Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 15/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Umorzono postępowanie

SENTENCJA

Sygn. [...] IV SAB/Po 15/17 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 05 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Starosty w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Starosty na rzecz skarżącej R. P. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SAB/Po [...]

Uzasadnienie

02 września 2016 r. do Starosty wpłynął drogą mailową wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony przez R. P.. Wnioskująca zwróciła się do organu o przesłanie w formie skanów umowy, bądź umów cywilnych zawartych przez Powiat T. z adwokatem lub radcą prawnym albo z kancelarią adwokatów, radców prawnych albo kancelarią adwokatów i radców prawnych, dotyczących stałej obsługi prawnej powiatu w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu albo przesłanie informacji, że umowy takie nie zostały zawarte.

W dniu 31 stycznia 2017 r. R. P., reprezentowana przez adwokata T. Z., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Starosty w sprawie udostępnienia informacji publicznej domagając się zobowiązania organu do rozpoznania w terminie ustawowym wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Ponadto w skardze wniesiono o stwierdzenie, że organ dopuścił się w sprawie bezczynności oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca wskazała, że organ w terminie przewidzianym ustawą nie udostępnił wnioskowanej informacji w żądanej formie, ani nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia, co w ocenie skarżącej skutkuje uznaniem, że jest w stanie bezczynności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania oraz odstąpienie od zasądzenia wszelkich kosztów postępowania. Organ wskazał, że odpowiedź na wniosek skarżącej została przygotowana i przesłana na Jej adres mailowy w dniu 20 września 2016 r. Zatem w opinii organu nie ma mowy o opóźnieniu w udzieleniu odpowiedzi na wniosek. Udzielona odpowiedź zawierała informację dotyczącą zawartej umowy zlecenia do wykonywania czynności doradztwa, o którą skarżąca wnioskowała. Po otrzymaniu skargi na bezczynność organu w przedmiotowej sprawie stwierdzono, że omyłkowo do przesłanej odpowiedzi nie załączony został skan umowy. Powyższa informacja została uzupełniona o kserokopię wnioskowanej umowy.

W piśmie procesowym z dnia 15 marca 2017 r. Skarżąca podniosła, że "okoliczności podane w piśmie organu z dnia 15.02.2017 r. polegają na prawdzie". Ponadto wskazano, że załącza się udzieloną informację, albowiem organ po terminie na udzielenie odpowiedzi, tj. 20.09.2016 r. wskazał, iż zawarł przedmiotową umowę, jednak do dnia dzisiejszego jej Skarżącej nie przesłał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a. Oznacza to, że w sprawach indywidualnych, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej albo podejmowane czynności materialnotechniczne - możliwe jest zaskarżenie braku działania wymaganego od organu administracji. Uwzględnienie skargi w tym przypadku, w myśl art. 149 P.p.s.a., nakazuje sądowi administracyjnemu zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzygnięcia kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ocena co do bezczynności organu, dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu i wynikających z przepisów uprawnieniach i obowiązkach.

W myśl art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782; dalej: "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że (1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi; (2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Ponadto do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11 – CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por. wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10; a także wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11 – CBOSA).

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy stwierdzić, że jej przedmiotem uczyniono bezczynność Starosty w udostępnieniu skarżącej informacji publicznej określonej we wniosku z 02 września 2016 r., poprzez brak odpowiedzi na pytania dotyczące przesłania w formie skanów umowy, bądź umów cywilnych zawartych przez Powiat T. z adwokatem lub radcą prawnym albo z kancelarią adwokatów, radców prawnych albo kancelarią adwokatów i radców prawnych, dotyczących stałej obsługi prawnej powiatu w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu albo przesłanie informacji, że umowy takie nie zostały zawarte.

W sprawie jest poza sporem, że Starosta jako organ władzy publicznej, jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 pkt 1 u.d.i.p.). Nadto informacja, o udostępnienie której skarżąca zwróciła się wnioskiem stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów tej ustawy, odnosi się bowiem do działalności Starosty związanej z wydatkowaniem środków publicznych. Zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, które ten Sąd podziela, informację publiczną stanowią w szczególności materiały dokumentujące fakt lub sposób zadysponowania majątkiem publicznym, w tym treść i postać umów cywilnoprawnych dotyczących takiego majątku. Ta kwestia nie jest sporna między stronami.

Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z powołanym przepisem informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianiu podlega informacja publiczna, w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4, w tym o przedmiocie działalności i kompetencjach (lit. c) oraz o majątku, którym dysponują (lit. f). Natomiast art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. stanowi o udostępnieniu informacji publicznej, w szczególności o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych.

Mając na uwadze przywołane poglądy i przedstawioną wykładnię prawa, stwierdzić należy, że żądane przez stronę skarżącą dokumenty są informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zatem ustawa znajduje w sprawie zastosowanie. Treść wniosku wskazuje bowiem, że dotyczy on udostępnienia informacji publicznej w postaci dokumentów wytworzonych przez podmiot wykonujący zadania publiczne i odnoszących się do jego działalności. Informacja o wysokości wydatkowanych środków publicznych odnosi się bezpośrednio do działania podmiotu, który został powołany celem wykonywania zadań Powiatu, a ponadto wykonującego powierzone mu zadanie ze środków pochodzących ze środków publicznych.

Reasumując, żądane przez skarżącą informacje dotyczące obsługi prawnej Powiatu Tureckiego przez podmioty prywatne mają charakter informacji publicznej. Dotyczą bowiem sposobu dysponowania środkami publicznymi, natomiast Starosta jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia (por. np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 25 września 2014r., sygn. akt. II SAB/Ke [...] oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 08.03.2016r., sygn. II SAB/Ol [...], publ. CBOSA).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, że z akt nadesłanych przez Starostę wynika, że w dniu 20.09.2016 r. organ przesłał Skarżącej drogą elektroniczną odpowiedź na Jej wniosek zawierającą informację o zawartej umowie zlecenia do wykonywania czynności doradztwa. Do odpowiedzi nie załączono jednakże skanu przedmiotowej umowy. Jak wynika z akt w dniu 08 lutego 2016 r. o godz. 12:05 została wysłana przez organ drogą elektroniczną na adres podany we wniosku, wiadomość e-mail wraz z załącznikiem, stanowiącym skan umowy zlecenia zawartej pomiędzy Starostwem Powiatowym w T., a Kancelarią Radców Pranych s.c. H. Z.-R., K. S.. Ponadto tego samego dnia wysłano kserokopię tej umowy za pośrednictwem poczty. Jak wynika z wydruku z informacji Poczty Polskiej S.A. o śledzeniu przesyłki, pismo wraz z umową zostało doręczone na adres Kancelarii Adwokackiej w dniu 13.02.2017 r. o godz. 16.53.

Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku ( art. 13 ust. 2). W świetle ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, pozostawanie w bezczynności przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, oznacza niepodjęcie - w terminie wskazanym w art. 13 ustawy - stosownych czynności. Bezczynność polega zatem zasadniczo na nieudostępnieniu informacji i na niewydaniu decyzji o odmowie jej udzielenia lub decyzji o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1) jak też niepoinformowaniu, iż organ nie dysponuje żadną informacją lub, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Stan bezczynności ustępuje w sytuacji gdy organ udostępni żądaną informację w zakresie i w formie wnioskowanej przez podmiot zainteresowany jej uzyskaniem (por. II SAB/Go 57/16).

W ocenie Sądu bezsporne jest uchybienie terminu w udzieleniu wnioskowanej informacji przez organ. Czternastodniowy termin odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 02 września 2016 r., dotyczący skanów ewentualnych umów związanych z obsługą prawną Powiatu Tureckiego upłynął 16 września 2016 r.

Starosta nie przesłał skarżącej umowy zgodnie z jej wnioskiem i od 02 września 2016 r. do 08 lutego 2017 r. pozostawał w tym zakresie w bezczynności. Ostatecznie organ odpowiedział na wniosek z dnia 02 września 2016 r. Załatwienie wniosku skarżącej nastąpiło po wniesieniu skargi, a przed dniem wydania wyroku w sprawie. W tym stanie rzeczy zadośćuczynienie obowiązkowi udzielenia żądanej informacji publicznej po wniesieniu skargi uzasadnia umorzenie postepowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Zgodnie z ww. przepisem Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Oceniając charakter zaistniałej w sprawie bezczynności Sąd uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W doktrynie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Terminy udostępnienia informacji publicznej zostały przez organ bezsprzecznie przekroczone, jednak Sąd uznał, że działanie to nie było zamierzone i wynikało z omyłkowego niezałączenia do wiadomości email przedmiotowego skanu umowy. Nadto w dniu 08 lutego 2017 r. żądana informacja została stronie udostępniona, zarówno drogą elektroniczną jak i za pośrednictwem poczty. Zatem nie można przypisać organowi złej woli, czy też braku podejmowania jakichkolwiek czynności związanych z realizacją wniosku.

Konsekwencją uwzględnienia skargi wskutek stwierdzenia, że organ dopuścił się zarzuconej bezczynności, stało się orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postepowania sądowego. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200, 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się kwota [...]zł uiszczonego wpisu od skargi i opłata skarbowa w wysokości [...] zł za udzielenie pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego skarżącej w wysokości [...] zł równoważnej minimalnej stawce za czynności adwokata w postępowaniu administracyjnym z § 14 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800).