Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2829/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-08-06 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zmianę postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 165
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie ponownego wniosku o zmianę postanowienia z dnia 14 grudnia 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu postanawia : odmówić zmiany postanowienia z dnia 14 grudnia 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W dniu 19 listopada 2010 r. (data nadania) skarżąca spółka wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. od nr [...] utrzymującą w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za kwiecień 2004 r. zobowiązania podatkowego w kwocie [...] zł tj. wyższej od zadeklarowanej o kwotę [...] zł oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł, tj. niższej od zadeklarowanej o kwotę [...] zł.

W treści wniesionej skargi, skarżąca spółka domagała się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Pismem z dnia 28 lutego 2011 r. skarżąca została wezwana do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, którego wzór przeznaczony dla osób prawnych ustalony został w załączniku nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy( Dz. U. Nr 227, poz.2245), w terminie siedmiu dni, licząc od daty doręczenia wezwania.

Równocześnie skarżącego pouczono o przewidzianym w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 tekst jedn.) – zwanej dalej p.p.s.a. - rygorze pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Doręczenie wezwania, o którym mowa wyżej nastąpiło w dniu 4 marca 2011 r. co wynika ze znajdującego się w aktach zwrotnego poświadczenia odbioru. Wyznaczony treści wezwania siedmiodniowy termin upłynął odpowiednio w dniu 11 marca 2011 r. (piątek). W dniu 8 marca 2011 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pismo skarżącego, w którym wskazał on, iż w dniu 1 marca 2011 r. złożył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jednakże jak wynika z akt sprawy urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy został złożony do sprawy o sygn. akt III SA/Gl 2826/10.

Zarządzeniem z dnia 30 marca 2011 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Od zarządzenia tego wpłynął w ustawowym terminie sprzeciw.

Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pozostawił wniosek o przyznaniu prawa pomocy bez rozpoznania stwierdzając, iż skarżący nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu.

Zarządzeniem z dnia 12 lipca 2011 r., Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A" Sp. z o.o. w S. do uzupełnienia braków formalnych skargi przez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 2.000,00 zł, stosownie do art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).

Na podstawie powyższego zarządzenia wezwano skarżącą pismem z dnia 15 lipca 2011 r. do jego wykonania. Pouczono jednocześnie skarżącą, iż nieusunięcie braków formalnych spowoduje odrzucenie skargi zgodnie z art.58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona Prezesowi Zarządu J.K.w dniu w dniu 21 lipca 2011 r.

W dniu 26 lipca 2011 r. (data wpływu do Sądu) skarżąca złożyła w biurze podawczym Sądu za pismem przewodnim formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W dniu 28 września 2011 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy (art. 255 p.p.s.a.) poprzez:

- nadesłanie odpisu lub kserokopii sporządzonego po raz ostatni sprawozdania finansowego (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej);

- przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego potwierdzającego, iż Spółka od roku 2008 do teraz nie uzyskała żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu, nie składała zeznań podatkowych oraz deklaracji podatkowych za podany wyżej okres, a nadto przedstawienie innych dokumentów źródłowych wskazujących, iż sprawozdanie finansowe za powyższe lata nie było sporządzane, a posiadane rachunki bankowe zostały zlikwidowane ze wskazaniem daty likwidacji lub zamknięcia poszczególnych rachunków;

- nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego wskazującego na aktualny stan zaległości Spółki z tytułu podatków,

w tym ich wysokość;

- przedłożenie dokumentów źródłowych wskazujących, iż posiadany przez Spółkę majątek został zajęty w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a nadto czy postępowanie to dalej jest prowadzone;

- wyjaśnienie czy działalność Spółki została zawieszona, jeżeli tak należy przedstawić stosowne dokumenty źródłowe potwierdzające tenże fakt (w tym zakresie należy ponadto wskazać czy wobec Spółki prowadzone jest postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne) związane z wykreśleniem skarżącej Spółki z rejestru sądowego;

- sprecyzowanie w oparciu o jaki tytuł prawny skarżąca Spółka zajmuje lokal podany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako jej siedziba, a nadto wskazanie źródeł dochodu, z którego pokrywane są wydatki związane z jego eksploatowaniem.

Pouczono jednocześnie skarżącą , iż brak uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania skutkować będzie przyjęciem przez Sąd braku zachowania przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 2 i § 3 p.p.s.a.

Wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 4 października 2011 r.

W zakreślonym terminie skarżąca wniosła o wydłużenie terminu dostarczenia dokumentów zawartych w wezwaniu, jednocześnie przedłożyła kserokopie pisma Spółki z dnia 4 października 2011 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (data wpływu 5 października 2011 r.) wraz z postanowieniem organu w kwestii wyznaczenia terminu do załatwienia sprawy i kserokopie pisma Spółki z dnia 4 października 2011 r. do Biura Rachunkowego "B" s. c. w S..

W dniu 14 października 2011 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącej wraz z załącznikami to jest zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., nr [...], kserokopiami pism Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 14 października 2006 r. oraz z dnia 22 czerwca 2010 r., kserokopią zawiadomienia z dnia 21 stycznia 2010 r. – zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, kserokopią wniosku z dnia 1 lutego 2010 r. o dokonanie wpisu hipoteki przymusowej w dziale IV Księgi Wieczystej KW Nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w G. dla nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym Spółki oraz budynków i budowli stanowiących odrębną własność skarżącej, a także kserokopie zawiadomień Sądu Rejonowego w G. VIII Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] r. i [...] r. Ponadto skarżąca przedłożyła kserokopie pisma Biura Rachunkowego "B" s. c. w S. wraz m.in. z deklaracją VAT-7 za [...] korekta za 2006 r., korektą bilansu za 2006 r. i wyjaśnieniami.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

W odpowiedzi na doręczone w dniu 21 grudnia 2011 r. postanowienie z dnia 14 grudnia 2011 r. strona skarżąca złożyła pismo z dnia 8 stycznia 2012 r. (data nadania) wraz z plikiem załączników.

Pismem z dnia 6 marca 2012 r. skarżąca spółka została wezwana do sprecyzowania czy pismo z dnia 8 stycznia 2012 r. stanowił wniosek o zmianę postanowienia z dnia 14 grudnia 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy czy zażalenie na powyższe postanowienie. W odpowiedzi skarżąca w piśmie z dnia 15 marca 2012 r. (data nadania) sprecyzowała, iż jest to wniosek o zmianę postanowienia z dnia 14 grudnia 2011 r.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2012 r. Sąd odmówił zmiany postanowienia z dnia 14 grudnia 2011 r. o odmowie prawa pomocy.

Zgodnie z zarządzeniem z 4 czerwca 2012 r. skarżąca spółka została ponownie wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona skarżąca w piśmie z 9 lipca 2012 r. zwróciła się powtórnie o zwolnienie z kosztów sądowych oświadczając, że jest na rencie i środki które otrzymuje z ZUS-u są bardzo skromne i ledwo wiąże koniec z końcem. Do pisma nie załączono żadnych dokumentów na poparcie tego oświadczenia, w szczególności dotyczących sytuacji finansowej skarżącej spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 tekst jedn. - dalej P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy P.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić jedynie wtedy, gdy wnioskodawca wykaże( podkreślenie Sądu), że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Zakamycze 2005 r., str. 592).

Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy P.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Warto również zwrócić uwagę, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Stosownie do art. 252 i 255 i p.p.s.a. – wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Wniosek ten powinien być złożony na urzędowym formularzu. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów.

Z powyższej regulacji wynika, że we wniosku i w zgromadzonym materiale dowodowym powinny być zawarte dokładne i rzetelne dane, które umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy. To sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Jest to stanowisko powszechnie akceptowane zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2004 r., II SA/Gd 758/04; z dnia 13 stycznia 2005 r., I SA/Gd 523/04; z dnia 27 lipca 2005 r., I SA/Gd 335/05).

Celem instytucji prawa pomocy jest więc zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom fizycznym i prawnym, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika.

Fakty, na które strona powołuje się w swoich oświadczeniach powinny być poparte stosowną dokumentacją i odpowiednimi materiałami źródłowymi.

Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244).

W przedmiotowej sprawie istotna jest dla rozstrzygnięcia norma zawarta w art. 165 P.p.s.a., która stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Kolejne wnioski o prawo pomocy składane przez stronę skarżącą należy w istocie uznać za wnioski o zmianę postanowienia tutejszego Sądu z dnia 14 grudnia 2011 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy stronie skarżącej w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie w sprawie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego z urzędu.

Warunkiem przyznania prawa pomocy w określonej sprawie jest więc wyczerpujące udokumentowanie stanu majątkowego wnioskodawcy, wskazującego na zasadność uwzględnienia wniosku o prawo pomocy.

To samo odnosi się – tym bardziej – do ponownego wniosku o prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 P.p.s.a. Musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy – stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o prawo pomocy.

Dodać należy, że strona skarżąca mimo, że przedstawiła część wymaganej dokumentacji, zdecydowanie unika przedstawienia całości dokumentów potwierdzających jej sytuację. Nie uczyniła tego po wezwaniu referendarza ani na etapie sprzeciwu czy zażalenia. Strona w piśmie z dnia 13 października 2011 r. jak i 5 stycznia 2012 r. nie powołała żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Wskazać też trzeba, że strona skarżąca nie dołączyła do tego wniosku wymaganych dokumentów określających jej sytuację finansową.

Podobnie jak poprzednio także przy piśmie z dnia 9 lipca 2012 r. prezes skarżącej spółki unika przedłożenia pełnej, wyczerpującej dokumentacji finansowej firmy czym uniemożliwia pełną ocenę sytuacji ekonomicznej a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przedłożone oświadczenie o otrzymywaniu skromnej renty przez osobę J.K. nie obrazują z żadnej mierze stanu finansowego skarżącej spółki.

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 165 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.