Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1577/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 658/17 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] 2017 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 7 lipca 2017r. wydanym na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), po rozpoznaniu wniosku M.K., wstrzymał wykonanie zaskarżonej przez niego decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z [...] marca 2017r. w sprawie udzielenia [...] Sp. z o.o. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działki: nr [...] i nr [...], obręb K., gmina B., w związku z realizacją przez tę Spółkę inwestycji celu publicznego, obejmującej przebudowę napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...].

Sąd uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja ta może spowodować zarówno niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak i trudne do odwrócenia skutki. Uprawnienie wynikające z tej decyzji umożliwia dokonanie trwałych zmian na nieruchomości skarżącego, których usunięcie w następstwie np. uchylenia decyzji udzielającej pozwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skutkować będzie, w przypadku wykonania już prac budowlanych, trudne do odwrócenia skutki dla nieruchomości skarżącego. Jednocześnie brak wstrzymania wykonania skarżonej decyzji może skutkować niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody poprzez zlokalizowanie na jego działce instalacji, które w znacznym stopniu ograniczają możliwość inwestowania na działce, jak również ograniczają możliwość wykonywania prawa własności do tego terenu, poprzez lokalizowanie inwestycji liniowej o wskazanym charakterze. Nie bez znaczenia również, zdaniem Sądu, jest okoliczność, że wyrokiem z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 413/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty C. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej numerami działek [...] i [...] położonych w obrębie K., gm. B., w celu realizacji przez [...] Sp. z o.o. spornego przedsięwzięcia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie [...] Sp. z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego, podniosła zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 9 oraz art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) poprzez bezpodstawne uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy dopuszczalnym było wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji w której wykonanie tej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a wnoszący o przyznanie mu ochrony tymczasowej nie uprawdopodobnił możliwości wystąpienia choćby jednej z ww. przesłanek, zaś nieprawomocne uchylenie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości nie stanowi podstawy do odmowy udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a także wstrzymania jej wykonania, a w konsekwencji bezpodstawne udzielenie ochrony tymczasowej skarżącemu w sposób naruszający ratio legis instytucji niezwłocznego zajęcia nieruchomości, tj. uniemożliwiający skuteczne wykorzystanie tej instytucji zgodnie z jej przeznaczeniem, a tym samym powodujący powstanie stanu zagrożenia dobrem chronionym, których zabezpieczeniu służyć ma przedmiotowa decyzja.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie, albo zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pismem z 31 lipca 2017 r., uzupełniając zażalenie, Spółka wskazała, że w analogicznej sprawie dotyczącej tej samej inwestycji oraz tożsamego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z 22 kwietnia 2017r., sygn. akt II SA/Sz 1475/16 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika więc, iż warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza jednak, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T.Woś [w:] T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008, s. 335 i n.).

Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny ocenia zaistnienie przesłanek wstrzymania w kontekście okoliczności całej sprawy, może zatem dodatkowo rozważyć z urzędu, czy nie zachodzą inne jeszcze okoliczności mające wpływ na przedstawiony wniosek.

W okolicznościach sprawy rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Zachodniopomorskiego z [...] marca 2017 r. należało uwzględnić, że postawą materialnoprawną wydania tej decyzji był art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym, w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei w ust. 1 art. 124 tej ustawy wskazano, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Zauważyć jednakże trzeba, że na rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami - wbrew twierdzeniem Sądu I instancji - pozostaje bez wpływu aktualność, czy prawidłowość decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 tej ustawy. Obie te decyzje, jako oparte na odrębnych przepisach, choć pozostają we wzajemnej zależności, dotyczą innych sytuacji faktycznych i prawnych, każda z nich kończy sprawę w odrębnie prowadzonym postępowaniu. Badanie zatem przez Sąd I instancji możliwości wstrzymania wykonania decyzji wydanej w trybie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami z uwzględnieniem rezultatu sądowej kontroli decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 tej ustawy, nie znajduje usprawiedliwienia.

W tej sytuacji ocenie Sądu podlegać mogły jedynie te argumenty wniosku nakierowane na wykazanie istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w odniesieniu do objętej kontrolą legalności decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.

W orzecznictwie nie ulega wątpliwości, że sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinien uwzględniać interesy i stanowiska wszystkich uczestników postępowania, bowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o czym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., może zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę (wnioskodawcy), lecz także po stronie innych uczestników postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 13 maja 2009 r., sygn. II OZ 410/09, 12 czerwca 2008 r., sygn. II OZ 588/08, 10 lutego 2006 r., sygn. II OZ 102/06, 20 kwietnia 2006 r., sygn. II OZ 407/06, 21 stycznia 2010 r., sygn. II OZ 1200/09). Wstrzymanie wykonania aktu nie może szkodzić innym, a jego zastosowanie jest co do zasady wyjątkowe. Z woli ustawodawcy wyłączony został niejako automatyzm wynikający z przywołanego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zwłaszcza w tego rodzaju sprawach, jak niniejsza w toku badania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. konieczne jest także wyważenie racji subiektywnych i obiektywnych, a więc racji indywidualnych i zbiorowych. Uwzględnienie żądania udzielenia ochrony tymczasowej nie może niekorzystnie wpływać na realizację celów nadrzędnych, w tym tzw. inwestycji celu publicznego, przy czym oczywiście prowadzić do negacji praw jednostki.

Mając na uwadze powyższe należy uznać za nieusprawiedliwione zawężenie postrzegania skutków wykonania zaskarżonej decyzji jedynie w kontekście oddziaływania przedmiotowej inwestycji na nieruchomość skarżącego. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają argumenty zażalenia, iż wydanie zaskarżonej decyzji było uzasadnione ważnym interesem gospodarczym i ta argumentacja nie może budzić zastrzeżeń. Założenie i przeprowadzenie linii energetycznej napowietrznej spełniać bowiem będzie istotną funkcję rozdziału i jakości energii elektrycznej na obszarze województwa zachodniopomorskiego. Jej zadaniem jest poprawa warunków równowagi i pewności zasilania w energię elektryczną regionu. Znaczenie ma również terminowe realizowanie inwestycji. Te okoliczności czynią uzasadnionym argumentację zażalenia co do wadliwości wydanego przez Sąd I instancji postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

Z tych wszystkich powodów uznać należało, że – wbrew stanowisku Sądu I instancji – w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie, zaskarżone postanowienie naruszało art. 61 § 3 p.p.s.a., co powodowało konieczność jego uchylenia i wydania orzeczenia odmownego.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 61 § 3 i art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.