Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 170/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
article: art. 151 i 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 16
journal: Dz.U. 1989 nr 26 poz 138
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe
article: art. 5 ust. 1, art. 11 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi P. S.A. z/s w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez gminę nieodpłatnie własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], po rozparzeniu odwołania P. S.A. (dalej P. S.A.), utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K., prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., powoływana dalej jako "ustawa komunalizacyjna"), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K., prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyły P. S.A. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zawiesiła postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy zgodności z Konstytucją RP art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 80, poz. 720) bądź art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 84, poz. 948 z późn. zm.), w zakresie w jakim przepisy te dotyczą komunalizacji.

Postanowieniem z [...] lipca 2005 r. nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podjęła zawieszone postępowanie odwoławcze, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r.

Na skutek skargi P. S.A., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 12 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2026/05 uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2005 r. i wskazał, że skoro organ stwierdził, że dz. nr [...] w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostawała w zarządzie P., to fakt ten przemawia za brakiem interesu skarżącego w postępowaniu komunalizacyjnym. Brak natomiast interesu prawnego pozbawia P. przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym, co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego.

Decyzją z [...] grudnia 2006 r. nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa umorzyła postępowanie odwoławcze wskazując, że skoro P. S.A. nie jest właścicielem nieruchomości, ani też nie przysługuje mu do niej żadne prawo rzeczowe, jak również nie legitymuje się prawem zarządu, to postępowanie wszczęte na skutek jego odwołania jest bezprzedmiotowe.

Na skutek skargi P. S.A., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 566/07 uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2006 r. i wskazał, że organ powinien wyjaśnić sprawę interesu prawnego P. i w tym celu ustalić status prawny przedmiotowej działki w kontekście szczególnych regulacji ustrojowych P. oraz okoliczności, iż w wykazie hipotecznym oraz księdze wieczystej tej nieruchomości ujawniony był wpis: "Skarb Państwa – Dobro [...]" oraz znaczenie w kontekście komunalizacji regulacji zawartej w ustawie z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] listopada 2007 r. nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. i wskazała, że ponowna analiza stanu prawnego dz. nr [...] oraz całości akt sprawy wykazała, że skoro P. do przedmiotowej nieruchomości nie uzyskało tytułu prawnego przed 27 maja 1990 r. i nie podlegała ona wyłączeniu z komunalizacji, to stanowiła wówczas mienie ogólnonarodowe oraz należała w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Stała się zatem mieniem komunalnym Gminy K.

Na skutek skargi P. S.A., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 196/08 uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2007 r. oraz decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2004 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd zalecił m.in. ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, poprzez ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. skarżący dysponował tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez P. było jedynie władztwem faktycznym.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...], działka nr [...] obręb [...] stanowi własność Skarbu Państwa na podstawie [...] i art. 208 traktatu pokoju między Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi z Austrią, zawartego 10 września 1919 r. w St. Germain en Laye, ratyfikowanego przez Rzeczpospolitą Polską ustawą z dnia 11 kwietnia 1924 r. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych sporządzonym przez uprawnionego geodetę S. W. w dniu [...] grudnia 2001 r. nr ks. rob. [...], dz. nr [...] obręb [...] tworzy dz. ew. nr [...] obręb [...]. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów przeprowadzonej w 1986 r. dz. nr [...] obręb [...] zmieniła oznaczenie na dz. nr [...] obręb [...]. Ponadto arkusz posiadłości gruntowej [...], którym objęta była m.in. parcela katastralna odpowiadająca dz. nr [...], prowadzony był dla gruntów znajdujących się w posiadaniu Skarbu Państwa [...] /Zarząd [...]/. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów sporządzonym według stanu na dzień 27 maja 1990 r. w operacie ewidencji gruntów figurowała dz. nr [...] na rzecz Skarbu Państwa we władaniu P., a jako osoba władająca gruntem wpisane było - Przedsiębiorstwo [...] w W. Oddział Okręgowy w K. W aktualnie obowiązującym operacie ewidencji gruntów figuruje dz. nr [...], a jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa, władający gruntem - Przedsiębiorstwo [...] w W. Oddział Okręgowy w K. Zatem w dniu 27 maja 1990 r. dz. nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa i jej oznaczenie było tożsame z oznaczeniem aktualnie obowiązującym w operacie ewidencji gruntów. W celu ustalenia, czy przedsiębiorstwu P. S.A. praz Przedsiębiorstwu [...] w W. przysługiwało prawo zarządu do nieruchomości, zwrócono się P. S.A. i Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K., o przedstawienie dokumentów potwierdzających prawo zarządu do przedmiotowego gruntu w powołanej dacie. P. S.A. pismem z 7 stycznia 2010 r. nr [...], przedłożyły decyzję z [...] września 1989 r. nr [...], o ustaleniu i naliczeniu opłaty rocznej za zarząd gruntem dla dz. nr [...]. Pismem z 5 stycznia 2010 r. nr [...], Wydział Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. poinformował, że oprócz oświadczenia Urzędu Rejonowego w K. z 27 grudnia 1993 r. nr [...] o ustaleniu i naliczeniu opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu dla [...] Dyrekcji Okręgowej [...], nie posiada dokumentów mogących potwierdzić prawo zarządu ww. przedsiębiorstw. Ponadto w zasobie Archiwum Akt Nowych nie odnaleziono materiałów archiwalnych dotyczących przekazania nieruchomości w użytkowanie lub zarząd tym przedsiębiorstwom. W związku z tym organ wskazał, że przedmiotowy grunt stał się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 208 Traktatu w Saint Germain en Laye. Na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", grunty zajęte pod linie [...] przechodzą w zarząd i użytkowanie P. Grunty te winny zostać zinwentaryzowane. P. nie przedstawiło materiałów inwentaryzacyjnych sporządzonych na podstawie art. 6 ust. 3 rozporządzenia. Przedsiębiorstwo P. nie mogło wywodzić prawa zarządu do spornego mienia z norm prawa powszechnie obowiązującego, przyjmując jego powstanie ex lege. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, istnienia zarządu nie można domniemywać. Tytuł taki mógł powstać jedynie w drodze decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie w trybie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 32,poz. 159), następnie w zarząd, trybie art. 38 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99) lub na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy jednostkami organizacyjnymi. Tym samym uznać należało, że przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki określone w art.. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i z mocy prawa stała się własnością Gminy K.

Na skutek odwołania P. S.A., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymała w mocy powyższą decyzję wskazując, że stosownie do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ prawidłowo odniósł się do braku zinwentaryzowania gruntów P. stosownie do rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r., a także właściwie ustalił brak po stronie skarżącego odpowiedniego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, eliminującego możliwość komunalizacji z mocy prawa. Postępowanie uwłaszczeniowe, na które powołuje się skarżący jest prowadzone na podstawie art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, przy czym art. 34 a został dodany nowelizacją z dnia 25 maja 2003 roku. Z okoliczności tej wynika, że postępowanie to toczy się na podstawie przepisów, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r. Ten stan rzeczy stał się powodem dla którego Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. stwierdził, iż art. 34a nie odnosi się do komunalizacji z mocy prawa określonej w art. 5 ust 1 ustawy komunalizacyjnej. Decyzje wydane na podstawie w/w przepisu mają charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzają jedynie nabycie własności przez właściwą gminę, które nastąpiło z dniem 27 maja 1990 r. Organ wskazał ponadto, że skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, który eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa, na podstawie decyzji o ustaleniu opłat za użytkowanie. W dacie wydania decyzji o ustaleniu opłaty rocznej tj. [...] września 1989 r. obowiązywała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, która określała w art. 38 ust. 2, że państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Skoro zatem P. nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do dz. nr [...] to należała ona, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne KKU wskazała także, że kwestii dysponowania gruntem nie wyjaśniają również przepisy konstytuujące przedsiębiorstwo P. Takiej podstawy nie stanowi art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie Państwowym "Polskie Koleje Państwowe", bowiem nie wynika z niego uprawnienie do władania konkretnie określonymi działkami o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły P. S.A. w W. wnosząc o uchylenie decyzji I i II instancji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez:

- błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, w związku z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,

- błędne zastosowanie przepisu art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa "należy do" terenowego organu administracji publicznej stopnia podstawowego,

- błędne zastosowanie przepisu art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy nie "należała do" P.,

- niezastosowanie przez organ art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", które to przepisy zawierają bezwzględną przesłankę wyłączającą komunalizację z mocy prawa i pomimo, iż znajdują się poza ogólnym aktem prawnym określającym przesłanki komunalizacji, to stanowią niezbędny element normy prawnej, której treść organ powinien zrekonstruować i zastosować.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, poprzez przeprowadzenie dowodów nieadekwatnych wobec przedmiotu sprawy indywidualnej, jak również poprzez naruszenie zasady oficjalizmu w zbieraniu dowodów i przeniesienie ciężaru dowodu istotnych w sprawie okoliczności na stronę postępowania, co jest wyrazem zasady prawdy formalnej, która w postępowaniu administracyjnym nie ma zastosowania. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Niniejsza sprawa była przedmiotem trzykrotnego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zdaniem składu orzekającego, organy w pełni zastosowały się do wytycznych przedstawionych w wyrokach tego Sądu z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 2026/05, z dnia 19 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 566/07 oraz z dnia 13 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 196/08, prawidłowo ustaliły stan prawny i faktyczny spornej nieruchomości, co doprowadziło do uznania, że P. w dacie 27 maja 1990 r. nie legitymowały się tytułem prawnym do działki nr [...].

Obecnie rozpoznawana skarga dotyczy decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2010 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., której przedmiotem jest komunalizacja mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa, w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r.

W myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie stanu prawnego i faktycznego spornej nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co by wykluczało możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez przedsiębiorstwo państwowe P. było jedynie władztwem faktycznym.

Zaznaczyć należy, że ustalenie stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. musi być w sposób oczywisty oparte o obowiązujące w tym dniu przepisy. Powoływanie się zatem przez stronę skarżącą na przepisy art. 34 i art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) i skutków poszczególnych regulacji zawartych w tej ustawie, dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w tym postępowaniu całkowicie chybione. Przepisy ustawy komunalizacyjnej, która weszła w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 tej ustawy, czyli decyzjami konstytutywnymi, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.

W kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) - który wprowadza przepis art. 34a - odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast niezakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły, że na dzień 27 maja 1990 r., z którym ustawa komunalizacyjna wiąże skutek w postaci przejścia na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone w art. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy, P. nie legitymowało się tytułem prawnym do spornej nieruchomości, którego istnienie uniemożliwiałoby komunalizację.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała jedynie we władaniu P. Świadczy o tym m.in. wypis z rejestru gruntów spornego mienia według jego stanu z dnia 27 maja 1990 r., arkusz posiadłości gruntowej tej nieruchomości oraz odpis z księgi wieczystej nr [...].

Zauważyć trzeba, że obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r., Nr 14, poz. 74 ze zm.) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.

Stosownie do art. 38 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany.

Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu.

Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

Zdaniem Sądu w sprawie nie znajduje zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, stosownie do którego składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1 - 3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych, wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14.

Określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego P. do przedmiotowej nieruchomości nie posiadało. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe "P." nie zostało ujęte.

Zgodzić się ponadto należy ze stanowiskiem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że prawa zarządu P. do spornej nieruchomości nie sposób wywieść z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "P.". W szczególności skutek taki nie wynika z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.), zgodnie z którym mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, mienie to stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności, PKP gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Z powołanego przepisu nie wynikało, aby miał on ustanawiać z mocy prawa zarząd na rzecz P. w stosunku do konkretnych nieruchomości albo choćby potwierdzać ustanowiony uprzednio zarząd P. Zarząd ten musiał, jak to już wyżej wskazano, jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi.

Brak po stronie P. tytułu prawnorzeczowego do spornej nieruchomości powoduje, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i tym samym nieruchomość ta podlega komunalizacji z mocy prawa.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniła zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ administracji powołanych w skardze przepisów kpa.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.