Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1523/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 2 i  ust. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant specjalista Anna Florek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi T.M. (dalej "skarżący") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Pismem z 8 maja 2019 r. skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami za okres od listopada 2005 r. do lutego 2009 r. z powodu bardzo trudnej sytuacji życiowej, potęgowanej przez podeszły wiek i przewlekłe choroby, która uniemożliwia pokrycie zobowiązań względem ZUS. Podniósł, że zobowiązania wobec ZUS pochodzą sprzed ponad dziesięciu lat i należy stwierdzić ich przedawnienie na podstawie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W toku postępowania wyjaśniającego skarżący nie dołączył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację rodzinną i zdrowotną.

2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej "ZUS" lub "organ") decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie:

1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm., dalej "u.s.u.s."), odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 48.146,94 zł, tj.:

a) ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2005 r. do lutego 2009 r. w łącznej kwocie 44.649,68 zł, w tym z tytułu: składek – 20.027,68 zł i odsetek liczonych na dzień 13 maja 2019 r. – 24.622 zł,

b) Fundusz Pracy za okres od listopada 2005 r. do lutego 2009 r. w łącznej kwocie 3.497,26 zł, w tym z tytułu: składek - 1.576,26 zł i odsetek liczonych na dzień 13 maja 2019 r. – 1.921 zł;

2) art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, zwanego dalej "rozporządzeniem"), odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 48.146,94 zł, w tym:

a) ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2005 r. do lutego 2009 r. w łącznej kwocie 44.649,68 zł, w tym z tytułu: składek - 20.027,68 zł i odsetek liczonych na dzień 13 maja 2019 r. - 24.622 zł,

b) Fundusz Pracy za okres od listopada 2005 r. do lutego 2009 r. w łącznej kwocie 3.497,26 zł, w tym z tytułu: składek - 1.576,26 zł i odsetek liczonych na dzień 13 maja 2019 r. - 1.921,00 zł.

W zakresie stanu faktycznego ZUS ustalił: 1) skarżący prowadził działalność gospodarczą do dnia 13 października 2013 r., 2) skarżący pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.377,57 zł brutto, z którego dokonywane są potrącenia (na rzecz składek ZUS) w kwocie 309,99 zł; kwota do wypłaty na rzecz skarżącego wynosi 848,60 zł, 3) skarżący pozostaje w związku małżeńskim, 4) na nazwisko skarżącego zarejestrowany jest samochód [...] z 1990 r. (współwłasność) i [...] z 2005 r., 5) zgodnie z Centralną Bazą Danych Ksiąg Wieczystych skarżący jest właścicielem [...] części nieruchomości gruntowej (działka gruntu, KW [...]) o pow. [...] ha, położonej w U., 6) od stycznia 2019 r. wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS O/B.; egzekucja jest skuteczna – w ciągu ostatnich kilku miesięcy wyegzekwowano 1.549,95 zł.

ZUS stwierdził, że należności z tytułu składek za okres od listopada 2005 r. do lutego 2009 r. są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Na zawieszenie biegu terminu przedawnienia miało wpływ złożenie przez skarżącego w dniu 19 stycznia 2015 r. wniosku o umorzenie należności na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Wydana w tej sprawie decyzja z dnia z [...] r. uprawomocniła się w dniu 26 maja 2018 r. W tym zakresie ZUS wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 15 ww. ustawy bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie należności na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13.

ZUS uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4, 4a, 4b, 5 i 6 u.s.u.s.

Wskazał, że wobec skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, posiada majątek nieruchomy, uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości 1.377,57 zł brutto, z którego prowadzone jest skuteczne postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS 0/B.. Ani naczelnik urzędu skarbowego, ani komornik sądowy nie stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie ma również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Zdaniem ZUS, skarżący nie wykazał, że w jego przypadku istnieje możliwość umorzenia należności na podstawie przepisów rozporządzenia.

Przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma w stosunku do skarżącego zastosowania, ponieważ nie prowadzi on już działalności gospodarczej.

W trakcie toczącego się postępowania skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów dotyczących jego sytuacji rodzinnej i zdrowotnej, w tym informacji dotyczących ponoszonych wydatków, czy posiadania ewentualnych zobowiązań pieniężnych.

ZUS argumentował, iż pomimo podnoszonych przez skarżącego problemów zdrowotnych, które jednak nie zostały udokumentowane, skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci pobieranej (niezależnie od stanu zdrowia) emerytury. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia skarżącego uniemożliwia uzyskiwanie dochodu pozwalającego na spłatę należności względem ZUS.

ZUS podniósł również, iż wdrożone wobec skarżącego przymusowe dochodzenie należności ze świadczenia emerytalnego jest prowadzone zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości. Według danych Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych (dane za wrzesień 2018 r.) minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1.151,57 zł. Uzyskiwany przez skarżącego dochód, który wynosi 1.158,59 zł (świadczenia emerytalne bez dokonanych potrąceń egzekucyjnych), nie jest niższy od minimum socjalnego, zatem należy wykluczyć przesłankę ubóstwa. Ponadto ZUS zauważył, iż małżonka skarżącego zobowiązana jest przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny.

ZUS stwierdził, iż szansę na wyjście z zadłużenia i możliwość umorzenia znacznej kwoty zadłużenia (40.690,94 zł) dała skarżącemu ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Decyzją z dnia [...]. znak: [...] określono warunki umorzenia należności na podstawie ww. ustawy, wskazując, iż warunkiem umorzenia była spłata należności niepodlegających umorzeniu w terminie 12 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji określającej warunki umorzenia (chociażby w ramach układu ratalnego). Skarżący nie uregulował składek niepodlegających abolicji, dlatego decyzją z dnia [...]r. ZUS odmówił skarżącemu umorzenia zaległości z tytułu składek.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub jej uchylenie i stwierdzenie umorzenia należności.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 28 u.s.u.s. poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do umorzenia należności z tytułu składek,

2) nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że trudna sytuacja majątkowa i osobista skarżącego, a także zły stan zdrowia nie uzasadniają umorzenia należności z tytułu składek, podczas gdy w rzeczywistości opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

3) naruszenie przepisów rozporządzenia poprzez błędną interpretacje przepisów wskazanego rozporządzenia i błędne ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo istnienia przesłanek do ich zastosowania,

4) nieuwzględnienie trudnej sytuacji życiowej skarżącego.

W ocenie skarżącego, ZUS bezpodstawnie odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek, pomimo że jego sytuacja osobista i materialna jest bardzo trudna i nie jest on w stanie zapłacić zaległości, które wynoszą aż 48.146,94 zł.

Wskazał, że jest przewlekle chory i zmuszony jest kupować drogie lekarstwa. Uzyskiwany dochód jest jedynie nieznacznie wyższy od minimum socjalnego dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego. Przy czym ZUS nie uwzględnił, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim i dlatego wskazanie minimum dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego nie jest właściwe. W pierwszym kwartale 2019 r. minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego wyniosło 1.935,77 zł, a więc było znacznie wyższe niż dochód uzyskiwany przez skarżącego. W konkluzji stwierdził, iż umorzenie należności z tytułu składek jest zasadne z powodu przewlekłej choroby skarżącego i ze względu na to, że opłacenie składek pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych.

4. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadzała się do oceny zgodności z prawem decyzji odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami.

W skardze skarżący podkreślił, iż z uwagi na trudną sytuację majątkową i osobistą skarżącego, a także zły stan zdrowia, opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż zobowiązania skarżącego nie uległy przedawnieniu.

Stosownie bowiem do art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Do 31 grudnia 2011 r. ten przepis stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Należy wskazać, że 5-letni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., poz. 1378). Jednakże w art. 27 ustawy nowelizującej ustawodawca postanowił, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. (a więc jak również w tej sprawie), stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1), zaś jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2).

W tym zakresie ZUS prawidłowo wskazał, iż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu od dnia złożenia w dniu 19 stycznia 2015 r. wniosku o umorzenie należności na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) do dnia uprawomocnienia się decyzji z [...] r., tj. do dnia [...]r. (decyzja ZUS z dnia [...]r. określająca warunki umorzenia należności według stanu na dzień 19 stycznia 2015 r. oraz decyzja ZUS z dnia [...] r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek wraz z dowodami doręczenia ich skarżącemu w aktach sprawy).

Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 15 ww. ustawy, bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie należności należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13.

Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z jego ust. 1-3, umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w części może nastąpić (z zastrzeżeniem ust. 3a) tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wspomniany art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazuje z kolei, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia wspomnianych należności w takim przypadku określa przywołane wcześniej rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z jego § 3 ust. 1, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Umorzenie należności z tytułu składek następuje więc w ściśle określonej sytuacji. Organ orzekający w sprawie w pierwszej kolejności musi zatem stwierdzić, czy okoliczność taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie organ jest natomiast zobligowany do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie: musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. lub rozporządzeniu jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Także zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób niebudzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności.

Jednocześnie niezbędne staje się podkreślenie, że rolą Sądu administracyjnego orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest bowiem obowiązany do oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne, a nie to, czy w sytuacji zaistnienia takiej możliwości, poprawnie postąpił, podejmując taką, niepomyślną dla wnioskodawcy, kwalifikację.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że organ sprostał opisanym wymogom. Trafnie bowiem spostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by zaistniała jakakolwiek okoliczność warunkująca przyjęcie odmiennej kwalifikacji w tym przedmiocie, co znalazło zresztą odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zarówno pogląd ten, jak i argumentacja powołana na jego poparcie zasługują na aprobatę.

W ślad za organem powtórzyć zatem trzeba, że w sprawie, z przyczyn oczywistych, nie wystąpiła okoliczność opisana w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., a ponadto nie przedłożono jakichkolwiek dokumentów, które dowodziłoby spełnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 2, pkt 4 i pkt 4b u.s.u.s. Jednocześnie niewątpliwym jest, że wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.), a skarżący (pomimo zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej) dysponuje majątkiem, z którego można egzekwować należności (art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.). Z kolei co do pkt 5 i 6 tego przepisu stwierdzić należy, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne – wyegzekwowano 1.549,95 zł.

Odnosząc się z kolei do przesłanek określonych w rozporządzeniu, organ prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek, to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim, jako wnioskodawcy (por. wyroki NSA: z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 980/18; z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z dnia 13 marca 2014 r., sygn. II GSK 31/13; z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wynika to przede wszystkim z faktu, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. Ponadto to stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. II GSK 149/1, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z ustalonego w oparciu o oświadczenia skarżącego stanu faktycznego wynika, że skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej, pozostaje w związku małżeńskim, pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.377,57 zł brutto, na nazwisko skarżącego zarejestrowany jest samochód [...] z 1990 r. (współwłasność) i [...]z 2005 r., a zgodnie z Centralną Bazą Danych Ksiąg Wieczystych skarżący jest właścicielem [...] części nieruchomości gruntowej (działka gruntu, KW [...]) o pow. [...]ha, położonej w U.

Sąd podziela stanowisko ZUS, że, biorąc pod uwagę posiadany przez skarżącego majątek (nieruchomość, pojazdy) oraz uzyskiwanie stałego dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, skarżący nie jest zagrożony ubóstwem. W każdym razie skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby na wystąpienie przesłanki umorzenia określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia – np. dotyczących wysokości ponoszonych wydatków, czy też posiadania zobowiązań, pomimo, że był wzywany do przedłożenia dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną, czy zdrowotną. Skarżący nie wskazał, iż korzysta z pomocy społecznej. ZUS słusznie dostrzegł, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zobowiązany jest przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Skarżący nie udzielił żadnych informacji, czy jego małżonka uzyskuje dochody i ewentualnie w jakiej wysokości.

W sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia zaległości określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w postaci przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący, choć we wniosku o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek powołuje się na trudną sytuację życiową potęgowaną przez podeszły wiek i przewlekłe choroby, to nie wykazał tych okoliczności – w toku postępowania nie złożył organowi, przykładowo, dokumentacji lekarskiej obrazującej stan zdrowia skarżącego. W sprawie uwzględnić należy, że skarżący pobiera świadczenie emerytalne, wypłacane bez względu na stan zdrowia, a jednocześnie nie wskazał, że ma zamiar podjąć pracę, ale z uwagi na stan zdrowia w postaci przewlekłej choroby nie jest to możliwe.

Zgodnie bowiem z treścią rozporządzenia, to skarżący winien wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną, czy zdrowotną nie jest w stanie spłacić należności z tytułu składek. W myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia, do umorzenia należności z tytułu składek (odsetek) nie wystarczy samo powołanie się na trudną sytuację materialną, rodzinną oraz zdrowotną. Konieczne jest wystąpienie sytuacji braku możliwości uregulowania należności z tej przyczyny, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla skarżącego i jego rodziny, a tej okoliczności skarżący nie wykazał, choć ZUS wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną, czy zdrowotną.

Sąd podziela stanowisko ZUS, że należności publicznoprawne korzystają ze szczególnej ochrony prawnej i powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności. W orzecznictwie sądowym akcentuje się, iż "w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych" (por. wyroki NSA: z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10; z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 193/14, LEX nr 1658374; z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt II GSK 301/06;z dnia 9 maja 2018 r., I GSK 955/18, z dnia 26 maja 2020 r. sygn.. akt I GSK 211/20 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl 8). Decydując się na podjęcie aktywności zarobkowej, skarżący musiał liczyć się z obowiązkiem terminowej zapłaty należności publicznoprawnych, w tym z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy.

Skarżący miał możliwość umorzenia znacznej kwoty zadłużenia (40.690,94 zł) na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Decyzją z dnia [...]r. określono warunki umorzenia należności na podstawie ww. ustawy, wskazując, iż warunkiem umorzenia była spłata należności niepodlegających umorzeniu w terminie 12 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji określającej warunki umorzenia. Ponieważ skarżący nie uregulował składek niepodlegających abolicji, ZUS zobowiązany był odmówić umorzenia ww. zaległości i w tym zakresie wydał decyzję z dnia [...]r.

W świetle powyższych uwag uznać należało, że organ w sposób poprawny zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a przeprowadzona przezeń analiza sytuacji skarżącej przez pryzmat przesłanek umorzenia należności z tytułu składek nie nosi znamion dowolności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.