Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 840/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 6, art. 30 ust. 2 pkt 1, art. 30 ust. 7
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 16 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. nr [...] z dnia [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz I. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. orzekającą o uznaniu za nienależnie pobrane przez I. K. świadczenie rodzinne – zasiłek pielęgnacyjny, orzekając jednocześnie o jego zwrocie.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 8 sierpnia 2005 r. I. K. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...], zmienioną decyzją z dnia [...], Prezydent Miasta Ł. przyznał I. K. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego bezterminowo, uznając, że zostały wypełnione kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych.

Prezydent Miasta Ł. po dokonaniu weryfikacji uprawnienia I. K. do zasiłku pielęgnacyjnego, z uwagi na stwierdzone uprawnienie strony do świadczenia emerytalnego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym z tytułu ukończenia 75 roku życia, decyzją z dnia [...] zmienił własną ostateczną decyzję z dnia [...], zmienioną decyzją z dnia [...], w części dotyczącej okresu przyznania prawa zasiłku pielęgnacyjnego, przyznając zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 września 2005 r. do 31 maja 2007 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania I. K., decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Na skutek wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 14 lutego 2012 r. (sygn. akt II SA/Łd 1360/11) uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...]. Sąd wskazał, że w sprawie należało w sposób nie budzący wątpliwości wykluczyć lub dowieść istnienia okoliczności posiadania uprawnienia strony do dodatku pielęgnacyjnego. Sąd uznał również za wadliwe dokonanie przez organy administracji wykładni przepisu art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że na podstawie art. 32 ust. 1 w/w ustawy, uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną.

Mając na względzie wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wytyczne, organ I instancji pismem z dnia 18 lutego 2013 r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. o udzielenie informacji dotyczących dat wydania decyzji oraz okresów przyznania dodatku pielęgnacyjnego bądź odmowy ze wskazaniem dat decyzji oraz okresów i przyczyny zaprzestania wypłaty powyższego dodatku.

W odpowiedzi na powyższe pismo Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. pismem z dnia 18 marca 2013 r. poinformował, że w dniu [...] została wydana decyzja o przyznaniu I. K. dodatku pielęgnacyjnego od dnia [...] w związku z ukończeniem 75 lat i od tego dnia I. K. jest uprawniona do dodatku.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. uchylił z dniem [...] decyzję z dnia [...], zmienioną decyzją z dnia [...], o przyznaniu I. K. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego bezterminowo, wyjaśniając, że decyzja została uchylona od daty zaprzestania wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego przez organ I instancji.

Z kolei decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., w oparciu o art. 16 ust. 6, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt. 1, ust. 6, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane przez I. K. świadczenie rodzinne - zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł miesięcznie za okres od 1 czerwca 2007 r. do 31 sierpnia 2011 r., orzekając jednocześnie o zwrocie nienależnie pobranego za ten okres świadczenia w wysokości 7803,00 zł. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia 9 kwietnia 2013 r. w wysokości 3712,10 zł, co łącznie stanowi kwotę 11515,10 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji I. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzuciła nie wydanie przez organ uprawniony odpowiedniej decyzji wstrzymującej wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego pomimo, że przepis prawa taki obowiązek przewiduje. Nadto, zarzuciła sprzeczność z zasadami współżycia społecznego oraz naruszenie zaufania do organów administracji publicznej. W uzasadnieniu odwołania wskazała trudną sytuację zdrowotną i podkreśla, że nie miała świadomości, iż zasiłek pielęgnacyjny jej nie przysługuje. Podniosła, że organy administracji wypłacały jej zasiłek pielęgnacyjny przez ponad 4 lata, nie badając jej sytuacji prawnej, przerzucając ciężar konieczności sprawdzenia przesłanek na pobierającą to świadczenie. I. K. dodała, że jej sytuacja finansowa jest bardzo niekorzystna i nie stać ją na zwrot powyższych świadczeń za tak długi okres.

Wspominaną na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że stosownie do brzmienia art. 30 ust. 1 z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zmianami) osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei według art. 30 ust. 2. pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Wskazał, że co do zasady zasiłek pielęgnacyjny pobrany przez I. K. jest świadczeniem nienależnie pobranym, bowiem jak wynika z wyjaśnień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł., decyzją z dnia [...] I. K. został przyznany dodatek pielęgnacyjnego od [...] w związku z ukończeniem 75 lat i od tego dnia jest ona uprawniona do dodatku przy świadczeniu, a strona pobierała w tym okresie również zasiłek pielęgnacyjny. Organ podkreślił, że I. K. była pouczona we wniosku o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie przepisów z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz na podstawie innych ustaw, zapoznała się z treścią pouczenia potwierdzając ten fakt własnoręcznym podpisem. Zatem zdaniem organu przyjąć należy, iż była prawidłowo pouczona, że w przypadku przyznania dodatku pielęgnacyjnego jest obowiązana poinformować organ I instancji o przyznaniu dodatku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, bowiem zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku zbiegu prawa do obu świadczeń zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Konsekwencją uznania, że I. K. pobrała nienależnie zasiłek pielęgnacyjny jest zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Stosownie z kolei do art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kwoty świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Organ dodał, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych treść art. 30 i 32 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych nie wyklucza ponadto przyjęcia, iż organ może orzec o uchyleniu decyzji oraz jednocześnie o zwrocie nienależnego świadczenia jedną decyzją. Za przyjęciem takiego rozwiązania przemawia, zdaniem organu, przedmiot uregulowania, względy ekonomiki postępowania oraz pewności adresatów decyzji co do zakresu ich uprawnień. W obu rozstrzygnięciach przedmiotem postępowania jest bowiem ta sama przesłanka - nienależnego pobrania świadczeń z uwagi na zaistnienie okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, wedle którego nie została wydana decyzja wstrzymująca wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego. Mając bowiem na względzie wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] uchylił z dniem [...] decyzję z dnia [...] (zmienioną decyzją z dnia [...]) o przyznaniu I. K. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego bezterminowo. Kolegium poinformowało także, że zgodnie z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi I. K., działając przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o stwierdzenie nieważności tej decyzji w części ustalającej z góry należną kwotę tytułem odsetek ustawowych, nadto o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust. 1 zw. z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w sytuacji, gdyż brak jest podstaw do uznania, że skarżąca pobrała nienależnie zasiłek pielęgnacyjny w okresie od czerwca 2007 r. do sierpnia 2011 r., podczas gdy nie została ona prawidłowo pouczona o skutkach utraty uprawnienia do pobierania świadczenia; art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie za poprawne zawarcie przez organ I instancji w jednej decyzji rozstrzygnięcia o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie oraz o jego zwrocie; art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 6 k.p.a. poprzez uznanie za poprawne wskazanie w decyzji organu I instancji żądania zwrotu odsetek ustawowych w kwocie z góry określonej. Skarżąca zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia, czy skarżąca miała świadomość tego, że nienależnie pobiera zasiłek pielęgnacyjny i oparcie się przez organ jedynie na okoliczności podpisania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w którym rzekomo zawarte jest prawidłowe pouczenie. Zdaniem skarżącej została uznana przez organy obu instancji za osobę zobowiązaną do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia bez zbadania przez te organy zaistnienia podstawowej przesłanki - pobrania nienależnie świadczenia. Podkreśliła przy tym, że pojęcie świadczenia nienależnego i pojęcie świadczenia nienależenie pobranego nie są pojęciami tożsamymi. Nienależne świadczenie jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wpłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). W opinii skarżącej organy obu instancji w ogóle nie zbadały stanu jej świadomości, choć wielokrotnie podnosiła, iż nie miała świadomości o braku uprawnienia do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego jednocześnie z dodatkiem pielęgnacyjnym. Ponadto, za nieczytelne uznała pouczenie zawarte w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia, stwierdzając, że nie może być ono traktowane jako pouczenie wystarczające do żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Skarżąca wskazała, że czynność zaliczenia uiszczonej sumy pieniędzy do kwoty należności głównej bądź odsetek to czynność materialno-techniczna wykonywana w trakcie postępowania egzekucyjnego, dlatego też organ nie miał podstaw do wydania decyzji orzekającej o przypisaniu do zwrotu kwoty odsetek od nienależnie pobranych świadczeń. Niezależnie od powyższego zarzutu podniosła, że organ I instancji nie zawarł żadnego uzasadnienia dla żądanej kwoty odsetek. Brak wyliczenia sposobu naliczania odsetek dla każdorazowo wypłacanego zasiłku pielęgnacyjnego uniemożliwia dokonanie weryfikacji tej kwoty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).

Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), dalej powoływanej jako u.ś.r. Przepis art. 30 u.ś.r. zawiera upoważnienie ustawowe dla organów administracji do wydawania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych pod warunkami, określonymi w tym przepisie. Oznacza to, że tylko w wypadku wypełnienia przesłanek zawartych we wspomnianym wyżej przepisie organ administracji może wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Co istotne, przepis ten zawiera definicję ustawową pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego", formułując w art. 30 ust. 2 legalną definicję tego pojęcia. Każdy z opisanych w art. 30 ust. 2 punkty 1-4 u.ś.r. przypadków stanowi samodzielną i odrębną przesłankę uznania świadczenia za nienależnie pobrane. W przedmiotowej sprawie organy przyjęły, że zachodzi przesłanka z art. 30 ust. 2 pkt 1, wedle której nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że podstawą uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest fakt uzyskania przez skarżącą dodatku pielęgnacyjnego od dnia [...] na mocy decyzji ZUS z dnia [...] w związku z ukończeniem 75 lat. Organ wskazał, ze strona od 1 czerwca 2007 r. do 31 sierpnia 2011 r. pobierała w tym okresie również zasiłek pielęgnacyjny, przy czym zgodnie z art. 16 ust. 6 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych posługuje się, pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Zatem obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". Pojęcia te nie są tożsame. O "nienależnym świadczeniu" można mówić wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. "Świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać świadome działanie w złej lub dobrej wierze. Obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2009 r. sygn. I OSK 826/09, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powołanego przepisu wynika zatem, że dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. Niewątpliwie, przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. odwołują się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Dlatego też w postępowaniu tym organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być bowiem świadoma, iż wystąpiła okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2013r., sygn. akt I OSK 2949/12, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie organ błędnie określił datę nienależnie pobranego świadczenia. Według organu datą, od której należy liczyć nienależnie pobrane świadczenie jest dzień przyznania skarżącej dodatku pielęgnacyjnego, tj. dzień [...]. Nie ulega wątpliwości, że z tym dniem skarżąca nie była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem świadczenie to z tą datą stało się świadczeniem nienależnym. Natomiast o "nienależnym pobieraniu świadczenia" można mówić dopiero wtedy, gdy skarżąca uzyskała świadomość o tym, że pobierane przez nią świadczenie jest nienależne. Wyjaśnić należy zatem, kiedy skarżąca otrzymała decyzję o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego. Najwcześniej bowiem z tą datą można mówić o wiedzy skarżącej, że uzyskała prawo do wspomnianego dodatku, którego pobieranie wyklucza ją z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ powinien zatem przede wszystkim ustalić, kiedy skarżącej decyzja przyznająca dodatek pielęgnacyjny została doręczona i ewentualnie dopiero od tej daty orzec o nienależnym pobraniu świadczenia. Należy odnotować, że w aktach sprawy brak jest informacji o tym, kiedy skarżącej ową decyzję doręczono, informacja ta w przypadku oceny świadomości skarżącej co do pobierania nienależnego świadczenia ma szczególne znaczenie.

Kolejnym uchybieniem organu I instancji, czego nie dostrzegło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. było ujęcie w orzeczeniu nakazującym zwrot świadczeń ustawowych odsetek od nienależnie pobranego świadczenia. Podkreślenia bowiem wymaga, że w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma podstawy prawnej do wydania decyzji orzekającej o przypisaniu do zwrotu kwoty odsetek od nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Czynność zaliczenia uiszczonej sumy pieniędzy do kwoty należności głównej bądź odsetek jest czynnością materialno-techniczną wykonywaną w trakcie postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 30 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi bowiem, iż nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wykonanie tej czynności w postępowaniu egzekucyjnym, gdzie przysługują stronie odrębne środki prawne, służące ochronie jej interesu, pozwala uniknąć pobierania odsetek od zaległych odsetek. Odsetki od należności głównej wylicza organ egzekucyjny począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia spłaty zobowiązania. Przedmiotem postępowania prowadzonego w oparciu o treść art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostaje wyłącznie kwestia określenia kwoty świadczeń nienależnie pobranych, podlegających zwrotowi, zatem organ nie ma obowiązku ustalania konkretnej daty od której naliczane będą odsetki ani tym bardziej naliczania tych odsetek (por. wyrok WSA z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 939/12, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trafnie natomiast organ wskazuje, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z jej trudną sytuacją zdrowotną, jako przesłanki wniosku o umorzenie należności mogą być przedmiotem rozważań dopiero po prawomocnym ustaleniu obowiązku zwrotu świadczeń.

Na marginesie wspomnieć można jedynie, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd o braku podstaw do uchylania z mocą wsteczną decyzji o charakterze konstytutywnym, przyznających stronie uprawnienia. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. uchylił z dniem [...] decyzję przyznającą I. K. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ([...]), jednakże decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Od decyzji tej przysługiwały stronie odrębne środki zaskarżenia, dlatego też sąd nie był uprawniony do objęcia jej kontrolą w niniejszym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze, sąd orzekł, jak w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono w pkt 2 wyroku, że decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji winien uwzględnić wskazania wynikające z powyższego uzasadnienia, mając w szczególności na uwadze właściwą interpretację pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia", ze wskazaniem, że ocena pobierania nienależnie świadczenia jest ściśle związana ze świadomością tego faktu przez świadczeniobiorcę.

LP