Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 204/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 345/14 w sprawie ze skargi "M." Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od "M." Spółki z o.o. w Ł. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 1100 (tysiąc sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 września 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 345/14, po rozpoznaniu skargi M. [...] Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr Sp. [...], stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na słowny znak towarowy PULSMED, 1/ uchylił zaskarżoną decyzję; 2/ stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu oraz 3/ zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.

I

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Pismem z dnia 22 kwietnia 2013 r. P. Sp. z o.o. w Ł. wniosła o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego udzielonego na słowny znak towarowy PULSMED o nr R. 147535, wskazując, iż nie był on używany w Polsce przez okres pięciu lat od daty rejestracji. Wnioskodawczyni podniosła, iż zgłoszony przez nią znak PULSMED o nr Z. 3398379 dla usług klasy 44 nie może uzyskać ochrony, gdyż Urząd Patentowy wskazuje jako przeszkodę istnienie ważnego prawa na sporny znak PULSMED, nr R. 147535. Wskazała na treść art. 20 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej jako na źródła interesu prawnego.

Uprawniona M. [...] sp. z o.o. nie uznała wniosku. Podniosła, iż udzielone, a następnie przedłużone prawo ochronne na znak PULSMED miało na celu oznaczanie nim usług medycznych z wykorzystaniem komórek macierzystych przy leczeniu schorzeń narządów ruchu, wykonywanych w nowo wybudowanym obiekcie – klinice M. [...] , jednak wskutek prowadzenia inwestycji wymagającej wysokich nakładów finansowych, używanie spornego znaku było ograniczone. Wskazała też, że przed dniem 22 kwietnia 2013 r. wznowiła używanie spornego znaku, co zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1410; powoływanej dalej jako: p.w.p.) winno skutkować oddaleniem wniosku o stwierdzenie jego wygaśnięcia. Zakwestionowała interes prawny wnioskodawczyni z uwagi na prowadzenie działalności na niekonkurencyjnym wobec niej polu działalności gospodarczej.

Wnioskodawczyni na rozprawie przed UP w dniu 28 sierpnia 2013 r. cofnęła wniosek w odniesieniu do usług kosmetycznych i podtrzymała go w odniesieniu do pozostałych usług w klasie 44 oraz sprecyzowała, iż żąda stwierdzenia wygaśnięcia znaku z dniem 31 marca 2009 r. Wskazała na brak dowodów rzeczywistego używania spornego znaku towarowego.

Uprawniona na rozprawie podniosła, iż opóźnienie używania spornego znaku wynikało m.in. z braku stosownego pozwolenia Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej na oddanie do użytku obiektu, w którym miały być wykonywane usługi opatrywane spornym znakiem. Równocześnie stwierdziła, że w I kwartale 2013 r. znak ten umieszczono na drzwiach oddziału - co potwierdzają kopie zdjęć znajdujące się w aktach, wobec czego sporny znak był używany przed dniem złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia. Zdaniem uprawnionej, wnioskodawczyni nie legitymuje się interesem prawnym w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie z dniem 31 marca 2009 r. prawa ochronnego na znak towarowy słowny PULSMED, R. 147535 udzielonego na rzecz M. [...] sp. z o.o. w Ł. dla następujących usług z klasy 44: pomoc medyczna, usługi rehabilitacyjne i opieki pielęgniarskiej, doradztwo w zakresie zdrowia, bezpieczeństwa i higieny pracy, usługi w zakresie kontrolowania zdrowia pracowników, badania diagnostyczne, konsultacje i porady medyczne, usługi laboratoryjne, usługi szpitalne.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że źródłem interesu prawnego mogą być normy kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej w sytuacji, w której cudzy znak towarowy przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Sytuacja taka występuje zdaniem UP w sprawie niniejszej, skoro sporny znak stanowi dla wnioskodawczyni przeszkodę do uzyskania prawa ochronnego na zgłoszony słowno-graficzny znak PULSMED nr Z.398379, który także przeznaczony jest do oznaczania usług w klasie 44.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. zdarzeniem prawnym, z którym ustawa wiąże skutek wygaśnięcia prawa jest nieużywanie znaku towarowego w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, który to termin liczy się po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego. Treść ust. 6 tego przepisu stanowi zaś, iż na uprawnionym spoczywa obowiązek wykazania używania znaku, bądź istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających jego nieużywanie.

Urząd Patentowy ocenił złożone do akt sprawy zdjęcia obiektu oznaczanego spornym znakiem i uznał, że są one niewystarczające dla wykazania rzeczywistego charakteru używania znaku towarowego PULSMED przez uprawnioną. Brak jest bowiem danych o faktycznej eksploatacji znaku, a zdjęcia nie są opatrzone datą. Dokument Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej organ uznał za niemający znaczenia w sprawie, zwłaszcza, iż złożono go na okoliczność "opóźnień" stosowania spornego znaku, której to przesłanki p.w.p. nie przewiduje.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. [...] Sp. z o.o., domagając się jej uchylenia oraz zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów p.w.p. poprzez przyjęcie, że służące jej prawo ochronne na znak towarowy PULSMED dla usług w klasie 44 wygasło z dniem 31 marca 2009 r., w sytuacji gdy prawo to, zgodnie z art. 170 p.w.p., powinno być utrzymane w mocy. Skarżąca stwierdziła ponadto, że zgodnie z art. 169 p.w.p. nieużywanie znaku w okresie przejściowym było spowodowane ważnymi względami w postaci budowy wyodrębnionego oddziału - pierwszego w Polsce oddziału szpitalnego medycyny regeneracyjnej z zastosowaniem komórek macierzystych w leczeniu schorzeń narządu ruchu. Spółka zarzuciła również naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła m.in., iż przedłużenie ochrony spornego znaku towarowego PULSMED na kolejny okres ochrony: 16.03.2010 – 16.03.2020 było jej świadomym działaniem. Spółka wskazała na okoliczność opracowania ulotki propagującej wdrażaną metodę leczenia i informującej o otwarciu Oddziału Medycyny Regeneracyjnej, która zdaniem skarżącej, spełnia wymogi co najmniej art. 154 p.w.p., zgodnie z którym używanie znaku towarowego polega w szczególności także na oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem.

Skarżąca podkreśliła, iż w świetle art. 170 p.w.p. wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia znaku nie może być uwzględniony, jeżeli przed jego złożeniem rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku. Opracowanie wskazanych powyżej ulotek spełnia w jej ocenie wymogi art. 170 p.w.p. Jako ważny powód nieużywania znaku w rozumieniu art. 169 p.w.p. spółka podała przeprowadzenie inwestycji, wymagającej zgromadzenia wysokich funduszy i kilkuletniej realizacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż jego obowiązkiem było dokonanie oceny faktu rzeczywistego używania znaku, konsekwencją czego było w rozpoznawanej sprawie stwierdzenie wygaśnięcia prawa na sporny znak, zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Wyrokiem z dnia 8 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.

Sąd I instancji stwierdził, że organ nie przeprowadził dostatecznego postępowania w zakresie negatywnej przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia znaku towarowego, określonej w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. in fine. Sąd wskazał, że przepis ten stanowi, iż przeszkodą stwierdzenia wygaśnięcia ochrony na znak towarowy jest okoliczność istnienia ważnych przeszkód jego nieużywania. Tego rodzaju przesłanki winny zaś być wykazane przez podmiot uprawniony do znaku.

W ocenie WSA, upoważniona do znaku spółka M. [...] konsekwentnie już w odpowiedzi na wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia znaku towarowego PULSMED o nr R. 147535 podnosiła okoliczności związane z charakterem działalności, w ramach której miały być udzielane usługi medyczne opatrywane spornym znakiem. Uprawniona wskazywała, iż warunkiem wykonywania usług medycznych z wykorzystaniem komórek macierzystych przy leczeniu schorzeń narządów ruchu było oddanie do użytku nowego obiektu – kliniki M. [...], a w szczególności Oddziału Medycyny Regeneracyjnej z zastosowaniem komórek macierzystych. Na rozprawie przed UP w dniu 28 sierpnia 2013 r., jako istotną przeszkodę w rozpoczęciu świadczenia tych usług wskazała stanowisko Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. Podała także, iż na drzwiach oddziału umieszczono sporny znak w I kwartale 2013 r.

Zdaniem Sądu, organ nie zbadał sprawy pod kątem istnienia ważnych przyczyn nieużywania znaku objętego ochroną w kontekście podnoszonych w toku postępowania administracyjnego twierdzeń uprawnionej, popartych składanymi dokumentami. Organ winien był odnieść się do tych twierdzeń merytorycznie, zaś w przypadku wątpliwości zażądać od strony dodatkowych oświadczeń bądź dowodów, np. w zakresie daty oznaczenia Oddziału Medycyny Regeneracyjnej spornym oznaczeniem PULSmed. Sąd podkreślił, iż fotografia wejścia do Oddziału osadzona została przez stronę w kontekście sytuacyjnym poprzez podanie przybliżonych dat faktów mających znaczenie dla sprawy. Strona mogła być zatem w sposób uzasadniony przeświadczona, iż dla organu wystarczającym jest podanie daty dokonania odbioru inwestycji (koniec 2012 r.), jako wskazującej również i datę jej oznakowania przy pomocy spornego znaku - co miało miejsce przed złożeniem wniosku o stwierdzenie jego wygaśnięcia.

Sąd I instancji podniósł, że jako kolejną przesłankę negatywną stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku strona wskazywała art. 170 p.w.p. Za zasadny WSA uznał stawiany w tym zakresie zarzut mimo, że stoi on w sprzeczności z zarzutem nieuwzględnienia okoliczności, które winny być uznane za usprawiedliwiające fakt nieużywania znaku (przesłanki z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.). Zdaniem WSA, trudno bowiem mówić o "wznowieniu" lub "rozpoczęciu" używania znaku przed złożeniem wniosku o stwierdzenie jego wygaśnięcia, przy równoczesnym wykazywaniu okoliczności usprawiedliwiających jego nieużywanie. Jednakże, skoro organ nie zbadał również i tej przesłanki, nie odzwierciedlając w decyzji swojego stanowiska we wskazanej kwestii, WSA zarzut powyższy uznał za zasadny.

Sąd podkreślił, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy nie może zabraknąć rzetelnej analizy podnoszonych przez uprawnioną kwestii związanych z charakterem działalności mającej być prowadzoną, w kontekście przesłanki usprawiedliwionych przeszkód nieużywania znaku, o których mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (in fine). Wymagane jest zatem przeprowadzenie analizy dotychczas złożonych przez stronę oświadczeń, a w razie potrzeby uzupełnienie postępowania dowodowego. Składane dowody winny być rozpatrzone pod kątem przesłanki z art. 170 p.w.p. – ewentualnego wznowienia (czy też rozpoczęcia) używania znaku przed datą złożenia wniosku o stwierdzenie jego wygaśnięcia, o ile argumentacja w tym zakresie nie straci swojej aktualności wobec uwzględnienia zarzutów z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. W ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

II

Skargę kasacyjną złożył Urząd Patentowy RP.

Wyrok zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zwrot niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Działając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:

1. przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77, 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23; powoływanej dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 169 ust. 6, art. 255 ust. 4 i art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w przypadku wątpliwości Urząd Patentowy powinien był zażądać od strony dodatkowych oświadczeń lub dowodów, pozwalających na potwierdzenie podnoszonych przez stronę argumentów, chociaż ocena decyzji Urzędu powinna uwzględniać specyfikę postępowania spornego, które jest postępowaniem kontradyktoryjnym, Urząd Patentowy jest związany granicami wniosku, a ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania, w szczególności w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy, obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających jego nieużywanie spoczywa na uprawnionym z prawa ochronnego, Urząd nie ma obowiązku określania z urzędu jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego, ani przeprowadzania dowodów z urzędu, nie może również żadnej ze stron, zwłaszcza działających za pośrednictwem profesjonalnych pełnomocników, sygnalizować, czy przedstawiony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający, zadaniem Urzędu jest natomiast umożliwienie stronie swobody wypowiedzi i przedstawienia materiałów dowodowych oraz ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego (czyli wskazanego przez strony), co powinno znaleźć odzwierciedlenie w wydanej decyzji i co miało miejsce w niniejszej sprawie;

2. przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 i art. 170 p.w.p., poprzez bezzasadne przyjęcie, że Urząd Patentowy:

- uchylił się od obowiązku ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie zachodziły ważne przyczyny uzasadniające nieużywanie spornego znaku towarowego, o których mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.,

- zaniechał zbadania zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 170 p.w.p., tj. ewentualnego rozpoczęcia lub wznowienia używania spornego znaku towarowego,

chociaż:

- Urząd Patentowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i wskazał, że uprawniona do znaku towarowego R-147535 PULSMED, nie wykazała żadnych okoliczności uzasadniających nieużywanie znaku, o których mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.,

- art. 170 p.w.p. został przez uprawnioną do spornego znaku towarowego jedynie zacytowany jako argument przeciwko uznaniu posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, oświadczenie o wznowieniu używania spornego znaku towarowego nie zostało poparte żadnymi argumentami i dowodami, a zgromadzony i zbadany przez Urząd materiał dowodowy doprowadził do wniosku, że sporny znak towarowy nigdy nie był używany w sposób rzeczywisty, co z kolei jest równoznaczne z przyjęciem, że nie doszło do rozpoczęcia używania znaku, ani do wznowienia jego używania i prowadzi do wniosku, że w istocie przesłanka ta została przez Urząd zbadana,

tym samym ewentualne uchybienia Urzędu w tym zakresie nie mogły mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie powinny stanowić podstawy uchylenia wydanej przez Urząd decyzji.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła M. [...] Sp. z o.o. wnosząc o jej oddalenie i powtarzając dotychczasową argumentację.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła także P. sp. z o.o. przyłączając się do stanowiska Urzędu Patentowego i podnosząc, że uprawniona nie udowodniła podnoszonych przez siebie okoliczności.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, zatem zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.

Na wstępie podkreślić należy, że Sąd I instancji uchylił zaskarżony wyrok z powodów procesowych, z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uznał, że UP przy rozpatrywaniu sprawy dopuścił się naruszenia art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. co pozwala przypuszczać, iż zdaniem Sądu organ naruszył przepisy o postępowaniu dowodowym, nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, dokonał błędnych ustaleń faktycznych i wadliwie uzasadnił wydaną decyzję. Zalecenia co do dalszego postępowania miały charakter procesowy, bowiem Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia przez UP postępowania dowodowego, zarówno co do istnienia ważnych przyczyn nieużywania znaku, jak i wykazania wznowienia (rozpoczęcia) jego używania przed złożeniem wniosku o wygaszenie znaku. Sąd nie wskazał w uzasadnieniu wyroku, które ustalenia organu są błędne w świetle zaprezentowanego przez uprawnioną materiału dowodowego, a jedynie nakazał przeprowadzić rzetelną analizę złożonych przez stronę oświadczeń w szczególności, co do charakteru prowadzonej przez uprawnioną działalności w kontekście "usprawiedliwionych przeszkód nieużywania znaku" oraz ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego, a także ponowne rozważenie wznowienia używania znaku przed złożeniem wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia.

Skarga kasacyjna UP zarzuca jedynie naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i kwestionuje prawną dopuszczalność poszukiwania przez organ dowodów na okoliczność twierdzeń uprawnionej, jak również możliwość realizacji zaleceń co do dalszego postępowania. Oba zarzuty skargi kasacyjnej są usprawiedliwione.

Całkowicie trafne jest stanowisko Urzędu Patentowego, że to na uprawnionym do znaku spoczywa ciężar dowodu jego rzeczywistego używania lub istnienia ważnych przyczyn nieużywania, a także ewentualnego rozpoczęcia używania przed złożeniem wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia znaku. Wynika to przede wszystkim z samego ukształtowania postępowania spornego, które ma charakter kontradyktoryjny, co powoduje, że to strony wiodą spór przed organem mającym pozycję arbitra (art. 2551 i 2552 p.w.p.). Wynika to także wprost z treści art. 169 ust. 6 p.w.p., który stanowi, że obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia ważnych powodów nieużywania spoczywa na uprawnionym. Przepis ten, co oczywiste, odnosi się także do sytuacji objętej art. 170 p.w.p., co oznacza, że uprawniony musi wykazać, że rozpoczął (wznowił) używanie znaku przed złożeniem wniosku o jego wygaszenie. Podkreślić należy, że w orzecznictwie NSA od wielu lat ugruntowany jest pogląd dotyczący wykładni art. 256 ust. 1 p.w.p. stanowiącego, że w postępowaniu spornym przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio. W wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. II GSK 320/05, Sąd ten wyjaśnił, że w sprawach o unieważnienie prawa ochronnego zasady zawarte w przepisach art. 7, 75, 77 i 80 k.p.a. podlegają odpowiedniej modyfikacji stosownie do istoty tego postępowania, zakładającej aktywność dowodową stron, a w wyroku NSA z dnia 20 marca 2007 r. II GSK 364/06, NSA stanowisko to potwierdził i uzupełnił wskazując, że w postępowaniu spornym przepisy k.p.a. stosuje się jedynie odpowiednio z uwzględnieniem specyfiki i celu tego postępowania, co powoduje, że z uwagi na kontradyktoryjność tego postępowania na jego stronach spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda ze stron wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Ta linia orzecznicza jest trwała. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawach o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego zarówno z przepisów prawa, jak i z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że ciężar dowodu rzeczywistego używania znaku towarowego, jak również istnienia ważnych powodów jego nieużywania w okresie wskazanym przez wnioskodawcę, spoczywa na uprawnionym do znaku. Stwierdzenie to ma znaczenie zasadnicze przy ocenie stanowiska Sądu I instancji, co do konieczności kontynuowania postępowania dowodowego w sytuacji, kiedy na rozprawie uprawniony, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. przez rzecznika patentowego, dwukrotnie wyjaśnił, że przedstawił wszystkie dowody, którymi dysponował na okoliczność używania spornego znaku oraz, że zaprezentował organowi wszystkie materiały, twierdzenia i argumenty, które chciał podnieść w sprawie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w opisanej sytuacji nie jest trafne stanowisko Sądu I instancji, że organ powinien wskazywać uprawionej, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, iż przedstawione dowody są niewystarczające dla wykazania istnienia usprawiedliwionych przyczyn nieużywania znaku w okresie istotnym dla sprawy, jak i dla wykazania wznowienia lub rozpoczęcia używania znaku przed datą złożenia wniosku oraz, że powinien domagać się dalszych oświadczeń i dowodów lub sugerować jakie jeszcze okoliczności powinny być wykazane przez uprawnioną.

Zasadnie zatem Urząd Patentowy podnosi w skardze kasacyjnej, że taka aktywność ze strony organu i niejako "opieka" nad jedną ze stron jest w postępowaniu spornym niedopuszczalna, bo w postępowaniu kontradyktoryjnym to strony wiodą spór przed Urzędem Patentowym, co powoduje, że wyżej opisane wskazania co do dalszego postępowania nie mogą być zrealizowane bez naruszania prawa przez organ.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w prowadzonym postępowaniu na uprawnionej spółce spoczywał ciężar wykazania, iż w okresie 5 lat przed wskazanym przez wnioskodawczynię dniem 31 marca 2009 r. nie używała znaku dla usług w klasie 44 z ważnych (usprawiedliwionych) przyczyn oraz ewentualnie ciężar wykazania, że przystąpiła do rzeczywistego używania znaku przed złożeniem wniosku o jego wygaszenie (czyli przed 22 kwietnia 2013 r.).

Uprawniona już w odpowiedzi na wniosek stwierdziła, że działa na rynku usług medycznych od 1987 r., złożyła także obszerne wyjaśnienia dotyczące nowatorskiego charakteru metody leczniczej, która miała być stosowana w wybudowanym przez nią nowym obiekcie szpitalnym, a także dowód, że 17 maja 2010 r. zawarła umowę o dofinansowywanie budowy tego obiektu. Złożyła również dowód, że dnia 18 listopada 2011 r. Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Ł. potwierdziła zgodność obiektu budowlanego z projektem. Nie twierdziła, że używała znak PULSMED przed datą 31 marca 2009 r., ani nie wyjaśniła, dlaczego prowadząc usługi medyczne w szerokim zakresie nie używała znaku PULSMED przed tą datą. Poprzestała jedynie na własnym oświadczeniu, że nowatorskie usługi medyczne w nowym obiekcie szpitalnym miały być świadczone pod znakiem PULSMED, nie przedłożyła jednak żadnego dowodu, że tak w istocie miało być, a w przedstawionych dokumentach dotyczących nowego oddziału szpitalnego słowo "pulsmed" nawet nigdy nie było użyte. Twierdzenia uprawnionej są więc całkowicie gołosłowne, a przedłożone dokumenty dotyczące budowy oddziału szpitalnego nie mają żadnego związku ze sprawą, w której należało wykazać używanie znaku lub ważne przyczyny nieużywania znaku przed dniem 31 marca 2009 r., albo rozpoczęcie używania znaku przed wnioskiem o jego wygaśnięcie, tj. przed dniem 22 kwietnia 2013 r.

Na okoliczność rzeczywistego używania znaku PULSMED przed datą złożenia wniosku (22 kwietnia 2013 r.) uprawniona złożyła oświadczenie, że znak ten został umieszczony na szybie nowo otwartej kliniki i załączyła fotografię drzwi ze znakiem PULSMED bez daty, jednocześnie wyjaśniając, że nie ma dowodu kiedy zdjęcia zostały wykonane. Powołała się także na treść strony internetowej ze znakiem PULSMED, jednak również wyjaśniła, że nie wie od kiedy ta strona powstała.

Jak wskazano wyżej, skoro ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywał na uprawnionej spółce, a kierunki i sposoby dowodzenia niewątpliwie znane były jej profesjonalnemu pełnomocnikowi, który oświadczył, że przedłożył wszystkie dowody jakimi dysponuje, dalsze prowadzenie postępowania było niecelowe i niedopuszczalne.

Na marginesie jedynie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że z przytoczonych oświadczeń samej uprawnionej wynika, że budowa kliniki, w której jakoby miał być używany znak PULSMED, rozpoczęła się już po dacie wygaśnięcia prawa do znaku (22 kwietnia 2009 r.), tj. po upływie okresu jego 5 letniego nieużywania, który to okres zgodnie z twierdzeniami wniosku, zakończył się 31 marca 2009 r. W tym stanie rzeczy wszelkie okoliczności dotyczące opóźnienia w zakończeniu budowy kliniki w 2012 r. nie mają w istocie żadnego znaczenia w sprawie, bowiem należało wykazać istnienie ważnych przyczyn nieużywania znaku w okresie 5 lat przed dniem 31 marca 2009 r., zaś takich okoliczności uprawniona w ogóle nie wskazywała, przy czym jednocześnie nigdy nie twierdziła, że w ogóle kiedykolwiek używała znaku po jego udzieleniu w okresie od 24 września 2003 r. aż do I kwartału 2013 r., kiedy to jakoby umieściła znak na drzwiach kliniki.

W tym miejscu podkreślić należy, że drugą okolicznością, która mogłaby przeszkodzić stwierdzeniu wygaśnięcia spornego znaku było wykazanie używania tego znaku przed złożeniem wniosku o jego wygaśnięcie. Na uprawnionym spoczywał więc ciężar dowodu, że doszło do rzeczywistego używania znaku oraz na okoliczność, kiedy to używanie miało miejsce.

Z samego sformułowania art. 170 ust. 1 p.w.p. wynika, że skoro wniosek jest złożony w konkretnej dacie (w tej sprawie 22 kwietnia 2013 r.) należało w y k a z a ć używanie znaku przed tą datą. W sytuacji jaka miała miejsce w sprawie niniejszej dni grały rolę, bowiem daty wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia i data rzekomego używania znaku były bardzo bliskie.

Jednak żadne takie dowody nie zostały przez uprawnioną przedstawione, a jej pełnomocnik na rozprawie dwukrotnie podkreślił, że zdjęcie szyby kliniki bez daty, na której jest umieszczony znak PULSMED oraz wydruki strony internetowej bez daty ze znakiem PULSMED, to wszystkie dowody jakie może przedstawić na okoliczność używania znaku przed datą złożenia wniosku. Jednocześnie pełnomocnik uprawnionej wyjaśnił, że nie może przedstawić dowodów ani co do daty umieszczenia napisu na drzwiach kliniki ani umieszczenia w Internecie reklamy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w sytuacji, kiedy daty mają znaczenie zasadnicze dla wykazania zachowania prawa, stwierdzenie niemożności ich wykazania równa się nieprzedstawieniu dowodu na rzeczywiste używanie znaku w istotnym dla sprawy okresie.

Trafnie zatem podnosi organ w skardze kasacyjnej, że w sytuacji niewykazania przez uprawnioną żadnych okoliczności uzasadniających (usprawiedliwiających) nieużywanie znaku w okresie 5 lat przed 31 marca 2009 r. oraz żadnych okoliczności dowodzących używanie znaku przed 22 kwietnia 2013 r., a także wyjaśnienia, że innych dowodów uprawniona nie może przedstawić, jakiekolwiek dalsze postępowanie dowodowe prowadzone przez organ z urzędu w poszukiwaniu takich dowodów jest niedopuszczalne.

Zauważyć należy, że w skarżonym wyroku Sąd I instancji nie zakwestionował rozstrzygnięcia UP w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, a jedynie uznał, iż uprawnionej należy "dać dalsze szanse" dowodzenia korzystnych dla siebie okoliczności i niejako "naprowadzić ją" na prawidłowy sposób działania. To stanowisko Sądu I instancji nie ma jednak żadnego oparcia w prawie.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że oba zarzuty skargi kasacyjnej są usprawiedliwione, bowiem stanowisko Sądu I instancji, co do braków postępowania dowodowego i konieczności oraz sposobu jego uzupełnienia jest błędne. W świetle przepisów p.w.p. o postępowaniu spornym oraz przepisów o ciężarze dowodu w sprawach o wygaszenie prawa do znaku towarowego, należy uznać, iż postępowanie dowodowe było prowadzone prawidłowo. Zgromadzony materiał dowodowy, choć nie potwierdza istnienia ważnych przyczyn nieużywania znaku ani używania znaku przed datą złożenia wniosku o jego wygaszenie, jest kompletny i nie jest dopuszczalne poszukiwanie dalszych dowodów z inicjatywy organu. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.

Mając na uwadze, że Sąd I instancji nie zakwestionował wniosków wyciągniętych przez organ ze zgromadzonego materiału dowodowego, a jedynie uznał, że należy dalej poszukiwać dowodów pozwalających zachować sporne prawo, Naczelny Sąd Administracyjny po stwierdzeniu, że przedstawiony przez strony materiał dowodowy jest wystarczający i kompletny, uznaje sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, co pozwala na rozpoznanie skargi.

W świetle przedstawionego przez uprawnioną materiału dowodowego, UP trafnie ocenił, iż nie wykazała ona usprawiedliwionych przyczyn nieużywania znaku przed dniem 31 marca 2009 r. ani też nie wykazała, że rozpoczęła używanie znaku przed dniem 22 kwietnia 2013 r., co skutkuje wygaśnięciem prawa. Skarżona decyzja była więc zgodna z prawem, co zaś powoduje konieczność oddalenia skargi.

Zważywszy powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.