Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1497/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.3, ust.3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1497/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Beata Cieloch (spr.), WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011r., sprawy ze skargi O.K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 28 czerwca 2011r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 czerwca 2011 r. o nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138§1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98 poz.1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205 poz. 1585 ze zm., zwanej dalej u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 marca 2011 r. o nr [...] w przedmiocie odmowy O.K. umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia 10 listopada 2010 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O.K. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okres od maja 2001 r. do listopada 2002 r. powołując się na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową. Wyjaśnił, że z racji wieku stale zażywa lekarstwa, emerytura jest jego jedynym źródłem utrzymania, a ponadto przedstawił okoliczności bankructwa prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Zobowiązany podniósł też, że przez pewien okres, kiedy przebywał już na emeryturze, podejmował zatrudnienie i w jego ocenie płacił w tym okresie podwójne składki. Wskazał również, że wdrożone wobec niego postępowanie egzekucyjne jest uciążliwe, bo nie może korzystać między innymi z kredytu konsumenckiego.

Decyzją z dnia 28 marca 2011 r. o nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił O.K. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 15.077,45 zł, na którą złożyły się następujące kwoty:

• 4.570,43 zł - składki na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 2001 r. do listopada 2002 r.

• 1.877,70 zł - składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2001 r. do listopada 2002 r.

• 600,32 zł - składki na Fundusz Pracy za okres od marca 2001 r. do listopada 2002 r.

• 8.029,00 zł - odsetki za zwłokę naliczone na dzień 10 listopada 2010r.

Uzasadniając powyższą decyzję, organ na wstępie przedstawił regulacje dotyczące zasad umarzania należności składkowych. W tym celu przytoczył treść art. 28 ust.3 u.s.u.s., przewidujący możliwość umorzenia w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności i art.28 ust.3a u.s.u.s. i §3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003, nr 141, poz. 1365), zgodnie z którym Zakład może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wyjaśniono, że ciężar udowodnienia ww. okoliczności należy do zobowiązanego, a decyzje w zakresie umorzeń mają charakter uznaniowy, co oznacza, że cyt. powyżej art. 28 nie rodzi dla organu obowiązku umarzania należności składkowych, a jedynie daje ich potencjalną możliwość .

Po analizie całości zgromadzonego w sprawie materiału ustalono, że O.K. prowadził działalność gospodarczą w okresie od 12 maja 1989r. do 1 marca 2006 r., w związku z czym był zobowiązany do opłacania składek na wskazane ustawą ubezpieczenia. Niedopełnienie tego obowiązku spowodowało powstanie długu, od którego naliczono odsetki za zwłokę. W wyniku skutecznego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego pobieranego przez wnioskodawcę, w efekcie czego w ciągu ostatnich 6 miesięcy wyegzekwowano kwotę około 3.500 zł. Ponadto ze złożonych przez wnioskodawcę zeznań podatkowych wynikało, że w 2007 r. osiągnął on dochód w wysokości 52.602,59 zł, w 2008 r. – 36.798,00 zł, a w 2009 r. - 22.336,27 zł. Obecnie wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.479,72 zł, co po potrąceniach komorniczych daje kwotę około 1.150 zł. Ustalając majątek wnioskodawcy wskazano, że jest on właścicielem lokalu mieszkalnego przy ul. L. w K. oraz samochodu osobowego marki B. Zwracając z kolei uwagę na obciążenia wskazano, że saldo zadłużenia bankowego na dzień 27 października 2010 r. wynosiło 4.615,95 zł, a wnioskodawca posiada zobowiązania wobec banków na około 6.000 zł, które są spłacane po około 330 zł miesięcznie i ponosi koszty związane z regulowaniem bieżących opłat w kwocie 350 zł, telefonu 30 zł, zakupu biletu MPK 45 zł. Koszty leczenia wynoszą około 100 zł, natomiast koszty utrzymania oscylują w granicach 800-900zł.

Odnosząc powyższe ustalenia faktyczne do przesłanek umorzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych doszedł do wniosku, że w stosunku do wnioskodawcy nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Świadczy o tym fakt, że prowadzone aktualnie postępowanie egzekucyjne jest skuteczne, a wnioskodawca jest właścicielem lokalu mieszkalnego, który może stanowić podstawę zabezpieczenia spłaty zadłużenia w przyszłości. Zakład może bowiem ustanowić hipotekę przymusową na tym lokalu.

Podkreślono, że na organie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich działań zmierzających do wyegzekwowania należności składkowych ze szczególną starannością i ostrożnością. Podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia należności, organ jest nadto zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Podkreślono, że jeżeli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygniecie, nie może być uważane za dowolne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne, co w tym przypadku nie ma miejsca, gdyż skuteczność wdrożonego postępowania egzekucyjnego daje duże prawdopodobieństwo uregulowania zaległości składkowych.

Ponadto w ocenie organu wnioskodawca nie wykazał w pełni skutecznie swojego ważnego interesu przemawiającego za umorzeniem należności. Nie kwestionując tego, że koszty bieżącego utrzymania oraz leczenia są znaczne i pochłaniają część uzyskiwanych dochodów, podkreślono, że nie wystarczy, aby zobowiązany wskazał na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. Umorzenie zaległych składek jest bowiem zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, znikome źródło dochodów czy inne względy społeczne nie jest realnie możliwe wywiązywanie się ze zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Oceniono, że w przedmiotowej sprawie nie zostało udowodnione, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zwrócono uwagę, że wszystkie bieżące zobowiązania (opłaty za czynsz i media) wnioskodawca reguluje systematycznie. Wnioskodawca posiada zobowiązania wobec banków, ale fakt ten nie może stanowić podstawy do umorzenia zaległości składkowych, gdyż byłoby to przejawem uprzywilejowania jednych wierzycieli względem innych. Skoro po potrąceniach komorniczych wnioskodawca otrzymuje świadczenie w kwocie około 1.150 zł, to nie można mówić o niezaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, które należy rozumieć jako niezbędne minimum, a nie coś na przeciętnym uśrednionym poziomie. Następnie zarzucono wnioskodawcy, że pomimo wezwania, nie wskazał jednak w jakiej części nie jest w stanie się wywiązać ze swoich comiesięcznych wydatków i nie udzielił informacji, czy gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, czy też z innymi członkami rodziny. Powyższe elementy mają natomiast wpływ na zdolność regulowania bieżących opłat mieszkaniowych.

Odnosząc się do opisanego przez wnioskodawcę przebiegu jego aktywności zawodowej na rynku pracy oraz okoliczności powstania zadłużenia wyjaśniono, że okoliczności te nie miały wpływu na fakt obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia i zwrócono uwagę na to, że każda osoba prowadząca działalność gospodarczą i podlegająca ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu musi liczyć się z obowiązkiem odprowadzenia należnych składek na te ubezpieczenia i wykazywać staranność w prowadzeniu spraw firmy. Nie istnieją bowiem przepisy prawa, które zwalniałyby płatnika z obowiązku uiszczania składek i spłacania zadłużenia, za którego powstanie jest on odpowiedzialny niezależnie od czynników ekonomicznych (rynkowych) wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów.

Z faktu, że wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne wyprowadzono wniosek, że dolegliwości zdrowotne nie uniemożliwiają mu uzyskiwania dochodu.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2011 r. O.K. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu poinformował, że mieszkanie, którego jest właścicielem, stanowi wspólny dorobek jego oraz jego byłej żony i nie jest przez niego zajmowane od 1999 r. Mieszkanie nie przynosi mu żadnych profitów i nie ma możliwości sprzedania swojego udziału, ponieważ w lokalu tym mieszka jego była żona z synem. Wyjaśnił też, że był jedynie współwłaścicielem wymienionego w zaskarżonej decyzji samochodu, który został sprzedany na przełomie lat 90-tych, więc nie rzutuje to na jego obecną sytuację materialną. Wnioskodawca nie zgodził się z dostrzeżoną przez organ możliwością podjęcia przez niego zatrudnienia, gdyż jego zdaniem jest to niemożliwe z uwagi na wiek. Na końcu stwierdził, że udzielił organowi informacji, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy wydaną uprzednio decyzję.

Organ dokonał ustaleń faktycznych analogicznych z ustaleniami poczynionymi w decyzji organu I instancji, z uwzględnieniem jednak udzielonej przez wnioskodawcę informacji, że nie jest on już właścicielem samochodu, jak to zostało wcześniej stwierdzone. Ustalając zadłużenie wnioskodawcy względem instytucji bankowych wskazano, że wnioskodawca posiada zadłużenie względem City Banku (które na dzień 25 października 2010 r. wynosiło 4615,95 zł), spłacane w miesięcznych ratach w wysokości 250 zł oraz względem ING, spłacane w miesięcznych ratach po 100 zł. Wzięto też pod uwagę przedłożoną przez wnioskodawcę dokumentację medyczną oraz oświadczenie, że choroba nadciśnieniowa oraz zwyrodnienie kręgosłupa zmusza wnioskodawcę do stałego przyjmowania leków oraz zabiegów rehabilitacyjnych.

Nowo przedstawione okoliczności nie doprowadziły jednak do zmiany decyzji, gdyż po przedstawieniu podstaw prawnych i zasad umorzenia zaległości składkowych, organ doszedł do przekonania, że poprzednią decyzją w sposób prawidłowy odmówiono wnioskodawcy umorzenia należności. Zarzucono ponadto, że wnioskodawca nie przedłożył żadnych rachunków ani innych dokumentów na okoliczność ponoszonych kosztów, w szczególności kosztów leczenia. Stwierdzono, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo i nie ma nikogo na swoim utrzymaniu, posiada natomiast stały dochód z tytułu przyznanej emerytury, który po dokonanych potrąceniach w związku z prowadzoną egzekucją wynosi 1180,52 zł. Kwota ta przewyższa minimum socjalne przyjmowane dla osoby gospodarującej samotnie, wynoszące obecnie 951,94 zł. Z przedstawionych dokumentów nie wynikało również, aby wnioskodawca poniósł straty materialne spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności tj. powódź, pożar, czy kradzież.

Dnia 1 września 2011 r. O.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną powyżej decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o jej zmianę i umorzenie zaległości składkowych. Ponadto wniósł o dołączenie zgromadzonych przez organ materiałów w tym na wysokość osiągniętego przez niego dochodu w 2010r.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organ wziął pod uwagę jego dochody z okresu aktywności zawodowej w latach 2007-2009, podczas, gdy nie wzięto pod uwagę niskich dochodów z 2010 r. i 2011 r. Wyjaśnił, że po potrąceniu 25% emerytury nie ma środków na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych, zw. z chorobami wieku starczego. Brak pieniędzy na lekarstwa i rehabilitację doprowadzi go do sytuacji, w której nie będzie mógł się samodzielnie poruszać.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentacje przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu.

Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 02 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa materialnego, ani istotnego naruszenia przepisów postępowania, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wyjaśnił pojęcie całkowitej nieściągalności, zamieszczając tam zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zgodnie z tym przepisem całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Konstrukcja powyższego przepisu przesądza o tym, że przy braku wystąpienia jednej z wymienionych wcześniej przesłanek, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zobligowany jest do wyciągnięcia konkluzji o braku wystąpienia całkowitej nieściągalności składek.

W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Takim osobom należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 143, poz. 1365). Zgodnie z tym przepisem Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Kończąc charakterystykę prawnych podstaw umorzenia należności składkowych, należy zwrócić jeszcze uwagę na uznaniowy charakter decyzji wydawanych w tym przedmiocie na podstawie art. 28 ust. 2 i ust. 3a u.s.u.s. W tym miejscu należy przytoczyć uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt III UZP 6/04, OSNP 2004/16/285), w której stwierdzono, iż przepis art. 28 ust. 2 cyt. ustawy zbudowany jest w oparciu o uznanie administracyjne, co oznacza, że decyzja w sprawie umorzenia należności ubezpieczeniowych przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzących w przypadku określonym w art. 28 ust. 3 ustawy może lecz nie musi umorzyć zaległości. Podobnie wypowiadał się też Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II GSK 141/07), a także inne sądy administracyjne np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 2427/06).

Oparcie decyzji na konstrukcji swobodnego aktu administracyjnego tzw. uznania administracyjnego, oznacza, że organ administracji nie jest obowiązany do wydania jednoznacznej w treści decyzji w razie spełnienia czy zaistnienia ściśle określonych warunków (por. J. Boć, T. Kuta - Prawo administracyjne, PWN Warszawa 1984). Podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o uznanie administracyjne (dyspozycja przepisu stanowiącego podstawę aktu swobodnego skonstruowania jest m.in. przy użyciu wyrażenia "organ może") stanowi skorzystanie z uprawnienia administracji do ukształtowania w danej sprawie i w danym stanie faktycznym skutków prawnych w ramach pewnej swobody zakreślonej przepisem prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł procesowych. Innymi słowy, działając w ramach swobodnego uznania, organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Powyższe nie oznacza, że organ, korzystając z możliwości działania na zasadzie uznania administracyjnego, może podejmować decyzje w sposób dowolny tzn. wedle schematu: jeżeli można rozstrzygnąć na korzyść strony, lecz nie ma takiego obowiązku, to żądania nie uwzględnia się przy jednoczesnym braku wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich przesłanek takiego działania. Organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, ma obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a. wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny, co prowadzi do wniosku, iż zasadniczo, w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć decyzje na korzyść strony postępowania. Rozważenie obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, który w sprawach o umorzenie składek ubezpieczeniowych musi być akcentowany szczególnie wyraźnie, znaleźć powinno wyraz w uzasadnieniu decyzji, tak aby umożliwić kontrolę instancyjną, a następnie ewentualną kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. Podkreślić należy, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia szczególnie wnikliwego przeanalizowania wymagają wskazywane przez wnioskującego o umorzenie okoliczności wskazujące na ciężkie skutki materialne spłaty. Zatem organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym ( por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych, która ogranicza się do sprawdzenia, czy zachowano podstawowe reguły postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy decyzję wydano w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. O naruszeniu reguł można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy, czy dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie.

W ocenie Sądu, organ dokonał poprawnej oceny sytuacji skarżącego przez pryzmat powyżej opisanych przepisów. Należy zatem jeszcze raz podkreślić, że wobec skarżącego prowadzona jest skuteczna egzekucja, w wyniku której komornik systematycznie co miesiąc odzyskuje część długu. Po potrąceniach komorniczych pozostaje mu ok. 1150 zł na życie. Zatem nie zachodzi tu przesłanka całkowitej nieściągalności należności, a co za tym idzie możliwość umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Dokonując następnie oceny zaskarżonej decyzji pod kątem wystąpienia przesłanki określonej w art.28 ust.3 w zw. z §3 ust.1 pkt 1-3 w/w rozporządzenia Sąd podzielił w całości dokonaną przez organy ocenę sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego przy uwzględnieniu stanu zadłużenia , prowadzonej egzekucję oraz stan posiadania. Ponadto należy podkreślić, że w kontekście tych przesłanek szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania, powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i organ w toku postępowania, powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 tej ustawy. Oczywistym jest jednak, że w toku takiego postępowania to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia. Ponadto decyzja w przedmiocie zastosowania ulgi podejmowana jest na wniosek i w interesie ubezpieczonego, a więc naturalnym jest, że powinien on dołożyć maksymalnych starań w zakresie wykazania podstaw do uwzględnienia wniosku.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji organ ustalił wysokość osiąganych przez skarżącego dochodów miesięcznie w wysokości 1479,72 zł, (po potrąceniach egzekucyjnych) kwota ok. 1150 zł oraz wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków - na mieszkanie ok.350zł, telefon 30 zł, opłata za bilet MPK 45 zł oraz koszty leczenia w wysokości 100zł. i stwierdził, że na utrzymanie skarżącego pozostaje ok. 800 -900 zł miesięcznie. Poza wszelkim sporem jest także , że skarżącego nie dotknęły żadne nadzwyczajne wydarzenia w postaci powodzi, pożaru, czy kradzieży. Ponadto w jego ocenie pomimo dolegliwości zdrowotnych, nawet gdyby uległy one znacznemu zintensyfikowaniu, skarżący nie zostanie pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu, ponieważ otrzymuje świadczenie emerytalne. Nawet, gdyby nie podjął już nigdy zatrudnienia, dochód na poziomie emerytalnym ma zagwarantowany. Należy jednak zaakcentować ,że skarżący jak słusznie stwierdził organ nie wykazał , że opłacenie zaległych składek mogłoby go pozbawić możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Faktycznie, nie może przejść niezauważonym to, że skarżący nie przedstawił żadnych rachunków, czy dokumentów, które obrazowałyby jego nadzwyczajną sytuację finansową. Należy też zwrócić uwagę, że skarżący nie jest osobą całkowicie pozbawioną majątku, jest on bowiem właścicielem położonego w K. lokalu mieszkalnego. Nawet jeżeli lokal stanowi wspólny dorobek jego oraz jego żony, a w chwili obecnej tam nie mieszka, to okoliczności te nie przekreślają jego prawa do tego lokalu, które w pewnym momencie może przełożyć się na korzyść majątkową. Fakt, że skarżący w danym momencie z lokalu nie korzysta nie uprawnia do potraktowania go w taki sposób, jakby żadnego udziału w tym mieszkaniu nie posiadał.

Zdaniem Sądu, słusznie stwierdził organ ,iż obecna sytuacja skarżącego jest trudna i uciążliwa z uwagi na obciążenia komornicze ,ale skarżący wywiązuje się ze swoich zobowiązań ( np. w stosunku do banków) i nie jest na tyle szczególna i wyjątkowa, by mogła uzasadniać także z punktu widzenia interesu publicznego możliwość umorzenia zaległości. Jego świadczenie emerytalne jest wyższe niż przeciętne. Skarżący od wielu lat prowadził działalność gospodarczą (1989- 2006 ) i winien liczyć się z koniecznością regulowania swoich zobowiązań ,tym bardziej jak sam wskazywał w latach 2007 do 2009 jego sytuacja finansowa nie była taka trudna. Słusznie także zwrócił uwagę organ ,że nie można w takiej sytuacji uprzywilejowywać innych wierzycieli.

Reasumując w ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji trafnie przyjęto, że skarżący nie wykazał, aby w stosunku do niego zastosowanie miały przepisy omawianego rozporządzenia, zaś rozstrzygający organ wziął pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w szczególności wszystkie złożone przez wnioskodawcę dokumenty oraz podniesione przez okoliczności).

W szczególności organ odniósł się do zarzutów skarżącego, iż podstawą jego ustaleń były nie tylko zeznania podatkowe, uwidaczniające dochody osiągnięte w ubiegłych latach, kiedy to jego sytuacja majątkowa była lepsza niż w chwili obecnej, ale wziął pod uwagę obecne możliwości finansowe uzyskiwane przez niego aktualnie z emerytury. Podczas ponownego rozpatrywania sprawy uwzględniono także wszelkie zastrzeżenia, które skarżący zgłosił względem pierwotnie poczynionych ustaleń faktycznych. W szczególności organ dał wiarę skarżącemu, że ten nie znajduje się już w posiadaniu samochodu oraz uwzględnił jego sytuację zdrowotną, ustalając, że skarżący cierpi na nadciśnienie oraz zwyrodnienie kręgosłupa. W tak ustalonych okolicznościach strony odmiennie oceniają jednak leżące po stronie skarżącego możliwości spłaty zaległych należności składkowych.

Z pola widzenia nie może także umknąć fakt, że uregulowania tego rozporządzenia stanowią wyjątek od zasady powszechności ubezpieczeń społecznych, a zatem mają charakter wyjątkowy i szczególny, stąd przepisy ją regulujące winny być interpretowane w sposób ścisły. W orzecznictwie przyjmuje się ,że umorzenie zaległości względem ZUS jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec ZUS.(por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 listopada 2010r. ,sygn.akt I SA/Łd 858/10 ).

W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Organy w sposób przekonujący i dokładny wyjaśniły dlaczego ich zdaniem skarżący nie wykazał, że zapłata zaległych należności składkowych pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że organ wszechstronnie rozważył i ocenił wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wziął pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącego i w wyniku tej oceny uznał ,że podjęta decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego jest zgodna z prawem.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 p.p.s.a.