Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 180/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 237 § 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: § 2 ust. 1, § 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: art. 84 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Asesor WSA Ewa Alberciak Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi H. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...], nr [...], znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 180/08

U Z A S A D N I E N I E

Postępowanie w sprawie choroby zawodowej (przewlekłe zatrucie wziewnymi środkami używanymi do znieczuleń oraz alergiczne zapalenia spojówek) u H. H. zostało wszczęte na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej z dnia 2 stycznia 2006 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia [...] (znak [...]), wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej – nie stwierdził u H. H. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia wziewnymi środkami używanymi do znieczuleń oraz alergicznego zapalenia spojówek – poz. 1.57 i poz. 25.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu orzeczenia Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że postępowanie epidemiologiczne wykazało, iż H. H. pracowała w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w S. od 28 czerwca 1971 r. do 30 czerwca 1977 r. jako pielęgniarka Działu Pomocy Doraźnej, a od 1 lipca 1977 r. do 14 czerwca 2006 r. jako pielęgniarka anestezjologiczna. Do obowiązków pielęgniarki anestezjologicznej należało przygotowanie sali do zabiegu, przygotowanie pacjenta do znieczulenia, czuwanie nad dozowaniem pacjentowi leków i gazów anestezjologicznych, wybudzanie chorego. Na tym stanowisku H. H. była narażona na kontakt z używanymi gazami anestetycznymi - halotan, sevorane, isofluran, podtlenek azotu. Pomiarów stężeń tych gazów na stanowisku pracy pielęgniarki anestezjologicznej nie wykonywano. Praca odbywała się w systemie zmianowym: 3 dwunastogodzinne dyżury dzienne i 3 nocne oraz do 10 dyżurów rannych (w godzinach 7 - 15) w miesiącu. Bywała konieczność obsługi dwóch sal operacyjnych równocześnie. Łącznie średnio w skali miesiąca pani H. H. obsługiwała 40 zabiegów o czasie trwania od 0,5 godziny do 6 godzin. W 2005 r. w związku z nasileniem się dolegliwości, obserwowanych od jakiegoś czasu, tj. niepokój, nadmierna labilność emocjonalna, i pobudliwość nerwowa, w Poradni Zdrowia Psychicznego rozpoznano u pracownika organiczne zaburzenia osobowości i zachowania oraz chwiejność afektywną.

W toku postępowania skarżąca została przebadana przez dwie specjalistyczne uprawnione do orzekania o chorobach zawodowych jednostki medyczne, tj. Przychodnię Konsultacyjno-Diagnostyczną Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. (dalej WOMP) - jako jednostkę orzeczniczą I - go stopnia oraz Klinikę Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (dalej IMP) - jako jednostkę odwoławczą (Il - go stopnia). Zarówno orzeczenie WOMP z dnia [...] (znak [...]) jak i orzeczenie lekarskie Kliniki Chorób Zawodowych IMP z dnia [...] (znak [...]) są zbieżne w ocenie zaistniałych schorzeń i zgodnie stwierdzają, że ustalenia kliniczne w kierunku choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia wziewnymi środkami używanymi do znieczuleń oraz alergicznego zapalenia spojówek dały wynik negatywny. W żadnym orzeczeniu narażenie pracownika nie zostało zakwestionowane, jednakże stwierdzono, że czynniki, na które H. H. była narażona w trakcie pracy na stanowisku pielęgniarki anestezjologicznej nie wywołują skutków zdrowotnych będących przedmiotem zgłaszanych przez nią dolegliwości. Badania lekarskie uwzględniły okres zatrudnienia skarżącej i analizę narażenia zawodowego oraz całą pozostałą dostępną dokumentację lekarską badanej - jednakże zmiany w stanie zdrowia nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji odwołała się H. H. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, przeanalizowanie przebiegu jej pracy zawodowej jako pielęgniarki anestezjologicznej i uznanie zaistniałych schorzeń za następstwo wykonywanej pracy. Podkreślała, że w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w S. brak jest wyciągu gazów anestezjologicznych, a taki wyciąg powinien mieć zainstalowany każdy aparat do znieczuleń. Ponadto każda sala operacyjna powinna mieć zainstalowaną sprawną wentylację mechaniczną nawiewno- wywiewną. Podkreślała, że pacjent narażony był na szkodliwe gazy anestezjologiczne niekiedy tylko raz w życiu, a ona jako pielęgniarka anestezjologiczna na wdychanie tych gazów była narażona przez 29 lat pracy zawodowej.

Po rozpoznaniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., decyzją z dnia [...] (znak [...]), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania przed organem I instancji, a w dalszej części uzasadnienia odwołał się do treści orzeczeń WOMP w Łodzi oraz IMP w Łodzi, które to jednostki orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia wziewnymi środkami używanymi do znieczuleń oraz alergicznego zapalenia spojówek. Organ odwoławczy podniósł w szczególności, że zarówno orzeczenie WOMP z dnia 24 października 2006 r. jak i orzeczenie IMP z dnia 10 września 2007 r. są zbieżne w ocenie zaistniałych schorzeń i zgodnie stwierdzają, że ustalenia kliniczne w kierunku choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia wziewnymi środkami używanymi do znieczuleń oraz alergicznego zapalenia spojówek dały wynik negatywny. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi wskazał, że badania lekarskie uwzględniły okres zatrudnienia pacjentki i analizę narażenia zawodowego oraz całą pozostałą dostępną dokumentację lekarską badanej. Z przedstawionych orzeczeń lekarskich wynika, że zgłaszane przez panią H. H. dolegliwości nie są skutkiem narażenia pracownika (pielęgniarki anestezjologicznej) na gazy używane do znieczuleń wziewnych, ale mają podłoże w zaburzeniach organicznych układu nerwowego. Organ powołał się także na ocenę zawartą we wskazanych orzeczeniach lekarskich, z której wynika, że stężenia gazów anestetycznych jakie mogły okresowo występować podczas znieczulania chorych (chociaż nie prowadzono takich pomiarów) - nie mogą być uważane za przyczynę niepożądanych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym skarżącej. Opisywane przypadki wystąpienia takich zmian dotyczą jedynie niektórych z tych gazów (halotan, flurany) i tylko u pacjentów poddawanych narkozie, a więc gdy gaz podawany jest w bardzo dużych stężeniach. Nie ma zatem powodów do uznania zmian w ośrodkowym układzie nerwowym u skarżącej za przewlekłe zatrucie zawodowe.

Brak jest również podstaw do rozpoznania u H. H. alergicznego zapalenia spojówek pochodzenia zawodowego, ponieważ – jak wskazał organ, powołując się na orzeczenia lekarskie – wykonane specjalistyczne badania alergologiczne nie wykazały u H. H. obecności swoistych przeciwciał przeciwko jej alergenom zawodowym. Wynik ten potwierdziła swoista próba prowokacyjna z alergenami środowiska pracy oraz badanie cytologiczne łez charakterystycznych dla alergicznego zapalenia spojówek. Wykryto jedynie uczulenie na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego (roztocze kurzu domowego), co wskazuje, że dolegliwości ze strony spojówek związane są z tym właśnie czynnikiem.

Wskazując na powyższe, organ podniósł, że zgodnie z § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w załączniku do rozporządzenia obejmującym wykaz chorób zawodowych jeżeli była ona spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Istnienie takiego związku przyczynowego określają – jak wskazał organ – dwie przesłanki: dochodzenie epidemiologiczne potwierdzające zatrudnienie w narażeniu na czynnik szkodliwy dla zdrowia oraz rozpoznanie medyczne choroby zawodowej przez lekarzy zatrudnionych w jednostce organizacyjnej służby zdrowia uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych (WOMP i IMP).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. uznał, kierując się drugą z wymienionych przesłanek (uznając, że pierwsza przesłanka została potwierdzona i jest nią ponad 20 letni okres pracy z gazami anestetycznymi podczas wziewnego ich podawania chorym przy znieczulaniu do operacji i zabiegów), że skoro właściwa placówka orzecznicza nie dokonała rozpoznania klinicznego choroby zawodowej i wypowiedziała się w tym przedmiocie negatywnie (w tej sprawie miało to miejsce dwukrotnie), nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Nie zostały bowiem spełnione wymogi zawarte w § 2 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r.

Na powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła H. H.. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając skargę strona szeroko opisała charakter wykonywanej pracy i warunki w jakich się ona odbywała, które to warunki – jej zdaniem – narażały ją na szkodliwe oddziaływanie gazów anestezjologicznych. W skardze oraz kolejnych pismach procesowych podkreślała, że wyposażenie pomieszczeń, w których świadczyła pracę nie spełniało wymogów prawnych określonych w rozporządzeniach Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej. Podkreślała brak wyciągów gazów anestezjologicznych i właściwej wentylacji na salach operacyjnych. Załączyła także kserokopie protokołów kontroli sanitarnej przeprowadzonej w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w S..

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, w dniu 13 sierpnia 2008 r. skarżąca popierała skargę. Podnosiła, że szpital wiedział, iż warunki pracy są szkodliwe i nie zainstalował odpowiednich urządzeń wentylacyjno-nawiewowych. Podkreśliła też, że – w jej ocenie – schorzenia na które cierpi są wynikiem działania gazów anestetycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa p.p.s.a.) decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku zaś nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).

Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.)

Badając skargę wg powyższych kryteriów sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia u H. H. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia wziewnymi środkami używanymi do znieczuleń oraz alergicznego zapalenia spojówek.

W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Rozporządzenie to oraz przepis art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) były przedmiotem oceny dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny, który rozpoznawał pytanie prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczące ich zgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W swoim wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) są niezgodne z art. 92 ust 1 Konstytucji RP. Jednocześnie jednak Trybunał orzekł, że powołane przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (sentencja wyroku została ogłoszona dnia 2 lipca 2008 r. w Dz. U. Nr 116, poz. 740). Odraczając termin utraty mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów Trybunał wskazał, że przepisy te są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej tych przepisów ma pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych i jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzania chorób zawodowych. Okres ten powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją.

Takie rozstrzygnięcie Trybunału i jego uzasadnienie oznacza, że do czasu uchwalenia nowych przepisów, jednak nie dłużej niż do 2 lipca 2009 r. przepisy rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. obowiązują i mogą stanowić podstawę orzekania, także w niniejszej sprawie. Oznacza również, że Trybunał wykluczył możliwość orzekania w sprawie chorób zawodowych w tym okresie , na podstawie poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 i Z 1989 r. Nr 61, poz. 364), które zostało uchylone przez rozporządzenie z 30 lipca 2002 r. (§ 11), gdyż w przeciwnym razie odraczanie terminu utraty mocy obowiązującej ocenianego przez Trybunał rozporządzenia byłoby zbędne, gdyż nie groziłoby powstanie luki w prawie w tym zakresie .

Rozstrzygając zatem sprawę na gruncie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) wskazać należy, że w ocenie Sądu, ustalenia poczynione przez organ administracji wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez te organy ocena materiału w świetle zastosowanych przepisów nie budzi zastrzeżeń.

W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Katalog chorób zawodowych, stosownie do § 1 rozporządzenia ustalono w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia.

Z treści przytoczonego przepisu wynika, że za choroby zawodowe uważa się wyłącznie choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Fakt, że obowiązujący wykaz chorób zawodowych stanowi zamknięty katalog chorób zawodowych, nie budzi też wątpliwości w orzecznictwie.

Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. II OSK 1744/06 i w wyroku z 9 maja 2007 r. sygn. II OSK 127/07 – LEX nr 342633.

Aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym mowa wyżej, a po drugie schorzenie winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie ( patrz wyrok NSA z 9 stycznia 2007 r. II OSK 1039/06 – LEX nr 315105, wyrok NSA z 7 czerwca 2006 r. II OSK 388/06 – LEX nr 266357) .

Podkreślić równocześnie należy, że stosownie do § 5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania są wyłącznie lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudnieni w jednej z jednostek orzeczniczych wymienionych w § 5 ust 2 i 3 .

Zgodnie z poz. 1.57 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia, za chorobę zawodową uważa się zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne: inne substancje chemiczne (niż wymienione w punktach 1-56). Z kolei zgodnie z poz. 25.1 wykazu chorób zawodowych za chorobę układu wzrokowego wywołaną czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi uważa się: alergiczne zapalenie spojówek.

W rozpoznawanej sprawie, w świetle zgromadzonej dokumentacji, bezsporny jest fakt, iż H. H. pracując jako pielęgniarka anestezjologiczna w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w S. w czasie podawania wziewnych gazów anestetycznych była narażona na kontakt z tymi gazami. Organy inspekcji sanitarnej orzekające w sprawie nie zakwestionowały też twierdzeń skarżącej, że pomieszczenia, w których świadczyła pracę nie spełniały wszystkich wymogów wynikających z przepisów ( brak wyciągu gazów i właściwej wentylacji na salach operacyjnych), uznając, że dochodzenie epidemiologiczne potwierdziło zatrudnienie w narażeniu na czynnik szkodliwy dla zdrowia Jednakże, jak zostało to już wyżej zauważone, ustalenie, że praca była świadczona w środowisku narażającym na powstanie choroby zawodowej nie jest wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej. Otóż, choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych musi zostać jeszcze stwierdzona orzeczeniem lekarskim medycznej jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych. Orzeczenie takie, co trzeba podkreślić, ma walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. i musi być sporządzone w sposób logiczny i zrozumiały zarówno dla stron jak i organu. W opinii lekarskiej powinno znaleźć się uzasadnienie wskazujące na przyczynę powstania u skarżącej choroby, określenie czy jest to choroba zawodowa, a w przypadku gdy stwierdzone schorzenie nie jest chorobą zawodową wyjaśnienie, dlaczego nie można wskazanej choroby uznać za chorobę zawodową.

W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne oparły swoje rozstrzygnięcia na podstawie orzeczeń lekarskich dwóch właściwych jednostek służby zdrowia tj. orzeczeniu lekarskim z dnia 24 października 2006 r. (znak PK/1072/06) z Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz na orzeczeniu lekarskim z dnia 10 września 2007 r. (znak KZ 15/07) Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Wymienione opinie w sposób jednoznaczny stwierdzały brak podstaw do rozpoznania u H. H. choroby zawodowej.

W żadnym ze wskazanych orzeczeń nie zostało co prawda zakwestionowane narażenie H. H. na używane gazy anestetyczne. Jednakże, jak stwierdzono w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy dochodzenie epidemiologiczne oraz analiza pozostałej dostępnej dokumentacji nie pozwala na potwierdzenie faktu zawodowego narażenia skarżącej na czynniki szkodliwe dla zdrowia w stężeniach przekraczających obowiązujące normatywy higieniczne. Nie ma także danych wskazujących na przebycie przez badaną podczas pracy zawodowej ostrego zatrucia związanego z masywną ekspozycją wziewną na gazy używane do znieczuleń. W orzeczeniu wyjaśniono, że w literaturze medycznej istnieją wprawdzie doniesienia dotyczące możliwości wywoływania przez niektóre gazy anestetyczne (halotan, flurany) podawane w wysokich stężeniach niepożądanych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym, ale opisywane przypadki dotyczą jedynie osób ( pacjentów) poddawanych narkozie, w przebiegu której nastąpiło narażenie na wysokie stężenie gazu. Brak jest natomiast kontrolowanych badań, których wyniki pozwoliłyby na uznanie wpływu okresowego, wziewnego narażenia zawodowego na wymienione gazy anestetyczne na powstawanie trwałych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym, pomimo szerokiego zastosowania tych gazów w rutynowej działalności leczniczej. Z powyższych powodów nie ma podstaw do uznania z przeważającym prawdopodobieństwem, że przyczyną stwierdzonych u skarżącej zmian w ośrodkowym układzie nerwowym jest przewlekłe zatrucie zawodowe.

Z treści orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł. oraz IMP w Ł. wynika również, dlaczego nie ma podstaw do rozpoznania u skarżącej alergicznego zapalenia spojówek pochodzenia zawodowego. Wyjaśniono, że wykonane specjalistyczne badania alergologiczne u skarżącej nie wykazały obecności swoistych przeciwciał przeciwko jej alergenom zawodowym. Potwierdziła ten wynik swoista próba prowokacyjna z alergenami środowiska pracy oraz badanie cytologiczne łez charakterystycznych dla alergicznego zapalenia spojówek. Jak wynika natomiast z przeprowadzonego badania, u skarżącej wykryto uczulenie na powszechnie występujące alergeny środowiska domowego (roztocze kurzu domowego) i dolegliwości ze strony spojówek są związane z tym właśnie czynnikiem.

W ocenie Sądu, przytoczone wyżej opinie jednostek orzeczniczych zostały w sposób zrozumiały i wyczerpujący uzasadnione. Nie ma też żadnych podstaw aby kwestionować twierdzenia lekarzy specjalistów o tym, że nie odnotowano w literaturze medycznej podobnych zachorowań przy pracy w warunkach podobnych do warunków w jakich pracowała skarżąca, mimo szerokiego stosowania tych gazów anestetycznych w praktyce leczniczej. Orzeczenia te mają - jak wskazano powyżej – walor opinii biegłego w rozumieniu 84 § 1 k.p.a. W tej sytuacji, skoro specjalistyczne jednostki medyczne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej, będąc związane negatywnymi orzeczeniami lekarskimi, prawidłowo wydały decyzję odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej H. H..

Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej, na co wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. Takie orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeżeli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. W wyroku z dnia 9 maja 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 127/07 (LEX nr 342633) stwierdził nawet, że wskazanie w przepisach jednostek uprawnionych do stwierdzania choroby zawodowej powoduje, że gdy ich orzeczenia nie stwierdzają istnienia choroby zawodowej, to orzeczenie innej jednostki służby zdrowia, czy też biegłego, nie może być uznane za podstawę kwestionowania orzeczenia podmiotów uprawnionych w sytuacji, gdy te ostatnie nie budzą wątpliwości co do swej kompletności.

Reasumując, Sąd stwierdził, że w świetle zebranego w sprawie materiału organy inspekcji sanitarnej miały podstawy do zaakceptowania orzeczeń lekarskich niestwierdzających u skarżącej istnienia jednostek chorobowych o jakich mowa w poz. 1.57 i 25.1 wykazu chorób zawodowych. Tym samym, w ocenie sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w sposób prawidłowy i nie naruszają przepisów prawa. W uzasadnieniu tych decyzji organy sanitarne w sposób wyczerpujący przedstawiły motywy, przesłanki oraz okoliczności faktyczne i prawne, którymi kierowały się rozpoznając sprawę. Tym samym należy uznać rozstrzygnięcia organów za odpowiadające prawu.

Subiektywne przekonanie skarżącej, iż stwierdzone dolegliwości mają jednak związek z wykonywaną przez nią pracą i warunkami panującymi w środowisku pracy, w świetle orzeczeń lekarskich, nie może zmienić tej oceny. Wykaz chorób zawodowych stanowi , jak już wskazywano wyżej, zamknięty katalog chorób zawodowych . Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba, która jest wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Takiej choroby jednak u skarżącej nie stwierdzono. Konsekwentnie trzeba zaś przyjąć, że zachorowanie na chorobę , nawet w wyniku wykonywania pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, która nie została ujęta w obowiązującym wykazie, nie daje podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. ( patrz też wyrok NSA z 9 maja 2007 r. II OSK 127/07 – LEX nr 34 2633)

Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając fakt, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 ustawy p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a orzekł jak w wyroku.

RA