Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 429/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1, 4, 5 i 9
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 32, art. 40 § 2, art. 58 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 16 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor Sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2022 roku sprawy ze skargi Fundacji "P "w O. na postanowienie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania zwrotu należności w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] marca 2022 r. nr [...] Zarząd Województwa Wielkopolskiego (dalej: organ) utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lutego 2022 r. nr [...] o odmowie przywrócenia Fundacji "P." z s. w O. (dalej: Fundacja/strona) terminu do dokonania zwrotu należności wynikającej z decyzji organu z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. (dalej: Dyrektor WUP) z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w sprawie określenia kwoty do zwrotu w wys. [...] zł wraz odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Postanowienie wydano na podstawie następujących przepisów:

- art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 198 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1668 ze zm., dalej: u.s.w.),

- art. 9 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 2 pkt 9 lit. c) ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 818 ze zm., dalej: ustawa wdrożeniowa),

- art. 61 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ust. 1, art. 207 ust. 12 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 305 ze zm., dalej: u.f.p.),

- art. 59 § 1 oraz art. 123 § 1 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.).

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż ww. decyzję organu z [...] listopada 2021 r. doręczono pełnomocnikowi strony – adw. A.T. w dniu 30 listopada 2021 r. na adres jej kancelarii. Decyzja zawierała pouczenie o przysługującej stronie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, a także o konsekwencjach wynikających z niedokonania zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia upływu terminu wynikającego z decyzji w postaci wykluczenia strony z możliwości uzyskania środków z funduszy Unii Europejskiej.

Dnia 24 stycznia 2022 r. do organu wpłynął złożony przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika Fundacji adw. A.T. wniosek z 19 stycznia 2022 r. o przywrócenie terminu do zwrotu należności głównej w kwocie [...] zł określonej ww. decyzją z [...] listopada 2021 r. Pełnomocnik strony wskazał, że 30 listopada 2021 r. na adres kancelarii doręczono ww. decyzję określającą 14-dniowy termin na zwrot należności głównej w kwocie [...] zł. Doręczenie to było nieskuteczne, albowiem część decyzji traktująca o wezwaniu do zwrotu należności głównej w terminie 14 dni dotyczy bezpośrednio interesów Fundacji. To na Fundację nałożono obowiązek zwrotu, a adw. A.T. nie jest stroną postępowania i nie jest władna dokonywać osobiście określonych w toku postępowania przez organ opłat. Powołano przepis art. 28 K.p.a. określający kto jest stroną postępowania administracyjnego wskazując, że to Fundacji powinno się doręczyć skutecznie decyzję bezpośrednio na adres jej siedziby.

Pełnomocnik Fundacji podała, iż uzyskała od Fundacji informację, że prawdopodobnie ww. decyzję doręczono na adres siedziby Fundacji, lecz odebrana została przez pracownika innego, a znajdującego się w tym samym budynku przedsiębiorstwa. Z uwagi na sytuację epidemiologiczną Fundacja zmuszona była przejść na tryb zdalny, co dotyczy jej pracowników i zarządu, wskutek czego w ww. dniu w siedzibie Fundacji nie było żadnego pracownika upoważnionego do odbioru korespondencji. Wskazując na zagrożenie związane z wirusem Sars-Cov-2 podniesiono, iż uzasadniona była obawa Fundacji przed zarażeniem, czego konsekwencją było przejście na pracę w trybie zdalnym. Zaznaczono, że pomimo odebrania korespondencji nie została ona przekazana zarządowi Fundacji, który to uzyskawszy wiedzę o jej treści podjąłby niezwłocznie działanie celem wywiązania się z obowiązku zwrotu należności głównej w wymiarze i terminie określonych w decyzji. Zarząd Fundacji nie posiada wiedzy co do potencjalnej daty odbioru przesyłki przez inną osobę, a wiedzę o wydaniu decyzji powzięto 13 stycznia 2022 r. tj. w dacie odebrania upomnienia nr [...] z 10 stycznia 2022 r. nadanego przez Wojewódzki Urząd Pracy w P. wzywającego do zapłaty kwoty [...] zł stanowiącej zwrot środków na podstawie ww. decyzji.

Pełnomocnik strony wskazał, iż oceniając brak winy strony w uchybieniu terminu organ powinien wziąć pod uwagę określoną w art. 7 K.p.a. zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz ustanowioną w art. 8 § 1 K.p.a. zasadę zaufania do władzy publicznej. Jednocześnie wniósł o ponowne doręczenie ww. decyzji z [...] listopada 2021 r.

Organ wskazanym na wstępie postanowieniem z 10 lutego 2022 r. odmówił przywrócenia terminu do dokonania zwrotu należności wynikające z decyzji organu z [...] listopada 2021 r. Jego zdaniem błędne jest stanowisko strony co do braku doręczenia jej decyzji, albowiem była ona w toku postępowania przed organem I, jak i II instancji reprezentowana przez pełnomocnika. Ponadto wniosek strony co do żądania przywrócenia terminu nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem termin dokonania zwrotu środków określonych decyzją nie ma charakteru procesowego, lecz jest terminem materialnoprawnym. Błędne jest też stanowisko strony w zakresie, w jakim twierdzi, iż początkiem terminu do dokonania spłaty zobowiązania wynikającego z decyzji był dzień doręczenia stronie upomnienia nr [...] z 10 stycznia 2022 r. tj. 13 stycznia 2022 r. Twierdzenie to stoi w oczywistej sprzeczności z treścią art. 207 ust. 1 u.f.p., zgodnie z którym środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, w sytuacjach określonych w tym przepisie, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., na wskazany w tej decyzji rachunek płatniczy.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Fundacji zarzucił organowi naruszenie art. 58 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił, by uchybienie terminu do dokonania zwrotu należności wynikającej z decyzji organu z [...] listopada 2021 r. nastąpiło bez winy skarżącego. W uzasadnieniu zażalenia ponowiono argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie (jak wskazano na wstępie) Zarząd Woj. Wlkp. ponownie podkreślił, że bezzasadny jest zarzut braku doręczenia decyzji stronie. Bezspornym pozostaje bowiem fakt, że strona w postępowaniu przed organem I i II instancji była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Z pełnomocnictwa wynika, że strona umocowała pełnomocnika dokumentem z 7 stycznia 2021 r., a przed organem odwoławczym dokumentem z 11 sierpnia 2021 r. Z tego ostatniego pełnomocnictwa wynika, że M.R. jako prezes zarządu Fundacji uprawniony do samodzielnej reprezentacji strony, udzielił pełnomocnictwa adw. A.T. do reprezentowania strony przed sądami powszechnymi I i II instancji, sądami administracyjnymi I i II instancji, organami administracji państwowej i samorządowej I i II instancji oraz wszelkimi instytucjami i podmiotami, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, w tym przed Wojewódzkim Urzędem Pracy w P. w ramach wszelkich postępowań administracyjnych, sądowych i sądowoadministracyjnych prowadzonych w związku z udziałem Fundacji w postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych – zarówno w charakterze Zamawiającego lub Beneficjenta, jak również w charakterze Wykonawcy oraz podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy. Pełnomocnictwo uprawnia także do występowania przed ww. instytucjami oraz: 1) składania w imieniu Fundacji oświadczeń wiedzy oraz oświadczeń woli o skutku materialnoprawnym, 2) dokonywania wszelkich czynności w zakresie zabezpieczenia i egzekucji, 3) ustanowienia dalszych pełnomocników.

Organ zważył, iż zgodnie z art. 32 K.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Następstwem udzielenia pełnomocnictwa jest powstanie po stronie pełnomocnika uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. W dokumencie pełnomocnictwa z 11 sierpnia 2021 r. strona udzieliła pełnomocnikowi umocowania ogólnego do reprezentowania jej przed "organami administracji państwowej i samorządowej I i II instancji", co pozwalało w postępowaniu administracyjnym potraktować go jako pełnomocnika strony, uprawnionego do podejmowania wszelkich łączących się ze sprawą czynności. Pełnomocnictwo ogólne do występowania w imieniu strony przed organami administracji obejmowało również umocowanie do odbioru korespondencji. Skuteczne wobec strony było więc doręczenie decyzji pełnomocnikowi.

Organ podkreślił, że z treści omawianego pełnomocnictwa nie wynika, aby w ramach przedmiotowego postępowania administracyjnego pełnomocnik pozbawiony był możliwości działania w jakimkolwiek zakresie, w tym, aby doręczanie decyzji lub postanowień następować musiało bezpośrednio do rąk strony, z pominięciem pełnomocnika. W związku z powyższym doręczenie pełnomocnikowi decyzji w dniu 30 listopada 2021 r. wywołuje skutki materialnoprawne oraz procesowe wobec strony, albowiem było to doręczenie skuteczne. Powyższe potwierdza fakt, że i decyzję organu I instancji doręczono pełnomocnikowi, który skutecznie wniósł od niej odwołanie, w wyniku którego wydano decyzję z [...] listopada 2021 r. Co więcej, od decyzji tej pełnomocnik strony złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, co potwierdza okoliczność, iż decyzję skutecznie doręczono.

Organ powołał się na wymóg starannego działania pełnomocnika, którego celem jest uchronienie strony przed uchybieniem terminu przewidzianego do dokonania czynności. Ponadto wskazano, że w sytuacji ustanowienia przez stronę pełnomocnika i powiadomienia o tym fakcie organu administracyjnego, strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a więc wszystkie pisma należy doręczać pełnomocnikowi, a nie stronie. Przepis art. 40 § 2 K.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w K.p.a. zasadą oficjalności doręczeń obarcza się organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji i postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie.

Odnosząc się do kwestii doręczenia decyzji na adres siedziby Fundacji organ stwierdził, że doręczenie to nie nastąpiło na adres strony, bowiem decyzje skutecznie doręczono na adres pełnomocnika, zgodnie z art. 32 K.p.a. w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. Powołując przepis art. 207 § 1 u.f.p. organ podkreślił nadto, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, zdarzeniem inicjującym bieg terminu do zwrotu środków, nie było doręczenie upomnienia, ale skuteczne doręczenie decyzji, które nastąpiło 30 listopada 2021 r. na adres pełnomocnika strony. Profesjonalny pełnomocnik nie może skutecznie czynić zarzutu o braku skutecznego doręczenia decyzji stronie w sytuacji, w której został on skutecznie umocowany do działania w sprawie, a nadto został dodatkowo pouczony w treści decyzji zarówno o możliwości złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, jak i o konsekwencjach niedochowania terminu do zwrotu, wynikających z art. 207 ust. 4 u.f.p. w postaci wykluczenia z możliwości otrzymania środków europejskich.

Kończąc organ podkreślił, że określony w art. 207 ust. 1 u.f.p. termin dokonania zwrotu środków określonych w decyzji z [...] listopada 2021 r. nie ma charakteru procesowego, lecz jest terminem materialnoprawnym, w związku z czym nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 § 1 K.p.a. Brak dochowania terminu wynikającego z art. 207 ust. 1 u.f.p. skutkuje sankcją wykluczenia beneficjenta z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich (art. 207 ust. 4 u.f.p.).

Fundacja "P." w O. wnosząc do tutejszego Sądu skargę na powyższe postanowienie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2022 r. zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w wyniku błędnego przyjęcia, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do dokonania zwrotu należności wynikającej z decyzji organu z [...] listopada 2021 r. nastąpiło z winy strony (cyt.). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia z [...] lutego 2022 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W motywach skargi powtórzono uprzednio prezentowaną argumentację skarżącej.

W odpowiedzi Zarząd Województwa Wielkopolskiego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Mając na względzie, iż przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, Sąd na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej: P.p.s.a., rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym – na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.

Przedmiotem skargi Fundacji jest postanowienie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z [...] marca 2022 r., którym utrzymano w mocy postanowienie tego organu z [...] lutego 2022 r. o odmowie przywrócenia terminu do dokonania zwrotu należności głównej w kwocie [...] zł określonej decyzją tego organu z [...] listopada 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. z [...] lipca 2021 r., którą określono do zwrotu przez Fundację kwotę [...] zł, stanowiącą kwotę wydatków związaną z nieprawidłowościami wykrytymi podczas kontroli planowanej, przeprowadzonej w okresie 28.08.2020 r. do 10.09.2020r. a także którą określono terminy naliczania odsetek w wysokości jak dla zaległości podatkowych: - od dnia 30.09.2019 r. (t.j. od dnia przekazania transzy dofinansowania w wys. [...] zł) do dnia zwrotu całości zadłużenia od kwoty [...] zł, - i od dnia 21.04.2020 r. (t .j. od dnia przekazania transzy dofinansowania w wysokości [...] zł do dnia zwrotu całości zadłużenia od kwoty [...] zł).

Zważywszy, że ww. decyzja została wydana na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 u.f.p. dla oceny dopuszczalności przywrócenia uchybionego przez skarżącą terminu zwrotu należności określonego tą decyzją fundamentalne znaczenie ma ustalenie, jaki charakter ma termin określony w art. 207 ust. 1 u.f.p., który Fundacja uchybiła. Zagadnienie to jest o tyle istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, że organ odpowiadając na wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania zwrotu należności określonych w decyzji z [...] listopada 2021 r. stwierdził, że termin ten ma charakter materialnoprawny, a nie procesowy i związku z tym nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 § 1 i 2 K.p.a.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W myśl art. 207 ust. 8 pkt 1 u.f.p. w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9, 11 i 11a lub instytucja, która podpisała z beneficjentem umowę o dofinansowanie, wzywa do zwrotu środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Przy czym – jak stanowi art. 207 ust. 9 u.f.p. - po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej (...) wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2, oraz zawierającą pouczenie o sankcji wynikającej z ust. 4 pkt 3, z zastrzeżeniem ust. 7.

Reasumując powołane przepisy stwierdzić należy, iż obowiązek zwrotu przez beneficjenta środków wraz z odsetkami powstaje z mocy prawa w dacie doręczenia mu ostatecznej decyzji ustalające obowiązek zwrotu środków i upływa 14 dni od dokonania czynności doręczenia tej decyzji (art. 207 ust. 1 u.f.p.).

W ocenie Sądu na tle powyższych unormować rację miał organ przyjmując, że określony w art. 207 ust. 1 u.f.p. termin do dokonania zwrotu środków ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 § 1 i 2 K.p.a.

Dokonując klasyfikacji terminów na materialne i procesowe należy wskazać, iż w literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż zasadniczym kryterium pozwalającym rozróżnić terminy na materialne i procesowe jest kryterium skutków prawnych ich uchybienia. Uchybienie terminowi materialnemu powoduje wygaśnięcie praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Jest to bowiem okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Po jego upływie stosunek ten nie może zostać nawiązany, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Natomiast uchybienie terminowi procesowemu powoduje bezskuteczność czynności prawnej (zob. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, s. 353 i 354).

Na tle rozmaitych terminów zawartych w przepisach ustaw prawnomaterialnych, na podstawie których prowadzone były postępowania administracyjne, poddane następnie kontroli sądów administracyjnych, pojawiały się często wątpliwości w zakresie właściwej kwalifikacji niektórych z tych terminów. W sprawach tych formułowane były też ogólne tezy dotyczące istoty terminu materialnego i procesowego. W uchwale z 29 października 2012 r., sygn. akt II GPS 3/12 (ONSAiWSA 2013/1/2) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Jeżeli termin (jego niezachowanie) ma wpływ na sytuację materialnoprawną podmiotu, którego dotyczy, przez to, że np. powoduje wygaśnięcie lub ograniczenie jego praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, to mamy do czynienia z terminem materialnym. Z kolei terminy procesowe są terminami dotyczącymi czynności procesowych, podejmowanych przez podmioty postępowania administracyjnego (sądowego) w celu wywołania określonych skutków dla tego postępowania (procesu)". Z kolei w wyroku z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 256/08 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że: "Istotnym kryterium rozróżnienia rodzaju terminu na gruncie konkretnej sprawy powinno być to, czy jego uchybienie wyłącza, lub nie, powstanie stosunku prawnego materialnego, czy też ogranicza się jedynie do bezskuteczności procesowej czynności, co może dopiero wpływać na sytuację materialnoprawną jednostki". W innych jeszcze orzeczeniach NSA przyjął, że przez termin prawa materialnego należy rozumieć "ustanowiony przepisem prawa materialnego termin do dokonania określonej czynności niezwiązanej z toczącym się postępowaniem administracyjnym" (por. wyroki NSA: z 3 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 560/13 i z 4 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 71/10 – dostępne j.w.).

W tym miejscu zważyć należy, iż zarysowany problem ma praktyczne znaczenie na gruncie przedmiotowej sprawy. Uznanie bowiem, jak uczynił to organ, że mamy do czynienia z uchybieniem terminowi materialnoprawnemu skutkuje definitywnym wygaśnięciem praw beneficjenta (strony) – określonym w art. 207 ust. 4 u.f.p. wykluczeniem z możliwości otrzymania środków, o których mowa w ust. 1.

W ocenie Sądu biorąc pod uwagę, że uchybienie określonego w art. 207 ust. 1 u.f.p. powoduje – jak wynika z art. 207 ust. 4 u.f.p. – wygaśnięcie praw o charakterze materialnym tzn. wyklucza adresata decyzji zwrotowej z możliwości otrzymania środków, o których mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p., stwierdzić należy, że omawiany czternastodniowy termin liczony od dnia doręczenia ostatecznej decyzji "zwrotowej" do dokonania zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich ma charakter materialnoprawny.

Ponadto zważyć należy, że do terminów prawa materialnego można zakwalifikować termin do dochodzenia uprawnienia administracyjnego lub do podjęcia czynności służącej zachowaniu takiego uprawnienia. Ich uchybienie uniemożliwia skuteczne domaganie się przyznania tego uprawnienia lub dalszego korzystania z niego (M. Wincenciak, Przedawnienie w polskim prawie administracyjnym, WKP 2019, Lex /el). Odnosząc powyższe do regulacji określonej w art. 207 ust. 1 u.f.p. stwierdzić należy, iż niepodjęcie przez stronę, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, czynności polegającej na dokonaniu zwrotu środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków jest równoznaczne z powstającym ex lege wykluczeniem (sankcją) z możliwości uzyskania środków. Takie wykluczenie oznacza, że beneficjent zostaje pozbawiony możliwości dalszego otrzymywania środków przeznaczonych na realizację programów z udziałem środków europejskich. Tym samym uchybienie terminowi określonemu w art. 207 ust. 1 u.f.p. powoduje wygaśnięcie praw o charakterze materialnym. Przepis art. 207 ust. 5 u.f.p. wskazuje bowiem, że okres wykluczenia, o którym mowa w ust. 4, rozpoczyna się od dnia, kiedy decyzja, o której mowa w ust. 9, stała się ostateczna, zaś kończy się z upływem trzech lat od dnia dokonania zwrotu tych środków.

Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdza, że prawidłowo organ zakwalifikował uchybiony przez stronę termin określony w art. 207 ust. 1 u.f.p. jako termin prawa materialnego i przyjął, że nie podlega on przywróceniu na podstawie art. 58 § 1 i 2 K.p.a.

W rezultacie uznać należy, że wydając zaskarżone postanowienie organ nie dopuścił się – jak zarzuca strona skarżąca - naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzywrócenie skarżącej terminu do dokonania zwrotu środków określonych w decyzji organu z [...] listopada 2021 r. Nieuprawnione było bowiem zastosowanie instytucji przywrócenia terminu do uchybienia terminu o charakterze materialnym.

Zważyć należy, iż zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, a Sąd orzekający w niniejszym składzie stanowisko to podziela, nie jest możliwe przywrócenie terminu materialnoprawnego (P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2022 i powołane tam wyroki: wyrok NSA z 24 listopada 1994 r., sygn. SA/Ka, LEX nr 26528; wyrok NSA z 14 marca 1997 r., sygn. I SA/Kr 1231/96, LEX nr 29317; wyrok NSA z 28 maja 1997 r., sygn. I SA/Gd 2334/96, LEX nr 31560; wyrok NSA z 28 października 1998 r., sygn. SA/Rz 640/97, LEX nr 1691025; wyrok NSA z 8 kwietnia 1999 r., II SA/Gd 26/99, ONSA 2000, nr 2, poz. 69; również M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el. 2022).

W związku z powyższym nie sposób podzielić zarzutu skargi co do naruszenia przez organ art. 58 § 1 K.p.a. poprzez brak przywrócenia stronie 14-dniowego terminu do zwrotu środków określonych w decyzji organu z [...] listopada 2021 r. Skoro bowiem określony w art. 207 ust. 1 u.f.p. termin do dokonania zwrotu przez beneficjenta środków ma charakter materialny, nie mógł zostać przywrócony na podstawie art. 58 § 1 K.p.a.

Pomimo, iż w ocenie Sądu instytucja przywrócenia terminu uregulowana w art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w niniejszej sprawie nie mogła znaleźć zastosowania, Sąd na marginesie pragnie odnieść się tak do zarzutu skargi, jak i do zajętego w tym zakresie stanowiska organu.

W pełni podzielić należy ocenę Zarządu Województwa zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że z uwagi na posiadane przez adw. A.T. umocowanie do działania w imieniu Fundacji w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją organu z [...] listopada 2021 r. skuteczne było doręczenie jej ww. decyzji, co nastąpiło 30 listopada 2021 r. W związku z tym złożenie przez pełnomocnika strony w dniu 24 stycznia 2022 r. wniosku o przywrócenie terminu do dokonania zwrotu kwoty określonej tą decyzją nie mogło odnieść zamierzonego przez stronę skutku.

Zgodnie z art. 32 K.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Przepis art. 40 § 2 ab initio K.p.a. stanowi zaś, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Na gruncie powołanych przepisów trafnie organ wyjaśnił, że skarżąca w sprawie zakończonej decyzją organu z [...] listopada 2021 r. reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adw. A.T. Pełnomocnictwo to udzielone zostało przez uprawnionego do samodzielnej reprezentacji Fundacji – prezes zarządu Fundacji – M.R. W aktach sprawy (akta administracyjne sprawy w części wspólne z aktami o sygn. III SA/Po 101/22 dot. skargi Fundacji na decyzje organu z [...].11.2021 r.) znajdują się dwa dokumenty pełnomocnictwa (przed organem I i II instancji) udzielone adw. A.T. 7 stycznia 2021 r. i 11 sierpnia 2021 r. Z pełnomocnictwa udzielonego przez Fundację adw. A.T. w dniu 11 sierpnia 2021 r. wynika, że pełnomocnictwo to ma charakter ogólny i nie wykluczyło czynności doręczeń decyzji organów administracji publicznej w zakończonym postępowaniu. Określało bowiem, że adw. A.T. została upoważniona do reprezentowania Fundacji do reprezentowania przed sądami powszechnymi I i II instancji, sądami administracyjnymi I i II instancji, organami administracji państwowej i samorządowej I i II instancji oraz wszelkimi instytucjami i podmiotami, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, w tym przed Wojewódzkim Urzędem Pracy w P. w ramach wszelkich postępowań administracyjnych, sądowych i sądowoadministracyjnych prowadzonych w związku z udziałem Fundacji w postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych – zarówno w charakterze Zamawiającego lub Beneficjenta, jak również w charakterze Wykonawcy oraz podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy. Pełnomocnictwo uprawnia także do występowania przed ww. instytucjami oraz: 1) składania w imieniu Fundacji oświadczeń wiedzy oraz oświadczeń woli o skutku materialnoprawnym, 2) dokonywania wszelkich czynności w zakresie zabezpieczenia i egzekucji, 3) ustanowienia dalszych pełnomocników.

Z treści powołanego pełnomocnictwa wynika, co prawidłowo wyjaśnił organ, że strona udzieliła adw. A.T. umocowania ogólnego do reprezentowania jej m.in. przed organami administracji państwowej i samorządowej I i II instancji, co pozwoliło w zakończonym decyzją organu z [...] listopada 2021 r. potraktować adw. A.T. jako pełnomocnika strony uprawnionego do podejmowania wszelkich czynności w sprawie, w tym doręczenia jej decyzji adresowanych do strony. Doręczenie więc w dniu 30 listopada 2021 r. temuż pełnomocnikowi strony decyzji organu z [...] listopada 2021 r. było – wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony – skuteczne. Wywołało skutki materialnoprawne polegające na otwarciu 14-dniowego terminu do zwrotu kwoty określonej w decyzji oraz procesowe - decyzja stała się ostateczna.

Stanowisko w tym zakresie pełnomocnika prezentowane w niniejszej sprawie jest o tyle niespójne, że z jednej strony podważa on skuteczność doręczenia mu decyzji organu z [...] listopada 2021 r., z drugiej zaś uznaje ową czynność doręczenia mu decyzji za skuteczną, wnosząc w imieniu strony do tutejszego Sądu skargę na tę decyzję w przewidzianym terminie (sprawa o sygn. akt III SA/Po 101/22 zakończona nieprawomocnym wyrokiem z 31 sierpnia 2022 r. oddalającym skargę).

Na gruncie normy określonej w art. 40 § 2 K.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że doręczenie decyzji stronie z pominięciem jej pełnomocnika jest bezskuteczne. Doręczenie decyzji stronie, zamiast ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi, ma w stosunku do tej strony wymiar wyłącznie informacyjny, strona zostaje tylko poinformowana o treści orzeczenia. Skutki prawne związane z doręczeniem rozstrzygnięcia rozpoczynają się dopiero z datą skutecznego doręczenia orzeczenia ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi (por. wyroki NSA: 6 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3013/19, z 21 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1855/13; z 13 września 2017 r., sygn. akt II OSK 59/16, dostępne j.w.).

Reasumując, nie sposób podzielić twierdzeń pełnomocnika strony skarżącej, iż skoro decyzja organu z [...] listopada 2021 r. w zakresie wezwania do zwrotu należności głównej w terminie 14 liczonych od daty jej otrzymania dotyczyła bezpośrednio interesów Fundacji, to należy uznać za nieskuteczne doręczenie tej decyzji pełnomocnikowi Fundacji. Na gruncie normy określonej w art. 32 K.p.a. przyjmuje się bowiem, że odebranie pisma (w tym wypadku decyzji) - niezależnie od treści żądania organu w nim zawartego - nigdy nie jest czynnością, która wymaga osobistego działania strony. To czynność, która jest w tym piśmie określona, może dopiero być rozpatrywana w kategoriach konieczności osobistego działania strony postępowania (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 5071/21, dostępny j.w.). Biorąc zaś pod uwagę, że pełnomocnictwo udzielone adw. A.T. w dniu 11 sierpnia 2021 r. do reprezentowania Fundacji miało charakter ogólny i nie wykluczyło odbioru za stronę korespondencji, prawidłowo organ uznał, że doręczenie pełnomocnikowi strony decyzji z [...] listopada 2021 r. w dniu 30 listopada 2021 r. było skuteczne i brak jest podstaw do przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. Strona nie dowiedziała się bowiem o decyzji wraz z doręczeniem jej upomnienia z 10 stycznia 2022 r., tj. 13 stycznia 2022 r.

W konsekwencji, biorąc pod uwagę, że ewentualne doręczenie decyzji samej stronie na jej adres ma znaczenie jedynie informacyjne, brak było podstaw do uznania argumentacji strony co do niemożności odbioru decyzji pod adresem siedziby Fundacji z uwagi na nieobecność jej pracowników i członków zarządu w czasie pandemii COVID-19 i pracę w trybie zdalnym. Decyzję na podstawie art. 40 § 2 w zw. z art. 32 K.p.a. skutecznie doręczono bowiem pełnomocnikowi strony na adres jego kancelarii. Nawet więc gdyby przyjąć, że dopuszczalne jest przywrócenie terminu do dokonania czynności zwrotu środków określonego w art. 207 ust. 1 u.f.p., to skoro decyzja zwrotowa została skutecznie doręczona pełnomocnikowi strony 30 listopada 2021 r., organ nie miał podstaw by uznać, że okolicznością, która uprawdopodabnia brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania zwrotu środków były trudności odbiorze decyzji przez samą stronę.

W związku z powyższym skargę należało oddalić, o czym Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.