Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 108/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 22, pkt 23 lit. a) i lit. c), art. 4 ust. 1, art. 17 ust. 1 i ust. 1b, art. 24 ust. 2 i ust. 2a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi B.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 1 grudnia 2021 r. nr SKO.4114.486.2021 w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat D.D., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, decyzją z 1 grudnia 2021 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 1 października 2021 r. którą przyznano B.C. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad dzieckiem, K.J., w kwocie 1773,90 zł. na okres od 4 do 30 września 2021 r., oraz w wysokości 1971,00 zł. na okres od 1 października 2021 r. do 30 czerwca 2025r.

W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że 8 września 2021 r. B.C. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad synem K.J. Do wniosku załączyła orzeczenie o z 14 czerwca 2021 r., którym zaliczono syna do osób niepełnosprawnych, wskazując, że niepełnosprawność datuje się od wczesnego dzieciństwa, syn wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydano do 15 czerwca 2025 r. Wobec tego wspomnianą decyzją z 1 października 2021 r. organ przyznał wnioskowane świadczenie na okres od 4 września 2021 r. do 30 czerwca 2025 r.

Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że B.C. zatrudnienia w firmie [...] spółka z o.o. w okresie od 1 marca 2014 r. do 3 września 2021 r., w tym wykorzystała urlop wychowawczy w okresie od 25 lutego 2020 r. do 3 września 2021 r. Tym samym, w ocenie organu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem, mogło zostać przyznane stronie dopiero od 4 września 2021 r.

Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 186 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy, okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Oznacza to, iż okres urlopu wychowawczego traktowany jest jako okres zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym pracownik korzystał z tego urlopu. W związku z powyższym nie jest możliwe zastosowanie przesłanki wynikającej z art. 24 ust 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 kwietnia 2021 r., czyli od miesiąca w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, bowiem do 3 września 202 r. B. C. była zatrudniona ww. firmie.

W skardze B.C. wskazując, że w jej ocenie decyzja narusza art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem decyzja organu nie obejmuje okresu przed złożeniem wniosku o przedmiotowe świadczenie, a powinna obejmować okres od 1 kwietnia 2021 r. Dodała, że biorąc pod uwagę, że wniosek złożyła 8 września 2021 r., a umowę o pracę rozwiązała 3 września 2021 r. zastosowanie w sprawie powinien znaleźć art. 21 ust. 2a ustawy. Wyjaśniła, że ma świadomość, iż przebywając na urlopie wychowawczym bezpłatnym pozostawała w stosunku pracy i jest on wliczany do okresu zatrudnienia, że jest to tylko czasowe zaprzestanie pracy. Jednak okres ten nie wiąże się z zarobkowaniem. W ocenie skarżącej, jeśli w czasie urlopu sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym synem, to jest to równoznaczne z niepodejmowaniem zatrudnienia, zatem urlop wychowawczy nie powinien być traktowany jako wykonywanie pracy zarobkowej, bowiem w tym okresie skarżąca nie uzyskiwała dochodu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

W piśmie procesowym z 22 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie:

- art. 3 pkt 22, w zw. z art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez pominięcie prawnie uzasadnionych celów ustawy i przyjęcie, że zawarte w tych przepisach pojęcie "zatrudnienia" oznacza pozostawanie w stosunku pracy, bez względu na rzeczywiste świadczenie pracy i otrzymywanie wynagrodzenia, w sytuacji gdy prawidłowo przeprowadzona wykładnia tych przepisów, uwzględniająca reguły celowościowe, prowadzi do wniosku, że użyte w ustawie o świadczeniach rodzinnych pojęcie "zatrudnienia" nie obejmuje swym zakresem nie tylko osób, które pozostają w stosunku pracy lub rozwiązały umowę o pracę, lecz również osób korzystających z urlopu wychowawczego oraz błędną wykładnię;

- art. 17 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, że osoba korzystająca z urlopu wychowawczego nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy prawidłowo dokonana wykładnia winna prowadzić do wniosku, że osoba pozostająca na urlopie wychowawczym spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, a tym samym przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a w konsekwencji uznanie, że pozostawanie przez osobę uprawnioną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, matkę sprawującą osobistą opiekę nad niepełnosprawny dzieckiem, na urlopie wychowawczym i nie świadczącą pracy, a w związku z tym nie uzyskującą z tego tytułu wynagrodzenia stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności na podstawie art. 24 ust. 2a wskazanej ustawy, jeżeli wypełnione zostały przesłanki przewidziane w tym przepisie tj. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w terminie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka i błędne przyjęcie, że sam fakt pozostawania na urlopie wychowawczym stanowi kryterium decydujące dla oceny wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy oraz, że faktyczne sprawowanie opieki przez skarżącą nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym dzieckiem i niemożność wykonywania pracy zarobkowej w okresie pozostawania na urlopie wychowawczym (a więc de facto rezygnacja z wykonywania pracy zarobkowej) nie stanowi wystarczającej podstawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności;

- art. 7, art. 77 § 1, w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w trakcie postępowania wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przyjmując, iż sam fakt pozostawania przez skarżącą na urlopie wychowawczym stanowi o podstawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności na podstawie art. 24 ust.2a ustawy i brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy umożliwiającego wydanie przez organ decyzji z uwzględnieniem słusznego interesu strony, w szczególności okoliczności związanych z faktycznym sprawowaniem opieki nad dzieckiem i co za tym idzie niemożnością realnego wykonywania pracy zarobkowej.

W efekcie powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zobowiązanie organu do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności dziecka. Ponadto o przyznanie nieopłaconej w żadnej części kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, że koszty pomocy prawnej nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie, uwzględniając stanowisko strony skarżącej i organu, sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na zgodny wniosek stron. W tym trybie rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji doszedł do przekonania, że zostały one wydane zgodnie z przepisami obowiązującego prawa.

Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.).

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że skarżąca z wnioskiem o przyznanie świadczenia wystąpiła 8 września 2021 r., mając ustalone prawo do urlopu wychowawczego we wcześniejszym okresie, tj. od 25 lutego 2020 r. do 3 września 2021 r. Osoba niepełnosprawna wymagająca opieki, tj. syn skarżącej posiada orzeczenie z [...] czerwca 2021 r., którym zaliczono syna do osób niepełnosprawnych, wskazując, że niepełnosprawność datuje się od wczesnego dzieciństwa, syn wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wydano do 15 czerwca 2025 r.

Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy skarżącej przysługiwało przedmiotowe świadczenie w okresie, w którym korzystała z urlopu wychowawczego.

Zgodnie z art. 24 u.ś.r.:

1. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c.

2. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

2a. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Wskazać także należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Nie budzi zatem wątpliwości, że skarżąca należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec syna w pierwszej kolejności i po spełnieniu pozostałych przesłanek, w tym niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Skarżąca wnioskowała o przyznanie jej świadczenia od dnia 1 kwietnia 2021 r., zgodnie z regulacją art. 24 ust. 2a u.ś.r., czyli począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności.

W ocenie organu odwoławczego skarżąca spełniała przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dopiero od 4 września 2021 r., ponieważ w okresie od 25 lutego 2020 r. do 3 września 2021 r. skarżąca korzystała z urlopu wychowawczego, a więc nie zrezygnowała z zatrudnienia. W przedmiotowej sprawie, zdaniem sądu, organy administracji słusznie oceniły kwestię niespełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Kwestia możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres przebywania przez pracownika na urlopie wychowawczym była już kilkakrotnie oceniana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który aktualnie prezentuje ujednolicone stanowisko wskazując, iż w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, a tym samym korzystanie z urlopu wychowawczego nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. (por: wyroki NSA z: 8 maja 2013 r., I OSK 2250/12; z 8 lutego 2017 r., I OSK 1703/15; z 2 czerwca 2017 r., I OSK 572/16; z 10 sierpnia 2020 r., I OSK 467/20; z 24 sierpnia 2021 r. I OSK 889/21; z 8 lutego 2022 r., I OSK 1036/21 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten podziela także sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę.

Nie ulega wątpliwości, iż przepis art. 17 u.ś.r. stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które w celu sprawowania opieki "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Okoliczność, iż skarżąca przebywając na urlopie wychowawczym "nie wykonuje pracy", nie oznacza jeszcze, iż jest z tego powodu uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego. Również utrata dochodu będąca skutkiem uzyskania prawa do urlopu wychowawczego nie jest tożsama z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przepis art. 3 pkt 22 u.ś.r., definiując pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawiera szczegółowe wyliczenie stosunków prawnych, na podstawie których praca może być wykonywana. Przepis ten wiąże pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" z określonymi stosunkami prawnymi, nie zaś z okolicznościami faktycznymi, takimi jak: wykonywanie pracy czy uzyskiwanie wynagrodzenia (zob. wyroki NSA z: 29 kwietnia 2020 r., I OSK 2425/10; z 2 czerwca 2017 r., I OSK 572/16; z 10 sierpnia 2020 r., I OSK 467/20).

Norma prawna wyprowadzona z wykładni art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 u.ś.r. wyraźnie wskazuje, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a zatem w przypadku rezygnacji ze świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Pozostawanie natomiast w stanie zatrudnienia w oparciu o którąkolwiek z ww. podstaw prawnych uniemożliwia uznanie, iż nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia. W takiej sytuacji nie jest wypełniona kluczowa przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mówi art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Osoba korzystająca z urlopu wychowawczego pozostaje w zatrudnieniu, chociaż co do zasady nie świadczy pracy i nie otrzymuje wynagrodzenia. Zawieszenie obowiązków i uprawnień pracowniczych ma jednak charakter czasowy. Celem urlopu wychowawczego jest stworzenie pracownikowi korzystnych warunków do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji istnienia trudności w łączeniu obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Urlop ten jest uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy, z którego może skorzystać wyłącznie osoba mająca status pracownika (zob. E.Maniewska, (w:) E.Maniewska, K.Jaśkowski, Komentarz aktualizowany do Kodeks pracy, Lex/el. 2021, uwagi do art. 186-1868; K.Rączka (w:) M.Gersdorf, M.Raczkowski, K.Rączka, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. III, uwagi do art. 186 i nast.). Skoro zatem w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, to nie można się zgodzić, że stan ten stanowi rezygnację z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. (tak wyroki NSA z: 8 maja 2013 r., I OSK 2250/12; z 8 lutego 2017 r., I OSK 1703/15; z 2 czerwca 2017 r., I OSK 572/16; z 24 sierpnia 2021 r., I OSK 889/21).

Powyższe zapatrywanie, wyprowadzone z gramatycznej wykładni art. 17 ust. 1, w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r., nie pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni celowościowej. Wsparcie finansowe państwa dla osób opiekujących się niepełnosprawnymi dziećmi przybiera zróżnicowane formy, a ich wybór pozostawiony jest osobom zainteresowanym. W przypadku osób pozostających w zatrudnieniu mogą one skorzystać z urlopu wychowawczego o wydłużonym okresie, w czasie którego opłacane są składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz zdrowotne, a w rodzinach uzyskujących dochód na osobę określony w art. 4 ust. 1 u.ś.r. wypłacany jest też dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego. Świadczenie pielęgnacyjne ma inny charakter i jest skierowane do osób, które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub też rezygnują z tych form aktywności zawodowej. Celem tego świadczenia jest wsparcie osób, które, pomimo możliwości pozostawania w zatrudnieniu, rezygnują z niego bądź go nie podejmują ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Osoby te nie pozostają zatem w zatrudnieniu, a świadczenie pielęgnacyjne oprócz środków utrzymania, zapewnia świadczeniobiorcy opłacanie składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz zdrowotne. Tak więc, mimo iż z faktycznego punktu widzenia zbliżone są do siebie sytuacje osób korzystających z urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem i rezygnujących z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, to w zakresie kluczowej przesłanki owych uprawnień, a więc pozostawania lub niepozostawania w zatrudnieniu, ich sytuacja prawna jest diametralnie różna. Nie daje to podstaw do zaakceptowania stanowiska, iż celem powyższych regulacji jest zrównanie uprawnień obu grup i objęcie świadczeniem pielęgnacyjnym także osób pozostających w zatrudnieniu, tylko z tego względu, że przebywając na urlopie wychowawczym nie wykonują pracy i nie uzyskują w tym okresie wynagrodzenia.

Również względy systemowe nie dają podstaw do przyjęcia, że zamiarem ustawodawcy było utożsamienie utraty dochodów z tytułu zatrudnienia z faktycznym zaprzestaniem wykonywania pracy. Przeczy temu posługiwanie się przez przepisy u.ś.r. pojęciem "utraty dochodu". Stan taki ma miejsce m.in. w sytuacji uzyskania prawa do urlopu wychowawczego (art. 3 pkt 23 lit. a) u.ś.r.), ale także w sytuacji utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 3 pkt 23 lit. c) u.ś.r.). Powyższe wyraźnie wskazuje, iż uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego skutkuje jedynie utratą dochodu, czego nie można utożsamiać z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tym samym zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. definicja "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" określa podstawy prawne, na jakich praca może być wykonywana i łączy definiowane pojęcie z określonymi stosunkami prawnymi, a nie z okolicznościami faktycznymi, w szczególności z faktycznym wykonywaniem czynności zawodowych, świadczeniem usług czy faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej (zob. wyroki NSA z: 2 czerwca 2017 r., I OSK 572/16; z 10 sierpnia 2020 r., I OSK 467/20).

Wobec tego organy procedujące w niniejszej sprawie dokonały prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 u.ś.r. przyjmując, że skarżąca w momencie rozpoczęcia urlopu wychowawczego nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w sytuacji gdy zaprzestała jedynie z wykonywania czynności zawodowych, pozostając natomiast w stosunku prawnym będącym podstawą zatrudnienia. W konsekwencji prawidłowo organy zastosowały art. 24 ust. 2-2a u.ś.r., skoro prawo do określonych w tym przepisie świadczeń rodzinnych ustala się w sposób pomijający zasadę wyrażoną w art. 24 ust. 2 u.ś.r. tylko wtedy, gdy prawo do świadczenia przysługiwało w okresie rozstrzygania o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, przy czym na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności nie pozostaje wyłączną przesłanką świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym świadczenie to nie mogło zostać przyznane za okres, w którym skarżąca pozostawała w stosunku zatrudnienia.

W konsekwencji, w ocenie sądu zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

O kosztach niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).

dc