Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 693/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 2 pkt 3 i 10, art. 12 ust. 2, art. 25 i art. 27 ust. 1-3 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). określił dłużnikowi alimentacyjnemu A.K. należność do zwrotu w kwocie [...] zł wraz z odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł oraz dalszymi odsetkami ustawowymi z tytułu wypłaconych przez organ orzekający świadczeń funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych – E., I., O.K. w okresie od [...] do [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż stosownie do treści art. 27 ust.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z odsetkami. Zaznaczono, iż orzeczona w decyzji kwota do zwrotu uwzględnia wyegzekwowane od dłużnika alimenty w drodze egzekucji komorniczej oraz wszelkie ewentualne bezpośrednie wpłaty dłużnika do organu właściwego wierzyciela oraz odliczenie kwot uznanych za nienależnie pobrane świadczenia przez wierzycieli alimentacyjnych. Kwoty wypłacone osobom uprawnionym w okresie świadczeniowym [...] określono na łączną wartość [...] zł.

Od opisanej powyżej decyzji A.K. odwołał się. W odwołaniu tym wniósł o dokonanie pełnego wyliczenia uwzględniającego skutki finansowe wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 291/11 oraz postanowienia NSA z dnia 7 marca 2012 r. I OZ 121/12 a także przekazane kwoty przez komornika sądowego do MOPS w C. w wysokości [...] zł oraz alimenty wypłacone uprawnionym zastępczo przez jego rodziców, gdyż okoliczności te nie zostały przez organ I instancji uwzględnione. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie zasad ogólnych procedury administracyjnej, bowiem w postępowaniu nie był uznany jako strona, a także art. 73 k.p.a., gdyż nie udostępniono mu akt sprawy. Wskazał, że przed wydaniem decyzji wystosowano wniosek do komornika sądowego z pominięciem trybu administracyjnego o egzekucję z nieruchomości należącej do jego rodziców, w której ma udział w wysokości 1/3 nieruchomości oraz nie wycofania tego wniosku ignorując wyrok WSA w Gliwicach i postanowienie NSA w Warszawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dna [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ przedstawił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i w odwołaniu strony i dokonał analizy stanu faktycznego w sposób tożsamy, co organ I instancji. Wskazał, że A.K. zobowiązany jest do płacenia alimentów na córki I., O. i E. po [...] zł miesięcznie na każde dziecko. Przedstawicielka ustawowa uprawnionych do alimentów wystąpiła o przyznanie im świadczeń z funduszu alimentacyjnego i na tej podstawie organ decyzja z dnia [...] przyznał osobom uprawnionym świadczenia z funduszu alimentacyjnego po [...] zł dla każdej z osób uprawnionych w okresie od [...] do [...].

Powołując się na brzmienie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Kolegium podniosło, iż po zakończeniu okresu zasiłkowego organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję, w której zobowiązuje dłużnika do zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji działając zgodnie z treścią art. 27 ust. 2 przedmiotowej ustawy zaskarżoną decyzją prawidłowo ustalił dłużnikowi do zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego wypłacone osobom uprawnionym w okresie od [...] do [...] wraz z odsetkami za zwłokę. Wysokość ustalonej należności jest zgodna z powołaną wyżej decyzją z [...], a zatem stanowisko organu I instancji było słuszne. Kwota świadczeń wypłaconych osobom uprawnionym w okresie świadczeniowym [...] nie została bowiem pomniejszona o żadne wpłaty od Komornika, gdyż przekazane wpłaty zostały zaliczone na poczet wcześniejszych zobowiązań. Dalej organ wskazał, że w okresie od [...] do [...] odwołujący na spłatę zadłużenia przekazał łączną kwotę [...] zł, z czego kwota [...] zł została zaliczona na spłatę należności głównej za okres [...] - [...]zł; za okres [...] – [...] zł oraz odsetki [...] zł. Na koncie dłużnika pozostaje nadal zadłużenie za okres [...] należności głównej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami. Od miesiąca [...] zarówno Komornik jak i dłużnik nie dokonali żadnych wpłat na poczet zadłużenia. Zatem za okres świadczeniowy [...] organ ustalił do zwrotu kwotę należności zgodnie z decyzja przyznającą świadczenia osobom uprawnionym.

Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, iż nie uwzględniono postanowień zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2011 r. Kolegium zauważyło, że dotyczy on decyzji ustalającej zwrot należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w okresie [...] i rozstrzygnięcia tego wyroku nie mają wpływu na wydanie zaskarżonej decyzji, która dotyczy nowego okresu świadczeniowego [...]. Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania, a w tym do zarzutu braku udostępnienia dłużnikowi alimentacyjnemu akt sprawy Kolegium zauważyło, że dłużnik alimentacyjny jest stroną postępowania dotyczącego zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym i w tym postępowaniu może bronić swoich praw i przedstawiać dowody mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przyznano, iż odwołujący został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, a organ wyznaczył mu termin do zapoznania się z aktami sprawy. Natomiast w kwestii zarzutu nie pomniejszenia należności o alimenty płacone przez dziadków na rzecz dzieci odwołującego Kolegium zauważyło, że sprawa ta nie dotyczy okresu świadczeniowego [...], tylko wcześniejszych okresów świadczeniowych. Organ I instancji w odrębnej decyzji z dnia [...] rozstrzygnął również kwestię pomniejszenia zadłużenia o alimenty płacone przez dziadków. Strona wniosła odwołanie od tej decyzji i jest ono przedmiotem odrębnego postępowania.

A.K. skierował od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zasadniczo powtórzył zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu zaznaczając, że decyzja organu pierwszej instancji, jak również organu odwoławczego są wadliwe, gdyż nie uwzględniają w rozliczeniach alimentów prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 6 grudnia 2011 r. IV SA/Gl 291/11, decyzji SKO za rok rozliczeniowy [...], postanowienia NSA z 7 marca 2012 r. w sprawie wstrzymania wykonania decyzji za drugi rok rozliczeniowy, zapłaconych zastępczych alimentów w rodziców za okres dwóch lat, oraz przekazanej przez komornika sądowego kwoty [...] zł. Zdaniem skarżącego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie przestrzegał procedury administracyjnej naruszając zasady ogólne postępowania administracyjnego zamieszczone w art. 6-14 k.p.a., a także przepisy art. 28 i art. 73 k.p.a., czego Kolegium nie miało na względzie. Zdaniem skarżącego działania MOPS dyskryminują go, a pośrednio jego rodziców zaangażowanych w spłatę alimentów. Skarżący podniósł również zarzuty w stosunku do postępowania egzekucyjnego.

Uzasadniając zajęte w skardze stanowisko skarżący wyjaśnił, iż w sprawie zostały wydane uprzednio trzy decyzje przez MOPS w C., które nie uwazgledniają alimentów zastępczych zapłaconych przez rodziców ani też żadnych wpłat dokonanych przez Komornika Sądowego. Natomiast czwarta decyzja tego organu, którą teraz skarży ignoruje prawomocny wyrok Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r. oraz wymienione na wstępie rozstrzygnięcia SKO i NSA w Warszawie. Skarżący zaznaczył, że mimo, iż nie ma jeszcze żadnej prawomocnej decyzji, która podlegałaby egzekucji trybie administracyjnym, a nie sądowym jak ma to miejsce obecnie, w [...] doprowadzono do licytacji domu wyrządzając tym samym szkodę jemu i jego rodzinie. Jego zdaniem egzekucja komornicza odbywała się bez podstawy prawnej z naruszeniem przepisów Kodeksu cywilnego. Ponadto skarżący kwestionował twierdzenia organu w kwestii prawa do zapoznania się z aktami sprawy, a nadto uznanie go za dłużnika w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej w skrócie P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c P.p.s.a.). Jednocześnie po myśli art. 134 §1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Otóż w sprawie nie została wyjaśniona kwestia alimentów płaconych przez dziadków na rzecz uprawnionych.

Stosownie do treści art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego obowiązkiem organu jest ustalić wysokość wypłaconych podmiotom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a także ustalić wysokość sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego.

Dobrowolna realizacja zobowiązania przez dłużnika alimentacyjnego, będącego zobowiązanym w pierwszej kolejności lub podmiotu zobowiązanego w dalszej kolejności, w miejsce zobowiązanego w pierwszej kolejności, ma wpływ na wysokość obowiązku zwrotu należności na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Tożsame stanowisko zajęte zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 291/11 z dnia 6 grudnia 2011 r., na który skarżący w sprawie się powoływał. Wskazano tam, że "stosownie do treści art. 27 ust. 1 i 9 ustawy decyzja przyznająca osobie uprawnionej świadczenie z funduszu alimentacyjnego determinuje wysokość świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Kwota alimentów płaconych przez dziadków na rzecz wnuczek będzie mogła rzutować na wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a wpływ ten będzie posiadał charakter pośredni, ponieważ w pierwszej kolejności organy administracji będą zobowiązane ustalić charakter prawny świadczonych alimentów, a następnie podjąć przewidziane prawem działania tak, aby uwzględniały one poczynione ustalenia." Przyjdzie także wskazać, iż podobne stanowisko zajął także tut. Sąd w wyroku z dnia 13 września 2012 r. o sygn. akt IV SA/Gl 1269/11, dotyczącego zwrotu przez A.K. świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za kolejny okres świadczeniowy tj. [...]. Natomiast organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji ograniczył się do wskazania, że kwestia alimentów płaconych przez dziadków została rozstrzygnięta w decyzji organu I instancji z dnia [...], orzekającej zerowy stan zadłużenia na okres świadczeniowy [...], od której strona wniosła odwołania. Tymczasem ze znajdującej się w aktach niniejszej sprawy notatki służbowej z dnia [...] dotyczącej stanu zadłużenia skarżącego z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych wynika, że zerowy stan zadłużenia na wyżej wymieniony okres (zadłużenie wynosiło [...] zł) został ustalony w efekcie rozliczenia kwot wpłaconych przez komornika i dłużnika w wysokości [...] zł.

Zdaniem Sądu organy rozpoznające sprawę zobowiązane były rozważyć kwestię pomniejszenia płaconych przez dziadków alimentów na rzecz dzieci skarżacego. W sprawie zabrakło jednak jakichkolwiek ustaleń, co do tego w jakim okresie dziadkowie przekazywali alimenty na rzecz uprawnionych, czy alimenty te miały charakter zastępczy czy uzupełniający (tj. czy rodzice skarżącego przyjęli obowiązek alimentacyjny na siebie ze względu na bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec ich syna, czy też uznali za słuszne przekazywać swoim wnukom środki utrzymania ponad to, do czego zobowiązany był ich rodzic, co winno nastąpić na podstawie dokumentów tj. pozwu o alimenty, treści uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie o zniesienie tego obowiązku, protokołów poprzedzające zawarte ugody sądowe) i odnieś te ustalenia do okresu świadczeniowego [...]. Jest to istotne, bowiem w przypadku ustalenia, że rodzice skarżącego dostarczali środki utrzymania swoim wnukom zastępując skarżącego, konieczne jest obliczenie tych kwot i uwzględnienie ich przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie ulega przy tym także wątpliwości, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia w zakresie wcześniejszych okresów świadczeniowych może mieć także wpływ na stan zadłużenia skarżącego w okresie świadczeniowym [...], a tym samym na wysokość należności do zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych za ten okres, gdyż ewentualne uwzględnienie tych kwot alimentów oraz dokonanych przez komornika i dłużnika alimentacyjnego wpłat w wysokości [...] zł. spowoduje konieczność ponownego rozliczenia za poszczególne okresy świadczeniowe.

Wskazania co do dalszego postępowania organu wynikają wprost z przedstawionych wywodów. Mając na względzie dostrzeżone, a istotne dla załatwienia sprawy uchybienia procesowe, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 P.p.s.a., jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a.