Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 197/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Zarząd Powiatu
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 2a i ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: art. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 147 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant referent stażysta Monika Wiza po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] na uchwałę Zarządu Powiatu [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia stawek dotacji na jednego ucznia niepublicznych szkół i placówek w roku 2012 z budżetu Powiatu [...] I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Zarządu Powiatu [...] rzecz skarżącej spółki kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Zarząd Powiatu X. uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie: ustalenia stawek dotacji na jednego ucznia niepublicznych szkół i placówek w roku 2012 z budżetu Powiatu X. (w skrócie: uchwała ZPX), podjętą na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 142 poz. 1592 ze zm.), art. 90 ust. 2a, 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm., w skrócie: "u.s.o.") oraz § 7 uchwały Rady Powiatu X. Nr [...] z dnia [...] w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji otrzymanych z budżetu Powiatu X. przez niepubliczne szkoły i placówki oraz trybu i kontroli prawidłowości ich wykorzystania (w skrócie: "uchwała RPX") - ustalił z dniem 1 stycznia 2012 r. kwotę dotacji miesięcznej na jednego ucznia:

- Szkoły Policealnej (medycznej) dla młodzieży – [...]

- Szkoły Policealnej dla dorosłych - forma zaoczna – [...]

- Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych - forma zaoczna - [...]

- Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych - forma zaoczna - [...]

- Liceum Ogólnokształcące dla młodzieży – [...]

- Specjalny Ośrodek Wychowawczy – [...]

Ponadto w § 1 uchwały wskazano, że na ucznia szkoły uczącego się w formie zaocznej oraz ucznia, którego nie obowiązuje realizacja obowiązku nauki ustala się dotację w wysokości 50% wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych zgodnie z art. 90 ust. 3 u.s.o. Z kolei na mocy § 3 uchwała weszła w życie z dniem podjęcia z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2012 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. "A." Sp. z o.o. w P. wystosowała do Zarządu Powiatu X. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zawartego w uchwale ZPX z dnia [...] września 2012 r. podnosząc, że uchwała ta jest niezgodna z art. 90 ust. 3 u.s.o.

W uzasadnienie spółka wskazała, że odniesienie wysokości dotacji do części oświatowej subwencji ogólnej możliwe jest jedynie dla typu szkół wskazanych w art. 90 ust. 2a u.s.o., tj. szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki. Natomiast w szkołach, o których mowa w art. 90 ust. 3 u.s.o., tj. w szkołach niepublicznych, gdzie nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, dotacje przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 50 % ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, co zdaniem skarżącej oznacza, że kwoty dotacji nie można odnosić do wysokości części oświatowej subwencji ogólnej.

W ocenie spółki, uchwała ZPX, w części, w jakiej dotyczy ustalenia wysokości dotacji odnosząc się do § 7 uchwały RPX, jest niezgodna z art. 90 ust. 3 u.s.o., albowiem ustala stawki dotacji dla szkół niepublicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny ani obowiązek nauki, w sposób sprzeczny z zapisem ustawowy. Ponadto spółka wskazując, że nowe stawki dotacji są niższe od poprzednich, stwierdziła, iż sytuacja dotowanych szkół uległa pogorszeniu, a zatem uchwała taka, w jej przekonaniu, nie powinna mieć mocy wstecznej.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Zarząd Powiatu X. stwierdził brak podstaw do zmiany kwestionowanego aktu. W uzasadnieniu wskazano, że uchwała ZPX została podjęta zgodnie z § 7 uchwały RPX, który stanowi, że:

"1. Do czasu przekazania przez Ministerstwo Edukacji Narodowej informacji o podziale części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu X. na dany rok budżetowy części dotacji obliczane są na podstawie danych obowiązujących w roku poprzedzającym rok udzielenia dotacji.

2. Wyrównanie kwoty dotacji uwzględnione jest w częściach dotacji przyznawanych w okresach miesięcznych przypadających po dacie określonej w ust. 1."

Podkreślono także, iż uchwała RPX nie przewiduje osobnej procedury wyrównywania dotacji udzielanych na podstawie art. 90 u.s.o. Z powyższego wywiedziono, że dotacje udzielone zarówno w wysokościach określonych w art. 90 ust. 2a, jak i w art. 90 ust. 3 u.s.o., są ostatecznie określane w momencie wskazanym w § 8 uchwały RPX. W ten sposób wszystkie podmioty prowadzące szkoły traktowane są jednakowo. Zwrócono także uwagę, że wysokość dotacji dla "A." Sp. z o.o. została ustalona na podstawie art. 90 ust. 3 u.s.o. i wartość ta nie jest związana z wysokością subwencji oświatowej.

Uznając natomiast za bezzasadny zarzut naruszenia zasady zaufania organ wskazał, że naliczenia dotacji dla szkoły Studium Medyczne "A." w A. w 2012 r. było ustalane na podstawie § 1 ust. 1 uchwały RPX. Natomiast w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli, wysokość stawki dotacji została zakwestionowana, jako stawka wypłacana niezgodnie z zapisami obowiązującej w tym zakresie uchwały RPX. Zarząd Powiatu X. podkreślił także, że ostateczne kwoty dotacji na 2012 r. mógł ustalić dopiero we wrześniu 2012 r., albowiem wcześniej toczyło się postępowanie odwoławczego przed NIK, a następnie powiat podjął czynności wyjaśniające, w zakresie wyników kontroli, w Ministerstwie Edukacji Narodowej w W. Podniesiono także, że spółka była informowana telefonicznie o możliwości obniżenia stawki dotacji dla uczniów uczących się w Studium Medycznym "A." w G. ze stawki naliczanej w wysokości równej kwocie przewidzianej na jednego ucznia w części oświatowej subwencji do stawki dotacji naliczanej w wysokości 50% ustalonych w budżecie powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia w przypadku nieuwzględnienia przez NIK odwołania złożonego przez powiat.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "A." Sp. z o.o. wniosła o:

- stwierdzenie nieważności uchwały ZPX w części dotyczącej szkół niepublicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny ani obowiązek nauki,

- stwierdzenie, że zaskarżona uchwała w powyższym zakresie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku,

- zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Kwestionowanej uchwale zarzucono naruszenie art. 90 ust. 3 u.s.o. oraz art. 2 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi spółka powieliła argumentację zawartą w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto podniosła, że wskazywany przez Zarząd Powiatu X. w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa § 8 uchwały RPX w żadnej mierze nie odnosi się do kwestii wyrównania dotacji, lecz do kwestii przeznaczenia dotacji. Natomiast regulacja wyrównania dotacji zawarta w ust. 2 § 7 uchwały RPX odnosi się jedynie do dotacji, których obliczenie zależy od podziału części oświatowej subwencji ogólnej, gdyż wynika to z literalnego brzmienia tego przepisu. Wobec powyższego skarżąca wyraziła pogląd, że nie jest możliwe i zgodne z przepisami, aby na podstawie § 7 ust. 2 uchwały RPX dokonywać wyrównania dotacji wstecznie także dla szkół, w których nie jest realizowany obowiązek nauki ani obowiązek szkolny. Spółka wskazała także, że posiada legitymację do złożenia skargi, gdyż kwestionowana przez nią uchwała ZPX, w części zaskarżonej, narusza jej interes prawny.

W odpowiedzi na skargę, Zarząd Powiatu X. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie nie tylko ze względu na podniesione w niej zarzuty, ale i nieprawidłowości stwierdzone przez Sąd z urzędu. Zaznaczyć bowiem należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, w skrócie: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić okoliczności niepowołane w skardze, lecz mające wpływ na tę ocenę.

Na wstępie wskazać należy, że uchwała Zarządu Powiatu X. nr [...] z dnia [...] września 2012 r. w sprawie: ustalenia stawek dotacji na jednego ucznia niepublicznych szkół i placówek w roku 2012 z budżetu Powiatu X. została podjęta m.in. na podstawie art. 90 ust. 2a, 3 i 3a u.s.o. oraz § 7 uchwały Rady Powiatu X. Nr [...] z dnia [...] w sprawie: trybu udzielania i rozliczania dotacji otrzymanych z budżetu Powiatu X. przez niepubliczne szkoły i placówki oraz trybu i kontroli prawidłowości ich wykorzystania.

Zgodnie z art. 90 ust. 2a u.s.o. dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, o której mowa w ust. 1 i 2, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Ustęp 3 powyższej jednostki redakcyjnej stanowi, że dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a przysługują na każdego ucznia uczestniczącego w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu, w wysokości nie niższej niż 50% ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, pod warunkiem że osoba prowadząca szkołę niepubliczną poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji, z zastrzeżeniem ust. 3h oraz 3i. W przypadku braku na terenie gminy lub powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę lub powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju.

Natomiast w myśl § 7 uchwały RPX, do czasu przekazania przez Ministerstwo Edukacji Narodowej informacji o podziale części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu X. na dany rok budżetowy części dotacji obliczane są na podstawie danych obowiązujących w roku poprzedzającym rok udzielenia dotacji (ust. 1). Wyrównanie kwoty dotacji uwzględnione jest w częściach dotacji przyznawanych w okresach miesięcznych przypadających po dacie określonej w ust. 1 (ust. 2).

W § 1 uchwały z dnia [...] września 2012 r. Zarząd Powiatu X. ustalił z dniem 1 stycznia 2012 r. kwotę dotacji miesięcznej na jednego ucznia:

- Szkoły Policealnej (medycznej) dla młodzieży – [...]

- Szkoły Policealnej dla dorosłych - forma zaoczna – [...]

- Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych - forma zaoczna - [...]

- Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla dorosłych - forma zaoczna - [...]

- Liceum Ogólnokształcące dla młodzieży – [...]

- Specjalny Ośrodek Wychowawczy – [...]

Ponadto w § 1 uchwały wskazano, że na ucznia szkoły uczącego się w formie zaocznej oraz ucznia, którego nie obowiązuje realizacja obowiązku nauki ustala się dotację w wysokości 50% wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych zgodnie z art. 90 ust. 3 u.s.o. Z kolei na mocy § 3 uchwała weszła w życie z dniem podjęcia z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2012 r. W aktach sprawy nie znajduje się jakiekolwiek uzasadnienie powołanej powyżej uchwały.

Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia należy stwierdzić, że w ocenie składu orzekającego, zaskarżona uchwała ZPX, z uwagi na jej ogólną treść oraz brak jakiegokolwiek uzasadnienia, wymyka się spod kontroli sądowej, ponieważ nie można dokonać oceny jej legalności, z uwagi na sformułowane w u.s.o. kryteria przyznawania dotacji dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych niewymienionych w ust. 2a u.s.o.

Przede wszystkim podkreślić należy, że w myśl § 1 zaskarżonej uchwały, dotację - przypadającą na jednego ucznia szkoły uczącego się w formie zaocznej oraz ucznia, którego nie obowiązuje realizacja obowiązku nauki – ustala się w wysokości 50% wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych zgodnie z art. 90 ust. 3 u.s.o. Zaskarżona uchwała nie wskazuje jednak (kwota taka nie wynika także z akt sprawy), jaka kwota stanowi kwotę bieżących wydatków ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju, w przeliczeniu na jednego ucznia, tym samym nie jest możliwa sądowa kontrola prawidłowości ustalenia dotacji w wysokości 50% tej kwoty.

Ponadto art. 90 ust. 3 u.s.o. stanowi, że w przypadku braku na terenie powiatu szkoły publicznej danego typu i rodzaju podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższy powiat na prowadzenie szkoły publicznej danego typu lub rodzaju. Zaznaczyć także należy, że uchwała RPX, na mocy której Zarząd Powiatu X. wydał uchwałę z dnia [...] września 2012 r., nie zawiera definicji pojęcia "najbliższy powiat" dla powiatu X., co było także przedmiotem krytycznych uwag sformułowanych przez Najwyższą Izbę Kontroli w wystąpieniu pokontrolnym z dnia [...] marca 2012 r., znajdującym się w aktach sprawy. Sąd rozpatrujący sprawę podziela stanowisko NIK zawarte w wystąpieniu pokontrolnym, że odstąpienie od wskazania sposobu ustalenia "najbliższego powiatu" przez organ stanowiący, pozwala na dowolna interpretację tego pojęcia przez organ wykonawczy, co potencjalnie godzi w interesy podmiotów korzystających z dotacji, z uwagi na brak pewności co do przyjętych kryteriów wyliczenia kwoty dotacji.

Skoro zatem zaskarżona uchwała nie określa precyzyjnie ani kwoty bieżących wydatków ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju, w przeliczeniu na jednego ucznia w danym powiecie (kwota ta nie została także wskazana w żadnym z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy), ani nie odwołuje się do konkretnego przepisu uchwały RPX, który by wskazywał sposób ustalenia "najbliższego powiatu", to tym samym, stwierdzić należy, że brak jest jakichkolwiek podstaw, które dawałyby możliwość zweryfikowania, czy ustalona przez Zarząd Powiatu X. kwota dotacji rzeczywiście wynosi 50% wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych zgodnie z art. 90 ust. 3 u.s.o. Nie ulega bowiem żadnej wątpliwości, że brak precyzyjnego wskazania kwoty bazowej, jak i brak wskazania dokładnego sposobu wyliczenia tej kwoty uniemożliwia de facto kontrolę ujętych w uchwale kwot dotacji.

Ponadto podnieść należy, że zaskarżona uchwała ZPX została wydana na podstawie wadliwie określonej podstawy prawnej. W ocenie Sądu, podstawą wydania zaskarżonej uchwały, jak wynika z jej treści, nie może być § 7 uchwały RPX, zgodnie z którym:

"1. Do czasu przekazania przez Ministerstwo Edukacji Narodowej informacji o podziale części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu X. na dany rok budżetowy części dotacji obliczane są na podstawie danych obowiązujących w roku poprzedzającym rok udzielenia dotacji.

2. Wyrównanie kwoty dotacji uwzględnione jest w częściach dotacji przyznawanych w okresach miesięcznych przypadających po dacie określonej w ust. 1."

Podkreślenia wymaga bowiem, że pomimo powołania się przez Zarząd Powiatu X. na właściwy przepis u.s.o., tj. art. 90 ust. 3, odnoszący się do szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny, ani obowiązek nauki - to jednocześnie organ wykonawczy odwołał się do niewłaściwego przepisu uchwały RPX, tj. § 7, który nie odwołuje się do art. 90 ust. 3 u.s.o., lecz koresponduje z art. 90 ust. 2a u.s.o. i odnosi się do szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, a wysokość dotacji zależna jest od wysokości części oświatowej subwencji ogólnej. Mając na względzie, że dotacje udzielane szkołom niepublicznym, o których mowa w art. 90 ust. 3 u.s.o., nie są uzależnione od wysokości części oświatowej subwencji ogólnej, gdyż dla tych szkół ustawodawca przewidział inne kryterium, tj. dotacje w wysokości nie niższej niż 50 % ustalonych w budżecie odpowiednio danej gminy lub powiatu wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia, za zasadny należy zatem uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 90 ust. 3 u.s.o. Mimo bowiem formalnego powołania tego przepisu w treści zaskarżonej uchwały, podstawę prawną działania organu wykonawczego stanowił § 7 uchwały RPX, który dotyczy podmiotów realizujących działalność w innym zakresie niż skarżąca spółka.

Za trafny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że skoro kwota dotacji dla skarżącej spółki jest ustalana na podstawie art. 90 ust. 3 u.s.o. - dotyczy ona bowiem szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny, ani obowiązek nauki - a tym samym nie jest zależna od wysokości części oświatowej subwencji ogólnej, to Zarząd Powiatu X. nie miał żadnej podstawy prawnej aby zwlekać z wydaniem przedmiotowej uchwały aż do [...] września 2012 r. Zaakcentować bowiem należy, że wadliwość dotychczasowego sposobu udzielania dotacji przez powiat została wykazana w wystąpieniu pokontrolnym NIK z dnia [...] marca 2012 r., a wniesione przez organ zastrzeżenia do wystąpienia pokontrolnego zostały oddalone uchwałą z dnia [...] marca 2012 r. Komisji Odwoławczej NIK. Zakończenie procedury odwoławczej przed organem kontrolnym czyniło zasadnym, w ocenie Sądu, wydanie przez organ przedmiotowej uchwały bez zbędnej zwłoki. Godzi się także zauważyć, że – abstrahując od powyższego – nawet gdyby przyjąć, iż do postępowania odwoławczego należy zaliczyć podjęte przez Zarząd Powiatu X. czynności wyjaśniające w Ministerstwie Edukacji Narodowej w W., to i tak ostateczna odpowiedź na zadane przez powiat pytania została sformułowana w piśmie Dyrektora Departamentu Współpracy z Samorządem Terytorialnym MEN z dnia [...] lipca 2012 r. Wydanie przez Zarząd Powiatu X. przedmiotowej uchwały nastąpiło jednak dopiero w dniu [...] września 2012 r., a więc ponad 6 miesięcy po dacie wydania przez Komisję Odwoławczą NIK uchwały w sprawie zastrzeżeń do wystąpienia pokontrolnego oraz blisko 3 miesiące po uzyskaniu informacji z Ministerstwa Edukacji Narodowej. Wskazanym wyżej działaniem organ naruszył zasadę lex retro non agit. Podkreślić, także należy, że warunkiem przyznania dotacji na podstawie art. 90 ust. 3 u.s.o. jest podanie organowi właściwemu do udzielania dotacji planowanej liczby uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, by kwota dotacji udzielanej na podstawie art. 90 ust. 3 u.s.o. ustalona została przed rozpoczęciem roku, w którym dotacja będzie udzielana. Tym bardziej nie można zaaprobować sytuacji, w której ustalenie takie następuję dopiero pod koniec trzeciego kwartału roku, dla którego dotacja jest przyznawana.

Dodatkowo zauważyć należy, że przyznana spółce kwota dotacji była niższa niż poprzednia, a zatem sytuacja strony skarżącej uległa pogorszeniu "z mocą wsteczną". Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zakaz działania prawa wstecz stanowi jeden z elementów zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonego w art. 2 Konstytucji RP. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego klauzula demokratycznego państwa prawnego traktowana jest jako zbiorczy wyraz szeregu zasad i reguł o bardziej szczegółowym charakterze, które nie są wprawdzie wyraźnie zapisane w ustawie zasadniczej, ale z niej wynikają w sposób pośredni. W orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, że nieodzownym elementem tej metaklauzuli systemowej są zasady stanowienia prawa, określane jako zasady przyzwoitej legislacji (por. uchwała NSA z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt. OPS 14/00, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach tej zasady ogólnej, Trybunał Konstytucyjny sformułował m.in. szereg konkretnych zasad stanowienia prawa, które muszą być przestrzegane w demokratycznym państwie prawnym, takich jak: zakaz stosowania prawa wstecz, nakaz zachowania odpowiedniego vacatio legis, zasadę ochrony praw nabytych, zasadę proporcjonalności oraz zasadę określoności prawa. Zasada niedziałania prawa wstecz zakazuje stanowienia norm prawnych znajdujących zastosowanie do stosunków prawnych i sytuacji, które istniały przed wejściem w życie tych norm. Zasada niedziałania prawa wstecz nie ma charakteru absolutnego i dopuszczalne są od niej wyjątki jednak, trzeba mieć na uwadze, że zakaz ten odnosi się bezwzględnie do takich wypadków, w których nowy akt normatywny, miałaby pogorszyć dotychczasową, korzystniejszą dla adresata normy sytuację. Sprzeczne z tą zasadą jest w szczególności nakładanie na podmiot nieistniejącego dotychczas po jego stronie obowiązku, jak też pozbawianie go dotychczasowych uprawnień z mocą wsteczną. Zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa wymaga bowiem, by mocy wstecznej nie nadawać przepisom, które regulują prawa i obowiązki podmiotów i pogarszają ich sytuację prawną. Podsumowując, jeżeli akt prawny pogarsza dotychczasową pozycję prawną podmiotu jest to dostateczna podstawa do wykluczenia wstecznego działania takiej normy. W razie wątpliwości – w imię ochrony praw nabytych jednostki - należy opowiedzieć się za zasadą stosowania przepisów poprzednich. Jak to już zostało wcześniej zasygnalizowane, w wielu orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny podkreślał, że zakaz ten nie ma charakteru bezwzględnego, absolutnego i w sytuacjach nadzwyczajnych ustawodawca może od niego odstąpić (zob. np. wyrok TK z dnia 24 października 2000 r., K 12/00, OTK 2000, nr 7, poz. 255). W szczególności w wyroku z dnia 25 września 2000 r. Trybunał uznał, że działanie prawa wstecz nie oznacza naruszenia art. 2 Konstytucji, o ile tak wprowadzone przepisy polepszają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej i zarazem nie pogarszają sytuacji prawnej pozostałych jej adresatów (sygn. akt K 26/99, OTK 2000, nr 6, poz. 186). W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że naruszenie w zaskarżonej uchwale zakazu niedziałania prawa wstecz, przy jednoczesnym pogorszeniu sytuacji strony skarżącej z uwagi na obniżenie kwoty przyznanej dotacji, stanowi istotne naruszenie prawa.

Na marginesie należy także wyjaśnić, odnosząc się do wniosków sformułowanych w skardze, że Sąd rozpatrujący sprawę uznał, że biorąc pod uwagę treść zaskarżonej uchwały Zarządu Powiatu X. nie sposób stwierdzić nieważność uchwały w części dotyczącej szkół niepublicznych, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny ani obowiązek nauki. Żadna jednostka redakcyjna nie odnosi się bowiem wprost do szkół tego typu. Z treści uchwały nie wynika także, która z liczb wymienionych w tabeli, znajdującej się w § 1 uchwały, odnosi się do szkół tego rodzaju. W takiej sytuacji sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.

W związku z powyższym, Sąd działając na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w pkt II sentencji. Z kolei, na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku (pkt III sentencji).