Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 579/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA, Asesor WSA Kamila Paszowska-Wojnar, (sprawozdawca), Anna Kuczyńska-Szczytkowska, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] czerwca 2020 r., Nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. P. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej: organ) z dnia [...] numer [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 15 stycznia 2020 r. zwrócił się do organu z prośbą o umorzenie należności z tytułu składek. Poinformowała, że prowadząc jednoosobową działalność gospodarczą w latach 1999-2016 nie zdołał opłacić w dużej części składek ZUS, co wynikało z braku zleceń budowlanych oraz braku rozliczenia się przez kontrahentów. Wobec powyższego ZUS wystąpił z wnioskiem o zamknięcie działalności a następnie o sądowy zakaz jej prowadzenia. Od lutego 2016 r. skarżący był osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, mimo starań nie zdołał się wówczas zatrudnić i pożyczał pieniądze na przeżycie (które to pożyczki spłaca odkąd uzyskał emeryturę). Od lipca 2018 r. skarżący jest na emeryturze, z której ZUS potrąca 25% na poczet zadłużenia. Skarżący we wniosku zaznaczył, że nie rozumie skąd bierze się wysokość kwoty zadłużenia, jego zdaniem należność w znacznej części jest przedawniona. Skarżący wskazał, że w spłacie zadłużeń pomagała mu małżonka, jednakże w 2019 r. małżonka zmarła i od tej chwili skarżący sam próbuje uporać się z zadłużeniem. Umorzenie pozostałej części zadłużenia pozwoliłoby skarżącemu godnie przeżyć starość. Podkreślił, że w okresie od lipca 2018 r. do stycznia 2020 r. spłacił na rzecz ZUS z emerytury kwotę [...] zł.

Organ w decyzji z dnia [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej wysokości [...] zł (w tym należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej wysokości [...] zł, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej wysokości [...] zł oraz należności na Fundusz Pracy w łącznej wysokości [...] zł). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających należności za całkowicie nieściągalne zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm., dalej: u.s.u.s.), jak również strona nie wykazała, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną oraz zdrowotną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego. Ponadto zdaniem tego organu strona nie wykazała, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń, ani, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiłaby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności. Nie stwierdził zatem organ spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141 poz. 1365 ze zm., dalej: rozporządzenie). Przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, skoro Skarżący od nie prowadzi już działalności gospodarczej.

Analizując możliwość umorzenia ze względu na trudną sytuację finansową, gdy konieczność opłacenia zadłużenia pozbawiłaby dłużnika i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), organ wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i pobiera emeryturę w kwocie [...] zł netto (po potrąceniach należności na rzecz ZUS). Minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi natomiast 1 194,75 zł. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem wynoszą [...] zł, przy czym skarżący spłaca jeszcze zobowiązania cywilnoprawne (których wysokości nie wskazał). Skarżący poinformował, że ma zaburzenia [...], [...] i [...] i załączył dokumentację lekarską. Z oświadczenia majątkowego wynika ponadto, że nie jest on właścicielem majątku nieruchomego i ruchomego, posiada natomiast zgromadzone środki pieniężne w wysokości [...] zł. Skarżący wpisany jest do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych i toczy się wobec niego postępowanie z wniosku ZUS o orzeczenie na dziesięć lat zakazu prowadzenia działalności gospodarczej.

Organ wskazał, że należności skarżącego z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu – bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z wszczęciem postępowań egzekucyjnych dotyczących wskazanych w decyzji należności za poszczególne miesiące od 2011 r. do 2016 r. (wskazano daty wszczęcia tych postępowań, z powołaniem się na treść art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Aktualnie całość zadłużenia objęta jest jednym postępowaniem egzekucyjnym i egzekucja jest skuteczna.

Zdaniem organu zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia ubóstwa. Problemy zdrowotne skarżącego mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości. Pomimo trudności zdrowotnych skarżący posiada stały dochód z tytułu emerytury i ze świadczenia tego następuje stopniowa spłata należności. Dochód skarżącego nawet po dokonanych potrąceniach przewyższa wartość minimum socjalnego. Posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie przemawia za umorzeniem należności z tytułu składek.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazał m.in., że w jego ocenie znaczna część zobowiązań uległa przedawnieniu, a w pozostałej części nie mogą być zaspokojone ze względu na trudną sytuację osobistą i finansową. Skarżący podał, że po opłaceniu należności składkowych nie ma wystarczających środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.

W pierwszej kolejności organ wskazał, że należności składkowe za powyższe okresy są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Powołał się na treść przepisów ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232 poz. 1378, dalej jako: ustawa regulacyjna). Dalej podano, że pismem z dnia 10 kwietnia 2020 r ZUS Oddział we W. poinformował skarżącego o zadłużeniu, jakie figuruje na jego koncie, a w załączniku do tego pisma przedstawiono szczegółowe zestawienie zadłużenie na ów dzień wraz z datami wszczęcia postępowania egzekucyjnego z podziałem na fundusze, okresy, należności i kwoty składek.

Organ podtrzymał dotychczasowe ustalenia i powtórzył argumentację zawartą w decyzji z dnia [...]. Podkreślił, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia skutecznych działań egzekucyjnych, umorzenie należności byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Organ wskazał ponadto na fakt, iż dochód skarżącego jest wyższy niż minimum socjalne dla 1-osobowego gospodarstwa emeryckiego, które w IV kwartale 2019 r. wynosiło 1 194,75 zł. Zwrócono uwagę, że skarżący nie udokumentował tak wysokich kosztów utrzymania, jakie podał w oświadczeniu majątkowym (w szczególności zawyżona jest kwota opłat eksploatacyjnych wynosząca [...] zł). Zdaniem organu sytuacja skarżącego nie nosi znamion ubóstwa. Stwierdzono również, że to bierna postawa Skarżącego odnośnie spłaty zobowiązań (nieopłacanie składek) doprowadziła do tak uciążliwego dla niego zadłużenia. Końcowo wskazano, że Strona może się zwrócić o rozłożenie należności na raty.

W skardze do tutejszego Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ja decyzją i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ponieważ akty te zostały jego zdaniem wydane z naruszeniem:

- art. 24 ust. 4 i nast. u.s.u.s. przez niepominięcie w rozstrzygnięciu tych zaległości, które – tylko i wyłącznie przez bierność organu – uległy przedawnieniu i skierowanie do egzekucji należności przedawnionych;

- art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie wykazał ani przewlekłej choroby w rodzinie i/lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny w sytuacji, gdy w podstawie wniosku o umorzenie zaległości powołał przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia;

- art. 6 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia pozostającego w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa materialnego;

- art. 7 i 8 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pominięcie słusznego interesu strony i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

- art. 77 w zw. z art. 80 i art. 81a k.p.a. poprzez nieustalenie stanu faktycznego sprawy, błędne i pozostające w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym ustalenia faktyczne, a przy tym wydanie rozstrzygnięcia z pogwałceniem słusznego interesu skarżącego, któremu – w związku z wdrożeniem kosztownego postępowania egzekucyjnego do przedawnionych zaległości składkowych odebrano możliwość zaspakajania podstawowych potrzeb egzystencjalnych;

- art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny, a ponadto nieuwzględnienie, że ubóstwo nie stanowi warunku sine qua non udzielenia ulgi;

- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 i 4 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom ustawowym, a ponadto wewnętrznie sprzecznego.

W uzasadnieniu skarżący podtrzymał i rozwinął swoją dotychczasową argumentację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażane stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kwestią, którą powinien rozważyć organ w pierwszej kolejności jest ewentualne przedawnienie należności, których dotyczył wniosek o umorzenie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że umorzeniu może podlegać jedynie zobowiązanie istniejące, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania z tytułu składek wygasa bez względu na to, czy dłużnik podatkowy powołał się na tę okoliczność - przedawnienie uwzględniane jest bowiem z urzędu (art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, traktującym o wygaśnięciu zobowiązań na skutek ich przedawnienia). Tym samym zaległości w zobowiązaniach z tytułu składek, które wygasły wskutek przedawnienia i w związku z tym już nie istnieją nie mogą być przedmiotem decyzji w sprawie udzielenia ulgi w spłacie tych zobowiązań, polegającej na ich umorzeniu. W razie stwierdzenia zatem przez organ, że doszło do przedawnienia należności, co do których strona wnosi o ich umorzenie, postępowanie zainicjowane wnioskiem w tym zakresie jest bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). W przypadku wniosku, który obejmuje zarówno należności przedawnione, jak i nieprzedawnione, konieczne jest z kolei ustalenie wysokości zobowiązań faktycznie ciążących na wnioskodawcy, bowiem zastosowanie przesłanek umorzenia zawartych w u.s.u.s oraz rozporządzeniu (szczególnie tych odwołujących się do okoliczności takich jak sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego zdolność do poniesienia ciężaru spłaty zobowiązań bez zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny czy kwestia zestawienia ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego z wysokością dochodzonych składek), wymaga ich odniesienia każdorazowo do skonkretyzowanej wysokości zaległości objętych obowiązkiem spłaty. Innymi słowy, podstawy umorzenia odnoszące się do nieściągalności lub sytuacji majątkowej dłużnika i jego zdolności do zapłaty zaległości muszą być analizowane z uwzględnieniem kwoty rzeczywiście ciążących na dłużniku zobowiązań.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga zatem, że w postępowaniu w sprawie umorzenia Zakład, stosowanie do odesłania zawartego w art. 123 u.s.u.s., związany jest zasadami i regulacjami zawartymi m.in. w art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. Ciąży więc na nim obowiązek dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz ich oceny, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Jak wyjaśniono powyżej, kwestia przedawnienia należy do najistotniejszych okoliczności również w postępowaniu umorzeniowym, gdyż może wprost wpływać na określenie zakresu przedmiotowego postępowania, a jej niewyjaśnienie skutkuje ostatecznie brakiem możliwości odniesienia przesłanek umorzenia, dotyczących m.in. zdolności finansowej strony, do konkretnej kwoty wymagalnych zobowiązań.

Tymczasem zagadnienie przedawnienia należności składkowych zostało uregulowane w art. 24 ust. 4-6 u.o.s.u.s. W myśl tej regulacji ( w brzmieniu na dzień wydania decyzji):

(...)

4. Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

5. Nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

5a. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy, o której mowa w art. 29 ust. 1a, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty.

5b. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

5c. Bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego lub jego umorzeniu.

5d. Przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana.

5e. Bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata.

5f. W przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

6. Bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 4, ulega zawieszeniu od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy.

Zatem w świetle przytoczonych regulacji do okoliczności istotnych dla oceny upływu biegu terminu przedawnienia należą m.in. data ich wymagalności, podejmowane czynności egzekucyjne, ewentualne postępowanie upadłościowe, postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawy wymiaru składek lub obowiązku opłacania składek na te ubezpieczenia, układy ratalne, konieczność wyjaśnienia zagadnień wstępnych, zabezpieczenie hipoteczne. Wskazane kwestie i istotne z ich punktu widzenia okoliczności powinny zostać omówione i wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Kontrola sądowa rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia obejmuje m.in. badanie prawidłowości ustaleń organu, przyjętych za podstawę wydania decyzji oraz wyprowadzonych na ich podstawie wniosków i jej przedmiotem jest wobec powyższego również prawidłowość dokonanej przez organ oceny kwestii przedawnienia należności składkowych skarżącego. Nie jest natomiast zadaniem i kompetencją Sądu ustalenie w zastępstwie organu, czy w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązań. Pominięcie w decyzji jasnej i znajdującej oparcie w materiale dowodowym argumentacji w tym zakresie, czyni w istocie nieweryfikowalnym twierdzenie Zakładu co do tego, że do przedawnienia należności objętych wnioskiem nie doszło.

Należności objęte zaskarżoną decyzją dotyczą składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą za okres od lipca 2011 r. do lutego 2016 r. Okres przedawnienia najwcześniejszych zobowiązań potencjalnie powinien upłynąć już w dniu wydania decyzji, o ile nie doszło do jego przerwania lub zawieszenia. Organ nie podaje w zaskarżonej decyzji, czy termin przedawnienia uległ zawieszeniu bądź przerwaniu i z jakich ewentualnie przyczyn. Organ podał jedynie, że kwestie te zostały wyjaśnione w piśmie organu z dnia 10 kwietnia 2020 r. skierowanym do skarżącego, którego to pisma brak jest w aktach administracyjnych. Z kolei w decyzji pierwszoinstancyjnej organ podał daty wszczęcia postępowań egzekucyjnych za poszczególne okresy od lipca 2011 r. do lutego 2016 r. Powyższe stwierdzenia nie mogą być jednak uznane za wystarczające wyjaśnienie kwestii przedawnienia. Po pierwsze, organ nie wyciąga w tym zakresie wniosków co do ewentualnych skutków prawnych wskazanych wydarzeń. Po drugie, bardzo istotne, organ nie podaje dat zawiadomienia skarżącego o wszczęciu poszczególnych postępowań egzekucyjnych, pomimo, że odnosi powyższe okoliczności do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s., gdzie mowa jest o tym, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zatem przepis ten w sposób nie budzący wątpliwości przewiduje, że skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia następuje w razie zajścia dwóch okoliczności – podjęcia przez organ wskazanej tam czynności oraz zawiadomienia dłużnika o tym fakcie. Nie uszło również uwadze Sądu, że w przypadku należności za miesiące sierpień i wrzesień 2011 r. organ wskazuje jako datę wszczęcia postepowania egzekucyjnego 23 marca 2017 r., wywodząc z tego faktu, iż należności za te miesiące nie uległy przedawnieniu. Biorąc pod uwagę treść przepisu art. 27 ustawy regulacyjnej, wszczęcie egzekucji w dacie 23 marca 2017 r. odnośnie do tych należności odbyłoby się już po upływie biegu tego terminu (należności za sierpień i wrzesień 2011 r. przedawniają się z upływem 5 lat licząc od dnia 1 stycznia 2012 r.). Wobec powyższego, jak również wobec braku w aktach sprawy dokumentów, na podstawie których można omawiane okoliczności jednoznacznie i całkowicie potwierdzić, brak jest możliwości zweryfikowania przez Sąd, czy prawidłowo organ w zaskarżonej decyzji poczynił ustalenia w zakresie przedawnienia objętych nią zobowiązań. Przeciwnie, stwierdzenia organu pod tym względem budzą poważne wątpliwości co do ich prawidłowości.

Brak zaś popartych dowodami prawidłowych ustaleń co do wysokości zaległości ciążącej na skarżącym podważa również – co wyjaśniono już na wstępie niniejszych rozważań - wartość dokonanej w decyzji analizy jego zdolności do spłaty zaległości i wyprowadzonych z niej wniosków. Tym samym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydane z naruszeniem art. w art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. Wskazane naruszenie czyniłoby przy tym przedwczesną ocenę merytorycznego stanowiska organu co do spełnienia przesłanek umorzenia.

Katalog ustawowych środków, które stosuje Sąd w ramach kontroli legalności zaskarżonych decyzji, nie obejmuje natomiast możliwości rozstrzygnięcia przez Sąd merytorycznie sprawy administracyjnej, w zamian za organ administracji. Możliwość przewidziana w art. 145a § 1 i145 § 3 p.p.s.a. (umorzenia przez Sąd postepowania administracyjnego lub zobowiązania organu do załatwienia sprawy w określony sposób) nie dotyczy przypadków stwierdzenia uchybień w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy (także co do przedawnienia) i nie może być odnoszona do postępowania w przedmiocie umorzenia należności, w którym organ orzeka na zasadzie uznania administracyjnego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie zatem obowiązany ocenić i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, czy w sprawie doszło i ewentualnie w jakim zakresie do przedawnienia należności, przy czym konieczne będzie jednoznaczne wskazanie okresów zawieszenia bądź przerwy na podstawie obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa oraz poparcie tych ustaleń dokumentacją umożliwiającą Sądowi ich weryfikację. Rozstrzygając o wniosku organ musi w konsekwencji ocenić ponownie spełnienie przez stronę przesłanek umorzenia, odnosząc wynikające z przepisów wymogi oraz ustalenia w zakresie sytuacji finansowej i życiowej strony skarżącej do ostatecznej wartości zadłużenia, po uwzględnieniu ewentualnych przedawnień.

Z uwagi na stwierdzone naruszenia prawa procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję poprzedzającą.