Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1461/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65  art. 80
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Dnia 12 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 roku sprawy ze skargi M, M, na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T, z dnia [...] września 2013 r. nr [,,,] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w . z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. zwraca skarżącemu ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.) kwotę [...] ([...]) złotych tytułem nadpłaconego wpisu.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 1461/13

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w I., na podstawie art. 29 ust. 1- 3 i 7-8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.), art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz .U. z 2013 r., poz. 173 w zw. z § 9 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 w/s szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.), art. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli..., art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65), zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009"), art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2), w związku z wszczętym z urzędu w dniu 29.04.2013 r. postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalenia kwot nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, ustalił M. M. kwotę nadmiernie pobranych środków w wysokości 36,96 zł z tytułu płatności ONW, uzyskanej na mocy decyzji Nr [...] r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] i zobowiązał do jej zwrotu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia orzekający organ wskazał, że w dniu 17.05.2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek M. M. o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na ONW na 2010 r.

Decyzją z [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. przyznał płatność ONW w wysokości 5.286,76 zł, która została w dniu 27.12.2010 r. przekazana na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W dniu 6.12.2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...]r., stwierdzając, iż w wyniku kontroli administracyjnej nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną (powierzchni PEG), przy czym maksymalną powierzchnię referencyjną (PEG) określoną w systemie LPIS dla danej działki ewidencyjnej stanowią grunty rolne, spełniające kryteria określone w art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, z późn. zm.).

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] stwierdził nieważność ostatecznej decyzji z [...].

W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności ONW na 2010 r. organ I instancji wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] przyznającą płatności ONW w wysokości 5.249,80 zł.

Mając powyższe na uwadze w dniu 29.04.2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nadmiernie pobranych środków ONW.

Przechodząc do uzasadnienia rozstrzygnięcia, organ I instancji zwrócił uwagę, że w sprawie przyznania środków wnioskodawcy doszło do nadmiernego ich pobrania. Decyzja o przyznaniu środków została wyeliminowana z obrotu. W stosunku do kolejnej decyzji przyznającej świadczenie okazało się, że doszło do nadmiernej wypłaty w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ARiMR. Kwota nadmiernie pobranych środków wynosi 36,96 zł i powstała z przedeklarowania powierzchni uprawnionej do płatności ONW. Ustalenia powierzchni dokonano w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno – gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej. Zadaniem rolnika było naniesienie poprawek na formularzu. Rolnik bowiem podaje zadeklarowaną powierzchnię działki referencyjnej. Zainteresowany jednak tego nie uczynił. W tych warunkach zastosowanie ma art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r.

Art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. stanowi, że w przypadku wypłaty nadmiernej płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu wraz z odsetkami za okres od powiadomienia o konieczności zwrotu do zwrotu lub odliczenia. Przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności zostały określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009.

Zgodnie z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nie ma zastosowania gdy:

• płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz

• błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W rozpatrywanej sprawie płatność wypłacono w dniu 27.12.2010 r., a datą powiadomienia będzie dzień odbioru niniejszej decyzji o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranej płatności. Upłynął zatem okres 12 miesięcy.

Niewątpliwie płatność została dokonana na skutek pomyłki ARiMR, jednakże to, czy błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika należy ocenić, biorąc pod uwagę warunki określone w art. 12 Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina oraz wdrożenia zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, ze zm.). Wskazano, iż wniosek o przyznanie płatności zawiera między innymi oświadczenie rolnika o tym, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy, a także w celu identyfikacji wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, wstępnie zadrukowane formularze przekazane rolnikowi zawierają informacje na temat maksymalnego obszaru kwalifikowanego przypadającego na działkę referencyjną. Ponadto w przedmiotowej sprawie rolnik nie odwołał się od decyzji ustalającej właściwe powierzchnie działek użytkowanych rolniczo.

Po stronie rolnika leży wskazanie położenia każdej działki rolnej oraz rzeczywistej powierzchni użytków rolnych na działce ewidencyjnej. Tym samym beneficjent ma obowiązek poprawić wstępnie zadrukowany formularz, jeśli powierzchnia gruntów rolnych deklarowana na działce ewidencyjnej miałaby przekroczyć powierzchnię ewidencyjno - gospodarczą (PEG) i należy dokonać adnotacji. Wnioskodawca tego nie uczynił ani nie odwołał się od wydanej decyzji.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. zakwestionował rozstrzygnięcie organu I instancji, wskazując, że nie wiedział o toczącym się postępowaniu, gdyż zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczono A. N. A. N. nie był pełnomocnikiem procesowym strony, stąd doręczenie jemu jakichkolwiek dokumentów w tym decyzji naruszało prawo strony do osobistego udziału w postępowaniu. Odnosząc się do meritum, zarzucono brak rozważań w sposób należyty i bezstronny przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności. Skarżący nie dysponował specjalistycznym sprzętem do zmierzenia powierzchni a różnica powierzchni była niewielka.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko zwrócił uwagę, że w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji był zobowiązany do ustalenia, czy odwołujący się pobrał nadmiernie środki publiczne.

Podkreślono, że ustalona kwota nadmiernie pobranych środków wynikała z ustalenia zawyżenia powierzchni deklarowanej w roku 2010, gdyż prawidłowe powierzchnie kwalifikowane do płatności zostały ostatecznie ustalone na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...]r. Strona nie złożyła odwołania od tej decyzji. Decyzja wydana została po ponownym przeprowadzeniu postępowania, wynikającym ze stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji. W wyniku tego postępowania stwierdzone zostały powierzchnie kwalifikowane do płatności z tytułu ONW i nowe kwoty należnej płatności.

Tym samym w ocenie organu odwoławczego, przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego nie są powierzchnie kwalifikowane do płatności a jedynie prawidłowość ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu ONW.

Organ II instancji stwierdził ponadto, że kwota nadmiernie wypłaconych płatności wynosząca 36,96 zł została ustalona prawidłowo.

Organ II instancji podzielił i przyjął jako swoje, wywody organu I instancji w przedmiocie braku przesłanek do odstąpienia od ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności, określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 64). Zadaniem wnioskodawcy było wykonanie pomiaru użytkowanych gruntów przed złożeniem wniosku. Obowiązkiem zainteresowanego jest zachowanie wszelkiej staranności przy określaniu powierzchni kwalifikującej się do płatności. Własnoręcznym podpisem potwierdził on prawidłowość danych zawartych we wniosku. Wielkość działek była weryfikowana przez organy na etapie wydawania decyzji z [...]r. Strona nie złożyła od niej odwołania, co oznacza, że nie miała żadnych zastrzeżeń dotyczących zawartych ustaleń. W tych okolicznościach nienależna płatność nie wynikała z winy organu.

W odniesieniu do braku pełnomocnictwa dla A. N. organ wskazał, że w złożonej 6.12.2012 r. zmianie do wniosku o wpis do ewidencji producentów, skarżący upoważnił A. N. do reprezentowania siebie w sprawach prowadzonych przez ARiMR. Rozpoznawana sprawa należy do tego typu spraw. Nie jest prawdą twierdzenie, że strona nie wiedziała o toczącym się postępowaniu. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranej płatności zostało wysłane od skarżącego.

W skardze do sądu M. M. podtrzymał stanowisko zawarte w odwołaniu dotyczące braku umocowania do działania w jego imieniu przez A. N. Organ nie rozróżnia upoważnienia w znaczeniu materialnym od pełnomocnictwa procesowego.

Skarżący ponownie zarzucił niewłaściwą wykładnię art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Interpretacja organu prowadzi do wniosku, że podanie określonych parametrów działki zawsze odbywa się na ryzyko wnioskodawcy. Gdy wnioskodawca dochował należytej staranności nie może być mowy o jego winie.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej powoływana jako "p.p.s.a.") uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli zachodzą przyczyny stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, to sąd winien orzec o jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w tak zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w[...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W dniu 27 grudnia 2010 r. przekazano skarżącemu płatności z tytułu ONW za 2010 r. w kwocie 5.286,76 zł. Nastąpiło to wyniku wydania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...]. Decyzja ta została usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności, w wyniku wydania decyzji w dniu [...] przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w [...].

Decyzją z dnia [...]r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznano stronie płatności w kwocie 5.249,80 zł.

Spór pomiędzy stronami sprowadza się do oceny czy zaistniały w sprawie okoliczności uzasadniające wydanie decyzji ustalającej obowiązek zwrotu nadmiernie /nienależnie pobranych płatności w kwocie 36,96 zł.

Organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż zasadnym było wydanie decyzji ustalającej zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), art. 80 ust. 1,2,3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady WE Nr 1234/2007. Stosownie do tego przepisu, mającego zastosowanie w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Z regulacji art. 29 ustawy o Agencji wynika zatem, iż w przepisie art. 29 jest mowa o dwóch rodzajach należności: kwocie nadmiernie pobranych środków publicznych i nienależnie pobranych środków publicznych. Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest to kwota wypłaty nadwyżki - wypłaty kwoty ponad wartość wynikającą z ustawy. Kwota zaś nienależnie pobranych środków publicznych to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. W obu przypadkach świadczenie dokonane przez organ przewyższa to czego wymaga od organu przepis prawa.

Wypłata stronie kwoty 36,96 zł z tytułu płatności na rok 2010 była wypłatą świadczenia w nadmiernej wysokości, biorąc po uwagę to, iż płatność za ten rok przysługiwała stronie w niższej wysokości.

Należy jednak rozważyć, czy były podstawy do wyłączenia obowiązku zwrotu z uwagi na uregulowanie wynikające z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

Stosownie do art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu, lub innego organu, oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie dokonanej płatności wymaga zatem spełnienia łącznie dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek. Po pierwsze: płatność dokonana musi być na skutek błędu organu, po drugie: błąd jest tego rodzaju, że nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Niewątpliwie płatności dokonano wskutek błędu organu.

W przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności obowiązek zwrotu nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu należnych płatności została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Obowiązek zwrotu przy spełnieniu przesłanek z ustępu 3 art. 80 nie ma zastosowania, gdy decyzja nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. Płatność nastąpiła 27.12.2010 r.

Poza sporem pozostaje fakt, że płatność została dokonana w nadmiernej wysokości na skutek błędu organu. W ocenie jednak Sądu organ nie odniósł się w przekonujący sposób do okoliczności braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Organ I instancji powołał się na konieczność znajomości przez beneficjenta ogólnych zasad przyznawania płatności, jako okoliczności wykluczających możliwość zastosowania wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych płatności oraz fakt braku odwołania od decyzji przyznającej płatności we właściwej wysokości. Organ II instancji przyjął to stanowisko jako swoje. Ocena ta jest jednak niewystarczająca i niewłaściwa.

Skorzystanie z możliwości zaskarżenia decyzji jest przywilejem procesowym strony postępowania i nie może stanowić podstawy do wyciągnięcia ujemnych skutków nie tylko w sferze procesowej lecz także materialnej. W żadnym przypadku rezygnacja z wniesienia odwołania nie może wpływać na uznanie, że nie wystąpiły przesłanki do wyłączenia obowiązku zwrotu nadmiernie pobranych kwot. Jest to argument pozaprawny w odniesieniu do przesłanek określonych w art. 80 ust. 3 i 4 rozporządzenia a ponadto kłóci się z podstawowymi gwarancjami procesowymi strony.

Organ I instancji wskazał, iż rolnik ubiegający się o płatności otrzymuje informację o maksymalnym kwalifikowanym obszarze przypadającym na daną działkę referencyjną a także składa oświadczenie dotyczące świadomości warunków funkcjonowania systemów pomocy.

Świadomość i znajomość zasad funkcjonowania systemu nie przesądza o uznaniu, że popełnienie błędu dotyczącego powierzchni jest błędem, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez rolnika. Błąd ten musi odnosić się do sfery faktów dotyczących powierzchni a nie wiedzy na temat funkcjonowania systemu wsparcia.

Ponadto" świadomość" na jaką powołuje się organ, mówiąc że jej brak świadczy w sposób oczywisty o winie rolnika jest argumentem niedostatecznym, także w tym znaczeniu, że zasady które winien znać rolnik, powinien znać organ i właściwie je stosować, a przynajmniej podjąć szybkie działania zamierzające do eliminacji błędu.

Skoro organ jako profesjonalista, dysponujący wiedzą, doświadczeniem i fachowym zapleczem, zauważył błąd dopiero po roku i wystąpił o zwrot nadpłaty po 3 latach to mało przekonujące jest twierdzenie, że skarżący mógł wykryć błąd w zwykłych okolicznościach.

Należy to odnieść zwłaszcza do wysokości kwoty nadmiernie pobranych płatności jako pochodnej różnicy zadeklarowanej powierzchni.

Strona złożyła wniosek 17.05.2010 r.

Wypłata płatności za 2010 r. została przekazana stronie w dniu 27 grudnia 2010 r. Decyzję o stwierdzeniu nieważności wydano [...] r. zaś decyzję o ustaleniu kwoty nadmiernie pobranych należności wydano [...] r.

Zestawienie wskazanych dat nie wpływa na pozytywną ocenę działalności organu.

Gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Upływ terminu 12 miesięcy od płatności do powiadomienia o decyzji o zwrocie, w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego, sprawia, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, pod warunkiem, że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji.

W tych okolicznościach organ powinien raz jeszcze ocenić charakter błędu i wskazać, w sposób przekonujący czy w zwykłych okolicznościach skarżący mógł błąd wykryć zwłaszcza, że błąd jest znikomy i skutkuje obowiązkiem zwrotu ok. 40 zł.

Sąd natomiast nie podziela zarzutu skarżącego odnośnie do braku skuteczności ustanowienia A. N. pełnomocnikiem. Dokument uprawniający do działania A. N. został określony jako pełnomocnictwo bez jakichkolwiek zastrzeżeń i ograniczeń. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że nawet ewentualne naruszenie procedury może stanowić podstawę uchylenia decyzji, ale tylko wtedy gdyby miało wpływ na jej treść. Skarżący natomiast skorzystał z wszelkich uprawnień procesowych (do wniesienia odwołania oraz skargi, zachowując ustawowe terminy na dokonanie tych czynności) a ponadto, nie wskazał na żadną okoliczność, która miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Chodzi o okoliczności, które zostały pominięte wskutek braku czynnego udziału skarżącego w postępowaniu.

Sąd nie podziela również stanowiska skarżącego, że na etapie oceny decyzji w sprawie zwrotu nadmiernie pobranej płatności można kwestionować ustalenia w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej płatność czy wydanej ponownie decyzji z prawidłowo wyliczoną kwotą płatności, są to odrębne postępowania dotyczące badania innych okoliczności i odpowiednie zarzuty można formułować stosownie do rodzaju i zakresu rozpoznania sprawy.

Biorąc jednak pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza wcześniej powołany art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 wyroku. O kosztach rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a.