Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 101/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.1
journal: Dz.U. 2012 poz 83
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia WSA del. Agnieszka Miernik Protokolant specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 803/13 w sprawie ze skargi W. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 803/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Wyrok został wydany w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2012 r. W. J. wystąpiła do Starosty K. z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położonej w K., gmina K., w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. tj. z 2012 r., poz. 83).

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Starosta K. orzekł o odmowie przekształcenia na rzecz W.J. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż zgodnie z odpisem z księgi wieczystej [...] oraz operatem ewidencji gruntów działka nr [...] położona w K., gmina K. stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz.U. z 1963 r., Nr 29, poz. 172) i art. 1 ust. 4 dekretu z dnia 8 sierpnia1946 r.

Prawo użytkowania wieczystego opisanej nieruchomości zostało nabyte przez W.J. na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] marca 2011 r.

Poprzednim użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości były Polskie Koleje Państwowe S.A., które prawo użytkowania wieczystego nabyły z dniem 5 grudnia 1990 r. na mocy deklaratoryjnej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], wydanej w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) orzekającej o uwłaszczeniu Polskich Kolei Państwowych na nieruchomości będącej dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Decyzja w swym rozstrzygnięciu wskazuje na parcelę katastralną byłej gminy katastralnej K. 1. kat. [...] o pow. [...] ha, objętej wykazem hipotecznym Lwh [...]. Ponadto na podstawie decyzji Starosty K. z dnia [...] grudnia 2010 r. organ I instancji ustalił, że działka nr [...] o pow. [...]ha odpowiada pgr 1. kat. [...] objętej Lwh [...], zaś stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania działka nr [...] powstała z podziału działki nr [...].

Dalej Starosta wskazał, że Polskie Koleje Państwowe, zgodnie z ustawą z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2000r., Nr 84, poz. 948), zostały przekształcone w jednoosobową spółkę akcyjną, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa i taki stan trwa do chwili obecnej. Oznacza to, że spełniona została przesłanka negatywna z art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, ponieważ nieruchomość stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania znajdowała się w dniu 13 października 2005 r. w użytkowaniu wieczystym spółki, w odniesieniu do której Skarb Państwa jest podmiotem dominującym.

Reasumując organ pierwszej instancji stwierdził, że działka nr [...], położona w K. znajdowała się w użytkowaniu wieczystym Polskich Kolei Państwowych S.A., zaś W. J. jest ich następcą prawnym. Następca prawny użytkownika wieczystego musi zaś spełniać te same kryteria co jego poprzednik w dniu 13 października 2005 r. Oznacza to, że fakt, iż przedmiotowa nieruchomość była oddana w dniu 13 października 2005 r. w użytkowanie wieczyste jednoosobowej spółce akcyjnej, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, uniemożliwia jej przekształcenie na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła W.J..

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K..

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości określony został zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania przepisów tej ustawy. Postanowienia art. 1 ustawy decydują więc o faktycznym zasięgu przekształcenia użytkowania wieczystego. Ustawa wskazuje kryteria podmiotowe (odnoszące się do użytkownika wieczystego) oraz przedmiotowe (odnoszące się do nieruchomości), których łączne spełnienie warunkuje możliwość skorzystania z prawa do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dodatkowo ustawa zakreśla datę, w której prawo użytkowania musiało istnieć, aby mogło być objęte przekształceniem, oraz datę graniczną, w której najpóźniej można wystąpić z wnioskiem o przekształcenie. Możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność dotyczy jedynie tych użytkowników wieczystych, których prawo istniało w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 13 października 2005 r. oraz ich następców prawnych.

Zdaniem Wojewody zbycie prawa użytkowania wieczystego po dniu 13 października 2005 r. przez podmiot wymieniony w art. 1 ust. 1b pkt. 2 ustawy, któremu w tej dacie prawo to przysługiwało, nie wyłącza ustawowego zakazu przekształcenia.

Ponadto odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy zauważył, iż nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie regulacja wskazana w art. 1 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy, który to przepis pozwala na przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, przez osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego. Jak bowiem wynika z aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2011 r., Rep. A nr [...] wnioskodawczyni nabyła prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz "prawo własności posadowionego na niej - stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności - budynku mieszkalnego nr [...] położonego przy ulicy[...] w K., o powierzchni użytkowej [...] m2". Tym samym, jak podnosi organ odwoławczy, W. J. nie nabyła prawa własności lokalu, którego udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego. Zgodnie bowiem z treścią art. 2 ust. 2 ustawy dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. 2000 r., Nr 80, poz. 903) samodzielnym lokalem mieszkalnym jest "wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt łudzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne". Z kolei art. 3 ust. 2 w/w regulacji stanowi, iż "nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali". Powyższe oznacza, że nie można uznać, jak to podnosi odwołująca, iż stanowiący jej własność budynek mieszkalny jest lokalem mieszkalnym w rozumieniu w/w przepisów. Co więcej, również w tym przypadku należy mieć na uwadze treść art. 1 ust. 1b tej ustawy, który wprowadza negatywne przesłanki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, który - odnosząc te negatywne przesłanki do roszczenia wskazanego w art. 1 ust. 1 - determinuje możliwość takiego przekształcenia również w sytuacji określonej w art. 1 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Krakowie wniosła W. J..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że skarga jest zasadna, ponieważ wydane w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcia opierają się na błędnej wykładni przepisu art.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Sąd podniósł, że kwestia sporna w niniejszej sprawie dotyczy w istocie tego, czy dla dopuszczalności przekształcenia prawa użytkowania wieczystego znaczenie ma stan faktyczny istniejący w dacie 13 października 2005 r., czy też stan faktyczny istniejący w dacie składania wniosku o przekształcenie prawa rzeczowego w postaci użytkowania wieczystego w prawo własności.

Sąd zauważył, iż skarżąca złożyła do Starosty K. wniosek o dokonanie przekształcenia przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego w prawo własności już po 9 października 2011r. tj. po wejściu w życie ustawy z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 187, poz. 1110), zwanej dalej ustawą zmieniającą. Ustawa zmieniająca w stosunku do wcześniejszego stanu prawnego znacznie rozszerzyła zakres nieruchomości, co do których użytkownik wieczysty może wystąpić z żądaniem przekształcenia dotychczasowego prawa w prawo własności nieruchomości. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym uprawnienie to dotyczyło nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub nieruchomości zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową lub garażową oraz nieruchomości o przeznaczeniu rolnym. Natomiast po nowelizacji z żądaniem przekształcenia mogą wystąpić użytkownicy wieczyści wszystkich nieruchomości, bez względu na ich rodzaj i przeznaczenie. Równocześnie rozszerzeniu po nowelizacji uległ także zakres podmiotowy stosowania ustawy, na wszystkich użytkowników wieczystych, w tym też osoby prawne, z zachowaniem dwóch wyłączeń określonych właśnie w art. 1 ust. 1b ustawy.

Sąd wywodził dalej, że przepis art. 1 ust. 1 oraz art. 1 ust. 1b ustawy, (dodany do niej ustawą zmieniającą), w zakresie jego pkt 1 i 2 zasadniczo odpowiada projektowi ustawy przedstawionemu Marszałkowi Sejmu drukiem sejmowym nr 4352 z dnia 7 czerwca 2011 r. (dostępny na stronie internetowej Sejmu). Przedmiotowy dokument zawierający poselski projekt zmiany ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz jego uzasadnienie stanowi niezbędne narzędzie do ustalenia prawidłowej wykładni art. 1 ustawy.

Przytaczając fragment uzasadnienia projektu ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, Sąd wywiódł, że przewidziane w art. 1 ust.1b pkt 1 i 2 ustawy wyłączenie ma charakter podmiotowy, a nie przedmiotowy, na co może w pierwszej chwili wskazywać wykładnia językowa omawianego przepisu. Sąd zgodził się ze stanowiskiem zaprezentowanym w przywołanym przez skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 993/12, iż w tym przypadku nie ma znaczenia rodzaj nieruchomości, ale podmiot, w którego użytkowanie wieczyste została ona oddana. W wyniku nowelizacji nie uległ natomiast zmianie warunek, że żądanie przekształcenia może dotyczyć prawa użytkowania wieczystego istniejącego w dniu 13 października 2005 r. (poza szczególnymi sytuacjami przewidzianymi w art. 1 ust. 4 ustawy, które w niniejszej sprawie nie mają znaczenia). Prawo użytkowania wieczystego jest prawem rzeczowym o charakterze zbywalnym, dlatego też ustawodawca przewidział w art.1 ust.3 ustawy, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. W ocenie Sądu uprawnienia skarżącej W. J. nie niweczy w żaden sposób aktualne brzmienie art.1 ust.3 ustawy, który nie wymienia następców prawnych osób wymienionych w ust. 1b pkt 2 jako podmiotów uprawnionych do wystąpienia z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Przepis art. 1 ust. 3 odsyła bowiem do art. 1 ust. 1 i 1a oraz ust. 2. Przepisy te zawierają bowiem wskazanie wszystkich grup podmiotów, do których ustawa znajduje zastosowanie. Natomiast pomiędzy przepisem art. 1 ust. 1 i ust. 1b ustawy zachodzi relacja lex specialis – lex generalis, art. 1 ust. 1 zawiera regułę ogólną, zaś przepis art. 1 ust. 1b ustawy regułę szczególną, która dla określonych podmiotów będących w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości przewiduje inny skutek (brak możliwości wystąpienia z żądaniem o przekształcenie)..

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda [...], zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz. U. z 2012r., poz. 83) polegającą na uznaniu, że skarżącej przysługuje uprawnienie do żądania przekształcenia przez organ administracji prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wskazanej we wniosku.

W oparciu o powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych prawem.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wbrew opinii wyrażonej w wyroku, treść art. 1 ust. 1b pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jednoznacznie wskazuje, iż wyłączenie zawarte w tym przepisie ma charakter przedmiotowy. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że ograniczenie w postaci braku możliwości wystąpienia z żądaniem o przekształcenie prawa użytkowania w prawo własności ma zastosowanie tylko do podmiotów, których ta reguła dotyczy, tj. wskazanych w art. 1 ust. 1b. Przepis tego artykułu należy interpretować w powiązaniu z art. 1 ust. 1 i 1a oraz ust. 2 ustawy, co prowadzi do wniosku, że jeżeli w dniu

3 października 2005 r. dana nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie, a więc podmiotu, który należy uznać za spółkę, o której mowa w art. 1 ust. 1 b pkt 2 ustawy, to wówczas negatywne przesłanki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego do prawa własności o których mowa w art. 1 ust. 1b odnoszą się do roszczenia wskazanego w art. 1 ust. 1, w sytuacji określonej w art. 1 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną W.J. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które w rozpatrywanej sprawie nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych. Wprawdzie skarga kasacyjna nie została sporządzona w pełni prawidłowo, gdyż podniesiono w niej wyłącznie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – art.1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, nie precyzując, naruszenie której jednostki redakcyjnej tego przepisu zarzuca się Sądowi pierwszej instancji, to jednak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono naruszenie art.1 ust.1 b pkt 2 wskazanej ustawy. Według skarżącego kasacyjnie organu Sąd I instancji błędnie przyjął, że wyłączenie, o którym mowa w art.1 ust.1 b wymienionej powyżej ustawy nie jest negatywną przesłanką uniemożliwiającą przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie art.1 ust.1 i 3 wymienionej ustawy.

Kluczowe zagadnienie, które wystąpiło w rozpatrywanej sprawie dotyczyło ustalenia, czy w sytuacji, gdy w dacie 13 października 2005 r. prawo użytkowania wieczystego przysługiwało podmiotowi wymienionemu w art. 1 ust. 1b wykluczone jest uprawnienie kolejnego nabywcy tego prawa do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności.

Wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego wyroku (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 83), zwanej dalej "ustawą", z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wystąpić mogą osoby fizyczne i prawne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Przepis art. 1 ust. 3 ustawy przyznaje prawo do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie również następcom prawnym osób wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy. Negatywną przesłankę przekształcenia określa art.1 ust.1b - dodany ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 187, poz. 1110). Zgodnie z tym przepisem wyłącza się z tego zakresu nieruchomości, które zostały oddane w użytkowanie wieczyste państwowym i samorządowym osobom prawnym, spółkom handlowym w odniesieniu do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest podmiotem dominującym (pkt 2). Z art. 1 ust. 1b ustawy wynika jasno, że jeżeli w dniu 13 października 2005 r. nieruchomość była przedmiotem użytkowania wieczystego jednego z podmiotów wymienionych w tym przepisie - to żądanie przekształcenia nie przysługuje. Użyty w ustawie zwrot "oddane w użytkowanie wieczyste" należy rozumieć, jako będące w dniu 13 października 2005 r. lub obecnie przedmiotem użytkowania wieczystego. W sytuacji, gdy we wskazanej dacie prawo to przysługiwało podmiotowi wymienionemu w art. 1 ust. 1b wykluczone jest przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Decydujące znaczenie ma bowiem przysługiwanie prawa użytkowania wieczystego w dniu 13 października 2005 r.

Zbycie prawa użytkowania wieczystego po dacie 13 października 2005 r. przez jeden z podmiotów określonych w art.1 ust.1 b nie wyłącza zakazu przekształcenia. Należy mieć również na uwadze treść art. 1 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2 ustawy. Ustawodawca nie wymienił tu następców prawnych podmiotów, o których mowa w art.1 ust.1b ustawy. Ponadto następstwo prawne oznacza wejście w prawa i obowiązki poprzednika prawnego. Skoro po stronie państwowej osoby prawnej nie powstało prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, to następca prawny tej osoby nie może nabyć prawa do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności. Uznanie za prawidłową argumentacji skarżącej kasacyjnie oznaczałoby, że następca prawny nabył prawo w szerszym zakresie niż przysługiwało ono zbywcy ( tak NSA w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 939/13, pub.www.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji odwołujące się do uzasadnienia projektu nowelizowanej ustawy nie przemawia za inną wykładnią powołanych przepisów niż dokonana powyżej. W ustawie w sposób jednoznaczny określono kategorie podmiotów uprawnionych do prawa do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji przyjął, jako podstawę uprawniającą W.J. do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności art.1 ust.3 w zw. z art.1 ust.1 omawianej ustawy, powołując się na rozszerzenie kręgu podmiotowego ustawy mocą jej nowelizacji dokonanej w 2011 r.

Należy w tym miejscu podkreślić, że wprawdzie – co do zasady – Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną od wyroku sądu wojewódzkiego, ocenia legalność wyroku sądu pierwszej instancji i przez to również zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę stan prawny, jaki obowiązywał w dacie ich wydawania, ale sytuacja, która zachodzi w sprawie rozpoznawanej jest szczególna. Nie można bowiem pominąć, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, ogłoszonym w dniu 17 marca 2015 r. ( Dz.U.poz.373) orzekł, że: " Art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ( Dz.U. z 2012 r., poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji".

Trybunał nie skorzystał z instytucji odroczenia utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, co oznacza, że z dniem 17 marca 2015 r., czyli w dacie ogłoszenia wyroku przepisy niezgodne z Konstytucją tracą moc w zakresie wskazanym w wyroku Trybunału. Zgodnie bowiem z art.190 ust.3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Z instytucji odroczenia orzeczenia Trybunał nie skorzystał.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził, że art. 165 ust. 1 i art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji, jako odnoszące się wyłącznie do jednostek samorządu terytorialnego, w sposób oczywisty są wzorcami nieadekwatnymi do kontroli zakwestionowanych przepisów w zakresie, w jakim dotyczą one nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Gdy zaś chodzi o art. 2 Konstytucji jako wzorzec kontroli, Trybunał podzielił pogląd wyrażony w wyroku o sygn. K 8/98, rozwinięty następnie w wyroku o sygn. K 9/08, że postępowanie zainicjowane przez podmioty o legitymacji szczególnej - jakimi są jednostki samorządu terytorialnego - ma charakter kontroli abstrakcyjnej i zmierza do ochrony interesu publicznego, a nie tylko interesu konkretnego wnioskodawcy lub interesu komunalnego w ogólności. Trybunał uznał, że sformułowane przez wnioskodawców zarzuty sprzeczności zaskarżonej regulacji z art. 2 Konstytucji dotyczą zarówno przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości, których właścicielami są jednostki samorządu terytorialnego, jak i tych nieruchomości, których właścicielem jest Skarb Państwa. Trybunał podkreślił również, że dodatkowym argumentem, zdecydowanie przemawiającym za objęciem kontrolą konstytucyjną wszystkich wypadków przekształcenia, w oderwaniu od podmiotu będącego publicznym właścicielem nieruchomości, jest konieczność zachowania równego standardu w odniesieniu do wszystkich uprawnionych. Gdyby Trybunał ograniczył stwierdzenie niekonstytucyjności do użytkowników wieczystych nieruchomości gminnych, pozostawiając w mocy uwłaszczenie użytkowników wieczystych nieruchomości państwowych, doprowadziłby do wtórnej niekonstytucyjności, wyrażającej się w odmiennym traktowaniu podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji prawnej.

Powyższe stwierdzenie Trybunału ma znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż nieruchomość, której dotyczy wniosek o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi własność Skarbu Państwa.

Mając na względzie treść powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i oparcie zaskarżonego wyroku na podstawie prawnej, której zgodność z Konstytucją zakwestionował Trybunał Konstytucyjny stwierdzić trzeba, że wyrok Sądu I instancji nie może być oceniony jako odpowiadający prawu.

. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie może być – co do zasady - traktowany za zgodny z prawem wyrok sądu, który został oparty na przepisie uznanym przez Trybunał Konstytucyjny za naruszający Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Pomimo, że omawiany wyrok Trybunału nie ma mocy wstecznej, to poprzez fakt uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) dowodzi, że od samego początku przepis ten naruszał zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Konsekwencją powyższego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, a także trafności zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej jest więc uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego oparto na art. 203 pkt 2 P.p.s.a.