Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 96/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Marszałek Województwa M. (dalej: "Marszałek", "organ I instancji") działając na podstawie art. 276 ust. 1, art. 281 ust. 1 i ust. 2, art. 284 ust. 1, art. 285 ust.1 i ust. 2, art. 286 ust.1, art. 288 ust.1 pkt 2, art. 292 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.; dalej: "Poś") i art. 14 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 113, poz. 954 ze zm.) oraz art. 53 § 1, § 3 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.; dalej: "Op") orzekł o:

1) wymierzeniu Gminie P. (dalej: "skarżąca", "gmina") opłaty za korzystanie ze środowiska w kwocie [...] zł z tytułu wprowadzania ścieków do rzeki R.

z oczyszczalni ścieków w miejscowości W. D. za II półrocze 2008 r., stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą z wykazu,

o którym mowa w art. 286 ust. 1 Poś, przesłanego w dniu [...] stycznia 2009 r. przez Przedsiębiorstwo [...]-[...] Jednostkę Budżetową w P. z/s w miejscowości P. przy ul.[...] [...], [...] [...] (dalej: "przedsiębiorstwo");

2) zobowiązaniu skarżącej do wpłaty ww. kwoty wraz z odsetkami (samodzielnie wyliczonymi) na konto organu I instancji.

W toku postępowania ustalono, iż w dniu [...] stycznia 2009 r. przedsiębiorstwo przesłało do organu I instancji "Wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji

o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat" za II półrocze 2008 r. z tytułu wprowadzania ścieków do rzeki R. z Oczyszczalni ścieków w m. W. D. na kwotę [...] zł, która została uiszczona w ustawowym terminie. Do naliczenia ww. opłaty w wysokości podstawowej przedsiębiorstwo posłużyło się decyzją Starosty R. (dalej: "Starosta") znak: [...] z dnia [...] października 2003 r., udzielającą pozwolenia wodnoprawnego dla Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w W. Oddział w R. przy ul. [...] [...](dalej: "WZMiUW"), na wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków w miejscowości W. D. do rzeki R. do dnia [...] grudnia 2013 r.

W dniu [...] grudnia 2011 r. Delegatura Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w R. wydała zarządzenie pokontrolne z przeprowadzonej w dniach [...] i [...] grudnia 2011 r. kontroli w Gminie – oczyszczalni ścieków w W. D., zobowiązujące Wójta Gminy do naliczenia i wniesienia na konto Urzędu Marszałka opłat podwyższonych za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych wraz z należnymi odsetkami za okres od II półrocza 2006 r. do I półrocza 2011 r. Ww. oczyszczalnia ścieków przekazana została skarżącej w użytkowanie protokołem przekazania z dnia [...] sierpnia 2006 r. przez WZMiUW. Eksploatacja instalacji realizowana była bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, zezwalającego Gminie na wprowadzanie oczyszczonych ścieków do rzeki. Z przekazanego przez WZMIUW przy piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. protokołu kontroli Nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., wynika, iż stwierdzone naruszenia dotyczą braku pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych i nienaliczenie opłat podwyższonych za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego za okres od II półrocza 2006 r. do I półrocza 2011 r. Powyższy protokół został podpisany dwustronnie bez uwag.

Decyzją znak: [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Starosta R. wygasił pozwolenie wodnoprawne, udzielone WZMiUM, a następnie decyzją znak: [...] z tego samego dnia udzielił skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do rzeki R. oczyszczonych ścieków komunalnych, będących ściekami bytowymi z oczyszczalni ścieków w W. D. z terminem obowiązywania od [...] lutego 2012 r. do [...] stycznia 2022 r.

Marszałek wskazał, że wysokość należnej opłaty za korzystanie ze środowiska

z tytułu wprowadzania ścieków z oczyszczalni ścieków do rzeki R. za okres II półrocza 2008 r. ustalona została na kwotę [...] zł, na podstawie danych zawartych

w "Wykazie zawierającym zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat" złożonym przez przedsiębiorstwo w dniu [...] stycznia 2009 r. z zastosowaniem jednostkowych stawek opłat opublikowanych

w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 20 września 2007 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2008 (M.P. Nr 68, poz. 754) oraz współczynników różnicujących opublikowanych w rozporządzeniu Rady Ministrów

z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. Nr 260, poz. 2176 ze zm.). Różnica pomiędzy opłatą należną, a opłatą wynikającą ze złożonego wykazu za II półrocze 2008 r. wynosi [...] zł.

W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła

o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a w efekcie naruszenie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 292 pkt 2 Poś. Wskazała, że pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. przedsiębiorstwo zwróciło się do Starosty z wnioskiem o zmianę pozwolenia wodnoprawnego na oczyszczalnię ścieków na jej rzecz. W odpowiedzi datowanej na [...] stycznia 2007 r. wyjaśniono jej, że

w przedstawionym wniosku brakuje tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji, stosownie do art. 3 pkt 41 Poś. Za takowy nie został uznany dołączony do wniosku protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] sierpnia 2006 r. Ponieważ nie została zawarta żadna inna umowa skutkująca przeniesieniem tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji w rozumieniu wspomnianego przepisu, w ocenie skarżącej pozostało w mocy pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Starosty

z dnia [...] października 2003 r. na rzecz WZMiUW, który wykonywał swoje uprawnienie poprzez przedsiębiorstwo. Skarżąca podkreśliła, iż nie uległ zmianie stan faktyczny sprawy, a jedynie wykładnia zastosowana przez organ rozstrzygający o odmowie wydania pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem skarżącej, Gmina nie może ponosić ujemnych konsekwencji z powodu wprowadzenia jej w błąd przez organ, który rozpoznawał wniosek z dnia [...] grudnia 2006 r. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego.

Gmina podniosła także, że opłaty podwyższone mogą być naliczone tylko

w sytuacji, gdy zobowiązany nie ponosił żadnych opłat za korzystanie ze środowiska. Skoro skarżąca dysponowała ważnym pozwoleniem wodnoprawnym i ponosiła opłaty

w podstawowej wysokości, brak było jakichkolwiek podstaw do ustalenia jej opłaty

o charakterze represyjnym.

Decyzją znak [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "Kpa") orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Organ odwoławczy stwierdził zasadność podjętego przez Marszałka rozstrzygnięcia, poprzedzonego prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz opartego na właściwych przepisach prawa materialnego w odniesieniu do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego.

Kolegium wskazało, iż protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] sierpnia 2006 r. Gmina przyjęła do eksploatacji (użytkowania) obiekt budowlany - oczyszczalnię ścieków w W. D. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2006 r. Gmina wystąpiła do Starosty z prośbą o zmianę pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do rzeki R. ścieków z ww. oczyszczalni. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. Starosta poinformował skarżącą, że przedłożone dokumenty nie mogą być podstawą do zmiany decyzji Starosty z dnia [...] października 2003 r. znak:[...]. Gmina nie złożyła zażalenia w trybie art. 37 Kpa na niezałatwienie sprawy (dotyczącej zmiany pozwolenia wodnoprawnego), nie otrzymała też pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania ścieków komunalnych do rzeki R.

Organ odwoławczy podniósł, iż pozwolenie wodnoprawne wydaje się dla prowadzącego instalację. Z akt sprawy wynika, że z dniem [...] sierpnia 2006 r. prowadzącym instalację - oczyszczalnię ścieków w W. D. została skarżąca. Z kolei decyzją z dnia [...] października 2003 r. znak: [...] Starosta wydał pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód w zakresie wprowadzania do rzeki R. w km 64+600 /lewy brzeg/ ścieków komunalnych z mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków typ BIO C300 w miejscowości W. D. gmina P., dla prowadzącego instalację – WZMiUW. Wobec zmiany podmiotu prowadzącego instalację pozwolenie wodnoprawne wydane na rzecz WZMiUW wygasło z mocy prawa, zatem od dnia przejęcia instalacji Gmina nie miała ważnego pozwolenia wodnoprawnego. Skoro Gmina korzystała ze środowiska bez pozwolenia, zasadnie Marszałek naliczył opłaty podwyższone. Zgodnie z art. 276 ust. 1 Poś, podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Kolegium wskazało, iż pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie do rzeki R. w km 64+600 /lewy brzeg/ za pomocą istniejącego wylotu kanału oczyszczonych ścieków komunalnych, będących ściekami bytowymi z mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków w W. D., Gmina uzyskała [...] lutego 2012 r., dlatego do dnia [...] stycznia 2012 r. jest zobowiązana do ponoszenia opłat w podwyższonej wysokości.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż wymierzenie opłaty podwyższonej jest możliwe jedynie w stosunku do podmiotów, które nie ponoszą opłat za korzystanie ze środowiska w podstawowej wysokości, organ odwoławczy uznał iż, nie znajduje on uzasadnienia w przepisach Poś. Powołał w tym zakresie orzeczenia sądów administracyjnych, z treści których wynika, że zgodnie z przepisami art. 276 ust. 1 i art. 292 pkt 1 Poś bez znaczenia pozostaje okoliczność czy korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wynika z winy podmiotu. Obowiązek ponoszenia podwyższonej opłaty wynika z faktu naruszenia wymagania ochrony środowiska poprzez korzystanie z jego zasobów bez koniecznego pozwolenia.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wydanym rozstrzygnięciom zarzuciła naruszenie przepisów :

1. art. 6 i art. 7 Kpa poprzez nałożenie sankcji w postaci podwyższonej opłaty za wprowadzanie ścieków do wód rzeki R., mimo braku wykazania legalnych podstaw do jego nałożenia;

2. art. 8 Kpa, poprzez nieuwzględnienie stopnia zawinienia innych organów oraz wskazanie, że niezgodne z prawem działanie innego organu może pozostać

w mocy ze względu na możliwość dochodzenia roszczenia na drodze cywilnej;

3. art. 292 pkt 2 Poś, przez nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie obligatoryjności nałożenia podwyższonej opłaty oraz uznanie, że zachodzą przesłanki do jej nałożenia;

4. art. 276 Poś w związku z art. 134 prawa wodnego przez nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie posiada ważnego pozwolenia wodnoprawnego;

5. naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6-8 Kpa poprzez nieuwzględnienie okoliczności, mających wpływ na uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego oraz wygaszenie pozwolenia wodnoprawnego na rzecz WZMiUW.

Rozwijając zarzuty wniesionego środka zaskarżenia skarżąca podała, iż do naliczenia uiszczonej opłaty w wysokości podstawowej przedsiębiorstwo posłużyło się decyzją Starosty z dnia [...] października 2003 r. udzielającą pozwolenia wodnoprawnego dla WZMiUW na okres do [...] grudnia 2013 r., wygaszonego decyzją

z dnia [...] lutego 2012 r., w którym skarżąca uzyskała pozwolenie na wprowadzanie do rzeki R. oczyszczonych ścieków komunalnych będących ściekami bytowymi. Podtrzymała przedstawioną w odwołaniu argumentację, iż ze względu na określoną

w art. 6 Kpa zasadę legalności działania, przedsiębiorstwo pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. zwróciło się do Starosty z wnioskiem o zmianę pozwolenia wodnoprawnego.

W odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2007 r. Starosta stwierdził, że w przedstawionym przez przedsiębiorstwo wniosku brakuje tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji, stosownie do art. 3 pkt 41 Poś. Dołączony do wniosku protokół zdawczo - odbiorczy nie został przez Starostę uznany za tytuł prawny. Skarżąca podkreśliła, że nie zmienił się w żaden sposób stan prawny, a pomimo to pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. Starosta wskazał, że tytułem prawnym do przejęcia instalacji przez gminę jest protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] sierpnia 2006 r. Niczym nieuzasadniona zmiana stanowiska Starosty w pismach [...] stycznia 2007 r. i [...] maja 2011 r. dotycząca istnienia stosunku prawnego umożliwiającego uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie może stanowić o nałożeniu kary, ponieważ stan faktyczny ani prawny nie uległ zmianie, a jedynie jego interpretacja przez organ.

Podniosła, iż WZMiUW posiadał ważne pozwolenie wodnoprawne, a swoje uprawnienie w tym zakresie wykonywał przez przedsiębiorstwo. Ww. pozwolenie wygaszone zostało dopiero decyzją Starosty z dnia [...] lutego 2012 r.

Za nieuprawnione skarżąca uznała stanowisko Kolegium negujące fakt, że wymierzenie opłaty podwyższonej możliwe jest jedynie w stosunku do podmiotów nie ponoszących opłaty podstawowej i wskazanie, jako jedynego kryterium faktu posiadania lub nie pozwolenia wodnoprawnego. Wskazała w tym zakresie, że w stanie faktycznym sprawy skarżąca posiadała pozwolenie wodnoprawne, które – stosownie do decyzji Starosty – zostało wygaszone w 2012 r., a wcześniejsze pozwolenie obowiązywało do [...] grudnia 2013 r. Z treści art. 292 Poś wynika, że podwyższone opłaty są środkiem o charakterze represyjnym. Z kolei wedle doktryny znajduje on zastosowanie w sytuacji, gdy podmioty nie ponoszą opłat za korzystanie ze środowiska w podstawowej wysokości i nie można im wymierzyć kary pieniężnej, ponieważ nie posiadają pozwolenia na korzystanie ze środowiska . Opłaty podwyższone wymierzane są wobec podmiotów, które nie ponoszą opłaty podstawowej, a wobec braku pozwolenia wodnoprawnego nie byłoby innej podstawy prawnej na zobowiązanie ich do spełnienia obowiązków wynikających z mocy prawa. Skoro więc skarżąca uiszczała wszelkie opłaty, to tym samym nie zachodziła żadna z przesłanek niezbędnych do ustalenia opłaty o charakterze represyjnym. Inna wykładnia art. 292 Poś, prowadziłaby do niedopuszczalnego rozszerzenia odpowiedzialności podmiotu wywiązującego się ze swoich zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Skarżąca wskazała, iż potwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego następuje dopiero w drodze decyzji. Dopóki taka decyzja nie zostanie wydana, nie można skutecznie powoływać się na to, że uprawnienie wynikające z tego pozwolenia wygasło. Dopiero zatem ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia powoduje wyeliminowanie tego pozwolenia z obrotu prawnego (ostateczna decyzja o wygaśnięciu pozwolenia została podjęta przez Starostę dnia [...] lutego 2012 r.).

Skarżąca wskazała, iż wedle poglądów orzecznictwa "brakiem wymaganego pozwolenia" jest sytuacja, gdy podmiotowi w ogóle nie udzielono pozwolenia albo któremu wydano wprawdzie w przeszłości pozwolenie, ale w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia tego pozwolenia (wyrok WSA

w Krakowie z 18 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1224/08, wyrok WSA w Łodzi

z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 422/11). Ponadto "w celu określenia znaczenia pojęcia "braku wymaganego pozwolenia" należy oprzeć się na wykładni systemowej. Trzeba bowiem wziąć pod uwagę przyczyny braku wymaganego pozwolenia zintegrowanego oraz ustalić przesłanki, które to spowodowały". Nie można przyjmować jako niezmiennej linii orzeczniczej wiązania odpowiedzialności z samym tylko faktem posiadania pozwolenia, bez uwzględnienia zawinienia innych podmiotów (wyrok NSA

z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 785/09).

Gmina podniosła również, że w przypadku przyjęcia braku posiadania pozwolenia wodnoprawnego należy pamiętać, iż jest to spowodowane wyłącznie winą Starosty w zakresie ustalenia podstawy prawnej do wydania tego pozwolenia. Przerzucenie zawinienia w przypadku braku wydania pozwolenia wodnoprawnego na skarżącą należy uznać za nieuprawnione, co znalazło zresztą potwierdzenie

w krytycznej glosie K. Gruszeckiego do uchwały NSA z dnia 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt II OPS 2/11).

Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Kluczowym dla rozpoznania niniejszej sprawy jest ustalenie, czy orzekające

w sprawie organy prawidłowo stwierdziły, iż skarżąca była podmiotem korzystającym ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, skutkiem czego było nałożenie nań obowiązku uiszczenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż eksploatacja oczyszczalni ścieków, poprzez wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest szczególnym korzystaniem

z wód, wykracza poza korzystanie powszechne lub zwykłe ze środowiska – art. 37 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.; dalej: "Pw"). Pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie

z wód (art. 122 ust. 1 pkt 1 Pw). Jeżeli dotyczy ono eksploatacji instalacji, to przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych

w ustawie – Poś (art. 134 ust. 2 Pw). Eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi jest dozwolona po uzyskaniu pozwolenia (art. 180 pkt 2 Poś). Organ ochrony środowiska może udzielić pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków lub wód do ziemi, które wydaje w drodze decyzji (art. 181 ust.

1 pkt 3 i art. 183 Poś).

Zgodnie z regulacją art. 276 ust.1 Poś, podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Ww. sformułowanie jest kategoryczne, jego brzmienie nie daje żadnych możliwości wartościowania przyczyn korzystania ze środowiska bez zezwolenia i samo tylko korzystanie ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji pociąga za sobą konieczność poniesienia opłaty podwyższonej (por. wyrok NSA z 30 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1401/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).

Podmiotem korzystającym ze środowiska jest, jak wynika z ustawowej definicji art. 3 pkt 20 Poś.:

a) przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007r. Nr 155, poz. 1095 i Nr 180, poz. 1280), a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa

i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki;

b) jednostka organizacyjna niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy

o swobodzie działalności gospodarczej;

c) osoba fizyczna niebędąca podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystająca ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu emisji, o których mowa w art. 180 pkt 1-3 Poś, jest prowadzący taką instalację. Przez prowadzącego instalację,

w świetle art. 3 pkt 31 Poś, rozumie się podmiot uprawniony na podstawie określonego tytułu prawnego do władania instalacją w celu jej eksploatacji zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, na zasadach wskazanych w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 3 pkt 3 Poś, eksploatacja instalacji lub urządzenia to użytkowanie instalacji lub urządzenia oraz utrzymywanie ich w sprawności. Z kolei przez instalację rozumie się stacjonarne urządzenie techniczne, zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot

i położonych na terenie jednego zakładu, a także budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję (art. 3 pkt 6 Poś).

Reasumując powyższe wywieść należy, iż jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat

z tytułu emisji, o których mowa w art. 180 pkt 1-3, jest prowadzący taką instalację. Jeżeli więc podmiot prowadzący instalację nie legitymuje się wymaganym pozwoleniem, właściwy organ administracji nakłada na taki podmiot opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Zaznaczyć trzeba, iż celem regulacji zawartej w art. 276 ust. 1 i 279 ust. 1 pkt 1 Poś, jest efektywne zapewnienie przestrzegania wymagań środowiska przez podmioty prowadzące instalacje, tj. wyegzekwowanie obowiązku, aby podmioty te nie dokonywały emisji bez wymaganego pozwolenia. Zatem logicznym jest, aby odpowiedzialnością za naruszenie tych wymogów obciążany był podmiot, którego działania bezpośrednio spowodowały emisję nieobjętą stosownym zezwoleniem (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1431/09, http://cbois.nsa.gov.pl).

Istotną dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jest regulacja art. 134 Pw, zgodnie z którą następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia z zastrzeżeniem, iż jeżeli pozwolenie wodnoprawne dotyczy eksploatacji instalacji, przejęcie praw i obowiązków wynikających z pozwolenia następuje na zasadach określonych w Poś. Przeniesienie pozwolenia, przejście praw i obowiązków wynikających z pozwoleń do instalacji, odbywa się na wniosek zainteresowanego podmiotu (art. 190 ust. 1 Poś), zaś przeniesienie lub odmowa przeniesienia praw i obowiązków następuje w drodze decyzji. Ponadto ustawodawca dopuszcza przeniesienie praw i obowiązków wyłącznie

w sytuacji, gdy nabywca daje rękojmię prawidłowego wykonywania tych obowiązków (art. 190 ust. 2 i ust. 3 Poś).

Z ww. przepisów wyraźnie wynika, że przeniesienie pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego eksploatacji instalacji następuje zawsze w formie decyzji, wydawanej na wniosek podmiotu zainteresowanego nabyciem tytułu prawnego do całej instalacji, jeśli daje on rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków wynikających z pozwolenia. Ponadto nabywca instalacji przejmuje wszystkie obowiązki związane z eksploatacją instalacji, które ciążyły na poprzednio prowadzącym instalację, a w decyzji

o przeniesieniu praw i obowiązków można orzec o ustanowieniu zabezpieczenia lub zmienić uprzednio określone warunki zabezpieczenia roszczenia. Przepisy te wskazują więc na warunki, w oparciu o które następuje przeniesienie praw i obowiązków oraz formę prawną przeniesienia i tylko w takim zakresie będą one stosowane, biorąc pod uwagę Prawo wodne, do rozstrzygnięć dotyczących przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego eksploatacji instalacji.

Ponadto zgodnie z treścią art. 292 pkt 2 Poś, podwyższona opłata ponoszona jest m.in. za korzystanie ze środowiska polegające na odprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Wskazany przepis wiąże odpowiedzialność administracyjną, polegającą na obowiązku poniesienia podwyższonej opłaty, z samym faktem naruszenia wymagania ochrony środowiska poprzez korzystanie z jego zasobów bez koniecznego pozwolenia. Wobec tego bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia wynika z winy korzystającego podmiotu, bowiem niedopuszczalna jest eksploatacja instalacji bez wymaganego pozwolenia emisyjnego.

Do kategorii takich pozwoleń ustawodawca zaliczył pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków (art. 180 pkt 2 i art. 181 ust. 1 pkt 3 Poś). Wypracowane na tle ww. przepisu stanowisko judykatury nie pozostawia wątpliwości, iż samo tylko korzystanie ze środowiska bez pozwolenia lub innej decyzji pociąga za sobą konieczność poniesienia opłaty podwyższonej. Nie ma zatem miejsca w postępowaniu o poniesienie podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska bez pozwolenia na rozważanie przyczyn braku tegoż pozwolenia. Podwyższona opłata nie jest uzależniona od stopnia winy korzystającego ze środowiska, przyczynienia się innego podmiotu do tego faktu, tylko od braku pozwolenia (zob. np. wyroki NSA z 30 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1401/09 i z 25 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1823/08; wyrok WSA

w Warszawie z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1916/09 - dostępne: http://cbois.nsa.gov.pl.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż bezspornym w niniejszej jest, że na podstawie protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia [...] sierpnia 2006 r. (k. 54 akt administracyjnych) skarżąca przejęła w użytkowanie przedmiotową oczyszczalnię ścieków. Następnie wnioskiem z dnia [...] grudnia 2006 r. Gmina wystąpiła do Starosty z prośbą o zmianę pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do rzeki R. ścieków z oczyszczalni w W. D., na co uzyskała odpowiedź, że przedłożone dokumenty nie mogą być podstawą do zmiany decyzji Starosty z dnia [...] października 2003 r. Pozwolenie wodnoprawne Starosty wydane na rzecz WZMiUW zostało wygaszone decyzją tegoż organu z dnia [...] lutego 2012 r. (k. 43 akt administracyjnych), natomiast skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych do rzeki R. dopiero w dniu [...] lutego 2012 r. (k. 39 akt administracyjnych) na okres do [...] stycznia 2022 r.

Analiza powyższego stanu faktycznego sprawy prowadzi do wniosku, iż organy obu instancji prawidłowo uznały, iż w okresie od [...] sierpnia 2006 r. do [...] stycznia 2012 r. przedsiębiorstwo było podmiotem faktycznie korzystającym ze środowiska, prowadząc instalację w postaci oczyszczalni ścieków i powodując określone emisje, ale bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Właściwą legitymację w tym zakresie skarżąca posiada bowiem dopiero od [...] lutego 2012 r. Nie sposób zgodzić się z argumentacją strony skarżącej, iż jej legitymacja do korzystania z oczyszczalni wynikała z pozwolenia wodnoprawnego wydanego na rzecz WZUiMW, które wygasło dopiero z dniem [...] lutego 2012 r. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się deklaratoryjny charakter decyzji wygaszającej uprawnienia podmiotu do korzystania ze środowiska, czyli decyzja tego rodzaju wywołuje skutki prawne ex tunc, tj. od dnia,

w którym decyzja stała się bezprzedmiotowa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., V SA/Wa 1589/06, Lex nr 339637, T. Woś, Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej jako bezprzedmiotowej, Pip 1992, z.7, s.42).

W ocenie Sądu orzekającego, prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego, udzielonego WZUiMW decyzją z dnia [...] października 2003 r., nie przeszły automatycznie na skarżącą z dniem przeniesienia użytkowania oczyszczalni

i sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego. Z tym dniem WZUiMW przestał być podmiotem prowadzącym instalację, ale dla przejścia praw i obowiązków na nowy podmiot ustawodawca zastrzegł procedurę określoną w art. 190 Poś w związku z art. 134 ust. 1 Pw. Gmina w przedmiotowej sprawie wprawdzie rozpoczęła procedurę uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na swoją rzecz, bowiem wystąpiła z takim wnioskiem do Starosty w dniu [...] grudnia 2006 r., jednak jej nie zakończyła uzyskaniem stosownego pozwolenia. Nie wykorzystała również środków dyscyplinujących organ upoważniony do wydania pozwolenia wodnoprawnego w formie decyzji. W tym miejscu należy wskazać, że art. 276 ust. 1 w związku z art. 292 Poś wiąże odpowiedzialność administracyjną z samym faktem naruszenia wymagania ochrony środowiska, a więc jest to odpowiedzialność o charakterze obiektywnym, niezależnym od stopnia zawinienia. Podmiot korzystający ze środowiska bez wymaganego pozwolenia ponosi więc ryzyko swojego działania w pełnym zakresie, choćby przyczyny tego stanu rzeczy były od niego niezależne i wynikały m.in. z zachowania się osób trzecich. Ustawodawca w tym zakresie nie przewidział żadnych wyjątków w sposobie wdrożenia wymaganej procedury.

W postępowaniu w sprawie wymierzenia opłat podwyższonych podmiot korzystający ze środowiska nie może więc powołać się na okoliczność, że nie dysponuje wymaganym pozwoleniem bez swojej winy, tak jak to podnosi w skardze skarżąca. Błędne poinformowanie Gminy przez Starostę w piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r., iż przedstawione przy wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego dokumenty nie stanowią podstawy zmiany decyzji tegoż organu z dnia [...] października 2003 r., nie ma wpływu na wynik przedmiotowego postępowania. Należy podzielić stanowisko Kolegium, że niezałatwienie przez Starostę ww. wniosku skarżącej winno skutkować złożeniem przez nią zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, zgodnie z art. 37 Kpa. Zdaniem Sądu, skarżąca posiadała odpowiednie instrumenty prawne, które pozwalały jej na uzyskanie wymaganego prawem aktu (pozwolenia wodnoprawnego). Uznanie zaś odpowiedzi Starosty w piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r. za "załatwienie sprawy" w przedmiotowym zakresie, stanowi okoliczność obciążającą Gminę w postępowaniu w sprawie wymierzenia opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska. W tej sytuacji, jeśli skarżąca utrzymuje, że wina za taki stan rzeczy leży po stronie Starosty, pozostaje jej możliwość dochodzenia odszkodowania przed sądem powszechnym.

Za niezasadny Sąd uznał także zarzut skargi, iż opłaty podwyższone wymierzane są wobec podmiotów, które nie uiszczają opłaty podstawowej za korzystanie ze środowiska. Jak z powyższego wynika, skarżąca nie mogła skutecznie powoływać się na pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę na rzecz WZMiUW, a przepis art. 292 punkt 2 Poś przewiduje odpowiedzialność administracyjną w podwyższonej wysokości za korzystanie z zasobów środowiska bez wymaganego pozwolenia. Wysokość określonej w art. 292 Poś stawki opłat nie ma żadnego związku

z faktycznymi kosztami korzystania ze środowiska i ma na celu zmuszenie podmiotu zobowiązanego do uzyskania pozwolenia na korzystanie ze środowiska lub do zaprzestania działalności, w związku z którą wymagane jest pozwolenie na korzystanie ze środowiska (por. K. Gruszecki, Komentarz do art. 292 Poś, Lex).

Powyższe ustalenia, w ocenie Sądu, uprawniały organ I instancji do nałożenia na skarżącą opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód w okresie II półrocza 2008 r. w kwocie [...] zł. Wskazana kwota po odjęciu kwoty [...] zł uiszczonej

w terminie dla opłaty podstawowej za korzystanie ze środowiska, wynosi [...] zł.

Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonych decyzji, a w szczególności wskazywanych

w skardze przepisów ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6-8 Kpa. Nie została naruszona przez organy zasada praworządności z art. 6 Kpa, bowiem właśnie w oparciu o obowiązujące przepisy organy obciążyły skarżącą dodatkową opłatą za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia. Reguła wyrażona

w art. 7 Kpa ma głównie zastosowanie, gdy rozstrzygnięcie zostało powierzone tzw. uznaniu administracyjnemu, co nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Z kolei

z błędnej informacji Starosty uzyskanej w piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r. nie wynika naruszenie przez organy w przedmiotowej sprawie art. 8 Kpa, bowiem Gmina miała prawną możliwość kontynuowania postępowania z wniosku o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego (doprowadzenie do wydania decyzji w tej sprawie).

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.