Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 944/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 130 § 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.), WSA Małgorzata Fita Protokolant Referent stażysta Michał Fiut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Z. Z. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje Z. Z. oraz Z. Z. solidarnie [...] zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeanalizowaniu zarzutów zawartych w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Z. i Z. małżonków Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], znak: [...], w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] znak:[...], w sprawie ustalenia dla skarżących wysokości zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 rok - na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", uwzględniło przedmiotową skargę w całości i uchyliło decyzję własną z dnia [...] na podstawie art. art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, oraz stwierdziło, że przedmiotowe decyzje nie zostały wydane bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta ustalił dla Z. i Z. małżonków Z. wysokość zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r., z tytułu podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości, w kwocie 9.191 zł. Łączne zobowiązanie pieniężne ustalono z tytułu obowiązku podatkowego w podatku rolnym od stanowiących własność małżonków Z. użytków rolnych, położonych w Z. przy ul. L. (działka oznaczona w ewidencji gruntów numerem [...]), o powierzchni 0,0378 ha oraz podatku od nieruchomości od gruntów i budynków położonych w Z. przy ul. L. (działka oznaczona w ewidencji gruntów numerem [...]), ul. R. (działka oznaczona w ewidencji gruntów numerem [...]), ul. R. (działka oznaczona w ewidencji gruntów numerem [...]), przy czym w zakresie podatku rolnego organ podatkowy stwierdził, ze 0,0378 ha użytków rolnych podlega zwolnieniu z opodatkowania.

W dniu [...] marca 2015 r. Z. i Z. małżonkowie Z. złożyli odwołanie od przedmiotowej decyzji, formułując zarzut naruszenia przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849, ze zm.), powoływanej dalej również jako: u.p.o.l, poprzez zastosowanie błędnej stawki podatku od nieruchomości w stosunku do przedmiotów opodatkowania zlokalizowanych w Z. przy ul. L., w postaci gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia tut. organ odwoławczy podzielił stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji w zakresie opodatkowania podatkiem od nieruchomości całkowitej powierzchni użytkowej (351 m2) budynku posadowionego na terenie nieruchomości położonej przy ul. L. w Z., oznaczonym w kartotece budynków - ewidencji gruntów i budynków numerem ewidencyjnym [...], z opisem funkcji określonej, jako " inne niemieszkalne" oraz gruntu pod tym budynkiem, stawkami właściwymi dla kategorii przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (odpowiednio: art. 5 ust. 1 pkt 12 lit. b , art.5 ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.l. oraz § 1 pkt 2 lit. b, § 1pkt 1 lit. a uchwały nr [...]Rady Miasta Z. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie miasta Z. na rok 2015 - Dz. Urz. Woj. Z [...] października 2014 r. poz. 3415) uznając, że w okolicznościach faktycznych sprawy nie zachodzi przesłanka negatywna, przewidziana w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., w postaci wyłączenie poza zakres przedmiotów związanych z działalnością gospodarczą gruntów, budynków i budowli, które - choć w posiadaniu przedsiębiorcy - nie są przez niego wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, z tzw. względów technicznych.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli odrębnie małżonkowie Z. Z uwagi na tożsamość sformułowanych przez Z. Z. oraz przez Z. Z. zarzutów oraz uzasadnień zawartych w treści wniesionych skarg, organ odwoławczy uznał za zasadne dokonanie rozstrzygnięcia w niniejszej decyzji, w trybie art. 54 § 3 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie obejmującym treść zarzutów sformułowanych w treści przedmiotowych skarg.

W uzasadnieniu skarg z dnia 12 czerwca 2015 r, sformułowano zarzuty naruszenia przepisów:

1. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l, poprzez opodatkowanie podatkiem od nieruchomości spornej części budynku i gruntów stawką właściwą dla przedmiotów opodatkowania "związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą ",

2. art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez brak zebrania kompletnego materiału dowodowego,

3. art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przez niewyznaczenie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego,

4. art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak wskazania faktów uznanych za udowodnione i oceny dowodów,

5. art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, poprzez brak podania imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych osób podpisujących decyzję.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniesli o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].

Odnosząc się do zarzutów skarg Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że rozstrzygniecie dokonane w decyzji z dnia [...] skutkiem stwierdzenia braków postępowania pierwszoinstancyjnego, w postaci naruszenia jednego z podstawowych kanonów procedury podatkowej, w postaci nie doręczenia stronom postanowień o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego jest przedwczesne. Przedmiotowa wada postępowania nie mogła być również naprawiona w postępowaniu odwoławczym. Organ podzielił pogląd przedstawiony w wyroku NSA z dnia 11 sierpnia 2005 r. sygn. akt FSK 2113/04, że czynności dokonywane przed momentem wszczęcia postępowania podatkowego nie wywołują żadnych skutków prawnych, gdyż przed wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania nie toczy się żadne postępowanie. Dopiero od momentu skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania podejmowane przez organ podatkowy czynności wywołują stosowne skutki prawne, gdyż od tej chwili mogą być dopiero realizowane w pełni ogólne zasady postępowania podatkowego wynikające z przepisów art. 120-129 Ordynacji podatkowej.

W realiach niniejszej sprawy Z. Z. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej w dniu [...] marca 2014 r., natomiast pozwolenie na użytkowanie budynku przy ul. L. w charakterze stacji kontroli pojazdów, udzielone zostało decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Z. z dnia [...] sierpnia 2014 r. Dlatego też w przypadku wydania decyzji recypującej ten stan faktyczny za 2014 r., w sprawie wymiaru zobowiązania podatkowego za 2015 r., mógł znaleźć zastosowanie przepis art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej, stosownie do którego nie wydaje się postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie.

Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż stan faktyczny był dopiero ustalany w postępowaniu podatkowym dotyczącym wymiaru zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, Z. Z. w dniu [...] grudnia 2014 r. złożył organowi podatkowemu korektę informacji w sprawie podatku od nieruchomości, w której wykazał powierzchnię użytkową " budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" w wymiarze 351 m2 oraz powierzchnię "gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" w wymiarze 351 m2. Uzasadniając przyczynę korekty wskazał, że od dnia 1 grudnia 2014 r. rozpoczął wykorzystywanie do celów prowadzonej działalności gospodarczej budynku niemieszkalnego przy ul. L. w Z. Informacja powyższa stanowiła podstawę do wydania decyzji organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] w sprawie ustalenia dla skarżących wysokości zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. Postępowanie to zostało przeprowadzone bez wydania i doręczenia stronom postanowienia o wszczęciu, pomimo zmiany stanu faktycznego, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za 2014 r. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się natomiast do kwestii czy działaniu orzekających w sprawie organów można przypisać rażące naruszenie prawa Kolegium zważyło, iż brak wydania i doręczenia stronom postanowienia o wszczęciu postępowania oraz wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w prawie zebranego materiału dowodowego, niewątpliwie stanowi istotną wadę proceduralną jednakże decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji nie została wydana również bez podstawy prawnej, albowiem Prezydent Miasta Z. jest organem podatkowym właściwym do wydania decyzji ustalającej wymiar zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. Wniosek taki wypływa z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 6c, 6a ust. 4a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym oraz art. 1c u.p.o.l.

W ponownym postępowaniu podatkowym organ pierwszej instancji, celem usunięcia wskazanych wad formalnych postępowania, zobowiązany będzie do wydania i doręczenia stronom postanowień o wszczęciu postępowania podatkowego oraz umożliwienia im realizacji uprawnień wynikających z redakcji przepisu art. 200 Ordynacji podatkowej. Ponadto w celu uzupełnienia postępowania dowodowego, w zakresie wnioskowanym przez strony, rozważy możliwość przeprowadzenia dowodów z oględzin oraz badania dokumentacji sporządzonej na podstawie przepisów art. 83 ust. 3 pkt 4 i 5 w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.)

Na niniejszą decyzję, Z. Z. i Z. Z. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz rozpoznania skargi z dnia 12 czerwca 2015r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].

W skardze podnieśli zarzuty naruszenia:

-art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez działanie niezgodne z dyspozycją tego przepisu;

-art.210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej poprzez brak podania imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych osób podpisujących decyzję

wnoszę o:

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że zgodnie z art.54 § 3 zdanie pierwsze ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Warunkiem koniecznym do zastosowania autokontroli w trybie art.54 § 3 ppsa, jest więc uwzględnienie skargi w całości: wszystkich zarzutów, wniosków skargi oraz powołanej w niej podstawy prawnej. Warunkiem tym nie może być tożsamość zarzutów i uzasadnień wniesionych skarg (wynikająca z tożsamości decyzji), jak Kolegium stwierdza w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Mimo, że w sentencji decyzji Kolegium zawarło stwierdzenie o uwzględnieniu skargi w całości, to z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, iż organ nie uwzględnia żadnego zarzutu sformułowanego w skardze. Ostateczne orzeczenie nie spełnia także oczekiwania strony co do istoty sprawy tj. ustalenia zobowiązania podatkowego zgodnego z korektą informacji IN-1 z dnia [...] marca 2015r. Według poglądu prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych ponowne opatrzenie sprawy przez ten sam organ kolegialny powinno nastąpić w innym niż dotychczas składzie osobowym.

Brak podania imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych osób podpisujących decyzję rodzi wątpliwość, czy decyzję podpisali członkowie składu orzekającego Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania na podstawie art. 163 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do badania legalności zaskarżonego aktu, sąd administracyjny bada przede wszystkim właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną organu wydającego zaskarżoną decyzję, a realizującą się również przez instytucję wyłączenia. Dokonując na wstępie badania w tym zakresie wskazać należy treść art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że pracownik urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, Biura Krajowej Informacji Podatkowej, funkcjonariusz celny lub pracownik urzędu celnego, izby celnej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zauważyć należy, że użyte w tym przepisie sformułowanie "podlegają wyłączeniu" wskazuje, że wyłączenie następuje z mocy prawa i zbędne jest wydawanie w tej sprawie odrębnego postanowienia. Instytucja wyłączenia pracownika jest elementem sprawiedliwości proceduralnej, a więc jednej z zasad demokratycznego państwa prawnego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. Celem wyłączenia jest bowiem zapewnienie bezstronności w postępowaniu odwoławczym i jest bez znaczenia to, czy osoba taka brała udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, w tej samej instancji, czy w ramach autokontroli, o której mowa w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teks jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Niepożądaną jest sytuacja, w której przy rozpatrywaniu sprawy i to bez względu na to, czy chodzi o jej rozpoznanie w ramach dwóch instancji, czy też w sytuacji określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. zaangażowany w jej merytoryczne rozpoznanie jest pracownik, który brał już udział w wydaniu decyzji w jej poprzedniej fazie.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008r. w sprawie P 57/07 przyjął, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /OTK-A 2008/10/178, Dz. U. 2008/229/1539/. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, że celem wyłączenia pracownika i członka organu kolegialnego jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu i nie można zaakceptować sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu zaskarżonej decyzji będzie następnie brała udział w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego przesłanka wyłączenia pracownika na podstawie w/w przepisu nie podlega jakiejkolwiek ocenie co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie sprawy z uwagi na to, że ma charakter bezwzględny.

Rozstrzygnięcie to zapadło na kanwie uprzednio obowiązującego przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (do 10 kwietnia 2011 r.), jednak ze względu na zbieżne brzmienie art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej z art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a., poglądy wyrażone w uchwale znajdują przełożenie w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze przywołane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, NSA w wyroku z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 688/09 dokonał interpretacji art. 54 § 3 p.p.s.a., regulującego instytucje autokontroli, a stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przywołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. NSA podniósł, że ma on odpowiednie zastosowanie również do decyzji wydanych w trybie autokontroli określonej art. 54 § 3 p.p.s.a., gdyż dotyczy co do istoty zagadnienia sprowadzającego się do tego , że w demokratycznym państwie prawa sprawa nie powinna być oceniana przy wydawaniu decyzji w różnych trybach wprawdzie przez ten sam organ kolegialny w takim samym stanie osobowym. Dalej, NSA wskazał, że w decyzji wydanej na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. rozpatrując skargę strony na własną decyzję, organ kolegialny dokonując kontroli dotychczasowego rozstrzygnięcia stwierdza, że uznaje zaskarżoną decyzję wadliwą i orzeka odmiennie ze wskazaniem, że uznaje skargę w ałości za słuszną, a więc wynik tej kontroli może opierać się na błędnej ocenie zarówno w kwestii przekonania o uwzględnieniu skargi w całości, jak też zasadności zarzutów skargi pod względem merytorycznym. Oznacza to więc, że faktycznie ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. przez ten sam organ kolegialny powinno nastąpić w innym niż dotychczas składzie osobowym. Podzielając w tym składzie orzekającym stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego podnieść należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydana w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. uchylająca decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydane zostały w tym samym składzie osobowym: przewodniczący – W. W. oraz członkowie: E. G. i W. G. Ta okoliczność, w ocenie Sądu, z przyczyn wyżej przedstawionych, stanowi naruszenie prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W świetle powyższego Sąd nie odnosi się do merytorycznych zarzutów skarżących jako przedwczesnych, gdyż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w trybie autokontroli, której uchylenie skutkuje odzyskaniem bytu prawnego decyzji ją poprzedzających ze wszystkimi procesowymi konsekwencjami powrotu do obrotu prawnego. Ponownie oceniając skargę złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2015 r. pierwszej kolejności organ zbada, czy w sprawie można uznać, że zaistniały przesłanki do zastosowania trybu określonego w art. 54 § 3 p.p.s.a., a więc, czy jest możliwe uwzględnienie skargi w całości.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.