Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 532/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 532/18 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 2 kwietnia 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, , Sędziowie, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, , , Protokolant, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r., sprawy ze skargi O. P., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A. P. oraz ze skargi D. P., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J., z dnia [...] października 2018 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, , I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji;, II. przyznaje radcy prawnemu W. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście, dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 23 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym., , ,


UZASADNIENIE

Uzasadnienie:

W dniu 13 sierpnia 2018 r. skarżąca A. P. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B. wniosek o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na synów D. P. i O. P. (dalej synowie skarżącej). Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Prezydent Miasta B. (dalej organ I instancji) odmówił przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione do alimentów, wnioskowane na synów. Organ wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków z art. 1a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U z 2018 r., poz. 554 dalej ustawa), bowiem jest obywatelem [...], posiada kartę pobytu nr [...] ważną do 10 marca 2019 r., a jednocześnie karta została wydana przez Komendanta Państwowej Straży Granicznej w Z. z pozwoleniem na pobyt ze względów humanitarnych. W złożonym w ustawowym terminie odwołaniu od wskazanej decyzji zainteresowana zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów art. 1a ust. 1 ustawy oraz błędne niezastosowanie art. 2 pkt 11, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 15 ust. 1 tej ustawy. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że osobami uprawnionymi do świadczeń z funduszu alimentacyjnego są niepełnoletni synowi, którzy spełniają warunki do otrzymania świadczenia. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) oraz art. 1a ust. 1 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy po przytoczeniu treści przepisu art. 1 a ust. 1 i 2 ustawy wyjaśnił, że krąg osób uprawnionych do uzyskania świadczenia ustalony został w tym przepisie, a warunek określony w ust. 2 należy odczytywać w powiązaniu z ust. 1. Zatem świadczenie przysługuje w przypadku cudzoziemców wówczas, gdy spełniają warunki określone w ust. 1 pkt a-d, a ponadto zamieszkują na terytorium RP zgodnie z ust. 2. Tymczasem jak wskazano, wnioskodawczyni posiada obywatelstwo [...] i legitymuje się kartą pobytu nr [...], wydaną dnia 10 marca 2017 r., której ważność upływa w dniu 3 marca 2019 r. Jako rodzaj wydanego zezwolenia określono "pobyt ze względów humanitarnych". Brak jest przy tym umowy dwustronnej o zabezpieczeniu społecznym, wiążącej Rzeczpospolitą Polską z [...]. Wskazano także na brak dowodu w formie stosownej decyzji o przebywaniu strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oraz zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 i 2282 oraz z 2018 r. poz. 107 i 138), a także decyzji o przebywaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej. W konsekwencji wskazano, że strona nie spełnia ustawowych warunków uzyskania świadczenia, określonych w art. 1a ust. 1 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca działająca jako przedstawiciel ustawowy syna O. P. oraz pełnoletni D. P. osobiście wnieśli o uchylenie w całości decyzji organu drugiej instancji i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 1a ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy, prowadzące do błędnego ustalenia osób, które są uprawnione do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i, którym w konsekwencji świadczenia te przysługują zgodnie z art. 1a ust. 1 art.2 pkt 11, art. 9 oraz art. 10 ustawy oraz naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. art. 2 pkt 11 ustawy, prowadzące do nieprawidłowego ustalenia przez organ statusu skarżącej, działającej w dniu złożenia wniosku jako przedstawiciel ustawowy obu synów, której na mocy art. 15 ust.1 ustawy należało nadać status wnioskodawczyni, nie zaś osoby uprawnionej do alimentów. Według skarżących powyższe spowodowało niewłaściwe zastosowanie art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy, skutkujące rozpatrywaniem przez organ faktu przysługiwania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wnioskodawczyni, nie zaś osobom uprawnionym do alimentów, co doprowadziło do wydania przez organ błędnej decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom do tych świadczeń uprawnionym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga w rozpatrywanej sprawie jest zasadna. Krąg osób uprawnionych do uzyskania świadczenia z funduszu alimentacyjnego został ustalony w przepisach art. 1a ust. 1 i 2 ustawy, zgodnie

z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom: a) (uchylona), b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej oraz zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku

z okolicznością, o której mowa w art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 i 2282 oraz z 2018 r. poz. 107 i 138), d) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku

z uzyskaniem statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej (ust. 1). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobom, o których mowa w ust. 1, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres świadczeniowy, w którym otrzymują świadczenia z funduszu alimentacyjnego, chyba że dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (ust. 2). W myśl art. 9 ust. 1 i ust. 2 ustawy, prawo do spornego świadczenia przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole i szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia te przysługują, jeśli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie

z treścią art. 1 ust 2 ustawy fundusz alimentacyjny stanowi system wspierania osób uprawnionych do alimentów środkami finansowymi z budżetu państwa. Z kolei, stosownie do art. 2 pkt 11 ustawy, przez osobę uprawnioną należy rozumieć osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego, pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Z powyższego wynika, że w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawnionymi są osoby, na rzecz których zostały zasądzone alimenty. W przypadku osób małoletnich przedstawicielami ustawowymi dziecka, upoważnionymi do podejmowania działań w jego imieniu są rodzice dziecka, przy czym każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel dziecka. Stroną w znaczeniu materialnoprawnym jest jednak zawsze uprawniony, natomiast przedstawiciel ustawowy reprezentuje jedynie interesy małoletniego (por. wyr. WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Go 906/12 ; wyr. WSA w Gliwicach z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 500/12 publ. cbois.nsa.gov.pl) Bezsprzecznie zatem w badanej sprawie, tak jak to podnosi skarżąca, osobami uprawnionymi do alimentów są dzieci skarżącej, co wynika

z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 2011 r. sygn. akt [...] ( k.32 ). Skarżąca, inicjując to postępowanie wnioskiem

z dnia 13 sierpnia 2018 r. występowała jedynie w ich imieniu jako przedstawicielka ustawowa, która w myśl art. 15 ust. 1 ustawy miała legitymację do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie prawa swoich małoletnich dzieci do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji należało uznać, że w sprawie doszło do błędnego ustalenia stron tego postępowania, co doprowadziło do nieuprawnionej na tym etapie postępowania odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przywołane błędnie wobec skarżącej warunki, określone w art. 1a ust. 1 i 2 ustawy

w całości dotyczą bowiem osób uprawnionych, a zatem synów skarżącej będących obywatelami polskimi, nie zaś samej wnioskodawczyni będącej cudzoziemką posiadającą kartę pobytu ważną do 10 marca 2019 r. ( k.44 ) W tych okolicznościach status prawny wnioskodawczyni i jednocześnie przedstawicielki ustawowej (art. 15 ust. 1 ustawy) osób uprawnionych w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy jest okolicznością obojętną prawnie i nie może mieć wpływu na wynik postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania synom skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Celem uzupełnienia należy ponadto wskazać, że określona w ust. 2 powołanej regulacji art. 1a ustawy łączna przesłanka "zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej", nie zdefiniowana w ustawie alimentacyjnej, ale odnosząca się do osób uprawnionych, w tym przypadku dzieci wnioskodawczyni, nie zaś samej skarżącej będącej ich przedstawicielką ustawową w trakcie postępowania administracyjnego, winna być interpretowana szeroko. Ze względu na cel ustawy, w orzecznictwie przyjmuje się, że wskazany zwrot nie wyklucza czasowego pobytu poza granicami Polski, zaś jego odmienna wykładnia naruszałaby zasadę swobody przepływu osób w Unii Europejskiej. Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, że decyzje o odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wydane przez organy obu instancji nie mogły ostać się w obrocie prawnym. Zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 1a ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy, co miało bezpośredni wpływ na wynik tej spawy. W istocie doszło bowiem do nieuprawnionej odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego z powołaniem się na okoliczności zaistniałe w stosunku do wnioskodawczyni nie będącej stroną tego postępowania w znaczeniu materialnoprawnym. Rozpatrując ponownie sprawę, organy będą zobowiązane uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w niniejszym wyroku i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie powinny wziąć pod uwagę również nowe okoliczności wynikłe w trakcie postępowania przed tutejszym Sądem, a mianowicie fakt uzyskania pełnoletności przez jednego z synów wnioskodawczyni. Uzasadnienie podjętego w ramach ponownego rozpoznania sprawy rozstrzygnięcia, powinno zawierać dokładne rozważania w aspekcie wszystkich powołanych na wstępie przesłanek ustawowych warunkujących przyznanie osobom uprawnionym wspomnianego świadczenia, bądź też ich braku, tak aby strony były przekonane o wyjaśnieniu wszelkich istotnych okoliczności w tym względzie. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji wyroku stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).