Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 419/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2006-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 stycznia 2002 r., nr [...], Miejski Inspektor Sanitarny w O. orzekł, że u J. J. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – uszkodzenia narządu słuchu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia Inspektor przyjął przepis § 10 tegoż rozporządzenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż dnia 19 grudnia 2001 r. Poradnia Chorób Zawodowych w K. wydała orzeczenie lekarskie, rozpoznające u J. J. obustronny ubytek słuchu o charakterze mieszanym, o wielkości: [...]. Poradnia, orzekając o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, uzasadniła swoje stanowisko tym, że istotne pogorszenie słuchu nastąpiło już po zaprzestaniu pracy. Jednocześnie analiza audiogramów z okresu zatrudnienia (dwa badania z listopada 1998 r. i z marca 1999 r.), kiedy to nie było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, nie pozwala również obecnie na rozpoznanie choroby zawodowej.

W odwołaniu od tego orzeczenia J. J. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez przyznanie mu choroby zawodowej narządu słuchu oraz o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo – badawczy. Wskazał odwołujący, że choroba zawodowa ujawniła się u niego jeszcze w trakcie pracy zawodowej, a to podczas badań okresowych w 1998 r.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2002 r., nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż wnioskodawca był zatrudniony, w latach 1972 – 1973 i 1977 – 1999, jako formierz ręczny, upalacz, kierowca suwnicy, wybijacz odlewów i kowal w Hucie A w O. Orzeczenie lekarskie z dnia 19 grudnia 2001 r. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O., z siedzibą w K., wydane po przeprowadzeniu badań, stwierdza brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Poddanie odwołującego obserwacji klinicznej w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. i przeprowadzenie diagnostyki audiologicznej obejmującej audiometrię tonalną, impedancyjną i audiometrię biopotencjałów z pnia mózgu ABR, spowodowało rozpoznanie u odwołującego niedosłuchu odbiorczego o wielkości po 35 dB w obu uszach. Ocena stanu słuchu dokonana na koniec aktywności zawodowej oraz szybkie pogorszenie się stanu słuchu po ustaniu narażenia, przeczy zawodowej etiologii schorzenia. Orzeczeniem z dnia 13 maja 2002 r. Instytut orzekł o braku podstaw do rozpoznania u wnioskodawcy uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Skoro zatem oceny stanu zdrowia dokonały dwie upoważnione jednostki, które orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to zdaniem organu odwoławczego należało przyjąć, iż nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przez inspekcję sanitarną.

W wyniku skargi wniesionej przez J. J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrokiem z dnia 9 marca 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 1768/2002, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na domniemanie związku przyczynowego między warunkami pracy a niedosłuchem typu odbiorczego. W ocenie Sądu, nie można zaakceptować, bez szczegółowego uzasadnienia, twierdzenia o braku związku uszkodzenia słuchu z narażeniem, z powodu szybkiego uszkodzenia słuchu po ustaniu czynnika szkodliwego. Sąd uznał także, iż uzasadnienia wymaga stwierdzenie, iż wysoce prawdopodobny jest wpływ na stan narządu słuchu, szeroko uszkadzających czynników środowiska życia codziennego. Zdaniem Sądu organ inspekcji sanitarnej powinien domagać się uzupełnienia opinii, jaką stanowi orzeczenie lekarskie, zwłaszcza gdy opinia ta rozpoznaje niedosłuch obustronny typu odbiorczego. Niedopuszczalnym jest, aby organ w sposób lakoniczny, bez prawidłowego uzasadnienia stwierdzał w uzasadnieniu decyzji, iż nie znajduje "podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu." Sąd stwierdził także, iż ocena przyjęta w zaskarżonej decyzji stanowi naruszenie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Wreszcie w uzasadnieniu wyroku odnotowano uchybienie w postaci braku, w aktach sprawy administracyjnej, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy. Sąd wyraził również pogląd, iż dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

Wykonując wyrok, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia 5 lipca 2004 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podał, że wystąpił do Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o uzupełnienie orzeczenia. Organ odwoławczy stwierdził, że charakter i cechy ubytku słuchu spowodowanego działaniem hałasu, fazy jego rozwoju nie uzasadniają u wnioskodawcy rozpoznania ubytku słuchu spowodowanego hałasem.

W wyniku ponownej skargi, J. J., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Op 274/04 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż organ odwoławczy nie zastosował się do wskazań i oceny prawnej zawartych w uzasadnieniu poprzedniego orzeczenia Sądu. I tak np. w dalszym ciągu, brak jest dokumentu zawierającego wyniki dochodzenia epidemiologicznego; nie wykazano wykluczenia związku przyczynowego z powodu pogorszenia się słuchu w sytuacji, gdy wykonywana praca odbywała się w narażeniu na hałas; opinia uzupełniająca nie wykluczyła domniemania choroby zawodowej spowodowanej środowiskiem pracy.

Wykonując powyższy wyrok, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., decyzją z dnia 9 marca 2005 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Treść uzasadnienia była następująca: "Wyrok Sądu nakazuje uwzględnić cały szereg interpretacji prawnych i medycznych wykładni co jest chorobą narządu słuchu. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części."

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. J., podnosząc, że oczekiwał pozytywnego zakończenia sprawy po dwóch wyrokach sądu, a nie decyzji sprzecznej z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z dnia 9 czerwca 2005 r., sygn. akt II SA/Op 134/05 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ odwoławczy dokonał oceny decyzji I instancji. Nie skorzystał także z wiążących w tej sprawie wyroków Sądu, z których wynika, iż dla prawidłowego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, zachodzi konieczność ustalenia, przeprowadzenia i oceny szeroko opisanych i wymienionych w treści uzasadnienia obu wyroków dokumentów, opinii i wywodów. Natomiast organ odwoławczy pominął przywołane wskazania. W ocenie Sądu stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części przez organ I instancji, bez odniesienia się do prowadzonego postępowania wyjaśniającego przez ten organ i wiążącego stanowiska Sądu stanowi naruszenie art. 138 § 2 kpa.

Wykonując wyrok, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż uzupełnione opinie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. nr [...] z dnia 13 marca 2006 r. oraz nr [...] z 18 kwietnia 2006 r. stwierdzają, że wykazany ubytek słuchu u J. J. nie jest związany z działaniem hałasu. Opinie te wskazują również na znaczną progresję słuchu po zakończeniu pracy, kiedy to ustała ekspozycja na hałas, wskazując na wpływ na stan narządu słuchu J. J. czynników pozazawodowych takich jak choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki tłuszczowej czy zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. W ocenie organu orzeczenia jednostek orzeczniczych wraz z uzupełnieniami właściwych jednostek nie budzą zastrzeżeń. Wobec powyższego organ wywiódł, iż długoletnie narażenie na ponadnormatywny hałas, które mogło potencjalnie mieć wpływ na stan narządu słuchu nie wywołało w przypadku J. J. choroby zawodowej uszkodzenia słuchu spowodowanego działaniem hałasu.

Na powyższą decyzję skargę złożył J. J. Zakwestionował w niej sporządzone opinie uzupełniające. Ponadto podniósł, iż domaga się respektowania przez organ wydanych w sprawie wyroków i w tym zakresie liczy na pomoc ze strony Sądu. W uzupełnieniu skargi J. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wskazał, iż w związku z tym, że podczas zatrudnienia był narażony na hałas o charakterze przekraczającym przeciętną miarę, a więc pracował w warunkach ryzyka powstania choroby zawodowej, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie. Z kolei opinia, która legła u podstaw decyzji organu II instancji nie jest prawidłowa, albowiem pomija w zupełności genezę uszczerbku na słuchu. Zdaniem skarżącego nie wykluczając wpływu schorzeń wewnętrznych na pogarszający się słuch, to nawet w takiej sytuacji mogło dojść do wystąpienia oby czynników równocześnie tj. jednoczesnego negatywnego oddziaływania na słuch hałasu, co doprowadziło do jego dysfunkcji oraz w następstwie schorzeń do jego stałego jeszcze pogarszania. Skarżący podniósł również, iż domniemanie związku przyczynowego między warunkami pracy, a stanem stwierdzonym w 1999 r. nie zostało obalone, a czynniki inne niż związane z pracą nie mogły spowodować tak daleko idącej dysfunkcji.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł jej oddalenie. Organ stwierdził, iż podniesiony przez J. J. zarzut istnienia związku przyczynowego pomiędzy narażeniem zawodowym na hałas J. J., a rozpoznanym u niego ubytkiem słuchu jest bezzasadny. Jednostki powołane do rozstrzygnięcia tej kwestii od strony klinicznej wykluczyły bowiem istnienie tego związku. Zdaniem organu za bezpodstawny należy także uznać zarzut skarżącego dotyczący pominięcia w zaskarżonej decyzji genezy uszczerbku słuchu J. J. W uzasadnieniu decyzji wymieniono bowiem czynniki pozazawodowe, istniejące w tym przypadku, mające negatywny wpływ na stan narządu słuchu. Jednocześnie organ stwierdził, iż z treści orzeczeń lekarskich ewidentnie wynika, że w niniejszej sprawie nie stwierdzono istnienia przesłanki, że choroba spowodowana została działaniem czynnika szkodliwego występującego w środowisku pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa. Zaskarżona decyzja wydana została bowiem z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W świetle tegoż przepisu ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Treść zatem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie determinowała okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie zapadły już trzykrotnie wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, a to w dniu 9 marca 2004 r. (syg. akt II SA/Wr 1768/2002), w dniu 21 grudnia 2004 r. (syg. akt II SA/Op 274/04) oraz w dniu 9 czerwca 2005 r. (syg. akt II SA/Op 134/05). Ocena prawna wyrażona zatem w orzeczeniach Sądu w sprawie wiąże ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia, czy konkretny przepis zastosowany przez organ administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, ma treść identyczną z treścią przypisaną przez tenże organ, a także do wyjaśnienia, że do stosunku prawnego będącego przedmiotem postępowania nie ma zastosowania dany przepis, lecz przepis inny, którego organ administracji nie uwzględnił. Nadto sformułowanie, iż "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy. W orzecznictwie sądowym pogląd ten należy uznać za utrwalony (por. wyrok SN syg. akt III RN 130/97; OSNP 1999/1/2 z glosą aprobującą B. Adamiak OSP 1999/5/101). Podobnie wyrok NSA w Warszawie z dnia 06.09.2001, syg. akt III SA 3377/00; System Informacji Prawnej -LEX nr 54000. Co więcej nawet w wypadku sporu, co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w trybie przewidzianym. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu. (v. wyrok NSA w Warszawie z dnia 07.12.1999 r., syg. akt I SA 1089/99 - LEX nr 48019).

Stosownie zatem do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami ... oceną prawną wyrażoną w zapadłych w sprawie wyrokach związane były zarówno organy administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie. Obowiązani byli zatem oni zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Konsekwencją powyższego jest to, iż Sąd w niniejszym składzie, podobnie jak Sądy wyrokujące w przedmiotowej sprawie w składzie w dniu 9 marca 2004 r. oraz w dniu 21 grudnia 2004 r., rozpatrując ponownie tą samą sprawę jest związany wykładnią prawa, jak też wskazaniami co do dalszego postępowania organów administracji w określeniu sposobu i kierunku uzyskania pełnego materiału dowodowego. Stąd też to związanie wskazaniami co do dalszego postępowania skutkowało przyjęcie, że w związku ze świadczeniem przez skarżącego pracy w warunkach przekraczających dopuszczalne normy hałasu oraz rozpoznanym u skarżącego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego niedosłuch typu odbiorczego tworzą domniemanie związku przyczynowego między chorobą, a warunkami narażającymi na jej powstanie i uzasadniają stwierdzenie u skarżącego wystąpienia choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 15 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz 294 ze zm.).

Poprzednio wyrokujące Sądy w tej sprawie nie zaakceptowały bowiem tezy o wykluczeniu związku przyczynowego choroby skarżącego z warunkami pracy z powodu szybkiego pogorszenia się słuchu, po ustaniu zatrudnienia. W tym zakresie wskazały, iż koniecznym jest jednoznaczne obalenie domniemania i ustalenie w sporządzonej opinii, iż wyłącznymi przyczynami stwierdzonego u skarżącego schorzenia były przyczyny nie pozostające w związku z pracą lub, że czynniki szkodliwe dla zdrowia nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia. Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonał oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wykonał zalecenie Sądu i przeprowadził dochodzenie epidemiologiczne nie tylko w ostatnim zakładzie pracy zatrudniającym skarżącego (Hucie A SA w O.), lecz także we wcześniejszym miejscu pracy wnioskodawcy to jest w B SA w P. Organ zwrócił się także do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. z żądaniem uzupełnienia sporządzonej opinii o informację jakie wyniki badań potwierdzają, że uszkodzenie słuchu w przypadku J. J. nie wywołał hałas z miejsca pracy. W opinii uzupełniającej z dnia [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. stwierdził, że chociaż praca skarżącego wykonywana była w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, a czynniki szkodliwe występujące w środowisku pracy mogły wywołać stwierdzone u pracownika schorzenia, to nie można wykluczyć działania czynników pozazawodowych uszkadzających słuch takich jak schorzenia pacjenta oraz czynniki środowiska życia codziennego, a zatem biorąc powyższe pod uwagę postawiono wniosek, że choroba nie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W uzupełnieniu zaś opinii z dnia 18 kwietnia 2006 r. w/w placówka służby zdrowia, podała, iż stawiane jej przez organ pytanie nie daje szans na wyrażenie profesjonalnej opinii na temat jakie wyniki badań potwierdzają, że uszkodzenie słuchu u J. J. nie wywołał hałas pochodzący ze środowiska pracy. Czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy mogą mieć wpływ na stan narządu słuchu. Jednak w tym konkretnym przypadku, należy brać pod uwagę okres, w którym nastąpiło znaczne pogorszenie słuchu oraz udokumentowane rozpoznaniami lekarskimi, dominujące czynniki pozazawodowe, które miały wpływ na ocenę stanu zdrowia badanego pod kątem choroby zawodowej narządu słuchu. Lektura akt administracyjnych wskazuje, że w uzupełnionym postępowaniu administracyjnym w dalszym ciągu organ nie dysponuje wskazaną przez sąd opinią placówki medycznej. W sporządzonych opiniach brak jest bowiem jednoznacznego i stanowczego stwierdzenia, iż tylko i wyłącznie czynniki pozazawodowe wywołały u skarżącego niedosłuch typu odbiorczego.

Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynności są wadliwe. (por. wyrok NSA z 22 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 527/97, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 47275; wyrok NSA z dnia 16 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 975/97, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 43847). Jednocześnie związanie samego sądu administracyjnego oceną prawną, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania. (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 527/97, niepublikowany, treść zamieszczona w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 47275).

Ponownie zatem należy wskazać, iż pojęcie choroby zawodowej w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji określał § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz 294 ze zm.). Stosownie więc do tego przepisu, chorobą zawodową jest choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

Rozpoznane u skarżącego schorzenie narządu słuchu jest wymienione w wyżej powołanym wykazie chorób zawodowych pod poz. 15 jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu występującym w środowisku pracy. Zatem schorzenie to może być uznane, w świetle powołanych przepisów, za chorobę zawodową o ile zostało spowodowane czynnikiem hałasu występującym w środowisku pracy. Organ rozpoznający sprawę winien, zatem ustalić wystąpienie łącznie dwóch przesłanek materialnoprawnych, a to czy dana choroba ujęta jest w załączniku do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. oraz czy dana choroba spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Wskazać należy także, iż w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się konstrukcję domniemania związku schorzenia z warunkami pracy w razie zaistnienia przesłanek z § 1 ust. 1 rozporządzenia, na co wskazywał organ już NSA w wyroku z dnia 21.06.2001 r. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999 r., nr III RN 110/98 zajęto stanowisko, iż "w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie". W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982 r., nr II SA 372/82 (ONSA z 1982 r., nr 1, poz. 33) zawarto pogląd (nadal aktualny), że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Oznacza to, iż wystarczy zatem samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to natomiast możliwości wykazania, na co wskazywał Sad w orzeczeniu z dnia 21 grudnia 2004 r., że mimo pracy w warunkach narażających na dana chorobę jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. W wyroku NSA z dnia 4 lipca 2001 r., nr I SA 2244/00 (System Informacji Prawnej – LEX nr 53801) przyjęto wprost, że "Wykonywanie pracy przez 18 lat w warunkach ponadnormatywnego hałasu, stanowi dostateczną przesłankę do uznania związku przyczynowego pomiędzy utratą słuchu, a tymi warunkami (pracą)".

Powyższe uregulowania nie oznaczają jednakże, iż organy zwolnione są z obowiązku stosowania przepisów prawa procesowego, a szczególności art. 7 Kpa.

Podnieść należy także, iż organy orzekające w sprawach o ustalenie istnienia choroby zawodowej nie są bezwzględnie związane treścią orzeczeń właściwych jednostek organizacyjnych do rozpoznania chorób zawodowych – poradni chorób zawodowych, klinik chorób zawodowych, oddziałów chorób zawodowych, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, lecz ich obowiązkiem jest krytyczna i wnikliwa analiza sporządzonych przez te jednostki opinii. W toku postępowania dotyczącego ustalenia choroby zawodowej obowiązują, bowiem wszystkie podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Organ administracji publicznej stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 KPA, w toku postępowania administracyjnego, zobowiązany jest pojąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to zatem, iż to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania ma obowiązek podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto to właśnie organ administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem, a nie strona postępowania, obowiązany jest, zgodnie z art. 77 KPA, w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. (por wyrok WSA w Warszawie z 09.04.2004 r., II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23.04.2002 r. syg. I SA 274/02; wyrok NSA z 01.04.2002 r., syg. V SA 115/01).

Identyfikując się z treścią wyroku NSA z dnia 11 maja 1998 r., nr I S.A. 1200/98 – LEX nr 458333 uznano, iż orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 Kpa. Bez tej opinii bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłych w granicach wskazanych w art. 80 Kpa. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym (w tym przypadku zalecanym przez sąd), bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Dodać należy przy tym, iż z faktu, że opinia palcówki w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej jest jednym ze środków dowodowych w rozumieniu art. 75 Kpa i art. 84 Kpa, który podlega ocenie przez organ, wynika bezwzględny obowiązek kontrolowania, czy wydana opinia wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy wymagające wiedzy specjalistycznej oraz czy jest rzeczowo i przekonywująco uzasadniona.

Konkludując, należy stwierdzić, iż organ nie zastosował się w dalszym ciągu do wskazań i oceny prawnej Sądu. Pomimo przeprowadzonych opinii uzupełniających Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K. nadal nie zostało wykluczone domniemanie związku przyczynowego między warunkami pracy, a rozpoznaną u J. J. chorobą. Organ ponownie w uzasadnieniu decyzji wywodzi tezę, iż znaczna progresja słuchu nastąpiła po zakończeniu pracy, kiedy to ustała ekspozycja na hałas, powołując się w tym zakresie na wpływ na stan narządu słuchu J. J. czynników pozazawodowych takich jak choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki tłuszczowej czy zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Wystąpienie tych czynników nie wyklucza jednak powyższego domniemania, na co Sąd wielokrotnie zwracał organowi uwagę w swoich orzeczeniach. Zdaniem Sądu skoro opinie uzupełniające nie dały podstaw do wykluczenia powyższego związku przyczynowego celowym wydaje się zwrócenie się do innego Instytutu Medycyny Pracy, aby ten ostatecznie ustalił czy uszkodzenie słuchu rozpoznane u J. J. spowodowane zostało wyłącznie przyczynami pozazawodowymi, czy też działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Instytut Medycyny Pracy dysponując całością materiału dowodowego winien dokonać ponownej jego analizy i oceny i wydać opinię zawierającą wszystkie wymagane prawem elementy, w tym w sposób wyczerpujący oraz kategoryczny, stanowczy i jednoznaczny wypowiedzieć się, dlaczego stwierdzony u J. J. w 1999 r. ubytek słuchu w postaci niedosłuch typu odbiorczego nie spełniał warunku choroby zawodowej, jakie przyczyny i okoliczności uzasadniają takie stwierdzenie, dlaczego przyjmuje się, że ten niedosłuch stwierdzony wówczas u wnioskodawcy wyklucza możliwość późniejszego pogarszania się jego słuchu z powodu innych czynników, w tym i tkwiących w organizmie skarżącego. Zauważyć należy ponownie, że wielkość ubytku słuchu nie mogła i nie może decydować o rozpoznaniu choroby zawodowej, lecz decyduje o tym tylko i wyłącznie wystąpienie przesłanek określonych w w/w przepisach. Opinia winna także zawierać odpowiedź na pytanie, czy pogłębiające się ubytki słuchu mogą być następstwem tego ówczesnego uszkodzenia.

Dopiero bowiem tak dokonana ocena pozwoli na stwierdzenie czy rozpoznane u skarżącego schorzenie będzie chorobą zawodową w rozumieniu przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.).

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej przedstawionych rozważań.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 153 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o niewykonaniu zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 tej ustawy.