Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1533/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art156 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją nr [...], z [...] kwietnia 2017 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta [...], reprezentującego Skarb Państwa oraz Gminę Miejską [...], od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r., znak [...] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r., znak [...], w części orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem 1/2 udziału A. O. w prawie własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha, położonej w [...], b. gm. kat. [...] (pkt 12 decyzji), uchylił w całości decyzję Wojewody [...] [...] lipca 2015 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r., znak [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem 1/2 udziału A. O. w prawie własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha, położonej w [...], b. gm. kat. [...] (pkt 12 decyzji).

Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

Decyzją z [...] lipca 1079 r., znak [...], Naczelnik Dzielnicy [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem między innymi 1/2 udziału należącego do A. O. w nieruchomości położonej b. gm. kat. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,6497 ha (pkt 12 decyzji).

Pismem z 2 lipca 2009 r., sprecyzowanym pismem z 6 października 2009 r., T. O., M. K., A. O. oraz I. S. wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r. w części orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem 1/2 udziału A. O. w prawie własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha, położonej b. gm. kat. [...] (pkt 12 decyzji).

Decyzją z [...] lipca 2015 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r., w części orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem 1/2 udziału A. O. w prawie własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha, położonej b. gm. kat. [...] (pkt 12 decyzji).

Pismem z 22 lipca 2015 r., Prezydent Miasta [...], reprezentujący Skarb Państwa oraz Gminę Miejską [...], wniósł odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r.

Badając poszczególne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., organ odwoławczy wskazał, że w decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r. nie stwierdzono wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 k.p.a.

Natomiast zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Za wydanie decyzji bez podstawy prawnej uważa się wydanie rozstrzygnięcia w przypadku braku przedmiotu sprawy, do którego możliwe byłoby zastosowanie danego przepisu prawa.

W rozpatrywanej sprawie nie można stwierdzić wydania przedmiotowej decyzji z [...] lipca 1979 r. bez podstawy prawnej, albowiem istniał przedmiot kontrolowanego postępowania w postaci nieruchomości, co do której dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wywłaszczenia na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64).

Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawcą wywłaszczenia był Miejski Zarząd Gospodarki Terenami w [...], a zatem z wnioskiem wystąpił podmiot uprawniony, spełniający przesłankę z art. 2 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r.

Dokonując oceny, czy spełnione zostały materialno-prawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia, wskazane w art. 3 ustawy wywłaszczeniowej, organ odwoławczy uznał, że skoro celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości położonej w [...], b. gm. kat. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,6497 ha, stanowiącej w 1/2 części własność A. O. była budowa osiedla mieszkaniowego [...], co stanowiło cel użyteczności publicznej, to niewątpliwie przesłanki te zostały spełnione.

Jak wynika z akt archiwalnych sprawy, a w szczególności z wniosku wywłaszczeniowego Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w [...] z [...] grudnia 1977 r., znak [...] oraz zaskarżonej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r., znak [...], niezbędność wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na wskazany cel została potwierdzony istniejącą w obrocie prawnym decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu wydaną przez Zarząd Rozbudowy Miasta [...] z [...] kwietnia 1977 r. znak [...].

Zatem w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka niezbędności oraz dopuszczalności wywłaszczenia, wskazana w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r.

Dalej organ odwoławczy podniósł, że z akt archiwalnych sprawy wynika, że pismem z 7 listopada 1977 r., znak [...], w trybie art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r., Miejski Zarząd Gospodarki Terenami w [...] wystąpił do J. O., syna A. O. z ofertą dobrowolnego odstąpienia nieruchomości położonej w [...], b. gm. kat. [...], składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha.

Ponadto zgodnie ze znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy notatką służbową sporządzoną w dniu 17 listopada 1977 r. do ubiegającego się o wywłaszczenie zgłosił się A. O., również będący synem A. O. i oświadczył, iż jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, że jego ojciec - A. O. nie żyje, oraz, że mimo braku postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym, nie będzie przeprowadzał postępowania spadkowego.

Z akt sprawy wynika, iż ujawniony w księdze wieczystej jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości - A. O. zmarł w dniu 19 października 1973 r., a więc jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Tymczasem postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. O. zostało wydane przez Sąd Rejonowy dla [...] [...] w [...] Wydział I Cywilny w dniu [...] sierpnia 1989 r. Dowodzi to, że stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie był uregulowany.

Z powyższych dokumentów wynika, iż wnioskodawca wywłaszczenia poczynił starania w celu dobrowolnego nabycia nieruchomości objętej wnioskiem wywłaszczeniowym, jednak nie przyniosły one rezultatów z uwagi na nieuregulowane sprawy własnościowe.

Mając powyższe na względzie organ odwoławczy uznał, że wymóg przeprowadzenia rokowań z art. 6 ustawy wywłaszczeniowej został spełniony, a wobec nieuregulowanego stanu prawnego, wnioskodawca wywłaszczenia wystąpił o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Zachowany wniosek wywłaszczeniowy Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w [...] z [...] grudnia 1977 r., znak [...] spełniał określone w art. 15 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r. wymogi formalne i brak jest aktualnie podstaw do kwestionowania, iż wniosek ten nie spełniał wymogów formalnych.

Ponadto z wniosku wywłaszczeniowego wynikało, że obejmuje on jedynie udział 1/2 części nieruchomości stanowiący własność A. O. bowiem z pozostałym współwłaścicielem w 1/2 części nieruchomości została zawarta umowa kupna-sprzedaży.

Zgodnie z treścią art. 16 ww. ustawy z 12 marca 1958 r. o wszczęciu postępowania zawiadamiano za dowodem doręczenia właściciela (posiadacza) nieruchomości i osoby, którym służyły na nieruchomości ograniczone prawa rzeczowe. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej rady narodowej gromadzkiej (miejskiej, osiedla). Osoby zainteresowane, których miejsce pobytu było nieznane, zawiadamiano za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń prezydium właściwej rady narodowej gromadzkiej.

Pismem z 28 marca 1978 r., znak [...] Urząd Dzielnicowy [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie m.in. 1/2 udziału w prawie własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha, położonej w [...], b. gm. kat. [...], zapisanego w księdze wieczystej nr [...] na rzecz A. O. oraz o wyznaczonej na dzień 14 kwietnia 1978 r. rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Ponadto, jak wynika z ww. zawiadomienia wysłano je do Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Finansowy, Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu, Biuro Ogólno-Organizacyjne w celu wywieszenia na tablicy ogłoszeń.

Należy zatem uznać, że wymogi art. 16 ustawy wywłaszczeniowej zostały dopełnione.

W niniejszej sprawie stosownie do art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. organ wywłaszczeniowo-odszkodowawczy przeprowadził stosowną rozprawę w dniu 14, 15, 17 i 18 kwietnia 1978 r. Jak wynika z protokołu tej rozprawy udział w niej wziął przedstawiciel wnioskodawcy oraz niektórzy właściciele zawnioskowanych do wywłaszczenia nieruchomości.

Natomiast nie brał w niej udziału nikt z ewentualnych następców prawnych właściciela ujawnionego w księdze wieczystej - A. O.

W rozprawie nie brał udziału również biegły, niemniej jednak nieobecność biegłego na rozprawie - zgodnie z orzecznictwem - nie stanowi naruszenia prawa w stopniu rażącym, w przypadku gdy odszkodowanie ustalone było w prawidłowej wysokości (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2009 r" sygn. I OSK 195/2009).

Biegły rzeczoznawca, mimo że nie uczestniczył w rozprawie to brał udział w postępowaniu poprzez sporządzenie pisemnego elaboratu szacunkowego.

W aktach archiwalnych sprawy zachował się szacunek sporządzony w dniu 20 sierpnia 1977 r. przez biegłego rzeczoznawcę do spraw szacowania nieruchomości z listy Prezydenta Miasta [...] Z. P., zawierający wyliczenia wartości gruntu przedmiotowej nieruchomości położonej w [...], b.gm.kat. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 2,6497 ha oraz znajdującego się na niej ogrodzenia.

Podstawą obliczenia wysokości odszkodowania za grunt był art. 8 ust. 8 pkt 3 w zw. z art. 8 ust. 9 ustawy z 12 marca 1958 r. oraz zarządzenie nr 3 Naczelnika dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 1974 r. w sprawie ustalenia cen gruntów w przypadku ich wywłaszczenia.

Zgodnie z ww. art. 8 ust. 8 pkt 3, jeżeli wywłaszczeniu podlegała część gruntu, a pozostała część wynosiła nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości pod budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego, odszkodowanie ustalało się jak w pkt 1 lit. b tj. najwyższej do pięciokrotnej wysokości stawek ustalonych dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej.

W przedmiotowej sprawie wywłaszczeniu podlegał grunt o pow. 26497 m2 z całości o pow. 48650 m2 a zatem odszkodowanie zostało przyznane w oparciu o właściwą podstawę prawną.

Natomiast cena gruntu w obrębie II strefy śródmiejskiej, zgodnie z ww. zarządzeniem Naczelnika Dzielnicy [...] wynosiła 18 zł/m2. Zatem wysokość odszkodowania obliczono poprzez proste działanie matematyczne tj. przemnożenie wielkości wywłaszczonej powierzchni (26497 m2) poprzez wysokość stawki 18 zł (26497 m2 x 18 zł = 476 946 zł).

Natomiast wartość parkanu była obliczona w oparciu o art. 8 ust. 12, zgodnie z którym odszkodowanie za inne części składowe nieruchomości nie wymienione w ust. 4, 5, 7, 10 i 11 niezależnie od ich przydatności dla wnioskodawcy powinny były odpowiadać kosztom ich odtworzenia zmniejszonym stosunkowo do stopnia ich zużycia i nie mogło przekraczać przeciętnych kosztów wybudowania domu jednorodzinnego pięcioizbowego w danej miejscowości.

W przedmiotowej sprawie wartość ogrodzenia o powierzchni 198,80 m2 określono na kwotę 8 032 zł, przyjmując koszt jego odtworzenia wynoszący 26 774 zł oraz zmniejszając go o stopień zużycia, który określono na 70 %.

Ponadto w aktach przedmiotowej sprawy zachował się szacunek biegłego do spraw wywłaszczeń w zakresie rolnictwa z listy Prezydenta Miasta [...] A. U. sporządzony [...] listopada 1978 r. zawierający wyliczenia wartości drzew owocowych oraz drzew leśnych znajdujących się na wywłaszczonej nieruchomości.

Zgodnie z ww. szacunkiem biegły wyliczył, na podstawie Instrukcji nr 2 Ministerstwa Rolnictwa z 2 sierpnia 1978 r. wartość odszkodowania za drzewa owocowe i leśne na kwotę 193 003 zł.

Kwotę odszkodowania w wysokości 338 990,50 zł ustalono w wyniku podzielenia wartości odszkodowania za grunt - 476 946 zł, za ogrodzenie - 8 032 zł jak i za materiał roślinny - 193 003 zł na dwie części z uwagi na fakt, iż wywłaszczona nieruchomość należała w połowie do Skarbu Państwa.

Oznacza to, że kwota odszkodowania zastała ustalona na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów prawa, na podstawie opinii biegłego i po przeprowadzeniu rozprawy.

Z kolei zgodnie z art. 23 ust. 1 powołanej ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r. decyzja o wywłaszczeniu powinna w szczególności zawierać: ustalenie przedmiotu wywłaszczenia oraz ustalenie jakie prawa rzeczowe obciążające wywłaszczoną nieruchomość zostają utrzymane, wskazanie na czyj wniosek następuje wywłaszczenie, ustalenie odszkodowania i terminu zapłaty odszkodowania, szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o środkach odwoławczych.

Organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r. zawiera ustalenie przedmiotu wywłaszczenia i wysokość należnego odszkodowania, wskazuje na czyj wniosek nastąpiło wywłaszczenie, posiada uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o środkach odwoławczych, zatem spełnia wszystkie wymagania określone w art. 23 ustawy z 12 marca 1958 r.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Wojewody [...] w zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2015 r. skierowania decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r. do nieżyjącego w dacie wywłaszczenia współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości - A. O..

Należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż zarówno wnioskodawca jak i organ wywłaszczeniowy wiedzieli o śmierci ujawnionego w księdze wieczystej właściciela. Jednakże, następstwo prawne w wyniku spadkobrania wymaga potwierdzenia postanowieniem sądu powszechnego.

Jak wskazano wyżej, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po A. O. zostało wydane przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział I Cywilny w dniu [...] sierpnia 1989 r., tak więc 10 lat po zakończeniu postępowania wywłaszczeniowego mimo, że spadkobiercy wiedzieli o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym.

A zatem, ustalenie faktycznego kręgu spadkobierców w dacie przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego po zmarłym A. O. nie było możliwe z uwagi na nieprzeprowadzone postępowanie spadkowe, a tym samym ze względu na nieuregulowany stan prawny przedmiotowej nieruchomości. W związku z czym organ zmuszony był dokonać rozstrzygnięcia i orzec o przyznaniu odszkodowania na rzecz nieustalonych współwłaścicieli.

Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że oferta dobrowolnego odstąpienia nieruchomości oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania i rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej zostały doręczone J. O., co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru.

Oznacza to, iż w czasie trwania postępowania wywłaszczeniowego korespondencja nie była kierowana do A. O. lecz do dwóch jego domniemanych spadkobierców tj. do A. O. oraz J. O.. A zatem brali oni udział w przedmiotowym postępowaniu a organ traktował ich jako strony postępowania.

Ponadto, jak wynika z zachowanego w aktach archiwalnych sprawy egzemplarza zaskarżonej decyzji z [...] lipca 1979 r. decyzja ta została wywieszona na tablicy ogłoszeń Urzędu Dzielnicowego [...] w dniu 8 lipca 1979 r. a zdjęta w dniu 22 lipca 1979 r. Oznacza to, że poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń, w trybie art. 45 nastąpiło doręczenie decyzji spadkobiercom zmarłego A. O..

Ponadto, jak wynika z treści ww. oferty dobrowolnej sprzedaży z 7 listopada 1977 r. wnioskodawca wywłaszczenia wystąpił do J. O. z prośbą o dostarczenie spadku po zmarłym A. O.. Natomiast zgodnie z notatką służbową z 17 listopada 1977 r. A. O. oświadczył, iż mimo braku postanowienia spadkowego po A. O. nie ma zamiaru przeprowadzać stosownego postępowania spadkowego.

Oznacza to, iż zaniechanie przez spadkobierców wystąpienia do właściwego sądu o stwierdzenie nabycia spadku, dawało organowi podstawę do przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego z udziałem znanych organowi domniemanych spadkobierców zmarłego.

Z kolei odnosząc się do zarzutu skarżących, że organ wywłaszczeniowy powinien był umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na śmierć adresata decyzji, organ odwoławczy wskazał, iż jak ustalono powyżej organ wywłaszczeniowy nie uczynił adresatem decyzji z [...] lipca 1979 r. A. O., a jedynie wskazał go jako ujawnionego w księdze wieczystej współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości, zaznaczając przy tym, iż ww. osoba zmarła.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że wywłaszczenie jako przymusowa forma zbycia nieruchomości uregulowane zostało w przepisach ustawy z 12 marca 1958 r., gdzie zgodnie z art. 1 nieruchomość mogła być wywłaszczona z zachowaniem przepisów niniejszej ustawy. Przepisy ustawy wywłaszczeniowej przewidywały także wywłaszczenie nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym w sytuacji, gdy właściciela nie można było ustalić, czego dowodem jest m.in. treść art. 6 ww. ustawy zwalniająca z obowiązku przeprowadzenia rokowań w przypadku nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości.

W ocenie organu odwoławczego, powyższa analiza pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r. w części orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem 1/2 udziału A. O. w prawie własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha, położonej w [...], b. gm. kat. [...] (pkt 12 decyzji), nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., która uzasadniałaby stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Wobec powyższego należało uchylić decyzję Wojewody [...] [...] lipca 2015 r. i odmówić stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r. w części orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem 1/2 udziału A. O. w prawie własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha, położonej w [...], b. gm. kat. [...] (pkt 12 decyzji).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] kwietnia 2017 r. wniósł T. O.. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:

1. postępowania administracyjnego mającemu istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 k.p.a.,

art. 28, art. 29, art. 30 k.p.a. poprzez uznanie, iż stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r., znak [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału A. O., byli domniemani spadkobiercy zmarłego przed wydaniem powyższej decyzji A. O.,

art. 156 § 1 pkt 2, 4 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r., znak [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem udziału A. O.,

art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż zaszły okoliczności pozwalające na zastosowanie powyższego przepisu,

2 . prawa materialnego poprzez naruszenie:

art. 6 ust. 4 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 t.j. ) poprzez przyjęcie, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego przez Naczelnika Dzielnicy [...] - [...], w odniesieniu do udziału po zmarłym A. O. w wywłaszczanej nieruchomości zaistniały przesłanki do jego zastosowania.

W konsekwencji powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postepowania sądowego według norm przewidzianych.

Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z akt wywłaszczeniowych dołączonych do akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że Państwowe Biuro Notarialne w [...] pismem z [...] lipca 1977 r., nr [...] poświadczyło, że prawo własności nieruchomości objętej kw nr [...] gm kat. [...] składającej się z parceli lkat. nr [...], o pow. 49520 m², wpisane jest na rzecz A. O. w ½ części i S. O. w 1/2 części. Z poświadczenia tego wynika jednocześnie, że w dziale III księgi wieczystej zostały ujawnione tytuły egzekucyjne dotyczące różnych kwot i wystawione na rzecz różnych wierzycieli. W oparciu o te tytuły egzekucyjne zostały wszczęte egzekucje z części nieruchomości stanowiącej własność A. O..

Miejski Zarząd Gospodarki Terenami w [...] pismem z 7 listopada 1977 r., na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64) zwrócił się do J. O., domniemanego spadkobiercy po zmarłych A. i S. O., o dobrowolne odstąpienie na rzecz Państwa nieruchomości położonej w b. gm. kat. [...] w obrębie nr [...], składającej się z działki oznaczonej nr [...] o pow. 26497 m² objętej KW [...], stanowiącej współwłasność po ½ A. i S. O.. Pismo to zostało dręczone J. O. i A. O., co potwierdzają znajdujące się w aktach archiwalnych zwrotne potwierdzenia odbioru.

W aktach wywłaszczeniowych znajduje się notatka służbowa spisana w dniu 17 listopada 1977 r., podpisana przez A. O., z której wynika, że w dniu 17 listopada 1977 r. zgłosił się A. O., współwłaściciel dz. nr [...] i oświadczył, że matka S. O. zmarła, postanowienie spadkowe oraz zezwolenie z Wydziału Finansowego doniesie w ciągu 7 dni. Jednocześnie oświadczył, że ojciec A. O. zmarł, postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone i on nie będzie tego postępowania przeprowadzać.

Z zaświadczenia Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w [...] z [...] listopada 1977 r., wystawionego celem przedłożenia w Wydziale Finansowym Urzędu Dzielnicowego [...], wynika, że zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. [...] z [...] kwietnia 1973 r. sygn. akt [...] prawa do spadku po zmarłej S. O. nabyli: A. O. w ½ części i J. O. w ½ części.

Wnioskiem z 17 grudnia 1977 r., Miejski Zarząd Gospodarki Terenami w [...], działając na podstawie art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zwrócił się do Urzędu Dzielnicy [...] Wydział Gospodarki Komunalnej w [...] o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości poł. w [...] w gm. kat. [...] obr. [...], [...], [...] [...] dla Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]. Pod poz. 20 została wymieniona działka nr [...] o pow. 26 497 m², stanowiąca współwłasność A. O. i S. O. po ½ części w prawie własności, którzy zmarli, a domniemanymi spadkobiercami są: A. O. zam. [...] i J. O. zam. [...].

Ze znajdującego się w aktach wywłaszczeniowych pisma Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w [...] z [...] sierpnia 1978 r., skierowanego do Urzędu Dzielnicowego "[...]" Wydział Gospodarki Komunalnej [...] wynika, że ½ część nieruchomości obj. KW [...] oznaczonej [...] o pow. 26 497 m², po hipotecznej współwłaścicielce S. O. Miejski Zarząd Gospodarki Terenami w [...] nabył umową kupna-sprzedaży z [...] maja 1978 r. na rzecz Państwa.

Z powyższego wynika, że ww. umowa kupna-sprzedaży z [...] maja 1978 r. została podpisana przez spadkobierców S. O., tj. A. O. i J. O..

Zawiadomieniem z 28 marca 1978 r., nr pisma [...], Urząd Dzielnicowy [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie nieruchomości położonych w gm. kat. [...] i o rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Zawiadomienie dotyczyło pod poz. 20 działki nr [...] o pow. 26497 m² stanowiącej w ½ części własność zmarłego A. O., którego domniemanymi spadkobiercami byli A. O. i J. O.. Zawiadomienie to zostało doręczone J. O. na adres [...], co potwierdza znajdujące się w aktach wywłaszczeniowych zwrotne potwierdzenie odbioru.

Z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej przeprowadzonej w dniach 14, 15, 17, 18 kwietnia 1978 r. w Urzędzie Dzielnicowym [...] wynika, że za zmarłego A. O. nikt się nie stawił.

Z kolei decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r., znak [...] wywłaszczono za odszkodowaniem 1/2 udziału A. O. w prawie własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha, położonej w [...], b. gm. kat. [...] (pkt 12 decyzji). W rubryce nazwisko i imię oraz adres właściciela wpisano: A. O. w ½ części zmarł. Natomiast w rubryce odszkodowanie wpisano: "Odszkodowanie za ½ część nieruchomości i inne części składowe nieruchomości w kwocie 338.990,50 zł a w szczególności za: .... Otrzymuje: A. O. wsp. w ½ cz. - zmarł - kwotę: 338.990,50 zł. Z pozostałymi współwłaścicielami w ½ cz. nieruchomości została zawarta umowa notarialna kupna-sprzedaży."

Powyższy zapis umowy prawidłowo odczytał organ odwoławczy, nie jako skierowanie decyzji do osoby zmarłej, jak uczynił to organ I instancji i podnosi skarżący, ale jako nieustalony stan prawny wywłaszczanej nieruchomości w części dotyczącej ½ udziału A. O., który zmarł i nieustalone jest po nim następstwo prawne.

Podmiot ubiegający się o wywłaszczenie, tj. Miejski Zarządu Gospodarki Terenami w [...] oraz w toku postępowania wywłaszczeniowego Naczelnik Dzielnicy [...] [...], kierując korespondencję do A. O. i J. O. jako domniemanych spadkobierców A. O., starali się ustalić stan własności wywłaszczanej działki nr [...]. Miejski Zarządu Gospodarki Terenami w [...] ustalił stan własności w zakresie udziału przynależnego S. O., co pozwoliło z jej spadkobiercami, tj. synami A. O. i J. O. zawrzeć umowę kupna-sprzedaży na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Natomiast bierna postawa A. O. i J. O. w toku postępowania wywłaszczeniowego w zakresie przeprowadzenia postępowania spadkowego po ojcu A. O. doprowadziła, że stan prawny wywłaszczonej nieruchomości w części udziału A. O. nie był ustalony.

Zapis decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r., znak [...] w części dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem 1/2 udziału A. O. w prawie własności nieruchomości składającej się z działki nr [...] o pow. 2,6497 ha, położonej w [...], b. gm. kat. [...] jako znalazł się w punkcie 12 decyzji wskazuje jednoznacznie, że decyzja w tym zakresie została skierowana do spadkobierców zmarłego A. O., którzy w dacie jej wydania nie byli ustaleni. Słusznie podniósł organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, że w toku postępowania wywłaszczeniowego A. O. wskazywany był jedynie jako ujawniony w księdze wieczystej współwłaściciel wywłaszczanej nieruchomości, zaznaczając przy tym, że osoba ta zmarła. Zatem w żadnej mierze organ wywłaszczeniowy nie uczynił A. O. adresatem decyzji wywłaszczeniowej z [...] lipca 1979 r.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że na podstawie ustawy 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości dopuszczalne było wywłaszczenie nieruchomości o nieustalonym stanie własności. W takiej sytuacji, współwłaściciele nieruchomości, tj. spadkobiercy A. O., do których decyzja została skierowana, a których miejsce pobytu jest nieznane, na podstawie art. 17 ust. 2 w związku z art. 29 ust 2 ustawy z 12 marca 1958 r. zostali zawiadomieni za pomocą obwieszczenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń Urzędu Dzielnicowego [...] wywieszonego w dniu 8 lipca 1979 r. i zdjętego w dniu 22 lipca 1979 r., co potwierdza znajdujący się w aktach wywłaszczeniowych egzemplarz decyzji z [...] lipca 1979 r.

Wobec powyższego sąd nie podzielił zarzutów skargi i przychylił się do stanowiska organu odwoławczego, że oceniana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] lipca 1979 r., nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.