Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 624/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 23  ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: art. 105  ust. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 140 poz 939
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie WSA Adam Lipiński Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A.P.i Z. W. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 12 pkt 2 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) i w związku z art. 105 ust. 4 i art. 105a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 z późń. zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku A. P. i Z. W., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2012 r. odmawiającą uwzględnienia wniosku w sprawie o nakazanie [...] z siedzibą w G., usunięcia danych osobowych ww. osób ze zbioru prowadzonego przez B. S.A. z siedzibą w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek A.P. i Z.W., zwanych dalej skarżącymi, o nakazanie [...] z siedzibą w G., zwanej dalej również [...], usunięcia ich danych osobowych ze zbioru prowadzonego przez B. S.A. z siedzibą w W., zwane dalej [...]. W treści ww. wniosku podniesiono, że dnia [...] stycznia 2007 r. A.P. zawarła umowę pożyczki ze [...] w G., natomiast Z. W. poręczył spłatę pożyczki. Dnia [...] września 2008 r. [...] wypowiedział umowę, a następnie pozwał wnioskodawców (skarżących) o zapłatę całości pozostałego do spłaty zadłużenia. Wyrokiem z dnia [...] września 2009 r. Sąd Rejonowy [...] w S. Wydział [...] Cywilny oddalił powództwo. Od wyroku tego strona powodowa wniosła apelację, która wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] lutego 2010 r., sygn. akt [...] została oddalona. Tym samym doszło do wygaśnięcia zobowiązania wnioskodawców. Sprzeczne z treścią powyższego wyroku, [...] nie przekazał do B. S.A. komunikatu o wygaśnięciu zobowiązania. W związku z tym A. P. i Z. W. pismem z dnia [...] lipca 2011 r. wezwali [...] do usunięcia przechowywanych informacji o sobie w bazie [...] S.A. oraz wyraźnie cofnęli zgodę na dalsze przetwarzanie ich danych w innym celu niż ewentualne zainicjowanie kolejnego postępowania sądowego przeciwko nim lub usunięcie danych z baz danych, w których te się znajdują. W odpowiedzi [...] poinformował, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] maja 2011 r., w którym nie wyraził zgody na usunięcie danych Z. W. z bazy [...] S.A.

W celu ustalenia okoliczności przedmiotowej sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wszczął postępowanie administracyjne. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu [...] stycznia 2007 r. pomiędzy [...] a A. P. została zawarta umowa pożyczki w wysokości [...] zł na okres od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] stycznia 2013 r. Zabezpieczeniem spłaty przedmiotowej pożyczki jest m.in. poręczenie Pana Z. W..

Z uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w S. Wydział [...] Cywilny z dnia [...] września 2009 r. sygn. akt [...] wynika, że w okresie od lutego 2006 r. do lipca 2008 r. A. P. dokonała wpłat na poczet spłaty pożyczki w łącznej kwocie [...] zł, z czego kwotę [...] zł [...] zaliczył na koszty upomnień, kwotę [...] zł na odsetki karne, kwotę [...] zł na odsetki umowne, kwotę [...] zł na kapitał pożyczki i kwotę [...] zł na indywidualne konto spółdzielcze. Pismem z dnia [...] maja 2007 r. [...] wezwał A. P. do zapłaty przeterminowanego zadłużenia w kwocie [...] zł, a następnie pismem z dnia [...] września 2008 r. [...] wypowiedział A.P. umowę pożyczki wobec zaprzestania terminowej spłaty zobowiązania. W związku z powyższym całą niespłaconą część pożyczki wraz z należnymi odsetkami postawiono w stan natychmiastowej wymagalności. Tymczasem w ocenie Sądu zaliczenie przez [...] wpłat dokonywanych przez A.P. na poczet odsetek było nieuprawnione, dlatego też spłacona przez A. P. na rzecz [...] kwota [...]zł powinna zostać zaliczona na spłatę kapitału. Tym samym nie można było uznać, że doszło do powstania zaległości, które mogłyby uzasadniać podjęcie działań windykacyjnych. Dokonywane przez A. P. wpłaty w łącznej kwocie [...] zł pokrywały bowiem wymagalny na dzień [...] września 2008 r. kapitał pożyczki i dlatego wypowiedzenie umowy pożyczki w dniu [...] września 2008 r. było nieuzasadnione, gdyż w tej dacie A. P. nie zalegała ze spłatą rat pożyczki za dwa pełne okresy płatności. Zatem wypowiedzenie dokonane przez [...] nie wywołało skutku w postaci rozwiązania umowy i postawienia całej pożyczki wraz z odsetkami w stan wymagalności. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że wpłaty dokonane przez A. P.w łącznej kwocie [...] zł nie pokryły w całości zadłużenia z tytułu umowy pożyczki, jednakże wobec braku podstaw do wypowiedzenia tej umowy, żądanie [...] co do spłaty całości zadłużenia jest przedwczesne. Przedstawione wyżej stanowisko Sądu zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] lutego 2010 r., sygn. akt [...] oddalającym apelację [...] od wyroku sądu rejonowego.

W związku z wyrokiem Sądu Okręgowego, [...] dokonała ponownego rozliczenia zadłużenia w oparciu o ten wyrok uznając za wymagalne raty kredytu. Odpowiednia korekta dotycząca wymagalnej kwoty zadłużenia została przekazana do bazy danych [...] S.A. w czerwcu 2011 r. bowiem umowa pożyczki jest zobowiązaniem niespłaconym i jej przetwarzanie w rejestrze B. S.A. jest zasadne.

[...] wyjaśnił, iż dane osobowe Z. W. (jako poręczyciela) oraz A. P. (jako głównego kredytobiorcy) zostały wprowadzone do zbioru danych przez [...] w dniu [...] lutego 2007 r. w zakresie umowy z dnia [...] stycznia 2007 r. na podstawie art. 105 ust. 4 ustawy Prawo bankowe oraz na podstawie łączącej strony umowy. Obecnie ww. rachunek ma status rachunku otwartego w windykacji i przetwarzany jest w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego oraz w celu stosowania metod statystycznych.

W tym stanie faktycznym Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją administracyjną z dnia [...] października 2012 r. [...] odmówił uwzględnienia wniosku w sprawie o nakazanie [...] z siedzibą w G. usunięcia danych osobowych skarżących ze zbioru prowadzonego przez B. S.A. z siedzibą w W.

Skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. "a) art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że podstawę przetwarzania przez [...] danych osobowych wnioskodawców stanowi konieczność realizacji zawartej z nimi umowy pożyczki i poręczenia, podczas gdy w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...], powództwo o zapłatę świadczenia z tytułu umowy pożyczki zostało oddalone z uwagi na brak udowodnienia wysokości roszczenia, wnioskodawcy nie są więc zobowiązani do realizacji przedmiotowych umów b) art. 105a ust. 1 Prawa bankowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że uprawnione jest przechowywanie danych wnioskodawców w bazie [...] w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, podczas gdy zdolność kredytowa wnioskodawców nie uległa obniżeniu z uwagi na brak obowiązku spłaty pożyczki, c) art. 105 ust. 4 Prawa bankowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że uprawnione jest gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie danych wnioskodawców z uwagi na wykroczenie poza zakres, w jakim te informacje mogą być udostępnione. Ponadto przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 366 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące pominięciem faktu, iż z uwagi na prawomocne oddalenie powództwa o zapłatę świadczenia z umowy pożyczki nie jest możliwe ponowne dochodzenie na drodze sądowej tego świadczenia, a zatem zdolność kredytowa wnioskodawców nie uległa obniżeniu, naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, w szczególności uzasadnień wyroków sądów obu instancji w sprawie o sygn. akt w II instancji [...] i w konsekwencji sformułowanie błędnego wniosku, że wnioskodawcy są wciąż zobowiązani do zapłaty świadczenia z umowy pożyczki, który to wniosek jest sprzeczny z ustaleniami sądów sformułowanych w tych uzasadnieniach.

Po ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W ocenie organu, podnoszona przez skarżących okoliczność nie znajduje potwierdzenia w dokonanych ustaleniach faktycznych i prawnych. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, bowiem, iż zobowiązanie skarżących wobec [...] nie wygasło. Przywoływany przez pełnomocnika skarżących wyrok nie rozstrzygnął bowiem w sposób jednoznaczny o wygaśnięciu zobowiązania skarżących wobec [...]. W orzeczeniu tym Sąd uznał jedynie, iż nie istniały podstawy do wypowiedzenia przez [...] w dniu [...] września 2008 r. umowy pożyczki zawartej w dniu [...] stycznia 2007 r. ze skarżącymi, a żądanie [...] co do spłaty przez skarżących całości zadłużenia było przedwczesne.

Podstawę przetwarzania przez [...] danych osobowych skarżących stanowi przesłanka wymieniona w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie danych osobowych, tj. konieczność realizacji przedmiotowych umów – pożyczki i poręczenia. Wprawdzie Z. W. nie był bezpośrednio stroną umowy pożyczki, to udzielając poręczenia na zabezpieczenie jej spłaty (poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli) stał się stroną stosunku zobowiązaniowego, o którym mowa w art. 876 § 1 Kodeksu cywilnego.

Przekazanie danych osobowych przez [...] do [...] nastąpiło w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy (w związku z art. 105 ust. 4 Prawa bankowego), a dla legalności tego udostępnienia (na mocy art. 105 ust. 4 Prawa bankowego) zgoda skarżących nie była wymagana.

Jednocześnie – wobec zarzutu skarżących dotyczącego bezpodstawnego przetwarzania ich danych przez [...] w sytuacji wygaśnięcia zobowiązania wynikającego z ww. umowy pożyczki organ wskazał, że w świetle ww. wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] września 2009 r., sygn. akt [...], utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] lutego 2010 r., sygn. akt [...] zobowiązanie to nie wygasło. Sąd bowiem stwierdził, iż wpłaty dokonane przez panią A. P. w łącznej kwocie [...] zł nie pokryły w całości zadłużenia z tytułu umowy pożyczki, jednakże wobec braku podstaw do wypowiedzenia tej umowy, ówczesne żądanie [...] co do spłaty całości zadłużenia było wtedy przedwczesne. Aktualnie, jak wynika z oświadczenia [...], zobowiązanie to jest nadal niespłacone. Dlatego też w pełni uzasadnione jest przetwarzanie danych skarżących w [...] na podstawie art. 105 ust. 4 i art. 105a ust. 1 Prawa bankowego w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego.

Zdaniem Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że istnieją podstawy do legalnego przetwarzania danych osobowych skarżących przez [...] i [...].

Decyzja GIODO z dnia [...] stycznia 2013 r. stała się przedmiotem skargi A.P. i Z. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

a) art. 23 ust. 1 pkt 3 Ustawy o ochronie danych osobowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że podstawę przetwarzania przez [...] danych osobowych wnioskodawców stanowi konieczność realizacji zawartej z nimi umowy pożyczki i poręczenia, podczas gdy w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...], powództwo o zapłatę świadczenia z tytułu umowy pożyczki zostało oddalone z uwagi na brak udowodnienia wysokości roszczenia, wnioskodawcy nie są więc zobowiązani do realizacji przedmiotowych umów,

b) art. 18 ust. 1 pkt 2, art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 32 ust. 1 pkt 6 oraz art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych poprzez przyjęcie, że dane skarżących przetwarzane przez [...] S.A. są merytorycznie poprawne, organ nie sprawdził bowiem, czy wskazana kwota zadłużenia nie jest przedawniona, ani czy uwzględnia rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w S. dotyczące wskazania klauzul abuzywnych stosowanych w umowie pożyczki z [...] stycznia 2007 r.

c) art. 105a ust. 1 Prawa bankowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że uprawnione jest przechowywanie danych wnioskodawców w bazie [...] w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, podczas gdy zdolność kredytowa wnioskodawców nie uległa obniżeniu z uwagi na brak obowiązku spłaty pożyczki,

d) art. 105 ust. 4 Prawa bankowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że uprawnione jest gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie danych wnioskodawców podmiotom wymienionym w tym przepisie, podczas gdy jest to działanie nieuprawnione z uwagi na wykroczenie poza zakres, w jakim te informacje mogą być udostępnione,

e) naruszenie art. 366 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, skutkujące pominięciem faktu, iż z uwagi na prawomocne oddalenie powództwa o zapłatę świadczenia z umowy pożyczki nie jest możliwe ponowne dochodzenie na drodze sądowej tego świadczenia, a zatem zdolność kredytowa wnioskodawców nie uległa obniżeniu,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest:

a) art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niedokładne rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, w szczególności wyroków sądów obu instancji w sprawie o sygn. akt w II instancji [...] i w konsekwencji sformułowanie błędnego wniosku, że wnioskodawcy są wciąż zobowiązani do zapłaty świadczenia z umowy pożyczki, który to wniosek jest sprzeczny z ustaleniami sądów sformułowanych w tych uzasadnieniach,

b) art. 8 i 11 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania administracyjnego mająca na celu ustalenie, czy skarżący wyrazili zgodę na dalsze przechowywanie informacji w bazie [...] S.A.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych odmawiająca uwzględnienia wniosku skarżących, nie naruszają prawa.

W przedmiotowej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynili zarzut nieprzekazania przez [...] do B. informacji o wygaśnięciu ich zobowiązania wobec [...], mimo że okoliczność ta została stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w S. z dnia [...] września 2009 r. sygn. akt [...] oddalającym powództwo [...] w G. przeciwko A. P.i Z.W. o zapłatę.

Zatem istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy oddalone powództwo w przedstawionej sprawie było motywowane wygaśnięciem zobowiązania pozwanych wobec powodowej Kasy. Z ustaleń poczynionych przez Generalnego Inspektora wynika, iż podstawę oddalenia powództwa było przyjęcie przez Sąd Rejonowy, iż wypowiedzenie dokonane przez powódkę – [...] pismem z dnia [...] września 2008 r. wypowiedzenie umowy pożyczki nie wywołało skutku w postaci rozwiązania umowy i postawienia pożyczki wraz odsetkami w stan wymagalności. Sąd stwierdził jednocześnie, iż nie ulega wątpliwości, że wpłaty dokonywane przez pozwaną A. P. w łącznej kwocie [...] zł nie pokryły w całości zadłużenia z tytułu umowy pożyczki, jednakże wobec braku podstaw do wypowiedzenia umowy, żądanie powódki co do spłaty całości zadłużenia jest co najmniej przedwczesne.

Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, a konkretnie w znajdujących się w aktach wyrokach Sądu Rejonowego [...] w S. z dnia [...] września 2009 r. sygn. akt [...] i Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...]. Motywy rozstrzygnięć sądów obu instancji przedstawione w ich uzasadnieniach, nie pozwalały Generalnemu Inspektorowi Danych Osobowych na podzielenie twierdzeń skarżących, iż wygaśnięcia ich zobowiązania zostało stwierdzone wskazanymi wyrokami.

W tym stanie sprawy organ zasadnie przyjął, iż przetwarzanie danych osobowych skarżących było uprawnione w świetle art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Przepis ten nakazuje uznać przetwarzanie danych osobowych za dopuszczalne m.in. wówczas, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (pkt 2), a także, gdy jest to konieczne do realizacji umowy, gdy osoba której dane dotyczą, jest jej stroną lub gdy jest to niezbędne do podjęcia działań przed zawarciem umowy na żądanie osoby, której dane dotyczą (pkt 3). Podstawę przetwarzania przez [...] danych osobowych skarżących stanowi przesłanka wymieniona w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj. konieczność realizacji przedmiotowych umów pożyczki poręczenia. Natomiast przekazanie danych osobowych przez [...] do [...] nastąpiło w oparciu o przesłankę z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy (w związku z art. 105 ust. 4 Prawa bankowego).

W ocenie Sądu organ dokonał właściwej analizy całości sprawy i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji odnosi się do wszystkich okoliczności niniejszej sprawy, a motywy przytoczone przez organ administracji uzasadniają w dostateczny sposób podjęte rozstrzygnięcie. Zarzuty skargi nie są więc zasadne.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.