Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 883/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Dnia 2 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Asesor WSA Grzegorz Potiopa, , po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 883/21

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2021 r. Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia H. P. (dalej podatnik, wnioskodawca, skarżący) zaległego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2020.

W uzasadnieniu powyższej decyzji wyjaśniono, że podatnik złożył wniosek (uzupełniony próżniejszym pismem) o udzielenie pomocy de minimis w zakresie umorzenia w całości zaległości w podatku od nieruchomości w łącznej kwocie głównej 65.967,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę.

Mając na uwadze treść wniosku i zgromadzone w sprawie dokumenty organ I instancji wyjaśnił, że podatnik jest przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą, którego przeważająca działalność gospodarcza to "wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi". W okresie bieżącego roku kalendarzowego oraz dwóch poprzednich lat kalendarzowych wnioskodawca uzyskał pomoc de minimis w przeliczeniu na ekwiwalent dotacji brutto w kwocie 6.697,85 zł, co w przeliczeniu stanowi kwota 1.587,02 euro.

Organ podkreślił, że wnioskowane przez podatnika umorzenie zaległości podatkowej mieściłoby się w ramach pomocy de minimis w rozumieniu art. 67b § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 poz. 1325 ze zm. – dalej O.p.) oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 roku w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z dnia 24 grudnia 2013 roku), o którą to pomoc wnioskowała strona.

Następnie powołując się na treść Art. 67a § 1 pkt 3 O.p. wskazano, że podatnik jest właścicielem zabudowanej nieruchomości położonej w Ł.przy al. T. K. w Ł. o łącznej powierzchni 2.566,00 m2. Nieruchomość opodatkowana jest stawkami podatku od nieruchomości za: -grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - 670,00 m2, -pozostałe grunty- 1.896,00 m2, -budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - 2.693,81 m2, -powierzchnia użytkowa 3.410,86 m2 budynku mieszkalnego zwolniona jest z opodatkowania podatkiem od nieruchomości w związku z art. 7. ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm. – dalej u.p.o.l.).

Zobowiązanie podatkowe dotyczące zaległości podatkowej w stosunku do podatnika powstało w oparciu o decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe w sprawie podatku od nieruchomości z dnia 03 lutego 2020 roku (decyzja jest prawomocna).

Powołując się na oświadczenia skarżącego o sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej podatnika ubiegającego się o zastosowanie ulgi w zapłacie zaległości podatkowych z dnia 21 sierpnia 2020 roku organ podkreślił, że wniosek o przyznanie podatnikowi ulgi jest rozpatrywany w oparciu o okoliczności wynikające z treści art. 67a ustawy O.p., t.j. w kontekście zaistnienia lub nie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

W trakcie prowadzonego postępowania w sprawie udzielenia ulgi podatkowej, po przeprowadzonej analizie dokumentacji stwierdzono, że skarżący utrzymuje się z emerytury oraz prowadzi działalność gospodarczą - wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi i dzierżawionymi. Z działalności tej nie uzyskuje dochodów, a ponosi straty. Posiada majątek w postaci nieruchomości (al. T. K.w Ł.) i majątek ruchomy (samochód osobowy marki Toyota Camry). Nadto jest w zaawansowanym wieku, wymaga opieki oraz posiada orzeczenie o niepełnosprawności.

Z powyższych względów organ podatkowy uznał ważny interes podatnika.

Oceniając natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pod kątem przesłanki interesu publicznego, organ podatkowy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie dopatrzył się wystąpienia tej przesłanki.

Za nieuzasadnione, przesłanką interesu publicznego, uznano dopuszczenie do umorzenia zaległości podatkowych, w sytuacji, kiedy podatnik zdaniem organu podatkowego, ma szansę na uzyskanie dochodów. Podkreślono, że podatnik jest właścicielem nieruchomości położonej w Ł. przy al. T. K. , w bardzo dobrej lokalizacji, w centrum miasta Ł. o dużej wartości materialnej i historycznej. Na podstawie zgłoszonej do opodatkowania podatkiem od nieruchomości powierzchni użytkowej 2.693,81 m2 budynku mieszkalnego jest wynajmowane na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej. Z tego tytułu właściciel przedmiotowej nieruchomości uzyskuje dochody.

Odnosząc się do argumentacji wniosku o umorzenie podkreślono, że w ślad za rezygnacją (z powodu epidemii covid i budowy tunelu średnicowego) najemców lokali znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości powinna być każdorazowo składana korekta informacji w sprawie podatku od nieruchomości ze względu na zmianę powierzchni i sposób jej użytkowania. Na przestrzeni roku 2020 podatnik nie dokonywał żadnych zgłoszeń dotyczących zmian powierzchni użytkowych budynku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej przy al. K.w Ł..

Wskazano następnie, że nie jest w interesie gminy inwestowanie w prywatną nieruchomość poprzez umarzanie zaległości podatkowych, ażeby jej właściciel mógł dokonywać remontów nieruchomości, a następnie ją wynajmował i czerpał z tego tytułu korzyści finansowe. Zasadą jest, że jeżeli w przypadku niewywiązywania się z należnych płatności najemców wynajmowanych lokali, wynajmujący prowadzi czynności w celu ich wyegzekwowania na drodze postępowania cywilnego, co ma miejsce w przypadku podatnika. Według oświadczenia dłużnicy zalegają z zapłatą kwoty 120.000,00 zł, która to kwota może być w przyszłości wyegzekwowana od dłużników.

Odnosząc się do podnoszonej we wniosku kwestii utraty najemców z powodu budowy tunelu kolejowego w Ł., który ma przebiegać bezpośrednio przy kamienicy podatnika wyjaśniono, że podziemny przystanek osobowy w tunelu średnicowym będzie inwestycją bardzo uciążliwą nie tylko dla podatnika, ale także wielu mieszkańców miasta Ł. na czas jej powstawania. Natomiast po zakończeniu inwestycji nieruchomość położona w Ł. przy al. K. znacznie zyska na walorach dobrze skomunikowanego punktu na mapie Ł..

Organ podkreślił następnie, że rok 2020 był rokiem, w którym miasto Ł. zanotowało wielkie ubytki w budżecie. Ł. zanotowała straty na poziomie 165.661.295,00 zł. Umorzenie należności wynikających z zobowiązań podatkowych powoduje istotne negatywne skutki dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Skutkuje to bowiem zmniejszeniem wpływów budżetowych, istotnych dla realizacji zadań spoczywających na gminie.

Mając powyższe na uwadze, korzystając z uprawnienia wynikającego z uznania administracyjnego, organ podatkowy, mimo stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie, na podstawie dokumentów przedstawionych przez stronę jest spełniona przesłanka ważnego interesu podatnika, nie umorzył H.P. zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za rok 2020, za nieruchomość położoną w Ł. przy al. T. K., gdyż zdaniem organu podatkowego wskazane przy wniosku dowody nie przemawiają za uwzględnieniem wniosku o udzielenie ulgi podatkowej.

Reasumując Prezydent Miasta Ł. nie przychylił się do wniosku podatnika i nie udzielił ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za rok 2020 w stosunku do H. P., w łącznej kwocie głównej 65.967,00 zł oraz odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w łącznej kwocie 4.410,00 zł (na dzień wydania niniejszej decyzji).

Na decyzję organu I instancji strona wniosła odwołanie.

Zaskarżoną decyzja z dnia [...] 2021 r. Samorządowego Kolegium . utrzymało w mocy decyzję Prezydent Miasta Ł. z dnia [...] 2021 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] 2021 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) tj. art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie poprzez przyjęcie, że nie zachodzi ważny interes publiczny, w sytuacji w której organ administracji upoważniony do wydania decyzji o zwolnieniu od podatku jest jednocześnie organem, który bezprawnie zajmował przedmiotowy budynek. Doprowadził do jego dekapitalizacji, a obecnie ponoszenie wydatków przez właściciela na usunięcie skutków działań własnych organu, ocenia jedynie w kategorii interesu prywatnego.

b) pominięcia, że właściciel nie może z własnego działania i staranności uzyskać dochód pozwalający na dokonanie nakładów na remont restytucyjny zabytku, z uwagi na wyłączenie możliwości najmu wynikające z faktu, iż prace przy budowie stacji kolejowej miały pierwotnie ruszyć już pierwszej połowie 2020, skutkując zamknięciem obszaru wokół nieruchomości:

c) pominięcie, że stan obiektu bez nakładów, restytucyjnych, po dekapitalizacji, za która odpowiada organ administracji, w aspekcie art. 5 ustawy o ochronie zabytków może skutkować wydaniem decyzji z art. 40 i 49 ustawy o ochronie zabytków, pod rygorem z art. 107 e cyt. ustawy.

d) pominięcie, że przedmiotowy obiekt jest największa i najbardziej atrakcyjną kamienicą w Ł., niejako wizytówką miasta, a jego stan i wygląd kreuje opinie o Ł. i ma pływ na oceny potencjalnych turystów, co leży w interesie publicznym.

e) pominięcie, że ulga z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od nieruchomość w tym konkretnym stanie faktycznym jest jedynie pozornym odciążeniem, w sytuacji faktycznego ograniczenia korzystania z nieruchomości i osiągania dochodu z najmu.

2) przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie:

a) art. 67a § 1 O.p.: poprzez odmowę umorzenia zaległości podatkowych za zobowiązania podatkowe za rok 2020 oraz odmowę umorzenia odsetek za zwłokę w wyniku błędnego uznania, że nie zachodzi ważny interes publiczny:

b) art. 233 §3 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu Prezydenta Miasta Ł., w sytuacji w której decyzja winna być odmienna bowiem zostały spełnione przesłanki do zastosowania umorzenia zaległości podatkowych tj. zaszedł ważny interes podatnika oraz ważny interes publiczny.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący, co prawa błędnie, wskazał na regulacje dotyczące zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego (nie mającego zastosowania w niniejszej sprawie) jednakże Sąd, nie będąc związany zarzutami skargi dokonał kontroli legalności poprzez pryzmat analogicznych regulacji obecnych w Ordynacji podatkowej.

W toku sądowej kontroli zaskarżonej decyzji, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów sformułowanych w skardze istotą sporu, jest ocena zasadności stanowiska organów podatkowych w kwestii odmowy skarżącemu umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2020 r.

Na wstępie rozważań zaznaczyć należy, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji musi w pierwszej kolejności dotyczyć tych ewentualnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na prawidłowe ustalenie podstawy faktycznej rozstrzygnięć organów podatkowych

Zakres istotnych w sprawie faktów wyznaczały przepisy prawa materialnego i zawarte w nich przesłanki warunkujące udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Podstawą prawną udzielenia podatnikowi ulgi w spłacie zaległości podatkowej jest art. 67a § 1 O.p., zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

W myśl art. 67a §2 O.p., umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

Z kolei art. 67b § 1 O.p. stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1) które nie stanowią pomocy publicznej;

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3) które stanowią pomoc publiczną:

a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,

b) udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,

c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,

d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,

e) będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,

f) na szkolenia,

g) na zatrudnienie,

h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,

i) na restrukturyzację,

j) na ochronę środowiska,

k) na prace badawczo-rozwojowe,

l) regionalną,

m) udzielaną na inne przeznaczenia określone na podstawie § 6 przez Radę Ministrów.

W judykaturze zauważa się ponadto, że jakkolwiek pojęcie pomocy publicznej nie zostało zdefiniowane w Ordynacji podatkowej, to przepisy tej ustawy dopuszczalność udzielania pomocy publicznej podatnikom ubiegającym się o ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych wyraźnie wiążą z regulacjami prawa unijnego. O tym, czy udzielenie takiej ulgi kwalifikuje się jako pomoc publiczna w rozumieniu art. 67b § 1 O.p. decydują przede wszystkim akty prawa wspólnotowego. Z tego punktu widzenia należy podkreślić, że regulacja z art. 67b § 1 pkt 2 O.p. wyznacza dwie fazy postępowania podatkowego w zakresie badania wniosku podatnika (przedsiębiorcy) o udzielenie ulgi stanowiącej pomoc de minimis. Pierwszym z nich powinna być weryfikacja spełnienia kryteriów określonych w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 roku w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE. L 352 z 24.12.2013 r., s. 1). W razie potwierdzenia, że podatnik spełnia kryteria wynikające z ww. aktu prawa unijnego organ w ramach uznania administracyjnego uprawniony jest do wyboru określonej alternatywy decyzyjnej, tj. uwzględnienia wniosku albo odmowy zastosowania ulgi (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2017 r., II FSK 3249/16).

Ponadto Sąd podkreśla, że instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy w sensie dopuszczalności wyboru konsekwencji prawnych sytuacji opisanej w hipotezie normy prawnej. Stąd też w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje którakolwiek z przesłanek określonych w art. 67a § 1 O.p. (ważny interes podatnika lub interes publiczny albo obie przesłanki łącznie) - organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję o wyborze alternatywy - czy przyznać podatnikowi ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, czy też nie.

W judykaturze wskazuje się na granice uznania administracyjnego w obrębie których może poruszać się organ podatkowy, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 O.p. Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: (-) z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; (-) wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych; (-) na podstawie fałszywych przesłanek, np. argumentów, które są nieprawdziwe (wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r.,II FSK 2474/15).

Przepis art. 67a § 1 O.p. także wyznacza dwie fazy postępowania podatkowego. W pierwszej, organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 O.p. (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1o.p. (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 O.p. (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście właściwa wykładnia art. 67a § 1 O.p. Organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie w tym przedmiocie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Podkreślić tu należy, że ustalenie przez organy podatkowe tych obiektywnych przesłanek nie należy do sfery uznania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2018 r., II FSK 1917/16).

W przypadku uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie podatkowe wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. Art. 67a § 1 O.p. nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego, w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia zaległości podatkowej. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednakowoż nie świadczy, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. Organu podatkowego nie może w tym zakresie zastąpić sąd administracyjny. Stwierdzenie przez organ braku przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w zastosowaniu ulgi podatkowej powoduje, że nie będzie on dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja będzie miała charakter związany. Brak przesłanek oznacza wobec tego konieczność wydania decyzji o odmowie zastosowania ulgi podatkowej.

Mając na uwadze powyższe podkreślić należy organy wyraźnie stwierdziły, że w ustalonych okolicznościach faktycznych wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, nie wystąpiła natomiast przesłanka interesu publicznego.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dotyczy zatem orzekania przez organy podatkowe w fazie drugiej, tj. w ramach uznania administracyjnego, skoro organy wyraźnie stwierdziły, że w ustalonych okolicznościach faktycznych wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika.

Zadaniem Sądu było zatem zbadanie, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W takiej sytuacji szczególnie istotnego znaczenia nabiera sposób uzasadnienia odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, w tym przytoczone przez organ podatkowy przesłanki podjęcia takiej decyzji.

W tym miejscu zauważenia wymaga, że podstawowa argumentacja wniosku o umorzenie zaległości podatkowej opiera się na złej sytuacji finansowej wnioskodawcy wynikającej z faktu rezygnacji przez najemców z wynajmu nieruchomości z powodu epidemii i budowy tunelu kolejowego w Łodzi, który ma przebiegać bezpośrednio przy kamienicy podatnika.

Nie zgadzając się z taką argumentacją organ podatkowy I instancji wskazał, że po pierwsze trudności te mają charakter ogólny (dotyczą wszystkich - epidemia), jak i wszystkich mieszkańców tego terenu (budowa tunelu), a nie tylko podatnika, a nadto po zakończeniu inwestycji nieruchomość skarżącego znacznie zyska na walorach dobrze skomunikowanego punktu na mapie Ł. (k. 13 decyzji organu I instancji).

W ocenie Sądu, powyższa ocena wpływu inwestycji na możliwości finansowe skarżącego w zakresie zapłaty daniny (o której umorzenie wnioskuje) jest zbyt ogólnikowa i nie uwzględnia chociażby aspektu czasowego jej zakończenia. Doświadczenie życiowe wskazuje, że inwestycje polegające na drążeniu tunelu w tkance miejskiej z natury rzeczy opóźnią się z przyczyn niedających się przewidzieć tj. uwarunkowania geologiczne czy też względy archeologiczne.

Ze stron internetowych Urzędu Miasta Ł. (https://uml.lodz.pl/aktualnosci-lodzpl/artykul-lodzpl/tunel-srednicowy-pod-lodzia-odslonieto-fundamenty-wielkiej-synagogi-id46859/2022/1/17/) wynika, że "początkowo zakończenie inwestycji zaplanowano na przełom 2021/2022. Teraz oficjalną datą jest rok 2023. Jednak można mieć wątpliwości, czy wykonawca go dotrzyma. Szczególnie po odkryciu fundamentów Wielkiej Synagogi". Jest to o tyle istotne, że już w 2019 r. podatek od nieruchomości został uregulowany (wyegzekwowany) z środków pochodzących z kredytu odnawianego (którego udzielił bank prowadzący rachunek skarżącego), a wobec braku możliwości zakreślenia chociażby przybliżonego terminu zakończania inwestycji stwierdzenie organu podatkowego, że skarżący "w przyszłości zyska na lokalizacji" świadczy o braku właściwego i obiektywnego przedstawienia sytuacji majątkowej wnioskodawcy na tle corocznego obowiązku uiszczenia podatku od nieruchomości.

Tym samym, zdaniem Sądu, uzasadnienie stanowiska organów, z punktu widzenia granic uznania administracyjnego, budzi zastrzeżenia w części dotyczącej oceny faktycznych możliwości skarżącego co do zapłaty przedmiotowej zaległości podatkowej i dysponowania środkami finansowymi.

Przechodząc do kwestii przesłanki "interesu publicznego" trzeba w pierwszej kolejności przywołać najistotniejsze fakty dotyczące charakteru nieruchomości przy ul. Kościuszki 1, której właścicielem jest skarżący.

Z akt sprawy wynika, że wybudowana w 1896 roku kamienica przy K. jest jedną z najbardziej znanych łódzkich kamienic. W czasie II Wojny Światowej zajęta przez Niemców, po wojnie wywłaszczona przez władze PRL wróciła w latach 90-tych XX wieku do spadkobierców pierwotnych właścicieli. Obecnie nieruchomość jest zabytkiem wpisanym do rejestru zabytków, a właściciel (skarżący) jest ustawowo zobowiązany do prac konserwatorskich, restauratorskich i prac budowlanych przy zachowaniu jej wartości (art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Ze względu na stan techniczny w jakim kamienica ta wróciła w ręce następców prawnych pierwotnych właścicieli wydatki te z pewnością nie są rekompensowane ze zwolnienia podatkowego dla budynków zabytkowych, z którego korzysta podatnik na podstawie art. 7. ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. w stosunku do części powierzchni użytkowej budynku.

Charakter kamienicy, której właścicielem jest skarżący uprawnia nadto, w ocenie Sądu, do stwierdzania, że "interes prywatny" jest powiązany w tym przypadku z "interesem publicznym". Organ podatkowy obowiązany jest nie tylko do ustalania, czy zachodzą przesłanki interesu publicznego, lecz także obowiązany jest do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony (wyrok NSA z dnia 8 października 2002 r., SA/Wr 1458/01, POP 2004, z. 3, poz. 59.)

Organu I instancji, motywując brak spełniania przesłanki "interesu publicznego" wskazał na dwie okoliczności:

1) skarżący ma możliwość uzyskiwanie dochodów, jest właścicielem nieruchomości położonej, w bardzo dobrej lokalizacji, w centrum miasta Ł.o dużej wartości materialnej i historycznej. W ocenie organu nie jest w interesie gminy inwestowanie w prywatną nieruchomość poprzez umarzanie zaległości podatkowych, ażeby jej właściciel mógł dokonywać remontów nieruchomości, a następnie ją wynajmował i czerpał z tego tytułu korzyści finansowe

2) zadaniem organu podatkowego jest prawidłowe i pełne wykonanie budżetu gminy. Podkreślono, że rok 2020 był rokiem, w którym miasto Ł. zanotowało wielkie ubytki w budżecie (z powodu epidemii covid). Ł. zanotowała straty na poziomie 165.661.295,00 zł, a umorzenie należności wynikających z zobowiązań podatkowych powoduje istotne negatywne skutki dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Skutkuje to bowiem zmniejszeniem wpływów budżetowych, istotnych dla realizacji zadań spoczywających na gminie.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, ze nie budzi wątpliwości Sądu stanowisko organu, zgodnie z którym przy ustalaniu istnienia interesu publicznego należy uwzględniać sytuacje budżetową organu administracji publicznej (wynikającą m. in. z trwającej epidemii).

Jednocześnie z przytoczonej argumentacji organu I instancji wynika, że pomimo niekwestionowanego faktu, iż mamy do czynienia z obiektem stanowiącym cenne dziedzictwo historyczne miasta Ł. to nie w interesie miasta jest w jego inwestowania ponieważ stanowi własność prywatną (w której skarżący oprócz renowacji i remontów prowadzi działalność gospodarczą).

Z powyższą oceną zaistnienia przesłanki "interesu publicznego", w analizowanym stanie faktycznym nie sposób się zgodzić ponieważ stoi ona w oczywistej sprzeczności z promowanym w przestrzeni publicznej i realizowanym przez miasto programem rewitalizacyjnym. Za pomocą mass mediów władze miasta starają się przekonać mieszkańców, że Ł. była postrzegana jako brudne i zaniedbane miasto, a jej unikatowa architektura nie była doceniana z powodu złego stanu technicznego zabytków. Jest to fakt powszechnie znany, który Sąd bierze pod uwagę nawet bez powoływanie się niego przez strony (art. 106 par 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej p.p.s.a.)

Przejawem takiej polityki miasta jest chociażby słynny program Mia100 Kamienic realizowany od 2010 r. Władze miasta podkreślają, że "Program Mia100 Kamienic wraz z remontem ul. Piotrkowskiej i rewitalizacją Księżego Młyna, jest najważniejszym planem przywracającym dawny blask Łodzi. Wiele cennych budynków z przełomu XIX i XX wieku nigdy nie przeszło generalnego remontu. W okresie PRL zabytkowych kamienic właściwie nie remontowano. Łódź potrzebowała kompleksowej rewitalizacji centrum" (szerzej na ten temat na oficjalnej stronie programu https://www.facebook.com/mia100kamienic/?ref=page_internal).

Nie tracąc z pola widzenia faktu, że powyższy program był skierowany do obiektów należących do miasta to, w ocenie Sądu, jako niesprawiedliwa jawi się postawa, która z jednej strony wskazuje (poprzez rozpropagowane i realizowane programy rewitalizacyjne), iż ratowanie zabytków jest żywotną potrzebą całej społeczności (interes publiczny), z drugiej zaś strony podkreśla, że cenny obiekt historyczny (ale będący prywatną własnością) nie może być przedmiotem zainteresowania i wsparcia gminy.

W ocenie Sądu ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego. Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa.

Organy wydające decyzje w niniejsze sprawę zdają się zupełnie nie zauważać, że interes publiczny odczytywać należy jako pewną potrzebę, której zaspokojenie powinno służyć społecznością lokalnym lub całemu społeczeństwu (T. Wołowiec Umorzenie zaległości podatkowej a pojęcie interesu publicznego i interesu strony Zeszyty Naukowe WSEI seria: EKONOMIA, 13-14 (1-2/2017), s. 25–43).

Tym samy pominięcie kwestii związanej z wartością historyczną kamienicy należącej do skarżącego, przy jednoczesnym skupieniu się jedynie na fakcie dysponowania przez skarżącego majątkiem umożlwiającym prowadzenie działalności gospodarczej powoduje, że przy rozpatrywaniu zasadności przesłanki interesu publicznego została naruszona nie tylko zasada sprawiedliwości (cytowany wcześniej wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r.,II FSK 2474/15), ale także zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 121 par. 1 O.p.).

Kończąc należy również zauważyć, że Sąd powyższej oceny mógł dokonać jedynie na podstawie stanowiska wyrażonego w uzasadnienia decyzji organu I instancji.

Powyższe wynika z faktu, że uzasadnienie decyzji organu II instancji oprócz przytroczenia zarzutów odwołania, przedstawienia treści stosownych przepisów prawa oraz omówienia ad abstracto pojęć "interesu publicznego" i "interesu prywatnego" zawiera jedynie lakoniczne stwierdzenia, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, nie można mu przypisać zarzutu dowolności, oraz że nie leży w interesie mieszkańców Ł. umarzania zaległości w sytuacji, gdy podatnik jest w posiadaniu dużego majątku (s. 5 decyzji organu I instancji).

W ocenie Sądu taka konstrukcja uzasadnienia uprawnia do stwierdzenia, że organ II instancji przy wydawaniu decyzji nie sprostał wymaganiom wynikającym z art. 210 O.p. w związku z art. 127 O.p.

Uzasadnienie decyzji uznaniowej, szczególnie o negatywnych dla strony konsekwencjach – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – powinno szczegółowo wskazywać także przyczyny, argumenty, na których oparł się organ rozstrzygający sprawę, jak i powody dla których organ zastosował tę instytucję. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, gdzie przyjęte zostało, że z decyzjami uznaniowymi wiąże się ukierunkowana kontrola sądowa, przy której rolę, zadania i zakres kompetencji Sądu rozumie się znacznie szerzej i głębiej niż w innych sytuacjach. Kontrole te zaś musi umożliwiać szczegółowe uzasadnianie takich decyzji. Stąd nie tylko nie są one zwolnione z takiego obowiązku, ale ich uzasadnienie musi wskazywać w sposób jasny i czytelny na motywy, jakimi kierowano się, podejmując określone rozstrzygnięcie (por. M. Jaśkowska, Uznanie administracyjne w orzecznictwie sądów administracyjnych, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5-6/2010, str.174 –175).

W konkluzji Sąd uznaje, że w niniejszej sprawie błędnie zastosowano przepisy prawa materialnego (art. 67a O.p.) i zawarte w nich przesłanki warunkujące udzielenie ulgi, jak również przepisy postępowania (w postaci art. 121 O.p. a także art. 210 O.p. w związku z art. 127 O.p.).

Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy organ II instancji uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną co do wykładni przesłanki interesu publicznego i prywatnego, przedstawi pogłębioną analizę tych instytucji na tle sytuacji faktycznej skarżącego, co znajdzie odzwierciedlanie w wyczerpującym uzasadnieniu rozstrzygnięcia administracyjnego. W uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji przedmiotem rozważań stanie się przede wszystkim:

1) ocena możliwości finansowych skrzącego jako przesłanki zastosowania instytucji zwolnienia (przy niekwestionowanym przez organy spełnieniu przez skarżącego przesłanki interesu prywatnego) w świetle okoliczności wynikających z sytuacji epidemiologicznej połączonej z trudnościami dotyczącymi inwestycji, której data zakończania nie jest znana;

2) ocena zaistnienia przesłanki "interesu publicznego" postrzeganego jako interes społeczności (wszystkich mieszkańców w Ł.) wyrażającym się w celu jakim jest ochrona dziedzictwa architektonicznego Ł.. Ocena ta pozwoli organowi na odpowiedź na pytania: Co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego? Udzielnie bieżącej pomocy w formie zwolnienia czy zmierzenie się w przyszłości z ewentualnym problemem popadającej w ruinę zabytkowej kamienicy należącej do prywatnego właściciela, wobec którego prowadzone są czynności administracyjne mające na celu wyegzekwowania zaległych danin?

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 200 p.p.s.a.

ARz.