Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 40/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 6, art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
Teza: (...) w granicach materialnych rozpoznawanej sprawy pozostaje jedynie kwestia orzeczenia przez właściwy organ administracji publicznej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Decyzja orzekająca w powyższym zakresie jest aktem administracyjnym związanym stanem faktycznym, na który składają się trzy elementy. Po pierwsze, przyznanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) świadczenia wychowawczego. Po drugie, stwierdzenie przez wojewodę, że w konkretnym stanie faktycznym po przyznaniu świadczenia wychowawczego znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po trzecie, uchylenie z tej przyczyny przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) swojej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Zaistnienie drugiego i trzeciego elementu implikuje wydanie decyzji orzekającej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Przy czym jest to sprawa administracyjna materialnie i procesowo odrębna (autonomiczna) od sprawy stwierdzenia zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz sprawy uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze.

TEZY

(...) w granicach materialnych rozpoznawanej sprawy pozostaje jedynie kwestia orzeczenia przez właściwy organ administracji publicznej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Decyzja orzekająca w powyższym zakresie jest aktem administracyjnym związanym stanem faktycznym, na który składają się trzy elementy. Po pierwsze, przyznanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) świadczenia wychowawczego. Po drugie, stwierdzenie przez wojewodę, że w konkretnym stanie faktycznym po przyznaniu świadczenia wychowawczego znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po trzecie, uchylenie z tej przyczyny przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) swojej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Zaistnienie drugiego i trzeciego elementu implikuje wydanie decyzji orzekającej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Przy czym jest to sprawa administracyjna materialnie i procesowo odrębna (autonomiczna) od sprawy stwierdzenia zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz sprawy uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant St. inspektor sądowy Grażyna Jankowska-Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez M. K. (zwaną dalej także skarżącą) - reprezentowaną przez pełnomocnika adwokata I. G. - jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 listopada 2019 r. (nr [...]) utrzymująca w mocy, wydaną z upoważnienia Wojewody Opolskiego, decyzję Kierownika Oddziału Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego w Wydziale Polityki Społecznej i Zdrowia Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego z dnia 19 czerwca 2019 r. (nr [...]) orzekającą, że świadczenie wychowawcze wypłacone M. K. na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 19 kwietnia 2016 r. (nr [...]) w okresie od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. w kwocie 21.000,00 złotych jest nienależnie pobranym świadczeniem i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:

Wskazaną wyżej decyzją z dnia 19 kwietnia 2016 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Wójta Gminy [...], przyznał M. K. świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko K. K. w kwocie 500,00 zł miesięcznie oraz na kolejne dzieci: K. K. oraz B. K. po 500 zł na każde z nich, na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.

W oświadczeniu z dnia 30 września 2017 r. M. K. wskazała, że jej mąż P. K. od dnia 11 lipca 2016 r. do "nadal" pracuje w [...] i jest to praca stała. Wojewoda Opolski w piśmie z dnia 28 lutego 2018 r. (Nr [...]) poinformował Wójta Gminy [...], że w sprawie świadczenia wychowawczego przyznanego M. K. decyzją z dnia 19 kwietnia 2016 r. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 11 lipca 2016 r. W konsekwencji, wydaną z upoważnienia Wójta Gminy [...], decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia 17 maja 2018 r. (Nr [...]), powołując się na art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 z późn. zm.) - zwanej dalej także ustawą, uchylono od dnia 11 lipca 2016 r. decyzję własną z dnia 19 kwietnia 2016 r. ustalającą prawo M. K. do świadczenia wychowawczego na rzecz trojga dzieci w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., z powodu ustalenia, że w sprawie zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 11 lipca 2016 r. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 21 maja 2018 r. Strona nie wniosła odwołania od tej decyzji.

W odrębnym postępowaniu, zainicjowanym wnioskiem M. K., Wojewoda Opolski, decyzją z dnia 5 lipca 2018 r. (Nr [...]), orzekł o odmowie przyznania stronie świadczenia wychowawczego w wysokości dodatku dyferencyjnego na dzieci w okresie od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. Decyzję doręczono stronie w dniu 17 lipca 2018 r. Również ta decyzja nie została przez stronę zaskarżona i stała się ostateczna.

Następnie pismem z dnia 23 maja 2019 r. Wojewoda Opolski (zwany dalej również organem pierwszej instancji) zawiadomił M. K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wypłaconego na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 19 kwietnia 2016 r. oraz jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia 19 czerwca 2019 r. orzekł, że świadczenie wychowawcze, wypłacone M. K. na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 19 kwietnia 2016 r. w okresie od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. w kwocie 21.000,00 zł, jest nienależnie pobranym świadczeniem i podlega zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 11 lipca 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. Powołał art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i podał, że mąż wnioskodawczyni w okresie od dnia 11 lipca 2016 r. był zatrudniony jako pracownik najemny w [...] (umowa o pracę z dnia 11 lipca 2016 r.), co oznacza, że w sprawie świadczenia wychowawczego pobieranego w Polsce przez M. K. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w okresie, w którym jej mąż był zatrudniony w [...]. Wskazał, że z przekazanego harmonogramu wynika, iż na podstawie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 19 kwietnia 2016 r. wypłacono świadczenie wychowawcze na troje dzieci w okresie od sierpnia 2016 r. do września 2017 r. w wysokości 1.500,00 zł miesięcznie, łącznie 21.000,00 zł (14 miesięcy x 1.500,00 zł). Organ kwotę tę uznał za świadczenie nienależnie pobrane stosownie do treści art. 25 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jednocześnie organ pierwszej instancji obliczył odsetki na dzień wydania decyzji w kwocie 3.321,45 zł i przedstawił sposób ich wyliczenia.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji M. K. zarzuciła, że organ nie zbadał, czy jej mąż był uprawniony do świadczeń na rodzinę w państwie, w którym pracował w tym okresie. Podniosła, że jej mąż nie pobierał za granicą w spornym okresie żadnych świadczeń. Zaznaczyła, że w okresie tym ona i jej dzieci byli zameldowani na terenie Polski, a organ tego nie zbadał. Stwierdziła ponadto, że nie może ponosić konsekwencji opieszałości organu, który wszczął postępowanie dopiero w 2019 r. i nalicza odsetki za okres od 2016 r. Podała także, iż nie było możliwe załatwienie świadczeń rodzinnych za granicą, gdyż firma, w której mąż pracował była niewiarygodna. Wskazała, że zgadza się jedynie na zwrot świadczenia na syna K. K., oczywiście bez żadnych odsetek, ale nie wie dlaczego została pozbawiona zasiłku na córki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił i omówił podstawę prawną orzekania w sprawie. Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż konsekwencją wydania decyzji w trybie art. 16 ust. 6 ustawy (z uwagi na zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego) i pozbawienia strony prawa do świadczenia wychowawczego jest orzeczenie przez organ, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy, o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym. Przy tym okoliczność pobierania świadczeń w innym Państwie Członkowskim pozostaje bez wpływu na konieczność zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Powołując się na orzecznictwo sądowe Kolegium uznało, że samo uprawnienie do świadczeń rodzinnych ojca dzieci w ustawodawstwie kraju zatrudnienia (czyli możliwość złożenia wniosku w tym przedmiocie) przesądza o właściwości tego kraju do wypłaty należnych świadczeń rodzinnych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu pełnomocnik M. K. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego.

Zarzuty natury procesowej dotyczą naruszenia: art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) - zwanej dalej K.p.a., przez odstąpienie od podjęcia kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; art. 77 § 1 K.p.a. przez odstąpienie od zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całości materiału dowodowego w sprawie. Zarzut procesowy obejmuje również błąd w ustaleniach faktycznych przez pominięcie faktu, że skarżąca pozostaje w separacji faktycznej ze swoim mężem P. K. oraz brak ustalenia, że mąż strony pracował wówczas zarówno na terenie [...], [...], jak i innych krajów UE, w związku z czym nie stał się osobą uprawnioną do świadczeń na swoją rodzinę, bo nigdy nie otrzymał od pracodawcy zaświadczenia dotyczącego zatrudnienia, a firma ta nie jest do zidentyfikowania w rejestrze firm.

Zarzut naruszenia prawa materialnego obejmuje kilka kwestii. Po pierwsze, naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało brakiem uznania, że skarżąca uprawniona jest do korzystania ze świadczeń przyznanych decyzją Wójta w Polsce aż do końca okresu świadczeniowego. Po drugie, naruszenie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich błędne zastosowanie, a w konsekwencji nieprzeprowadzenie ustaleń co do okoliczności, w jakich strona wystąpiła o przyznanie jej zasiłku rodzinnego, a w szczególności czy można przypisać jej tzw. złą wiarę i świadome wprowadzenie w błąd organu administracji, czy też świadczenie zostało pobrane w okolicznościach, które takiego negatywnego zachowania strony w żaden sposób nie uzasadniają. Po trzecie, naruszenie art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przyjęcie i prawidłowe zastosowanie tego przepisu skutkowałoby uznaniem, że świadczenie wychowawcze wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Po czwarte, naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że pobrane świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym, podczas gdy organ odwoławczy nie dokonał ustaleń w zakresie faktu, że mąż skarżącej de facto nigdy nie uzyskał w skarżonym terminie uprawnienia do świadczeń na swoją rodzinę w obcym państwie. Po piąte, naruszenie art. art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji sprzecznej z gwarantowanymi w tych przepisach prawami skarżącej.

Na tej podstawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik skarżącej wniósł o jej przesłuchanie co do przyczyn złożenia przez nią wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, pozostawania w faktycznej separacji z mężem P. K., który wyjechał za granicę i nie pomagał w utrzymaniu rodziny oraz braku jej zatrudnienia w okresie od dnia 1 sierpnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z umowy o pracę męża skarżącej. Pełnomocnik skarżącej wniósł również o całkowite zwolnienie jej od kosztów sądowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 3 lutego 2020 r. (sygn. akt II SPP/Op 10/20) umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem pełnomocnika skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że z uwagi na przedmiot sprawy związany z ustaleniem i zwrotem świadczenia wychowawczego, M. K. jako skarżąca, jest ustawowo zwolniona od uiszczania kosztów sądowych.

W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i argumenty w niej zawarte. Dodatkowo podkreślił, że mąż skarżącej – jako najemnik - pracował tam, gdzie wskazał mu pracodawca, zgodnie z umową załączoną do skargi. W jego ocenie, organ administracji ustalił stan faktyczny sprawy tylko i wyłącznie opierając się na "pobieżnym oświadczeniu skarżącej". Dodał, że organ nie powinien opierać się na domniemaniach, tylko powinien procedować na podstawie faktów. Zwrócił również uwagę, że mąż skarżącej nie miał oświadczenia od pracodawcy o wykonywanej pracy, nie posiadał ubezpieczenia społecznego, więc nie mógł pobierać świadczeń na dzieci. Pełnomocnik skarżącej uważa, że te wszystkie kwestie powinny zostać wyjaśnione również w postępowaniu w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.

Sposób rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny regulują dwa przepisy: art. 134 oraz art. 135 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Przy czym, przeprowadzając kontrolę, sąd bierze pod uwagę stan faktyczny oraz stan prawny istniejący w momencie podejmowania przez organ administracji kontrolowanego aktu administracyjnego – co jest istotne w niniejszej sprawie. Natomiast zgodnie z art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki (w odniesieniu do decyzji sankcję wzruszalności lub sankcję nieważności) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rolą sądu administracyjnego jest zatem odtworzenie materialnych granic sprawy administracyjnej rozpoznawanej przez kontrolę. Sprawa ta jest bowiem emanacją stosunku administracyjnoprawnego o charakterze materialnym, który wyznaczają znajdujące zastosowanie przepisy prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie te przepisy stanowią art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - nadal zwanej ustawą, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 lipca 2019 r. z uwagi na treść art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 924). Stosownie do tej regulacji, osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do jego zwrotu. Przy czym, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6 ustawy. Chodzi tu o sytuację, gdy matka, ojciec, opiekun faktyczny lub opiekun prawny dziecka lub członek rodziny tych osób w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania przebywają poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wówczas organ właściwy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Pozytywne ustalenie wojewody w tym zakresie stanowi obligatoryjną przesłankę do wydania przez właściwy organ, który przyznał i wypłacił świadczenie wychowawcze decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu wskazanego wyżej innego państwa w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takim przypadku świadczenie wychowawcze jest nienależne za okres od dnia, w którym wyżej wymienione osoby stały się uprawnione do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze.

Powołane przepisy wskazują, że w granicach materialnych rozpoznawanej sprawy pozostaje jedynie kwestia orzeczenia przez właściwy organ administracji publicznej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Decyzja orzekająca w powyższym zakresie jest aktem administracyjnym związanym stanem faktycznym, na który składają się trzy elementy. Po pierwsze, przyznanie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) świadczenia wychowawczego. Po drugie, stwierdzenie przez wojewodę, że w konkretnym stanie faktycznym po przyznaniu świadczenia wychowawczego znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Po trzecie, uchylenie z tej przyczyny przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) swojej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Zaistnienie drugiego i trzeciego elementu implikuje wydanie decyzji orzekającej o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym i obowiązku jego zwrotu. Przy czym jest to sprawa administracyjna materialnie i procesowo odrębna (autonomiczna) od sprawy stwierdzenia zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz sprawy uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda Opolski pismem z dnia 28 lutego 2018 r. poinformował Wójta Gminy [...], że w sprawie świadczenia wychowawczego przyznanego M. K. decyzją tego organu z dnia 19 kwietnia 2016 r. przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 11 lipca 2016 r. Następnie Wójt Gminy [...] ostateczną decyzją z dnia 17 maja 2018 r. uchylił - ze skutkiem od dnia 11 lipca 2016 r. - wskazaną wyżej własną decyzję z dnia 19 kwietnia 2016 r. ustalającą skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na troje dzieci. Te obiektywne elementy stanu faktycznego stanowią obligatoryjne przesłanki (zaszłość) dla sprawy stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i obowiązku jego zwrotu. Dlatego w ocenie Sądu, organy obu instancji słusznie uznały, że sam fakt zaistnienia przesłanek określonych w art. 25 ust. 2 pkt 3 ustawy, czyli wypłacenie świadczenia wychowawczego w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6 ustawy, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczenia na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do dnia uchylenia decyzji, stanowi podstawę do uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane.

Również oceniając przebieg postępowania przed organami obu instancji, Sąd stwierdza, że odpowiadało ono określonym w przepisach K.p.a. standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej zarówno w zakresie podstawowych uprawnień uczestników procesu, jak i odpowiadających im obowiązków organu. W postępowaniu tym organy zrealizowały naczelną zasadę czynnego udziału strony i zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego.

Odnosząc się natomiast do okoliczności faktycznych powoływanych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, jak również przez jej pełnomocnika w skardze do Sądu, należy stwierdzić, że nie dotyczą one rozpoznawanej sprawy administracyjnej uznania świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane i stwierdzenia obowiązku jego zwrotu. Okoliczności te odnoszą się bowiem do przesłanek wydania decyzji o uchyleniu decyzji w sprawie przyznania M. K. świadczenia wychowawczego, a także podstaw uznania przez Wojewodę Opolskiego, że w sprawie tego świadczenia wychowawczego przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia 11 lipca 2016 r. Mogły one w przeszłości, a w pewnym zakresie nadal mogą, być podstawą (przesłanką) wykorzystania określonych środków prawnych w odrębnych postępowaniach.

Niezależnie od powyższego, Sąd, odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przeprowadzenie postępowania dowodowego, wyjaśnia, że sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej determinuje sposób i zakres dokonywania ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny w toku rozpoznawania sprawy i zasadniczo różni go od sposobu dokonywania ustaleń faktycznych w procesie cywilnym i karnym oraz w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny dokonuje ustaleń faktycznych na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), chyba że organ administracji nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. Jedynie w wyjątkowych przypadkach sąd może dopuścić dowód uzupełniający z dokumentu (art. 106 § 3 P.p.s.a.), co zresztą tylko potwierdza regułę ogólną, bowiem sąd dopuszcza taki dokument, który jest niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, zatem powinien (lub mógł) być częścią akt sprawy już w postępowaniu przed organem administracji. Te istotne wątpliwości muszą odnosić się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania organu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Poza zasadniczym rozstrzygnięciem Sąd informuje, że stosownie do treści art. 25 ust. 10 ustawy, organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W tym celu strona może zwrócić się ze stosownym wnioskiem do organu właściwego – czyli w tym przypadku do Wojewody Opolskiego.