Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 553/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2018 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1778), dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia[...] ., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia M. M. należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 163 114,37 zł oraz z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 26 174,84 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 13 października 2017 r. M. M. złożył do ZUS wniosek o umorzenie należności z tytułu składek w całości wskazując w uzasadnieniu, że z uwagi na wiek (73 lata) i problemy zdrowotne nie jest w stanie dalej pracować. Wyjaśnił, że firma, którą prowadzi nie radzi sobie z zachodnią konkurencją.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia M. M. należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 163 114,37 zł oraz z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 26 174,84 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą i zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zobowiązany jest opłacać składki za każdy miesiąc. Z uwagi na to, że nie zostały opłacone należne składki w terminie powstało zadłużenie, a Zakład jako wierzyciel w przedmiotowej sprawie ma obowiązek egzekwować powstałe zadłużenie zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., należności z tytułu składek, mogą być umorzone przez Zakład tylko w przypadku całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s i zachodzi w przypadku, gdy:

1.dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt l ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe,

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa,

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że w stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, co oznacza, że przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zostały spełnione. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., ponieważ kwota zadłużenia jest wyższa, niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 4a u.s.u.s., w rozpatrywanym przypadku również nie ma zastosowania. Zaległości na koncie płatnika zostały objęte egzekucją. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a więc nie można stwierdzić, aby zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. Z poczynionych przez ZUS ustaleń wynika, że strona posiada majątek, na którym dokonano zabezpieczenia należności z tytułu składek. Zgodnie z przepisami u.s.u.s dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach i możliwość dochodzenia tych należności z przedmiotu hipoteki. Dodatkowo dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje zastaw na wszystkich rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych. W celu zabezpieczenia spłaty wierzytelności publicznoprawnych Zakład jest zobowiązany i uprawniony do podejmowania działań zmierzających do ustanowienia na składnikach majątkowych dłużnika stosownych zabezpieczeń.

Wobec powyższego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s i wydanie decyzji o umorzeniu należności na tej podstawie.

Z kolei umorzenie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności zostało określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Przepisy te zobowiązują płatnika do wykazania, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Do sytuacji takich § 3 ust. 1 rozporządzenia w szczególności zalicza przypadki:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zakład rozważył na podstawie posiadanych informacji możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową, która w przypadku konieczności opłacenia zadłużenia pozbawiłaby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (tj. § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia). Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne. Nie można zatem stwierdzić, że uregulowanie zaległości pozbawi możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ponieważ ze świadczenia można potrącić na poczet zadłużenia tylko pewną część kwoty, ustawodawca określił kwotę wolną od zajęć, która musi pozostać na utrzymanie. Ponadto skarżący uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która również osiąga dochód. Na ogólną sytuację finansową rodziny mają wpływ dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a więc są to również dochody żony. W ocenie Zakładu skarżący posiada środki, które pozwalają na uregulowanie należności wobec ZUS.

Odnosząc się do wyjaśnienia skarżącego który podał, że od 2007 r. ma poważne problemy zdrowotne, Zakład stwierdził, że nie kwestionuje i nie bagatelizuje złego stanu zdrowia skarżącego, jednak powołane argumenty, tj. zły stan zdrowia, a także wydatki związane z leczeniem, które obciążają budżet domowy, nie są przesłanką uzasadniającą umorzenie należności z tytułu składek. Skarżący poinformował wprawdzie , że ponosi koszty związane z leczeniem, ale nie udowodnił (nie wykazał), że brakuje mu środków finansowych na ten cel, np. nie załączył niezrealizowanych recept lekarskich albo dokumentów potwierdzających, że nie może skorzystać z koniecznych badań lekarskich, bądź zabiegów rehabilitacyjnych. Organ zauważył, że pomimo kłopotów zdrowotnych i stałego dochodu ze świadczenia emerytalnego, nadal prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochody.

Zakład stwierdził, że opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, a brak możliwości ich zapłaty nie stanowi podstawy do umorzenia należności. Organ podniósł, że skarżący posiada również inne zobowiązania pieniężne, ich spłata jest ważna, ale nie oznacza, że strona może pomijać spłaty zaległości wobec ZUS. Zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że zysk ten rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Okoliczność natomiast, że strona ma obecnie kłopoty finansowe nie może zwalniać z obowiązku opłacenia należności.

Zdaniem organu materiał dowodowy zgromadzony w trakcie toczącego się postępowania nie wskazuje, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych lecz było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie należności z tytułu składek w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Organ zaznaczył, że w dniu 9 lutego 2016 r. strona wystąpiła z wnioskiem o rozłożenie należności z tytułu składek na raty. W dniu 24 lutego 2016 r. zawarta została umowa ratalna nr 139/2016, jednak strona nie wywiązała się z warunków jej spłaty. Jeżeli strona nie ma możliwości uregulowania zadłużenia jednorazowo, to może ponownie złożyć wniosek o rozłożenie należności na raty.

W świetle powyższych okoliczności Zakład stwierdził, że nie ma jakiejkolwiek informacji, która wskazywałaby, że istnieją inne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zadłużenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Od powyższej decyzji M. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniósł, że rozpoznając wniosek o umorzenie należności z tytułu zaległych składek organ nie rozważył, czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Wskazał, że z uwagi na wielość spraw egzekucyjnych, które się przeciwko niemu toczą, wydatki egzekucyjne mogą przekroczyć kwoty możliwe do uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym. Wniósł o rozważenie, czy w jego sytuacji zachodzi przesłanka przewidziana w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z tym przepisem Zakład może umorzyć należności w szczególności w przypadku poniesienia start materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności. Zdaniem skarżącego za nadzwyczajne wydarzenie należy uznać niekorzystne warunki spłaty kredytu we frankach szwajcarskich, na podstawie zawartej z bankiem umowy na zakup stacji benzynowej. Podał, że problemy finansowe firmy były spowodowane właśnie niekorzystnymi warunkami spłaty kredytu we frankach szwajcarskich. Nadmienił, że kredyt został spłacony, ale w tym celu zmuszony został sprzedać stację benzynową na zakup której, został kredyt zaciągnięty. W konsekwencji stracił inwestycję, a także środki finansowe. Poinformował, że obecnie prowadzi negocjacje z bankiem mające na celu zwrot części spłaty, która została naliczona bezpodstawnie.

Ponadto wskazał, że kolejną przesłanką uzasadniającą umorzenie należności jest uniemożliwienie dostępu do rachunku bankowego. Wskazał, że z rachunku prowadzone są egzekucje na rzecz kilku wierzycieli. W związku z tym został wyznaczony organ właściwy do łącznego prowadzenia egzekucji. Pomimo skierowania wniosku do komornika sądowego o zwolnienie rachunku bankowego, rachunek nie został zwolniony. W ten sposób, ze względu na opieszałe działanie organów egzekucyjnych i niesprawne prowadzenie przez nich spraw, został pozbawiony dostępu do rachunku firmowego. Wskazał, że w sprawie zachodzi również przesłanka umorzenia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Podał, że na początku listopada 2017 r. zachorowała jego żona, która wymaga opieki i pomocy. Nadmienił, że też ma problemy zdrowotne i wielokrotnie był hospitalizowany. Pomimo własnych problemów zdrowotnych musi się opiekować żoną i 93 - letnią teściową. W przypadku uznania, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności, wniósł o rozłożenie zadłużenia na raty.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 23 stycznia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Z uwagi na fakt, że nie zostały opłacone należne składki, powstało zadłużenie, które skierowane zostało na drogę przymusowego dochodzenia. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, co oznacza, że nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. również nie zaistniały, ponieważ nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego. Nie można także stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w rozpatrywanym przypadku. Organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z ustaleń ZUS wynika, że skarżący posiada majątek nieruchomy i ruchomy, na którym Zakład posiada zabezpieczone należności z tytułu składek. Należności zostały objęte egzekucją, która nie została zakończona. Nie można więc uznać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto skarżący uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz pobiera świadczenie emerytalne. Oznacza to, że możliwe jest skuteczne dochodzenie należności z tytułu zaległych składek.

Zdaniem organu przesłanka, o której mowa w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania w rozpatrywanym, ponieważ odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (tj. 11,60 zł).

Z ww. względów nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że gdy nie zachodzi całkowita nieściągalność Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności, jeśli stwierdzi, że z powodu sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego dłużnik nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Umorzeniem z tego powodu można objąć należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość ta wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na tej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zakład podniósł, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, ponieważ niekorzystne warunki spłaty kredytu we frankach szwajcarskich nie stanowią nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności może pozbawić skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Zdarzenie nadzwyczajne to zdarzenie wywołane przez czynniki zewnętrzne, którego nie można było przewidzieć z pewnością w szczególności zagrażające bezpośrednio życiu lub zdrowiu, a także gwałtowne, nieprzewidziane uszkodzenie lub zniszczenie obiektu budowlanego, urządzenia technicznego lub systemu urządzeń technicznych powodujące trwałą utratę możliwości ich użytkowania. Zdarzeniem nadzwyczajnym nie jest spłata kredytu we frankach szwajcarskich.

Ponadto organ zauważył, że pomimo problemów zdrowotnych skarżący nie posiada przeciwskazań do wykonywania pracy zarobkowej. Prowadzi działalność gospodarczą, a zatem jest aktywny zawodowo. Ponadto ze zgromadzonych dokumentów w sprawie nie wynika, aby choroba żony wymagała obecnie konieczności sprawowania stałej opieki. Zatem nie można uznać, że przewlekła choroba żony uniemożliwia pozyskiwanie środków finansowych. Zadłużenie z tytułu składek dotyczy lat 2011-2014 i 2016-2017, a problemy zdrowotne żony powstały w listopadzie 2017 r. Oznacza to, że przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia również nie wystąpiła w niniejszym przypadku.

Analizując sytuację materialną skarżącego, Zakład stwierdził, że przesłanka przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie została spełniona w niniejszej sprawie. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, że posiada stały dochód z tytułu emerytury w kwocie 930,10 zł netto miesięcznie, ponadto uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, średniomiesięczny za okres od stycznia do czerwca 2017 r. wyniósł 4.590,79 zł. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która posiada dochód w kwocie 898,00 zł netto miesięcznie. Suma ta przekracza kwotę minimum socjalnego, które w 2016 r. dla gospodarstwa emeryckiego 2 -osobowego wynosiło 1.817,78 zł. Na sytuację finansową rodziny składa się dochód wszystkich jej członków wspólnie zamieszkujących i gospodarujących, a więc także dochód żony. W ocenie Zakładu skarżący posiada środki, które pozwalają na uregulowanie należności wobec ZUS i nie pozbawi go to możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak również osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ustalono, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej nie przedstawił też dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych. Organ wyjaśnił, że obowiązek opłacania składek powstaje od dnia rozpoczęcia działalności aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów.

Zakład stwierdził, że uniemożliwienie dostępu do rachunku bankowego poprzez zablokowanie konta w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego również nie znajduje się w katalogu przesłanek warunkujących umorzenie należności.

Organ wskazał, że skarżący posiada inne zobowiązania finansowe, które są dochodzone w trybie egzekucyjnym. Podniósł, że każdy z wierzycieli może dochodzić swoich należności zgodnie z przepisami prawa i nawet gdyby ZUS umorzył należności, to inni wierzyciele w dalszym ciągu dochodziliby swoich należności.

Zakład wyjaśnił, że nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia sytuacji materialnej w oparciu o zgromadzoną dokumentację, pod uwagę bierze również możliwość odzyskania należności w toku postępowania egzekucyjnego, czy też rozważa możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego, zawartego na dogodnych warunkach. Udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty należności z tytułu składek pozwala na stopniowe wywiązywanie się z powstałego zobowiązania, bez stworzenia zagrożenia egzystencji.

Zakład nadmienił również, że w lipcu 2017 r. nie odnotował wpływu wniosku o rozłożenie zadłużenia na raty, natomiast w dniu 12 stycznia 2018 r. skarżący oświadczył, że oczekuje na wydanie ostatecznej decyzji o umorzeniu. Dopiero w przypadku odmowy umorzenia należności będzie wnosił o rozłożenie zadłużenia na raty.

Organ zaznaczył, że zadłużenie powstało z tytułu nieopłacenia składek finansowanych nie tylko przez skarżącego, ale również z własnych środków przez zatrudnionych pracowników. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Potrącanie składek z wynagrodzenia pracownika i nie odprowadzanie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa. Biorąc pod uwagę powyższe, nie wywiązywanie się z powyższych obowiązków przez pracodawcę nie może być premiowane umorzeniem należności z tytułu składek.

Reasumując organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek oraz nie zachodzą szczególne okoliczności umorzenia w przypadku niestwierdzenia całkowitej nieściągalności. Nie zostały więc spełnione przesłanki umorzenia należności, które określone zostały w art. 28 ust. 2 u.s.u.s.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w nieprawidłowym ustaleniu, że średniomiesięczny dochód skarżącego wynosi 4.590,79 zł, podczas gdy dochód w takiej kwocie skarżący był w stanie uzyskać jedynie w ciągu kilku miesięcy w roku, zaś przy uwzględnieniu miesięcy, gdy zleceń jest mniej oraz faktu, że skarżący stracił jedynego pracownika, to średniomiesięczny dochód skarżącego w ciągu roku wynosi nie więcej niż około 1.800 zł;

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

2) art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, choć z uwagi na liczną ilość postępowań egzekucyjnych toczących się przeciwko skarżącemu oraz utrzymujące się zajęcia egzekucyjne na majątku jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne;

3) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003r. poprzez jego niezastosowanie, choć skarżący poniósł straty materialne w wyniku "innego nadzwyczajnego wydarzenia", jakim było ustalenie przez Bank PKO niekorzystnych warunków spłaty kredytu zaciągniętego we frankach szwajcarskich;

4) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, choć skarżący musiał sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, a także sam z powodu wieku i przewlekłych chorób ma trudności z uzyskaniem dochodu umożliwiającego spłacenie należności.

Powołując się na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o wydanie decyzji zobowiązującej organ do umorzenia należności zgodnie z wnioskiem skarżącego, na podstawie art. 145a p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola pod względem zgodności z prawem przebiega w trzech płaszczyznach, tj. oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury oraz respektowania reguł kompetencji (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2006 r., I GSK 1421/2005).

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi i wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawą oceny przez organ administracji wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP oraz odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia stanowiły art. 28 ust. 1-3a i art. 32 u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365), zwane dalej rozporządzeniem.

U.s.u.s. przewiduje możliwość umorzenia przez Zakład należności z tytułu składek w całości lub w części na zasadach określonych w tej ustawie oraz w rozporządzeniu (art. 28 ust. 1 u.s.u.s.). Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). Na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie ma charakter wyczerpujący. Stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2007 r., V SA/Wa 1231/07). Zasadą jest więc, że składki na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane przez Zakład w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.). Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zostały określone w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Przepis § 3 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1); poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2); przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r., II GSK 406/14, nie ulega wątpliwości, że w art. 28 ust. 1–3 u.s.u.s. ustawodawca dopuścił możliwość umorzenia w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek, jeżeli zachodzi ich całkowita nieściągalność, natomiast w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek – przesłankę całkowitej nieściągalności zastąpiono istnieniem ich ważnego interesu przemawiającego za koniecznością umorzenia należności. Niewątpliwie do płatników składek na ubezpieczenie społeczne zalicza się także przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacenia składek na swoje ubezpieczenie społeczne. Przy umarzaniu nieopłaconych przez nich należności nie stosuje się wymogu zaistnienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, lecz zawsze ocenia niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny po ewentualnym opłaceniu należności, z uwzględnieniem jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej (por. wyroki NSA: z dnia 21 stycznia 2009 r., II GSK 650/08; z dnia 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09).

Na podkreślenie zasługuje uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia. Użycie w tych przepisach sformułowań "należności ... mogą być umarzane", "może umorzyć" oznacza, że mamy do czynienia z regulacją prawną należącą do sfery uznania administracyjnego. Organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. W wypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, w przypadku określonym w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., czy też zaistnienia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia organ może, lecz nie musi umorzyć zaległości. Organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyroki NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10 i z dnia 25 lutego 2015 r., II GSK 193/14). Zawarte w powołanych przepisach unormowania należy łączyć z istotą Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, którego celem jest realizacja zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym wypłatą świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego (art. 51, art. 52 i art. 54 u.s.u.s.). Ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest dochodzenie należności z tytułu składek. Składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek oznacza definitywną rezygnację organu z możliwości ich wyegzekwowania. Z tych względów Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności.

Analiza akt sprawy wskazuję, że organ administracji w prawidłowy sposób, zgodny z wymogami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego oceny. Stan faktyczny, ustalony w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie stwarza wątpliwości, że umorzenie należności składkowych wobec skarżącego byłoby przedwczesne.

Organ administracji jednoznacznie wskazał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdyż nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności, których dotyczy wniosek skarżącego o umorzenie. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że w stosunku do strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, co oznacza, że przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zostały spełnione. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., ponieważ kwota zadłużenia jest wyższa, niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 4a u.s.u.s., w rozpatrywanym przypadku również nie ma zastosowania. Zaległości na koncie płatnika zostały objęte egzekucją. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a więc nie można stwierdzić, aby zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. Z poczynionych przez ZUS ustaleń wynika, że strona posiada majątek, na którym dokonano zabezpieczenia należności z tytułu składek. Zgodnie z przepisami u.s.u.s dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach i możliwość dochodzenia tych należności z przedmiotu hipoteki. Dodatkowo dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje zastaw na wszystkich rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych. W celu zabezpieczenia spłaty wierzytelności publicznoprawnych Zakład jest zobowiązany i uprawniony do podejmowania działań zmierzających do ustanowienia na składnikach majątkowych dłużnika stosownych zabezpieczeń. Wobec powyższego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności.

W tym miejscu odpowiadając na zarzut skargi "naruszenia prawa materialnego art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, choć z uwagi na liczną ilość postępowań egzekucyjnych toczących się przeciwko skarżącemu oraz utrzymujące się zajęcia egzekucyjne na majątku jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne", sąd stwierdza, że ocena czy ponoszenie wydatków egzekucyjnych jest zbędne, czy też może przynieść korzyść, należy wyłącznie do wierzyciela. Wydatki egzekucyjne, o których mowa w tym przepisie, to koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, które nie są tożsame z kosztami egzekucyjnymi, które co do zasady obciążają zobowiązanego. Rozdzielenie tych pojęć zawierają przepisy art. 64b i 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1619)(por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2018 r. w sprawie I GSK 1146/18). Ponadto przepis art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. wymaga, aby nieuzyskanie w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne było "oczywiste". W sprawie nie ma dowodu, w oparciu, o który można byłoby w sposób oczywisty stwierdzić niemożność egzekucji kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wręcz przeciwnie, jak wskazywał organ, w stosunku do skarżącego prowadzona jest egzekucja. Brak jest także jakiegokolwiek dokumentu, również przedłożonego przez stronę, pochodzącego od właściwego organu, wskazującego na niemożności lub ogólniej ujmując niezasadność prowadzenia egzekucji z przyczyn stanowiących przesłankę powołanego przepisu. Taki stan powodował słuszne uznanie przez organ, że brak było podstaw do stwierdzenia zaistnienia tejże przesłanki, skutkującej możliwością umorzenia należności z tytułu składek.

Organ administracji rozważył także możliwość umorzenia należności pod kątem zaistnienia szczególnych przypadków, które zostały określone w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust.1 pkt 1-3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Odmawiając umorzenia należności z tytułu składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności organ administracji wskazał, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne oraz nadal prowadzi działalność gospodarczą i nie można twierdzić, iż uregulowanie należności pozbawi skarżącego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tym bardziej, że jak wskazał organ ze świadczenia można potrącić na poczet zadłużenia tylko pewną część, gdyż ustawodawca określił kwotę wolną od zajęć, która musi pozostać na utrzymanie. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która również osiąga dochody. Pomimo deklarowania trudnej sytuacji materialnej skarżący nie korzysta z pomocy MOPS lub innych form pomocy, co pozwala uznać, że posiada wystarczające środki finansowe na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jak wskazał organ suma dochodów w gospodarstwie domowym skarżącego przekracza kwotę minimum socjalnego, które w 2016 r. dla gospodarstwa emeryckiego 2 -osobowego wynosiło 1.817,78 zł. Słuszności tego stanowiska nie zmienia fakt, że jak podnosi strona w skardze, stanowisko organu w tym zakresie opiera się na dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w nieprawidłowym ustaleniu, że średniomiesięczny dochód skarżącego wynosi 4.590,79 zł, podczas gdy dochód w takiej kwocie skarżący był w stanie uzyskać jedynie w ciągu kilku miesięcy w roku, zaś przy uwzględnieniu miesięcy, gdy zleceń jest mniej oraz faktu, że skarżący stracił jedynego pracownika, to średniomiesięczny dochód skarżącego w ciągu roku wynosi nie więcej niż około 1.800 zł. Podkreślić bowiem należy, że są to środki, które skarżący uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej i które powiększają dochody gospodarstwa domowego uzyskiwane przez niego i jego żonę z tytułu otrzymywanej emerytury.

W toku postępowania przed organem administracji skarżący nie przedłożył również dokumentów, z których wynikałoby, że z powodu stanu zdrowia lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny skarżący nie może pozyskiwać środków finansowych niezbędnych do opłacenia zaległości. Wręcz przeciwnie z akt sprawy wynika, że skarżący nadal jest aktywny zawodowo, prowadzi działalność gospodarczą, a zatem wątpliwości budzi twierdzenie o konieczności sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny. Słusznie również zauważył organ, że skarżący poinformował, że ponosi koszty związane z leczeniem, ale nie udowodnił (nie wykazał), że brakuje mu środków finansowych na ten cel, np. nie załączył niezrealizowanych recept lekarskich albo dokumentów potwierdzających, że nie może skorzystać z koniecznych badań lekarskich, bądź zabiegów rehabilitacyjnych. Również zasadnie organ wywodzi, że pomimo twierdzenia o konieczności opiekowania się chorą żoną oraz teściową skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą i jest aktywny zawodowo. Jak stwierdził organ nie bagatelizuje stanu zdrowia skarżącego i jego najbliższych, ale zgromadzone dowody nie potwierdzają spełnienia przesłanek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

Organ administracji wskazał także na brak dowodów, iż zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, co uzasadniałoby zdaniem skarżącego spełnienie przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Dokonana przez organ administracji ocena zasługuje na aprobatę. W opinii Sądu poprzez "zdarzenie nadzwyczajne" - o jakim mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi. W opinii Sądu - w świetle przytoczonych uwag - ustalenie przez Bank PKO niekorzystnych warunków spłaty kredytu zaciągniętego we frankach szwajcarskich na zakup stacji benzynowej takim nadzwyczajnym zdarzeniem w rozumieniu powyższego przepisu nie jest. Ponadto jak wynika z akt sprawy skarżący ma możliwość dochodzenia swoich roszczeń w drodze cywilnoprawnej i podjął już pewne działania w tym kierunku.

Zdaniem Sądu, opisany w uzasadnieniu decyzji stan rzeczy powoduje, iż pomimo trudnej, prawidłowo ustalonej przez organ sytuacji skarżącego, uzasadnionym jest twierdzenie Zakładu, że w okolicznościach sprawy nie wystąpiła w sprawie pierwsza z przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, odwołująca się do tego, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby stronę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący i jego żona posiadają stałe źródło dochodu w postaci emerytury, skarżący uzyskuje dodatkowe dochody z prowadzonej działalności gospodarczej oraz dysponuje majątkiem ruchomym i nieruchomym. Na podkreślenie zasługuje również to, że Zakład zaznaczył , iż możliwe jest rozważenie udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego zawartego na dogodnych warunkach. Udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty należności z tytułu składek pozwala na stopniowe wywiązywanie się z powstałego zobowiązania, bez stworzenia zagrożenia egzystencji.

Należy podkreślić, że organ przed podjęciem decyzji w sprawie umorzenia należności składkowych dokonuje oceny możliwości płatniczych zobowiązanego w aspekcie realnych i faktycznych możliwości uzyskania dochodów, posiadanego majątku pozwalających na spłatę zadłużenia, a nie potencjalnych i niepewnych. Niewątpliwie, na gruncie rozpatrywanej sprawy, umorzenie należności na obecnym etapie postępowania byłoby przedwczesne.

Podkreślić należy, że zasadą powinno pozostać płacenie składek, nie zaś ich umarzanie, a konieczność ich spłaty nie powinna być traktowana przez samego dłużnika w hierarchii jego wszystkich innych zobowiązań, w tym także o charakterze prywatnoprawnym, za obowiązek stojący na samym końcu. W tym kontekście zauważyć również trzeba, iż jak wynika ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący w roku 2015 uzyskał dochód w kwocie 161 539 zł, w roku 2016 w kwocie 44 985 zł w pierwszej połowie roku 2017 w kwocie 27 544 zł i mimo uzyskiwanych dochodów nie podjął prób spłacenia zaległości składkowych wobec Zakładu (za okres od grudnia 2011 r. do stycznia 2014 r. i opłacania należnych składek na bieżąco (od marca 2016 r. do marca 2017r.)

Podkreślenia również wymaga, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Wskazać również należy, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno - rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia. Zaś w rozpoznawanej sprawie organ trafnie uznał, że ustalone w sprawie możliwości płatnicze skarżącego pozwalają na regulowanie należności.

Konkludując Sąd stwierdza, że wyciągnięte przez organ wnioski są logiczne i nie wykraczają poza ramy prawem przewidziane, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., jak i prawa materialnego. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygniecie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, zasady zaufania obywateli do organów państwa, czy też zasady przekonywania. Wydając rozstrzygniecie organy działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

Na końcu Sąd zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów, skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.

d.j.