Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2164/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie sędzia NSA Leszek Kamiński sędzia del. WSA Iwona Bogucka /spr./ Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 1987/11 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 20 kwietnia 2012 r., sygn. IV SA/Wa 1987/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] września 2011 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Góra Kalwaria z [...] czerwca 2011 r. o wymeldowaniu A. M. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w K. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych, przyjętych przez Sąd I instancji:

Postępowanie w sprawie wymeldowania zostało wszczęte w wyniku wniosku H. M. z 10 września 2010 r., w którym podała, że jej były mąż nie zamieszkuje w budynku nr [...] przy ul. [...] w K. od kwietnia 2010 r., do mieszkania nie przychodzi, zabrał wszystkie swoje osobiste rzeczy, zamieszkał w wynajętym mieszkaniu nr [...] przy ul. [...] w B. W toku postępowania A. M. oświadczył natomiast, że przyjeżdża do budynku w weekendy, posiada tam swoje rzeczy osobiste i nigdy nie zamierzał opuścić tego budynku na stałe. Sytuacja życiowa (praca i zmiana szkoły córki) zmusiły go, aby w trakcie tygodnia przebywał w innym lokalu. Z kolei z treści wniosku o zmianę miejsca zamieszkania małoletniej R. M. wniesionego przez A. M. do Sądu Rejonowego w Piasecznie 6 września 2010r. wynika, że wymieniony zamieszkuje w B. i tam koncentruje się jego życie. Także w pozwie wniesionym do Sądu Rejonowego w Piasecznie o przywrócenie naruszonego posiadania A. M. podał, że po rozwodzie z H. M., orzeczonym wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa Praga w Warszawie z 5 marca 2010 r. zamieszkał wraz z małoletnią córką w B., natomiast do budynku nr [...] przy ul. [...] w K. przyjeżdżał w weekendy po to, aby córka mogła się spotkać z matką. Taka sytuacja miała miejsce do marca 2011r., gdyż od tego czasu H. M. zaczęła mu utrudniać swobodny dostęp do nieruchomości, co skłoniło go do wniesienia pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowej nieruchomości. Informacje przekazane przez Policję potwierdzają, że w okresie od marca do maja 2011 r. w budynku nr [...] przy ul. [...] w K. miało miejsce 9 interwencji policyjnych, które zgłaszali A. M., H. M. i ich syn – P. M. Również z ustaleń dokonanych przez funkcjonariuszy policji wynika, że A. M. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały od około 3 lat, zamieszkuje natomiast w B. wraz z małoletnią córką R. M., która uczęszcza tam do szkoły. Fakt ten potwierdzili także przesłuchani w toku postępowania świadkowie:

- świadek H. J. podał, że nie widuje A. M. w miejscu zameldowania, natomiast wcześniejsze pisemne oświadczenie o jego zamieszkiwaniu w budynku nr [...] przy ul. [...] w K. podpisał na jego prośbę,

- świadek P. P. zeznał, że ostatni raz widział A. M. 23 kwietnia 2011 r., jednak nie posiada informacji o tym czy wymieniony mieszka stale pod adresem zameldowania na pobyt stały czy też nie,

- świadek A. K. zeznała, że w budynku nr [...]przy ul. [...] w K. nie ma rzeczy należących do wymienionego,

- świadek Z. A. zeznała, że A. M. od dawna nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały,

- świadek R. P. zeznał, że oświadczenie o zamieszkiwaniu A. M. pod adresem zameldowania podpisał na prośbę wymienionego. Świadek widuje samochód A. M. w pobliżu przedmiotowej nieruchomości, ale nie wie czy zainteresowany zamieszkuje w budynku nr [...] przy ul. [...] w K.

Decyzją z [...] czerwca 2011 r. Burmistrz Miasta i Gminy Góra Kalwaria orzekł o wymeldowaniu A. M. z pobytu stałego w budynku [...] przy ul. [...] w K., podając w podstawie art. 15 ust. 2 ustawy 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz.993 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ewidencji. W uzasadnieniu stwierdzono, że strona nie przebywa w miejscu zameldowania od kwietnia 2010 r., między małżonkami doszło do rozwodu, pozostają w konflikcie, co utrudnia wspólne zamieszkiwanie. Wymeldowany zamieszkał wraz z córką w innej miejscowości, w której uczęszcza ona do szkoły, a on pracuje w miejscowości P. Także kontrola meldunkowa Policji potwierdziła, że A. M. nie mieszka w miejscu zameldowania od około trzech lat, korelują z jej wynikami zeznania świadków. Ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że zaistniała przesłanka do wymeldowania w drodze decyzji.

W odwołaniu od decyzji A. M. wniósł o jej uchylenie lub zmianę. Podniósł, że fakt rozwodu nie jest jednoznaczny z opuszczeniem miejsca zamieszkania. Przebywa w domu w weekendy, znajdują się w nim jego rzeczy osobiste. Zmiana szkoły przez córkę i praca w innym miejscu zmusiły go do przebywania w ciągu tygodnia w innym mieszkaniu. Nie miał jednak zamiaru na stale zmieniać miejsca zamieszkania, w domu mieszka jego syn, wyposażenie domu stanowi majątek dorobkowy. Była żona przemocą pozbawiła go dostępu do mieszkania, w związku z czym złożył wniosek do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania.

Decyzją z [...] września 2011 r., nr [...] Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że przesłanką do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej jest ustalenie czy osoba, która ma być wymeldowana, dobrowolnie opuściła dotychczasowe miejsce pobytu. Ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji (wyrok WSA w Warszawie z 10.08.2005r., IV SA/Wa 506/05). Organ administracji publicznej w ramach postępowania dowodowego jest bowiem uprawniony do samodzielnych ustaleń i ocen w tym zakresie. Wojewoda stwierdził, że analiza zebranego materiału dowodowego pozwala na ustalenie że A. M. w miejscu zameldowania na pobyt stały nie zamieszkuje co najmniej od 2010 r., a jego centrum życiowe (po orzeczonym przez Sąd Okręgowy rozwodzie z H. M.) zostało przeniesione do innego lokalu, w którym zamieszkał wraz z małoletnią córką. Należy zatem uznać, że opuszczenie przez A. M. miejsca stałego zameldowania było jego świadomą decyzją oraz miało charakter dobrowolny i nastąpiło dużo wcześniej na skutek ustania więzi rodzinnych, a nie na skutek uniemożliwiania A. M. przez H. M. wejścia do budynku nr [...] przy ul. [...] w K. w marcu, kwietniu i w maju 2011 r. Z akt sprawy wynika bezspornie, że wizyty A. M. w przedmiotowym budynku mimo swobodnego dostępu, ograniczały się jedynie do sobotnich i niedzielnych wizyt, których z całą pewnością nie można nazwać stałym zamieszkiwaniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym osobistych i majątkowych interesów. Nie spełnia natomiast tych kryteriów jedynie posiadanie kluczy do lokalu czy też okazjonalne jego odwiedzanie, a także pozostawienie w lokalu części rzeczy (wyroki WSA w Warszawie z 21 maja 2008 r., IV SA/Wa 437/08 i z 19 sierpnia 2009r., VIII SA/Wa 136/09), bowiem trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez daną osobę wcale nie musi być połączone z opróżnieniem tego lokalu z rzeczy osobistych. W obecnym kształcie prawnym ewidencja ludności służy jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, zapewniając tym samym uzyskanie zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy. Jeśli A. M. zamieszka w budynku nr [...] przy ul. [...] w K. będzie mógł, a nawet będzie miał obowiązek, zameldować się w tym lokalu na pobyt stały lub czasowy w zależności od charakteru pobytu.

W skardze do sądu administracyjnego A. M. wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na błędnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodnego, sprzecznej z zasadami swobodnej oceny dowodów przez dowolne ustalenie, nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce stałego pobytu, podczas gdy prawidłowa ocena tego materiału nie dawała żadnych podstaw do poczynienia takich ustaleń, co w konsekwencji doprowadziło do wydania skarżonej decyzji;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że skarżący w sposób dobrowolny i trwały opuścił miejsce pobytu stałego, podczas gdy w rzeczywistości periodycznie w niemal każdy weekend tam przebywał, a rzekome opuszczenie lokalu spowodowane było uniemożliwieniem mu w nim przebywania przez H. M., co wyklucza dobrowolne opuszczenie.

W uzasadnieniu podniesiono, że w toku całego postępowania skarżący twierdził, że przyjeżdża do miejsca zameldowania w weekendy, posiada tam swoje rzeczy osobiste i nigdy nie zamierzał opuścić tego budynku na stałe. To sytuacja życiowa zmusiła go do tego, aby w trakcie tygodnia przebywał w innym lokalu. Bezsporne w sprawie jest natomiast, że od kwietnia 2011 roku H. M. utrudniała skarżącemu dostęp do przedmiotowego lokalu, wobec czego skarżący zwrócił się do Sądu Rejonowego w Piasecznie z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Okoliczność tę potwierdza też informacja Policji, zgodnie z którą w okresie od marca do maja 2011 roku w przedmiotowym budynku miało miejsce 9 interwencji policyjnych w związku z utrudnianiem dostępu do budynku. Wbrew temu co twierdzi organ drugiej instancji, z powołanego pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania nie wynika, by skarżący skoncentrował swoje życie w B. Okoliczność, że tymczasowo od poniedziałku do piątku przebywa w B. nie stanowi, iż z tego miejsca uczynił sobie centrum swoich spraw osobistych, bytowych i majątkowych. Skarżący od poniedziałku do piątku prowadzi działalność gospodarczą w P., zaś córka R. musiała zmienić swoją szkołę w C. ([...]), a z uwagi na brak zainteresowania H. M. córką, skarżący zmuszony był ją zabrać. W B. wynajął mieszkanie, w którym mógł tymczasowo wraz z dzieckiem zamieszkać. W pisemnym oświadczeniu syn skarżącego – P. M. potwierdził, że skarżący przebywa w miejscu stałego zameldowania w każdy weekend, na tygodniu zaś pracuje na terenie Lubelszczyzny, gdzie ma swoją firmę, a jego rzeczy osobiste znajdują się w przedmiotowym budynku. W przedmiotowym lokalu nadal znajdują się jego rzeczy osobiste, a sam skarżący wyraża chęć powrotu do miejsca stałego zameldowania. O braku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu świadczą liczne konflikty między stronami, wymiana zamków, postępowania karne jak i same interwencje Policji w związku z utrudnianiem skarżącemu dostępu do domu. Organ nie wyciągnął prawidłowych wniosków z faktu, że skarżący wniósł do właściwego sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego domu, a co za tym idzie, że podjął skuteczne i prawidłowe prawnie działania w celu zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Od 1 czerwca 2008 roku skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą zarejestrowaną przez Burmistrza Miasta i Gminy Góra Kalwaria pod numerem [...] i nazwą [...] Gabinet Protetyki Słuchu, przy czym jako miejsce i adres zakładu głównego wskazany jest przedmiotowy lokal w K. Nieprzebywanie przez skarżącego od maja 2011 roku w przedmiotowym lokalu jest wyłącznie wynikiem działań osób trzecich, w szczególności H. M. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobom bezprawnie zeń usuniętym, oznacza brak przesłanki "opuszczenia". Skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny. Nie doszło również do opuszczenia przedmiotowego lokalu w sposób trwały. Ustalenia poczynione przez organ są nieprawidłowe i w rzeczywistości nie doszło do wypełnienia dyspozycji art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji. Organ pominął dowody wskazujące na brak dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu - oświadczenie skarżącego, oświadczenie P. M., informacja o przeprowadzanych interwencjach Policji w związku z utrudnianiem dostępu do lokalu, wystąpienie przez skarżącego z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania, a także okoliczności wskazujące na brak zamiaru trwałego opuszczenia lokalu (fakt zarejestrowania pod tym adresem działalności gospodarczej).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie, liczonym od upływu ostatniego dnia czternastodniowego okresu od daty pierwszego awizowania w dniu 7 września 2011 r. Ze względu na brak dowodu prawidłowego awizowania tej przesyłki Sąd I instancji ustalił, że decyzja została Skarżącemu doręczona 20 października 2011 r., a skarga nadana 12 listopada 2011 r. została wniesiona w terminie.

Zaskarżonym wyrokiem z 20 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że instytucję wymeldowania reguluje art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałem w świetle art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Decyzja o wymeldowaniu osoby jest uzasadniona w przypadku, gdy osoba ta opuściła (w sposób trwały i dobrowolny) miejsce stałego pobytu. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Fakt opuszczenia lokalu stanowi jedyną przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu. W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia (wyrok NSA z 24.02.2006 r., sygn. akt II OSK 561/05, publ. Lex nr 194344).

Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie zostały spełnione obydwie przesłanki pozwalające na wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego. Prawidłowo w trakcie postępowania ustalono, że skarżący nie zamieszkuje w budynku przy ul. [...] w K. co najmniej od kwietnia 2010 r., czyli w zasadzie od momentu ustania jego małżeństwa z H. M. (wyrok rozwodowy z dnia 5 marca 2010r.). Swoje centrum życiowe skoncentrował w lokalu położonym w B., gdzie mieszka razem z córką. Niezamieszkiwanie skarżącego pod dotychczasowym adresem zostało potwierdzone następującymi dowodami:

1) informacją Policji z 22 października 2010 r. sporządzoną na podstawie czynności sprawdzających, z której wynika, że skarżący od trzech lat nie mieszka w przedmiotowym budynku, wyprowadził się do B., gdzie obecnie mieszka razem z córką R.,

2) wnioskiem o zmianę miejsca zamieszkania małoletniej córki wniesionym 6 września 2010 r. do Sądu Rejonowego w Piasecznie, z którego wynika, iż skarżący zamieszkuje w B. i tam koncentruje się jego życie,

3) pozwem wniesionym do Sądu Rejonowego w Piasecznie o przywrócenie naruszonego posiadania spornego budynku, z którego wynika, że po rozwodzie orzeczonym wyrokiem z 5 marca 2010 r. zamieszkał wraz z córką w B., a do budynku w K. przyjeżdża w weekendy po to, aby córka mogła spotkać się z matką,

4) zeznaniami świadków: Z. B., H. J., P. P., A. K., Z. A., R. P., z których wywiedziono, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu dotychczasowego pobytu na stałe,

5) wyjaśnieniami skarżącego, który podał, że przyjeżdża do budynku w weekendy.

Dowody te organy uznały za wiarygodne i na podstawie zebranego materiału rozstrzygnęły o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Wbrew twierdzeniom skarżącego prawidłowo zostało stwierdzone, że opuszczenie przez niego miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny i trwały. Opuszczenie to było jego świadomą, dobrowolną decyzją i nastąpiło na skutek ustania więzi rodzinnych, a nie na skutek działania osób trzecich, w szczególności byłej żony skarżącego. O dobrowolności i zamiarze trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego świadczy również fakt niezwrócenia się z pozwem o ochronę naruszonego posiadania niezwłocznie po opuszczeniu budynku (po kwietniu 2010r.), ale dopiero po upływie roku od wyprowadzenia się z miejsca stałego pobytu, kiedy zaczął narastać konflikt z byłą żoną i wtedy też miały miejsce interwencje Policji (marzec - maj 2011 r.). Również nie świadczą o zachowaniu stałego pobytu ewentualnie pozostawione w lokalu rzeczy osobiste, w stosunku do tej kwestii sam Skarżący ponadto przyznał, że rzeczy te są "przechowane" w budynku w K.

Sąd I instancji podał, że organ nie miał obowiązku zawieszenia postępowania o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego z powodu toczącego się postępowania o ochronę naruszonego posiadania, albowiem ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu przez daną osobę nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w przedmiocie wymeldowania organu administracji publicznej. Natomiast okoliczność prowadzenia (zarejestrowania) działalności gospodarczej pod dotychczasowym adresem nie przesądza o zamieszkiwaniu bądź niezamieszkiwaniu skarżącego w tym samym miejscu.

W skardze kasacyjnej A. M. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości, wnosząc alternatywnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie lub o uchylenie wyroku, a także uchylenie decyzji administracyjnych organów obu instancji, w razie uznania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) zarzucono Sądu I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77§ 1 i 80 k.p.a. poprzez wadliwą kontrolę działalności organów administracji i nieuchylenie decyzji wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, albowiem organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego w zakresie okoliczności dobrowolnego opuszczenia lokalu,

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia, bez pełnego przedstawienia i oceny stanu sprawy, w sposób lakoniczny i utrudniający prześledzenie roku rozumowania, a także poprzez brak rozważenia zarzutów Skarżącego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a Sądowi I instancji zarzucono naruszenie prawa materialnego: art. 3 § 1 i § 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie w sprawie, polegające na przyjęciu, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce zameldowania, podczas gdy periodycznie przebywał tam w każdy weekend, a rzekome opuszczenie zostało wymuszone.

W uzasadnieniu zarzutów zwrócono uwagę, że niezgodnie że stanem faktycznym Sąd I instancji przyjął opuszczenie mieszkania w kwietniu 2010 r, przeczy temu ostateczna decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Góra Kalwaria z [...] maja 2010 r., którą odmówiono wymeldowania Skarżącego wobec potwierdzenia, że mieszka w miejscu zameldowania. Fakt wyprowadzenia się i zamieszkania z córką w B. nie jest dowodem na zamiar zmiany miejsca stałego pobytu, wniosek taki nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, jest sprzeczny z wyjaśnieniami Skarżącego i jego syna. Organy winny były ustalić, jakie obiektywne okoliczności potwierdzają zamieszkiwanie i zamiar stałego zamieszkiwania w miejscu zameldowania, gdzie Skarżący spędza czas wolny, święta. Do 23 kwietnia 2011 r. Skarżący wszystkie święta spędzał w miejscu zameldowania, aż do pozbawienia go przez byłą żonę dostępu do mieszkania. Wynajem mieszkania został wymuszony faktem opieki na córką, która zmieniła szkołę i charakterem pracy. Od roku 2002 Skarżący w tygodniu pracował poza miejscem zamieszkania, a przyjeżdżał na weekendy. Rozwód nie wpłynął na częstotliwość przyjazdów do domu, jak też na korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób. Także po rozwodzie skarżący wykonywał prace w domu i wokół niego, traktował go jak swoje centrum spraw życiowych, ma w nim zarejestrowaną działalność gospodarczą. Do tych wszystkich okoliczności Sąd nie ustosunkował się w uzasadnieniu wyroku.

Sąd I instancji nieprawidłowo ustalił, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Nie są spełnione konieczne do wymeldowania przesłanki. Skarżący nie zmienił miejsca zamieszkania dobrowolnie, gdyby nie przymus byłej żony, uniemożliwiającej zamieszkiwanie, nadal by korzystał z mieszkania w dotychczasowym zakresie. Sąd bezpodstawnie przyjął, że wizyty ograniczały się do weekendowych przyjazdów. Skarżący nie zorganizował sobie centrum życiowego w innym miejscu, zamiar stałego pobytu musi być określony na podstawie obiektywnych okoliczności, wola dalszego zamieszkiwania, niezależnie od przemijających przeszkód, stanowi o braku podstaw do wymeldowania. Wymuszony brak możliwości korzystania z mieszkania nie jest opuszczeniem w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Wytoczenie powództwa potwierdza wolę Skarżącego powrotu do mieszkania i brak dobrowolności jego opuszczenia. Skarżący nie opuścił mieszkania w kwietniu 2010 r., został pozbawiony mieszkania w kwietniu 2011 r. i w terminie wytoczył powództwo.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej powołano obie podstawy określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a, zarzucając zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i prawa materialnego.

Stosownie do przepisu art.176 p.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Zarzut naruszenia prawa procesowego może odnieść skutek w przypadku wykazania, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zarzutu błędnej wykładni związane jest z wykazaniem, że przyjęte przez Sąd I instancji rozumienie określonego przepisu narusza uznane dyrektywy interpretacyjne. Wymaga zatem z jednej strony wskazania, na czym polega błąd Sądu w interpretacji przepisu, jakie dyrektywy zostały naruszone, zaś z drugiej strony wykazania, jakie winno być prawidłowe rozumienie przepisu. Zarzut niewłaściwego zastosowania natomiast wymaga wykazania, że w ustalonych okolicznościach faktycznych doszło do wadliwej kwalifikacji prawnej i stan faktyczny nie odpowiada hipotezie zastosowanej normy prawnej.

Nie są zasadne zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa procesowego, związane z oceną przez Sąd I instancji postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy administracji i treścią sporządzonego uzasadnienia. Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast art. 3 § 2 p.p.s.a zawiera katalog spraw, w których skargi podlegają rozpoznaniu przez sądy administracyjne, w szczególności przepis art. 3 § 2 pkt 1 wymienia wśród nich skargi na decyzje. Niewątpliwie przedmiotem rozpoznania przez Sąd I instancji była skarga na decyzję administracyjną, wydaną przez Wojewodę jako organ administracji publicznej. W tej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji naruszył w jakikolwiek sposób wskazane przepisy, nie wykazano także, aby środek zastosowany przez Sąd nie mieścił się w katalogu przewidzianym ustawą. W tym zakresie zgłoszone zarzuty nie mogły odnieść skutku, nie zostały one nadto w skardze kasacyjnej w istocie uzasadnione.

Kolejny z zarzutów naruszenia prawa procesowego dotyczy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z at. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i sprowadza się do nieuwzględnienia skargi mimo wadliwego w ocenie Skarżącego ustalenia przez organy stanu faktycznego. Przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. dotyczą obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i rozpatrzenia go w całości przez organ administracji . Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona winna być dokonana w oparciu o całokształt tak zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Nie jest jednak zgodny z rzeczywistym stanem rzeczy zarzut, że w postępowaniu nie ustalono kwestii dostępu skarżącego do lokalu, charakteru zamieszkiwania w B., okoliczności opuszczenia lokalu. Kwestie te były przedmiotem analizy, czego dowodem są ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd jako podstawa rozstrzygnięcia. Natomiast fakt, że poczynione ustalenia faktyczne zostały odmiennie ocenione przez organ, niż czyni to Skarżący, nie są dostatecznym argumentem przemawiającym za naruszeniem prawa procesowego. Ocena materiału dowodowego odbywa się w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów, co oczywiście nie oznacza dowolności oceny, ale oparcie jej na zasadach doświadczenia życiowego, uzależnienie od wiarygodności dowodów, dopuszczalność ważenia mocy dowodowej różnych materiałów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, akceptacja Sądu I instancji dla zakresu przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego oraz dla dokonanej oceny dowodów i wniosków z nich wyprowadzonych, nie naruszają przepisów postępowania. Jedynym argumentem skargi kasacyjnej, który znajduje potwierdzenie w aktach sprawy, jest wskazanie, że w świetle decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Góra Kalwaria z [...] maja 2010 r. o odmowie wymeldowania Skarżącego z miejsca pobytu stałego, nie jest możliwe przyjęcie, że skarżący nie przebywa w miejscu zameldowania od kwietnia 2010 r. Decyzja ta znajduje się w aktach sprawy i należy się zgodzić, że w tej sytuacji ustalenie daty początkowej zaprzestania zamieszkiwania nie może być weryfikowane z pominięciem tego rozstrzygnięcia. Okoliczność ta nie ma jednak wpływu na wynik postępowania, albowiem warunkiem wydania decyzji nie jest precyzyjne ustalenie daty początkowej, od jakiej zainteresowany nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Nie ma to istotnego znaczenia zwłaszcza w sytuacji, gdy między wszczęciem postępowania, a wydaniem decyzji upłynął okres dostatecznie długi dla przyjęcia faktu opuszczenia mieszkania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, wniosek o wymeldowanie został złożony we wrześniu 2010 r., zaś do wydania decyzji organu I instancji doszło w czerwcu 2011 r., organ II instancji orzekał we wrześniu 2011 r. Stan sprzed złożenia wniosku nie ma w tej sytuacji istotnego znaczenia dla oceny okoliczności istniejących na dzień orzekania, jeżeli potwierdzają one opuszczenie miejsca zameldowania i jego dobrowolność oraz względną trwałość.

Dowody na jakich oparto ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy zostały wskazane w uzasadnieniu wyroku, są nimi zarówno zeznania świadków i wyjaśnienia stron, jak i dokumenty sporządzone przez Skarżącego na potrzeby innych postępowań. Skarżący nie wykazał, aby w postępowaniu dowodowym pominięto jakiś zgłoszony przez niego dowód, argumenty skargi związane są natomiast z odmienną oceną tych materiałów przez stronę. Ocena dokonana przez organy nie przekracza jednak granic swobodnej oceny dowodów i akceptacja Sądu I instancji dla wniosków z tych dowodów wyprowadzonych znajduje uzasadnienie. Nie zostało zanegowane, że Skarżący systematycznie przyjeżdżał do domu. Wzajemnie sprzeczne są jednak jego twierdzenia dotyczące powodów, z jakich to robił. W toku postępowania twierdził, że było to przejawem utrzymywania stałego centrum spraw życiowych w miejscu zameldowania. Jednak w pozwie o ochronę naruszonego posiadania z 25 maja 2011r . podał, że przyjeżdżał do domu w weekendy, aby córka mogła spotkać się z matką, a on z synem. Podobnie we wniosku z 31 sierpnia 2010 r. o zmianę miejsca zamieszkania dziecka podał, że dla dobra dziecka konieczna jest zmiana miejsca zamieszkania, a zmiana ta dotyczyła przeniesienia się córki do mieszkania w B., wynajmowanego przez Skarżącego. Te twierdzenia są zgodne z danymi pochodzącymi z wywiadu Policji oraz zeznaniami świadków, tworzą razem spójny obraz stanu faktycznego i oparcie na nich rozstrzygnięcia w sprawie nie narusza zasad administracyjnego postępowania dowodowego. Także fakt, że w przeszłości, jeszcze w czasie trwania małżeństwa, Skarżący wracał do domu tylko na weekendy nie oznacza, że aktualnie przyjazdy takie potwierdzają stan zamieszkiwania i są wystarczającym jego warunkiem. Okoliczność taka podlega weryfikacji w całokształcie okoliczności faktycznych, rozwód małżonków, spór między członkami rodziny i ubieganie się o zgodę sądu rodzinnego o wskazanie miejsca zamieszkania małoletniej w miejscu zamieszkania ojca wskazują, że doszło do istotnej zmiany w sytuacji, co Sąd I instancji uznał. Ma rację także Sąd I instancji stwierdzając, że o zamieszkiwaniu nie świadczy ani pozostawienie rzeczy w domu, ani utrzymywanie rejestracji pod tym adresem działalności gospodarczej. Zarzut skargi kasacyjnej, że przyjęcie faktu opuszczenia przez Skarżącego mieszkania na podstawie wskazanych dowodów nosi cechy arbitralności nie jest zatem uzasadniony, nie wskazano w szczególności jakich wad w rozumowaniu organy się dopuściły, a Sąd I instancji zaakceptował. Słusznie Skarżący podnosi, że zamiar zamieszkiwania winien objawiać się poprzez zobiektywizowane okoliczności, takimi właśnie okolicznościami są argumenty przyjęte przez Sąd w postępowaniu, nie mają jej natomiast deklaracje samego zainteresowanego o woli stałego zamieszkiwania w miejscu zameldowania, skoro stoją z nimi w sprzeczności.

Nie można także Sądowi I instancji zarzucić wadliwości uzasadnienia wyroku, wszystkie wymagane art. 144 § 4 p.p.s.a. elementy zostały w nim zawarte. Sąd I instancji odniósł się w szczególności do kwestii dobrowolności zmiany miejsca zamieszkania, uznając że nie było ono następstwem zdarzenia z kwietnia 2011 r., ale nastąpiło wcześniej, po zamieszkaniu wraz z córką w B. Taki wniosek w kontekście wszystkich zebranych dowodów nie narusza granic swobodnej oceny dowodów. Rozważono także znaczenie takich okoliczności, jak przyjazdy Skarżącego do domu w weekendy, zarejestrowanie w K. działalności gospodarczej. To, że waga nadana poszczególnym faktom przez organy i Skarżącego jest różna i inne wyprowadzają z nich wnioski, nie oznacza, że okoliczności te nie zostały uwzględnione w argumentacji.

Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie dotyczy art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Dopuszczalne jest zarzucenie w skardze kasacyjnej obu form naruszenia prawa materialnego w sytuacji, gdy niewłaściwe zastosowanie przepisu jest konsekwencją jego błędnej wykładni. W takiej sytuacji wnoszący skargę kasacyjną winien w pierwszej kolejności wskazać, na czym polegał błąd w interpretacji przepisu i podać, jaka winna być prawidłowa jego wykładnia, a także wskazać dlaczego przyjęta przez sąd wykładnia skutkowała niewłaściwym zastosowaniem przepisu (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 587). Nie jest przy tym dopuszczalne kwestionowanie ustaleń faktycznych i oceny prawnej stanu faktycznego na drodze zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, co w rozpoznawanej skardze kasacyjnej ma miejsce. Zarzut błędnej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji nie został w ogóle uzasadniony, w skardze przytoczono argumenty za takim jego rozumieniem, zgodnie z którym za opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania można uznać sytuacje opuszczenia dobrowolnego i trwałego, zaś w przypadku opuszczenia wymuszonego wymeldowaniu sprzeciwiają się podjęte kroki prawne w celu przywrócenia utraconego posiadania. Nie jest to rozumienie odmienne od przyjętego przez Sąd I instancji, nie wskazano w skardze kasacyjnej na czym miałaby polegać wadliwa interpretacja Sądu I instancji. Natomiast nie można uznać tezy skargi, że sama wola dalszego zamieszkiwania, niezależnie od okoliczności faktycznych i prawnych, stanowi bezwzględną przeszkodę do konstatacji, że nastąpiło opuszczenie mieszkania, nawet pomimo obiektywnego trwałego braku zamieszkiwania. Sama wola (zamiar) osoby zainteresowanej nie jest argumentem wystarczającym, deklaracje zainteresowanego muszą znajdować potwierdzenie w innych okolicznościach sprawy związanych z sytuacją życiową, która podlega ocenie organu przez pryzmat doświadczenia życiowego. Konieczność uwzględniania takich zobiektywizowanych przesłanek dostrzega zresztą w skardze sam Skarżący. Ponieważ w sprawie Sąd I instancji stwierdził, że opuszczenie mieszkania miało miejsce przed zdarzeniem z kwietnia 2011 r. i przyjął, że pozbawienie Skarżącego dostępu do mieszkania nie pozostaje w związku z przyczynami wymeldowania, nie wymagało zatem rozstrzygania, czy Skarżący podjął skuteczne kroki w celu powrotu do mieszkania. Podjęcie takich kroków jest istotne w sytuacji wymuszonej zmiany miejsca zamieszkania, co wedle ustaleń organów nie miało miejsca.

Natomiast zarzut niewłaściwego zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji został w skardze połączony z kwestionowaniem ustaleń faktycznych, co nie jest dopuszczalne. Wedle Skarżącego doszło do niewłaściwego zastosowania przepisu, bo wadliwe ustalono fakt opuszczenia mieszkania. Taka argumentacja zorientowana jest na negowanie ustaleń faktycznych, co może mieć miejsce na drodze stawiania zarzutów naruszenia prawa procesowego. Subsumpcja, czyli zastosowanie przepisu następuje już po ustaleniu stanu faktycznego, zatem zarzut dotyczący jej prawidłowości może być postawiony, gdy stan faktyczny przyjęty w sprawie nie jest przez Skarżącego kwestionowany. Tymczasem Skarżący zaprzecza okolicznościom opuszczenia mieszkania przyjętym w sprawie i na tej podstawie stawia tezę, że przepis nie powinien być zastosowany, a decyzja o wymeldowaniu wydana. Taki sposób argumentacji nie może doprowadzić do uznania zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego.

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.