Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2071/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 411
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 29 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Barbara Mleczko - Jabłońska Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 771/17 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu przyznania renty strukturalnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę T. S. (skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży przyznał skarżącemu rentę strukturalną od lipca 2006 r. do czerwca 2016 r. w kwocie 1254,67 zł płatnych co miesiąc. W latach 2008-2016, w związku z waloryzacją świadczeń emerytalnych - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży decyzjami o zmianie wysokości renty strukturalnej zmieniał wysokość przyznanej renty strukturalnej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży pismem z dnia [...] marca 2015 r. zawiadomił skarżącego o konieczności złożenia do właściwego organu rentowego, wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników, wskazując jednocześnie, iż decyzję w sprawie przyznania lub odmowy przyznania prawa do emerytury należy dostarczyć w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia do organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub ubezpieczenia społecznego rolników.

W dniu [...] maja 2015 r. skarżący dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR w Łomży potwierdzenie złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury. Następnie w dniu [...] kwietnia 2016 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Łomży decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016 r., o przyznaniu emerytury od dnia 1 maja 2015 r. do 29 lutego 2016 r. w kwocie 1 404,46 zł brutto, a po waloryzacji od 1 marca 2016 r. w kwocie 1 407,83 zł.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży decyzją z dnia [...] września 2016 r., zmienił wysokość przyznanej renty strukturalnej na okres od [...] maja 2015 r. do [...] lutego 2016 r. na kwotę 444,49 zł, a na okres od [...] marca 2016 r. do [...] czerwca 2016 r. na kwotę 445,55 zł. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 18 268,09 zł.

Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży decyzją z dnia [...] marca 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w Łomży.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży ustalił skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 18 268,09 zł.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ podkreślił, że zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., Nr 114, poz. 1191), w przypadku, gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Dlatego też Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży wydał decyzję nr [...] z dnia [...] września 2016 r. o zmianie wysokości renty strukturalnej od maja 2015 r. na kwotę 444,49 zł, a od marca 2016 r. na kwotę 445,55 zł. pomniejszając przyznaną wcześniej rentę strukturalną o przyznaną przez ZUS kwotę emerytury (brutto).

Jeżeli zatem w obrocie prawnym pozostaje decyzja z dnia [...] września 2016 r. zmieniająca wysokość renty strukturalnej - przyznająca płatność w wysokości niższej o kwotę przyznanej skarżącemu emerytury, to różnica między płatnością pierwotnie przyznaną, a płatnością przyznaną później, jest kwotą nienależnie pobraną. Sytuacja, gdy dochodzi do nienależnego pobrania płatności ma, bowiem miejsce wówczas, gdy rolnikowi wypłacono płatność na podstawie decyzji administracyjnej, którą później zmieniono i przyznano płatność w niższej wysokości. W konsekwencji należało ustalić skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 18 268,09 zł, które to środki zostały wypłacone na jego rachunek bankowy.

Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Ustalona w decyzji za każdy miesiąc przyznanej płatności tj. od maja 2015 r. do maja 2016 r. kwota nienależnie pobranych płatności z tytuły renty strukturalnej, przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Zdaniem organu w sprawie nie można również mówić o wystąpieniu siły wyższej, w rozumieniu art. 38 i 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004 r.). Nie można również przyjąć, że dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu, jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach – art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. Wypłata renty strukturalnej na rachunek bankowy skarżącego nie wynikała z pomyłki organu ARiMR, opiera się, bowiem na ostatecznych decyzjach przyznających a następnie zmieniających wysokość renty.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o życzliwe i sprawiedliwe rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania przed organami ARiMR oraz ZUS i KRUS w kwestii przyznania emerytury. Zdaniem skarżącego organ nieprawidłowo nakazał mu wystąpić o emeryturę w kwietniu 2015 r., kiedy to miał już 71 lat i jego rówieśnicy byli od dawna na emeryturach. Następnie skarżący wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania emerytury znacznie się przeciągało, bowiem musiał zgromadzić dokumenty potwierdzające zatrudnienie.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r., oddalił skargę.

Wskazał, że w sprawie nie było sporne, że skarżącemu, na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. została przyznana renta strukturalna od lipca 2006 roku do czerwca 2016 roku (której wysokość sukcesywnie była zwiększana w trakcie tego okresu). Jednocześnie decyzją ZUS z dnia [...] marca 2016 r. przyznano skarżącemu emeryturę od dnia [...] maja 2015 r. Tym samym, skarżący w okresie od [...] maja 2015 r. do czerwca 2016 r. otrzymywał jednocześnie rentę strukturalną oraz miał ustalone prawo do emerytury.

W ocenie Sądu I instancji organy prawidłowo uznały, że różnica pomiędzy wysokością renty strukturalnej pierwotnie przyznanej skarżącemu i jemu wypłaconej a rentą strukturalną przyznaną na podstawie ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2016r., jest kwotą nienależnie pobraną przez skarżącego. Z nienależytym pobraniem płatności mamy niewątpliwie do czynienia w sytuacji, gdy skarżącemu wypłacono rentę strukturalną na podstawie decyzji, która następnie została zmieniona i przyznana renta w niższej wysokości. Łączna kwota wypłacona skarżącemu nienależnie w okresie od maja 2015 r. do czerwca 2016 r. wyniosła 18 268,09 zł. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis § 16 ww. rozporządzenia w sprawie renty strukturalnej w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014, poz. 1438 ze zm., dalej ustawy o ARiMR).

WSA zgodził się z organami, zważywszy na okoliczności przedmiotowej sprawy, że nie zachodziły żadne przesłanki pozwalające na odstąpienie przez organ od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Kwota nienależnie pobranych płatności za każdy miesiąc przekraczała równowartość kwoty 100 Euro (było to ok. 1400 zł), w sprawie nie wystąpiła jakakolwiek siła wyższa, jak również wypłata świadczenia nie nastąpiła na podstawie pomyłki czy też błędu organu, który skarżący mógłby dostrzec w zwykłych okolicznościach. Zaznaczyć należy, że pobieranie przez skarżącego renty strukturalnej przez ponad 1 rok w wysokości wyższej od należnej wynikał z faktu przeciągania się postępowania nie przed organami ARiMR, lecz przed ZUS. Od złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie emerytury do wydania decyzji upłynęło ok. 10 miesięcy, dlatego też zachodziła konieczność zwrotu nienależnie wypłaconej renty strukturalnej aż za tak długi okres czasu. Sam skarżący przyznał, że tak długie postępowanie wynikało z faktu, że musiał dostarczać dokumenty potwierdzające jego okresy zatrudnienia. Dlatego też, nie można zarzucić organom ARiMR zbyt długiego wypłacania renty strukturalnej w zawyżonej wysokości, gdyż do czasu ustalenia prawa do emerytury z ZUS, skarżącemu taka renta przysługiwała. Dopiero ustalenie prawa do emerytury z datą wsteczną, od 1 maja 2015 r., skutkował koniecznością skorygowania wysokości należnej skarżącemu renty strukturalnej a w konsekwencji wydania decyzji ustalającej wysokość nienależnie pobranych płatności.

Wbrew zarzutom skargi WSA nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie wyznaczenia skarżącemu 7 dniowego terminu na zapoznanie się z aktami sprawy przez organ I instancji.

W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji wskazuje na jakich ustaleniach faktycznych oparte zostało rozstrzygnięcie oraz zawiera analizę okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazuje także na fakty, które organ odwoławczy trafnie ocenił, jako podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nieopłaconej w całości ani w części.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

- art. 29 pkt 4 ustawy o ARiMR poprzez jego błędną wykładnie i nieuznanie, iż kwota nienależnie pobranych płatności powinna być pomniejszona o graniczną sumę 100 euro, podczas gdy ustawodawca wprowadzając omawianą instytucję odstąpienia wprost wskazał, iż jedynie kwoty przewyższające tę sumę powinny być egzekwowane, a tym samym winno się odpowiednio zredukować dochodzoną kwotę należności;

- art. 7 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69, dalej rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której skarżący pozostawał w uzasadnionym błędzie, iż wypłacane mu kwoty związane z rentą strukturalną są mu należne, mimo nabycia przez niego prawa do emerytury, biorąc zaś pod uwagę jego wiek i doświadczenie życiowe, błąd ten nie mógł zostać przez niego wykryty w zwykłych okolicznościach, jak również pomyłkę organu w tym zakresie;

- art. 411 k.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której nienależnie pobrane świadczenie przez skarżącego zostało przez niego spożytkowana na bieżące potrzeby, zaś w chwili obecnej nie posiada on żadnego majątku mogącego zaspokoić wysokość żądanych płatności, co prowadzi do konstatacji, iż nie powinno się żądać zwrotu omawianych świadczeń ze względu na zasady współżycia społecznego.

Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży nie skorzystał z prawa do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie wskazać należy, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga kasacyjna ma charakter szczególnie sformalizowanego środka odwoławczego. W myśl art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna między innymi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Unormowania art. 174 p.p.s.a. wskazują, iż skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( pkt 2). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone (zob. wyrok NSA z 14.12.2005 r., sygn. akt I FSK 383/05, opublikowany w: LEX nr 187517). Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie (por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, opublikowany w: OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96).

Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej podnosząc zarzut naruszenia art. 29 pkt 4 ustawy o ARiMR, art. 7 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 i art. 411 k.c. nie wskazał, z której podstawy zakreślonej w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a., wywodzi skargę kasacyjną. Ponadto zauważyć należy, że art. 29 ustawy o ARiMR dzieli się na ustępy i punkty nie zaś tylko na punkty. Właściwie tożsamą uwagę należy poczynić odnośnie art. 7 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014, który dzieli się na ustępy. Treść uzasadnienia skargi wskazuje, że autor skargi kasacyjnej chciał zarzucić Sądowi I instancji naruszenie art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR i art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 a wskazanie w petitum skargi kasacyjnej art. 29 pkt 4 ustawy o ARiMR i art. 7 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014 należy traktować, jako oczywistą omyłkę. Uwzględniając motywy oraz znaczenie uchwały pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl,) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pomimo wskazanych uchybień w konstrukcji zarzutów w świetle argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej dokonać należy oceny ich zasadności.

Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR poprzez jego błędną wykładnię stwierdził, że kwota nienależnie pobranych płatności przez skarżącego powinna być pomniejszona o graniczną kwotę 100 euro, czego organ nie uczynił, a Sąd I instancji to zaakcentował. Tak postawiony zarzut nie jest trafny. Stwierdzić należy, że zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR, jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, unormowanie zawarte w wyżej wskazanym artykule nie stanowi nakazu miarkowania zwrotu nienależnych świadczeń przez odpowiednie jego pomniejszenie. Przepis art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR nie daje możliwości odstąpienie od ustalenia kwot nienależnego świadczenia, jeżeli kwota ta nie jest wyższa niż 100 euro, przeliczona według odpowiedniego kursu walutowego, co sugeruje autor skargi kasacyjnej. Wyłącza on stosowanie ust. 10 art. 29 ustawy o ARiMR, to jest prowadzenie egzekucji ustalonej kwoty nienależnie pobranego świadczenia w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie oznacza to jednak, że zamiar ustawodawcy było zaniechanie dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, jeżeli nie jest wyższa niż 100 euro, to pomniejsza kwotę przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, o czym wyraźnie stanowi zdanie ostatnie art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR. Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie kwota nienależnie pobranych przez skarżącego płatności była wyższa niż 100 euro. Dlatego też zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR nie ma uzasadnionych podstaw.

Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 Stosownie do treści art. 7 ust. 3 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W orzecznictwie wskazuje się, że celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. Także w orzecznictwie NSA podkreśla się, że możliwość wyłączenia zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga spełnienia dwóch przesłanek – płatność musi być dokonana na skutek błędu organu, a błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika (wyrok NSA z 15 czerwca 2011 r., II GSK 594/10, z dnia 24 kwietnia 2013 r., II GSK 315/13).

Sporne w sprawie płatności, wypłacone od maja 2015 r. do marca 2016 r., na podstawie decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łomży z dnia [...] sierpnia 2006 r. zmienionej kolejnymi decyzjami administracyjnymi o zmianie wysokości renty strukturalnej, nie wynikały z pomyłki ARiMR, bowiem - w dacie wydawania tej decyzji - organ nie posiadał informacji o fakcie otrzymania przez skarżącego od dnia 1 maja 2015 r. prawa do emerytury. O fakcie przyznania skarżącemu prawa do emerytury organ dowiedział się w dniu [...] kwietnia 2016 r., kiedy to skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2016 r. Ustalenie skarżącemu prawa do emerytury z datą wsteczną, od dnia 1 maja 2015 r. spowodowało konieczność stosownej korekty należnej mu renty strukturalnej, co w konsekwencji spowodowało konieczność wydania decyzji ustalającej wysokość nienależnie pobranych płatności.

Należy mieć także na uwadze fakt, że organy w pouczeniach decyzji zmieniających wysokość renty strukturalnej na kolejny lata wskazywały na obowiązek informowania Kierownik Biura Powiatowego Agencji o wszelkich zaistniałych okolicznościach mających wpływ na prawo do wypłaty i wysokości renty strukturalnej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 411 k.c. stwierdzić należy, że jest zupełnie niezasadny. W rozpoznawanej sprawie przepis nie ma zastosowania i nie był przez Sąd I instancji stosowany, dlatego też nie można skutecznie zarzucić mu jego naruszenia.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.