Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 215/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 39
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 2 października 2012 r. R. S. złożył (ustnie do protokołu) w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Opolu wniosek o udzielnie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup kołdry, poduszki i pościeli. W uzupełnieniu tego wniosku, w dniu 8 października 2012 r. wniósł ponadto o przyznanie pomocy finansowej na przejazd i noclegi w Katowicach w związku z wizytą lekarską w Klinice [...]. W dniu 11 października 2012 r. sprecyzował natomiast, że wyjazd do Katowic miałby nastąpić samochodem, w ramach przejazdu grzecznościowego świadczonego przez osobę znajomą, z uwagi na brak odpowiedniego połączenia kolejowego. Wyjaśnił też, że nie potrafi określić jakie będzie musiał ponieść koszty wyjazdu, ani też czy będzie musiał nocować w Katowicach oczekując na kolejne badania. Przedłożył kartę informacyjną leczenia szpitalnego w okresie od 5 do 7 października 2010 r. wydaną przez [...] w Katowicach, a także receptę na badanie [...] wraz z adnotacją o terminie w dniu 19 października 2012 r., podpisane przez lekarza specjalistę [...].

Po rozpatrzeniu wniosku, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, decyzją z dnia 16 października 2012 r., nr [...], przyznał R. S. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów zakupu poduszki (10 zł), kołdry (40 zł), kompletu pościeli (30 zł) oraz dofinansowanie kosztów przejazdu do Kliniki [...] w Katowicach (70 zł), tj. łącznie 150 zł i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał przepisy art. 3 ust. 1, ust. 3, ust. 4, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 9, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2, art. 102 ust. 1, art. 106 ust.1, ust. 3 i ust. 4, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362, z późn. zm.) oraz § 1 pkt 1 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), zwanego dalej rozporządzeniem. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że wnioskodawca spełnia warunki uprawniające do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z uwagi na występującą niepełnosprawność oraz spełnienie kryterium dochodowego. Wskazał, że dochód w kwocie 542 zł nie przekracza kryterium dochodowego wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie nieprzekraczającej 542 zł oraz zachodzi konieczność zaspokojenia potrzeby wnioskodawcy, jaką jest zakup poduszki, kołdry, kompletu pościeli oraz wyjazd do Kliniki [...] w Katowicach. Przedstawiając analitykę wydatkowanych środków na realizację omawianej formy pomocy organ podał, że na realizację zasiłków celowych w bieżącym miesiącu przeznaczono w planie finansowym Ośrodka na realizację zasiłków celowych w bieżącym miesiącu przeznaczono w planie finansowym Ośrodka ok. 13600 zł, co przy wypłacie ok. 170 świadczeń daje średnio zasiłek w kwocie około 80 zł, w zależności od sytuacji osoby lub rodziny. W pierwszej kolejności pomocą objęte zostały osoby i rodziny bez dochodu, a następnie te, których dochód jest niższy od kryterium dochodowego. W odniesieniu do pomocy przyznanej wnioskodawcy organ wskazał, że wzięto pod uwagę jego trudną sytuację bytową, niepełnosprawność, niski dochód i przyznano zasiłek celowy w zwiększonej wysokości, tj. 150 zł, który jest dofinansowaniem wydatków na wskazane cele, a ceny zakupu poduszki, kołdry i kompletu pościeli ustalono w sklepie [...]. Nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 K.p.a. organ wyjaśnił wyjątkowo ważnym interesem strony, spowodowanym trudną sytuacją życiową, tj. brakiem środków na zakup poduszki, kołdry, kompletu pościeli oraz na przejazd do Kliniki [...] w Katowicach.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. S. zarzucił, że decyzja ta jest krzywdząca dla niego jako osoby [...].

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 26 lutego 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium powołało przepisy art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z dnia 17 lipca 2012 r. i stwierdziło, że R. S. posiada orzeczenie o zaliczeniu go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, a jego dochód, na który składa się zasiłek stały w kwocie 389 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, wynosi łącznie 542,00 zł i nie przekracza kwoty 542 zł kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W oparciu o te ustalenia Kolegium stwierdziło, że R. S. spełnia wymogi ustawowe i tym samym uprawniony jest do świadczeń z pomocy społecznej wynikających z przepisów ustawy, w tym przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów zakupu poduszki, kołdry i kompletu pościeli oraz przejazdu do Kliniki [...] w Katowicach. Zasiłek przyznany w kwocie 150 zł umożliwi przy tym dofinansowanie wydatków na wnioskowane cele. Z ustaleń pracownika socjalnego zawartych w wywiadzie środowiskowym wynika bowiem, że ceny wnioskowanych artykułów ustalono w sklepie [...] w Opolu i wynoszą one: poduszka - 13,50 zł, kołdra - 45 zł, komplet pościeli - 27,50 zł, natomiast co do kosztów przejazdu do kliniki i noclegu strona nie potrafiła określić ich wysokości. Organ odwoławczy wskazał, że przyznany zasiłek celowy jest wyższy od średniej wysokości przyznawanych w tym okresie zasiłków. Dostrzegł też, że nie jest to jedyna otrzymana w październiku 2012 r., gdyż decyzją z tego samego dnia przyznano również zasiłek celowy w wysokości 100 zł na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji, przedstawiając analitykę rozdysponowania środków, wykazał swe ograniczone możliwości finansowe, jak również, że przyznawanie świadczeń odbywa się zgodnie z ustalonymi kryteriami. Stosownie do dokonanej oceny przyjęło, że w sprawie nie nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego. Wskazując na ustalone w ustawie cele pomocy społecznej organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawodawca nie stworzył po stronie organów dysponujących środkami pomocy społecznej obowiązku zaspokojenia wszystkich, chociażby nawet jak najbardziej uzasadnionych potrzeb osoby lub rodziny ubiegającej się o taką pomoc i do tej pomocy uprawnionej. Podkreślił, że zadaniem organów pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach, zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowanie źródła utrzymania, zatem pomoc nie może oznaczać bezwarunkowego zaspokajania wszystkich żądań i akceptowania przez organy postawy roszczeniowej. Podzielając stanowisko odnośnie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, Kolegium wskazało, że argumenty organu pierwszej instancji znajdują uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Natomiast okoliczność, że wnioskodawca utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej uzasadnia konieczność jak najszybszego wdrożenia decyzji w życie.

Na powyższą decyzję R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której wskazał, że nie ma możliwości dojazdu do Kliniki [...] w Katowicach, a organ pierwszej instancji odmówił mu przyznania usług opiekuńczych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Op 215/13, skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu.

Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 30 października 2013 r. podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż zasadne było wydanie decyzji uchylającej sprawę do ponownego rozpoznania;

- art. 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez odmowę przyznania skarżącemu pomocy zgodnie z jego usprawiedliwionym wnioskiem.

Uzasadniając podniesione zarzuty pełnomocnik skarżącego stwierdził, że organ odwoławczy wadliwie uznał, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do pomocy we wnioskowanym wymiarze. Ponadto wskazał na trudną sytuację materialną oraz osobistą skarżącego i zaakcentował, że wnioskowana przez skarżącego pomoc miała mu ułatwić podróż do kliniki w Katowicach, będącą dla niego dużym wyzwaniem z uwagi na jego niepełnosprawność, czego organ nie dostrzegł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 P.p.s.a,.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w łącznej kwocie 150 zł z przeznaczeniem na zakup poduszki, kołdry, kompletu pościeli oraz dofinansowanie kosztów przejazdu do kliniki. Kwestionując prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia skarżący zarzucił organom nieuwzględnienie jego trudnej sytuacji osobistej związanej z niepełnosprawnością i podniósł, że nie została mu przyznana pomoc zgodnie z jego usprawiedliwionym wnioskiem, a organ odwoławczy nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy i utrzymał w mocy podjęte rozstrzygnięcie.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności wykazała jednak, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja wydana w pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o przyznaniu skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), zwanej dalej ustawą. Zauważyć w związku z tym należy, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 3 ust. 2 ustawy, zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Zgodnie z przepisem art. 7 ustawy pomocy udziela się osobom i rodzinom m. in. z powodu ubóstwa, bezrobocia, niepełnosprawności, czy też długotrwałej lub ciężkiej choroby.

Powołane przepisy określają ogólne zasady pomocy społecznej, z których wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne zarówno od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, jak również zakresu środków przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będących dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Pomoc społeczna oparta jest bowiem na zasadzie pomocniczości. Jej celem jest wspieranie osób w trudnej sytuacji życiowej i nie może być ona traktowana jako stałe źródło dochodu służące zaspokajaniu wszystkich zgłoszonych potrzeb. Tym samym nawet w sytuacji, gdy istnieją podstawy do udzielenia pomocy osoba uprawniona musi liczyć się z tym, że organ może odmówić przyznania jej żądanego świadczenia, albo że zostanie ono przyznane w rozmiarze różnym od tego, jaki został określony we wniosku i który wnioskodawca uważa za odpowiedni.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy odnotować należy, że skarżący, prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe, w złożonym wniosku domagał się udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego. Z uwagi na taką treść wniosku podnieść przyjdzie, że świadczenie w postaci zasiłku celowego jest jedną z form pomocy społecznej określonych w art. 36 ustawy. W myśl art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie tego rodzaju zasiłku w każdym przypadku uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy, a które aktualnie określane jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012, poz. 823) i zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a tego rozporządzenia, w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy, przysługuje zatem osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy, w których w odniesieniu do zasiłku celowego ustawodawca użył zwrotu "może być przyznany". Pozwala to organowi na wybór takiego rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze dla osiągnięcia określonych omawianą ustawą celów pomocy społecznej, zarówno co do przyznania, jak i odmowy przyznania świadczenia, a także co do jego wysokości. Uznanie daje zatem organowi pewną swobodę przy podejmowaniu decyzji. O ile bowiem rozstrzygnięcie musi wynikać z okoliczności sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego, to zastosowana instytucja uznania administracyjnego powoduje, że organ nie jest zobowiązany spełniać każdego żądania strony w pełnym zakresie. Przyznanie stronie pomocy, w tym również w formie zasiłku celowego, uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań. Rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku organ musi uwzględniać także ogólne zasady przyznawania pomocy społecznej. Oznacza to możliwość dostosowywania przez organ rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a także uzależnienie wysokości przyznanej pomocy zarówno od wielkości środków finansowych przyznanych z budżetu państwa na tę pomoc, jak i od liczby osób uprawnionych do korzystania z niej i ubiegających się o tę pomoc. Ze wskazanych na wstępie przepisów, określających zasady przyznawania pomocy społecznej, wynika bowiem zasada indywidualizacji oraz zasada fakultatywności świadczeń. Pierwsza z nich dotyczy - z jednej strony - indywidualnego rozpoznania świadczeń, zaś z drugiej strony - dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega z kolei na braku możliwości domagania się przez wnioskodawcę przyznania świadczeń pomocowych określonego rodzaju oraz w określonej formie i rozmiarze (por. wyrok WSA w Opolu z 5 lipca 2012 r., II SA/Op 248/12).

W konsekwencji, dokonując kontroli legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne Sąd bada, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy i czy rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń.

Mając na uwadze powyższe, stosownie do wskazanych regulacji, w kontrolowanej sprawie stwierdzić należy, że skarżący jako osoba niepełnosprawna i posiadająca niewielkie dochody, bez wątpienia był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. Trudna sytuacja życiowa skarżącego związana jest bowiem z wystąpieniem okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy wskazanych w art. 7 ustawy. Jednocześnie dochód skarżącego, ustalony zgodnie z zasadami określonymi w art. 8 ustawy, nie przekracza kwoty ustalonego kryterium dochodowego, a potrzeby, na zaspokojenie których domagał się wsparcia, można zaliczyć do niezbędnych. Przyznanie skarżącemu zasiłku celowego znajdowało zatem umocowanie prawne.

W ocenie Sądu, podjęcie rozstrzygnięcia merytorycznego nastąpiło przy tym po dokonaniu wnikliwych ustaleń co do okoliczności faktycznych, na podstawie oceny uwzględniającej zgromadzony materiał dowodowy. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej, przy czym rozstrzygnięcie podjęto po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, wymaganego na mocy art. 106 ust. 4 ustawy. W postępowaniu tym ustalono zarówno sytuację osobistą, jak i majątkową skarżącego. W tym celu zebrano konieczne dowody m.in. w postaci wywiadu środowiskowego, oświadczenia skarżącego o jego sytuacji majątkowej, decyzji o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego w kwocie 389 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Ponadto, co do potrzeb, których dotyczył wniosek, niezbędność wyjazdu do kliniki potwierdzało skierowanie na badanie [...], wystawione przez lekarza szpitala klinicznego w Katowicach, wraz z wyznaczonym terminem jego wykonania na dzień 19 października 2012 r. Nie była też kwestionowana zgłoszona przez skarżącego potrzeba zakupu poduszki, kołdry i pościeli, których koszt ustalono na podstawie cen w jednym z większych sklepów specjalizujących się w sprzedaży wyposażenia mieszkania.

Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozpoznania wniosku strony i podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na wnioskowane przez skarżącego cele. Nie zostały przy tym ujawnione jakiekolwiek okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ustalony stan faktyczny. Okoliczności takich nie wskazał również skarżący. Z tego też względu nie sposób, tak jak podniósł pełnomocnik skarżącego, skutecznie zarzucić organowi odwoławczemu, że nieprawidłowo rozpoznał sprawę co do istoty, zamiast wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Wyjaśnić w związku z tym przyjdzie, że zgodnie z ustaloną w art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu, merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji publicznej. Zasadniczym celem postępowania odwoławczego jest zatem ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozstrzygnięcie określone w art. 138 § 2 K.p.a. stanowi natomiast wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym i znajduje zastosowanie tylko w przypadku zaistnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek. Na jego podstawie organ odwoławczy może tym samym uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jedynie w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przyjąć przy tym należy, że druga ze wskazanych przesłanek wystąpi wówczas, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy wymaga przeprowadzenia dodatkowego, obszernego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, a więc w zakresie przekraczającym kompetencje organu odwoławczego.

Oceniając legalność decyzji wydanych w niniejszej sprawie nie można uznać, że merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego było dowolne i naruszało regulacje ustawy, a zwłaszcza, że w sposób niezgodny z prawem organ odwoławczy odmówił skarżącemu przyznania pomocy w całym wnioskowanym przez niego wymiarze. W odniesieniu do stanowiska strony skarżącej dostrzec przede wszystkim trzeba, że skarżący nie wskazał kwot wnioskowanego wsparcia na poszczególne cele, jak również nie określił jego łącznej kwoty. Nie można tym samym czynić organowi zarzutu, że przyznany zasiłek jest zbyt niski oraz, że pomoc nie została przyznał we wnioskowanym wymiarze zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżącemu przyznano zasiłek na wskazane przez niego cele.

Zauważyć ponadto jeszcze raz należy, że na potrzeby postępowania ustalono ceny towarów, na zakup których skarżący wystąpił o pomoc i przyznano świadczenie w kwotach w istocie odpowiadającym ustalonym cenom zakupu wskazanych artykułów. Przeprowadzono również postępowanie wyjaśniające co do ustalenia kosztów przejazdu skarżącego do kliniki i konieczności jego noclegu w Katowicach. W tym zakresie wyjaśnienia złożył sam skarżący, który wskazał, że do Katowic zostanie zawieziony samochodem przez znajomego. Nie potrafił jednak określić kwoty potrzebnej na pokrycie kosztów przejazdu i ewentualnego noclegu, ponadto w dniu 11 października 2012 r. wyjaśnił, ze nie wie czy będzie zachodziła potrzeba noclegu w Katowicach w oczekiwaniu na kolejne badania. Stosownie do tego, nie można było przyjąć w niniejszej sprawie, że nocleg, co do którego nie potwierdzono jego konieczności, stanowi niezbędną potrzebę bytową i przyznać na ten cel wsparcia, jak również uznać, że organ odmówił przyznania skarżącemu pomocy na dojazd do Katowic we wnioskowanym przez niego wymiarze. Mając na uwadze z jednej strony, że według oświadczenia skarżącego przejazd na badania miał być świadczony grzecznościowo przez znajomą osobę, a z drugiej - odległość od miejsca zamieszkania skarżącego do celu podróży, wynoszącą ok. 100 km, oraz cenę paliwa i możliwe średnie jego zużycie, stwierdzić można, że przyznana na ten cel kwota 75 zł jest wystarczająca na pokrycie kosztów przejazdu na tej trasie.

Brak jest tym samym podstaw do zarzucenia organom dowolności przy ustalaniu kwot świadczenia przyznanego na poszczególne cele. Ustalając wysokość świadczenia organy zbadały sytuację finansową wnioskodawcy i podały w sposób zrozumiały informację dotyczącą wielkości środków pieniężnych przeznaczonych w skali miesiąca na pomoc w formie zasiłków celowych oraz liczbę wnioskodawców domagających się pomocy. Ponadto przedstawiły kryterium jakie było uwzględniane przy rozdziale posiadanych środków i wskazały na przeciętną wysokość przyznawanych zasiłków zaznaczając, że kwota przyznanego skarżącemu świadczenia jest wyższa od średniej przyznawanej kwoty zasiłku celowego. W odniesieniu do zaskarżonej decyzji zauważyć ponadto należy, że przytoczenie w niej wskazanych okoliczności potwierdza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu dokonało powtórnej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz - zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. - przedstawiło w uzasadnieniu okoliczności i fakty przemawiające za uznaniem decyzji organu pierwszej instancji za zgodną z prawem.

Reasumując stwierdzić trzeba, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo i doprowadziło do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a motywy uzasadniające jego treść zostały przedstawione zostały w uzasadnieniu wydanych decyzji w sposób odpowiedni. Ponadto, skoro z zaskarżonej decyzji, podobnie jak z decyzji pierwszoinstancyjnej wyraźnie wynika, jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu skarżącemu zasiłku w łącznej wysokości 150 zł, ze wskazaniem przeznaczenia określonych kwot na poszczególne cele, to nie można postawić organom zarzutu przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku. Rozstrzygając sprawę z punktu widzenia słusznego interesu skarżącego, organ wziął pod uwagę cele pomocy społecznej w kontekście możliwości udzielenia pomocy. Wskazana przez organ pierwszej instancji wielkość posiadanych środków finansowych przeznaczonych na zasiłki celowe, w zestawieniu z ilością zgłaszanych wniosków osób i rodzin o udzielenie tego rodzaju pomocy, jednoznacznie wskazuje, iż rozmiar tych środków pozwala na zaspokojenie potrzeb jedynie w znikomym zakresie. W takiej sytuacji przyznanie skarżącemu świadczenia o fakultatywnym charakterze, w rozmiarze, który zdaniem strony jest niewystarczający, znajduje oparcie w przepisach prawa i nie może być uznane za dowolne działanie organu. Ponadto, skoro w niniejszej sprawie stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy w zakresie koniecznym do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 39 ustawy, to nie zaistniały przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy ponownie rozpoznał sprawę i zasadnie uznając, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odpowiada przepisom prawa, prawidłowo zastosował przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.