Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1477/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 19 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), Asesor WSA Cezary Koziński, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 grudnia 2006 roku przy udziale - sprawy ze skargi W. P. i A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r., umorzenia odsetek za zwłokę od tej zaległości i rozłożenia na osiem rat 1. oddala skargę; 2. przyznaje adw. B. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł powiększoną o podatek od towarów i usług według stawki 22% tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu i nakazuje wypłacić tę kwotę z sum budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1477/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł., po rozpatrzeniu wniosku W. i A. P., złożonego w dniu 1 lutego 2006 r. (uzupełnionego w dniu 16 marca 2006 r.) w sprawie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w wysokości 8.728,20 zł. wraz z odsetkami, rozszerzonego w dniu 26 kwietnia 2006 r. wnioskiem o rozłożenie w.w. zaległości na 8 rat, odmówił umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok, umorzył odsetki za zwłokę w wysokości 12.159 zł. od zaległości w tym podatku, oraz rozłożył zapłatę zaległości w tym podatku na 8 rat. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 z późn. zm.) – organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć, lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Decyzje podejmowane na podstawie cytowanego przepisu mają charakter uznaniowy, zatem wniosek każdego podatnika jest rozpatrywany indywidualnie, a powołane w przepisie przesłanki muszą mieć odzwierciedlenie w stanie faktycznym. Przepis ten skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego. Nawet ustalenie przez organ podatkowy, że istnieją przyczyny uzasadniające rozłożenie na raty zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę bądź opłaty prolongacyjnej, nie zobowiązują go do wydania decyzji udzielającej przedmiotowej ulgi. Dlatego też decyzje tego rodzaju podejmowane są przez organy podatkowe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Okoliczności te powinny zostać przywołane przede wszystkim we wniosku podmiotu ubiegającego się o ulgę w zapłacie zobowiązań podatkowych i powinny zostać poddane weryfikacji oraz ocenie organu podatkowego w trakcie prowadzonego postępowania. Wskazano, że na podstawie zeznania podatkowego za 1999 r. podatnicy osiągnęli łączny dochód w wysokości 16.414,60 zł. Z zeznania wyniknęła nadpłata w wysokości 5,30 zł. Ponieważ w w/w zeznaniu podatnicy nie ujęli dochodu osiągniętego ze sprzedaży akcji pracowniczych Banku A w dniu [...], decyzją nr [...] organ określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. na kwotę 8.728,20 zł.

Organ podniósł, iż zgodnie z art. 44 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. nr 90 z 1993 r. poz. 416 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w 1999 r., podatnicy osiągający dochody ze sprzedaży udziałów, akcji, obligacji lub innych papierów wartościowych z zastrzeżeniem art. 52 pkt 1 lit. a, byli zobowiązani wpłacać zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 19% uzyskanego dochodu z tej sprzedaży w terminie do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskali dochód, i w tym terminie składać Urzędowi Skarbowemu deklarację według ustalonego wzoru o wysokości uzyskanego dochodu. Po zakończeniu roku, podatnicy zobowiązani więc byli wykazać dochód ze sprzedaży akcji w rocznym zeznaniu podatkowym składanym w terminie do dnia 30 kwietnia roku następnego, oraz wpłacić w tym samym terminie ewentualną niedopłatę podatku wynikającą ze złożonego zeznania. Nie zapłacony w terminie podatek stał się zaległością podatkową, od której ustawowo naliczone zostały odsetki za zwłokę.

Prośbę zawartą we wniosku podatnicy uzasadnili trudną sytuacją materialną oraz tym, że powyższa zaległość powstała na skutek błędnych informacji dotyczących rozliczenia się ze sprzedaży akcji pracowniczych Banku A, a mianowicie uzyskaniem informacji, że dochód od sprzedaży objęty jest zwolnieniem z podatku dochodowego na podstawie art. 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z protokołu o stanie majątkowym wynika, że podatnicy otrzymują wynagrodzenie ze stosunku pracy w łącznej wysokości ok. 1.400,00 zł. Mają na utrzymaniu syna w wieku 21 lat, bezrobotnego, bez prawa do zasiłku. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 530 zł miesięcznie, ponadto spłacają kredyt w wysokości 205 zł miesięcznie. Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne organ uznał, że zachodzą przesłanki "ważnego interesu podatnika" powołane w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i postanowił udzielić ulgi w formie 8 rat na zapłatę zaległości, z możliwością rozłożenia na dalsze raty pozostałego do spłacenia zobowiązania pod warunkiem sumiennego i terminowego spłacania udzielonych rat. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że nieterminowe uregulowanie zobowiązania nastąpiło na skutek błędnych informacji udzielonych podatnikom przez organ zaufania publicznego, organ postanowił umorzyć odsetki za zwłokę od zaległości w podatku.

W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy podnieśli, iż są obecnie w trudnej sytuacji finansowej. Choć organ umorzył im odsetki za zwłokę, oraz rozłożył należność główną na raty, to do przyznanych rat naliczona została opłata prolongacyjna. Ponadto zwrócili się z pytaniem, dlaczego zaległość główna nie została pomniejszona o kwoty ściągnięte przez dział egzekucji.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Podtrzymując dotychczasową argumentację organ zaakcentował, iż obecna sytuacja materialna podatników jest trudna, ale nie nosi znamion wyjątkowej i nie może stanowić jedynej przesłanki dla skutecznego zastosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Udzielona zgodnie z wnioskiem strony ulga podatkowa polegająca na umorzeniu zaległych odsetek za zwłokę w wysokości 12.159,00 zł. oraz rozłożenie na 8 rat zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. jest wyrazem szczególnego potraktowania sytuacji materialno – bytowej podatników w stosunku do sytuacji innych podatników borykających się z trudnościami w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i równocześnie wywiązujących się z obciążeń podatkowych. Podstawę naliczenia opłaty prolongacyjnej w przedmiotowej sprawie stanowi natomiast przepis art. 57 § 1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego "w decyzji wydanej na podstawie art. 67 a § 1 pkt 1 lub 2, dotyczącej podatków stanowiących dochód budżetu państwa, organ podatkowy ustala opłatę prolongacyjną od kwoty podatku lub zaległości podatkowej. Odstąpienie od jej naliczenia, poza przypadkami wskazanymi w art. 57 § 6 Ordynacji podatkowej nie jest możliwe, a jej wysokość oznacza, że spełnia ona funkcję kompensacyjno – odszkodowawczą. Ponadto w sprawie nie występuje żadna z okoliczności uzasadniającej odstąpienie od jej naliczenia. Zgodnie zaś z art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z kwoty uzyskanej w egzekucji zaspokaja się w pierwszej kolejności koszty egzekucyjne i koszty upomnienia. Kwota zaległości podatkowej ściągnięta już od podatników została zatem zaliczona na pokrycie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podatnicy zarzucili decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nie wzięcie pod uwagę faktów ustalonych na podstawie zebranego materiału dowodowego, z których wynika, iż w ogóle nie powstało zobowiązanie podatkowe. Nie wyjaśniono także, czy nie wystąpiły przesłanki wynikające z regulacji prawnej zawartej w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, a więc czy nie doszło do przedawnienia domniemanego zobowiązania podatkowego. Ponadto podatnicy powołali się na materiał dowodowy dołączony do wniosku o umorzenie, z którego w ich ocenie wynika, że sprzedaż akcji pracowniczych Banku A S.A. w ramach oferty publicznej nie podlega obowiązkowi podatkowemu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby skarbowej w Ł. podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił ponadto, iż w sprawie ma zastosowanie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, w myśl którego zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku a nie przytoczony przez stronę przepis art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, który odnosi się wyłącznie do zobowiązań podatkowych powstających w drodze doręczenia decyzji ustalających wysokość takiego zobowiązania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga podlega oddaleniu, co wynika z art. 151 tej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca nie zostały wydane z uchybieniami, która spowodowałyby konieczność ich uchylenia.

Zawarte w skardze twierdzenie skarżących, iż w ogóle nie powstało zobowiązanie podatkowe nie mogło być sprawie przedmiotem rozważań Sądu w sprawie o zastosowanie ulgi podatkowej. Fakt, że zobowiązanie podatkowe powstało, został już ustalony. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. decyzją nr [...] określił skarżącym zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie 8.728,20 zł. Faktu wydania tej decyzji skarżący nie kwestionowali. Z tej właśnie decyzji wynika określona przez organ podatkowy prawidłowa kwota zobowiązania podatkowego, a pośrednio także kwota zaległości podatkowej. Podatnicy nie zgadzający się z treścią tej decyzji powinni najpierw doprowadzić do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

W omawianej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest kwestia rozstrzygnięcia przez organy podatkowe wniosku o przyznanie ulg w spłacie zaległości podatkowej. Skarżący kwestionują bowiem decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. odmawiającą umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok, umarzającą odsetki za zwłokę w wysokości 12.159 zł. od zaległości w tym podatku, oraz rozkładającą zapłatę zaległości w tym podatku na 8 rat. Uregulowania dotyczące stosowania ulg w spłacie podatków są zawarte obecnie w Dziale III Rozdziale 7a Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 przywołanej ustawy organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem społecznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Postępowanie w zakresie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych winno odbywać się niejako w dwóch fazach. Pierwsza faza tego postępowania obejmuje ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki, o których jest mowa w art.67a § 1 to znaczy, że za umorzeniem zaległości podatkowych, w całości lub części przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny. W razie ustalenia, że przesłanki te nie są spełnione organy podatkowe winny wydać decyzję odmowną. Z kolei stwierdzenie, że przesłanki te są spełnione samo przez się nie oznacza, że organ jest zobowiązany do wydania decyzji umarzającej zaległości. W takiej sytuacji "może", ale "nie musi" umorzyć zaległości. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości pozostaje wyłączną domeną organów podatkowych, nie podlega kontroli sądowo - administracyjnej. Jego istotą jest uznanie administracyjne.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. W szczególności nastąpiło wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art.187 § 1 Ordynacji podatkowej), dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art.122 Ordynacji podatkowej), co poprzedzało wszechstronne i wnikliwe rozważenie całokształtu materiału dowodowego. Należy zaznaczyć, że skarga nie zawiera zarzutów w tym zakresie.

Organy podatkowe wnikliwie zbadały sytuację rodzinną i majątkową skarżących z punktu widzenia "ważnego interesu podatnika". Nie negując ich trudnej sytuacji finansowej podniesiono, że nie jest ona dostateczną podstawą dla zastosowania ulgi w formie umorzenia zaległego podatku, zaś wyrazem szczególnego potraktowania ich sytuacji materialno – bytowej przez organ jest umorzenie zaległych odsetek za zwłokę w wysokości 12.159,00 zł. oraz rozłożenie na 8 rat zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r., zgodnie z wnioskiem podatników. Ocena organów w tym zakresie nie jest dowolna. Odmowa umorzenia zaległego podatku mieści się w ramach uznania administracyjnego.

Odnosząc się zaś do podniesionego w skardze zarzutu niewyjaśnienia, czy nie wystąpiły przesłanki wynikające zawartej w artykule 68 § 1 Ordynacji podatkowej należy stwierdzić, co następuje. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W przedmiotowej sprawie przepis art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej nie ma więc zastosowania, gdyż dotyczy on sytuacji, w której – wskutek upływu czasu – zobowiązanie podatkowe w ogóle nie powstaje. Skutek ten, zwany przedawnieniem prawa do wydania decyzji, jest możliwy jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które nie powstają z mocy prawa, lecz do których powstania niezbędne jest doręczenie podatnikowi decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Do zobowiązań powstających z mocy prawa, w tym do zobowiązania powstałego w podatku dochodowym od osób fizycznych, jak w tej sprawie, zastosowanie ma art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

W tym stanie rzeczy, ze względu na bezzasadność skargi, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało skargę oddalić.