Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 161/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 5 pkt 2a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 7, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 80, 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1, art. 178 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...], nie przyznał B. N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J. H.- na podstawie art. 104, art. 107 § 4, art. 108 § 1, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej "K.p.a."; art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.) dalej "u.ś.r.".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 7 października 2011 r. B. N. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem J. H. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. "świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim". Do wniosku wnioskodawczyni dołączyła kserokopię odpisu skróconego aktu małżeństwa, z którego wynika, że J. H. pozostaje w związku małżeńskim. Mając na uwadze ten przepis, organ stwierdził, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

B. N. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Podniosła, że jej ojciec wymaga całodobowej opieki, której nikt nie jest w stanie mu zapewnić. Matka skarżącej a żona J. H. nie może się nim opiekować ze względu na stan zdrowia. Jest chora na cukrzycę, choroby naczyniowo-sercowe oraz oczekuje na operację oczu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 listopada 2011 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - na podstawie art. 17 u.ś.r., art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że celem instytucji świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Zatem funkcją i celem świadczenia pielęgnacyjnego jest zastąpienie dochodu, wynikającego ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca.

Organ przytoczył art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującym od dnia 2 stycznia 2009 r. Zatem przesłankami przyznania zasiłku pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji; niepodejmowanie z tego powodu pracy.

W sprawie znajduje zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., który stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej "K.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 K.r.o. obowiązek alimentacyjny ciąży jedynie na osobach spokrewnionych w linii prostej (z wyjątkiem rodzeństwa). Niemniej art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. stanowi, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

W sprawie J. H. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 23 września 2011 r. wydane na stałe. B. N. oświadczyła, że jest osobą niepracującą, niezarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego. Posiada brata M. H., który w oświadczeniu stwierdził, że z uwagi na miejsce zamieszkania w C a pracę w J nie jest w stanie zapewnić stałej opieki ojcu.

Ustawodawca przewidział, że w pierwszej kolejności w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna potrzebująca opieki pozostaje w związku małżeńskim do świadczenia tej opieki zobowiązany jest właśnie małżonek i wyłączona wówczas jest możliwość przyznania świadczenia innym osobom zobowiązanym do alimentacji. W myśl art. 23 K.r.o. to na małżonkach ciąży obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, w tym materialnego w wypadku niedołęstwa czy choroby. Z tego punktu widzenia nie sposób w całości przerzucać na krewnych zobowiązanych do alimentacji zobowiązań o charakterze prawnorodzinnym. Ponadto art. 27 K.r.o. stanowi, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.

Istota art. 17 ust. 5 pkt. 2a u.ś.r. jest taka, że ustala pierwszeństwo sprawowania niezbędnej opieki przez małżonków wobec siebie. Małżonkowie są w obowiązującym stanie prawnym zobowiązani do wzajemnego wsparcia. Świadczenia pielęgnacyjne, w przypadku, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, nie przysługują innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, natomiast w przypadku niepozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim, uprawnienie takie mają inni członkowie rodziny zobowiązani przepisami K.r.o. do alimentacji.

Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba pozostaje w związku małżeńskim. J. H. pozostaje w związku małżeńskim z E. H.

Skarżąca podniosła, że z uwagi na stan zdrowia E. H. nie jest ona w stanie zajmować się mężem - sama cierpi, bowiem na cukrzycę i wymaga opieki osoby drugiej - co stwierdzono w zaświadczeniu lekarskim z dnia 4 października 2011 r. Kolegium stwierdziło, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru uznaniowego, w związku z tym, ani organy rozumiejąc trudną sytuację skarżącej, nie mają możliwości wydania decyzji wbrew wyraźnym dyspozycjom określonym w przepisach prawa.

Dlatego też, organ nie mógł przyznać świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca nie spełnia ustawowych warunków uprawniających ją do otrzymania świadczenia.

B. N. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Podniosła tak jak w odwołaniu, że matka jest starszą, bardzo schorowaną osobą i sama również wymaga stałej opieki z uwagi na ciężkie schorzenia serca, kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca (4 razy dziennie pobiera zastrzyki insuliny). W styczniu będzie leczona szpitalnie z uwagi na bardzo wysokie ciśnienie i chore serce, ma trudności z poruszaniem się, chore nogi. Potrzebuje pomocy w podstawowych czynnościach fizycznych i życiowych. Nie może zapewnić stałej opieki ojcu skarżącej. Rodzice oboje wymagają opieki na co dzień i nie są w stanie, mimo ciążącego obowiązku wzajemnego wsparcia w wypadku niedołęstwa czy choroby, sami sobą się opiekować.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, przy czym w sprawowaniu tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym skarga, jako zasadna zasługuje na uwzględnienie.

W sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J. H. złożyła w dniu 7 października 2011 r. jego córka B. N.

Rozstrzygając wniosek organ I instancji zastosował art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji podzielił to stanowisko. Organy obu instancji uznały, że ustawodawca przewidział, że w pierwszej kolejności w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna potrzebująca opieki pozostaje w związku małżeńskim do świadczenia tej opieki zobowiązany jest właśnie małżonek i wyłączona wówczas jest możliwość przyznania świadczenia innym osobom zobowiązanym do alimentacji przy braku jakichkolwiek ustaleń czy osoba, z którą w związku małżeńskim pozostaje czy osoba ta może sprawować opiekę nad małżonkiem.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie stanowisko organów jest błędne. Wynika ono z zastosowania wyłącznie literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. Tymczasem taka wykładnia prowadzi do zaakceptowania sytuacji, której nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości (art. 2 i 32 Konstytucji).

W judykaturze wyraża się pogląd, że nieuprawniona jest taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 K.r.o., traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim (vide m. in. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 60/09; z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 61/09; z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 386/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 1236/09; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 722/09; z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 723/09 dostępne w internetowej bazie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można, bowiem uznać, za prawidłowe rozumowanie, zgodnie z którym gdy stan zdrowia obydwojga małżonków uniemożliwia im bycie dla siebie wzajemnie oparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie również mają obowiązek sprawować nad nimi opiekę – nie mogą uzyskać świadczenia, mimo że mogliby być do niego uprawnieni, gdyby choć jedno z małżonków posiadało ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności. Inaczej rzecz ujmując, nie można zakwestionować prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, wobec których są zobowiązane do alimentacji, jeśli niepełnosprawni pozostają w związku małżeńskim z osobą faktycznie (z uwagi na stan zdrowia) niezdolną do zapewnienia im niezbędnej opieki, nawet nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Tymczasem inne wnioski, dające się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości, mogą być wyprowadzone przy zastosowaniu wykładni celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. I OSK 722/09: "o ile nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prymat wykładni językowej nad wykładnią funkcjonalną i celowościową, to wszak, gdy wyniku pierwszej tej wykładni nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym, należy się posiłkować tym ostatnim. Oznacza to, iż granice wykładni językowej nie są bezwzględne i ich przekroczenie jest uzasadnione w sytuacji odwołania się do wartości konstytucyjnych" (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie, jako CBOSA).

Sięgając, zatem do wykładni celowościowej, a także historycznej, należy zauważyć, że zarówno obecne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., jak i powyżej zaprezentowany wynik jego literalnej wykładni, pozostają w sprzeczności z intencją, jaka towarzyszyła Trybunałowi Konstytucyjnemu kilkakrotnie wypowiadającemu się na temat prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na osobę pozostającą w związku małżeńskim. W wyniku tych wypowiedzi sporny przepis był kilkakrotnie zmieniany.

Początkowo prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługiwało wyłącznie, najogólniej rzecz biorąc, rodzicom i opiekunom faktycznym dzieci niepełnosprawnych. W wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie P 27/07 zmieniono ten przepis. Trybunał uznał, bowiem, że brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, narusza zasadę równości (art.. 32 ust. 1 Konstytucji). Zmiana polegała na poszerzeniu kręgu uprawnionych do świadczenia o wszystkie osoby rezygnujące z pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą, wobec której mają obowiązek alimentacyjny.

Z uwagi jednak na to, że pozytywne skutki powyższej zmiany ograniczało brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. - w którym jako negatywną przesłankę przyznania tego wsparcia wymieniono pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim - Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie S 1/10 przedstawił Sejmowi uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych (OTK-A 2010/5/54).

W wyniku tego postanowienia ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dokonano nowelizacji wskazanego przepisu. W obecnym brzmieniu, obowiązującym od dnia 14 października 2011 r., wyklucza on przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeśli jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zauważyć natomiast należy, że w uzasadnieniu postanowienia w sprawie S 1/10 Trybunał Konstytucyjny polecił rozważenie, czy "nie należy wprost wprowadzić do tej ustawy zasadę (...), że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie stanowi negatywnej przesłanki dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy małżonek tej osoby również jest osobą niepełnosprawną, a opiekunami obojga jest ich dziecko".

Również w uzasadnieniu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie P 38/09 wskazano, że "osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich" (OTK-A 2010/5/53).

Zdaniem składu orzekającego w sprawie, z powyższych wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego wynika, że sygnalizując władzy ustawodawczej potrzebę wprowadzenia zmian w art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., wskazywał, aby w wyniku nowelizacji z kręgu osób uprawnionych do świadczenia nie były wykluczone osoby ubiegające się o świadczenie na niepełnosprawnego małżonka, jeśli jego współmałżonek faktycznie nie jest w stanie takiej opieki sprawować.

Analiza stanowiska Trybunału od pierwszego wyroku dotyczącego konstytucyjności art. 17 u.ś.r., do wskazanego wyżej postanowienia z dnia 1 czerwca 2010 r. wskazuje, że jego zamiarem było poszerzenie kręgu uprawnionych do świadczenia przede wszystkim o osoby z rodziny niepełnosprawnego, aby w jak najszerszym zakresie to rodzina (dzieci, współmałżonek) sprawowała nad nim opiekę, co jest pożądane tak z uwagi na konstytucyjną zasadę ochrony i poszanowanie więzi rodzinnych (art. 71 ust. 1 Konstytucji), jak i z uwagi na mniejsze koszty społeczne takiego rozwiązania.

Należy się w związku z tym zgodzić z oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 sierpnia 2011 r. sygn. VIII SA/Wa 337/12, że uprawnienie dziecka do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem powinno zależeć od tego, czy ze względu na stan zdrowia i zakres obowiązków opiekuńczych współmałżonek osoby niepełnosprawnej jest w stanie im podołać. Jak trafnie wskazał ten sąd: " Nie można, zatem (...) z góry założyć, że tylko niepełnosprawny w stopniu znacznym współmałżonek, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad małżonkiem tego wymagającym. Brak możliwości sprawowania opieki, otwierający drogę do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności można, bowiem wykazać w rzetelnym postępowaniu dowodowym, bez uciekania się do ustawowego kryterium znacznego stopnia niepełnosprawności" (CBOSA).

Uwzględniając powyższe, zdaniem sądu art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z poszukiwania pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem zależy od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę jest zdolny sprawować jej współmałżonek, a nie wyłącznie od ustalenia, że pozostaje w związku małżeńskim. Odmienna wykładnia jest wadliwa.

Zaprezentowany wyżej, celowościowy sposób interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. wykracza poza jego literalne brzmienie, jednak zauważyć należy, że prawem i obowiązkiem każdego sądu jest interpretowanie przepisów ustaw w sposób zgodny z Konstytucją, co wynika z jej art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2. Podległość sędziów w pierwszej kolejności Konstytucji, a w dalszej ustawom oznacza, że interpretując przepisy ustaw są zobowiązani wziąć pod uwagę nie tylko ich literalną treść, ale także normy konstytucyjne. Bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji przez sądy, co można wyprowadzić ze wskazanych wyżej art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 ustawy zasadniczej, polega, bowiem, między innymi, na uwzględnieniu kontekstu konstytucyjnego (vide wyrok NSA w sprawie I OSK 722/09, wyżej powołany).

Przechodząc do oceny stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że głównie z oświadczenia skarżącej wynika, iż z uwagi na stan zdrowia E. H. nie jest ona w stanie zajmować się mężem - sama cierpi, bowiem na cukrzycę i wymaga opieki osoby drugiej - co stwierdzono w zaświadczeniu lekarskim z dnia 4 października 2011 r. Wskazuje to - w świetle zaprezentowanej wykładni celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., że skarżąca może spełniać przesłanki do uzyskania świadczenia - przy spełnieniu pozostałych wymagań przepisu. Nie można jednak tego stwierdzić z uwagi na braki materiału dowodowego i jego oceny, które były wynikiem przyjęcia przez organy błędnej, bo wyłącznie literalnej wykładni wskazanego przepisu. O ile, bowiem organom wystarczyło do rozstrzygnięcia odmownego ustalenie, że J. H. pozostaje w związku małżeńskim z E. H. - stosując art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., o tyle organy nie dokonały jednocześnie jakichkolwiek ustaleń czy E. H. jest faktycznie zdolna zapewnić dostateczną i niezbędną opiekę małżonkowi. Takiego ustalenia można dokonać na podstawie oświadczenia skarżącej czy też w oparciu o przedłożone przez skarżącą zaświadczenie lekarskie z dnia 4 października 2011 r. przy ewentualnym rozważeniu potrzeby przesłuchania w charakterze świadka E. H., jeśli byłoby to możliwe, ewentualnie dołączenie posiadanej innej dokumentacji medycznej stanu zdrowia E. H.

Sąd zwraca uwagę, że prowadząc postępowanie wyjaśniające organ powinien zgromadzić wszechstronny materiał dowodowy i rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie (art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.), natomiast sąd administracyjny sprawuje wyłącznie funkcje kontrolną nie zastępując organów administracji w dokonywaniu ustaleń stanu faktycznego i oceny zebranego materiału dowodowego.

Wskazać, bowiem należy, że fakt, iż w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, stan zdrowia małżonka osoby wymagającej opieki uniemożliwia mu sprawowanie tej opieki nie musi być wykazany orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, lecz może być wykazany również innymi dowodami. Przedłożenie takiego orzeczenia nie jest, bowiem warunkiem niezbędnym dokonania ustalenia, czy stan zdrowia współmałżonka uniemożliwia sprawowanie przez niego opieki. Wymóg taki nie wynika z treści ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, a zatem przyjąć należy, że znajdują w tym zakresie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące postępowania dowodowego, w szczególności zaś art. 75 § 1 K.p.a., który przewiduje, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Zatem stwierdzenie u E. H. przewlekłych chorób, może stanowić okoliczność świadczącą o niemożności sprawowania opieki nad mężem J. H.

Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią również przedstawione wyżej stanowisko oraz dokonaną przez sąd wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. W tym jeszcze raz ocenią czy skarżąca spełnia wszystkie określone ustawą przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z podejmowania pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Przeprowadzą również wskazane przez sąd dowody przy ewentualnym ich uzupełnieniu innymi dowodami, celem ustalenia występowania lub braku występowania przesłanek przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia. Ustalenia i ocenę prawną organy przedstawią w uzasadnieniu decyzji sporządzonym z zachowaniem wymagań art. 107 § 3 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.