Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 645/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze

SENTENCJA

Dnia 27 maja 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NS A Józef Gach (spr) Sędziowie: WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Anna Znamiec Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004r. sprawy ze skargi Konwentu B. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 stycznia 2002r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 rok -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Szpital Zakonu w K. złożył deklarację w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2001 w której po dokonaniu zmiany pod pozycją "budynki lub ich części związane z prowadzoną działalnością gospodarczą - wykazał ich powierzchnię użytkową w wysokości 208,20 m2 i przypadający od tej powierzchni podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł, a pod pozycją "grunty związane z działalnością gospodarczą" - ich powierzchnie w wysokości 208,20 m2 i przypadający od tej powierzchni podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł.

Powyższe deklaracje zostały w dniu [...].2001 r. uzupełnione przez Konwent w K. w ten sposób, że pod pozycją "budynki lub ich części związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez zakłady opieki zdrowotnej działające na podstawie ustawy z dnia 30.08.1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej" została wykazana ich powierzchnia użytkowa w wysokości 5000 m2 i przypadający od tej powierzchni podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł, a pod pozycją "grunty pozostałe - ich powierzchnia w wysokości 9385 m2 i przypadający od tej powierzchni podatek w wysokości [...] zł. Podatki wynikające z drugiej korekty deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za 2001 r. nie zostały jednak zapłacone.

W związku z tym Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...].2001 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe. Następnie po przeprowadzeniu tego postępowania decyzją z dnia [...].2001 r. nr [...] działając na podstawie art. 207 w zw. z art. art. 21 § 3 i 53 ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. art. 2 - 5 i 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) oraz uchwały Miasta K. z dnia [...].2000 r. w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości, zwolnień od tego podatku oraz wzorów deklaracji podatkowych (Gazeta Urzędowa Miasta K. nr [...], poz. [...]) określił Konwentowi zaległość w podatku od nieruchomości za okres 1.01.--do 31.08.2001 r. w wysokości [...] zł i odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Szpital jako część Konwentu jest niepublicznym zakładem opieki zdrowotnej działającym na podstawie powołanej ustawy z dnia 31.08.1991 r.

W związku z tym -jak każdy taki zakład - prowadzi działalność gospodarczą.

W odwołaniu od decyzji Konwent wniósł o jej uchylenie z powodu naruszenia prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 229, poz. 194 ze zm.). Pominięto bowiem przy wydawaniu decyzji, że zgodnie z art. 3 tej ustawy sprawy majątkowe i prawne unormowane są w tejże ustawie. Dopiero w sprawach nie unormowanych ustawą stosuje się powszechnie obowiązujące przepisy prawa, o ile nie są one sprzeczne z wynikającymi z niej zasadami. Zatem w przepisie tym została określona generalna klauzula porządku obowiązywania prawa w stosunkach Państwo - Kościół Katolicki. Konwent jako zakon jest zaś częścią tego Kościoła.

Artykuły 38, 39 i 40 wspomnianej ustawy jednoznacznie określają charakter prowadzonej działalności przez zakon i jednostki organizacyjne utworzone przez zakon. Działalność ta z mocy ustawy jest działalnością charytatywne - opiekuńczą. Dlatego też prowadzenie przez Szpital Zakonu jakiejkolwiek statutowej działalności będzie nosiło działalność charytatywne -opiekuńczej. Dodać należy, że Zakon prowadząc Szpital realizuje swoją misję. Zakon jest zakonem Szpitalnym. Charakter prowadzonej działalności wynika ze statusu Zakonu (zgodnie z art. 38 ust. 5) i jest działalnością non profit. Świadczenie usług zdrowotnych odpłatnie to niewielka część działalności Szpitala i ma na celu dofinansowanie deficytowej działalności na rzecz ubezpieczonych i tym samym Zakon i Szpital częściowo przejął funkcje Państwa w zakresie ochrony zdrowia, a to dlatego, aby realizować misję Zakonu. Ten sposób uzyskiwania środków jest zgodny z artykułem 40 ust. 5 ustawy. Zapis statutu Szpitala łączący możliwości prowadzenia działalności gospodarczej nie przesądza o tym, że taka działalność jest w chwili obecnej prowadzona w zakresie świadczenia usług zdrowotnych.

Z zapisów ustawy o zakładach opieki zdrowotnej nie wynika, że świadczenie usług medycznych jest jednoznaczne z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zarówno

Szpital Bonifratrów jak i publiczne zakłady opieki zdrowotnej nie są rejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym w rejestrze dotyczącym przedsiębiorców. Tak zdecydował ustawodawca, a interpretacja Ministra Finansów jest sprzeczna z tą decyzją.

Z powyższego wynika, że działalność Szpitala nie wykracza poza ustawę o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności poza rozdział 6 Działalność charytatywno - opiekuńcza, czy też jego art. 38 - 40; nie zachodzi więc konieczność stosowania innych przepisów - co wynika z art. 3 ustawy i wobec tego należy zastosować jej artykuł 55 zwalniający Szpital z zapłaty podatku od nieruchomości w całości. Dotyczy to również najmu części powierzchni Szpitala, który był w deklaracjach podatkowych uwzględniony od początku działalności łącznie z deklaracją złożoną przez Szpital za 2001 rok. Powierzchnia ta jest wynajmowana na kiosk , z którego korzystają tylko pacjenci i pracownicy szpitala oraz prosektorium służące także szpitalowi. Biorąc pod uwagę charakter prowadzonej działalności również i ta powierzchnia winna korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie powołanego przepisu.

Decyzją z dnia 11.01.2002 r. Nr Kol. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 39 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej działalność charytatywno - opiekuńcza Kościoła obejmuje w szczególności prowadzenie szpitali. Dekretem nr [...] z dnia [...].1996 r. został powołany Szpital Zakonu w K. Jest on niepublicznym zakładem opieki zdrowotnej, co wynika także z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 11 tejże ustawy ustrój zakładu opieki zdrowotnej oraz inne sprawy dotyczące jego funkcjonowania (...), określa statut. W statucie zakładu opieki zdrowotnej określa się w szczególności formę gospodarki finansowej. W statucie szpitala zakonu w K. wyraźnie zapisano w § 20, że Szpital uzyskuje środki finansowe z odpłatnych świadczeń zdrowotnych, jak również z działalności gospodarczej innej niż określona w § 3 statutu tj. z działalności usługowej. Istotnie przepis art. 55ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku

Państwa do Kościoła Katolickiego w RP mówi, że kościelne osoby prawne są zwolnione od opodatkowania od nieruchomości stanowiących własność tych osób lub używanych na cele niemieszkalne (tu szpital), z wyjątkiem części zajmowanej na wykonywanie działalności gospodarczej. Całkowite zwolnienie od opodatkowania podatkiem od nieruchomości obejmuje nieruchomości przeznaczone na cele mieszkalne członków zakonu, jeżeli są wpisane do rejestru zabytku. Budynek przy ul. [...] w K. jest wpisany do rejestru zabytków, ale nie jest wykorzystywany na cele mieszkalne, tylko do prowadzenia działalności usługowej, polegającej na świadczeniu usług medycznych, zatem nie może podlegać zwolnieniu.

Należy również dodać, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (Sygn. FPK 13/01, FPK 14/01, FPK 11/01) wyraźnie wskazuje na to, że zarówno niepubliczne, jak i publiczne zakłady opieki zdrowotnej prowadzą działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z 19 listopada 1999 r. - Prawo o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Świadczenia zdrowotne udzielane przez zakłady opieki zdrowotnej są nieodpłatne tylko dla osoby korzystającej z nich (jeśli jest ubezpieczona), natomiast usługodawca otrzymuje zapłatę z kasy chorych.

W skardze na wymienioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Konwent wniósł o uchylenie tej decyzji z powodu naruszenia prawa. Z motywów skargi wynika, że skarżący podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i również podtrzymało dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Przepis art. 55 ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm.) jest przepisem obowiązującym bo nie został uchylony przepisami ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) ani też przepisami tej ustawy nie został znowelizowany. Potwierdzeniem tego obowiązywania jest treść art. 7 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W myśl tego przepisu zwalnia się od podatku od

nieruchomości, nieruchomości lub ich części zwolnione od podatku od nieruchomości na podstawie odrębnych przepisów. Takim odrębnym przepisem jest właśnie art. 55 ust. 4 o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż zwalnia kościelne osoby prawne (a taką jest zakon) od opodatkowania w stosunku do nieruchomości lub ich części, stanowiących własność tych osób lub używanych przez nie na podstawie innego tytułu prawnego na cele niemieszkalne, z wyjątkiem części zajmowanej na wykorzystanie działalności gospodarczej. Żadna z w/w ustaw nie reguluje pojęcia "działalności gospodarczej". Dlatego należy sięgnąć do ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo o działalności gospodarczej. W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy działalnością gospodarczą jest także zarobkowa działalność usługowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Cechy, o których mowa w tej definicji, spełnia również udzielanie świadczeń medycznych i promocja zdrowia przez zakłady opieki zdrowotnej działające na podstawie powołanej ustawy z dnia 30.08.1991 r. o Zakładach Opieki Zdrowotnej. Analogiczne stanowisko zostało zajęte w orzecznictwie WSA powołanym przez stronę przeciwną, w Znajdujący się zaś w tej ostatniej z ustaw zapis, iż do tych zakładów nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1991 o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), a obecnie -jak należy przyjąć - ustawy Prawo o działalności gospodarczej (gdyż ustawa ta zastąpiła ustawę o działalności gospodarczej) potwierdza tylko, że zakłady opieki zdrowotnej prowadzą działalność gospodarczą.

Ze względu jednak na specyfikę tej działalności podlega ona innemu reżimowi prawnemu. Powyższe dotyczy również Szpitala, gdyż jak już o tym była mowa uzyskał on status niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej. Stanowiska tego nie podważa treść art. art. 39 i 40 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego. W myśl bowiem tych przepisów "Działalność charytatywno-opiekuńcza Kościoła obejmuje w szczególności:

1) prowadzenie zakładów dla sierot, starców, osób upośledzonych fizycznie lub umysłowo oraz innych kategorii osób potrzebujących opieki,

2) prowadzenie szpitali i innych zakładów leczniczych oraz aptek.

3) organizowanie pomocy w zakresie ochrony macierzyństwa,

4) organizowanie pomocy sierotom, osobom dotkniętym klęskami żywiołowymi epidemiami, ofiarom wojennym, znajdującym się w trudnym położeniu materialnym lub zdrowotnym rodzinom i osobom, w tym pozbawionym wolności,

5) prowadzenie żłobków, ochronek, burs i schronisk,

6) udzielanie pomocy w zapewnieniu wypoczynku dzieciom i młodzieży znajdującym się w potrzebie,

7) krzewienie idei pomocy bliźnim i postaw społecznych temu sprzyjających,

8) przekazywanie za granicę pomocy ofiarom klęsk żywiołowych i osobom

znajdującym się w szczególnej potrzebie"

oraz "Środki na realizację działalności charytatywno-opiekuńczej pochodzą w szczególności z:

1) ofiar pieniężnych w naturze,

2) spadków, zapisów i darowizn krajowych i zagranicznych,

3) dochodów z imprez i zbiórek publicznych,

4) subwencji, dotacji i ofiar pochodzących od krajowych instytucji i przedsiębiorstw państwowych, społecznych, wyznaniowych i prywatnych,

5) odpłatności za usługi świadczone przez kościelne instytucje charytatywno-opiekuńcze.

6) dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez Caritas Polska i Caritas diecezji bezpośrednio lub w formie wyodrębnionych zakładów,

7) dochodów instytucji kościelnych".

Według Słownika Języka Polskiego pod Redakcją M. Szymczaka PWN T 1 W-wa 1995 r. s. 237 termin "charytatywny" oznacza tyle co "wspierający biednych i potrzebujących pomocy, miłosierny, dobroczynny, filantropijny", a termin "opiekuńczy sprawujący nad kimś, nad czymś opiekę dotyczy opiekuna", wyrażający czyjąś dbałość, troskliwość.

Działalnością "charytatywno-opiekuńczą" nie może więc być działalność odpłatna., a taką Szpital wykonuje. Świadczą o tym obszerne fragmenty odwołania przytoczone na str. 2 niniejszego uzasadnienia.

Nie przeczy temu zapis, który znajduje się w art. 40 pkt 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. Szpital prowadzący

działalność charytatywno - opiekuńczą również może uzyskiwać środki, o których mowa w tym przepisie. Ilustracją mogą być czynne z wynajmu części pomieszczeń.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie również z innego powodu. Mianowicie zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości od osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)., tj. z mocy samego prawa.

Zgodnie z § 2 tego samego artykułu jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji tak jak w niniejszej sprawie, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Skoro zaś skarżący w uzupełnieniu deklaracji wykazał, że budynek szpitala w części nie zajętej na działalność gospodarczą prowadzoną przez inne osoby jest związany z jego działalnością gospodarczą, to analogiczny związek zachodzi między działalnością gospodarczą szpitala a resztą gruntu.

Nie można zaś przyjąć, że osoba która uzupełniła deklarację nie była upoważniona do tego, gdyż dysponowała ona pieczątką Przeora Konwentu bez jego zgody. Gdyby tak było, to z pewnością nie pozostałoby to bez odpowiedniej reakcji ze strony osoby figurującej na pieczątce, czyli zawiadomienia organów ścigania o popełnieniu przestępstwa. W aktach sprawy brak jest jednak dowodu na to, że tak stało się. Zatem podatek wynikający z deklaracji złożonej przez skarżącego jest podatkiem do zapłaty.

W tym stanie niniejszej sprawy skarga jest nieuzasadniona.

Z tego względu Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed organami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 87 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające Ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji.