Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 397/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2010-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23a ust. 2, ust. 6, art. 21 ust. 1,
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1971 nr 149 poz 2 art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt h, art. 73, art. 74, art. 77, art. 78
law: Rozporządzenie Rady nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie
journal: Dz.U.UE.L 1972 nr 74 poz 1 art. 10 ust. 1 lit.a
law: Rozporządzenie Rady EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie  stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do  członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. B. – A., B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], rozstrzygającą o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne, które miało następujący przebieg:

Wnioskiem z dnia 14 września 2006 r., G. B. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: A. B. i B. B. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia przez dzieci roku szkolnego i podjęcia przez nie nauki poza miejscem zamieszkania podając, że w skład jej rodziny poza nią wchodzi dwójka jej dzieci.

Decyzją z dnia [...], nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. orzekł o przyznaniu G. B. wnioskowanych świadczeń w formie: zasiłku rodzinnego w kwocie 68 zł na A. B. i kwocie 64 zł na B. B., na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na A. B. w kwocie 100 zł i B. B. w kwocie 100 zł wypłaconego jednorazowo, a także dodatku na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na A. i B. B., w kwocie po 50 zł na każde z dzieci, na okres od 1 września 2006 r. do 30 czerwca 2007 r.

W piśmie z dnia 30 lipca 2007 r. złożonym w organie, G. B. wnosząc o potraktowanie dochodu za 2006 r. jako dochodu utraconego oświadczyła, że w okresach od 6 lutego 2006 r. do 3 marca 2006 r., od 17 maja 2006 r. do 23 czerwca 2006 r. oraz od 30 października 2006 r. do 15 grudnia 2006 r. pracowała w Holandii, a za swą pracę otrzymała wynagrodzenie.

W związku z oświadczeniem złożonym przez G. B., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach pomocy społecznej (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.), pismem z dnia 2 kwietnia 2008 r., wystąpił do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu o ustalenie, czy w sprawie G. B. znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W odpowiedzi na powyższe Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Opolu, pismem z dnia 29 kwietnia 2009 r. poinformował organ właściwy w sprawie przyznania świadczeń, że w sprawie dotyczącej zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na A. i B. B., przyznanego na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 30 października 2006 r.

W związku z uzyskaną informacją, decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. orzekł, na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, o uchyleniu decyzji własnej z dnia [...] przyznającej świadczenia G. B.

Następnie, działający z upoważnienia Marszałka Województwa Opolskiego, Kierownik Referatu Organizacji i Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu wszczął i przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia dla G. B. uprawnień do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, stosownie do jej wniosku, m.in. wzywając w tym zakresie wnioskodawczynię do jego uzupełnienia.

Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa Opolskiego, orzeczono o odmowie przyznania G. B. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: A. i B. B., w okresie od 30 października 2006 r. do 15 grudnia 2006 r. Decyzja wydana została na podstawie art. 21 ust. 1 w zw. z art. 23a ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), art. 10 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Rady EWG Nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia Rady EWG Nr 1408/71 dotyczącego stosowania systemów zabezpieczenia społecznego dla pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie w zw. z art. 73 Rozporządzenia Rady EWG Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie oraz decyzją 207 z dnia 7 kwietnia 2006 r. dotyczącą interpretacji art. 76 i art. 79 ust. 3 rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 i art. 10 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 574/72 dotyczących kumulacji świadczeń i zasiłków rodzinnych. W uzasadnieniu decyzji, odnosząc się do regulacji art. 23a ust. 6 w zw. z art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 6 K.p.a. organ wyjaśnił, że G. B. będąc pracownikiem najemnym w Holandii posiada uprawnienia do świadczeń rodzinnych na członków rodziny mieszkających w Polsce, zgodnie z art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 i jednocześnie, stosownie do art. 4 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń przysługuje jej na gruncie ustawodawstwa polskiego jako ustawodawstwa miejsca zamieszkania. Skutkiem tego jest zbieg uprawnień do świadczeń rodzinnych przysługujących zarówno według prawa polskiego, jak i holenderskiego. Organ wskazał, że w takiej sytuacji należy zastosować ogólne przepisy odnoszące się do zakazu kumulacji świadczeń rodzinnych, wyrażone w art. 12 rozporządzenia Nr 1408/72, a stanowiące, że nie można przyznać, ani zachować, prawa do kilku świadczeń tego samego rodzaju za ten sam okres ubezpieczenia obowiązkowego, jak również szczegółowe przepisy art. 10 rozporządzenia Nr 574/72, które stosuje się, gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa do świadczeń przysługujących na podstawie art. 73 rozporządzenia Nr 1408/71 oraz na podstawie ustawodawstwa krajowego w związku z zamieszkiwaniem w danym państwie. W oparciu o orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, wydane w sprawie C-43/03 organ przyjął, że nie ma znaczenia kto jest bezpośrednim beneficjentem świadczeń rodzinnych i wystarczające jest, aby uprawnienie do nich w danym państwie powstało po stronie jednego z rodziców. Stosownie też do tego podał, że w wyniku podjętych działań wyjaśniających ustalił, że ojciec dzieci – B. B. w okresie od 30 października 2006 r. do 15 grudnia 2006 r. nie był aktywny zawodowo, w myśl decyzji nr 207, zaś wnioskodawczyni w okresie tym była zatrudniona jako pracownik najemny w Holandii. Na podstawie dokonanych ustaleń organ stwierdził, że zarówno wnioskodawczyni, jak i ojciec jej dzieci, w okresie którego dotyczy decyzja, nie wykonywali pracy w miejscu zamieszkania dzieci (tj. w Polsce), wobec czego zastosowanie znajduje art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 574/72. Organ wskazał, że zgodnie z jego treścią prawo do świadczeń lub zasiłków, należnych zgodnie z ustawodawstwem państwa członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunków ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek jest zawieszane, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego państwa członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73, art. 74, art. 77 lub art. 78 rozporządzenia nr 1408/71, do wysokości kwoty tych świadczeń. Mając na uwadze przedstawione regulacje organ uznał tym samym, że w przedmiotowej sprawie zawieszenia prawa do świadczeń rodzinnych w Polsce następuje w zastosowaniu art. 73 rozporządzenia nr 1408/71. Zaznaczył przy tym, że z urzędu wiadome jest organowi, że świadczenia wynikające z ustawodawstwa holenderskiego są wyższe od świadczeń, o które G. B. wnioskowała w Polsce. W związku z tym, prawo do świadczeń w Polsce zostaje w całości zawieszone.

W odwołaniu od decyzji G. B. podniosła, że pracownicy firmy, za pośrednictwem której podjęła pracę w Holandii, w dniach od 30 października do 15 grudnia 2006 r., nie poinformowali jej o prawie do świadczeń rodzinnych. Informacji takiej nie otrzymała również od polskiego opiekuna w Holandii.

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ w pierwszej kolejności wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Jednocześnie, w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw członkowskich, mogą znajdować zastosowanie również przepisy rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 oraz nr 574/72. Organ zaznaczył, że potrzebę i obowiązek stosowania przepisów wspólnotowych przewidują przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 23a ust. 2, który wiąże się z przepisem art. 21 ust. 1 tej ustawy. Powołując wskazane regulacje ustawodawstwa krajowego organ, odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy, przyjął jako podstawę rozstrzygnięcia stan faktyczny ustalony i uznany przez organ pierwszej instancji podkreślając, iż w sprawie wystąpiła sytuacja transgraniczna. Stosownie do tego uznał, że do rozpatrzenia wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych zastosowanie będą znajdowały również przepisy wskazanych rozporządzeń Rady (EWG), które stanowią integralną część krajowego porządku prawnego. Przytaczając zapis art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 organ wyjaśnił, że w przypadku pracowników najemnych i osób pracujących na własny rachunek obowiązuje zasada, że świadczenia rodzinne są należne na mocy ustawodawstwa tego państwa, którym jest objęty pracownik, nawet jeśli członkowie jego rodziny mieszkają w innym państwie. Stwierdził w związku z tym, że skoro strona w okresie pracy w Holandii tj. od 30 października do 15 grudnia 2006 r., podlegała ustawodawstwu tego państwa, a jednocześnie także ustawodawstwu polskiemu, powstała w stosunku do niej kumulacja prawa do świadczeń rodzinnych. Organ uznał, że w takiej sytuacji zastosowanie będą znajdowały reguły pierwszeństwa określone w rozporządzeniach Rady (EWG), a w szczególności w art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 574/72. Odnosząc się do wskazanych uregulowań stwierdził tym samym, że w przypadku kumulacji prawa do świadczeń rodzinnych, prawo to w kraju zamieszkania członków rodziny podlegać będzie zawieszeniu do wysokości tych świadczeń w państwie zatrudnienia. Na tej podstawie wskazując, że regulacje przepisów wspólnotowych przesądzają o wyborze ustawodawstwa właściwego do wypłaty świadczeń, organ uznał, że w sprawie nie będzie znajdowała zastosowania instytucja zawieszenia prawa do świadczeń rodzinnych w kraju zamieszkania członków rodziny do wysokości tych świadczeń przyznanych w państwie zatrudnienia, albowiem ustawodawstwo holenderskie przewiduje świadczenia wyższe niż w Polsce. Przyjął tym samym, że wobec zasady niekumulacji świadczeń stronie nie przysługują świadczenia rodzinne, ponieważ stosownie do art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 obowiązek ich wypłaty dla strony, za okres zatrudnienia spoczywa na państwie w którym była zatrudniona. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił przy tym także, że fakt nieprzyznania świadczeń w państwie zatrudnienia pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, a to dlatego, że kwestia świadczeń , które mogły być wypłacone przez inne państwo, nie stanowi przedmiotu sprawy i nie podlega kontroli organu orzekającego w Polsce.

Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniesiona została przez G. B. reprezentującą, na mocy udzielonego jej pełnomocnictwa, pełnoletnie córki: A. B. – A. i B. B. W skardze tej G. B. poddając w wątpliwość prawidłowość przesłania zaskarżonej decyzji dopiero w dniu 21 czerwca 2010 r., podniosła zarzut przewlekłości postępowania. Wyjaśniła ponadto, że informacje o wyjeździe do pracy w Holandii otrzymuje się w piątki, a wyjazd następuje następnego dnia bądź w niedzielę i nie ma możliwości zgłoszenia tego faktu do Ośrodka Pomocy Społecznej, jak również złożenia wniosku o świadczenia rodzinne w Regionalnym Ośrodku Polityki Społecznej. Jako mającą znaczenie wskazała przy tym okoliczność, że jej dzieci pozostawały bez środków do życia.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło, że podniesione w skardze zarzuty nie wnoszą nic nowego do sprawy i nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Wskazując na podstawę rozstrzygnięcia, a także powołując jego motywy, przedstawione w zaskarżonej decyzji, organ zauważył, że skoro świadczenia rodzinne przysługujące na podstawie ustawodawstwa holenderskiego są wyższe niż świadczenia przysługujące na podstawie ustawodawstwa polskiego nie ma podstaw do ich zawieszania i zasadna jest odmowa ich przyznania. Podniósł przy tym, że na państwie holenderskim spoczywa obowiązek wypłaty świadczeń za okres od 30 października do 15 grudnia 2006 r. i bez znaczenia jest fakt niepobierania przez stronę świadczeń w Holandii, w związku z tym, że nie złożyła w tym państwie stosownego wniosku. Kolegium wskazało, że jego zdaniem decydujący w sprawie był fakt posiadania przez stronę prawa do ubiegania się o świadczenie w kraju zatrudnienia, a nie to, że z prawa tego nie skorzystała. Obowiązek wypłaty świadczeń przeszedłby bowiem na kraj zamieszkania rodziny dopiero wówczas, gdyby strona wykazała, że zgodnie z ustawodawstwem holenderskim nie przysługuje jej prawo do świadczeń za okres, w którym wystąpiła koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania organ wskazał, że odwołanie rozpoznane zostało w terminie określonym przez art. 35 i art. 36 K.p.a, zaś wysłanie decyzji w późniejszym terminie wynikało z konieczności sporządzenia jej uzasadnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a skarga podlega oddaleniu.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powyżej wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, ze powstała na gruncie niniejszej sprawy kwestia sporna związana jest z odmową przyznania świadczeń rodzinnych, w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, na podstawie i na skutek realizacji zasad dotyczących koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obowiązujących państwa członkowskie Unii Europejskiej. Stosownie też do tego na wstępie rozważań wskazać należy, że art. 9 Konstytucji RP ustala dla Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek przestrzegania przez nasze Państwo wiążącego je prawa międzynarodowego, a co za tym idzie w związku z członkowstwem w Unii Europejskiej, także postanowień traktatów założycielskich. Zgodnie natomiast z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wcześniejsza nazwa umowy - Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską; Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.), aktami mającymi zasięg ogólny, które wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich, są rozporządzenia stanowione przez instytucje Unii (wcześniej art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Oznacza to, że rozporządzenia te stanowią część polskiego porządku prawnego i są źródłem prawa, do przestrzegania którego na mocy art. 7 Konstytucji RP, a także w myśl sformułowanej na jego podstawie w art. 6 K.p.a. zasady legalizmu, zobowiązane są organy administracji publicznej.

W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją odmówiono matce skarżących, które w chwili złożenia wniosku były niepełnoletnie, przyznania prawa do świadczeń rodzinnych, w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, uznając na podstawie art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 21 marca 1972 r., nr 1408/71, w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie ( Dz. U. UE. L. 71.149.2 ), że obowiązek wypłaty świadczeń spoczywa na państwie, w którym wnioskodawczyni była zatrudniona w okresie jakiego dotyczyło przyznanie świadczenia. Dokonując oceny zgodności działań organów z przepisami prawa powszechnie obowiązującego na terenie RP, w tym także oceny stanowiącej podstawę podjętego rozstrzygnięcia Sąd uznał w niniejszej sprawie, że zaskarżona decyzja nie narusza tych przepisów.

Odnosząc się do podstawy prawnej przyznawania świadczeń rodzinnych wskazać przyjdzie, że warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania, w polskim systemie zabezpieczenia społecznego, reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwana dalej "ustawą" oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinnych oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy warunkiem uzyskania prawa do świadczeń jest posiadanie obywatelstwa polskiego, przy czym ustawodawca w przypadku obywateli polskich, tak jak i cudzoziemców o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy, nie uzależnił prawa do świadczeń dodatkowo także od posiadania zatrudnienia, czy ubezpieczenia na terenie kraju, a jedynie w myśl art. 1 ust. 3 ustawy od zamieszkiwania na terytorium RP przez okres zasiłkowy, w którym dana osoba otrzymuje świadczenie, z zastrzeżeniem wyjątku w tym zakresie w przypadku, gdy inaczej stanowią przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe. W art. 23a ustawy określił przy tym reguły dotyczące postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych w przypadkach, gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń przebywa poza granicami RP i podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na podstawie art. 23a ust. 3 ustawy marszałek województwa obowiązany jest natomiast ustalić, czy w przekazanej mu sprawie wskazane przepisy mają zastosowanie. Następnie w przypadku pozytywnego ustalenia tej okoliczności, stosownie do art. 23 a ust. 5 ustawy, organ właściwy do wydania decyzji uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W dalszej kolejności, po myśli art. 23 a ust. 6 ustawy skutkuje to koniecznością wydania przez marszałka województwa decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy określa kompetencje samorządu województwa w odniesieniu do realizacji zadań z zakresie świadczeń rodzinnych, i przewiduje w ust. 1 pkt 2, że należy do nich wydawanie decyzji w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Mając na uwadze powołane powyżej regulacje ujęte w art. 23 a ustawy wyjaśnić należy, że koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w granicach Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego stanowi część prawa unijnego, które określa zakres i sposób stosowania ustawodawstwa poszczególnych państw w zakresie zabezpieczenia społecznego, w związku z migracją obywateli i służy zapewnieniu osobom migrującym należytej ochrony w zakresie zachowania uprawnień wynikających z zabezpieczenia społecznego. Jej istotą jest wskazanie ustawodawstwa, które należy zastosować w konkretnej sprawie, w tym także, w przypadku zbiegu uprawnień z tego samego tytułu, wynikających z ustawodawstwa równych państw. Nie powoduje ona jednak bezpośredniej zmiany w wewnętrznych systemach prawnych, a jedynie określa podstawowe zasady służące rozwiązywaniu problemów wynikających dla osób migrujących z różnic jakie istnieją w na gruncie regulacji prawnych przewidzianych w poszczególnych państwach. Zgodnie z art. 3 pkt 15 a ustawy, pojęcie "przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego", których potrzebę i obowiązek stosowania ustawodawca przewidział w sprawach o świadczenia rodzinne, odnosi się do: rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 05.07.1971, str. 2, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 35, ze zm.) oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 74 z 27.03.1972, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 83, ze zm.).

Stosownie do wskazanych regulacji, znajdujących zastosowanie w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, uwzględniając okoliczności faktyczne zaistniałe w niniejszej sprawie w ocenie Sądu stwierdzić należało, że prawidłowo organy uznały, iż w odniesieniu do uprawnień G. B. w zakresie świadczeń rodzinnych, od dnia 30 października 2006 r. miały zastosowanie nie tylko przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale także przepisy wspólnotowe o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jak wynika z akt sprawy w okresie od dnia 30 października 2006 r. do dnia 15 grudnia 2006 r. G. B. była zatrudniona w Holandii, gdzie wykonywała pracę najemną, a członkowie jej rodziny tj. jej dzieci przebywały w tym czasie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższa okoliczność wskazuje jednoznacznie, że w sprawie niniejszej doszło do przemieszczenia się wnioskodawczyni w granicach Wspólnoty Europejskiej i podjęcia przez nią aktywności zawodowej w jednym z krajów Unii Europejskiej. Jednocześnie też fakt, że decyzją z dnia 18 września 2006 r., orzeczono o przyznaniu G. B. świadczeń rodzinnych w formie: zasiłku rodzinnego na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na okres od 1 września 2006 r. do 30 czerwca 2007 r. skutkowały tym, że zaistniała sytuacja mieszcząca się w hipotezie art. 23 a ust. 2 ustawy, wymagająca ustalenia, czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wobec pozytywnych ustaleń w tym zakresie, dokonanych stosownie do art. 23 a ust. 3 przez właściwy organ, decyzją z dnia [...] uchylono wydaną w dniu [...] decyzję przyznającą świadczenia rodzinne. W dalszej kolejności prawidłowo zatem ponownie rozpatrzono wniosek strony o przyznanie świadczeń rodzinnych na dzieci w okresie zasiłkowym 2006/2007 i wydano decyzje, tak w pierwszej jak i drugiej instancji, o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci w okresie od dnia 30 października 2006 r. do dnia 15 grudnia 2006 r., tj. w okresie, w którym zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W zakresie oceny dotyczącej prawidłowości rozstrzygnięcia o odmowie przyznania zaskarżoną decyzją świadczeń rodzinnych wskazać należy, że wobec wystąpienia elementu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw członkowskich, przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych zastosowanie znajdowały wskazane powyżej przepisy wspólnotowe o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W odniesieniu do tych przepisów dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1408/71, przepisy tego aktu stosuje się do pracowników najemnych lub do osób prowadzących działalność na własny rachunek, lub do studentów, którzy podlegają lub podlegali ustawodawstwu jednego lub kilku Państw Członkowskich i są obywatelami jednego z Państw Członkowskich lub są bezpaństwowcami lub uchodźcami, zamieszkałymi na terytorium jednego z Państw Członkowskich, jak i do członków ich rodzin i do osób pozostałych przy życiu. W myśl natomiast art. 4 ust. 1 pkt h rozporządzenia znajduje ono zastosowanie do wszystkich ustawodawstw odnoszących się do działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą świadczeń rodzinnych. Przepisy szczególne dotyczące świadczeń rodzinnych ujęte zostały w rozdziale 7 Tytułu III rozporządzenia. Zgodnie z art. 73 rozporządzenia, stanowiącym podstawę prawna podjęcia zaskarżonej decyzji, pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa. Stosownie do tej regulacji, w przypadku pracowników najemnych i osób pracujących na własny rachunek obowiązuje zatem zasada, że świadczenia rodzinne są należne na mocy ustawodawstwa państwa zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, nawet jeżeli członkowie jego rodziny mieszkają w innym państwie. Inaczej mówiąc oznacza to, że na podstawie art. 73 rozporządzenia, na państwie zatrudnienia spoczywa obowiązek wypłaty świadczeń rodzinnych. Uprawnienie to nie może być przy tym zniesione przez regulacje zawarte w ustawodawstwie krajowym, na mocy, którego osoby niezamieszkujące na terytorium państwa członkowskiego mogłyby zostać pozbawione świadczeń rodzinnych. Zasadniczym celem, jaki ma spełnić omawiany przepis, jest uniemożliwienie państwu członkowskiemu uzależnienia prawa do świadczeń rodzinnych od warunku zamieszkiwania członków rodziny na terytorium tego państwa, gdyż warunek taki stanowi przeszkodę w skorzystaniu przez pracownika wspólnotowego z prawa do swobodnego przepływu.

W przypadku gdy zachodzi zbiegu uprawnień do świadczeń, przysługujących na podstawie ustawodawstwa państwa zatrudnienia oraz państwa zamieszkania członków rodziny, w celu uniknięcia kumulacji praw przysługujących w tym zakresie, w przepisach wspólnotowych określone zostały reguły pierwszeństwa zbiegających się norm, które winny być stosowane zawsze wtedy, gdy dana osoba ma równolegle prawo do dwóch rożnych świadczeń rodzinnych. Do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie reguła, która przedstawiona została w art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72. Stosuje się ją bowiem wówczas, gdy istnieje ryzyko kumulacji prawa wynikającego z art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 oraz prawa do świadczeń rodzinnych przyznawanych na podstawie ustawodawstwa krajowego państwa miejsca zamieszkania wyłącznie z tytułu zamieszkiwania w danym państwie (czyli tak jak w polskiej ustawie o świadczeniach rodzinnych). Stanowi ona, że prawo do świadczeń lub zasiłków rodzinnych, należnych zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym nabycie prawa do świadczeń lub zasiłków nie jest uzależnione od warunku ubezpieczenia, zatrudnienia lub prowadzenia działalności na własny rachunek, jest zawieszone, jeżeli w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny przyznane są świadczenia tylko zgodnie z krajowym ustawodawstwem innego Państwa Członkowskiego lub w zastosowaniu z art. 73, 74, 77 lub 78 rozporządzenia, do wysokości kwoty tych świadczeń. Jeśli zatem zarówno ustawodawstwo państwa członkowskiego miejsca zatrudnienia, jak i ustawodawstwo państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pracownika najemnego przyznaje w odniesieniu do tego samego członka rodziny i za ten sam okres uprawnienie do świadczeń rodzinnych, to właściwym państwem członkowskim w zakresie wypłacania wspomnianych świadczeń jest zasadniczo państwo członkowskie miejsca zatrudnienia.

Jak słusznie dostrzeżono w zaskarżonej decyzji, z przedstawionych uregulowań wspólnotowych wynika, że jeżeli w tym samym okresie w stosunku do tego samego członka rodziny następuje kumulacja prawa do świadczeń rodzinnych należnych na podstawie art. 73 rozporządzenia (pracownikowi najemnemu w Holandii) i prawa przyznawanego w kraju zamieszkania członków rodziny (w Polsce), a osoby zamieszkujące w Polsce nie prowadzą tu działalności zawodowej (kryterium wykonywania działalności zawodowej jest brane pod uwagę w celu określenia stosowanego ustawodawstwa i ustalenia pierwszeństwa), to prawo do świadczeń rodzinnych w kraju zamieszkania członków rodziny (dziecka) podlega zawieszeniu do wysokości tych świadczeń w państwie zatrudnienia. Zawieszenie następuje bez względu na to, kto w rodzinie jest bezpośrednio uprawniony do pobierania świadczeń rodzinnych na podstawie ustawodawstwa państwa zamieszkania (mąż czy żona, czy też oboje). Wyraźnie podkreślić przy tym trzeba, że o wyborze właściwego ustawodawstwa do wypłaty świadczeń nie decyduje wyłącznie prawo polskie, bez uwzględnienia regulacji wspólnotowych, lecz przesądzają o tym reguły z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Z ustaleń stanu faktycznego dokonanych na gruncie niniejszej sprawy wynika, że składająca wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych na dzieci – G. B., w okresie od 30 października 2006 r. do 15 grudnia 2006 r., tj. okresie za który odmówiono jej przyznania świadczeń rodzinnych, pracowała w Holandii jako pracownik najemny i odprowadzała tam składki na ubezpieczenie społeczne. Z uwagi na tę okoliczność w ocenie Sądu prawidłowo uznano w zaskarżonej decyzji, że w tym okresie podlegała ona ustawodawstwu państwa holenderskiego i była uprawniona, w odniesieniu do swoich członków rodziny, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo tego państwa. Świadczenia te na gruncie ustawodawstwa polskiego nie mogły zatem być jej przyznane. Jak już wcześniej wywiedziono, koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego opiera się m.in. na zasadzie niekumulacji świadczeń. Znaczy to tyle, że w sytuacji, gdy świadczenie rodzinne przysługuje z tytułu wykonywania pracy w jednym państwie członkowskim i równocześnie świadczenie tego rodzaju przysługuje w ustawodawstwie państwa, w którym mieszkają członkowie rodziny, świadczenia są wypłacane tylko z jednego tytułu. Na zasadzie art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 oraz art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72 przyjąć natomiast w niniejszej sprawie należało pierwszeństwo prawa holenderskiego. Bez znaczenia dla odmowy przyznania świadczeń w oparciu o przepisy prawa krajowego pozostaje przy tym to, czy uprawniona posiadała wiedzę na temat uprawnień przysługujących jej na podstawie ustawodawstwa innego państwa i czy występowała z wnioskiem o przyznanie jej świadczeń w kraju zatrudnienia. Żaden z przepisów obowiązującego prawa nie uzależnia bowiem wyłączenia uprawnienia od tych okoliczności, a przesłankę w tym zakresie stanowi fakt podlegania ustawodawstwu państwa zatrudnienia.

Ponadto, orzeczona zaskarżoną decyzją odmowa przyznania świadczeń nie stoi w sprzeczności z określoną w art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady nr 574/72, instytucją zawieszenia prawa do świadczeń rodzinnych w kraju zamieszkania członków rodziny (dziecka). Skoro bowiem świadczenia przysługujące na podstawie ustawodawstwa holenderskiego są wyższe niż świadczenia przysługujące w Polsce, na co wskazuje organ, stronie nie przysługiwałyby na gruncie ustawodawstwa krajowego świadczenia rodzinnych w wyższej wysokości. W takiej też sytuacji ocena, co do istnienia po stronie uprawnionego prawa do świadczeń, prowadziłaby do naruszenia wynikającej z przepisów wspólnotowych zasady niekumulacji świadczeń. Dostrzec przy tym trzeba, że przepisy wspólnotowe określają zasady, a postępowanie w przypadku kumulacji prawa do świadczeń i jej likwidacji uregulowane jest w krajowym porządku prawnym. Z kolei, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, brak podstaw do przyznania świadczenia powoduje odmowę jego przyznania.

Reasumując, skoro w okresie od dnia 30 października 2006 r. do dnia 15 grudnia 2006 r. G. B. nie przysługiwało prawo do świadczeń rodzinnych w oparciu o ustawodawstwo krajowe, prawidłowo zaskarżoną decyzją organ odmówił przyznania prawa do świadczeń za ten okres.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.