede wszystkim należy, że niewykonanie dotyczy obowiązków, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o cenach, natomiast kara pieniężna do 40 000 zł nakładana jest, jeżeli przedsiębiorca nie tylko nie wykonał obowiązków, o których mowa w art. 4, ale ich nie wykonanie miało miejsce co najmniej trzykrotnie w okresie 12 miesięcy licząc od dnia, w którym stwierdzono naruszenie tych obowiązków po raz pierwszy.

Oznacza to, że wymierzona w niniejszej sprawie kara pieniężna w wysokości maksymalnej była możliwa do nałożenia w przypadku więcej niż trzech naruszeń przez skarżącą obowiązku uwidaczniania cen oraz cen jednostkowych. Nie uwidaczniając cen oraz cen jednostkowych towarów w jakiejkolwiek formie dostępnej dla kupującego, skarżąca naruszyła po raz kolejny obowiązek określony w art. 4 ust. 1 ustawy i to mimo, że kontrola była zapowiedziana przez organ. Kluczową kwestią, która nadaje powagi wielokrotnemu naruszaniu tej normy jest okoliczność, że cena należy do podstawowych, istotnych elementów zawieranych umów kupna-sprzedaży. Cena wpływa bowiem bezpośrednio na podjęcie decyzji przez konsumentów o zawarciu konkretnej umowy, zaś cena jednostkowa jest podstawowym kryterium obiektywnej informacji o wartości towaru wyrażonej w jednostkach pieniężnych, szczególnie w kontekście porównania jej z wartościami innych towarów - podobnych pod względem przeznaczenia, ale o odmiennych cechach np. co do marki, producenta, ilości, wzornictwa, poziomu technicznego, itp. Skutkiem nie uwidaczniania cen skarżąca pozbawiła konsumentów prawa do informacji o cenach towarów, co pozbawia ich możliwości podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawarcia umowy z określonym kontrahentem, a przez to ogranicza swobodę zawierania umów.

Z kolei brak uwidocznienia cen jednostkowych przy towarach uniemożliwia kupującym porównanie cen towarów z cenami towarów podobnych lecz o innej masie czy objętości, a przez to utrudnia kupującym dokonanie optymalnego i właściwego dla nich wyboru towaru, narusza ich interesy ekonomiczne oraz prawo do rzetelnej informacji o cenie. Brak cen dotyczył wszystkich 30 rodzajów towarów, a brak cen jednostkowych dotyczył 14 rodzajów towarów, z łącznej ilości 30 rodzajów towarów zbadanych w toku kontroli.

Należy podkreślić, że dziesięciokrotne, następujące po sobie naruszenie przez skarżącą przepisów o obowiązku uwidaczniania cen stanowi wystarczające uzasadnienie do wymierzenia kary w wysokości maksymalnej 40 000 zł. Co więcej, decyzja o wymierzeniu kary jest decyzją związaną, a nie uznaniową, a zatem jeżeli przedsiębiorca w okresie 12 miesięcy od stwierdzenia przez organ pierwszego naruszenia przepisów o uwidacznianiu cen dopuści się tego naruszenia co najmniej trzykrotnie, organ nakłada na niego karę pieniężną do wysokości 40 000 zł. Skarżąca trzykrotnie zatem przekroczyła minimum uprawniające do nałożenia kary maksymalnej, zatem wysokość kary jest proporcjonalna do naruszenia.

Powyższe oznacza, że subsumpcja tej normy prawa materialnego przekłada się na ustalony i w istocie bezsporny stan faktyczny. Sporna ostatecznie jest tylko wysokość kary pieniężnej, ponieważ skarżąca dopatruje się podstaw do odstąpienia od kary. W tym także zakresie Sąd podziela jednak pogląd organu, że fakt usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w ramach zastosowania się do zaleceń pokontrolnych nie uwalnia strony od odpowiedzialności za powstałe po raz dziesiąty naruszenia, bądź miałoby wpływ na wymiar kary za ten konkretny czyn. Dlatego rację ma organ, że okoliczność usunięcia stwierdzonych uchybień będzie miała znaczenie przy analizie przesłanki dotychczasowego postępowania wskazanej w art. 6 ust. 3 ustawy o cenach, dopiero przy wymiarze kary za ewentualne późniejsze naruszenia.

Organ prawidłowo wziął również pod uwagę dotychczasową działalność strony – skarżącej spółki, tj. wyniki dotychczasowych kontroli przez ostatnie 12 miesięcy w zakresie przestrzegania obowiązków nakładanych przez ustawę o informowaniu o cenach. Dlatego organ zasadnie przyjął, że skarżąca nie dołożyła należytej staranności przy wykonywaniu działalności w celu przestrzegania przepisów istotnych z punktu widzenia praw i interesów konsumentów oraz nie wyeliminowała wielokrotnych nieprawidłowości naruszających te prawa.

Zaskarżona decyzja dotyczy naruszenia art. 4 ustawy o cenach po raz dziesiąty w okresie 12 miesięcy licząc od dnia, w którym stwierdzono naruszenie objętych tym przepisem obowiązków po raz pierwszy. Oznacza to, że skarżąca nie tylko spełniła swoim zachowaniem warunek do nałożenia kary za to naruszenie, ale notoryjnośc takiego działania uzasadniało zastosowanie maksymalnej wysokości kary.

Trzeci z czynników wpływających na wymiar kary został również uwzględniony przez organ. Do protokołu kontroli dołączono oświadczenie zgodnie, z którym skarżąca spółka należy do kategorii "pozostali przedsiębiorcy". Skoro skarżąca złożyła oświadczenie, że należy do kategorii "pozostali przedsiębiorcy", to nie spełnia wymogów do uznania za mikro, małego czy średniego przedsiębiorcę, o jakich mowa w art. 7 ww. ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Kwestia ta nie była sporna i została przesadzona w innych sprawach.

W ocenie Sądu wymierzona przez organ w stanie faktycznym niniejszej sprawy kara pieniężna w wysokości 40 000 zł jest skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca, w myśl art. 8 ww. dyrektywy 98/6/WE z 16 lutego 1998 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony konsumenta poprzez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom.

Sąd także stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Rozstrzygnięcia organu (I i II instancji) zostały uzasadnione w sposób odpowiadający prawu. Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 8, 11 kpa, a zarzut przeprowadzenia kontroli na znikomej i niereprezentatywnej próbie towarów oferowanych w sklepie w [...] przy ul. [...] oraz poprzez nieuwzględnienie praktyki organu w okresie 12 miesięcy poprzedzających nałożenie przedmiotowej kary (licząc od dnia, w którym stwierdzono naruszenie przedmiotowych obowiązków po raz pierwszy), wbrew twierdzeniu skarżącej - nie narusza zasady pogłębiania zaufania do organów administracji oraz zasady przekonywania. Zarzut, co do przeprowadzenia kontroli na znikomej i niereprezentatywnej próbie towarów oferowanych w sklepie w [...] ma bowiem charakter wyłącznie poglądowy. To organ decyduje o wyborze towarów do kontroli oznaczania go cenami, określa ilość i rodzaju asortymentu, bowiem kwestia wypełniania obowiązków ustawowych dotyczy wszystkich towarów.

Podobnie niezasadny jest zarzut niezastosowania przepisu art. 189d k.p.a., określającego dyrektywy wymiaru kary administracyjnej, w zakresie nieuregulowanym w art. 6 ustawy o informowaniu o cenach. Art. 6, jako przepis szczególny ma w sobie również kryteria wartościujące, w szczególności w zakresie pozwalającym na kształtowanie wysokości kary ze względu na notoryjność zachowania przedsiębiorcy świadczącą niewątpliwie o lekceważeniu obowiązującego go prawa. Organ rozważał kwestię zastosowania art.189f § 1 i 2 kpa i uzasadnił dlaczego brak jest podstaw do zastosowania ww. norm.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.