Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 754/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącej M. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej też jako: "Dyrektor ARiMR" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako "kpa") uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej jako "Kierownik BP ARiMR" lub "organ I instancji") z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o ustaleniu M. S. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej kwocie [...]zł i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

Powyższa decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego sprawy.

W dniu 20 kwietnia 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęło oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach rolnych lub w przejętym stadzie zwierząt na lata 2007 – 2013, z którego wynikało, że w dniu 23 lutego 2012 r,. M. S. przejęła posiadanie działek rolnych o powierzchni 4,93 ha i 6,03 ha, na których M. S. zobowiązany był realizować program rolnośrodowiskowy oraz działek rolnych o powierzchni gruntów 1,50 ha, na których T. M. zobowiązany był realizować program rolnośrodowiskowy. W ramach realizacji tego zobowiązania w dniu 14 maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek M. S. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.

W oparciu o materiał zgromadzony w sprawie, Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. przyznał płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości [...] zł. Następnie w dniu 15 maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek M. S. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 r., zaś w dniu 18 lipca 2013 r. beneficjentka w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w [...] złożyła oświadczenie, w którym podała, że w miesiącach czerwiec - lipiec zostały wyrządzone przez sarny szkody w postaci zgryzienia i spałowania drzewek jabłoni. Do przedmiotowego oświadczenia dołączono oświadczenia świadków z dnia 17 lipca 2013 r., tj. J. M. i M. K. G. oraz protokoły oględzin przeprowadzonych w dniu 12 lipca 2013 r. przez Koło Łowieckie "[...]", z których wynika, że na powierzchni 5,68 ha upraw, jabłonki zostały zgryzione i spałowane przez sarny, a szacunkowy procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze określono następująco: na powierzchni 4,01 ha - 30%, na powierzchni 1,67 ha - 25%. W dniu 15 lipca 2013 r. M. S. została poinformowana o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni.

W wyniku przeprowadzonej w dniach 15 – 18 lipca 2013 r. kontroli stwierdzono na działkach rolnych o łącznej powierzchni 11,93 ha, iż materiał szkółkarski nie spełnia wymagań określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm. – dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe". Natomiast na działkach o powierzchni upraw 6,63 ha stwierdzono brak utrzymania minimalnej obsady drzew i krzewów.

W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy Kierownik BP ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. przyznał M. S. płatności rolnośrodowiskowe za 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu:

1. wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) - za powierzchnię 0,26 ha w wysokości [...] zł;

2. wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) - za powierzchnię 5,94 ha w wysokości [...] zł;

3. wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) - za powierzchnię 5,99 ha w wysokości [...] zł.

Wobec odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania decyzja ta stała się ostateczna.

Następnie w dniu [...] października 2014 r. Kierownik PB ARiMR wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego ustalając do zwrotu kwotę płatności w wysokości [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji M. S. zarzuciła naruszenie art. 51 ust. 1 rozporządzenia nr 1698/2005, art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 (...), art. 39 ust. 4 rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 z 20 września 2005 (...), art. 71-73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 (...), art. 71 – 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (...), art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 (...), art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005 (...), art. 54 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1122/2009 w zw. z art. 24 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 (...), § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. (...), art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach oraz art. 3 ust. 1 tej ustawy w związku z art. 107 § 3 kpa (...), art. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady WE Nr 146/2008 z dnia 14 lutego 2008 r. (...), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) art. 20 ust. 3 pkt 1 i art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, co w konsekwencji narusza również art. 77 i art. 78 kpa.

W wyniku złożonego odwołania, Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2014 r. i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu ww. decyzji, za bezsporne w sprawie organ odwoławczy uznał ustalenie w związku z przeprowadzoną kontrolą na miejscu, że w 2013 r. stwierdzono powierzchnię mniejszą od powierzchni zadeklarowanego pakietu/wariantu. Ponadto stwierdzono na powierzchni 11,93 ha, że materiał szkółkarski nie spełnia wymagań określonych w § 9 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zaś na powierzchni upraw 6,63 ha stwierdzono nieutrzymanie minimalnej obsady drzew i krzewów. Odnosząc się do twierdzeń odwołującej, że uchybienia w realizacji programu rolnośrodowiskowego były spowodowane okolicznościami siły wyższej, tj. uszkodzeniem sadu przez zwierzynę leśną, organ odwoławczy wyjaśnił, że rozważanie zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. WE L 368 z 23.12.2006, str. 15 ze zm.) wymaga ich zgłoszenia przez beneficjenta lub upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. Jest to warunek konieczny, aby możliwe było badanie przez organ zgłoszonych w sprawie okoliczności. Jakkolwiek za okoliczność bezsporną organ odwoławczy uznał poinformowanie przez M. S. w dniu 18 lipca 2013 r. Kierownika BP ARiMR o uszkodzeniu uprawy jabłoni na powierzchni 4,01 ha położonej we wsiach [...],[...] oraz na powierzchni 1,67 ha położonej w gminie [...], to stwierdził jednocześnie, że nie wykazała ona, na których działkach szkoda wystąpiła i czy uszkodzone uprawy objęte były programem rolnośrodowiskowym. Nie wyjaśniają tego także oświadczenia z dnia 17 lipca 2013 r., jak i nie potwierdza protokół z czynności kontrolnych Nr [...], w którym inspektorzy terenowi wskazali, iż "na wszystkich działkach z wniosku sad jest nieowocujący". W ocenie organu odwoławczego, rozpatrując materiał dowodowy bezsprzecznie stwierdzić należy, że w lipcu 2013 r. w uprawach M. S. wystąpiły okoliczności o charakterze siły wyższej. Beneficjentka jednakże nie dopełniła obowiązków przewidzianych w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006, tj. zgłoszenia na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. Z dokumentów złożonych przez stronę w dniu 18 lipca 2013 r. nie wynika, która z upraw zadeklarowanych do uzyskania płatności została zniszczona przez zwierzynę (strona zgłosiła uszkodzenie powierzchni 5,68 ha na zadeklarowanych 12,11 ha sadu).

Dokonując wykładni językowej art. 47 ust 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. organ odwoławczy wskazał, że w przypadku zawiadomienia właściwego organu administracyjnego o wystąpieniu siły wyższej zawiadomienie to ma być dokonane przez rolnika w formie pisemnej, a treść składanego pisma nie może budzić wątpliwości, iż chodzi o przypadek wystąpienia siły wyższej, zaś nadzwyczajna okoliczność, jaką jest taka siła, musi zostać poparta wiarygodnymi dowodami. Tymczasem w ocenie organu odwoławczego strona nie wykazała żadnych wiarygodnych okoliczności, które podważałyby poczynione w sprawie ustalenia. Nie zaistniały zatem przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Wskutek wniesionej przez M. S. (dalej też jako "skarżąca") skargi na ww. decyzję organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2016 r. uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. Sąd w ww. wyroku stwierdził, że co najmniej za przedwczesne i dowolne należy uznać stwierdzenie organu odwoławczego, iż skarżąca czynności polegającej na wskazaniu, na których jej działkach szkoda wystąpiła nie dokonała w wymaganym terminie.

Ponownie rozpoznając sprawę, we wskazanej na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzji, organ odwoławczy podzielił ustalenia Kierownika BP ARiMR, że M. S. nie dopełniła obowiązku realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, niemniej jednak stwierdził, że jest ona zobowiązana do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności jedynie w wysokości [...] zł. Dyrektor ARiMR w uzasadnieniu swojej decyzji w szczegółowy sposób opisał jak wyliczył ww. kwotę należną do zwrotu.

Organ odwoławczy co do zasady w obszerny sposób powtórzył swoje dotychczasowe ustalenia zawarte w poprzedniej decyzji (uchylonej przez sąd administracyjny). Wyjaśnił, że M. S. składając w dniu 20 kwietnia 2012 r. oświadczenia o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych od T. M. i od M. S. działkach rolnych (co których otrzymali oni płatność rolnośrodowiskową w latach 2010 – 2011), zobowiązała się do kontynuacji zobowiązań rolnośrodowiskowych zgodnie z przepisami rozporządzenia rolnośrodowiskowego:

- do dnia 15 marca 2016 r. na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],

- do dnia 15 marca 2015 r. na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Zobowiązała się również do zapłaty na rzecz ARiMR równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez tego rolnika wystąpiły okoliczności wymienione w § 28 ust. 1 lub 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się zaś do podniesionych w odwołaniu zarzutów organ odwoławczy ponownie uznał, że powołane tam przepisy nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Podniósł, że podstawą kompetencyjną do wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w przedmiocie ustalenia kwoty zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez ARiMR pomocy przyznanej w drodze decyzji administracyjnej jest art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1438). Natomiast podstawą materialno-prawną mającą zastosowanie do zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej jest art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Organ odwoławczy podobnie jak w poprzedniej swojej decyzji uznał – odwołując się do art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, że w odniesieniu do kampanii 2011 r. kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR. Dlatego też w odniesieniu do tej płatności zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Pismem z dnia 9 sierpnia 2016 r. skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego wniosła skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy oraz zasądzenie kosztów postępowania. W obszernej skardze zarzuciła Dyrektorowi ARiMR naruszenie całego szeregu przepisów rozporządzeń unijnych, przepisów krajowych, w tym m.in. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i kpa oraz podstawowych zasad konstytucyjnych. Wskazała, że po wyroku sądu administracyjnego organ odwoławczy uznał istnienie siły wyższej, ale jedynie co do części działek, mimo, że zgłoszenie skarżącej obejmowało całość uprawy sadowniczej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Mając na uwadze ww. przepisy oraz kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy naruszył bowiem przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji prowadzi do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przede wszystkim zauważyć należy, że niniejsza sprawa jest już po raz drugi rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem z dnia 7 marca 2016 r. zapadłym w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 420/15 tutejszy Sąd uchylił bowiem poprzednią decyzję organu odwoławczego. Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego środkami przewidzianymi prawem. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1434/2005, opubl. Lex Polonica nr 400400). Związanie wskazaniami sądu administracyjnego oznacza powinność ścisłego, przy zachowaniu wszelkich zasad postępowania wyjaśniającego, wypełnienia zaleceń sądu, przy wyeliminowaniu jakichkolwiek niejasności czy choćby dwuznaczności odnoszących się do ustaleń stanu faktycznego. Inny sposób procedowania czyniłby kontrolę sądową iluzoryczną i pozbawioną sankcji w postaci możności powtórnej weryfikacji stanowiska właściwego w sprawie organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/Łd 119/2004, opubl. Lex Polonica nr 420541).

Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Stanowi to bowiem gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem sądu. Musi być więc konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu. Bez ścisłego stosowania omawianego przepisu trudno byłoby zresztą zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyrok NSA z 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt. 1 p.p.s.a.).

Mając na uwadze spoczywający na organie administracji obowiązek zastosowania się do zaleceń sądu administracyjnego, zważyć należy, że badając prawidłowość decyzji zapadłej w następstwie uchylonego wcześniej rozstrzygnięcia sąd ma przede wszystkim obowiązek zbadania w jakim zakresie organ administracji zastosował się do jego wskazań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając poprzednio zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, w uzasadnieniu swojego wyroku z dnia 7 marca 2016 r. zapadłego w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 420/15 zauważył, że organ odwoławczy za bezsporne uznał wystąpienie w lipcu 2013 r. w uprawach skarżącej okoliczności o charakterze siły wyższej poprzez "zgryzienie i spałowanie" drzew owocowych jabłoni przez sarny. Organy nie negują również faktu, że w dniu 18 lipca 2013 r. skarżąca poinformowała Kierownika BP ARiMR o okolicznościach związanych z uszkodzeniem upraw jabłoni na powierzchni 4,01 ha położonej we wsiach [...],[...] oraz na powierzchni 1,67 ha w Gminie [...] (protokół nr 2 i 5 z oględzin szkody w uprawach i płodach rolnych przeprowadzonych w dniu 12 lipca 2013 r.). Jednocześnie organ odwoławczy wskazuje, że aby można było rozważyć zaistnienie w sprawie wymienionych w powyższych przepisach kategorii sił wyższych, a także innych wyjątkowych okoliczności podnoszonych przez beneficjenta, przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 wymaga ich zgłoszenia przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. Jest to warunek konieczny, aby możliwe było badanie przez organ zgłoszonych w sprawie okoliczności. Jakkolwiek organ odwoławczy odwołuje się do terminu na dokonanie zgłoszenia, to z uzasadnienia decyzji w żaden sposób nie wynika, czy w ocenie organu skarżąca terminowi temu uchybiła. Zwrócić bowiem należy uwagę, że termin zgłoszenia przez skarżącą szkody w uprawach (18 lipca 2013 r.) zbiegł się z terminem przeprowadzenia kontroli w jej gospodarstwie (15 – 18 lipca 2013 r.).

W ww. wyroku, Sąd wskazał, że zbieżność dat nie dyskwalifikuje samego zgłoszenia szkody, bowiem mogło być ono dokonane w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. Ustalenie tej okoliczności było zaś obowiązkiem orzekających organów, tym bardziej, że dysponowały one dodatkowymi dowodami złożonymi przez skarżącą, tj. oświadczeniami świadków z dnia 17 lipca 2013 r. oraz protokołami oględzin przeprowadzonych w dniu 12 lipca 2013 r. przez Koło Łowieckie "[...]", co wskazywałoby na dochowanie powyższego terminu. Również protokół z czynności kontrolnych nr [...] sporządzony przez inspektorów terenowych wskazuje, że "na wszystkich działkach z wniosku sad jest nieowocujący". Nawet jeśli z dokumentów tych nie wynikało, na których działkach wystąpiła szkoda to organ przyjmując zawiadomienie skarżącej w formie oświadczenia winien wezwać ją do złożenia wyjaśnień, bądź udokumentowania, na których konkretnie działkach miały miejsce bezsporne, w ocenie organu, szkody w uprawach wynikające. Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że jedyną okolicznością przesądzającą o odmowie odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z realizowanego przez skarżącą programu rolnośrodowiskowego było właśnie niewskazanie przez nią, na których działkach szkoda wystąpiła i czy uszkodzone uprawy objęte były programem rolnośrodowiskowym. Skarżąca bowiem zdaniem organu odwoławczego zgłosiła jedynie uszkodzenie powierzchni 5,68 ha na zadeklarowanych 12,11 ha sadu. Z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Tym samym, co najmniej za przedwczesne i dowolne należy uznać stwierdzenie organu odwoławczego, że skarżąca powyższej czynności (wskazania, na których działkach szkoda wystąpiła) nie dokonała w wymaganym terminie. Takie zaś działanie organu, zdaniem Sądu uchybia art. 11 (zasada przekonywania), art. 80 (zasada swobodnej a nie dowolnej oceny dowodów) i art. 107 § 3 kpa (uzasadnienie decyzji) w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że ustalenia faktyczne oraz ocena prawna wraz z jej uzasadnieniem wskazana w zaskarżonej decyzji budzą zastrzeżenia i wątpliwości. Nie wszystkie bowiem istotne w sprawie kwestie zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia zwłaszcza w odniesieniu do przesłanek ewentualnego odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy będzie zatem zobowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, a następnie w sposób kompletny i wszechstronny przedstawić przesłanki faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia, uzasadnić fakty, które uznał za udowodnione w kontekście wystąpienia siły wyższej, wskazać dowody, którym dał wiarę oraz omówić przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, analiza kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy wydając kolejną decyzję, nie w pełni zastosował się do oceny prawnej zawartej w uprzednio wydanym orzeczeniu sądu administracyjnego.

Zauważyć bowiem należy, że tutejszy Sąd wydając poprzedni wyrok, wyraźnie wskazał, że nawet jeśli z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy skarżącej nie wynikało, na których działkach wystąpiła szkoda, to organ przyjmując zawiadomienie skarżącej w formie oświadczenia winien wezwać ją do złożenia wyjaśnień, bądź udokumentowania, na których konkretnie działkach miały miejsce bezsporne szkody w uprawach. Sąd nie zgodził się również ze stanowiskiem organu, że skarżąca zgłosiła jedynie uszkodzenie powierzchni 5,68 ha na zadeklarowanych 12,11 sadu.

Tymczasem z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy, jak również z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ prowadząc ponownie postępowanie zastosował się do ww. wskazań zawartych w poprzednim wyroku sądu. Powyższe potwierdził na rozprawie przed Sądem pełnomocnik organu, który oświadczył, że skarżąca nie była wzywana do złożenia wyjaśnień, a organ odwoławczy ograniczył się jedynie do protokołów z oględzin szkód. Jest to istotne uchybienie polegające na naruszeniu przez organ odwoławczy przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca nadal bowiem podtrzymuje, że zgłoszenie dotyczące wystąpienia siły wyższej w jej gospodarstwie rolnym obejmowało całość uprawy sadowniczej.

W związku z powyższym, Sąd mając na uwadze art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804), gdyż skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego.