Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 633/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 149 § 3 w zw. z 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Marcin Kamiński /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skarg I. L. i K. Ć. na postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego I. L. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego K. Ć. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg I. L. (reprezentowanego przez drugiego skarżącego – K. Ć.) i K. Ć. (skarżący) jest postanowienie Wojewody [...] (organ zażaleniowy) z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] (organ I instancji) z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższe postanowienie przedstawia się następująco.

Wnioskiem z dnia 9 sierpnia 2018 r., sprecyzowanym następnie pismami z dnia 20 sierpnia 2018 r., 8 września 2018 r. oraz z dnia 24 listopada 2018 r., skarżący wnieśli o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości, w zakresie punktów 13 i 26. Jako podstawę wznowienia skarżący wskazali art. 145 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Zawarte w powyższym wniosku alternatywne żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności cyt. decyzji stało się przedmiotem czynności w postępowaniu wszczętym w odrębnej sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podał, że przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone przez Naczelnika Miasta i Gminy w [...] zakończone zostało decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r. znak [...] o wywłaszczeniu i odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości na terenie miasta [...]. Z punktu 13 decyzji wynika, że wywłaszczono działkę ew. nr 191/2 o pow. 374 m2, która powstała z działki ew. nr 191 odpowiadającej parceli nr 1960/3 obj. Kw nr [...] g. kol. [...], stanowiącą własność hipoteczną współwłaścicieli: W. N. (zmarłego) i S. L. po 1/2 części, oraz działkę ew. nr 613/1 o pow. 122 m2 powstałą z działki ew. nr 613, odpowiadającej parceli 2335/1 obj. Zd Nr [...] gm. kol. [...] stanowiącej własność hipoteczną zmarłego J. S. Wartość odszkodowania za współwłasność działki nr 191/2 ustalono na 3.740 zł, natomiast za prawo własności działki ew. nr 613/1 na kwotę 1.220 zł.

Z kolei z punktu 26 decyzji wynika, że wywłaszczono działkę ew. nr 192/2 o pow. 370 m2 powstałą z działki ew. nr 192, odpowiadającej parceli nr 1960/3 obj. Kw nr [...] gm. kol. [...] stanowiącą własność hipoteczną J. L. Wartość odszkodowania za działkę ustalono na kwotę 3.700 zł.

Dalej organ I instancji wskazał, że akta sprawy zawierają potwierdzenie odbioru decyzji Nr [...] adresowanej do S. L. w dniu 14 stycznia 1982 r. przez S. L., oraz potwierdzenie odbioru decyzji Nr [...] adresowanej do J. L. w dniu 14 stycznia 1982 r. przez S. L. Ponadto na stronie nr 8 decyzji znajduje się adnotacja "Wywieszono na tablicy ogłoszeń U. M i G [...] dn. 25.01.82 r."

Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 46 § 1 k.p.a. odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Następnie organ I instancji podał, że S. L. zmarła 9 lipca 1982 r., a spadek po niej na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1998 r., sygn. akt Ns. [...] nabyli: wdowiec J. L. w 1/3 części oraz dzieci A. Ł. i I. L. po 1/3 części. J. L. zmarł dnia 26 grudnia 1994 r., a spadek po nim na podstawie powołanego wyżej postanowienia nabyły dzieci: A. Ł. i I. L. po 1/2 części.

Organ I instancji stwierdził więc, że na datę wydania decyzji wywłaszczeniowej żyli zarówno S. L. jak i J. L.

Następnie organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:

1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,

3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,

4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,

5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję,

6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,

7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),

8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Z kolei w myśl art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Organ I instancji uznał, że uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 1 nie może nastąpić, ponieważ od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, jak również nie może nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4, ponieważ od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Po rozpoznaniu zażalenia skarżących na powyższe postanowienie, organ zażaleniowy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ zażaleniowy podał, że decyzja wywłaszczeniowa z dnia [...] grudnia 1981 r. została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Przepis art. 15 ust. 2 pkt 6 tej ustawy stanowi, że wniosek o wywłaszczenie nieruchomości powinien wskazywać właściciela lub posiadacza nieruchomości. Organ stwierdził, że W. N. w chwili wydania decyzji nie żył, ale decyzja została skierowana do współwłaściciela nieruchomości – S. L., oraz J. L. jako posiadacza nieruchomości.

Organ zażaleniowy wskazał również, że w pkt 26 decyzji wywłaszczeniowej jako właściciela działki błędnie wskazano J. L., zamiast S. L. i W. N. J. L. mógł być wyłącznie posiadaczem tej nieruchomości.

Dalej organ wskazał, że z akt archiwalnych wynika, iż zawiadomienia z dnia 13 listopada 1981 r. nr [...] o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego zostały wysłane na adres W. N. i J. Zawiadomienia zostały odebrane. W aktach znajdują się również potwierdzenia odbioru decyzji. Decyzję z dnia [...] grudnia 1981 r. nr [...] zgodnie z potwierdzeniami odbioru w dniu 14 stycznia 1982 r. dla S. L. i J. L. odebrała S. L. Ponadto decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] została wywieszona na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta i Gminy [...] w dniu 25 stycznia 1982 r., tak więc strony, w tym nie ujawnieni spadkobiercy W. N. lub inne osoby, którym przysługiwały prawa do działek, mogły wnieść zastrzeżenia, uwagi. Ponadto z przedłożonego przez skarżących postanowienia spadkowego z dnia [...] maja 1998 r., sygn. akt I Ns. [...] wynika, że S. L. zmarła dnia 9 lipca 1982 r., a J. L. zmarł dnia 26 grudnia 1994 r., zatem na dzień wydania decyzji oboje żyli, pomimo kwestionowania tego przez skarżących.

W związku z tym, że strony wiedziały o toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym, w ocenie organu zażaleniowego nie można uznać zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie wskazano również we wniosku dowodów istotnych dla sprawy, które by były fałszywe. Zatem nie ma podstawy prawnej do wznowienia postępowania wywłaszczeniowego.

W ustawowym terminie skarżący złożyli jednobrzmiące skargi na postanowienie organu zażaleniowego z dnia [...] kwietnia 2019 r., domagając się jego uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniach skarg skarżący podnieśli następujące okoliczności:

1. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że zarówno w treści postanowienia Sądu Rejonowego w [...], jak również w księdze wieczystej Kw nr [...] nie ma żadnej informacji o wywłaszczanym gruncie, zaś I. L. nie miał żadnej wiedzy o wydanej przez Naczelnika Miasta i Gminy [...] decyzji nr [...], ponieważ nigdzie tej decyzji nie ujawniono.

2. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że decyzję nr [...] podpisał sekretarz gminy H. Z. bez wymaganego upoważnienia udzielonego przez Naczelnika Miasta i Gminy [...]. W aktach sprawy brak jest upoważnienia do wydania tej decyzji przez sekretarza H. Z. w imieniu Naczelnika Miasta i Gminy [...], również w żadnym dokumencie nie wskazano, aby Naczelnik Miasta i Gminy [...] wydał takie upoważnienie sekretarzowi H. Z., a zatem decyzja została wydana bez podstawy prawnej.

3. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że w aktach sprawy brak jest dokumentów dotyczących podziału parceli nr 1960/3 na działki nr 191 i 192, z których powstały działki nr 191/2 i 192/2 wywłaszczone pod obejście wsi [...]. W ocenie skarżących oznacza to, że nie doszło do prawnego podziału parceli nr 1960/3 na działki nr 191 i 192, a zatem nie można było skierować decyzji wywłaszczeniowej do tych działek, ponieważ w obrocie prawnym znajdowała się parcela gruntowa nr 1960/3 obj. Kw nr [...], a zatem wniosek i decyzję wywłaszczeniową należało skierować do tej parceli. Objęcie decyzją wywłaszczeniową działek nr 191 i 192, które prawnie nie istniały, narusza art. 15 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 czerwca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, zgodnie z którymi we wniosku należy wskazać nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej, powierzchnię nieruchomości, a jeżeli wywłaszczeniem ma być objęta część nieruchomości, powierzchnię zarówno części jak i całości. Wobec powyższego, skoro nie doszło do prawnego podziału parceli nr 1960/3 na działki nr 191 i 192 to również nie nastąpił prawny podział działek nr 191 i 192 na działki nr 191/1, 191/2, 191/3, 192/1, 192/2 i 192/3, a to oznacza, że wszystkie informacje ujęte w decyzji nr [...] są sprzeczne z prawem. Skarżący podnieśli, że działki nr 191 i 192 zostały wykazane w rejestrach gruntów bez wymaganych dokumentów, a zatem nielegalnie. Potwierdzeniem tego jest fakt, że w aktach sprawy nie znajdują się żadne dokumenty dotyczące podziału parceli nr 1960/3 na działki nr 191 i 192, oraz podziału działki nr 191 na działki nr 191/1, 191/2, 191/3, a także działki nr 192 na działki nr 192/1, 192/2 i 192/3. Zdaniem skarżących potwierdza to również pismo organu I instancji z dnia 21 marca 2017 r., w którym wskazano części parceli nr 1960/3 a nie działki nr 192/1,192/2 i 192/3. Natomiast w piśmie z dnia 21 marca 2017 r. organ I instancji powołał się na parcelę nr 1960/3 obj. Kw nr [...] i poinformował o tym, że z treści tej księgi wieczystej wynika, że część parceli gruntowej nr 1960/3 zmieniła swoje oznaczenie na działki nr 192/1 i 192/3, które następnie zostały przeniesione do księgi wieczystej Kw nr [...]. Zdaniem skarżących wynika z tego, że część parceli nr 1960/3 zmieniła oznaczenie na działki nr 192/1 i 192/3, natomiast nie doszło do podziału działki nr 192 na podstawie decyzji nr [...] na działki nr 192/1, 192/1 i 192/3. Skarżący stwierdzili, że podział jest fikcją, a wykazane w decyzji wywłaszczeniowej działki nr 191/2 i 192/2 wymyślono, naruszając tym samym przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.

3. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że w aktach sprawy nie ma dokumentów dotyczących podziału działek nr 191 i 192 na działki nr 191/1, 191/2, 191/3, 192/1, 192/2, 192/3 z powiadomieniem wszystkich stron, pomiarów ustalenia granic itp.

4. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że działki nr 191 i 192 nie miały ustalonych granic.

5. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że S. L. i spadkobiercy po W. N. z winy organu nie brali udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym.

6. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że nie odbyły się rokowania przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej.

7. Organ zażaleniowy nie odniósł się do faktu złożenia wniosku o unieważnienie wniosku wywłaszczeniowego.

8. Organ zażaleniowy stwierdził, że nie wskazano we wniosku dowodów istotnych dla sprawy, które by były fałszywe. Natomiast z dokumentów wynika, że najpierw zajęto grunty bez wymaganych dokumentów, wybudowano drogę (samowola budowlana), co potwierdza to pismo GDDKiA Oddziału w [...] z dnia 20 kwietnia 2011 r. znajdujące się w aktach sprawy, z którego wynika, że droga krajowa nr 77 przebiegająca wzdłuż działek nr 192/1 i 192/3 w m. [...] była budowana w 1977 r. Decyzja nr [...] została wydana w dniu [...] grudnia 1981 r., a więc już po wybudowaniu drogi, co potwierdził również K. Ć. w swoim oświadczeniu znajdującym się w aktach sprawy, który w czasie budowy drogi pracował w RPRD [...], a więc w przedsiębiorstwie, które drogę budowało. Zdaniem skarżących wydanie decyzji wywłaszczeniowej po wybudowaniu drogi narusza art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Ponadto z powodu nie ujawnienia w księdze wieczystej Kw nr [...] postępowania wywłaszczeniowego, K. Ć. nabył prawo do części parceli nr 1960/3 zgodnie z aktem notarialnym Rep. A Nr [...].

9. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że wniosek wywłaszczeniowy został złożony po wybudowaniu drogi, podczas gdy prawo nie działa wstecz.

10. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że od decyzji nie przysługiwał środek zaskarżenia, decyzja została wydana w pierwszych dniach stanu wojennego, zaś po ok. 6 miesiącach od jego ogłoszenia S. L. zmarła.

11. Akta sprawy nie zawierają decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Wniosek wywłaszczeniowy informuje o zatwierdzeniu planu realizacyjnego obiektu z dnia [...] grudnia 1975 r. znak: [...], nie podając jaki organ ten plan realizacyjny zatwierdził – a zatem w ocenie skarżących dokument nie istnieje. Zdaniem skarżących potwierdza to, że planu realizacyjnego nie wydano i nie zatwierdzono, zaś mapę sporządzono samowolnie w dniu 6 marca 1980 r.

12. Wniosek wywłaszczeniowy informuje o braku zgody na dobrowolne zbycie nieruchomości, nie potwierdzając tego żadnym dokumentem jak również ofertą.

13. Opinia szacunkowa została sporządzona po wybudowaniu drogi.

14. Wniosek wywłaszczeniowy potwierdza, że nieruchomości zawnioskowane do wywłaszczenia zostały zajęte pod budowę obejścia drogowego, co potwierdza, że drogę wybudowano przed wydaniem decyzji nr [...]. Wynika z niego, że nie występowano o dobrowolne zbycie nieruchomości.

15. Organ zażaleniowy wskazał, że decyzja nr [...] była dokumentem, który zatwierdził podział działek nr 191 i 192, podczas gdy nie wynika to z treści tej decyzji. Powiatowy Zasób Geodezyjny i Kartograficzny nie zawiera decyzji o podziale części parceli 1960/3 na działki nr 192/1 i 192/3, protokołów z pomiaru działek nr 191/2 i 192/2. Skoro zaś brak jest dokumentów dotyczących pomiarów działek nr 191/2 i 192/2, jak również działek nr 191 i 192, decyzja nr [...] nie mogła zatwierdzić podziałów działek nr 191 i 192, gdyż nie można było wykazać powierzchni działek nr 191/2 i 192/2. Skarżący wskazali, że K. Ć. nabył udział w części parceli, która zmieniła oznaczenie na działki nr 192/1 i 192/3 zgodnie z aktem notarialnym Rep. A Nr [...]. Z treści księgi wynika, że część parceli gruntowej nr 1960/3 zmieniła swoje oznaczenie na działki nr 192/1 i 192/3 które następnie zostały przeniesione do księgi wieczystej Kw nr [...]. Zatem organ zażaleniowy nie mógł stwierdzić, że decyzją nr [...] dokonany został podział działek nr 191 i 192.

16. Organ zażaleniowy w zaskarżonym postanowieniu poinformował o wywłaszczeniu działki nr 192/2, podczas gdy powstanie tej działki nie jest poparte żadnymi dokumentami prawnymi. Twierdzenie organu jest sprzeczne z treścią księgi wieczystej Kw nr [...], ponieważ S. L. i W. N. nie byli właścicielami części parceli, lecz byli współwłaścicielami całej parceli nr 1960/3 o pow. 5780 m2.

17. Wpisanie J. L. jako właściciela działki nr 192 w decyzji nr [...] jest sprzeczne z art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Okoliczność, że J. L. mógł być posiadaczem tej nieruchomości nie ma żadnego znaczenia, ponieważ wywłaszcza się właściciela nieruchomości a nie jej posiadacza.

18. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że w masie spadkowej z dnia [...] listopada 2000 r. Ns [...] wykazano parcelę użytkowaną rolniczo o pow. 2.520 m2.

19. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że K. Ć. jest płatnikiem podatku rolnego od działki nr 192/1 i 192/3 położonej w [...], a nie działek nr 192/1 i 192/3 położonych w [...], co potwierdza pismo Burmistrza Gminy i Miasta [...] z dnia 9 marca 2015 r.

20. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że decyzji nr [...] nie ujawniono ani w postanowieniu Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1998 r. sygn. akt I Ns [...], ani w księdze wieczystej Kw nr [...], ani przy sprzedaży gruntu, co oznacza, że zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez nabycie przez K. Ć. gruntu w całości prawnie nie podzielonego, powstały nieodwracalne skutki prawne, ponieważ zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych spowodowało powstanie nieodwracalnych skutków prawnych na rzecz K. Ć., albowiem K. Ć. nabył grunt w dobrej wierze w całości, gdyż nie dokonało prawnego podziału parceli nr 1960/3.

21. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że decyzję nr [...] wydano po wybudowaniu drogi, wniosek wywłaszczeniowy złożono został również po wybudowaniu drogi, ponadto K. Ć. wniósł o unieważnienie wniosku wywłaszczeniowego.

22. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że skarżący K. Ć. nie otrzymał działki o takiej powierzchni, jak wynika z aktu notarialnego, oraz za jaką zapłacił.

23. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że W. N. figuruje w księdze wieczystej Kw nr [...] jako współwłaściciel gruntu. W punkcie 13 decyzji nr [...] wywłaszczono zmarłego W. N., natomiast w punkcie 26 ww. decyzji wywłaszczono J. L. znosząc samowolnie współwłasność S. L. i W. N. na rzecz J. L.

24. Organ zażaleniowy nie odniósł się do tego, że od decyzji nr [...] nie przysługiwał środek zaskarżenia, została ona wydana w pierwszych dniach stanu wojennego, podczas którego pozbawiono praw obywateli. W pierwszych dniach stanu wojennego urzędy były pilnowane przez oddziały milicji, wojsko, ZOMO, itp. wraz z tablicą ogłoszeń, na której decyzję wywieszono.

Skarżący podnieśli, że organ zażaleniowy powinien odnieść się do wszystkich zarzutów odwołania, czego nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę, organ zażaleniowy wniósł o oddalenie skargi.

W pismach z dnia 28 września 2019 r. oraz z dnia 4 listopada 2019 r. skarżący podtrzymali swoje stanowisko zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie skargi zasługiwały na uwzględnienie niezależnie od oceny zasadności podniesionych w nich zarzutów, z których zasadnicza część nie pozostaje w związku z przedmiotem zaskarżonego postanowienia lub jest przedwczesna .Właściwe podstawy orzekania Sąd wziął jednak pod rozwagę z urzędu, nie będąc związany granicami skargi, w tym podniesionymi w niej zarzutami oraz sformułowanymi wnioskami (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzona z urzędu i w pełnym zakresie kontrola legalnościowa zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymującego w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] grudnia 1981 r. o wywłaszczeniu nieruchomości uzasadnia wniosek, że kontrolowane organy wadliwie zastosowały kompetencję do formalnej odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (art. 149 § 3 k.p.a.) w związku z podniesieniem przez skarżących zarzutu wady wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (niezależnie od wskazanej wady z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., co do której istnieje możliwość wznowienia postępowania z urzędu).

Wstępnie należy przypomnieć, że zasadą jest, iż w sprawach wznowienia postepowania zakończonego ostateczną decyzją, wszczętych wyłącznie lub kumulatywnie w związku z wadą z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (niezawiniony brak udziału w postępowaniu podmiotu będącego stroną) legitymacja wnioskodawcy jest badana dopiero po wznowieniu postępowania w toku właściwego postępowania co do przyczyn wznowienia (por. np. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., II OSK 191/12). Jedynie wyjątkowo organ właściwy w sprawie wznowienia może dokonać wstępnej i negatywnej oceny istnienia legitymacji w sytuacji, gdy jest oczywiste, że podmiot żądający wznowienia z powodu jego pominięcia jako strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną nie był stroną w tym ostatnim postępowaniu. W takim wypadku organ jest uprawniony do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania bez dalszego badania istnienia legitymacji wnioskodawcy. Przypadki oczywistego braku legitymacji należą jednak do rzadkości (np. wniosek zostaje złożony przez osobę, która z racji braku jakiekolwiek związku ze sprawą, nie może posiadać statusu strony, co jest oczywiste bez merytorycznej analizy stanu prawnego i faktycznego sprawy) i muszą być rozważane w sposób ostrożny i restryktywny. Chodzi zatem o sytuacje, gdy bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego można stwierdzić po stronie żądającego wszczęcia postępowania brak interesu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2015 r., II OSK 933/14).

W rozpoznawanej sprawie skarżący I. L. (reprezentowany przez pełnomocnika – K. Ć.) wywiódł swoją legitymację z faktu następstwa prawnego po stronach postępowania zakończonego cyt. decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r. o wywłaszczeniu nieruchomości (pkt. 13 i 26 decyzji dotyczące działek nr 191/2, 613/1 i 192/2, których właścicielami lub współwłaścicielami byli spadkodawcy skarżącego – J. L. oraz S. L.). Niezależnie od wstępnej oceny, czy spadkodawcy skarżącego brali udział czy też nie brali udziału bez własnej winy w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r., nie można przyjąć, że zachodzi oczywisty brak legitymacji wnioskowej skarżącego jako następcy prawnego stron postępowania zakończonego ostateczną decyzją na tle wady z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a. W związku z powyższym odmowa wznowienia postępowania zakończonego powyższą decyzją z tej przyczyny, że zachodzi oczywisty brak legitymacji wnioskowej skarżącego I. L. (art. 149 § 3 k.p.a.), była wadliwa, a właściwe postępowanie co do wskazanych we wniosku przyczyn wznowienia (art. 149 § 2 k.p.a.) powinno nastąpić już po wznowieniu postępowania w toku postępowania wyjaśniającego. Nie można bowiem w toku czynności wstępnej kontroli formalnej dopuszczalności wznowienia postępowania weryfikować istnienia podstaw materialnych wznowienia z art. 145 § 1 k.p.a.

Jeżeli natomiast chodzi o skarżącego K. Ć., to rozstrzygając w odniesieniu do tego podmiotu o wznowieniu postępowania zakończonego rozważaną decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r., należy mieć na względzie dwie zasadnicze okoliczności. Po pierwsze, zgodnie z prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 26 września 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. II SA/Rz 737/18 oddalono skargę na postanowienie Wojewody [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej rozważaną decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika jednak, że przedmiotem ocenianego przez Sąd postanowienia o odmowie wznowienia była jedynie działka nr 192/2. Jak wynika jednak z akt sprawy i wyroku Sądu, podlegająca wywłaszczeniu działka nr 192/2 (pkt 26 decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r.) nie była objęta umową notarialną z dnia [...] listopada 2000 r., zawartą pomiędzy skarżącym K. Ć. a I. L. i A. Ł. jako spadkobiercami J. L. oraz S. L. (przedmiotem umowy były działki nr 192/1 i 192/3), a zatem skarżący jako następca syngularny w tym zakresie nie mógł żądać wznowienia postępowania. Ocena prawna w tym zakresie jest ostateczna i wiążąca również w niniejszym postępowaniu. Należy jednak zauważyć, że wniosek skarżących K. Ć. i I. L. obejmuje nie tylko działkę nr 192/2 (pkt 26 decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r.), lecz także działki nr 191/2 i 613/1 (pkt 13 decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r.). Oznacza to, że o ile co do działki 192/2 żądanie K. Ć. w zakresie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r. jest już niedopuszczalne, o tyle co do działek nr 191/2 i 613/1 (pkt 13 decyzji z dnia [...] grudnia 1981 r.) wymaga ono weryfikacji w toku wznowionego postępowania, skoro skarżący ten twierdzi – niezależnie od wstępnej oceny zasadności tego twierdzenia – że "nabył udział w części parceli gruntowej nr 1960/3", która zmieniła oznaczenie na działki nr 192/1 i 192/3, "które następnie zostały przeniesione do księgi wieczystej Kw nr [...]". W konsekwencji organy muszą dokonać już we wznowionym postępowaniu weryfikacji posiadania przez skarżącego K. Ć. przymiotu strony uprawnionej w świetle art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. do żądania wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] grudnia 1981 r. w zakresie działki nr 191/2 lub także działki nr 613/1. W tym celu konieczne będzie oczywiście wezwanie powyższego skarżącego do wykazania interesu prawnego przez wskazanie: z jakich okoliczności faktycznych oraz przepisów prawa materialnego lub procesowego wywodzi swój interes prawny jako następca prawny stron postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 1981 r. w zakresie spornych działek nr 191/2 lub także działki nr 613/1. Oczywiście negatywna weryfikacja statusu skarżącego jako następcy prawnego stron spowoduje, że konieczne będzie wydanie względem skarżącego decyzji o odmowie uchylenia weryfikowanej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Mając na wskazane wyżej argumenty, wobec stwierdzenia naruszenia art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił w punkcie pierwszym wydanego wyroku zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając w punktach drugim i trzecim wyroku od skarżonego organu na rzecz stron skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.