Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 433/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 252
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Fundacji A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie określenia do zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" Wójt Gminy (dalej jako Wójt) określił Fundacji A (dalej jako Fundacja, skarżąca), prowadzącej Środowiskowy Dom Samopomocy w "[...]" (dalej jako ŚDS) wysokość dotacji do zwrotu, jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pochodzącej z budżetu Gminy, za pierwsze półrocze 2019 r. w kwocie 23.945,00 zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Gmina zakwestionowała część wydatków poniesionych przez Fundację na zakup usług, materiałów i wyposażenia, uznając je za niezasadne i wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Dotyczy to wydatków w kwocie: 1.380,00 zł - na zakup róż w koszu, 70,00 zł - na zakup wiązanki okolicznościowej, 1.845,00 zł - za wywiad dla Telewizji A, 2.600,00 zł - zakup usług prawnych, 7.800,00 zł - zakup kabiny saunowej Combi oraz 8.950,00 zł - zakup dystrybutora paliwa.

Organ podkreślił, że analiza przedłożonych przez Fundację sprawozdań za II kwartał 2019 r. i innych dokumentów, faktur, oświadczeń wskazuje, że środki pochodzące z dotacji celowej przekazane w 2019 r. Fundacji na prowadzenie ŚDS, wydatkowane były w części niezgodnie z przeznaczeniem i w tej części dotacja podlega zwrotowi do budżetu.

Utrzymując powyższą decyzję w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy) w uzasadnieniu decyzji z "[...]" w pierwszej kolejności odniosło się do zarzutu najdalej idącego, a mianowicie zarzutu wydania decyzji przez organu pierwszej instancji bez istnienia właściwości do jej wydania.

Wskazując, że strona upatruje braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zapisie § 17 umowy "[...]" z dnia "[...]", Kolegium oceniło, że jest on niezasadny. Podkreślono, że umowa o wsparcie realizacji zadania publicznego z zakresu pomocy społecznej ma charakter mieszany, gdyż z jednej strony bezsporne jest, że jest umową cywilnoprawną, ale w części dotyczącej odzyskiwania (zwrotu) dotacji ustawodawca przewidział obowiązek wydania decyzji administracyjnej i kompetencje dla sądu administracyjnego do rozstrzygania w tym zakresie. Fakt zawarcia w tym przedmiocie umowy nie oznacza, że wszelkie stosunki pomiędzy stronami umowy będą regulowane przez przepisy prawa prywatnego. Przekazane środki nie tracą bowiem swego publicznoprawnego charakteru. Dlatego też podstawa prawna wydania decyzji w sprawie znajduje się w ustawie o finansach publicznych (art. 252. art. 60 oraz art. 61 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, t.j. Dz. u. z 2-17r., poz. 2077 ze zm.) i została właściwie przywołana w decyzji organu pierwszej instancji.

Przechodząc do dalszych rozważań wskazano, że stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) organy administracji rządowej i samorządowej mogą zlecać realizację zadania z zakresu pomocy społecznej, udzielając dotacji na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zleconego zadania organizacjom pozarządowym, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz podmiotom wymienionym w art. 3 ust. 3 tej ustawy, prowadzącym działalność w zakresie pomocy społecznej. zwanych dalej "podmiotami uprawnionymi".

W dniu "[...]" Gmina zawarła z Fundacją Umowę Nr "[...]" o powierzenie realizacji zadania publicznego pod nazwą "Prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy w "[...]" w latach 2016-2020. Zgodnie z treścią § 2 pkt 3 umowy Zleceniobiorca zobowiązuje się do wykorzystania przekazanej dotacji zgodnie z celem, na jaki ją uzyskał i na warunkach określonych umową.

W myśl art. 51a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym. W § 14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. (t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 249) zawarto katalog usługi, o których mowa w art. 51a ust. 2 ww. ustawy.

W ocenie organu odwoławczego Wójt prawidłowo uznał zakwestionowane wydatki, poniesione ze środków udzielonej dotacji za dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Podkreślono, że wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny.

Tymczasem zdaniem Kolegium wszystkie zakwestionowane przez Wójta wydatki, tych wymogów nie spełniają. Wprawdzie odwołujący się opisał poszczególne wydatki i jaki trening dla umiejętności podopiecznych one stanowiły, jednakże zwrócono uwagę, że wydatki te nie sposób uznać za poniesione na bieżącą działalność ŚDS. I tak:

1) wydatek poniesiony na zakup dystrybutora paliwa, jest niezasadny. Jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji służy on de facto Fundacji do przechowywania zakupionego paliwa na potrzeby dowozu uczestników ŚDS i jest próbą przerzucenia kosztów z Fundacji na ŚDS. Fundacja z tego tytułu co miesiąc obciąża notami koszty najmu wszystkich samochodów dowożących uczestników na codzienne zajęcia. Nie może służyć też treningom społecznym, bowiem jako kuriozalne należy uznać treningi społeczne z użyciem dystrybutora uznawanego za środek dydaktyczny, tym bardziej gdy odbiorcami treningów są osoby w podeszłym wieku, osoby o ograniczonej sprawności intelektualnej, a znaczna część z uczestników ŚDS w ogóle nie posiada dokumentów prawa jazdy, ani nie jest posiadaczem pojazdów. Zakup tego rodzaju wykracza poza zakres usług/wyposażenia przewidzianych w przepisach dotyczących działalności środowiskowych domów samopomocy.

2) zakup usługi Telewizji A na przeprowadzenie "treningu społecznego kształtowania praktycznych umiejętności wypowiadania się dla mediów i wystąpień przed kamerą dla uczestników ŚDS uznano za dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Umiejętność publicznego wypowiadania się wykracza poza standard usług świadczonych na rzecz uczestników ŚDS;

3) zakup sauny również uznano za wydatek wykraczający poza standardowe wyposażenie środowiskowych domów samopomocy, tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy ŚDS ma już jedną saunę;

4) wydatki na usługi porad prawnych także uznano za niezasadne. Dotyczą one bowiem funkcjonowania Fundacji, a nie bezpośrednio działalności ŚDS. Jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, Fundacja winna zlecić obsługę prawną we własnym zakresie i na swój koszt. Dodatkowo wskazano, że Fundacja oświadczyła, że posiada wiedzę i doświadczenie do prowadzenia zlecanego zadania publicznego. Bez znaczenia pozostaje argumentacja Prezesa Fundacji, że ww. usługi były świadczone w minimalnym wymiarze. Istotna jest bowiem zasadność i celowość poniesionego wydatku oraz przydatność w realizowanym zadaniu wraz z udokumentowanym przebiegiem wykonanych prac. Wydatki na usługi prawne, o ile nie dotyczą podopiecznych ŚDS jak w niniejszym przypadku, nie mogą być finansowane ze środków dotacji;

5) zakup kwiatów także uznano za niezasadny. Wręczanie bowiem kosza róż Wójtowi Gminy, czy wiązanek, nawet jeśli do ich ułożenia przyczynili się podopieczni, trudno uznać za celowy. Słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że bardziej służył on promocji ŚDS w środowisku lokalnym, a nie wymaga on promowania, gdyż uczestnicy kierowani są do tych domów za pośrednictwem ośrodka pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy uznał, że prawidłowo Wójt na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych określił, że środki finansowe wydatkowane przez odwołującą się na zrealizowanie wskazanych powyżej wydatków w łącznej kwocie 23.945,00 zł stanowią dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem i winna być ona zwrócona wraz z odsetkami za zwłokę.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżyła Fundacja, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów, a mianowicie Programu działalności ŚDS przeznaczony dla uczestników typu A i B i C, sprawozdania z działalności ŚDS za rok budżetowy 2019 r., Regulaminu w sprawie zasad korzystania z samochodów służbowych, faktury nr "[...]" z dnia "[...]", faktura nr "[...]" z dnia "[...]", cenników pływalni, wydruków ze stron internetowych środowiskowych domów samopomocy, wydruku artykułu średnich cen róż w 2019 r. na okoliczność wydatkowania przekazanych skarżącej środków finansowych w całości na realizację zadań i celów określonych dla danego rodzaju dotacji w umowie o powierzenie realizacji zadania publicznego i przepisach ustawy o finansach publicznych oraz pomocy społecznej i wydanego na jej podstawie rozporządzenia ws. środowiskowych domów samopomocy.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 52a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie środowiskowych domów samopomocy z dnia 9 grudnia 2010 r. (Dz.U. nr 238, poz. 1586, dalej jako rozporządzenie), poprzez dokonanie ich błędnej wykładni przez organy obu instancji, prowadzącej do bezzasadnego ograniczania zakresu usług świadczonych przez środowiskowe domy samopomocy, które mogą być finansowane z otrzymywanej na ten cel dotacji, w szczególności:

a) uznanie, iż trening korzystania z dystrybutora paliwa nie mieści się w zakresie usług świadczonych w środowiskowych domach samopomocy, podczas gdy z § 14 pkt 1 rozporządzenia wynika, że środowiskowe domy samopomocy świadczą usługi z zakresu treningu życia codziennego, obejmującego trening umiejętności praktycznych, do których niewątpliwie należy korzystanie z dystrybutora paliwa w sytuacji, gdy część uczestników posiada ważne dokumenty prawa jazdy;

b) uznanie, że trening układania kompozycji kwiatowych i ich wręczania przedstawicielom zaprzyjaźnionych instytucji miał na celu promocję ŚDS w środowisku lokalnym, podczas gdy z § 14 pkt 1,2 i 3 rozporządzenia wynika, że środowiskowe domy samopomocy świadczą usługi z zakresu treningu umiejętności praktycznych oraz spędzania czasu wolnego, co obejmuje układanie kompozycji kwiatowych, oraz z zakresu umiejętności interpersonalnych, co obejmuje wręczanie innym osobom kwiatów i składanie podziękowań i życzeń;

c) trening społecznego kształtowania praktycznych umiejętności wypowiadania się dla mediów i wystąpień przed kamerą nie mieści się w zakresie usług świadczonych w środowiskowych domach samopomocy, podczas gdy z § 14 pkt 2a i 3 rozporządzenia wynika, że środowiskowe domy samopomocy świadczą usługi z zakresu treningu umiejętności komunikacyjnych oraz treningu umiejętności spędzania czasu wolnego, w tym rozwijanie zainteresowań audycjami telewizyjnymi, a zatem kształtowanie umiejętności panowania nad stresem związanym z kreowaniem publicznych wypowiedzi przed dziennikarzem oraz operatorem kamery mieści się w wyżej wskazanym zakresie treningów;

2) §10 ust. 3 rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wynagrodzenie prawnika nie może być finansowane z dotacji, podczas gdy prawnika należy zakwalifikować jako pracownika niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania domu, którego zatrudnienie zostało dopuszczone treścią ww. rozporządzenia;

3) § 18 pkt 5b i 6a rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dystrybutor paliwa i sauna nie stanowią standardowego wyposażenia ŚDS, podczas gdy z wyżej przytoczonej podstawy prawnej wynika, że standard usług w domu uważa się za spełniony, jeżeli obiekt, w którym usługi są świadczone, posiada sprzęty niezbędne do działalności aktywizującej i rehabilitacyjnej, a takim sprzętem jest właśnie sauna oraz sprzęt do treningu samoobsługi i zaradności życiowej, za który należy uznać dystrybutor paliwa;

4) art 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy dotacja została przez skarżącą wydatkowana zgodnie z przeznaczeniem, bowiem przekazane jej środki finansowe w całości przeznaczyła na realizację zadań i celów określonych dla danego rodzaju dotacji w umowie o powierzenie realizacji zadania publicznego i przepisach ustawy o finansach publicznych oraz pomocy społecznej i wydanego na jej podstawie rozporządzenia, w sposób celowy, oszczędny i racjonalny.

II. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie;

1. art. 7, 77 § 1, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. u. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 8 ust. 1 i 2 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, polegający na pominięciu w tej ocenie:

a) dzienników dokumentujących realizację usług ŚDS (w ramach treningów społecznych) na rzecz uczestników, z których wynika, że uczestnicy odbyli treningi z wykorzystaniem dystrybutora paliwa, zakupionych półproduktów w postaci kwiatów, z udziałem internetowej Telewizji A;

b) protokołu z kontroli doraźnej przeprowadzonej w dniu "[...]" przez zespół inspektorów z Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego, której zadaniem była ocena spełniania standardu usług w ŚDS, z którego wynika, że pomieszczenie do działalności wspierającej wyposażone w saunę zostało uznane za spełniające standard, zaś zakup sauny nie został uznany za niecelowy, wykraczający poza zakres usług świadczonych przez ŚDS, co stanowi naruszenie przez organy obu instancji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu i uprawnionych oczekiwań skarżącej;

c) protokołu z kontroli kompleksowej przeprowadzonej w dniach "[...]" przez Urząd Wojewódzki w przedmiocie oceny sposobu funkcjonowania ŚDS, w tym standardu świadczonych usług, w toku której analizie poddano dzienniki dokumentujące pracę pracowników zespołu wspierająco-aktywizującego, z którego wynika, że wykorzystywanie sauny w rehabilitacji uczestników nie zostało uznane za przekraczające zakres usług świadczonych przez ŚDS, co stanowi naruszenie przez organy obu instancji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu i uprawnionych oczekiwań skarżącej;

d) sprawozdania z działalności ŚDS za rok budżetowy 2017 oraz 2018, w których odwołujący wskazywał, że świadczy na rzecz uczestników "Treningi relaksacyjne: sauna, hydromasaż (20 minut)" i w przedmiotowym zakresie ani Wójt ani Wojewoda nie zgłosił żadnych uwag czy zastrzeżeń, co stanowi naruszenie przez organy obu instancji zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu i uprawnionych oczekiwań skarżącej;

2. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, w szczególności:

a) faktury "[...]" poprzez błędnie uznanie, że zakupioną od internetowej Telewizji A usługą była usługa promocyjna, podczas gdy z treści faktury wynika, że zakupioną usługą był w szczególności trening społeczny kształtowania umiejętności wypowiadania się dla mediów i wystąpień przed kamerą dla uczestników ŚDS;

b) faktury nr "[...]" z dnia "[...]", faktury nr "[...]" z dnia "[...]", faktury "[...]" z dnia "[...]", trzech oświadczeń adwokata o świadczeniu usług administracyjnych z zakresu poradnictwa prawnego, umowy zlecenia z dnia "[...]" poprzez błędnie uznanie, że poradnictwo prawne dotyczyło funkcjonowania odwołującego, podczas gdy z treści wyżej powołanych dokumentów wynika, że udzielone porady prawne dotyczyły bieżącej działalności ŚDS;

c) pisma Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego z dnia "[...]", w którym dopuszczono możliwość sfinansowania z dotacji wynagrodzenia prawnika, którego usługi miałyby charakter incydentalny i wspierałyby kierownika w wypełnianiu przez niego zadań związanych z zarządzaniem placówką, co miało miejsce w niniejszej sprawie;

d) faktury nr "[...]" z dnia "[...]" wraz z opisem oraz faktury nr "[...]" z dnia "[...]" wraz z opisem poprzez błędnie uznanie, że zakup kwiatów miał na celu promocję ŚDS oraz odwołującego w środowisku lokalnym, podczas gdy z treści ww. dokumentów wynika, że kwiaty zostały zakupione do pracowni artystycznej celem przeprowadzenia treningu układania kompozycji kwiatowych;

3. art. 7, 77 § 1 k.p.a. wyrażające się zaniechaniem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ materiału dowodowego, czego konsekwencją było dokonanie przez organ nieprawidłowych ustaleń faktycznych, polegających m.in. na błędnym uznaniu, że w ŚDS znajdowała się już jedna sauna, podczas gdy ośrodek nigdy nie był wyposażony jednocześnie w dwie sauny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podzielając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W kolejnym piśmie wnosząc, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jajko p.p.s.a.) o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Zarządzeniem z dnia 5 listopada 2020 r. Przewodniczący Wydziału stosownie do brzmienia art. 15 ZZS4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 , 576, 568 i 695) oraz pkt 10 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. poz. 1829), z uwagi na stan epidemii, a także intensyfikację jej rozwoju i zaliczenie miasta na prawach powiatu Olsztyn do strefy czerwonej, uznając rozpoznanie niniejszej sprawy za konieczne i przyjmując jednocześnie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnych bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, zarządził, skierować sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego odnośnie istnienia podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji. Zgodzić należy się z Kolegium, że wskazywany zapis § 17 umowy Nr "[...]" z dnia "[...]" w żaden sposób nie wyłącza stosowania regulacji wynikających z ustawy o finansach publicznych. Umowa o wsparcie realizacji zadania publicznego z zakresu pomocy społecznej ma charakter mieszany, z jednej strony jest umową cywilnoprawną, ale w części dotyczącej odzyskiwania (zwrotu) dotacji ustawodawca przewidział obowiązek wydania decyzji administracyjnej i kompetencje dla sądu administracyjnego do rozstrzygania w tym zakresie. Fakt zawarcia w tym przedmiocie umowy nie oznacza, że wszelkie stosunki pomiędzy stronami umowy będą regulowane przez przepisy prawa prywatnego. Przekazane środki nie tracą bowiem swego publicznoprawnego charakteru. Dlatego też, jak właściwie wskazano w zaskarżonej decyzji, podstawa prawna do wydania decyzji zawarta jest w ustawie o finansach publicznych (art. 252. art. 60 oraz art. 61 ustawy o finansach publicznych).

Tym samym materialnoprawną podstawę zwrotu dotacji stanowi art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. W myśl zaś art. 252 ust. 5 ustawy zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

Wskazać należy, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do uznania czy wydatki w kwocie:

1. 1.380,00 zł - na zakup róż w koszu, 70,00 zł - na zakup wiązanki okolicznościowej,

2. 1.845,00 zł - za wywiad dla Telewizji A,

3. 2.600,00 zł - zakup usług prawnych,

4. 7.800,00 zł - zakup kabiny saunowej Combi,

5. 8.950,00 zł - zakup dystrybutora paliwa

Należy uznać jako wydatki niezgodne z przeznaczeniem, jak orzekły organy i tym samym, czy prawidłowo orzeczono o zwrocie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wszelkie wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy oszczędny. Zasady dokonywania wydatków ze środków publicznych, o czym stanowi ustaw o finansach publicznych mają zapewniać racjonalizację kosztów, oznaczającą wydajność i skuteczność wydatkowania środków publicznych w związku z realizacją zamierzonego zadania. Dodatkowo wydatkowanie środków z dotacji obliguje jej beneficjenta do doboru takich metod i środków, aby wydatki były celowe i oszczędne, ponadto należycie określone i udokumentowane, by nie stwarzały wątpliwości, co do ich zasadności.

Z kolei zgodnie z art. 51a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej środowiskowy dom samopomocy świadczy usługi w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi i treningów umiejętności społecznych, polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym. W § 14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. (t.j. Dz.U z 2020 r., poz. 249) zawarto katalog usługi, o których mowa w art. 51a ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym usługi, obejmują w szczególności:

1) trening funkcjonowania w codziennym życiu, w tym: trening dbałości o wygląd zewnętrzny, trening nauki higieny, trening kulinarny, trening umiejętności praktycznych, trening gospodarowania własnymi środkami finansowymi;

2) trening umiejętności interpersonalnych i rozwiązywania problemów, w tym: kształtowanie pozytywnych relacji uczestnika z osobami bliskimi, sąsiadami, z innymi osobami w czasie zakupów, w środkach komunikacji publicznej, w urzędach, w instytucjach kultury;

2a) trening umiejętności komunikacyjnych, w tym z wykorzystaniem alternatywnych i wspomagających sposobów porozumiewania się, w przypadku osób z problemami w komunikacji werbalnej;

3) trening umiejętności spędzania czasu wolnego, w tym: rozwijanie zainteresowań literaturą, audycjami radiowymi, telewizyjnymi, internetem, udział w spotkaniach towarzyskich i kulturalnych;

4) poradnictwo psychologiczne;

5) pomoc w załatwianiu spraw urzędowych;

6) pomoc w dostępie do niezbędnych świadczeń zdrowotnych, w tym uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt u lekarza, pomoc w zakupie leków, pomoc w dotarciu do jednostek ochrony zdrowia;

7) niezbędną opiekę, w szczególności dla uczestników, o których mowa w art. 51c ust. 5 ustawy;

8) terapię ruchową, w tym: zajęcia sportowe, turystykę i rekreację;

9) całodobowe wyżywienie dla uczestników skierowanych na pobyt całodobowy w formie posiłków lub produktów żywnościowych do przygotowania posiłków przez uczestnika;

10) inne formy postępowania przygotowujące do uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej lub podjęcia zatrudnienia, w tym w warunkach pracy chronionej na przystosowanym stanowisku pracy.

Mając tak zakreślone ramy prawne Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium, że ww. zakwestionowane wydatki, poniesione ze środków udzielonej dotacji należało uznać za dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Przy czym wskazać należy, że skarżąca powiela po raz kolejny tę samą argumentację, która stanowiła podstawę wydania zaskarżonej decyzji i stanowi polemikę ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonej decyzji .

W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny, że kwestionowane wydatki nie sposób uznać za poniesione na bieżącą działalność ŚDS. I tak zgodzić należy się, że w stosunku do :

1) wydatku poniesionego na zakup dystrybutora paliwa, służy on de facto Fundacji do przechowywania zakupionego paliwa na potrzeby dowozu uczestników ŚDS i jest próbą przerzucenia kosztów z Fundacji na ŚDS. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że trudno uznać, że służy on treningom społecznym, w sytuacji gdy odbiorcami treningów są osoby w podeszłym wieku, osoby o ograniczonej sprawności intelektualnej, a znaczna część z uczestników ŚDS w ogóle nie posiada dokumentów prawa jazdy, ani nie jest posiadaczem pojazdów. Dodatkowo tego rodzaju zakup wykracza poza zakres usług/wyposażenia przewidzianych w przepisach dotyczących działalności środowiskowych domów samopomocy;

2) zakupu usługi Telewizji A na przeprowadzenie "treningu społecznego kształtowania praktycznych umiejętności wypowiadania się dla mediów i wystąpień przed kamerą dla uczestników ŚDS umiejętność publicznego wypowiadania się", także należy uznać za wykraczające poza standard usług świadczonych na rzecz uczestników ŚDS. Tym bardziej, że identycznie jak w przypadku wydatku na zakup dystrybutora paliwa odbiorcami treningów są osoby w podeszłym wieku, osoby o ograniczonej sprawności intelektualnej;

3) zakupu sauny, który także należy uznać za wydatek wykraczający poza standardowe wyposażenie środowiskowych domów samopomocy,

4) wydatku na usługę porad prawnych, w sytuacji, gdy dotyczą one funkcjonowania Fundacji, a nie bezpośrednio działalności ŚDS. Jak prawidłowo uznano wydatki na usługi prawne, o ile nie dotyczą podopiecznych ŚDS, nie mogą być finansowane ze środków dotacji;

5) zakupu kwiatów, gdyż wręczanie kosza róż, czy wiązanek, nawet jeśli do ich ułożenia przyczynili się podopieczni, trudno uznać za wydatek celowy. Słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że bardziej służył on promocji ŚDS w środowisku lokalnym.

Zatem w ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, na podstawie art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, że środki finansowe wydatkowane przez skarżącą na zrealizowanie wskazanych powyżej wydatków w łącznej kwocie 23.945,00 zł stanowią dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie podzielił zarzutów skargi zarówno w zakresie naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego. W związku z dokonaniem prawidłowych ustaleń faktycznych, trafna jest oparta na powołanych w decyzji przepisach prawa materialnego co do uznania pobranej w części dotacji za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Tym samym nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 8 ust. 1 i 2 77 § 1, 80 k.p.a.

Konkludując, zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w takim zakresie, by naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przeprowadziły postępowanie dowodowe, którego wyniki bez przekroczenia granic ustawowych poddały ocenie wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski.

Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji.