Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 402/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 3, 4, 8 ust. 1, 3, 9, 10, art. 11 ust. 2, art. 38 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Burmistrz Nysy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy - wskutek uchylenia przez organ odwoławczy wcześniejszych decyzji - odmówił przyznania S. H. zasiłku okresowego. Decyzja wydana została na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 9, art. 11, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2008 r. S. H. wystąpiła o przyznanie zasiłku okresowego. W pierwszym rzędzie organ powołał się na treść art. 38 ustawy, który określa zasady przyznawania wnioskowanego zasiłku. Następnie podał, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, iż strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z czwórką dzieci. Pozostaje w związku małżeńskim z P. H., który - jak wynika z jego oświadczenia z dnia 28 września 2009 r. - prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Dalej organ podniósł, że z dniem 16 lipca 2009 r. strona utraciła status osoby poszukującej pracy, gdyż nie zgłosiła się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Na dochód strony składa się: zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 183,20 zł, alimenty w kwocie 80 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w R. w wysokości 1945,53 zł. Ustalając dochód z gospodarstwa rolnego organ przyjął dla gospodarstwa o powierzchni 6,7080 ha, którego właścicielką jest strona, powierzchnię 9,3987 ha przeliczeniowych. Podał też, że zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy przyjmuje się dla 1 ha przeliczeniowego dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia dochodów z hektarów przeliczeniowych w przypadku, gdy właściciel nie prowadzi działalności rolniczej osobiście. Bez względu na fakt, czy ziemia uprawiana jest bezpośrednio przez właściciela, czy też działalność rolniczą prowadzi inna osoba, dochód ustala się tak samo, biorąc pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego. Przy takiej interpretacji przepisów pozostaje również bez znaczenia okoliczność, że gospodarstwo rolne jest wydzierżawione. Dalej, w oparciu o art. 2 ustawy stwierdzono, że właściciel gospodarstwa rolnego może wykorzystać swoje uprawnienia i możliwości, które wynikają z faktu bycia właścicielem gospodarstwa rolnego. Z tego też powodu organ uznał, że skoro strona sama nie uprawia ziemi, może sprzedać przedmiotowe gospodarstwo. Ponadto odnotował, że wnioskodawczyni jest osobą zdrową, nie pracuje zawodowo, jej dzieci z uwagi na wiek nie wymagają stałej opieki, a stanowiące przedmiot jej własności gospodarstwo znajduje się w odległości 6 km od miejsca zamieszkania, więc ma możliwość jego prowadzenia. Ustalono także, że S. H. nie złożyła w KRUS wniosku o przyznanie emerytury rolniczej. Organ wyjaśnił, że umowa dzierżawy gospodarstwa w R. na okres 10 lat zawarta została w celu nabycia prawa do emerytury i dotyczy 6,453 ha gospodarstwa. Natomiast jego zabudowana część, o powierzchni 0,2550 ha pozostała w użytkowaniu strony. W umowie nie określono kwoty za dzierżawę gospodarstwa. Następnie, organ stwierdził, że łączny dochód strony wynosi 2488,73 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia o 733,73 zł. Z kolei, łączna kwota wydatków wynosiła 511,99 zł, na którą składają się opłaty za: gaz - 78,73 zł, energię elektryczną - 103,72 zł oraz czynsz - 329,54 zł. Nadto w uzasadnieniu podano, że wnioskodawczyni, jak i jej synowi D. zaproponowano podpisanie kontraktu socjalnego, w którym jako cel w odniesieniu do S. H. określono wystąpienie do sądu z wnioskiem o podwyższenie alimentów na trójkę uczących się dzieci, a w przypadku D. H. zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy w N. oraz aktywne poszukiwanie pracy. Wnioskodawczyni jednak odmówiła podpisania kontraktu. Natomiast D. H. podpisał kontrakt i zrejestrował się jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z kolei, w dniu 21 października 2009 r. oświadczył, że nie podejmie pracy w ramach prac społecznie - użytecznych. Powołując art. 11 ust. 2 i art. 4 ustawy organ podniósł, że rezygnacja strony z podpisania kontraktu socjalnego może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Zdaniem organu, powyższe zachowanie wnioskodawczyni oraz jej syna, świadczą o postawie biernej i roszczeniowej wobec Ośrodka. Ponadto - jak ustalono - mąż strony nabył w dniu 17 lipca 2008 r. samochód marki [...], którego cena waha się w granicach od 17000 zł do 27000 zł. Jest on także właścicielem nieruchomości położonej w K. o powierzchni 17,2600 ha. W świetle zaś tych okoliczności, obrazujących sytuację majątkową męża strony, za niezrozumiałe uznano niepodejmowanie przez wnioskodawczynię działań zmierzających do podwyższenia alimentów na dzieci. Tym bardziej, że kwota alimentów w kwocie 20 zł na każde z dzieci, ustalona została wyrokiem zaocznym Sądu z dnia [...] i od tego czasu nie uległa zmianie. Końcowo organ przedstawił możliwości finansowe Ośrodka oraz podał liczbę wniosków o przyznanie pomocy, które wpłynęły do organu we wrześniu i w październiku 2009 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. H. podniosła, że decyzja odmawiająca przyznania jej zasiłku okresowego jest niezgodna z prawem. Zakwestionowała sposób wyliczenia przez organ dochodu z gospodarstwa rolnego na kwotę 1945,53 zł. Ponadto podniosła, że przez okres dwóch lat otrzymała świadczenie tylko jeden raz, podczas gdy cały czas boryka się z trudnościami, rosną jej zadłużenia, a Ośrodek na podstawie "wymyślonych przepisów" uznaje, że odwołująca przekracza kryterium dochodowe. Stwierdziła również, że wbrew twierdzeniom organu, nie ma możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji finansowej, w jakiej się znajduje.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zrelacjonowało przebieg dotychczasowego postępowania przed organami obu instancji oraz przypomniało, że decyzja z dnia [...] została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ przytoczył mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w tym art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3. Dalej podał, że na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie od dnia 1 października 2006 r. wynosi 351 zł. Odnosząc się do regulacji art. 38 ustawy Kolegium wyjaśniło, że prawo do zasiłku okresowego nie należy do uznania organu przyznającego pomoc społeczną, albowiem tylko spełnienie przesłanek ustawowych uprawnia stronę do otrzymania tego świadczenia. Natomiast, określenie w przepisach maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku oznacza, że przy spełnieniu przez wnioskodawcę ustawowego kryterium dochodowego organ działa w granicach uznania administracyjnego jedynie co do wysokości świadczenia. Dlatego też rodzaj, forma i rozmiar świadczeń pieniężnych winny być dostosowane do okoliczności konkretnej sprawy, jak również winny uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Kryteria, którymi powinny kierować się organy określa bowiem art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Dalej, Kolegium powołało się na okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Dodatkowo wskazało, że S. H. wraz z dziećmi zamieszkuje w lokalu spółdzielczym, do którego posiada prawo własnościowe. Ponadto z wywiadu środowiskowego nie wynika, by rodzinę wnioskodawczyni dotykały problemy zdrowotne. Następnie organ przyjął, że kryterium dochodowe rodziny wnioskodawczyni, liczącej 5 osób, gdyż jej mąż nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, wynosi 1755 zł (5 x 351 zł). Za prawidłowy uznał przedstawiony przez organ pierwszej instancji sposób wyliczenia dochodu rodziny strony, i na tej podstawie stwierdził, że dochód ten w lipcu 2008 r. przekroczył kwotę kryterium dochodowego rodziny o 733,73 zł. Wobec powyższych ustaleń organ stwierdził, że rodzina wnioskodawczyni nie spełnia podstawowej przesłanki wymienionej w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, tj. przesłanki uzyskiwania dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego rodziny, co oznacza, że strona nie kwalifikuje się do otrzymania zasiłku okresowego. Następnie, Kolegium podniosło, że wbrew stanowisku strony brak jest podstaw do nieuwzględnienia dochodu z gospodarstwa rolnego, stanowiącego jej własność. Przepisy ustawy nie uzależniają bowiem uzyskiwania dochodu z gospodarstwa rolnego od sposobu faktycznego wykorzystania gospodarstwa. Dla organu w tym względzie wiążący jest sam fakt posiadania gruntów. Organ odwoławczy podkreślił również, że wnioskodawczyni jest osobą w wieku produkcyjnym, nie jest osobą niepełnosprawną, jak również nie choruje na schorzenia, które uniemożliwiałyby jej prowadzenie gospodarstwa rolnego. Ponadto zwrócił uwagę, że S. H. nie złożyła w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosku o przyznanie emerytury lub renty, co oznacza, że nie jest emerytką ani rencistką, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazane okoliczności - zdaniem Kolegium - przesądzają o tym, że dochód z gospodarstwa rolnego strony został prawidłowo obliczony, przy zastosowaniu trybu ryczałtowego, określonego w art. 8 ust. 9 ustawy i wynosi on 1945,53 zł (9,3987 ha przeliczeniowych x 207 zł). W świetle materiału dowodowego strona nie spełniła tym samym kryterium uprawniającego do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego. Stąd też zasiłek nie mógł być przyznany. W ocenie organu odwoławczego, na odmowę przyznania świadczenia, wobec niespełnienia przez stronę kryterium dochodowego rodziny, nie miały przy tym wpływu inne argumenty podniesione przez organ pierwszej instancji, dotyczące posiadanych przez stronę możliwości poprawy sytuacji materialnej jej rodziny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu S. H. podniosła zarzut bezprawności decyzji, wnosząc o jej zmianę. Wskazała, że od 1991 r. korzystała ze świadczeń socjalnych, ale od dwóch lat pozostaje bez pomocy. Ponadto każdy jej wniosek jest wielokrotnie rozpoznawany. Skarżąca zakwestionowała także wliczenie do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego w R. w kwocie 1945,53 zł, którego nie ma.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowego, postanowieniem z dnia 18 października 2010 r., Sąd odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, a zażalenie na to postanowienie zostało w dniu 9 grudnia 2010 r. oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że odpowiadają one wymogom prawa.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy o odmowie przyznania S. H. zasiłku okresowego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Zasady przyznawania pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy).

Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego (art. 36 pkt 1 lit. b ustawy). Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Na gruncie powołanej regulacji zauważyć należy, że szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego wskazane zostały przez ustawodawcę jedynie przykładowo. Przyjąć tym samym trzeba, że każda trudna sytuacja, połączona z brakiem możliwości jej przezwyciężenia będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Jego przyznanie jednak w każdym przypadku uzależnione będzie od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku okresowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza bowiem przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego.

W niniejszej sprawie, jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy, skarżąca zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z czwórką swoich dzieci. Wspólnie z nimi tworzy zatem rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy. W tym miejscu odnotowania wymaga, że ujawniona w toku postępowania sądowego dotyczącego prawa pomocy okoliczność, iż małżonkowie S. i P. H. - jak wynika z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N. (k. 33 akt sąd.) - zostali opodatkowani wspólnie, mogłaby sugerować, że w skład rodziny w znaczeniu omawianych przepisów wchodzi również mąż strony. Podniesiona okoliczność nie mogła mieć jednak wpływu na końcową ocenę prawidłowości ustaleń faktycznych organów odnośnie ilości osób tworzących wspólnie ze skarżącą gospodarstwo domowe, ponieważ włączenie P. H. do tego gospodarstwa spowodowałoby w istocie podwyższenie dochodów rodziny skarżącej, a w konsekwencji pogorszyłoby jej sytuację w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia pomocowego. W takim przypadku zastosowanie znajduje przepis art. 134 P.p.s.a, zgodnie z którym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b obowiązującego od dnia 1 października 2009 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie określone zostało w wysokości 351 zł. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym również do przyznania zasiłku okresowego, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej "kryterium dochodowym rodziny". Stosownie do tych regulacji, w niniejszej sprawie organy decyzyjne prawidłowo wyliczyły, że dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe wynosi 1755 zł (5 osób x 351 zł). W tym miejscu odnotować trzeba, że organ odwoławczy wadliwie zastosował przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), jednak powyższe uchybienie nie miało wpływu na prawidłowość obliczonego kryterium dochodowego, bowiem przepisy obu rozporządzeń ustalają kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie w tej samej wysokości (351 zł).

W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo ustaliły również, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku skarżąca uzyskała dochód w wysokości 2488,73 zł. Słusznie też na tej podstawie uznały, że przekracza on określone dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe o kwotę 733,73 zł.

Zaakcentowania wymaga, że ustawa dokładnie określa, w jaki sposób organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Ogólna definicja dochodu dla celów pomocy społecznej ujęta została w art. 8 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tą regulacją dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wszystkie składniki dochodu ustala się według zasad określonych w poszczególnych ustępach art. 8. W ust. 4 tego przepisu ustawodawca wskazał, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Jednocześnie też ustawodawca, określając w art. 8 ust. 10 ustawy, że sumuje się dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej, z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł, postanowił w art. 8 ust. 9 ustawy w związku z zapisem § 1 pkt 2 lit. e powołanego rozporządzenia z dnia 29 lipca 2009 r., że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł.

Na podstawie powyższych regulacji, wbrew twierdzeniom skarżącej, należało uznać, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu rodziny skarżącej, przyjmując, iż składają się na niego: zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 183,20 zł, alimenty na dzieci w łącznej kwocie 80 zł, jak również dochód z gospodarstwa rolnego w R. stanowiącego własność skarżącej w wysokości 1945,53 zł. Wskazane składniki nie należą bowiem do świadczeń niepodlegających wliczeniu do dochodu, określonych w art. 8 ust. 4 ustawy. Z art. 8 ust. 10 ustawy jednoznacznie wynika natomiast, że dochody ze wszystkich źródeł podlegają zsumowaniu. Doliczyć do nich także należy dochody z hektarów przeliczeniowych.

Zdaniem Sądu, podzielić należy ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że art. 8 ust. 9 ustawy określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego, niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Idąc dalej, przyjąć też trzeba, że przepis ten dla celów udzielenia świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09 i z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznać tym samym należy, że ustawodawca przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do sumy uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. W związku z tym, nawet gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były uzyskiwane, to i tak względem zainteresowanego będzie działać domniemanie co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów (tak: NSA w wyroku z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OSK 302/09, zamieszczonym na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto również odnotować, że powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzeczeniach NSA wydanych w wyniku rozpoznania skarg kasacyjnych wniesionych przez S. H. od wyroków tut. Sądu. I tak, przykładowo, w wyrokach NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1328/10 oraz I OSK 1329/10 (oba zamieszczone na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Sąd ten stwierdził, mając na względzie reguły wykładni systemowej, że niedopuszczalna byłaby interpretacja art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, dopuszczająca niestosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy strona bezpłatnie wydzierżawia posiadane gospodarstwo rolne, pozbawiając się tym samym źródła dochodu i przerzucając ciężar utrzymania siebie i swojej rodziny na organy pomocy, jeżeli jednym z podstawowych zadań pomocy społecznej jest usamodzielnienie osób i rodzin korzystających z tej pomocy i ich integracja ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej), a osoby korzystające z pomocy społecznej mają obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 tej ustawy).

Jak wynika z ustaleń organów poczynionych w niniejszej sprawie, skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,7080 ha fizycznych, stanowiących 9,3987 ha przeliczeniowych. Zgodnie zatem z art. 8 ust. 9 ustawy, słusznie w rozstrzygnięciach przyjęto, że z gospodarstwa tego strona uzyskała dochód w kwocie 1945,53 zł (9,3987 ha x 207 zł). W związku z tym, za pozbawioną wpływu na dokonaną w tym zakresie ocenę uznać należało okoliczność oddania przez skarżącą gospodarstwa w bezpłatną, 10-letnią dzierżawę. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że przepisy ustawy nie uzależniają dochodu z gospodarstwa rolnego od faktycznego sposobu jego wykorzystania. Dodatkowo już tylko zauważyć można, że wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05, Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 8 ust. 9 ustawy z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że skarżąca nie spełniła warunków uzyskania pomocy w formie zasiłku okresowego, bowiem dochód jej rodziny wynoszący 2488,73 zł przekroczył kryterium dochodowe rodziny, ustalone w kwocie 1755 zł, o 733,73 zł. Natomiast, jak wcześniej już wyjaśniono, kryterium dochodowe jest konieczną przesłanką warunkującą przyznanie tego świadczenia pomocowego.

Ponadto, zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie oceniły materiał dowodowy, dokonując jego oceny zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Z uwagi na ujawnione okoliczności prawidłowo też odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego. Co do zasady zaakceptować również należy stanowisko organu odwoławczego, że wobec niespełnienia przez stronę kryterium dochodowego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają argumenty podnoszone przez organ pierwszej instancji, dotyczące możliwości poprawy sytuacji materialnej rodziny, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Okoliczności te nie zostały wszak wskazane w art. 38 ustawy, jako warunkujące przyznanie zasiłku okresowego. Nie można jednak pomijać wynikającej z treści art. 4 ustawy powinności świadczeniobiorców podejmowania we własnym zakresie kroków zmierzających do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych. Przepis ten stanowi bowiem wprost, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Brak takiego współdziałania i zajmowanie wyłącznie postawy roszczeniowej, w świetle art. 11 ust. 2 ustawy, stanowi natomiast przesłankę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej, do jakich należy również zasiłek okresowy. Ponadto, pożądanego przez skarżącą skutku nie mógł spowodować fakt, że we wcześniejszych okresach uwzględniano jej wnioski o pomoc. Stanowiska organów wyrażone w innych sprawach nie mogą bowiem stanowić podstawy niniejszego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę, organ każdorazowo powinien ustalić istotne okoliczności faktyczne, niezależnie od tego czy zostały one ujawnione w innych postępowaniach, a następnie obowiązany jest dokonać wykładni prawa, stosownie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Dokonując interpretacji przepisów prawa na gruncie rozpoznawanej sprawy, organ winien również odstąpić od stosowanej wcześniej wykładni, jeśli uzna ją za wadliwą.

Końcowo już zauważyć należy, że z zapisów uwidocznionych na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] wynika, że przesyłkę tę odebrała w dniu 21 czerwca 2010 r. córka skarżącej – D. H., która jest osobą niepełnoletnią, urodzoną w dniu [...]. Okoliczność ta, wynikająca z odpisu aktu urodzenia zawartego w aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt II SA/Op 338/10, znana jest Sądowi z urzędu. To niewątpliwe uchybienie przepisom postępowania określającym zasady doręczania decyzji, w tym art. 43 K.p.a., zawierającego wymóg dokonania doręczenia zastępczego do rąk dorosłego domownika, czyli osoby pełnoletniej, w ocenie Sądu, nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy i z tego względu nie stanowiło podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż nie miało ujemnych skutków dla skarżącej. Niewątpliwie, skarżąca zapoznała się z treścią rozstrzygnięcia organu odwoławczego i w terminie wniosła do Sądu skargę na powyższą decyzję, polemizując z argumentacją zawartą w jej uzasadnieniu.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.