Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 859/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 listopada 2021 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania W. P. (dalej jako: "Skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką G. P..

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego W. P. pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. wystąpiło o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką G. P..

Burmistrz Miasta P. decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. odmówił W. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad matką. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że niepełnosprawność G. P. powstała po ukończeniu przez nią 18 roku życia, a ponadto Skarżący ma ustalone prawo renty. Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2021 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego, w celu umożliwienia Skarżącemu wystąpienia z wnioskiem uchylenie decyzji ustalającej mu prawo do renty. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. na wniosek Skarżącego zawieszono postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. pełnomocnik zawodowy reprezentujący Skarżącego wniósł o podjecie zawieszonego postępowania oraz "o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – w części – stanowiącej różnicę między świadczeniem pielęgnacyjnym a otrzymywaną przez Skarżącego rentą z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych" (karta nienumerowana).

Burmistrz Miasta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. odmówił W. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki sprawowanej nad matką, wskazując, że niepełnosprawność G. P. powstała po ukończeniu przez nią 18 roku życia, a ponadto Skarżący ma ustalone prawo renty.

W przewidzianym prawem terminie odwołanie od tej decyzji złożył reprezentujący Skarżącego pełnomocnik profesjonalny, domagając się jej uchylenia i przyznania Skarżącemu prawa wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmawiającą przyznania W. P. (dalej jako: "Skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad matką G. P..

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Wskazano, że praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe.

W przewidzianym prawem terminie skargę do sądu administracyjnego wywiódł reprezentujący Skarżącego pełnomocnik zawodowy domagając się uchylenia decyzji obydwu instancji, zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy". Składając skargę pełnomocnik Skarżącej zaznaczył, że wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Kolegium nie zanegowało tego wniosku. Z tych względów zarządzeniem, Przewodnicząca Wydziału IV. tut. Sądu wyznaczyła termin posiedzenia niejawnego zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej "u.ś.r.").

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym żądaniem wniosku Skarżącego objęto przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy otrzymywanym przez Skarżącego świadczeniem rentowym z tytułu częściowej niezdolności do pracy a świadczeniem pielęgnacyjnym.

Na wstępie Sąd czyni zastrzeżenie, że Skarżący od chwili wszczęcia postępowania był reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego – radcę prawnego. Reprezentujący W. P. pełnomocnik zawodowy w dniu [...] maja 2021 r. - sprecyzował wniosek - Skarżącego w ten sposób, że wniósł o przyznanie Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego - w części - stanowiącej różnicę między świadczeniem pielęgnacyjnym a otrzymywaną przez Skarżącego rentą z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy z żądaniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - w części - wystąpił pełnomocnik zawodowy, żądanie to należało, tak jak uczyniło to Kolegium, potraktować - zgodnie z jego literalnym - brzmieniem.

To strona jest bowiem dysponentem wniosku, a organ pozostaje związany jego żądaniem. Zgodnie z art. 65 k.c. oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. W kwestii wykładni oświadczeń woli wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 29.6.1995 r., III CZP 66/95, OSNC 12/95/168 – dalej uchwała III CZP 66/95), wskazując, że wykładnia oświadczeń woli polega na ustalaniu ich znaczenia, czyli sensu. Skoro zatem w okolicznościach badanej sprawy - pełnomocnik profesjonalny - wniósł o "przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę między świadczeniem pielęgnacyjnym a otrzymywaną przez Wnioskodawcę rentą z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych" to wniosek należało rozpoznać zgodnie z treścią jego żądania. Nie sposób było domniemywać, że wolą pełnomocnika zawodowego było uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości, skoro literalnie wniósł o przyznanie go "w części", precyzując świadomie wcześniej złożony wniosek.

Dlatego też, Sąd całkowicie zgadza się z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji Kolegium, co do niedopuszczalności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością świadczenia rentowego, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko Sądu sprawę niniejszą rozpoznającego, znajduje akceptację w doktrynie (por. S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia. Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r. (I OSK 2392/19), Samorząd Terytorialny 7-8/2020, s. 174-183. Dlatego zważywszy na to, że przedmiotem - zgłoszonego przez pełnomocnika profesjonalnego żądania - literalnie objęto przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę między świadczeniem pielęgnacyjnym a otrzymywaną przez Skarżącego rentą z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to zasadnie Kolegium odmownie załatwiło ten wniosek, powołując się na okoliczności przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Kolegium pozostawało związane żądaniem wniosku pełnomocnika Skarżącego, który kierując się wykładnią przepisów akceptowaną przez część sądów administracyjnych, w pierwszej kolejności podjął działania służące zawieszeniu Skrzącemu wypłaty renty, a następnie, w związku z decyzją o zaniechaniu tych działań, zmodyfikował wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, ograniczając go do różnicy pomiędzy pobieranym świadczeniem rentowym a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd sprawę niniejszą rozpoznający stoi na stanowisku, które prezentowane jest w orzecznictwie NSA (por. wyrok z 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, z 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20) zgodnie z którym wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością renty, pozostawałaby w sprzeczności z art.17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.

W tej też sytuacji nie sposób zaskarżonej decyzji zarzucić naruszenia prawa materialnego albo przepisów postępowania i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Jakkolwiek, wniosek Skarżącego dotyczący przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - w części - stanowiącej różnicę pomiędzy pobieranym świadczeniem rentowym a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, zasadnie załatwiono odmownie, to w ocenie Sądu nic nie stoi na przeszkodzie aby Skarżący wystąpił z odrębnym wnioskiem obejmującym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tym razem jednak - w pełnej - kwocie. W ocenie Sądu, w aktualnym stanie prawnym brak bowiem przeszkód do przyznania tego świadczenia - w pełnej kwocie - osobie pobierającej już rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 odroczył utratę mocy obowiązującej uznanego za niekonstytucyjny przepisu o 6 miesięcy uznając, że wydanie orzeczenia stwierdzającego niezgodność zaskarżonego przepisu z Konstytucją RP będzie skutkowało koniecznością poczynienia przez Skarb Państwa znacznych nakładów, które nie zostały ujęte w obowiązującej ustawie budżetowej. W związku z utratą mocy obowiązującej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. potencjalnie nieodzowna stać się miała bowiem wypłata świadczenia pielęgnacyjnego osobom znajdującym się w tożsamej sytuacji jak Skarżący. Pomimo upływu wskazanego wyżej terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, prawodawca nie wprowadził w u.ś.r. jakichkolwiek regulacji ograniczających wysokość świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Można nadmienić, że nie dodał także świadczenia pielęgnacyjnego do katalogu świadczeń, które powodują automatyczne zmniejszenie (zawieszenie) emerytur i rent – zob. art. 104 (zwłaszcza art. 104 ust. 6) ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 291 z późn. zm.). Osoba posiadająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy uzyskująca świadczenie pielęgnacyjne znajdzie się rzecz jasna w korzystnej świadczeniowo sytuacji. Temu nie sposób zaprzeczyć. Taka jest jednak wola ustawodawcy, i nie jest to stan, który prowadziłby do automatycznej dyskryminacji innych opiekunów osób niepełnosprawnych (gdyby nawet omawiany tu stan oceniać z perspektywy ogółu opiekunów osób niepełnosprawnych) – por. wyrok WSA w poznaniu z dnia 04 listopada 2021 r. sygn. II SA/Po 402/21.

Mając zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego - które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy dotyczącej przyznania W. P. świadczenia pielęgnacyjnego - w części - stanowiącej różnicę między świadczeniem pielęgnacyjnym a otrzymywaną przez Skarżącego rentą z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - skargę należało oddalić.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.