Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 305/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 49 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity
article: art. 16
journal: Dz.U. 2002 nr 124 poz 1362
law: Ustawa z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi "A" sp. o.o. w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazania zapewnienia pracownikom możliwości odpoczynku w pozycji siedzącej w pobliżu miejsca pracy oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, oraz art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zmianami), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A Spółka z o.o. w W., ul. W. [...] od decyzji nr [...] zawartej w nakazie z dnia [...]r. nr [...], w brzmieniu:

"Pracownikom, świadczącym prace w halach produkcyjnych w W., wymagające wykonywania ich stale w pozycji stojącej lub chodzenia, zapewnić możliwość odpoczynku w pozycji siedzącej w pobliżu miejsca pracy", postanowiono utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadnienia tej decyzji, stwierdzono, że inspektor pracy przeprowadzający kontrolę w zakładzie stwierdził, na podstawie obserwacji procesu pracy, że na stanowiskach pracy w halach produkcyjnych w W., przy pracach wymagających wykonywania ich stale w pozycji stojącej lub chodzenia (np. w Odlewni, w Dziale Kontroli Jakości) nie zapewniono pracownikom możliwości odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pozycji siedzącej. W wyniku stwierdzenia powyższego stanu faktycznego oraz w oparciu o brzmienie § 49 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650), który stanowi, że "przy wykonywaniu pracy wymagającej stale pozycji stojącej lub chodzenia należy zapewnić pracownikom możliwość odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pozycji siedzącej" inspektor pracy nakazał zapewnić pracownikom wykonującym stale prace w pozycji stojącej, możliwość odpoczynku w pozycji siedzącej w pobliżu miejsca pracy.

Strona odwołując się od powyższej decyzji, wyjaśniła, że praca w Odlewni, w Dziale Kontroli Jakości jest tak zorganizowana, że istnieje możliwość zastępstwa pracownika wykonującego stale pracę w pozycji stojącej lub chodzenia, przez innego uprawnionego pracownika, a dotyczy to przerwy w pracy spowodowanej potrzebami fizjologicznymi lub koniecznością krótkiego odpoczynku (odsapnięcia). Ponadto, jak argumentowała strona, stanowiska pracy są tak urządzone, że niczym nie zajęta wolna powierzchnia stanowiska pracy zapewnia pracownikom swobodę ruchu, wystarczającą do wykonywania pracy w sposób bezpieczny. Dalej strona w swoim odwołaniu wskazała na wymagania procesu technologicznego ograniczającego przerwy w pracy i o konsekwencjach wynikających z zaburzenia wynikającego w utrzymywaniu ciągłości pracy, a w tym powstania zagrożenia spowodowanego nagromadzeniem nadmiernej ilości kół na przenośniku rolkowym. Strona wskazała też, że przy pracach wykonywanych stale w pozycji stojącej lub chodzenia dobiera się pracowników o odpowiednich predyspozycjach w uzgodnieniu z lekarzem sprawującym w zakładzie opiekę profilaktyczną. Jak uważa strona, pracownicy mają zapewnioną możliwość odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pomieszczeniu jadalni, które usytuowane jest na hali produkcyjnej.

Tymczasem, jak wynika z przedstawionego przez inspektora pracy stanu faktycznego, opisanego w protokole z kontroli nr [...]) na niektórych stanowiskach (np. w Dziale Kontroli Jakości) pracownicy przez całą zmianę roboczą dźwigają obręcze, przenosząc je bądź przekładając z miejsca na miejsce, po dokonaniu wcześniejszej oceny jakości. ( dane dotyczące produkowanych obręczy przedstawione zostały przez przedstawiciela pracodawcy i zawarte w załączniku nr [...] do protokołu kontroli W załączniku tym wykazano, że masa obręczy zmienia się na poszczególnych etapach procesu technologicznego od wagi [...]kg (maksymalna waga) obręczy [...]" do [...]kg obręczy [...]". Inspektor pracy wskazał ponadto, że taki sposób wykonywania pracy na omawianych stanowiskach (bez wykorzystania jakiegokolwiek sprzętu pomocniczego) powoduje, iż prace te niosą ze sobą istotne uciążliwości dla pracownika, w szczególności przy produkcji większych obręczy, obciążając w istotny sposób układ mięśniowo-kostny. Inspektor pracy ustalił także , ze względu na wysiłek fizyczny, pracownicy odlewni otrzymują zaprawę do napojów wzbogaconą o Vit. "c".

Mimo, że przepis prawa materialnego nakładający na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikowi wykonującemu prace stale w pozycji stojącej lub wymagającej chodzenia, możliwości odpoczynku w pobliżu miejsca pracy, nie warunkuje konieczności wykazania, że prace te wymagają znacznego wysiłku fizycznego, to jednak ustalony przez inspektora pracy stan faktyczny niewątpliwie wskazuje dodatkowo na celowość nakazania wypełnienia przez pracodawcę obowiązku, o którym mowa w decyzji nr [...], zawartej w nakazie z dnia [...]r. nr [...]. Umożliwienie odpoczynku w pozycji siedzącej w pobliżu miejsca pracy pracownikom stale wykonującym prace w pozycji stojącej lub wymagającej chodzenia, jest nie tylko obowiązkiem pracodawcy, wynikającym wprost z powołanych w decyzji przepisach lecz również eliminuje konieczność oddalenia się pracownika od stanowiska pracy, w razie nagłej niedyspozycji zdrowotnej i pozostawienia procesu pracy bez nadzoru.

W myśl art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zmianami) do zakresu działania Państwowej Inspekcji Pracy należy między innymi nadzór i kontrola przestrzegania przez zakłady pracy prawa pracy, w tym również przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Zarówno niniejsza ustawa, jak i powołany wyżej przepis prawa materialnego nie dają organom Państwowej Inspekcji Pracy uprawnień do wyrażania zgody na odstępstwa od wymagań określonych w przepisach w sprawie umożliwienia pracownikom wykonującym stale prace w pozycji stojącej lub wymagającej chodzenia, możliwości odpoczynku w pozycji stojącej w pobliżu miejsca pracy, a tym bardziej na swobodną interpretację przepisów regulujących tę kwestię.

Pismem z dnia [...]skarżący złożył skargę na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy, wnosząc w niej o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniesiono zarzut min. braku treści merytorycznej w nakazie, zdaniem skarżącego nakaz powtarza brzmienie § 49 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 roku w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, nie konkretyzując obowiązku jaki miałby wykonać skarżący, co czyni nakaz ten niewykonalnym. Formułując nakaz w ten sposób, że jest on powtórzeniem przepisu nie wskazano w jakich halach należących do skarżącego, w stosunku do jakiego rodzaju pracowników, jakie warunki należy zapewnić i zgodnie z jaką Polską Normą, aby wykonać nałożony na stronę obowiązek. W szczególności nie określa w jaki sposób ma nastąpić zapewnienie możliwości odpoczynku w pozycji siedzącej, w jakim miejscu i jakie mają być te siedziska. Nadto skarżący podnosi zarzut braku przepisów prawa pracy, które uzasadniałyby przyjęcie, że pracownik ma prawo do odpoczynku w czasie przeznaczonym na wykonywanie pracy. Zdaniem skarżącego brak Polskiej Normy czyni nakaz niewykonalnym również i z tego powodu, że np. w przypadku hali Odlewni, z uwagi na specyfikę panujących tam warunków ( podwyższona temperatura, operowanie palnikami itd.) zastosowanie siedzisk , które nie spełniałyby warunków Polskiej Normy może doprowadzić do powstania odpowiedzialności osób zarządzających firmą, w przypadku gdyby z uwagi na użyte siedziska doszło np. do pożaru. Skarżący zarzuca również naruszenie zarówno art. 7 Konstytucji jak i art. 6 Kpa. Jego zdaniem wydany przez inspektora nakaz, zobowiązuje skarżącego do zapewnienia pracownikom możliwości odpoczynku w pozycji siedzącej, na siedziskach które będą spełniać wymagania Polskich Norm (§ 4) ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia) nie bierze natomiast pod uwagę faktu, że jest to wymóg niemożliwy do spełnienia z uwagi na brak Polskich Norm regulujących powyższą kwestię. W ocenie skarżącego brak odpowiednich norm nie może obciążać skarżącego. Nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, że w sprawie nie doszło do ustalenia pełnego stanu faktycznego a mimo to wydana została decyzja. Skarżący podnosi, że ustalenia dokonane przez inspektora pracy są niepełne. Na terenie zakładu skarżącego znajdują się trzy hale. W każdej z nich jest pokój przeznaczony do odpoczynku dla pracowników, spełniający jednocześnie rolę jadalni, pokoju śniadań. Pokoje te usytuowane są w pobliżu miejsca pracy (stanowisk prac), co zdaniem skarżącego, oznacza wypełnienie powinności określonej przepisami § 49 powołanego rozporządzenia, a zatem brak jest podstaw do regulowania tej materii nakazem. Nadto skarżący podnosi, iż zgodnie z obowiązującym regulaminem pracy w zakładzie obowiązuje 15-minutowa przerwa przeznaczona na spożycie posiłku i odpoczynek. W czasie przerwy tej pracownicy odpoczywają w pozycji siedzącej. Zgodnie z postanowieniami §11 pkt 6 Regulaminu pracy skarżącego, pracownik który odczuwa potrzebę odpoczynku może udać się do przełożonego i zwrócić się o wyrażenie zgody na opuszczenie swego stanowiska. Miejscem zaś odpoczynku dla niego są pokoje o których mowa wyżej. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, że możliwość odpoczynku ma być zapewniona bezpośrednio przy stanowisku pracy, a inspektor pracy uchybił postanowieniom art.7 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż niedokładnie wyjaśnił stan faktyczny albowiem skarżący zapewnił możliwość odpoczynku w pozycji siedzącej pracownikom wykonującym pracę stale w pozycji stojącej lub wymagającej chodzenia. Zdaniem skarżącego przepis § 49 ust. 2 rozporządzenia ma na celu ustanowienie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym przypadku zaś ustanawia zasadę zapewnienia przez pracodawcę możliwości odpoczynku w pozycji siedzącej ,w ramach przewidzianego w Kodeksie pracy odpoczynku w czasie pracy. Skarżący podnosi, że zapewnia pracownikom niezbędne przerwy w pracy przez oddanie do ich dyspozycji usytuowanych w hali produkcyjnej pomieszczeń do spożywania posiłków, które to pomieszczenia wyposażone są w indywidualne miejsca siedzące przy stołach i tym samym zapewnia możliwość odpoczynku w pozycji siedzącej w pobliżu miejsca pracy. Należy dodać, że miejscem pracy dla skarżącego zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, jest siedziba pracodawcy w W. przy ul. W. [...] a zatem skoro pracownicy mają możliwość odpoczynku we wskazanych wyżej pomieszczeniach jadalni, usytuowanych w miejscu pracy to tym samym spełniony jest obowiązek, o którym mowa w przepisach powołanego rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy we W. wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że podstawowy zarzut skarżącego odnosi się do ogólności sformułowania nakazu, który de facto jest powtórzeniem treści postanowień § 49 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Tak sformułowany nakaz, przy jednoczesnym braku Polskiej Normy jest zdaniem skarżącego niewykonalny. Nie można zgodzić się z powyższym stwierdzeniem, nakaz ponad wszelką wątpliwość nie jest niewykonalny. Fakt jego ogólnego sformułowania, zgodnie z brzmieniem powołanego § 49 nie czyni go niewykonalnym. Jego ogólność jest świadomym zabiegiem legislacyjnym prawodawcy, albowiem nie jest możliwe, z uwagi na różnorodność i złożoność organizacji procesu pracy, objęcie hipotezą przepisu prawa wszystkich ewentualnych stanów faktycznych w jakich siedziska te mają być zapewnione.

Dla dokonania właściwej oceny rozstrzyganego problemu należy uwzględnić cele, dla których przepis został ustanowiony oraz różnego rodzaju możliwości (stany faktyczne), wynikające z procesów technologicznych, warunków lokalnych jak również zagrożeń, jakie mogą pojawiać się w miejscu pracy. Te różne uwarunkowania, spowodowały, iż omawiany przepis nie mógł być ustanowiony w sposób precyzyjny. Z tych względów przy jego realizacji należy kierować się celem, dla którego prawodawca zobowiązał pracodawcę do zapewnienia pracownikom możliwości odpoczynku "wytchnienia" w czasie wykonywania przez całą zmianę roboczą pracy w pozycji stojącej bądź wymagającej ciągłego chodzenia. Te cele miał na względzie inspektor pracy wydając decyzję zapewnienia pracownikom możliwości odpoczynku, bez wskazywania konkretnych miejsc i (lub) stanowisk pracy, przy których pracodawca zapewnia pracownikom możliwość odpoczynku (umieszcza siedziska).

Przy takim rozumieniu przepisu powołanego § 49 rozporządzenia, decyzja inspektora pracy nie mogła być ukierunkowana na poszczególnych pracowników, bądź też związana z poszczególnymi stanowiskami pracy, gdyż w zależności od potrzeb i warunków lokalnych, to pracodawca, na którym ciąży obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, powinien tak rozmieścić siedziska aby zapewnić optymalne możliwości korzystania z nich przez jednego lub grupę pracowników.

Odnosząc się do zarzutu, iż brak Polskiej Normy uniemożliwia wykonanie decyzji należy stwierdzić, iż oprócz Polskich Norm, które nie są przepisami prawa pracy, pracodawca ma zbiór aktów prawnych normujących szereg zagadnień, związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa pracy, w zależności od zagrożeń i warunków lokalnych, wynikających z prowadzonego procesu technologicznego. Te wszystkie przepisy szczególne powinny być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu w jakie siedziska (nie stwarzające zagrożenia dla pracowników i prowadzonego procesu technologicznego) należy wyposażyć miejsca lub stanowiska, w których pracownicy świadczą pracę w pozycji stojącej bądź wymagającej ciągłego chodzenia. Przykładem właściwego postępowania pracodawcy jest wyposażenie jadalni we właściwe krzesła czy też stanowisk spawalniczych, co pracodawca uwidocznił na dołączonych do skargi fotografiach.

Przedmiotowy nakaz, zdaniem skarżącego narusza zarówno art. 2 i 7 Konstytucji jak i 6 Kpa, gdyż został wydany bez ustalenia pełnego stanu faktycznego i bez podstawy prawnej Zdaniem skarżącego dokonane przez inspektora pracy ustalenia są niepełne. Na terenie zakładu pracy usytuowane są trzy hale produkcyjne, a przy każdej z nich znajduje się pomieszczenie (pokój) przeznaczony do odpoczynku dla pracowników, spełniający jednocześnie rolę jadalni i pokoju śniadań. Pomieszczenia te usytuowane są w pobliżu miejsc pracy (stanowisk pracy) co zdaniem skarżącego wypełnia obowiązek nałożony powołanym § 49 ust. 2 rozporządzenia. Stanowiska skarżącego nie można podzielić, albowiem powołane przez skarżącego pomieszczenia, usytuowane są w znacznej odległości od stanowisk pracy, i przeznaczone są do spożywania posiłków w czasie regulaminowej 15-minutowej przerwy. Zatem, nie realizują celu i zadań określonych powołanym przepisem. Również wprowadzona Regulaminem pracy 15-minutowa przerwa, podczas której pracownicy spożywają posiłek i odpoczywają w pozycji siedzącej nie jest tożsama z odpoczynkiem, o którym mowa w powołanym przepisie § 49 rozporządzenia.

Zdaniem skarżącego podniesione w skardze zarzuty świadczą o naruszeniu konstytucyjnej zasady państwa prawa albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że przepis art. 49 rozporządzenia z uwagi na jego ogólność i brak polskiej normy, stanowi wystarczającą podstawę dla władczego działania organów inspekcji pracy. Strona przeciwna nie podziela stanowiska skarżącego, formułowany przez skarżącego zarzut zmierza w istocie swej do zakwestionowania konstytucyjności wydanego w wyniku zawartego w art. 23715 kodeksu pracy upoważnienia dla Ministra Pracy i Polityki Socjalnej do wydania w porozumieniu z Ministrem Zdrowia ogólnie obowiązujących przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących prac wykonywanych w różnych gałęziach pracy. Przedmiotowe rozporządzenie jest aktem wydanym na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego. Upoważnienie jest wyraźne, rozporządzenie służy realizacji celu ustawy w tym przypadku ustawy - kodeks pracy, nie wykracza i nie wkracza w materie regulowaną innymi ustawami. Skarżący w skardze dowodzi, że powołanie się przez inspektora pracy przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia na postanowienia § 49 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nie mieści się w granicach prawa z uwagi na brak stosownych norm Komitetu Normalizacji. Upoważnienie dla władczego działania organów inspekcji pracy zawarte jest w art. 9 ust 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Zarzut skarżącego z powołaniem się na brak stosownych norm mógłby ewentualnie dotyczyć sytuacji gdyby inspektor pracy przy ich braku decyzją, nałożył na skarżącego np. obowiązek zainstalowania siedzisk ze wskazaniem ich rodzaju czy norm. Zasada demokratycznego państwa prawa nie wyklucza posługiwania się przez prawodawcę pojęciami ogólnymi odsyłającymi do funkcjonujących powszechnie reguł zasad i ocen wynikających z wiedzy i doświadczenia życiowego. W tym przypadku to stan wiedzy naukowej i technicznej określa granice obowiązku pracodawcy nałożonego zaskarżonym rozstrzygnięciem a właściwe zastosowanie na tle konkretnego stanu faktycznego podlega kontroli instancyjnej i oznacza to brak dowolności podjętych przez organy inspekcji rozstrzygnięć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 49 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, powołanego wyżej.

Przepis art. 49 powołanego rozporządzenia stanowi, co następuje:

Przy wykonywaniu pracy niewymagającej stale pozycji stojącej należy zapewnić pracownikom możliwość siedzenia (ust. 1). Przy wykonywaniu pracy wymagającej stale pozycji stojącej lub chodzenia należy zapewnić pracownikom możliwość odpoczynku w pobliżu miejsca pracy w pozycji siedzącej (ust. 2). Siedziska powinny spełniać wymagania Polskich Norm (ust. 3).

Przytoczone przepisy wchodzą w skład systemu norm prawnych składających się na instytucję ochrony pracy, rozumianej jako całokształt gwarancji prawnych służących zabezpieczaniu zdrowia i życia ludzkiego w procesie pracy. Podstawowym składnikiem instytucji ochrony pracy są przepisy dotyczące obowiązków pracodawców w zakresie ochrony życia i zdrowia pracowników, przybierające postać prawa, którego przestrzeganie może być egzekwowane środkami przymusu państwowego. Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy (obciążają pracodawcę niezależnie od sposobu spełniania świadczenia przez pracownika), niepodzielny (działania i zaniechania innych podmiotów nie zwalniają pracodawcy od odpowiedzialności za stan bhp w miejscu pracy), realny (muszą być wykonane w naturze, bez możliwości wykonania zastępczego w postaci wypłaty równowartości nieotrzymanego świadczenia) oraz podwójnie zakwalifikowany (są powinnościami ze stosunku pracy o charakterze zobowiązanym wobec pracownika i publicznoprawnym wobec państwa, którego wykonanie jest zabezpieczone nadzorem państwowym).

Obowiązki pracodawcy w dziedzinie ochrony pracy wynikają z przepisów prawa, z zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz z osiągnięć nauki i techniki (art. 207 k.p.). Podstawowy zarzut skarżącego dotyczy ogólności sformułowania nakazu stanowiącego powtórzenie treści § 49 ust. 2 powołanego wcześniej rozporządzenia; treść nakazu nie może być powtórzeniem przepisu stanowiącego podstawę prawną nakazu, gdyż nie prowadzi do konkretyzacji nałożonego obowiązku. Tak sformułowany nakaz, przy jednoczesnym braku Polskiej Normy jest niewykonalny.

Z przedstawionym zarzutem trudno się zgodzić. W analizowanej sytuacji chodzi o wykonanie działań wynikających wprost z przepisów prawa, przekazanych do wykonania w drodze indywidualnych aktów administracyjnych organom administracji publicznej. Będący przedmiotem skargi akt został skonkretyzowany tak w odniesieniu do przedmiotu, (co zrobić) jak i podmiotu (kto ma zrobić) oraz miejsca (hale produkcyjne, w których stale świadczy się pracę wymagającą pozycji stojącej lub chodzenia) w zakresie tych działań, a uzasadnienie decyzji jest wytłumaczeniem tej konkretyzacji. Prawidłowo wywiódł organ, że ogólność sformułowania przepisu § 49 rozporządzenia jest świadomym zabiegiem prawodawcy zmierzającym do objęcia zakresem jego regulacji różnorodne procesy pracy w ich organizacyjnej złożoności. Specyfika pracy różnych gałęzi pracy wymaga dyferencjacji działań gwarantujących bezpieczne warunki pracy. Uwzględnić one muszą potrzeby występujące przy stosowaniu różnych technologii, maszyn i urządzeń technicznych. Wydawane na mocy art. 23715 k.p. przepisy mają to zadanie.

W zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę prawidłowo zwrócono uwagę na cel przedmiotowego przepisu. Zobowiązuje on pracodawcę do zapewnienia pracownikom wykonującym stale pracę wymagającą pozycji stojącej lub chodzenia możliwości odpoczynku, "wytchnienia" w "pobliżu miejsca pracy". Nie ulega wątpliwości, że zwrot w "pobliżu miejsca pracy" obejmuje nakaz rozmieszczenia siedzisk blisko tegoż "miejsca" w znaczeniu przyjętym w prakseologii i teorii organizacji, tzn. blisko przestrzeni, w której pracownik wykonuje powtarzające się działania ze względu na przyjęty w danej jednostce podział zadań.

Wobec tego, celu zawartego w § 49 rozporządzenia nie mogą realizować pomieszczenia przeznaczone do odpoczynku dla pracowników spełniające jednocześnie rolę jadalni i pokoju śniadań usytuowane przy halach produkcyjnych. Wynika to nie tylko z faktu, że pomieszczenia te znajdują się nawet w odległości kilkudziesięciu metrów od niektórych stanowisk pracy, ale przede wszystkim z różnych funkcji realizowanych przez siedziska umieszczone w pobliżu stanowiska pracy i jadalnie. Wskazana odmienność funkcji znajduje odzwierciedlenie w fakcie zamieszczenia przez rozporządzenie odrębnych przepisów nakładających na pracodawcę, jeżeli spełnione są okoliczności normatywne, obowiązek wykonania przedmiotowych siedzisk (§ 49) oraz niezależny od powyższego, obowiązek zapewnienia pracownikom, w wypadku spełnienia przesłanek prawnych, pomieszczenia do spożywania posiłków (§ 29 i nast. załącznika nr 2 do rozporządzenia). Obydwa unormowania służą egzekucji różnych rodzajów odpoczynku należnego pracownikowi w związku z pracą, które z żadnym razie nie mają ekwiwalentnego charakteru. Uwzględniając dorobek teorii organizacji i zarządzania można powiedzieć, że siedziska umieszczone w pobliżu stanowiska pracy wymagającej stale pozycji stojącej lub chodzenia służą realizacji tzw. wypoczynku spontanicznego - tzn. odbywanego w czasie procesu pracy, połączonego z kontrolowaniem (pilnowaniem) jego przebiegu. Pomieszczenia do spożywania posiłków służą natomiast tzw. odpoczynkowi preliminowanemu, tzn. odbywanemu w czasie przerw przewidzianych wprost na regenerację sił (por. T. Pszczołowski: Mała encyklopedia prakseologii i teorii organizacji, 1978, s. 279).

Skarżący zarzucił, że decyzja nie może być wykonana ze względu na brak Polskiej Normy regulującej sposób wykonania siedzisk. Argument ten nie jest zasadny. Należy przed wszystkim podkreślić, że normy techniczne, a w szczególności Polskie Normy nie są same przez się przepisami bhp (przepisami prawa pracy). Nakaz inspektorski w związku ze stwierdzeniem naruszenia przepisu prawa pracy (przepisu bhp), odnosił się do usunięcia stwierdzonego uchybienia poprzez dostosowanie stanu rzeczy w dziedzinie bhp do wymagań nałożonych przepisami o ochronie pracy. Wobec braku Polskiej Normy wskazującej wymagania względem siedzisk należy odwołać się w tym zakresie do reguł technicznych, technologicznych, budowlanych i in. określających sposób ich wykonania i wykazujących zasady uzgadniania podejmowanych działań z właściwymi organami. Syntetyczny charakter przepisu pozwala przy tym uwzględnić wymagania wynikające z lokalnych uwarunkowań determinujących i jednocześnie konkretyzujących wybór techniczno-organizacyjnych rozwiązań optymalizujących sposób wykonania obowiązku z zakresu ochrony pracy.

Na marginesie należy zauważyć. że przedmiotowe rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997r. stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, w kilkudziesięciu miejscach odsyła do różnych wymagań określonych Polskimi Normami. Trudno zatem zakładać, że nakazy z zakresu ochrony zdrowia i życia zawarte w tym akcie prawnym mogą być w jakiejś części niewykonalne, gdyż na przeszkodzie temu stoi brak polskiej normy.

Uwzględniając dotychczasowe rozważania za nietrafny należy uznać zarzut skargi, iż wydany nakaz zobowiązujący pracodawcę do wykonania siedzisk w zgodzie z Polską Normą, której brak, narusza konstytucyjną zasadę państwa prawa. Organ słusznie zauważył, że stanowiące podstawę rozstrzygnięcia rozporządzenie zostało wydane na podstawie i w granicach wyraźnego upoważnienia ustawowego, realizując zawartą w nim delegację. Brak polskiej normy nakazuje sięgnięcie do określonych reguł pozaprawnych wskazujących sposób wykonania zadania, nie świadczy jednak o niepraworządnym charakterze przepisu odsyłającego do nieistniejącej normy.

Przy okazji tylko należy zauważyć, że na pracodawcy spoczywa odpowiedzialność za szkodę wynikłą z naruszenia przezeń obowiązku zapewnienia pracownikom bezpiecznego stanowiska pracy.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.