Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2000/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 32, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art 174, art. 183 par. 1 i par. 3, art 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6-11, art. 77 par. 1, art. 107, art.139 par 1 pkt 1, art. 139, art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Janina Antosiewicz sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 646/10 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

I OSK 2000/11

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 646/10, oddalił skargę A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], w przedmiocie zwolnienia ze służby.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał następujący stan faktyczny:

Dyrektor Aresztu Śledczego w B., decyzją z dnia [...] maja 2009 r., na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 i art. 39 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761, ze zm.), zwolnił A. Z. ze Służby Więziennej z dniem 23 maja 2009 r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wyjaśnił, że wobec A. Z. zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, które zakończyło się wydaniem w dniu [...] marca 2009 r. orzeczenia Dyrektora Aresztu Śledczego w B. o wymierzeniu wobec niego kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Olsztynie, orzeczeniem z dnia 22 maja 2009 r., utrzymał w mocy ww. decyzję. Ze względu na ważny interes służby, na podstawie art. 108 § 1 K.p.a., decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej w Olsztynie, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A. Z., decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wszczęte wobec A. Z. postępowanie dyscyplinarne zakończyło się w dniu [...] marca 2009 r. decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w B. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, które zostało utrzymane w mocy przez Sąd Dyscyplinarny, orzeczeniem z dnia [...] maja 2009 r. Decyzja organu II instancji jest orzeczeniem prawomocnym w rozumieniu art. 269 K.p.a. Organ stwierdził też, że wbrew twierdzeniom skarżącego, w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpatrzeniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organu II instancji, postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 862/09, odmówił wstrzymania wykonania powołanej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 1172/09, oddalił zażalenie i utrzymał w mocy orzeczenie Sądu I instancji.

A. Z. dwukrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów - składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie oraz wszystkich sędziów orzekających w Wydziale II WSA w Olsztynie. Wnioski te zostały oddalone postanowieniami o sygn. akt II SA/Ol 646/10: z dnia 3 grudnia 2010 r. i z dnia 10 marca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniami: z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 23/11 i z dnia 28 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 290/11, oddalił zażalenia skarżącego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł A. Z., domagając się uchylenia decyzji Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie art. 6-9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.;

- błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy;

- nieuwzględnienie art. 41 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, z którego wynika, że zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 3 nie może nastąpić przed upływem 3 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu obłożnej choroby;

- nieuwzględnienie art. 110 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, z którego wynika, że funkcjonariusza nie można zwolnić ze służby bez rozliczenia jego ewidencji czasu pracy;

- nieuwzględnienie art. 110 ustawy o Służbie Więziennej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 138, poz. 644), z których wynika, że funkcjonariusza nie można zwolnić ze służby w trakcie rozpoczętego już roku kalendarzowego bez udzielenia mu urlopu wypoczynkowego;

- błędną interpretację pojęcia "prawomocności" poprzez nadanie cech prawomocności orzeczeniu o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, na podstawie którego zwolniono skarżącego ze służby zanim sąd administracyjny wypowiedział się w sprawie jego zgodności z przepisami prawa;

- bezpodstawne pozbawienie przez organ I instancji prawa do wniesieniu wniosku w sprawie wstrzymania wykonania orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej, co spowodowało zwolnienie skarżącego ze służby przed uprawomocnieniem się tego orzeczenia;

- naruszenie przez organy obu instancji art. 108 w zw. z art. 130 § 3 pkt 2 K.p.a., z którego wynika, że art. 130 § 3 pkt 2 K.p.a. nie stosuje się, jeśli decyzja podlega natychmiastowej wykonalności z mocy ustawy;

- niewyjaśnienie przez organy obu instancji przyczyn podjęcia natychmiastowej decyzji zwolnieniu skarżącego i niezastosowanie art. 45 Konstytucji RP poprzez przypisanie cech prawomocności decyzjom, które nie zostały utrzymane w mocy w postępowaniu sądowym;

- naruszenie przez organ II instancji art. 8 i art. 11 K.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowej Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, rozpatrując sprawę, stwierdził, że zgodnie z art. 39 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej obowiązującej w dniu wydawania zaskarżonych decyzji, funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Zwrot "zwalnia się ze służby" wskazuje, że w razie zaistnienia określonych warunków, istnieje obowiązek zwolnienia funkcjonariusza ze służby a tzw. decyzje kadrowe (o zwolnieniu ze służby) są jedynie obowiązkowymi aktami wykonania kary dyscyplinarnej.

Decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Olsztynie oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji o zwolnieniu skarżącego ze służby, zostały oparte na prawomocnym orzeczeniu Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Olsztynie, z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby w Służbie Więziennej. Warto zauważyć tu, że WSA w Olsztynie, prawomocnym wyrokiem z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 704/09, oddalił skargę wniesioną przez A. Z. na przedmiotowe orzeczenie i stwierdził, iż w postępowaniu dyscyplinarnym nie naruszono przepisów prawa.

WSA w Olsztynie nie podzielił stanowiska skarżącego, że, organ nie mógł podjąć decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby, ponieważ orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej nie korzysta z przymiotu prawomocności. Zgodnie z § 55 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 135, poz. 634) prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej podlega niezwłocznemu wykonaniu (ust. 1). Wykonanie to zarządza przełożony (ust. 2). Przełożony może, przed upływem terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez strony, wstrzymać z urzędu lub na wniosek ukaranego wykonanie kary dyscyplinarnej do czasu rozpoznania skargi przez sąd (ust. 3). Tym samym orzeczenie to jest prawomocne niezależnie od faktu wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a przepisy przewidują niezwłoczną wykonalnością orzeczenia jeszcze przed upływem terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo nadał decyzji z dnia 22 maja 2009 r. rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 K.p.a., ponieważ w interesie służby, tożsamym z interesem społecznym, leży niezwłoczne rozwiązanie stosunku służbowego z funkcjonariuszem, któremu wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

WSA w Olsztynie uznał za niezasadny zarzut nieuwzględnienia art. 41 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 2-4 oraz ust. 3 pkt 2 nie może nastąpić przed upływem 3 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu obłożnej choroby, chyba że funkcjonariusz pisemnie zgłosi wystąpienie ze służby. Ustawa o Służbie Więziennej nie zawiera definicji pojęcia "obłożna choroba". W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że jest to choroba powodująca istotne i trwałe zakłócenia warunków codziennej egzystencji chorego, wymagająca otoczenia go stałą opieką i kontrolą medyczną. Podkreślić należy, ze skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających, iż w dniu zwolnienia go ze służby był osobą obłożnie chorą. W aktach administracyjnych znajdują się dwa zwolnienia lekarskie, z których wynika, że skarżący był niezdolny do pracy w terminie od dnia 4 marca do dnia 8 marca 2009 r. i od dnia 18 marca do dnia 30 marca 2009 r. Zaznaczono na nich jednak, że "chory może chodzić".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. Z., zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść wyroku, a mianowicie:

- obrazę art. 183 § 2 pkt 4 w zw. z art. 18 § 1 pkt 1, art. 19, art. 20 § 3 i art. 21 P.p.s.a., ponieważ w rozpoznaniu niniejszej sprawy brali udział sędziowie WSA w Olsztynie: Marzenna Glabas, Katarzyna Matczak, Adam Matuszak, którzy podlegali wyłączeniu na podstawie art. 18 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie rozpoznano wniosku skarżącego z dnia 20 czerwca 2011 r. o wyłączenie ww. sędziów z uwagi na zaistnienie przesłanek określonych w art. 20 § 3 w zw. art. 19 P.p.s.a. Tym samym skład orzekający w niniejszej sprawie był sprzeczny z przepisami prawa, ponieważ ww. sędziowie byli zobowiązani, zgodnie z art. 21 w zw. z art. 19 P.p.s.a., odstąpić od udziału w sprawie i powiadomić sąd o zaistniałych podstawach i przyczynach wyłączenia;

- obrazę art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 19 P.p.s.a., ponieważ strona skarżąca została pozbawiona możności obrony swoich praw. Sąd powinien był sprawę odroczyć do czasu rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów;

- obrazę art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 19 i art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., polegającą na wydaniu wyroku w sposób nieuprawniony. Sąd I instancji odmówił skarżącemu, przed wydaniem zaskarżonego wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r., rozpoznania zażalenia z dnia 7 lipca 2011 r. na postanowienie z dnia 20 czerwca 2011 r., oddalające jego wniosek z dnia 20 czerwca 2011 r. o wyłączenie sędziów. Sąd zamieścił rozstrzygnięcie w przedmiocie wyłączenia w zaskarżonym wyroku, czym zamknął sprawę i pozbawił skarżącego możliwości rozpoznania i ewentualnego uwzględnienia zażalenia z dnia 7 lipca 2011 r.;

- obrazę art. 183 § 2 pkt 2 w zw. z art. 28, art. 29, art. 32, art. 35 § 2 P.p.s.a. i art. 268a K.p.a. W dniu wniesienia skargi i odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu nie posiadał pełnomocnictwa do występowania i reprezentacji organu, ponieważ jego pełnomocnictwo procesowe było nieważne z uwagi na to, że skarżony organ, wystawiający w dniu 2 listopada 2010 r. pełnomocnictwo procesowe, nie posiadał upoważnienia do jego wystawienia. Tym samym wszystkie czynności procesowe pełnomocnika są nieważne, a więc nieważne jest też niniejsze postępowanie sądowe. Z postanowień ustawy o Służbie Więziennej nie wynika, aby organ administracji II instancji posiadał zdolność sądową i procesową oraz zdolność do ustanawiania pełnomocników i udzielania im pełnomocnictw. Jak wynika z przepisów art. 29 P.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne dokonują czynności procesowych w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, tylko wtedy, gdy mają zdolność sądową, a zdolność taka wynika tylko i wyłącznie z przepisów prawa tj. w przedmiotowej sprawie z przepisów ustawy o Służbie Więziennej. Należy tu przytoczyć wyrok SN z 15 marca 2002 r., sygn. akt II CKN 1415/00, w którym stwierdzono, że czynność prawna dokonana przez osoby fizyczne wchodzące w skład organu z przekroczeniem jego kompetencji, nie może wywołać skutków prawnych i jako sprzeczna z art. 38 K.c. jest nieważna oraz uchwałę z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt III CZP 21/04, w której stwierdzono, że gdy pełnomocnik działa na podstawie tzw. pełnomocnictwa substytucyjnego, wykazanie umocowania polega na przedstawieniu - obok oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu pełnomocnictwa substytucyjnego - także dokumentu pełnomocnictwa udzielonego osobie, która wystawiła pełnomocnictwo substytucyjne, chyba, że dokument ten został już wcześniej złożony do akt sprawy. W niniejszej sprawie organ II instancji nie przedłożył, wraz z pełnomocnictwem dla pełnomocnika procesowego, swojego pełnomocnictwa substytucyjnego do udzielania pełnomocnictw procesowych. Wynika z tego, że pełnomocnik procesowy organu administracji nie był należycie umocowany. Zgodnie więc z art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie zachodzi nieważność postępowania, ponieważ w sprawie występowały nieuprawnione podmioty i podejmowały w niej działania bez prawem przewidzianego umocowania;

- obrazę art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 P.p.s.a., poprzez przyjęcie stanu faktycznego niezgodnego ze stanem prawnym i rzeczywistym. Sąd I instancji, przedstawiając stan faktyczny niniejszej sprawy, lakonicznie odniósł się do wniosku strony o wyłączenie sędziów z dnia 20 czerwca 2011 r. Sąd stwierdził tylko, że wniosek ten został już rozpatrzony postanowieniem z dnia 20 czerwca 2011 r., natomiast nie wskazał czy wniosek ten został już ostatecznie i prawomocnie rozpoznany i jaki był tego skutek procesowy tzn. czy wniosek został uwzględniony, czy stronom przekazano zapadłe rozstrzygnięcie i czy stało się ono prawomocne oraz czy strony wniosły na nie zażalenie do NSA, a ponadto czy sędziowie orzekający w niniejszej sprawie, a których dotyczył ten wniosek, zostali odsunięci od orzekania w sprawie;

- obrazę art. 141 § 4 w zw. z art. 18 § 1, art. 19, art. 20 § 3, art. 133 § 2 i 3, art. 135 i art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., poprzez nieodniesienie się w zaskarżonym wyroku do przyczyn niezastosowania przez Sąd I instancji przewidzianych prawem środków: odsunięcia sędziów od udziału w sprawie z powodu wniosku strony skarżącej o ich wyłączenie, zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania sprawy tegoż wniosku.

- obrazę art. 110 K.p.a. w zw. z art. 39 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej poprzez jego niezastosowanie;

- obrazę art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., ponieważ WSA w Olsztynie oddalił skargę, podczas gdy decyzje organów obu instancji były dotknięte nieważnością. Organ, orzekając o zwolnieniu skarżącego ze służby, nie uwzględnił swojej wcześniejszej decyzji z dnia 20 lutego 2009 r. o zawieszeniu w czynnościach, tym samym nie mógł, bez uchylenia decyzji o zawieszeniu, zwolnić go ze służby;

- obrazę art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 2 pkt 3 i art. 130 ustawy o Służbie Więziennej, ponieważ zwolnienie ze służby nastąpiło pomimo, że orzeczenie dyscyplinarne nie miało cech wykonalności;

- obrazę art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 108 i art. 110 K.p.a., ponieważ, z uwagi na naruszenie powołanych przepisów K.p.a., należało uchylić decyzje administracyjne organów obu instancji;

- obrazę art. 1 P.p.s.a. polegające na wadliwym przyjęciu, że przepis art. 39 ust. 2 pkt 3 ustawy o Służbie Więziennej obliguje organ do zwolnienia funkcjonariusza, nawet wtedy, gdy w przepisie tym nie zostaną wymienione w normie przesłanki zwolnienia;

- obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6-9, art. 11, art. 77 § 1, art. 107, art. 138 § 1 pkt 1, art. 139 i art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez zdawkowe odniesienie się do zarzutów dotyczących naruszenia przez organy administracji powołanych przepisów K.p.a. oraz zarzutów dotyczących roszczeń finansowych, związanych ze zwolnieniem skarżącego ze służby.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, stwierdzenie jego nieważności lub rażącego naruszenia prawa, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Olsztynie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym z zawiadomieniem skarżącego o wyznaczeniu jej terminu oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego całości kosztów poniesionych w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania, dlatego skarżący ogranicza się wyłącznie do zasygnalizowania wątpliwości w tym zakresie. Podniesiono też, że w dniu 14 czerwca 2011 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziów, w tym także sędziów orzekających w niniejszej sprawie. Pomimo wniesienia wniosku przed rozprawą i w ustawowym terminie, rozprawa odbyła się i zapadł na niej wyrok, będący przedmiotem skargi kasacyjnej. Zachodzi zatem nieważność postępowania, z uwagi na zaistnienie przesłanek określonych w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sędziowie orzekali w sprawie, pomimo stanu prawnego, który wskazuje na obowiązek ich wyłączenia. Z art. 168 P.p.s.a. bezsprzecznie wynika, że orzeczenia sądowe, w tym i postanowienia, stają się prawomocne, jeżeli nie przysługują od nich środki odwoławcze, w tym i podlegające rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zachodzi zatem nieważność wyroku, gdyż sędziowie, pomimo obowiązku wynikającego z przepisów prawa, orzekali w niniejszej sprawie. Ponadto z powodu działań Sądu I instancji strona skarżąca została pozbawiona możliwości obrony swych praw a więc zaskarżony wyrok jest nieważny wskutek naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. W ocenie skarżącego skład sędziowski zobowiązany był sprawę odroczyć do czasu rozpoznania wniosku o wyłączenie i jego ostatecznego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ stwierdził, że wnioski skargi kasacyjnej są nieuzasadnione, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i poprawnie dokonał wykładni obowiązujących przepisów. Zatem w tym stanie rzeczy, wnioski skargi kasacyjnej jako nieuzasadnione, powinny ulec oddaleniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: P.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Powyższe oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może poddać kontroli niezaskarżonej części orzeczenia sądu I instancji, ponieważ oznaczałoby to działanie ex officio, które poza przypadkami nieważnościowym, jest niedopuszczalne (T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 567).

Zgodnie natomiast z art. 183 § 2 P.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi:

1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna;

2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany;

3) jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona;

4) jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy;

5) jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw;

6) jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły fakty, które wyczerpywałyby przesłanki nieważności postępowania enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a.

Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty skarżącego, dotyczące rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez sędziów WSA w Olsztynie, którzy podlegali wyłączeniu w związku ze złożeniem przez skarżącego w dniu 14 czerwca 2011 r. wniosku, który to wniosek nie został prawomocnie rozpoznany. Należy podkreślić, że zasadnie skarżący stwierdził, iż jego wniosek został oddalony postanowieniem WSA w Olsztynie z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 646/10, podczas gdy jego skarga została przez Sąd I instancji rozpoznana w dniu 14 czerwca 2011 r. Bezsporny jest zatem fakt, że nie miał on możliwości złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 5 lipca 2011 r. przed wydaniem przez WSA w Olsztynie wyroku w jego sprawie. Należy jednakże przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OZ 617/11, oddalił zażalenie A. Z. na ww. postanowienie z dnia 5 lipca 2011 r. W tym miejscu należy podkreślić, że naruszenie zakazu dokonywania czynności w sprawie - w przypadkach wyłączenia na podstawie art. 19 P.p.s.a. - nie powoduje nieważności postępowania. Uchybienia takie należy jednak uznać za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli wniosek o wyłączenie sędziego, złożony na podstawie wymienionego przepisu, okaże się uzasadniony (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2009, wyd. 3, s. 77). Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie, oddalające jego wniosek o wyłączenie wskazanych w nim sędziów i referendarzy, w tym członków składu orzekającego, to rozpoznanie przez nich sprawy przed prawomocnym rozstrzygnięciem kwestii ich wyłączenia, nie powoduje nieważności postępowania, nie stanowi również naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy.

Niezasadny, a jednocześnie całkowicie niezrozumiały, jest zarzut dotyczący pozbawienia skarżącego możliwości obrony jego praw w niniejszym postępowaniu. Strona jest pozbawiona możności obrony swych praw wówczas, gdy wskutek uchybień procesowych nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku (por.: wyrok SN z dnia 13 marca 1998 r., sygn. akt I CKN 561/97). Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, a skarżący brał udział we wszystkich etapach postępowania sądowoadministracyjnego. W żaden sposób nie zmienia tego fakt, że wyrok w przedmiotowej sprawie został wydany przez sędziów, o których wyłączenie wnioskował skarżący i na dzień wydania wyroku nie miał możliwość poddania postanowienia WSA w Olsztynie kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6-9, art. 11, art. 77 § 1, art. 107, art. 138 § 1 pkt 1, art. 139 i art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącego oraz wskazał w końcowej części uzasadnienia, dlaczego, ze względu na przedmiot sprawy, nie mógł rozstrzygnąć kwestii roszczeń finansowych skarżącego.

Całkowicie niezasadnie są zarzuty skarżącego, dotyczące naruszenia przez WSA w Olsztynie przepisów prawa materialnego. Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z przepisami art. 39 ust. 1 pkt 3 poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariusz, któremu wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby, podlega obligatoryjnemu zwolnieniu ze służby. Orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Olsztynie z dnia 22 maja 2009 r., w przedmiocie wydalenia skarżącego ze służby, było ostateczne. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 11 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1700/09, oddalił skargę kasacyjną A. Z. od wyroku WSA w Olsztynie z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 704/09, oddalającego skargę na ww. orzeczenie dyscyplinarne. Oznacza to, że w świetle art. 153 P.p.s.a., rozstrzygnięcie w przedmiocie kary dyscyplinarnej jest zgodne z prawem. Tym samym rozważania skarżącego, mające na celu podważenie prawomocności ww. orzeczenia dyscyplinarnego, należy uznać na całkowicie nietrafne.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżony wyrok nie narusza prawa, a w konsekwencji skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, to na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.