Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 447/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5, art. 31(2) ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 637
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity
article: art. 153, art. 176  § 1 pkt 2, art. 183  § 1-2, art. 184, art. 204 pkt 2, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 65 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 174/15 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. W. 148 (sto czterdzieści osiem) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 174/15, po rozpoznaniu skargi A. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości (dalej także jako Minister) z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę radców prawnych, uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Minister, na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 312 oraz w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 637 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 233 ze zm.; dalej także jako u.r.p.), sprzeciwił się wpisowi A. W. na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. dokonanemu uchwałą Rady OIRP w P. z dnia [...] maja 2014 r., uznając, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru i nie daje swym dotychczasowym postępowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Minister wyjaśnił, że podstawą sprzeciwu była dotychczasowa postawa wnioskodawcy, który dla osiągnięcia nieuprawnionych korzyści w postaci dodatku funkcyjnego świadomie wprowadzał pracodawcę (Starostwo Powiatowe w M.) w błąd co do posiadania przez siebie tytułu radcy prawnego i za czyn ten został skazany prawomocnym wyrokiem karnym (przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.; wyrok Sądu Rejonowego M. z dnia [...] czerwca 2009 r. o sygn. akt [...], częściowo zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w S. IV Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] lutego 2010 r. o sygn. akt [...]). Fakt skazania, w związku z jego zatarciem, nie został ujawniony w informacji o osobie z Krajowego Rejestru Karnego (KRK). Z tego faktu, zdaniem Ministra, nie można wywodzić, że takie okoliczności i zachowania nie miały miejsca i nie mogą być poddawane ocenie przez pryzmat zasad etycznych i moralnych, nawet zatarcie skazania nie oznacza zmiany oceny sprawcy w sferze etyczno-moralnej. Zatarcie bowiem nie musi automatycznie usuwać zastrzeżeń co do wysokich walorów etycznych lub nieposzlakowanego charakteru. Zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego. Wykonujące go osoby bezwarunkowo muszą legitymować się cechami gwarantującymi prawidłowe wykonywanie tego zawodu, a sam fakt zatarcia skazania nie powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie skazany posiadał przed skazaniem, a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru. A. W., nie posiadając uprawnień posługiwał się tytułem radcy prawnego także wobec innych podmiotów i organów, wprowadzając w błąd m.in. SR w M. i SO w S. oraz swojego klienta [A.] w D. w sprawie cywilnej. Takie zachowania nie były incydentalnym przypadkiem, lecz dotyczyły podejmowania nielegalnych zachowań w okresie od 1.10.1999 r. co najmniej do 19.07.2007 r., a zatem przynajmniej przez osiem lat. Jednocześnie działania te strona podejmowała z pełną premedytacją i świadomością ich konsekwencji. Minister podkreślił, że składając oświadczenie z dnia [...] września 2013 r. A. W. stwierdził niezgodnie z prawdą, iż nie były wobec niego prowadzone postępowania karne. Faktu tego nie podniósł w dwóch rozmowach z przedstawicielami samorządu radców prawnych w P. i podpisał, zawierające oświadczenie o nieprowadzeniu wobec niego postępowań karnych, protokoły wskazanych rozmów. Składając powyższe oświadczenie, na temat ubiegania się w 2007 r. o wpis na inne listy radców prawnych, nie wskazał postępowania o wpis na listę OIRP w K. Stwierdzone działania strony były, w ocenie Ministra, wyrazem braku poszanowania dla takich wartości jak szczerość czy uczciwość w życiu codziennym, które nabierają szczególnego znaczenia w odniesieniu do osób wykonujących zawód zaufania publicznego.

Uwzględniając skargę i uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że została ona wydana z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania i ocenił, iż Minister prawidłowo podjął działania zmierzające do ustalenia okoliczności skazania skarżącego za czyn zabroniony, celem uwzględnienia ich przy ocenie przesłanki wpisu skarżącego na listę radców prawnych z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. Nieprawidłowo jednak Minister negatywnie ocenił fakt nieujawnienia przez skarżącego okoliczności skazania za czyn zabroniony podczas postępowania o wpis na listę radców prawnych OIRP w P. Sąd stwierdził, że skarżący miał prawo, poprzez instytucję zatarcia skazania, korzystać ze statusu osoby niekaranej, a organ nie powinien wyciągać z tego negatywnych konsekwencji, w sytuacji, w której nie ma regulacji normatywnej obligującej skarżącego do informowania organów samorządu radcowskiego skazaniu prawomocnym wyrokiem wobec zatarcia skazania. Sąd uznał też, że organ nieprawidłowo ocenił okoliczność niewskazania przez skarżącego wcześniejszego ubiegania się o wpis na listę radców prawnych OIRP w K. Skarżący wyjaśnił w skardze, że cofnął wniosek w tym przedmiocie, więc postępowanie nie zakończyło się podjęciem wobec niego stosownej uchwały.

Sąd zgodził się z oceną Ministra co do charakteru czynu popełnionego przez skarżącego oraz jego negatywnego wpływu na przymiot nieskazitelnego charakteru oraz rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Czyny miały jednak miejsce siedem lat przed złożeniem wniosku o wpis na listę radców prawnych OIRP w P. i wcześniej. Tymczasem przesłankę nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego należy rozpatrywać, co do zasady, bardzo szeroko, uwzględniając postawę zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym, ujmowaną w dłuższym okresie czasu, do momentu wpisania osoby na listę radców prawnych. Sam fakt zatarcia skazania nie powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie skarżący posiadał przed skazaniem, a jakie składają się na pojęcie nieskazitelnego charakteru. Jednak, jak podkreślił Sąd, niewykluczona jest możliwość odbudowania zaufania i wiarygodności w sposób mający pozytywny wpływ na nieskazitelność charakteru oraz rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Z tego względu organ powinien uwzględnić postawę skarżącego po roku 2007, dając mu szansę przedstawienia swoich działań podjętych, czy to na polu życia prywatnego, czy też zawodowego, mających na celu wykazanie trwałej zmiany jego postawy, w szczególności wobec faktu, iż pozostałe okoliczności, na których organ oparł decyzję, zostały ocenione błędnie. Niewłaściwa ocena tych okoliczności oraz nieprzeanalizowanie postawy skarżącego po roku 2007 doprowadziła do naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na ocenę przymiotu nieskazitelnego charakteru skarżącego oraz rękojmi należytego wykonywania przez niego zawodu radcy prawnego. Brak zgromadzenia i przeanalizowania wyczerpującego materiału dowodowego nie pozwolił na ustalenie stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, rozstrzyganie natomiast w oparciu o niepełny materiał dowodowy doprowadziło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji doszło do naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Sąd wskazał ponadto, że badanie przez Ministra Sprawiedliwości prawidłowości uchwały rady okręgowej izby radców prawnych o wpisie na listę radców prawnych, przesłanej na podstawie art. 311 ust. 1 u.r.p., odbywa się pod kątem przesłanek z art. 24 ust. 1 u.r.p. Oznacza to, że jeżeli Minister Sprawiedliwości poweźmie informacje o okolicznościach mogących rzutować na przesłankę nieskazitelnego charakteru osoby wpisanej na listę radców prawnych, jak i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, odnośnie do których nie ma informacji w aktach osobowych przesłanych przez radę, może zwrócić te akta osobowe radzie, w trybie art. 311 ust. 2 u.r.p., celem ich uzupełnienia nawet poprzez dołączenie akt osobowych znajdujących się w dyspozycji innej rady. Sformułowanie zawarte w art. 311 ust. 2 u.r.p.: "jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów (...)", należy rozumieć w sposób obejmujący wszelkie informacje i dokumenty, które pozwolą ocenić wpis danego kandydata na listę radców prawnych pod kątem przesłanek z art. 24 ust. 1 u.r.p., w tym pod kątem nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

Końcowo WSA podkreślił, że uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów postępowania, ale nie stwierdził naruszenia przez Ministra art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że skazanie wyrokiem karnym w każdym przypadku i bez potrzeby rozpatrzenia okoliczności konkretnej sprawy świadczy o tym, iż skazana osoba nie posiada nieskazitelnego charakteru oraz nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków radcy prawnego. Ponownie rozpatrując sprawę organ ma ocenić przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. w szerszym kontekście, obejmującym okres do dnia wpisu skarżącego na listę OIRP w P.

Skargą kasacyjną Minister domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie:

I. prawa materialnego

1. art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wieloletnie – w okresie od dnia 1 października 1999 r. do co najmniej 19 lipca 2007 r., nieuprawnione posługiwanie się tytułem radcy prawnego, z pełną premedytacją i świadomością konsekwencji, stwierdzone zatartym wyrokiem karnym, nie może stanowić wystarczającej podstawy oceny o braku nieskazitelnego charakteru i niedawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, mimo że okoliczność ta świadczy o rażącym, intencjonalnym i długotrwałym naruszaniu przez kandydata obowiązującego porządku prawnego;

2. art. 312 ust. 1 w związku z art. 311 ust. 2 u.r.p. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Minister po upływie określonego tym przepisem terminu trzydziestu dni liczonego od dnia ponownego doręczenia uchwały o wpisie A. W. na listę radców prawnych OIRP w P. wraz z aktami osobowymi, uprawniony jest do ponownego badania okoliczności faktycznych wpływających na ocenę nieskazitelności charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, w sytuacji, gdy termin ten mający charakter prawno-materialny wyłącza możliwość ponownego wyrażenia sprzeciwu w omawianym trybie;

II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 152 p.p.s.a. w zw. z art. 312 ust. 1 u.r.p. oraz w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że Minister przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył prawo w sytuacji, gdy do naruszenia prawa nie doszło, gdyż badając wszechstronnie wszystkie istotne okoliczności sprawy Minister prawidłowo ustalił, że skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, co uzasadniało skorzystanie przez Ministra z instytucji sprzeciwu określonej w art. 311 ust. 1 cyt. ustawy.

Uzasadniając skargę kasacyjną Minister argumentował, że nawet nienaganna postawa A. W. po 2007 r. nie jest w stanie zniwelować skutków jego wcześniejszych wieloletnich zachowań noszących znamiona czynu przestępczego, w kontekście oceny przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. tj. nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy pranego. Negatywna ocena skarżącego nie może ulec zmianie nawet przy uznaniu za usprawiedliwione zachowań skarżącego polegających na niepoinformowaniu w postępowaniu o wpis na listę radców prawnych o uprzednio toczącym się wobec niego postępowaniu karnym i o złożonym wcześniej wniosku o wpis na listę innej okręgowej izby radców prawnych. Doniosłość stwierdzonego zatartym wyrokiem przestępstwa wyklucza wpisanie skarżącego na listę radców prawnych bez konieczności czynienia dodatkowych ustaleń.

A. W. udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg przedłożonego spisu kosztów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarżonym kasacyjnie wyrokiem Sąd I instancji uznał zgłoszony, na podstawie art. 312 ust. 1 u.r.p., przez Ministra sprzeciw za naruszający prawo i decyzję uchylił, bowiem jak wyjaśnił, określona art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. ocena spełniania przez skarżącego, niezbędnej dla wpisu na listę radców prawnych, przesłanki nieskazitelnego charakteru i rękojmi wykonywania zawodu winna była uwzględniać jego postawę w szerszej perspektywie czasowej.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., a w jej ramach Minister kwestionuje przede wszystkim dokonaną przez WSA wykładnię art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. (pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej), któremu to zarzutowi odpowiadają, sformułowane w pkt II petitum skargi kasacyjnej, zarzuty procesowe, w oparciu o które organ wywodzi, że zbadał wszechstronnie wszystkie okoliczności sprawy, uzasadniające sprzeciw, a ocena Sądu jest nieprawidłowa.

Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że kontrola kasacyjna jaką sprawuje Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., dokonuje się na zasadzie związania podstawami skargi kasacyjnej i podniesionymi w jej ramach zarzutami omówionymi w uzasadnieniu, stanowiącym niezbędny warunek formalny skargi kasacyjnej (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z urzędu brana pod rozwagę jest jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w art. 183 § 2 p.p.s.a. i z których żadna w niniejszej sprawie nie występuje.

Oceniając wyrok z perspektywy zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, należy je uznać za pozbawione usprawiedliwionej podstawy, zatem skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Autor skargi kasacyjnej trafnie przydał zasadnicze znaczenie prawidłowej wykładni art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., bo też istota problemu prawnego jaki powstał w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie, dotyka w pierwszym rzędzie właściwego rozumienia samego warunku nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, umożliwiającego ocenę spełnienia tego wymogu przez konkretną osobę ubiegającą się o wpis na listę radców prawnych. Pojęcia nieskazitelnego charakteru i dawania swym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu nie zostały zdefiniowane w żadnej z ustaw, które przyjęły m.in. taki warunek, którego spełnienie warunkuje możliwość wykonywania danego zawodu (tu – radcy prawnego). Jako pojęcia niedookreślone, były przedmiotem rozważań i objaśnień sądów administracyjnych wielokrotnie i za utrwalone na gruncie orzecznictwa tak Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sadów administracyjnych, należy uznać stanowisko, że pod pojęciem nieskazitelnego charakteru rozumieć należy całokształt cech i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, który – poza wiedzą zweryfikowaną w przewidziany ustawą sposób – składa się na etyczno-moralny wizerunek osoby zamierzającej wykonywać zawód zaufania publicznego (podobnie patrz: wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r. o sygn. akt II GSK 2052/12, wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2015 r. o sygn. akt II GSK 2074/13; dostępne w CBOSA).

Zasadniczo pomiędzy stronami nie ma sporu co do takiego rozumienia cechy nieskazitelnego charakteru. Odmiennie natomiast przedstawia się ocena, czy wobec stwierdzonych przez organ, noszących znamiona czynu przestępczego zachowań wnioskodawcy mających miejsce w dalszej przeszłości (nieuprawnione, bo po dacie skreślenia z listy radców prawnych, posługiwanie się tytułem radcy prawnego), usprawiedliwione jest oparcie się wyłącznie na tym fakcie i zaniechanie szerszego badania istnienia przesłanki nieskazitelnego charakteru uwzględniającego czas sprzed złożenia wniosku, a także okres, gdy wnioskodawca będąc prokuratorem, cieszył się dobrą opinią. Z podanego już wyżej powodu Minister odmawia skarżącemu przymiotu nieskazitelnego charakteru, przy czym odmowie – jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej – nadaje wymiar absolutny, z czym skarżący się nie zgadza, twierdząc, że odbudowanie zaufania i wiarygodności jest możliwe, tym bardziej, iż od popełnienia czynów minęło 7 lat i to ten właśnie okres powinien podlegać wnikliwej ocenie.

Przedstawiona odmienność stanowisk rodzi pytanie, czy stwierdzone przez organ fakty popełnienia czynu przestępczego, mające miejsce w dalszej przeszłości w stosunku do daty wniosku o wpis na listę radców prawnych, mogą w świetle obowiązujących przepisów, wykluczać możliwość późniejszego wykazania się tą cechą przez wnioskodawcę, a tym samym czynić zbędnym wnikliwe badanie postawy osoby ubiegającej się o wpis w dłuższym okresie przed złożeniem wniosku. Odpowiedź na to pytanie wynika przede wszystkim z obowiązującego prawa, którego znajomość znajduje pośrednio potwierdzenie w wypowiedzi autora skargi kasacyjnej poprzez wypowiedź, że "nie można wykluczyć możliwości odbudowania zaufania i wiarygodności w sposób mający pozytywny wpływ na nieskazitelność charakteru oraz rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" (str. 9 uzasadnienia skargi kasacyjnej).

Należy stwierdzić, że prawo do wykonywania zawodu zaufania publicznego jakim jest zawód radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania. Sam zaś wpis uwarunkowany jest spełnieniem określonych art. 24 ust. 1 u.r.p. wymogów, przy czym ich katalog określony jest w sposób wyczerpujący. Powyższe stanowi, że o wpisie lub odmowie wpisu decydują wyłącznie wyszczególnione we wskazanym przepisie warunki. Znajduje to potwierdzenie w treści ust. 2c art. 24 cyt. ustawy, zgodnie z którym odmowa wpisu przez okręgową izbę radców prawnych może nastąpić jedynie wtedy, jeśli pozostawałby w sprzeczności z wymogami z ust. 1. Także w odniesieniu do osób wnioskujących o ponowny wpis, na podstawie art. 292 ust. 1 u.r.p., m.in. po skreśleniu z listy radców prawnych za nieuiszczanie składek członkowskich, znajduje zastosowanie dyspozycja art. 24 ust. 1 i wymóg przepisem tym określony, co dotyczy również przesłanki nieskazitelnego charakteru i dawania swym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

Zauważyć trzeba, że wskazane wyżej przepisy ustawy o radcach prawnych ustanawiają, stosownie do art. 65 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP, ograniczenie jakiego doznaje, przewidziana tym artykułem ustawy zasadniczej, wolność wykonywania zawodu, tu – zawodu radcy prawnego. Oznacza to, że ograniczenie wykonywania tego zawodu może być wyprowadzone wyłącznie ze ściśle określonych warunków ustanowionych w art. 24 ust. 1 u.r.p., nie zaś wywodzone w drodze rozszerzającej i nieuprawnionej wykładni określonych tą normą przesłanek warunkujących wpis. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pogląd Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z którym nawet wieloletnia, nienaganna postawa wnioskującego o ponowny wpis, nie jest w stanie przy ocenie przesłanki nieskazitelnego charakteru "zniwelować" skutków wcześniejszych zachowań noszących znamiona czynu przestępczego, który to pogląd czyni zbędnym obowiązek wnikliwego i szerokiego badania przez organ przesłanki określonej art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. i prowadzi w istocie do jego odrzucenia, narusza nie tylko ten przepis, ale przez dożywotnie pozbawienie prawa wykonywania wyuczonego zawodu, narusza art. 65 ust. 1 Konstytucji RP. Przyjęcie, że popełnienie przez osobę wnioskującą o wpis na listę radców prawnych określonych czynów, noszących znamiona przestępstwa, wyklucza w sposób absolutny przymiot nieskazitelnego charakteru określony w art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. lub czyni badanie spełnienia tej przesłanki zbędnym, musi wynikać wprost z ustawy. Nie stanowi usprawiedliwienia dla takiego rozumowania organu fakt, że wykładnia dotyczyła przepisu, w którym ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi, bowiem pojęcia te należy zawsze tłumaczyć z perspektywy ochrony interesu publicznego, któremu ma służyć przyjęte ograniczenie wolności wykonywania zawodu radcy prawnego i równolegle z perspektywy przyjętego ustawą prawa osoby, która chce wykonywać wyuczony zawód. Takiej równoległej dbałości o oba dobra w postępowaniu organu zabrakło, co trafnie wytknął Sąd I instancji. Organ celowo bowiem zaniechał zbadania pod kątem istnienia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. 7-letniego okresu sprzed zgłoszenia wniosku o wpis, przyjmując za wystarczające dla braku przymiotu nieskazitelnego charakteru popełnienie w okresie od 1 października 1999 r. do 19 lipca 2007 r. czynów uznanych za przestępstwo. Pominięcie w ocenie tej przesłanki wieloletniego okresu jaki nastąpił po czasie zachowań zabronionych, pozbawiło skarżącego prawa zobiektywizowanej oceny jego aktualnej postawy, która mimo nagannego zachowania z przeszłości, mogła przecież ulec radykalnej nawet zmianie (podobnie: teza 3 wyroku NSA z dnia 14 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II GSK 2647/14; dostępny w CBOSA).

Z tego powodu zarzut kasacyjny naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., a także skomponowany z nim zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego należało uznać za całkowicie bezzasadny.

Co do zarzutu z pkt I.2. petitum skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że powinien on zostać skorelowany z art. 153 p.p.s.a., bo pogląd Sądu I instancji pośrednio dotyczący wskazanych przepisów ujawnił się w błędnym pouczeniu co do obowiązku organu ponownego rozpoznania sprawy. Przepisu procesowego nie powołano, jednak można powiedzieć, że słuszność zawartych w skardze kasacyjnej twierdzeń nie wpływa na ostateczny wynik sprawy i ocenę, że zaskarżony wyrok stwierdzający wadliwość sprzeciwu Ministra, mimo błędnego w części uzasadnienia, nie narusza prawa.

Nie można wreszcie nie odnieść się do okoliczności, na której organ oparł swoje przekonanie o braku nieskazitelnego charakteru skarżącego, odnosząc ją do precyzyjnie wskazanego w sprzeciwie wyroku skazującego, który na dzień wniosku o wpis uległ zatarciu. Na powyższe nie zwrócił dostatecznej uwagi Sąd I instancji, prezentując w kwestii zatarcia skazania niejednoznaczne stanowisko. Należy więc powtórzyć, że osoba, wobec której skazanie uległo zatarciu, jest osobą niekaraną, a jeśli tak, to niedopuszczalne jest odmienne jej traktowanie i informowanie osób trzecich o fakcie skazania. Całkowitą rację należy przyznać stanowisku autora skargi kasacyjnej, że dopuszczalne i niezbędne jest, przy badaniu przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p., wzięcie pod uwagę mających charakter czynu zabronionego okoliczności, które miały miejsce w przeszłości jednak bez odsyłania do wyroku skazującego, który uległ zatarciu, bo ten prawnie nie istnieje.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. W. 148 złotych, zgodnie ze złożonym na rozprawie spisem kosztów.