Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 273/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art 1456 par 1 pkt 1 lit a, lit c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 78 ust 2 pkt 1, art 140 mb pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: art. 189 f ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 31 ia
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.), art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej w skrócie jako p.r.d.) Prezydent Miasta (dalej: organ, organ pierwszej instancji) nałożył na J.K. karę pieniężną w wysokości 400 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty, w przewidzianym terminie, o zbyciu pojazdu marki [...], oznaczonego numerem rejestracyjnym [...] oraz numerem identyfikacyjnym [...].

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że dokument przenoszący prawo własności pojazdu został sporządzony w dniu [...] czerwca 2021 r., zaś w dniu [...] sierpnia 2021 r. zostało złożone zawiadomienie o zbyciu przedmiotowego pojazdu. Zdaniem organu oznacza to, że termin zawiadomienia o zbyciu pojazdu został przekroczony o 35 dni.

Organ pierwszej instancji przytoczył treść art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu, oraz wskazał, że w myśl art. 140mb i 140n niezawiadomienie starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej od 200 zł do 1000 zł, nakładanej w drodze decyzji administracyjnej. Organ podkreślił też, że powyższe przepisy mają służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym, co w konsekwencji powinno wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów, prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.

Organ podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 140n ust. 4 p.r.d., ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Odnosząc się do tych kryteriów organ wskazał w pierwszej kolejności, iż dla przekroczonej liczby dni od 31 do 90 dni, wysokość kary ustala na poziomie 400 zł. Natomiast o powtarzalności naruszenia – w ocenie organu – można mówić wtedy, gdy liczba wcześniej wydanych decyzji dotyczących nałożenia kary na stronę prowadzonego postępowania w roku bieżącym osiągnie liczbę dwa. Wtedy wysokość kwoty kary ustalona na podstawie pierwszego kryterium zostaje powiększona o 50% swojej wielkości. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, iż powtarzalność naruszenia prawa w badanym przypadku nie miała miejsca w bieżącym roku. Nie stwierdził również, iż strona z tytułu niewykonania obowiązku zgłoszenia zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu odniosła korzyści finansowe.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odniósł się do kwestii istnienia podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określonej w art.189f k.p.a., przytaczając jego treść, a następnie stwierdzając, że żadna przesłanka do jego zastosowania w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła.

Organ uznał, że nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 400 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o zbyciu przedmiotowego pojazdu sprawia, że interes społeczny został zachowany, ponieważ strona została ukarana finansowo, a jednocześnie nałożenie kary będzie spełniało swoją funkcję dyscyplinującą i przyczyni się do nienaruszania przez stronę przepisów prawnych w przyszłości.

Odwołanie od wyżej wskazanej decyzji wywiódł J.K., wnosząc o jej uchylenie oraz o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o zbyciu pojazd o numerze rejestracyjnym [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając swoje stanowisko SKO przywołało treść art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb p.r.d., a następnie wskazało, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotnym jest, iż z dniem 31 marca 2020 r. do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej: ustawa COVID-19) wprowadzono art. 31i, zgodnie z którym w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 do dnia 31 grudnia 2020 r. wydłużono do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. oraz wskazano, iż art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Ustęp 2 cytowanego przepisu przewidywał, iż przepisy ust. 1 stosuje się: 1) do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustaw o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw; 2) do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 przytoczone przepisy art. 78, z uwagi na trwający na terenie RP stan epidemii zostały zmienione.

Dopiero w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 30 czerwca 2021 r. ustawodawca powrócił do terminu określonego bezpośrednio w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Mając na uwadze fakt, iż skarżąca dokonała zbycia pojazdu umową sprzedaży z dnia [...] czerwca 2021 r., zdaniem SKO nie ulega wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 31i ustawy COVID-19. Ostatecznym terminem na zgłoszenie zbycia przedmiotowego pojazdu przez skarżącą był zatem 6 lipca 2021 r. Obowiązkowi temu skarżąca uchybiła, bowiem jak wynika z akt sprawy, zawiadomienia o zbyciu przedmiotowego pojazdu dokonała w dniu [...] sierpnia 2021 r. Co do zasady, organ pierwszej instancji miał więc podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niezawiadomienia starosty w terminie o zbyciu pojazdu.

SKO wyjaśniło też, że istotą odpowiedzialności administracyjnej jest jej zobiektywizowanie, a więc co do zasady jest nakładana w przypadku spełnienia przesłanek określonych w odpowiednim przepisie prawa oraz jest niezależna od okoliczności jej towarzyszących, w tym przede wszystkim zawinienia strony. Stwierdzenie przekroczenia ustawowego terminu do dokonania zgłoszenia zbycia pojazdu nie jest również zależne od zaistnienia po stronie właściciela świadomości co do obowiązku dokonania przedmiotowego zgłoszenia. Dalej SKO zauważyło, iż administracyjna kara pieniężna jest nakładana na podmiot dopuszczający się deliktu bez związku z jego zawinieniem, a odpowiedzialność za delikt ma charakter obiektywny (zasada bezprawności). Kara nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem.

SKO podkreśliło, iż ustawodawca założył, że taki instrument prawny przyczyni się do poprawy przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie, czy też ustawowego terminu zawiadamiania o nabyciu, zbyciu pojazdu czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym.

Następnie SKO stwierdziło, że organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający wyjaśnił przyjęte kryteria wyznaczania wysokości nałożonej kary, wynikające z art. 140n ust. 4 p.r.d. stanowiącego, że ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W ocenie SKO ustalając wysokości kary pieniężnej, organ słusznie uwzględnił zakres naruszenia, który w niniejszej sprawie rozumiany jest jako czas trwania tego naruszenia.

SKO podzieliło także stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie istnienia podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określonej w art.189f k.p.a.

Powyższa decyzja SKO stała się przedmiotem skargi J.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 140n ust. 4 p.r.d. przez wymierzenie kary pieniężnej niewspółmiernej do zakresu naruszenia i stopnia zawinienia,

2. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji i nałożenie kary pieniężnej, pomimo zaistnienia przesłanek do odstąpienia od takiego rozstrzygnięcia,

3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym okoliczności dotyczących sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i zarobkowej, które to okoliczności uznać należy za istotne,

4. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, wykraczającą poza granice określone w ww. naruszonym przepisie,

5. art. 6, 7 i 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sposób stojący w sprzeczności z zasadą praworządności, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania do władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja SKO, utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 400 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia w terminie nieprzekraczającym 30 dni o sprzedaży pojazdu będącego jej własnością. Przepis art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. stanowi bowiem, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Zgodnie natomiast z treścią art. 140mb pkt 2 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.

Ponieważ przedmiotowy pojazd skarżąca zbyła w czasie trwania stanu epidemii COVID-19 (wprowadzonego rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. z 2020 r., poz. 491), w pierwszej kolejności odwołać się należy do treści art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Przepis ten stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

Wskazać należy, że zarówno przepis art. 15 zzr jak i przywołany przepis art. 15zzzzzn2 regulują bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidzianych w regulacjach prawnych, które zaliczyć można do szeroko rozumianego prawa administracyjnego. Niewątpliwie ustawodawca wprowadził przepisy szczególne, dające obywatelom ochronę przed skutkami ograniczeń związanych z epidemią w postaci zawieszenia biegu terminów prawa materialnego/zawitych przewidzianych przepisami prawa administracyjnego na czas stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, zatem rolą organu jest stosowanie tych przepisów z uwzględnieniem ich celu (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4485/21, wyrok WSA w Opolu z dnia 31 grudnia 2021 r., sygn. I SA/Op 319/21). W rozpoznawanej sprawie skarżąca uchybiła termowi do zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, niezachowanie którego powoduje w świetle p.r.d. ujemne skutki dla strony. Materialnoprawny charakter tego terminu i sankcja nakładana za jego niezachowanie prowadzi do wniosku, że jest to w istocie termin zawity, o którym mowa w art. 15 zzzzzn2 pkt 5 ustawy COVID-19.

Niezastosowanie przez organ pierwszej instancji przepisu art.15zzzzzn2 i brak wyznaczenia stronie 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu pozbawiło skarżącą możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłuża się do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Z kolei na podstawie art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r., zmieniającej wspomnianą ustawę z dnia 2 marca 2020 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1192) – z dniem 1 lipca 2021 r., dodany został art. 31ia, zgodnie z którym w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d.; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1.

W myśl art. 31i ust. 2 ustawy COVID-19, ust. 1 stosuje się: 1) do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw; 2) do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw.

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z treścią art. 31ia ustawy COVID-19, termin na zawiadomienie o nabyciu lub zbyciu pojazdu wydłuża się o 60 dni (pkt 1). Przepis 140mb p.r.d., regulujący kary pieniężne za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, stosuje się z uwzględnieniem terminu 60 dni (pkt 2). Skoro zatem organ pierwszej instancji o nałożeniu na skarżącą kary orzekał po dniu wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy COVID-19 a więc po dniu 1 lipca 2021 r., przyjąć należało, że skarżący zobowiązany był do zachowania 60-dniowego (a nie jak twierdzą organy 30-dniowego) terminu do zrealizowania obowiązku zgłoszenia zbycia pojazdu. Argumentację tę wzmacnia treść art. 189c k.p.a., który stanowi, że jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony (por. wyrok NSA z 19 lipca 2017 r., II GSK 374/15). W rozpoznawanej sprawie względniejszym dla skarżącej jest zastosowanie przepisów dotyczących nałożenia kary administracyjnej za niezawiadomienie organu pierwszej instancji o zbyciu pojazdu w ich brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania, tj. przy uwzględnieniu 60-dniowego terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, nie zaś przepisów obowiązujących w czasie stwierdzenia naruszenia.

Skarżący zbył przedmiotowy pojazd w dniu [...] czerwca 2021 r. To zaś oznacza, że ostatnim dniem na zawiadomienie organu pierwszej instancji o zbyciu pojazdu był 5 sierpnia 2021 r. Skoro skarżący zgłoszenia zbycia pojazdu dokonał w dniu [...] sierpnia 2021 r., uznać należało, że zgłoszenia tego nie dokonał w terminie określonym w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., przekraczając ten termin o 5 (a nie jak przyjęły organy o 35) dni.

Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m-140mb p.r.d., są nakładane w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Nakłada je starosta (ust. 2a) i stanowią one dochód powiatu (ust. 3a). Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (ust. 4). Do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140m-140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, dalej: o.p. (ust. 6).

Zgodnie z art. 189a § 1 k.p.a., w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy działu IVa k.p.a. Wyjątek do tej zasady wprowadza art. 189a § 2 k.p.a., z którego wynika, że przepisów k.p.a. o administracyjnych karach pieniężnych nie stosuje się, ale wyłącznie w zakresie tego zagadnienia, które posiada odrębną regulację. Przepis § 2 art. 189 k.p.a. wymienia sześć takich zagadnień, które dotyczą: (1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; (2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia; (3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej; (4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej; (5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej oraz (6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. Jeżeli zatem odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenie pouczenia nie jest uregulowane odrębnie (w przepisach P.r.d. lub działu III O.p.) to do takiego zagadnienia przepisy działu IVa k.p.a. mają zastosowanie.

Nie ulega wątpliwości, że przepisy p.r.d. ani działu III o.p. nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar pieniężnych. Wprawdzie art. 140n p.r.d. ustala przesłanki wymiaru kary administracyjnej (w ust. 4) - a więc normuje zagadnienie wyszczególnione w art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. – ale nie reguluje już zagadnienia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymienionego w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., a unormowanego w art. 189f k.p.a. Wobec tego należy uznać, że art. 189f k.p.a. ma zastosowanie w sprawach nakładania kar pieniężnych w trybie przepisów p.r.d.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie wykluczyły możliwości odstąpienia na ww. podstawie od wymierzenia kary pieniężnej przewidzianej w p.r.d. SKO uznając, iż organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zakresie zaistnienia przesłanki "zaprzestania naruszenia prawa", (bowiem skarżący zaprzestał naruszenia prawa w dniu [...] sierpnia 2021 r., składając zawiadomienie o zbyciu pojazdu), za prawidłowe uznało stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie występuje znikome naruszenie prawa. Zdaniem organów, sama możliwość nałożenia kary pieniężnej jest na tyle istotna, że przemawia za uznaniem, że waga naruszenia nie jest znikoma. Dodatkowo – jak wskazał organ pierwszej instancji, co w całości zaakceptowało SKO – z centralnej ewidencji pojazdów korzysta wiele podmiotów, zaś uzyskanie przez te podmioty nieprawidłowych lub nieaktualnych danych z ewidencji może mieć istotny wpływ na prowadzone przez te organy czynności, postępowania, rozstrzygnięcia itp. Dlatego też w ocenie organów przekroczenie terminu przez skarżącą nie może być uznane za znikome naruszenie przepisów prawa, ponieważ naruszenie terminów zgłoszenia zbycia i nabycia pojazdu niesie za sobą niebezpieczeństwo mające negatywny wpływ na działanie organów państwa.

Odnosząc się do tego stanowiska wyjaśnić należy, że ustawodawca w art. 189f k.p.a. nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny, czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak – jak słusznie wskazało SKO – że oceniając, czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze, można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji k.p.a., "Samorząd Terytorialny" 2018, nr 6, ss. 23-32). Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2021 r., poz. 2345 ze zm.) przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie wskazuje się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego", należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 K.p.a. (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska i in., Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2022, uw. 5 do art. 189d). Jeszcze inny pogląd nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując, że jeżeli konkretne naruszenie prawa:

- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych - to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;

- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych – to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;

- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło - to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. A. Cebera i G.J. Firlus [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. H. Knysiak-Sudyki, Warszawa 2019, uw. 4a do art. 189f).

W doktrynie wskazuje się, że jeśli "wziąć pod uwagę ważny interes publiczny wynikający z Prawa o ruchu drogowym, to nie sposób znaleźć uzasadnienia dla niektórych kar przewidzianych tym aktem prawnym. Ważny interes publiczny wynikający z regulacji wstępnych zawartych w zakresie przedmiotowym tej ustawy (art. 1) można określić jako wprowadzenie zasad ruchu na drogach publicznych, w tym zasad i warunków dopuszczenia pojazdów do tego ruchu i wymagań w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami, a także określenie zasad i warunków kontroli ruchu drogowego. Wszystko to ustawodawca zakłada w kontekście dobra chronionego, jakim jest potrzeba uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa osób i pojazdów w ruchu drogowym. Tymczasem jeśli wziąć pod uwagę kary administracyjne przewidziane w tej ustawie, to okazuje się, że np. ujęta w art. 140mb p.r.d. kara pieniężna za naruszenie obowiązku rejestracji pojazdu lub obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu w zależności od ukształtowanego stanu faktycznego może nie mieścić się w obszarze ważnego interesu publicznego przewidzianym przez ustawę. Osoba, która zbyła pojazd, nie jest bowiem uczestnikiem ruchu drogowego, a jej zachowanie związane ze zbyciem pojazdu nie wpływa na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Co więcej, osoba ta nie podlega również kontroli w związku z potrzebą utrzymania bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Oznacza to, że realizując zadania publiczne w zakresie przedmiotowym Prawa o ruchu drogowym, prawodawca wyszedł poza granice przedmiotowe tej ustawy i wprowadził obowiązek wykraczający poza jej cel i funkcję. Co więcej, nie sposób znaleźć uzasadnienia dla tego typu sankcji administracyjnej w konstytucyjnym katalogu wartości uzasadniających wprowadzanie takiego obowiązku do porządku prawnego" (zob. R. Suwaj, Zasady nakładania administracyjnych kar pieniężnych, Warszawa 2021, ss. 184-185).

Odnosząc się zatem do stanowiska organów, iż przekroczenie terminu przez skarżącą nie może być uznane za znikome naruszenie przepisów prawa, ponieważ naruszenie terminów zgłoszenia zbycia i nabycia pojazdu niesie za sobą niebezpieczeństwo mające negatywny wpływ na działanie organów państwa, zdaniem Sądu tak określone ratio legis wynikającego z treści art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązku nie jest na tyle doniosłe i nie wyraża na tyle ważnego interesu publicznego, że w każdym przypadku naruszenie tego obowiązku mogłoby być uznawane za mające ponad-znikomą wagę. Należy w tym miejscu także przypomnieć, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z niezgłoszeniem przez skarżącą w terminie zbycia motocykla, którego skarżąca stała się właścicielem po śmierci syna.

W ocenie Sądu, w świetle powyższych uwag oraz aktualnego orzecznictwa wypracowanego na gruncie spraw w przedmiocie stosowania kary pieniężnej za nieterminowe zgłoszenie zbycia/nabycia pojazdu, trudno uznać, że nie ma charakteru znikomego naruszenia prawa naruszenie polegające na zawiadomieniu właściwego organu o zbyciu pojazdu z zaledwie pięciodniowym uchybieniem terminu. W szczególności nie sposób przyjąć, że wykonanie przez skarżącą obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu pięć dni po terminie wywołało znaczne negatywne skutki w obszarze funkcjonowania Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, o ile w ogóle takie skutki można dostrzec (liczba rejestracji jednośladów jest znacznie mniejsza niż liczba rejestracji innych pojazdów). Ponadto organy zastosowały niedopuszczalny w tego rodzaju sprawach automatyzm, przyjmując całkowicie arbitralnie, iż w przypadku przekroczenia od 31 do 90 dni terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu/nabyciu pojazdu wymierzana jest kara w wysokości 400 zł.

SKO na poparcie swojego stanowiska, że w rozpoznawanej sprawie waga naruszenia prawa nie jest znikoma, powołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 476/21. Tymczasem wyrok ten wydany został w zupełnie innym stanie faktycznym. Przede wszystkim wskazać trzeba, że w ww. sprawie – zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu z jednodniowym uchybieniem terminu – dokonał profesjonalny podmiot gospodarczy od którego wymaga się większej uwagi w prowadzeniu swoich spraw, a nie jak w sprawie niniejszej – osoba fizyczna, która właścicielem pojazdu (motocykla) stała się po śmierci syna, który był poprzednim jego właścicielem.

Mając wszystko to na uwadze należy stwierdzić, że organy obu instancji dokonały wadliwej oceny możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu w wysokości 100 zł.

Ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, w warunkach związania nim (art. 153 p.p.s.a.), organ uwzględni powyższe uwagi wskazania i oceny prawne, i wnikliwie rozważy, czy zachodzą w tej sprawie przesłanki do odstąpienia od nałożenia spornej kary pieniężnej, zwłaszcza określone w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W przypadku odpowiedzi pozytywnej, organ odstąpi od wymierzenia kary we właściwej formie.

Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, który wydał zaskarżoną decyzję, któremu to wnioskowi nie sprzeciwił się skarżący (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).