Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1589/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2014r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia na studia doktoranckie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Rekrutacyjnej do Spraw Studiów Doktoranckich Stacjonarnych z Zakresu Nauk Prawnych [...] w [...] z [...] lipca 2013 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna WPiA U. M. K. w T. nie przyjęła S. M. – zwanego dalej skarżącym - w roku akademickim 2013/2014 na I rok stacjonarnych czteroletnich studiów doktoranckich z zakresu nauk prawnych z powodu nieuzyskania wystarczającej liczby punktów. W uzasadnieniu Komisja podała, że skarżący w wyniku przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego uzyskał [...] pkt, przy minimum warunkującym przyjęcie 72,75 pkt.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący, wnosząc o jej uchylenie oraz zarzucając naruszenie art. 169 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz uchwały Nr [...] Senatu U. M. K. z dnia [...] r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów na I rok studiów doktoranckich w roku akademickim 2013/2014.

W odwołaniu podniósł, że nie została mu przyznana odpowiednia liczba punktów za poszczególne elementy postępowania tj.: "udokumentowaną znajomość języków obcych", za "stypendia, staże, nagrody". W jego ocenie powinien otrzymać z tego działu 4 pkt a nie 1. Podał, że ze ostateczny wynik studiów otrzymał 44 pkt a powinien 45. Ponadto wskazał, że komisja obradowała w niepełnym składzie.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Rektor Uniwersytetu M. K. w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Rektor podał, że po wnikliwej analizie dokumentacji przyznał skarżącemu dodatkowo 3 punkty: 1 za ostateczny wynik studiów i 2 za "staże, stypendia, nagrody". W jego ocenie zero punktów za "udokumentowaną znajomość języków obcych" wynika z braku załączenia do podania o przyjęcie na studia certyfikatów potwierdzających znajomość języków obcych. Rektor wskazał, że po powyższej korekcie wynik postępowania kwalifikacyjnego wyniósł [...] pkt, był więc nadal niższy od minimum punktowego gwarantującego przyjęcie.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy – skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając jej naruszenie art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z uchwałą Nr [...] Senatu U. M. K. z dnia [...] r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów na I rok studiów doktoranckich w roku akademickim 2013/2014 wraz z załącznikiem oraz naruszenie art. 107 § 3 i art. 35 § 3 k.p.a. poprzez rozpatrzenie odwołania po niespełna 3 miesiącach.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że w uzasadnieniach zarówno decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej jak i Rektora UMK nie ma wyjaśnienia, za które osiągnięcia otrzymał punkty, a za które nie zostało uznane i dlaczego. Z tego powodu zarzucił naruszenie art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z Uchwałą Nr 53 wraz z zał. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem skarżącego zarówno w podaniu o przyjęcie na studia doktoranckie jak i w odwołaniu od decyzji, załączył dokumenty świadczące o odbyciu kursu prawa porównawczego w języku angielskim, który w jego przekonaniu potwierdzał nie tylko znajomość języka angielskiego ale również fakt, że tym językiem jest w stanie posługiwać się w obrocie prawnym zaś żadne akty normatywne na podstawie, których była przeprowadzona rekrutacja, nie określają jakie dokumenty mają być podstawą udokumentowania znajomości języków obcych.

W jego ocenie nie można ustalić, które osiągnięcia zostały nagrodzone i jak wysoko, a które nie i dlaczego. Protokoły posiedzenia Komisji wskazują jedynie, jakich ocen dokonali poszczególni członkowie, z których wyciągnięto średnią arytmetyczną stanowiącą ilość uzyskanych punktów z rozmowy kwalifikacyjnej (6,25 pkt). Skarżący uważa, że organ administracyjny w tym zakresie posłużył się uznaniem administracyjnym, a biorąc pod uwagę wytyczne powinien w jakikolwiek sposób odnieść się do obowiązujących kryteriów oceny. Pomimo podniesienia tego zarzutu w odwołaniu organ II instancji, w żaden sposób nie odniósł się do powołanych uchybień. Z tego względu skarżący ponownie zarzucił naruszenie art. 196 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z Uchwałą Nr [...] wraz z zał. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę uczelnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Z kolei w piśmie z dnia 26 maja 2014 r. skarżący przedstawił orzecznictwo w podobnych sprawach, głównie w kwestii wydania decyzji przez organ w niepełnym składzie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm. - dalej "ustawa"), kontroli pod względem zgodności z prawem poddała decyzje organów uczelni m.in. w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów a także osób ubiegających się o uzyskanie statusu studenta lub doktoranta. Zgodnie, bowiem z art. 207 ust. 1 ww. ustawy do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.- dalej k.p.a.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Zawarty w Rozdziale 3 studia doktoranckie Działu IV ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przepis art. 196 ust. 1 stanowi, że do studiowania na studiach doktoranckich może być dopuszczona osoba, która posiadała tytuł zawodowy magistra lub równorzędny. Rekrutacja na bezpłatne studia doktoranckie odbywa się w drodze konkursu. Warunki i tryb rekrutacji na studia doktoranckie oraz ich formy określa w uczelni senat, a w jednostce naukowej - rada naukowa jednostki. Przepis art. 169 ust. 5 stosuje się odpowiednio. Uchwałę podaje się do publicznej wiadomości nie później niż do dnia 30 kwietnia roku kalendarzowego, w którym rozpoczyna się rok akademicki, którego uchwała dotyczy (art. 196 ust. 2 ustawy).

Rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika jednostki organizacyjnej uczelni lub dyrektora jednostki naukowej. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje w sprawach przyjęcia na studia doktoranckie (art. 196 ust. 3 ustawy).

Od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji, odpowiednio do rektora lub dyrektora jednostki naukowej. Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia doktoranckie, o których mowa w ust. 2. Decyzja rektora lub dyrektora jednostki naukowej jest ostateczna (art. 196 ust. 4).

Wyniki postępowania rekrutacyjnego są jawne (art. 196 ust. 5).

Z przedstawionych akt postępowania w sprawie rekrutacji skarżącego na studia doktoranckie wynika, że powołaną w podstawie i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektora U. M. K. uchwałą Senatu z [...] r., Nr [...] określono warunki i tryb rekrutacji kandydatów na I rok studiów doktoranckich w roku akademickim 2013/2014.

Przepis § 5 ust. 3 uchwały przewiduje, że w postępowaniu kwalifikacyjnym (ocenianym w skali od 0 do 100 punktów) bierze się pod uwagę cztery elementy:

1) wynik rozmowy kwalifikacyjnej, chyba, że szczegółowe zasady rekrutacji stanowią inaczej;

2) dodatkowe kwalifikacje kandydata;

3) udokumentowane osiągnięcia naukowe lub artystyczne kandydata;

4) ostateczny wynik studiów wyższych.

Każdy z elementów oceniany jest oddzielnie.

Ustęp 4 § 5 stanowi, że maksymalną liczbę punktów, jaką kandydat może uzyskać za poszczególne elementy postępowania kwalifikacyjnego, określają szczegółowe warunki i tryb rekrutacji na studia.

Przyjęcia na studia następują w kolejności uzyskanych wyników, w ramach ustalonego przez Rektora limitu miejsc (§ 7 ust. 2).

Materialnoprawne warunki przyjęcia na studia III stopnia na UMK w T. w roku akademickim 2013/2014, na które wstęp nie był wolny określone zostały zatem przepisami art. 196 ust. 2 i 3 ustawy oraz § 5 i § 7 uchwały Senatu, gdyż wynik końcowy uzyskany w postępowaniu kwalifikacyjnym obliczany jest jako suma punktów uzyskanych przez kandydata z poszczególnych elementów postępowania (§ 5 ust. 5).

Z załącznika nr 1 do omawianej uchwały Senatu wynika, że na Wydziale Prawa i Administracji przewidziano formę studiów stacjonarnych oraz niestacjonarnych. Nie podano przy tym planowanej liczby miejsc, czym naruszono § 7 ust. 2 ww. uchwały oraz § 7 pkt 3 regulaminu studiów doktoranckich UMK w T. stanowiącym załącznik do pisma okólnego nr 7 Rektora UMK z dnia 15 maja 2009 r. (Biuletyn Prawny UMK nr 4 z dnia 15 maja 2009 r.). Uczyniła to dopiero Komisja Wydziałowa w dniu 10 lipca 2013 r. (protokół z posiedzenia Komisji) do czego nie była zobligowana.

Zaskarżona decyzja Rektora UMK w T., opiera się na stwierdzeniu, że przyznał on skarżącemu dodatkowo 3 punkty: 1 za ostateczny wynik studiów i 2 za "staże, stypendia, nagrody". W jego ocenie zero punktów za "udokumentowaną znajomość języków obcych" wynika z braku załączenia do podania o przyjęcie na studia certyfikatów potwierdzających znajomość języków obcych. Rektor wskazał, że po powyższej korekcie wynik postępowania kwalifikacyjnego wyniósł [...] pkt, był więc nadal niższy od minimum punktowego gwarantującego przyjęcie.

Zawarta w przepisie art. 196 ust. 4 zd. II ustawy norma ma charakter szczególny, gdyż ogranicza z woli ustawodawcy zakres przedmiotowy do jakiego mogą być odniesione zarzuty względem decyzji odmawiającej przyjęcia na studia doktoranckie. Zarazem przepis ten nie może stanowić samodzielnej materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia o odwołaniu, gdyż ustalenie warunków i trybu rekrutacji następuje w formie uchwały Senatu Uczelni.

Wynikające z ustawy i uchwały Senatu warunki (przesłanki) przyjęcia na studia doktoranckie mają charakter materialnoprawny gdyż ich spełnienie lub niespełnienie stanowi podstawę decyzji w przedmiocie przyjęcia lub odmowy przyjęcia na te studia.

Wynikający z art. 207 ust. 1 ustawy obowiązek odpowiedniego stosowania w postępowaniu rekrutacyjnym, w tym na studia doktoranckie, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego kreuje obowiązek dokładnego i wyczerpującego w rozumieniu art. 7 i 77 k.p.a. wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy - wydania decyzji w przedmiocie przyjęcia lub odmowy przyjęcia na studia.

Oznacza to, iż organy Uczelni winny poczynić ustalenia odzwierciedlone w zebranym materiale i w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) co do tego czy zostały ustalone kryteria punktowe przewidziane § 5 ust. 3 uchwały Senatu dla naboru na studia doktoranckie na Wydziale Prawa i Administracji, jaki wynik punktowy uzyskał skarżący z poszczególnych elementów postępowania kwalifikacyjnego a nie tylko ogólny jak w decyzji organu I instancji.

Oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach oderwanych od zasady przyjmowania kandydatów w oparciu o listę uzyskanych w postępowaniu kwalifikacyjnym punktów stanowi naruszenie warunków rekrutacji, a więc naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Z kolei uzasadnienie decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej sprowadza się jedynie do podania liczby punktów uzyskanych przez skarżącego do minimum warunkującego przyjęcie. Ustalenia decyzji nie poddają się więc weryfikacji na tle zebranego i przedstawionego materiału. Zarówno, zatem decyzja organu I instancji jak i akceptująca ją zaskarżona decyzja podjęte zostały z naruszeniem trybu postępowania przewidzianego m.in. § 5 powołanej wyżej uchwały Nr [...] Senatu UMK z dnia [...] r. oraz przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zwraca też uwagę, iż uzasadnienia te nie spełniają kryteriów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi.

Mając na uwadze przedstawione powyżej wymogi stawiane uzasadnieniu decyzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wymogów tych nie spełnia. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać dokładną analizę rozpoznawanej sprawy oraz w sposób jasny wskazywać, dlaczego w ustalonym stanie faktycznym niezbędne stało się wydanie takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Prawidłowo sformułowane uzasadnienie decyzji powinno odzwierciedlać poszczególne etapy prowadzonego postępowania administracyjnego, w tym postępowania dowodowego, nadto wskazać, jakie fakty ustalono oraz zawierać opis dokonanej subsumcji. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego w ustalonym stanie faktycznym. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2009 r., II SA/Wa 1245/08, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 lipca 2008 r., I SA/Sz 151/08).

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy kwestię pierwszorzędną stanowi dokładne ustalenie, jaką liczbę punktów uzyskał skarżący z poszczególnych elementów postępowania kwalifikacyjnego i jej uzasadnienie tym bardziej, że decyzja organu I instancji de iure i de facto takiego uzasadnienia nie posiada zaś organ II instancji zmienił swą decyzją liczbę punktów, jednakże nie ustosunkował się do żądań odwołującego zawartych w odwołaniu, który to wyraźnie wskazywał ile żąda punktów i za jakie osiągnięcia.

Przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a., o którym mowa w art. 207 ustawy polega na zachowaniu przez organy uczelni minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 8.12.2006 I SA/Wa 057/06 - Lex nr 320565). Skoro podstawę odwołania stanowią tylko zarzuty dotyczące naruszenia warunków i trybu rekrutacji, to zasady te winny być w ustaleniach organu zawartych w uzasadnieniu decyzji odzwierciedlone. Poddanie odmowy przyjęcia na studia kontroli sądowoadministracyjnej na płaszczyźnie jej zgodności z prawem, powoduje że zaniechanie uzasadnienia decyzji przez poczynienie konkretnych ustaleń stanowi uchybienie procesowe uniemożliwiające ocenę zgodności z prawem tej decyzji.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ winien wyjaśnić również kwestię nieobecności członka Komisji Wydziałowej podczas rozmowy kwalifikacyjnej w dniu 10 lipca 2013 r. i jej wpływ na wynik postępowania kwalifikacyjnego. Powoływanie się przez Rektora UMK w piśmie z dnia 18 czerwca 2014 r. na § 82 Statutu UMK, w którym zapisano, że uchwały organów zapadają bezwzględną większością głosów przy obecności, co najmniej połowy liczby członków organu, chyba, że ustawa lub statut stanowią inaczej w przedmiotowej sprawie jest bez znaczenia, ponieważ o przyjęciu kandydata na studia doktoranckie decydowała liczba punktów a nie liczba głosów. Tym samym obecność bądź absencja podczas rozmowy kwalifikacyjnej członka Komisji mogła wpłynąć na liczbę przyznanych punktów. W rozpoznawanej sprawie część kryteriów miała, bowiem charakter subiektywny tj. ocenny, dowolny, zależny od czynnika ludzkiego tzn. każdy z członków Komisji mógł przyznać inną liczbę punktów kandydatowi. Tymi elementami np. była rozmowa kwalifikacyjna, za którą skarżący uzyskał 5,25 pkt na 10 możliwych oraz opinia promotora pracy magisterskiej lub przyszłego opiekuna naukowego, za którą skarżący uzyskał maksymalna liczbę punktów. Należy zwrócić uwagę, że skarżącemu po rozpoznaniu sprawy przez Rektora – organ II instancji została przyznana dodatkowa liczba punktów i do uzyskania wymaganej liczby 72,75 pkt. warunkującej przyjęcie na studia doktoranckie zabrakło zaledwie [...] pkt. Tak więc w istocie ostateczna liczba punktów z rozmowy kwalifikacyjnej przeprowadzonej przed pełnym składem Komisji mogła zaważyć o jego przyjęciu bądź też nie na studia doktoranckie.

Na marginesie należy wskazać, że powyższa uchwała została opublikowana w Biuletynie Prawnym UMK nr 4 dnia 6 maja 2013 r., a więc z przekroczeniem terminu co naruszyło treść przepisu art. 196 ust. 2 ustawy. Ponadto w Załączniku nr 1 do Uchwały różnie w zależności od wydziału określano minimalną liczbę punktów warunkującą przyjęcie na studia doktoranckie. W przypadku Wydziału Prawa i Administracji w ogóle tego nie uczyniono. Wobec tego kandydaci na ten Wydział zostali pozbawieni możliwości zweryfikowania swoich szans, ponieważ nie wiedzieli ilu kandydatów zostanie przyjętych i jaki pułap punktowy należy pokonać, żeby zostać przyjętym do grona doktorantów tak jak to miało miejsce np. w przypadku Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, na którym to ustalono próg 51 pkt.

Orzeczenie w punkcie pierwszym sentencji oparto na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz 135 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec treści uchylonych decyzji art. 152 p.p.s.a. nie miał zastosowania.