Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 441/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 marca 2022 r. nr KO.441.76.2022 w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 marca 2022 r., KO.441.76.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a." – utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Sulejowa przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sulejowie decyzję z 14 lutego 2022 r., Nr ŚR.4211.SP-000191/02/2022 (znak: ŚR.4211-000065/2022), w sprawie przyznania J.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na matkę H.K. w kwocie 2119,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2022 r. na stałe.

Kolegium wyjaśniło, że 22 grudnia 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek J. K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką H.K.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji, organ I instancji w pełni uznał stanowisko wnioskodawcy w zakresie faktycznej całodobowej opieki jaką sprawuje nad matką, jak również to, że aby zapewnić tą opiekę musiał zrezygnować z zatrudnienia. W sprawie nie budzi wątpliwości, że opieka ma charakter stały i długotrwały oraz cechuje się znaczną intensywnością, co uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej nawet w niepełnym wymiarze. Ustalono także, że J.K. jest jedyną osobą, która taką opiekę może sprawować. W związku z tym, że do 31 grudnia 2021 r. wnioskodawca pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy świadczenie pielęgnacyjne przyznano od 1 stycznia 2022 r. Organ I instancji wskazał również, że od ww. świadczenia będą odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne w wymaganym okresie.

W odwołaniu od wyżej wymienionej decyzji organu I instancji pełnomocnik J. K. zarzucił naruszenie:

̶ art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego niezastosowanie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2022 r., zamiast od 1 grudnia 2021 r. na stałe;

̶ art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i niezasadne uznanie, naruszające zasadę praworządności, iż skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do ustalenia na jego rzecz świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia złożenia wniosku, tj. od 1 grudnia 2021 r. na stałe.

Z wyżej wskazanych okoliczności pełnomocnik J.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2021 r. na stałe.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że składając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożył oświadczenie, że w przypadku przyznania wnioskowanego świadczenia wnosi o uchylenie decyzji Nr ŚR.4212.SZO-000877/10/2021 z 26 października 2021 r. przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 14 grudnia 2021 r. Zdaniem strony organ I instancji winien zatem przeprowadzić postępowanie dwutorowo: jedno w sprawie uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy (za okres jaki pokrywałby się z wnioskowanym okresem pobierania świadczenia pielęgnacyjnego), drugie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przy zachowaniu ciągłości otrzymywania tych świadczeń przez skarżącego, z uwzględnieniem treści art. 24 ust. 2 ww. ustawy. Ponadto wskazano, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności H.K. zostało wydane na stałe, dlatego brak było podstaw prawnych, aby nie przyznać świadczenia pielęgnacyjnego od 1 grudnia 2021 r. na stałe.

Organ II instancji, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615) – zwanej dalej "u.ś.r." – wyjaśnił zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie stwierdził, że osoba wymagająca opieki – H. K. (matka skarżącego) – jest wdową (ur. [...].1940 r.) i legitymuje się orzeczeniem nr [...] z [...] marca 2019 r., wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P., którym została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 25 stycznia 2017 r. Orzeczenie zostało wydane na stałe. Skarżący pozostaje w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Nie pracuje, gdyż sprawuje stałą opiekę nad matką. Opieka ma charakter stały i długotrwały oraz cechuje się znaczną intensywnością, co uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej nawet w niepełnym wymiarze. Skarżący jest jedyną osobą, która taką opiekę może sprawować.

Dalej Kolegium wskazał, że kwestię sporną stanowi początkowy termin przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia, który w ocenie pełnomocnika powinien nastąpić od miesiąca złożenia wniosku w tej sprawie, tj. zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że opierając się jedynie na literalnym brzemieniu ww. przepisu organ I instancji winien był przyznać świadczenie od miesiąca wpływu wniosku, co w analizowanej sprawie miało miejsce w grudniu 2021 r. Jednakże zdaniem organu II instancji zasady tej nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową pełniącą funkcje służebną względem norm materialnoprawnych i nie może on prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm, a w praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. Skoro zatem w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpił po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, organ był nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. W art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. zawarto natomiast negatywną przesłankę, w myśl której świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Natomiast kwestię zbiegu uprawnień strony do zasiłku dla opiekuna i świadczenia pielęgnacyjnego należało rozstrzygnąć stosując normę art. 27 ust. 5 u.ś.r., w myśl którego w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Zdaniem Kolegium, skoro skarżący na mocy decyzji z 26 października 2021 r., nr ŚR.4212.SZO-000877/10/2021, miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a decyzja ta została uchylona dopiero decyzją z 26 stycznia 2022 r., nr ŚR.4212.SZO-000161/01/2022, od 1 stycznia 2022 r., to okoliczności tej organ I instancji nie mógł pominąć ustalając skarżącemu prawo do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, to świadczenia alternatywne. Decyzja ta wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna i prawomocna.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na mocy art. 16 § 1 k.p.a. ostateczna decyzja organów administracji publicznej korzysta z domniemania legalności i dopóki funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty organ zobowiązany jest do jej uwzględnienia przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia. Wydanie przez organ ww. decyzji o uchyleniu decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego wyeliminowało negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego włącznie od 1 stycznia 2022 r. Skoro skarżący miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 listopada 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., to w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka negatywna do przyznania żądanego świadczenia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. za okres od 1 do 31 grudnia 2021 r. Powoduje to, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Do chwili uchylenia uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego istniała negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem w sytuacji, gdy strona jest beneficjentem zasiłku dla opiekuna, to stanowi to przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek dla opiekuna, to świadczenia alternatywne. W konsekwencji prawidłowo organ I instancji przyznał skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 stycznia 2022 r., gdyż do 31 grudnia 2021 r. skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad matką na czas nieokreślony, ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności wydano na stałe.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył pełnomocnik J.K., zarzucając naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

̶ art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego niezastosowanie i przyznanie skarżącemu świadczenie pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2022 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od 1 grudnia 2021 r.;

̶ art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącego stanowi negatywne kryterium do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego;

̶ art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) w zw. art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i pominięcie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie na rzecz J. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 grudnia 2021 r. na czas nieokreślony. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że wniosek o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w grudniu 2021 r. Organ nie wzywał skarżącego do uzupełnienia jakiejkolwiek dokumentacji. W świetle powyżej wskazanych okoliczności brak było podstaw prawnych, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne przyznane na rzecz skarżącego do ram czasowych od 1 stycznia 2022 r., a nie od momentu złożenia wniosku, tj. od 1 grudnia 2021 r.

W ocenie pełnomocnika skarżącego, w przedmiotowej sprawie organ błędnie przyjął, że sam fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających 'do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Organ II instancji w zaskarżonej w części decyzji dokonał więc błędnej wykładni art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. i niesłusznie uznał, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącego stanowi negatywne kryterium do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Pominięto również fakt, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

W ślad za cytowanymi orzeczeniami sądowymi pełnomocnik skarżącego powtórzył, że fakt uzyskiwania przez osobę wnioskującą zasiłku dla opiekuna (specjalnego zasiłku opiekuńczego) nie może być przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawień do obydwu tych świadczeń znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. Wobec powyżej przytoczonej interpretacji art. 27 ust. 5 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. organ błędnie uznał, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącego stanowi negatywne kryterium do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pominął również fakt, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa sprawa – wobec zgodnych wniosków obu stron - została rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszedł do przekonania, że zostały one wydane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia jedną z przesłanek wskazanych w tym przepisie. Mianowicie przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy skarżącemu przysługiwało przedmiotowe świadczenie w okresie, w którym otrzymywał on specjalny zasiłek opiekuńczy.

Tytułem wstępu zaznaczyć trzeba, że skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ukształtowaną już linię orzeczniczą sądów administracyjnych, według której jeśli przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej organ obowiązany jest poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia (zob. przykładowo wyroki: NSA z 10 grudnia 2019 r., I OSK 200/19 oraz z 19 maja I OSK 209/21; WSA w Lublinie z 11 grudnia 2019 r., II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z 16 stycznia 2020 r., III SA/Gd 575/19 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Poszukiwanie owych rozwiązań musi się jednak odbywać w granicach obowiązujących norm prawa.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący otrzymywał specjalny zasiłek opiekuńczy do 1 stycznia 2022r. Poza sporem pozostaje także, iż skarżący, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył 22 grudnia 2021 r., wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z wnioskiem o uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie mniej oświadczeniem z dnia 26 stycznia 2022r. skarżący J.K., zmodyfikował wniosek z dnia 22 grudnia 2021r. składając oświadczenie w którym poprosił o uchylenie specjalnego zasiłku opiekuńczego od 1 stycznia 2022r. Tym samym we wniosku tym strona sama wskazała termin od kiedy nie chce otrzymywać specjalnego zasiłku opiekuńczego Volenti non fit iniuria (łac. chcącemu nie dzieje się krzywda). Warunkiem koniecznym do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego było uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.

Sąd stoi na stanowisku, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b, w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., skarżącemu nie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne za okres, za który pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy i sam wyraził wolę do kiedy ten specjalny zasiłek opiekuńczy chce pobierać.

Stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W myśl tego unormowania nie można w tym samym czasie korzystać z prawa do obu wymienionych świadczeń. Dyspozycja art. 27 ust. 5 u.ś.r. potwierdza, że uprawnionemu przysługuje tylko jedno z tych świadczeń, zgodnie z wyborem. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeśli jednak nie jest możliwe kumulatywne pobieranie obu świadczeń, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia, zmaterializowana w prawem przewidzianej procedurze. Rezygnacja taka nie może jednak opierać się tylko na warunkowej deklaracji, gdyż wydanie decyzji pod warunkiem jest wprawdzie według doktryny prawa administracyjnego dopuszczalne, ale tylko wówczas gdy obowiązująca regulacja taką możliwość przewiduje. Konieczne jest zatem, aby przed rozstrzygnięciem o prawie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do świadczenia niższego zostało w odpowiedniej procedurze "wstrzymane" albo uchylone (por. ww. wyrok NSA z 19 maja I OSK 209/21).

Tym samym, nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres, w którym skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Dopiero uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, w przepisanym trybie, pozwalała na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec powyższego, odnosząc się do wskazanej spornej w sprawie kwestii, tj. możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym skarżący pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, podzielić należy stanowisko organu, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w tym okresie nie było możliwe. Datą początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest data od kiedy został uchylony specjalny zasiłek opiekuńczy.

Zawarte w art. 24 ust. 2 u.ś.r. sformułowanie "ustala się" można utożsamiać z "przyznaje się" tylko w sytuacji stwierdzenia spełnienia w miesiącu złożenia wniosku wszystkich przesłanek pozytywnych i braku występowania przesłanek negatywnych do uwzględnienia wniosku. Skoro zaś nie jest możliwe kumulatywne pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego to warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest uchylenie, specjalnego zasiłku opiekuńczego które nie może sprowadzać się tylko do deklaracji, ale jej wyrazem musi być wydanie decyzji. Dopiero zniesienie w formie prawnej negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r. daje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, dopóty niemożliwe było przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Koniecznym warunkiem do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było usunięcie w sposób zgodny z prawem przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b u.ś.r.

Wobec powyższego należy uznać, że Kolegium prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu I instancji przyznające skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1 stycznia 2022r., gdyż skarżący dopiero od 1 stycznia 2022r. przestał otrzymywać specjalny zasiłek opiekuńczy. Jednocześnie, jak wykazano, nie było podstaw do przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 grudnia 2021 r., gdyż w tym czasie istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., wykluczająca możliwość otrzymania przez skarżącego za ten okres wnioskowanego świadczenia.

W konsekwencji sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

dc