Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 345/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska, Andrzej Kuba, Protokolant Beata Kołosowska, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3500/05 w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2.przyznaje adwokatowi z urzędu A. Z. wynagrodzenie w wysokości 219,60 zł (dwieście dziewiętnaście złotych i sześćdziesiąt groszy) obejmujące również należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, płatne ze środków Skarbu Państwa (Naczelny Sąd Administracyjny).


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 3500/05 oddalił skargę J. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 października 2005 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Pismem z dnia 8 czerwca 2005 r. J. N. zwrócił się do ZUS Oddział w S. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że zmiany gospodarcze w kraju spowodowały spadek dochodów (w latach 2001 i 2002 osiągał niskie dochody, a w latach 2003 i 2004 nie osiągał praktycznie żadnych dochodów) i doprowadziły do likwidacji jego firmy. Sytuacja ta spowodowała, że nie był w stanie opłacać składek na ubezpieczenie społeczne bez własnej winy. Wnioskujący podkreślił, że jego żona ma orzeczony I stopień niepełnosprawności, otrzymuje zasiłek w wysokości 244 zł miesięcznie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, zaś on ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności z całkowitym zakazem wykonywania pracy, bez prawa do renty i otrzymuje zasiłek w wysokości 418 zł. Do wniosku załączył też decyzję Prezydenta Miasta S. przyznającą jego żonie zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności w wysokości 144 zł. Wnioskujący podkreślił, że nie mógł skorzystać z pomocy przewidzianej w ustawie o restrukturyzacji. Wniósł o umorzenie zaległych składek, gdyż jego zdaniem przemawia za tym jego obecna dramatyczna sytuacja finansowa i życiowa oraz ważny interes, jako osoby zobowiązanej do ich płacenia.

Decyzją z dnia 12 sierpnia 2005 r. ZUS działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s. i mając na uwadze treść rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej zwanego rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r., odmówił wnioskującemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że rozstrzygnięcie o umorzeniu należności jest podejmowane w granicach uznania. Mając na uwadze stan finansów ubezpieczeń społecznych oraz uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia organ stwierdził, że w sprawie nie zaszły okoliczności przemawiające za umorzeniem należności, bowiem istnieje majątek, na którym Zakład zabezpieczył swoją wierzytelność przez ustanowienie hipoteki przymusowej kaucyjnej. Zakład nie stwierdził całkowitej nieściągalności oraz ważnego interesu osoby zobowiązanej.

Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ZUS decyzją z dnia 4 października 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uznając, że wnioskujący nie podał żadnych nowych okoliczności nieznanych organowi. Zdaniem organu nie zachodzi całkowita nieściągalność, gdyż wnioskujący wraz z małżonką są właścicielami nieruchomości, na której Zakład uzyskał w dniu 15 grudnia 2004 r. wpis hipoteki przymusowej kaucyjnej, a ponadto pobierają świadczenia umożliwiające zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych.

W skardze na powyższą decyzję złożonej do WSA w Warszawie J. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżona decyzja jest bardzo krzywdząca, pomija stan faktyczny sprawy i nie uwzględnia przepisów prawa dotyczących możliwości umorzenia należności z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Oddalając skargę na powyższą decyzję Sąd I instancji podkreślił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, to jest składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W ust. 3 a tego przepisu przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Mając na uwadze uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, Sąd I instancji wyraził pogląd, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Sądowa kontrola legalności takich decyzji obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, to jest czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia.

Sąd I instancji podzielił stanowisko orzekających organów, że w sprawie niniejszej nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności, to jest ich całkowita nieściągalność. Organy zasadnie odwołały się do sytuacji materialnej skarżącego, w tym do posiadania nieruchomości, na której została wpisana hipoteka przymusowa kaucyjna oraz do pobierania wraz z żoną świadczeń. W świetle prawa dopuszczalna jest bowiem egzekucja z majątku nieruchomego skarżącego. Powołując się na treść § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Sąd stwierdził, że Prezes ZUS zobligowany jest do uwzględniania przesłanek uzasadniających umorzenie i do jednoczesnego wzięcia pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo oceniły stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżącego, stwierdzając brak przesłanki umorzenia należności i szczegółowo ustaliły sytuację materialną jego rodziny, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Organy uzasadniły swoje stanowisko i oceniły przedstawione przyczyny, dla których skarżący domagał się umorzenia należności z tytułu składek. W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej J. N. zaskarżył powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie w całości, rozpoznanie skargi poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię a w szczególności:

1) art. 28 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 3) i 6) u.s.u.s. przez przyjęcie, że istnieje majątek, z którego można egzekwować należność, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy wynika, że nie może nim być należące do skarżącego mieszkanie, a w przypadku prowadzenia egzekucji z tego mieszkania nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, co doprowadziło do uznania za zasadne stanowisko organu, iż brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.

2) art. 28 ust. 1, ust. 3 a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1) i 3) rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. przez uznanie, że sformułowanie "może" zawarte we wskazanych przepisach oznacza w istocie dowolność w zakresie podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek i tym samym uznanie decyzji za zasadną, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z okoliczności powstania należności, sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego żony oraz ich sytuacji materialnej wynika, że w sprawie zaistniały przesłanki w pełni uzasadniające umorzenie należności, a brak takiej decyzji należy uznać za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że Sąd winien rozważyć, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w mających zastosowanie w sprawie przepisach i tym samym ustalić, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Do kompetencji sądu należy bowiem merytoryczna ocena zasadności wydanej i podlegającej zaskarżeniu decyzji. Skarżący podkreślił, że utrzymuje się z zasiłku przyznanego przez pomoc społeczną, który nie podlega egzekucji. Przeprowadzenie egzekucji z mieszkania nie jest możliwe, gdyż stanowi ono majątek małżonków, jest zajmowane przez skarżącego, jego żonę, z którą pozostaje w separacji i matkę żony. Nawet gdyby doszło do sprzedaży tego mieszkania, to uzyskana kwota nie przekroczy wydatków egzekucyjnych w rozumieniu art. 28 ust. 3 pkt 6) u.s.u.s. Tym samym nie jest zasadne stanowisko Sądu, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 1, ust. 2, i ust. 3 pkt 3) u.s.u.s.

Skarżący podkreślił, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. doprecyzowane, na podstawie ust. 3 b tej ustawy w § 3 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Ze względu na stan majątkowy, sytuację zdrowotną i rodzinną, skarżący nie jest w stanie opłacić zaległych należności. Jedyną możliwością pozyskania środków jest sprzedaż mieszkania, co pozbawiłoby jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Utrzymując się z zasiłku otrzymywanego z pomocy społecznej, nie ma żadnej możliwości pozyskania innego mieszkania.

W konkluzji skarżący stwierdził, że w sprawie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności. Sformułowanie "może" nie oznacza całkowitej dowolności w podejmowaniu decyzji przez Zakład, który winien rozważyć całokształt sprawy, z uwzględnieniem treści art. 5 k.c., a odmowa umorzenia winna nastąpić tylko z uwagi na nadzwyczajne względy. Powodem odmowy nie może być także sytuacja Zakładu, jak to przyjął Sąd w zaskarżonym wyroku. Oznaczałoby to, że nawet przy spełnieniu przesłanek wskazanych przez ustawodawcę, umorzenie nie może mieć miejsca z uwagi na sytuację Zakładu, na co skarżący nie ma wpływu. Skarżący podniósł, że nie uregulował składek nie ze swojej złej woli czy niedbalstwa, ale na skutek okoliczności od niego nie zależnych, czyli braku zleceń i tym samym braku środków na ich uiszczenie. Jedynym zaniedbaniem skarżącego było zbyt późne wyrejestrowanie działalności. Należności, jakich domaga się Zakład nie były przez skarżącego wypracowane, a wynikają jedynie z treści obowiązujących przepisów regulujących obowiązek uiszczania składek.

ZUS nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna. Podniesione przez wnoszącego skargę kasacyjną zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 28 ust.1, ust 2, ust 3 pkt 3 i 6, 3a u.s.u.s. oraz §3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. poprzez błędną ich wykładnię zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień.

W przypadku umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ograniczeniami swobody uznania są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s., jak i w powołanym akcie wykonawczym. Wspomniana regulacja określa dwie kategorie sytuacji, w których nastąpić może umorzenie należności z tytułu zaległych składek. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. przewidziana została możliwość umorzenia należności wyłącznie wobec całkowitej ich nieściągalności. W ust. 3a tego artykułu dopuszczono natomiast możliwość umorzenia takich należności w uzasadnionych przypadkach tj. w sytuacji, gdy przewidziana w powołanym przepisie, całkowita nieściągalność nie zachodzi. O ile w ramach pierwszej z tych kategorii grupa przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia ma charakter precyzyjny, pozostawiający wąskie granice swobodnej oceny organu, to w przypadku umorzenia "w uzasadnionych przypadkach" okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. oraz w powołanym rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, dają organowi zdecydowanie szerszy zakres swobody uznania. Nie zmienia to faktu, o którym już wspomniano, że w każdym przypadku, organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek.

Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie organ orzekający w sprawie stwierdził, że istnieje majątek pozwalający na wyegzekwowanie zaległych należności składkowych. Istnieje bowiem majątek zainteresowanego w postaci nieruchomości tj. mieszkania zajmowanego przez zainteresowanego i jego rodzinę. Nie wzięto jednak pod uwagę oczywistych konsekwencji przewidywanego pozbawienia mieszkania, w kontekście sytuacji życiowej i majątkowej zobowiązanego.

Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie co do oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładni zastosowanych przepisów i oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), realizowanej na mocy art. 107 § 3 powołanego aktu prawnego. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu.

Jak wynika z wyroku NSA z dnia 25 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

W sprawie będącej obecnie przedmiotem rozpoznania, Prezes ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek przy obiektywnie trudniej sytuacji życiowej i finansowej zobowiązanego, wobec braku realnych perspektyw na podwyższenie poziomu jego dochodów. Motywując swoją decyzję organ wskazał, iż fakt posiadania przez zobowiązanego stałych dochodów oraz prawa własności nieruchomości powoduje, że nie zachodzi w jego przypadku całkowita nieściągalność w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. Jednocześnie przyjęto, że nie zachodzi ważny interes osoby zobowiązanej, który uzasadniałby zastosowanie umorzenia zaległych należności, pozostawiając poza rozważaniami, istotne z punktu widzenia możliwości zastosowania umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. argumenty podnoszone przez zobowiązanego w toku postępowania takie jak brak majątku ruchomego pozwalającego na wyegzekwowanie należnych kwot, czy utrata możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych w razie zastosowania egzekucji z nieruchomości. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie sprowadza się w istocie do stwierdzenia, że zobowiązany nie ujawnił nowych dowodów i okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia.

Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy wynika, że organ dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego zakładając, że z uznaniowego charakteru decyzji wynika umocowanie do wydania decyzji odmownej w każdych okolicznościach sprawy. W konsekwencji takiego rozumowania obowiązek dokładnego ustalenia w toku postępowania administracyjnego istotnych okoliczności sprawy otrzymał marginalne znaczenie. Tymczasem w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności "w uzasadnionych przypadkach" organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny.

Sąd rozpoznając sprawę ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności, zaakceptował sytuację wynikającą z naruszenia prawa materialnego i podobnie jak organ przyjął, że pominięte w postępowaniu administracyjnym okoliczności sprawy, analizy nie wymagały. Zaprezentowane stanowisko nie zasługuje na aprobatę tym bardziej, że okoliczności te powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości szczególnie, że w omawianym przypadku, decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb - posiadania środków niezbędnych do przeżycia i miejsca do zamieszkania.

Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł zaistniałych nieprawidłowości. Przyznał przy tym słuszność argumentacji organu, który nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a podając przyczyny, dla których nie zastosował instytucji umorzenia ogólnie powołał się na uznaniowy charakter decyzji i konieczność oceny ważnego interesu zobowiązanego w kontekście stanu finansów ubezpieczeń społecznych. W opinii organu interes publiczny - w tym przypadku sprowadzony do interesu jednego z działów finansów publicznych, określonego jako stan finansów ubezpieczeń społecznych, z zasady sprzeczny jest z interesem prywatnym tj. z ważnym interesem osoby zobowiązanej, przy czym z założenia ten pierwszy uzyskuje wyższą rangę. Również z tym poglądem, prezentowanym przez organ administracji i zaaprobowanym przez sąd pierwszej instancji nie można się zgodzić. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, w tym w powołanym już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2003 r. interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym. Biorąc pod uwagę, że skarżący w niniejszej sprawie obecnie utrzymuje się ze środków pomocowych, trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od niego zaległych należności, nawet jeżeli jest realnie możliwe dzięki sprzedaży mieszkania, może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

Przy takim, jak przyjęte przez organ i zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny założeniu, norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec permanentnie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania. Takie rozumowanie byłoby natomiast sprzeczne ze społeczną funkcją omawianej instytucji prawnej.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), orzekł jak w sentencji.