Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 1047/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 45 ust. 1, par. 46 ust. 1 i 3, par. 44 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk – Moskal (spr.), Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014r. sprawy ze skargi Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyrok


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] znak: [...] orzekającą o odmowie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków gminy [...] obręb [...] w jednostce rejestrowej G.328, polegającej na wykreśleniu Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako użytkownika działki nr 372 o powierzchni 1,1600 ha.

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2012 r. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, zwrócił się do Starosty o wykreślenie go z rejestru ewidencji gruntów obrębu gmina [...] jako "gospodarującego własnością Skarbu Państwa" w odniesieniu do działki nr 372. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że działka nr 372 określona na mapie ewidencyjnej jako "tereny różne" w istniejącym stanie nie stanowi wału przeciwpowodziowego "rzeki Kamiennej i została omyłkowo przypisana w rejestrze gruntów w zarząd" tej jednostce organizacyjnej. Wnioskodawca podał, że przedmiotowa działka nie figuruje w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez marszałka województwa w oparciu o art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Nr 28, poz. 145), nie należy do śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części, stanowiących własność publiczną zaliczanych do wód istotnych do regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 roku (Dz. U. z 2002 r. Nr 16, poz. 149) w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną oraz nie stanowi gruntu pokrytego płynącymi wodami powierzchniowymi, którymi w imieniu Skarbu Państwa i Marszałka Województwa Świętokrzyskiego gospodaruje ta jednostka.

W trakcie przeprowadzonej w dniu 18 maja 2012 r. wizji lokalnej na gruncie przez pracowników Starostwa Powiatowego ustalono, że działkę nr 372 stanowi obwałowanie rzeki Kamiennej w złym stanie technicznym.

Pismem z dnia 22 maja 2012 r. Starosta udzielił odpowiedzi Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych wyjaśniając, że w rejestrze ewidencji gruntów obrębu [...] gmina [...] założonym w 1969 roku, działka nr 372 została ujawniona we władaniu Powiatowego Inspektoratu Melioracji Wodnych z siedzibą w O. W wyniku kolejnych przekształceń, w rejestrze ewidencji zmieniono zapis w zakresie podmiotu w odniesieniu do działki nr 372 i wykazano jako jej właściciela Skarb Państwa (bez podania podstawy prawnej), a jako użytkownika Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych. Zapis taki figuruje w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...]gmina [...] do chwili obecnej.

Starosta poinformował również, że zgodnie z obowiązującymi przepisami art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity:. Dz. U. z 2010 r. Nr 193 poz. 1287 ze zm.) osoby zgłaszające zmiany zobowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Dopiero po otrzymaniu odpowiednich dokumentów Starosta jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego w tym zakresie.

Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, pismem z dnia 11 lipca 2012 r. ponownie zwrócił się o wykreślenie go z rejestru ewidencji gruntów obręb [...]gmina [...] jako gospodarującego działką nr 372 stanowiącą własność Skarbu Państwa i załatwienie sprawy zgodnie z art. 104 K.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu wniosku przywołał argumenty zawarte w piśmie z dnia 17 kwietnia 2012 r. podnosząc, że Starosta nie udokumentował na jakiej podstawie Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych został uznany za następcę prawnego Powiatowego Inspektoratu Wodnych Melioracji z siedzibą w O., wykazanego w rejestrze ewidencji jako władający działką nr 372. W ocenie ZMiUW brak jest dokumentów, z których wynikałoby powierzenie mu w zarząd działki nr 372, stanowiącej mienie Skarbu Państwa.

Starosta w piśmie z dnia 3 września 2012 r. wyjaśnił, że dopóki tytuł własności do przedmiotowej działki nie zostanie jednoznacznie określony w odrębnych postępowaniach prowadzonych przez sądy powszechne, nie ma podstaw do zmiany istniejących zapisów w odniesieniu do podmiotu władającego działką nr 372. W ww. piśmie Starosta powołał się na art. 51 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne z którego wynika, że w ewidencji gruntów i budynków, oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności, wykazuje się także osobę władającego.

Pismem z dnia 4 października 2012 r. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych podtrzymał wniosek o dokonanie zmiany zapisów odnośnie podmiotu władającego działką nr 372 i wydanie decyzji administracyjnej w tej sprawie podnosząc, że Starosta nie dysponuje dokumentami jednoznacznie określającymi, komu przysługuje prawo do przedmiotowej nieruchomości, a działka nr 372 nie znajduje się i nigdy nie znajdowała się we władaniu Marszałka Województwa i ZMiUW. Zatem brak jest podstaw do żądania przez Starostę przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 22 ust. 3 Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Pismem z dnia 12 marca 2013 r. Starosta zawiadomił strony postępowania, że na wniosek Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...]gmina [...], polegającej na wykreśleniu z jednostki rejestrowej G-328 Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako użytkownika, w odniesieniu do działki nr 372 o powierzchni 1,1600 ha (oznaczonej jako użytek gruntowy - Tr).

W trakcie prowadzonego postępowania, Starosta zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy [...] oraz do Wydziału Rolnictwa i Środowiska Starostwa Powiatowego o udzielenie informacji czy na terenie gminy [...] istnieją lub istniały spółki wodne lub związki wałowe, o których mowa w art. 164 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, kiedy i w jakich okolicznościach został wzniesiony wał ochronny rzeki Kamiennej usytuowany na przedmiotowej działce lub w ramach jakiej inwestycji powstał, kto otrzymuje i wykonuje konserwację przedmiotowego wału ochronnego. Z kolei pismem z dnia 25 kwietnia 2013 r. organ I instancji zwrócił się do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie o informację kiedy i w jakich okolicznościach został wzniesiony wał ochronny rzeki Kamiennej usytuowany na działce nr 372, kto go utrzymuje i kto wykonuje jego konserwację.

Dodatkowo organ I instancji zwrócił się do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w Ostrowcu Świętokrzyskim o wyjaśnienie, czy istnieją dokumenty, na podstawie których Skarb Państwa posiada prawo do przedmiotowej działki lub czy istnieją przesłanki do uregulowania jej stanu prawnego oraz czy istnieją dokumenty, na podstawie których Skarb Państwa przekazał ŚZMiUW w Kielcach przedmiotową działkę w użytkowanie.

Starosta zwrócił się także do Urzędu Marszałkowskiego o udzielenie informacji w zakresie dostępnej dokumentacji w przedmiocie ustalenia prawidłowego podmiotu uprawnionego do zarządzania wałem ochronnym rzeki Kamiennej usytuowanym na przedmiotowej działce.

Z kolei w dniu 8 maja 2013 r. dokonano oględzin przedmiotowej nieruchomości z udziałem stron oraz świadków.

W oparciu o zebrany materiał dowodowy Starosta decyzją z dnia w dniu [...] odmówił wprowadzenia żądanej zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu podał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokół z oględzin oraz dokumentacja fotograficzna wskazują na to, że na działce nr 372, znajduje się wał przeciwpowodziowy rzeki Kamiennej. Zgodnie z art.71 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne, wał przeciwpowodziowy usytuowany na działce nr 372, należy zaliczyć do urządzeń melioracji wodnych podstawowych, które w myśl przepisów art. 72 ust. 1 i art. 75 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowią własność Skarbu Państwa i są wykonywane i utrzymywane na jego koszt przez marszałka województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej.

Zdaniem organu I instancji jednostką powołaną do tych zadań na mocy uchwały Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego Nr XXX/418/02 z dnia 24 czerwca 2002 r. oraz uchwały Nr X/83/03 z dnia 26 maja 2003 r. jest Świętokrzyski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych z siedzibą w Kielcach. Organ I instancji podkreślił, że

ewidencja gruntów i budynków obręb [...]gmina [...] została założona na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz.32), zatem zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków założonej na podstawie ww. dekretu oprócz właściciela do czasu uregulowania tytułu własności wykazuje się osobę władającego.

Od decyzji Starosty odwołanie złożył Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ustalił, że z dokumentacji geodezyjnej zgromadzonej w sprawie wynika, że ewidencja gruntów dla obrębu [...]gmina [...] została założona w 1969 r. Operat techniczny z założenia ewidencji gruntów został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 19 grudnia 1969 r. pod numerem 237/5/89/69. W protokole ustalenia stanu władania, załączonym do operatu technicznego nr 237/5/89/69 działka nr 372 o pow. 1,16 ha, wpisana została pod numerem porządkowym 148, bez podania osoby władającego, natomiast w rubryce imię i nazwisko władającego wpisano informację: "Rowy"

W rejestrze pomiarowo-klasyfikacyjnym działka nr 372 o powierzchni 0,16 ha, wykazana została w jednostce rejestrowej nr 241, w grupie X - wody publiczne, a jako jej władający został wykazany Powiatowy Inspektorat Wodnych Melioracji w O. Dodatkowo w rubryce zatytułowanej "imię i nazwisko posiadacza" wpisano informację, że jest to wał ochronny.

Z kolei w rejestrze gruntów z 1969 r. działka nr 372 o powierzchni 0,16 ha, została wykazana w jednostce rejestrowej nr 241, a jako jej władający został ujawniony Powiatowy Inspektorat Wodnych Melioracji w O.

W 1994 r. dla obrębu [...]założono informatyczną bazę danych w programie MSEG, gdzie w jedn. rejestrowej nr 241 wykazano m.in. działkę nr 372 o pow. 1,16 ha, a w opisie klaso-użytków oznaczono jako Tr - tereny różne, natomiast jako właściciela bez podania podstawy prawnej wykazano Skarb Państwa, a jako użytkownika Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w K.

Jak wynika z notatki służbowej zawartej w aktach sprawy, sporządzonej przez pracownika Starostwa Powiatowego, oraz z informacji zawartej w uzasadnieniu decyzji Starosty z dnia [...], w 2000 r. dokonano konwersji danych programu MSEG, w którym prowadzony był rejestr ewidencji gruntów i budynków do programu EW-OPIS DOS. W jednostce rejestrowej G. 1-1(28) wyszczególniono wszystkie działki stanowiące własność Skarbu Państwa - w tym działkę nr 372 o powierzchni 1,1600 ha. Jako użytkownik tej działki wykazany został Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych w K. W 2002 r., dokonano kolejnej konwersji programu z EWOPIS DOS na EWOPIS WIDOWS. Aktualnie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obrębu [...]gmina [...], działka nr 372 o pow. 1,1600 ha, wykazana jest w jednostce rejestrowej G.328 jako użytek gruntowy Tr - tereny różne, a jako jej właściciel wykazany jest Skarb Państwa bez podania podstawy prawnej, natomiast jako użytkownik wykazany jest Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. - Rejonowy Oddział w S.

Z pisma Starostwa Powiatowego, Wydział Gospodarki Nieruchomościami z dnia 20 maja 2013 r. wynika, że działka nr 372 pochodzi z działki nr 14 o pow. 1785 prętów kw, ujawnionej na mapie "..." wykonanej w 1909 r., przechowywanej w księdze wieczystej dawnego typu pn. [...](ziemskie mienie - folwark – [...]), znajdującej się obecnie w zasobach Archiwum Państwowego w Kielcach.

Dobra objęte przedmiotową księgą przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 Cz. I. Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. w brzmieniu obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych (Dz. U. RP Nr 3, poz. 13). Dla działki nr 372 do chwili obecnej nie została założona nowa księga wieczysta.

Znajdujący się na działce wał ochronny został najprawdopodobniej wykonany na przełomie XIX i XX wieku w ramach rozpoczętej na tym terenie regulacji koryta rzeki Kamiennej (rzeka została poprowadzona wybudowanym kanałem, a stare koryto zasypano). Z pisma Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia 16 maja 2013 r. wynika, że nie istnieją dokumenty dotyczące przekazania przez Marszałka Województwa mienia lub praw właścicielskich Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w K., powołanemu m.in. do realizacji zadań związanych z regulacją stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa, służących polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej upraw oraz do pozostałych wód publicznych. ZMiUW nie posiada również dokumentacji dotyczącej powołania Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych. Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych nie jest następcą prawnym Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych i Powiatowego Inspektoratu Wodnych Melioracji w zakresie przekazanego mienia oraz realizowanych zadań.

Pismem z dnia 27 maja 2013 r. Naczelnik Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego poinformował, że z uwagi na niekompletną dokumentację brak jest możliwości jednoznacznego stwierdzenia, które urządzenia były objęte działaniem Spółek Wodnych. Na działce nr 372 położonej w [...] w gminie [...], położonej wzdłuż rzeki Kamiennej, zlokalizowany jest wał ziemny o łącznej powierzchni około 15 ha, zabezpieczający przed zalewaniem i degradacją obszaru pól uprawnych.

Z protokołu oględzin sporządzonego w dniu 8 maja 2013 r. wynika, że na działce nr 372 znajduje się wał ochronny, stanowiący obwałowanie rzeki Kamiennej, który ciągnie się na całej długości przedmiotowej działki. Jest to usypana ziemia o nieuregulowanych kształcie, o konstrukcji trapezowej. Obecnie wał ten nie jest utrzymywany przez żadną jednostkę. Przedstawiciel Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych oświadczył do protokołu, że zgodnie z prowadzoną przez ŚZMiUW ewidencją nie jest to urządzenie melioracji podstawowej. Pozostali uczestnicy wizji lokalnej na gruncie stwierdzili, iż jest to wał ochronny rzeki Kamiennej.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 9 ust.1 pkt 1a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne ilekroć w ustawie jest mowa o budowlach przeciwpowodziowych - rozumie się przez to kanały ulgi, kierownice w ujściach rzek do morza, poldery przeciwpowodziowe, zbiorniki retencyjne posiadające rezerwę powodziową suche zbiorniki przeciwpowodziowe, wały przeciwpowodziowe wraz z obiektami związanymi z nimi funkcjonalnie oraz wrota przeciwpowodziowe i przeciwsztormowe. Z kolei w myśl art. 70 ust 1 i ust 2 tej ustawy melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Urządzenia melioracji wodnych dzielą się na podstawowe i szczegółowe, w zależności od ich funkcji i parametrów.

Z art. 71 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo wodne wynika, że do urządzeń melioracji wodnych podstawowych zalicza się m.in. budowle regulacyjne oraz przeciwpowodziowe, a zgodnie z art. 72 ust. 1 tej ustawy wynika, że urządzenia melioracji wodnych podstawowych stanowią własność Skarbu Państwa i są wykonywane na jego koszt, z zastrzeżeniem ust. 2. Art. 75 ust 1 i 2 ustawy Prawo wodne stanowi, że programowanie, planowanie, nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, w trybie, o którym mowa w art. 74 ust. 2, urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych należy do marszałka województwa.

W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego Starosta Ostrowiecki na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz przeprowadzonej na gruncie wizji lokalnej ustalił, że na działce nr 372 położonej w obrębie [...]gmina [...], położonej wzdłuż rzeki Kamiennej, zlokalizowany jest wał ziemny o łącznej powierzchni około 15 ha, zabezpieczający przed zalewaniem i degradacją obszaru pól uprawnych, który został wykonany prawdopodobnie na przełomie XIX i XX wieku, w trakcie regulacji koryta rzeki Kamiennej, w związku z tym jak wynika z przywołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne wał ten należy zaliczyć do budowli regulujących i przeciwpowodziowych, które z kolei zalicza się do urządzeń melioracji wodnej podstawowej. Urządzenia melioracji wodnej podstawowej stanowią własność Skarbu Państwa i są wykonywane i utrzymywane na koszt budżetu państwa przez samorząd województwa jako zadanie z zakresu administracji rządowej.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle wyżej przytoczonych przepisów, jako właściciel działki nr 372, na której usytuowany jest przedmiotowy wał naziemny w ewidencji gruntów i budynków winien być wykazany Skarb Państwa oraz Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Kielcach jako jednostka wykonująca w imieniu Marszałka Województwa Świętokrzyskiego zadania wynikające z ustawy Prawo wodne, należące do marszałka województwa.

Organ wskazał, że § 44 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r.w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) stanowi, że prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, należy do zadań starosty i polega między innymi na utrzymaniu operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Oznacza to, że starosta jako organ I instancji w sprawach ewidencji gruntów i budynków rejestruje stany podmiotowe i przedmiotowe zmieniające się w czasie w oparciu o stosowne kolejno powstające dokumenty.

Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się budynki lub ich części.

W myśl § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji gruntów między innymi na podstawie: wpisów dokonanych w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych.

Aktualny zapis w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...]gmina [...] w odniesieniu do działki nr 372 jest zgodny z zapisami wynikającymi z przywołanego wyżej aktu normatywnego jakim jest ustawa Prawo wodne.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że Starosta zajął się ustalaniem charakteru obiektu do czego nie był uprawniony organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. obowiązkiem i prawem Starosty Ostrowieckiego było ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do działki nr 372. Organ odwoławczy podkreślił, że Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swojego stanowiska, że obiekt znajdujący się na działce nr 372 nie jest wałem przeciwpowodziowym. Natomiast stwierdzenie, że obiekt ten według organu I instancji powstały na przełomie XIX i XX wieku, jako wał przeciwpowodziowy, nie stanowi obecnie budowli hydrotechnicznej jaką jest wał przeciwpowodziowy, nie może być dowodem przemawiającym za wykreśleniem tej jednostki z ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr 372. Jak wynika z ustaleń dokonanych przez organ I instancji, wał ten został wykonany w czasie regulacji rzeki Kamiennej, a zgodnie z treścią przytoczonych przepisów ustawy Prawo wodne do urządzeń melioracji podstawowych zaliczamy również budowle regulacyjne. Stwierdzony w czasie wizji lokalnej, zły stan techniczny wału, nie wyklucza możliwości, że pełni on rolę wału przeciwpowodziowego. W trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji wnioskodawca nie wskazał żadnego innego przeznaczenia budowli znajdującej się na działce nr 372.

Zdaniem organu odwoławczego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy również to, że Starosta nie udowodnił, iż ZMiUW w K. jest następcą prawnym Powiatowego Inspektoratu Wodnych Melioracji w O., ponieważ przepisy ustawy Prawo wodne dają podstawę do wpisania ZMiUW jako jednostki, która wykonuje zadania przypisane marszałkowi województwa na mocy tej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego - art. 9 ust. 1 pkt la i art. 71 ust 1 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne – przez brak dostatecznego uzasadnienia uznanie, że obiekt na działce 372 w obrębie [...]jest wałem przeciwpowodziowym i stanowi urządzenie melioracji wodnych podstawowych,

- naruszenie przepisów postępowania - art. 6, 7 i 77 § 1 K.p.a. - przez brak wyjaśnienia w oparciu o jakie dowody jako właściciel działki nr 372 w obrębie [...]ujawniony został Skarb Państwa, a jako władający - Wojewódzki (obecnie [...]) Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji oraz zasądzenie od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego byłoby uzasadnione, gdyby obiekt usytuowany na działce nr 372 stanowił wał przeciwpowodziowy. W sprawie nie został jednak uwzględniony stan tego obiektu i jego charakter, co doprowadziło do bezpodstawnego zakwalifikowania go jako wału przeciwpowodziowego ze wszystkimi wynikającymi z tego konsekwencjami.

Z niekwestionowanych ustaleń dokonanych przez Starostę wynika, że na działce nr 372 został wykonany na przełomie wieku XIX i XX wał ochronny. Bezpośrednio po jego wykonaniu pełnił on niewątpliwie funkcje ochronne przebudowanego koryta rzeki Kamiennej. Od momentu wykonania wału ochronnego do chwili obecnej minęło jednak ponad 100 lat. Zgodnie z "Instrukcją w sprawie zasad i trybu przeprowadzania szacunku wartości urządzeń i budowli melioracyjnych nie objętych wartościowo ewidencją księgową" opracowaną przez Centralne Biuro Studiów i Projektów Wodnych Melioracji i Zaopatrzenia Rolnictwa w Wodę "BIPROMEL" 1983 r., stopień zużycia wału wynosi 200%. Zgodnie z załącznikiem nr 9 do powołanej instrukcji wały już przy 80% stopnia zużycia mogą służyć jedynie jako rezerwa ziemna. Z kalkulacji mającej na celu ustalenie stopnia zużycia wałów przeciwpowodziowych wynika, że po przekroczeniu 50 lat od ich wykonania wał taki nie spełnia swojej funkcji i z uwagi na rozgęszczenie korpusu oraz ubytki w koronie i skarpach może stanowić jedynie rezerwę ziemną. Obiekt ten nie figuruje w ewidencji wód i urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego (a w jego imieniu przez ZMiUW w K.) w oparciu o art. 70 ust. 3 ustawy - Prawo wodne.

Z podanych wyżej względów obiekt znajdujący się na działce nr 372 nie może być obecnie zakwalifikowany jako wał przeciwpowodziowy. Okoliczności tej nie miał na uwadze organ II instancji, który uznał, że powyższy obiekt stanowi wał przeciwpowodziowy.

W ocenie skarżącego brak dostatecznych podstaw do uznania, że na działce nr 372 znajduje się wał przeciwpowodziowy powoduje, że nie można uznać, że działka ta z mocy prawa stanowi własność Skarbu Państwa i że w ewidencji gruntów i budynków obok Skarbu Państwa winien być wykazany Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K., jako jednostka wykonująca w imieniu Marszałka Województwa Świętokrzyskiego zadania wynikające z ustawy Prawo wodne należące do marszałka województwa. W związku z powyższym konieczne było ustalenie tytułu prawnego, który stanowiłby, że działka nr 372 jest własnością Skarbu Państwa, a władającym nią jest Marszałek Województwa, a jego imieniu Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. Kwestia ta nie została jednak wyjaśniona w sposób, który nie budzi wątpliwości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego

i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymująca w mocy decyzję Starosty w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków gminy [...], obręb [...]w jednostce rejestrowej G.328, polegającej na wykreśleniu Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych jako użytkownika działki nr 372 o powierzchni 1,1600ha.

Z akt sprawy wynika, że skarżący domagał wykreślenia go z ewidencji gruntów i budynków jako "gospodarującego własnością Skarbu Państwa" w odniesieniu do działki nr 372 o powierzchni 1,1600 ha argumentując, że przedmiotowa działka - określona na mapie jako " tereny różne" - nie stanowi wału przeciwpowodziowego rzeki Kamiennej i nie figuruje w ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzonej przez marszałka województwa w oparciu o art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne.

Odmawiając wprowadzenia żądanej zmiany organ wskazał, że aktualny wpis w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przedmiotowej działki jest zgodny z zapisami wynikającymi z aktu normatywnego jakim jest ustawa Prawo wodne i dokumentacji geodezyjnej zgromadzonej w sprawie. Podkreślił jednocześnie, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie stanowiska, że obiekt znajdujący sie na działce nie jest wałem przeciwpowodziowym. Zdaniem organu, zły stan techniczny wału nie wyklucza możliwości, że pełni on rolę wału przeciwpowodziowego. W trakcie postępowania prowadzonego w sprawie wnioskodawca nie wskazał żadnego innego przeznaczenia budowli znajdującej sie na przedmiotowej działce.

Zdaniem Sądu stanowisko organu jest zasadne.

Z racji tego, że skarżący wnosił o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków, zaskarżoną decyzję należało ocenić w świetle przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989r.- Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 38, poz. 454 ), zwanego dalej rozporządzeniem.

Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy, ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) jest jednolitym dla kraju, systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Nośnikiem wskazanych powyżej informacji jest zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy operat ewidencyjny.

Jak podkreśla się w orzecznictwie, ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie reguluje w zasadzie sposobu i trybu zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz trybu wprowadzania w niej zmian. Czynią to przepisy powołanego wyżej rozporządzenia, które nakłada na starostę jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków (w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy) m.in. obowiązek utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Regulując zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz zasady wymiany danych ewidencyjnych, przepisy rozporządzenia posługują się kategorią aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do danych ewidencyjnych. Aktualizacja taka nastąpić może z urzędu lub na wniosek (§ 45 ust. 1, § 46 ust. 1).

Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych.

Dokumenty, na podstawie których dokonuje się tego rodzaju aktualizacji określone zostały w § 46 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Procedura aktualizacji ma zatem charakter rejestrowy, a wprowadzane w jej trakcie zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Jest to zatem procedura sformalizowana w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu (por. wyrok NSA z 07.05.2008 r., sygn. akt I OSK 719/07, LEX nr 505313, wyrok WSA w Białymstoku z 08.12.2009 r., sygn. akt II SA/Bk 450/09 ).

Z kolei jak wynika z § 46 ust 3 wykaz zmian danych ewidencyjnych, o których mowa w ust.2 pkt 2, powinien określać m.in. dane ewidencyjne, które uległy zmianie z wyszczególnieniem danych dotychczasowych oraz danych aktualnych.

Podkreślić należy, że z mocy § 44 pkt 2 starosta jest zobowiązany do utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałem źródłowym. Tak więc aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Jak wynika z akt sprawy skarżący w istocie poprzez kwestionowanie wpisu danych ewidencyjnych dotyczących przedmiotowej działki w zakresie wykazanego w ewidencji gruntów i budynków rodzaju i oznaczenia użytku "Tr - tereny różne" (obejmującego wał przeciwpowodziowy) podważa zasadność wpisania go jako użytkownika działki nr 372. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podnosi, że stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji byłoby uzasadnione, gdyby obiekt usytuowany na działce nr 372 stanowił wał przeciwpowodziowy.

Mając na uwadze wskazane wyżej przepisy regulujące zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej jest ustalenie czy wnioskodawca przedstawił odpowiednie dokumenty (w tym opracowania geodezyjno - kartograficzne) uzasadniające wprowadzenie żądanej zmiany w ewidencji gruntów.

Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym tej sprawy, tylko wykazanie przez stronę odpowiednimi dokumentami, że przedmiotowa działka nie stanowi wału przeciwpowodziowego mogłoby uzasadniać uwzględnienie jej wniosku w zakresie zmian podmiotowych. Innymi słowy, uwzględnienie wniosku strony skarżącej w zakresie zmiany podmiotowej w ewidencji gruntów i budynków jest determinowane uprzednią, udokumentowaną zmianą w zakresie wykazanego w tej ewidencji rodzaju i użytku działki nr 372.

Należy podkreślić, że organ I instancji wzywał stronę do przedłożenia dokumentów stanowiących podstawę żądanej zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie stanowiska, iż obiekt znajdujący sie na przedmiotowej działce nie jest wałem przeciwpowodziowym. Jak już wskazano na wstępie, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, zatem samo stwierdzenie strony skarżącej, że obiekt znajdujący się na działce nr 372 nie stanowi obecnie budowli hydrotechnicznej jaką jest wał przeciwpowodziowy, nie może być dowodem uzasadniającym wykreślenie tej jednostki z ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr 372.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.