Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 594/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 11, art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1, 28, 30 ust. 1, 3, 6-9, art. 32 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 66 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 1 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2015 roku Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2015 roku Nr [...], II. przyznaje adwokat E. G. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

W dniu 30 marca 2015 r. do Biura Świadczeń Rodzinnych w K. wpłynął wniosek R. K. o kontynuację wypłaty świadczenia – zasiłku pielęgnacyjnego od marca 2015 r. – bezterminowo oraz o wypłatę "zatrzymanych" świadczeń z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 3 marca 2014 r. do 2 lutego 2015 r.

Ze znajdującego się w aktach pisma P. Centrum Świadczeń z dnia 28 kwietnia 2015 r. wynika, że decyzją z dnia [...] 2007 r., nr [...] R. K. miała przyznane uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 28 lutego 2015 r. Ze względu na nienależnie pobrane świadczenie wypłata zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 czerwca 2012 r. do 28 lutego 2015 r. nie była realizowana, kwota potrąceń w tym okresie była przekazywana na konto Urzędu miasta K. w celu zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w K..

Decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] P. Centrum Świadczeń uchyliło własną decyzję z dnia [...] 2007 r. ze względu na zmianę miejsca zamieszkania R. K..

Decyzją z [...] 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta K. po rozpoznaniu wniosku R. K. z dnia 30 marca 2015 r., umorzył postępowanie w sprawie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2014 r. do 28 lutego 2015 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, iż na podstawie decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2007 r., [...] przyznano R. K. uprawnienia do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 stycznia 2007 r. do dnia 28 lutego 2015 r. Ponadto ze względu na nienależnie pobrane świadczenia wyplata zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 czerwca 2012 do 28 lutego 2015 nie była realizowana. Kwota potrąceń w powyższym okresie była przekazywana na konto Urzędu Miejskiego w K., w celu zwrotu świadczeń nienależnie pobranych orzeczonych do zwrotu ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2012 r., nr [...].

Nadto organ zauważył, iż wyżej opisana decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 26 lutego 2007 r. została uchylona decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] od dnia 1 lutego 2015 ze względu na zmianę miejsca zamieszkania R. K..

Z tych też przyczyn postępowanie w sprawie o wypłatę świadczeń z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2014 r. do 28 lutego 2015 r. należy uznać za bezprzedmiotowe.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła R. K. podnosząc, iż w Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem o sygn. II SA/Po 700/14 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2014 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2014 r., nr [...] określając, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W związku z powyższym strona wnosi o realizację tego wyroku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego R. K.. Kolegium wskazało, iż decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 1 września 2006 r., nr [...] przyznano stronie zasiłek na stałe w kwocie 144,00 zł. Kolejną decyzją z dnia [...] 2006 r. wysokość zasiłku została podwyższona do kwoty 153,00 zł. W wyniku wznowienia postępowania administracyjnego Prezydenta Miasta K. decyzją z dnia [...] 2012 r. uchylił opisaną wyżej decyzję i od 1 stycznia 2007 r. i odmówił R. K. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Kolejną decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] Prezydenta Miasta K. zobowiązał R. K. do zwrotu zasiłku wraz z ustawowymi odsetkami za okres od 1 stycznia 2007 r. do 29 lutego 2012 r. Decyzje te są ostateczne.

Dalej Kolegium wskazało, iż w dniu 10 lutego 2014 r. R. K. wystąpiła z wnioskiem o umorzenie pozostałej do spłaty należności, ale ten wniosek został załatwiony odmownie decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2014 r., nr [...]. Odwołanie od tej decyzji nie zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzja z [...] 2014 r., nr [...]). Powyższe decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 700/14. Kolegium podkreśliło, iż wyrok ten dotyczył odrębnej sprawy niż sprawa będąca przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego.

W ocenie organu odwoławczego Prezydent Miasta K. zasadnie umorzył postępowanie dotyczące wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2014 r. do 28 lutego 2015 r.

Kolegium wskazało, że z akt sprawy – pisma P. Centrum Świadczeń z dnia [...] 2015 r. wynika, że decyzją z dnia [...] 2007 r., nr [...] R. K. miała przyznane uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 28 lutego 2015 r. Decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] P. Centrum Świadczeń uchyliło własną decyzję i z uwagi na nienależnie pobrane świadczenie wstrzymało wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 1 czerwca 2012 r. do 28 lutego 2015 r.

Skoro postępowanie w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od 3 marca 2014 r. do 28 lutego 2015 r. toczyło się przed Poznańskim Centrum Świadczeń w Poznaniu to brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku R. K. z dnia 30 marca 2015 r. o wypłatę "zatrzymanych" świadczeń przez Biuro Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w K..

Skargę na powyższa decyzję złożyła R. K.. Skarżąca wniosła o rozszerzenie skargi o rozstrzygnięcia zapadłe w odrębnym postępowaniu administracyjnym lecz dotyczącym tego samego sporu, tj. odmowy umorzenia pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Obecny na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń, albowiem rozstrzygnięcie organów w tym zakresie może mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku skarżącej o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego za okres od marca 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione.

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności podjętych przez organ administracji rozstrzygnięć sąd, stosownie do zapisu art. 134 P.p.s.a., nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Kwestie związane z przyznawaniem i wypłatą świadczeń rodzinnych (w tym zasiłku pielęgnacyjnego) zostały uregulowane w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2015, Nr 114 ze zm., dalej w tekście u.ś.r.).

Zgodnie z art. 23 ust. 1 u.ś.r. ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek. W myśl art. 24 ust. 4 prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia.

Dalej art. 26 ust. 1 tej samej ustawy stanowi, że świadczenia rodzinne wypłaca się nie później niż do ostatniego dnia miesiąca, za który przyznane zostało świadczenie rodzinne.

Zgodnie z art. 28 u.ś.r. wstrzymuje się wypłatę świadczeń rodzinnych, jeżeli osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, odmówiła udzielenia lub nie udzieliła, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych (ust. 1) oraz jeżeli osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, nie podejmuje świadczeń rodzinnych przez trzy kolejne miesiące kalendarzowe (ust. 3). Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu, przy czym należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna (art. 30 ust. 3), decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat 9art. 30 ust. 5), zaś kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń rodzinnych oraz zasiłków dla opiekunów, o których mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (art. 30 ust. 6), nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 30 ust. 7), kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy, a odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust. 8), przy czym organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny (art. 30 ust. 9).

Wreszcie art. 32 ust. 1 u.ś.r. stanowi, iż organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń, przy czym w myśl ust. 1b wszczęcie postępowania w sprawie zmiany decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w zakresie zmiany wysokości tego świadczenia, następuje z urzędu. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 2 u.ś.r. w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183 i 1195).

Istotnym jest nadto, iż zgodnie z art. 3 pkt 11 u.ś.r. ilekroć w przepisach ustawy mowa jest o organie właściwym oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne.

W świetle przytoczonych wyżej regulacji oczywistym jawi się, iż przyznanie świadczenia rodzinnego (w tym zasiłku pielęgnacyjnego), jego wstrzymanie, ustalenie, iż świadczenie pobrane zostało nienależnie i orzeczenie o jego zwrocie, uchylenie decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych w trybie art. 32 ust. 1, uchylenie decyzji ostatecznej w trybach nadzwyczajnych przewidzianych w przepisach K.p.a. oraz orzekanie w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych następuje w drodze decyzji administracyjnych wydawanych przez organ właściwy.

Jednocześnie zauważyć należy, iż samo wypłacanie przyznanych uprzednio decyzją administracyjną świadczeń o jakim mowa w art. 26 ust. 1 u.ś.r. ma charakter czynności materialno-technicznej.

Również charakter czynności materialno-technicznej ma czynność potrącenia nienależnie pobranych świadczeń z wypłacanych świadczeń rodzinnych o jakiej mowa w art. 30 ust. 6 u.ś.r. co za tym idzie nie wymaga ono wydania jakiejkolwiek decyzji. Ustawodawca nie wskazuje bowiem na formę prawną takiego rozstrzygnięcia, jak również nie ma podstaw do jej domniemania.

Za takim stanowiskiem przemawia fakt, iż zasadą "trybu decyzyjnego" jest jego zastosowanie, gdy wynika to on z przepisu prawa. Inaczej mówiąc, gdy obowiązuje przepis prawa uzasadniający załatwienie sprawy przez wydanie decyzji administracyjnej, z którego treści wysnuć można wniosek - choćby w sposób pośredni, iż rozstrzygnięcie następuje w formie decyzji. Stworzona w nauce prawa teoretyczna konstrukcja decyzji administracyjnej, której poszczególne elementy zostały recypowane m.in. przez art. 104 oraz art. 107 K.p.a., ułatwiają w razie wątpliwości ustalenie, czy przewidziana w prawie materialnym forma załatwienia danej rodzajowo sprawy odpowiada pojęciu decyzji administracyjnej. Wobec tego stwierdzenie zawarte w art. 104 § 1 K.p.a., że załatwienie sprawy następuje przez wydanie decyzji, odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego lub innych załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej prawnej formie (por. orzeczenie NSA z dnia 17 grudnia 1985 r., III SA 988/85, ONSA nr 2/1985).

Warunkiem zastosowania instytucji potrącenia jest ustalenie ostateczną decyzja administracyjną kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz pobieranie przez świadczeniobiorcę zasiłku rodzinnego w kolejnych okresach zasiłkowych. Dalej wskazać należy, iż skoro jest to czynność materialno-techniczna, to wystarczy, aby organ pisemnie poinformował świadczeniobiorcę o fakcie potrącenia. Alternatywnie, w sytuacji gdy organ wydaje decyzję przyznającą świadczenia rodzinne na kolejny okres zasiłkowy, może w treści uzasadnienia/pouczenia wyjaśnić świadczeniobiorcy, że zgodnie z art. 30 ust. 6 u.ś.r. kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone konkretną decyzją będą potrącane ze świadczeń wypłacanych lub zasiłku dla opiekuna.

Co za tym idzie brak jest podstawy prawnej dla wydawania przez organ właściwy odrębnej decyzji administracyjnej w przedmiocie potrącenia.. Jednocześnie potrącenie nie może być uzależnione od zgody świadczeniobiorcy na dokonywanie potrąceń, albowiem ustawa stanowi, że "kwoty [...] podlegają potraceniu", co oznacza, że organ nie działa w granicach uznania administracyjnego, a w sytuacji wypłaty świadczeń rodzinnych w kolejnych okresach zasiłkowych świadczeniobiorcy, który zobowiązany jest do zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, organ zobligowany jest dokonywać potrąceń.

Jednocześnie zauważyć należy, iż zarówno czynność wypłaty przyznanego świadczenia, jak i czynność potrącenia z przyznanego świadczenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją ostateczną niewątpliwie są czynnościami o jakich mowa w art. 3 § 1 pkt 4 P.p.s.a., albowiem są czynnościami z zakresu administracji publicznej, dotyczą uprawnień wynikających z przepisów prawa, to jest wynikającego z art. 26 ust. 1, uprawnienia do otrzymywania w określonym ustawowo terminie przyznanego wcześniejszą decyzją świadczenia rodzinnego i określonych w art. 30 ust. 6 u.ś.r. okoliczności uprawnienie to wyłączających.

Zauważyć także należy, iż na gruncie tych czynności materialno-technicznych dojść może do sporu pomiędzy stroną, a organem dotyczącego zarówno realizowania obowiązku wypłaty ustalonego świadczenia, czy też prawidłowości dokonywanych potrąceń, na przykład ze względu na przedawnienie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych

W takiej sytuacji strona ochrony swych praw dochodzić może w trybie przewidzianym w art. 52 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym to przepisem skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż R. K. w swoim podaniu z dnia 30 marca 2015 r. złożonym do Biura Świadczeń Rodzinnych w K. wniosła o kontynuację wypłaty świadczenia – zasiłku pielęgnacyjnego od marca 2015 r. – bezterminowo oraz o wypłatę "zatrzymanych" świadczeń z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 3 marca 2014 r. do 2 lutego 2015 r.

Wniosek skarżącej dotyczył zatem dwóch zagadnień, które jak wykazano powyżej załatwiane są przez organy właściwe w trybie czynności materialno-technicznych, to jest wypłaty świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego oraz wadliwości dokonanych uprzednio, we wskazanym przez skarżącą okresie potrąceń.

Z wniosku skarżącej nie wynikało przy tym by domagała się ona wszczęcia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, jak również by kwestionowała jakiekolwiek uprzednio wydane w jej sprawach władcze rozstrzygnięcie o charakterze decyzji administracyjnej.

Z przedstawionych sądowi akt sprawy nie wynika także by w przeszłości wydawana była jakkolwiek decyzja administracyjne przedmiotem rozstrzygnięcia, której byłyby zagadnienia związane z dokonywanymi potrąceniami kwot świadczeń nienależnie pobranych z wypłacanych świadczeń rodzinnych.

Podanie skarżącej winno być zatem rozpoznane przez właściwe organy (o czym w dalszej części uzasadnienia) jako wniosek o dokonanie wskazanych wyżej czynności materialno-technicznych polegających na wypłaceniu jej kwot przyznanych zasiłków pielęgnacyjnych za okres od marca 2014 r. do lutego 2015 r. nietrafnie jej zdaniem objętych procedurą potrąceń oraz o zaniechanie dalszych potrąceń jako dokonywanych bez podstawy prawnej.

Pomimo tak sformułowanych wniosków strony Prezydent Miasta K. w żaden sposób nie odniósł się do nich merytorycznie, a jedynie wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 marca 2014 r. do 28 lutego 2015 r., nie wskazując jednakże w czym upatruje się bezprzedmiotowości tegoż postępowania. Również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymując powyższą decyzje w mocy nie wyjaśniło przesłanek jakimi kierowało się uznając powyższe postępowanie za bezprzedmiotowe, jak również w żaden sposób nie odniosło się merytorycznie do istoty żądania strony, ograniczając się jedynie do obarczonego błędami przytoczenia treści znajdujących się w aktach dokumentów, w tym pisma z P. Centrum Świadczeń z dnia 20 kwietnia 2015 r.

Potraktowanie wniosku o dokonanie czynności materialno-technicznej wypłaty zaległych przyznanych świadczeń jako podania inicjującego nowe postępowanie administracyjne uznać należy za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. zarówno ze względu na oczywistość tego uchybienia jak i jego wagę. Poprzez swoje uchybienie Prezydent Miasta K. uniemożliwił bowiem stronie poddania kontroli sądowoadministracyjnej swojej czynności odmowy wypłaty przyznanego świadczenia i zgodności z prawem czynności potrącania z tegoż świadczenia kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych decyzją ostateczną. Umarzając postępowanie organ uchylił się bowiem od zajęcia stanowiska co do istoty sprawy, a wiec od zweryfikowania poglądu wyrażonego przez wnioskodawcę, jakoby dokonywane w przeszłości i aktualnie potracenia kwot świadczeń nienależnie pobranych z przypadających do wypłaty świadczeń przyznanych było wadliwe prawnie.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż w literaturze przedmiotu sygnalizuje się także, iż wydanie decyzji dotyczącej czynności materialno-technicznej potraktować należy jako przypadek braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej (J. Borkowski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. C.H. Beck, 7. wydanie, str. 733).

Nadto decyzja Prezydenta Miasta K. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej. Organem właściwym, który w okresie objętym wnioskiem, to jest od 1 marca 2014 r. do 28 lutego 2015 r. obowiązanym był do wypłacania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego był bowiem nie Prezydent Miasta K., lecz Prezydent Miasta P. (jako organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby otrzymującej świadczenie rodzinne) i to ten ostatni organ jedynie na wniosek Prezydenta Miasta K. dokonywał z wypłacanych R. K. świadczeń potrąceń kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ustalonych ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 14 maja 2012 r. zasygnalizować w tym miejscu trzeba, że okoliczność powyższą, to jest fakt, że "postępowanie w sprawie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego" w okresie od 3 marca 2014 r. do 28 lutego 2015 r. toczyło się przed Poznańskim Centrum Świadczeń zauważył organ odwoławczy, jednakże z ustaleń tych nie wyciągnął właściwych wniosków.

Co za tym idzie to Prezydent Miasta P. jako organ dokonujący czynności materialno-technicznych wypłaty ustalonego własną decyzją ostateczną świadczenia i potrąceń z tegoż świadczenia, odpowiadał za prawidłowość dokonywanych potrąceń. Stąd też to ten organ winien rozpoznać wniosek R. K. o wypłatę świadczeń jej zdaniem z naruszeniem prawa potrąceniami tymi objętych.

Utrzymanie zaś w mocy obarczonej wadą nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. dnia 28 kwietnia 2015 r. r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. spowodowało, że także zaskarżona decyzja organu II instancji dotknięta jest wadą nieważności, jako rażąco naruszająca prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 1999 r., sygn. IV SA 1051/97, LEX nr 47905; z 12 kwietnia 2000 r., sygn. II SA/Gd 1089/98, dostępny w CBOSA; z 18 kwietnia 2000 r., sygn. II SA/Gd 954/98, LEX nr 44072).

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stwierdził nieważność obu wydanych w sprawie decyzji (pkt I sentencji wyroku).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Prezydenta Miasta K. będzie rozpoznanie pisma skarżącej z dnia 30 marca 2015 r. jako wniosku o dokonanie odpowiednich czynności materialno-technicznych.

Załatwiając powyższy wniosek organ winien uwzględnić, iż dotyczy on dwóch zagadnień, to jest wypłaty zaległych świadczeń za wskazany w nim okres oraz wstrzymania dalszych potrąceń, przy czym Prezydent Miasta K. jest właściwy miejscowo jedynie do rozpoznania wniosku oznaczonego w piśmie numerem 1 i dotyczącego okresu od marca 2015 r., od kiedy to stał się organem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby pobierającej świadczenie, co uzasadnia zastosowanie w sprawie art. 66 § 1 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, i poinformuje go o treści § 2.

Charakter stwierdzonych uchybień spowodował, iż na obecnym etapie postępowania przedwczesnym było odniesienie się przez Sąd do meritum sprawy i dokonanie oceny zasadności wniosku strony o wypłatę zaległych świadczeń i zaprzestanie dokonywania potrąceń, albowiem prowadziłoby to do zastąpienia przez Sąd właściwego organu administracji w rozpoznaniu wniosku o usunięcie naruszenia prawa.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy Sąd orzekł na podstawie art. 250 P.p.s.a.