Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 552/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-07-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje
Powołane przepisy: article: Art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skarg G. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 czerwca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego z dnia 27 czerwca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżone decyzje, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata D. S. – K. kwotę 480,00 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza decyzjami z dnia [...] 2016 r.:

- znak: [...], na podstawie art. 7, art. 10, art. 77, art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 poz. 23) – dalej "k.p.a.", art. 7, art. 8, art. 11, art. 39 ust. 1 i 2, art. 98, art. 106 oraz art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 poz. 163 ze zm.) – dalej "u.p.s.", rozporządzenia Rady Ministrów z 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1058) oraz upoważnienia Burmistrza z dnia 9 grudnia 2014 r. Nr [...], odmówił przyznania G. K. – dalej skarżącej, zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów leczenia, jedzenia i mediów do wniosku z dnia 15 marca 2012 r.;

- znak: [...], na podstawie art. 7, art. 10, art. 77, art. 104, art. 107 k.p.a., art. 2, art. 3, art. 8 ust. 2, art. 11, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 36 pkt 1 lit. b, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 2, art. 98, art. 106, art. 107 oraz art.109, art. 110 ust. 7 u.p.s., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz upoważnienia Burmistrza z dnia 9 grudnia 2014 r., odmówił przyznania skarżącej zasiłku okresowego do wniosku z dnia 15 marca 2012 r.

Na wstępie organ wyjaśnił, że w dniu 14 marca 2016 r. do MOPS wpłynęły akta wraz z wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1697/14 uchylającym decyzje SKO z dnia 25 lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego oraz znak: [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji z dnia [...] 2014 r. odmawiające przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów leczenia, jedzenia i mediów oraz zasiłku okresowego. Następnie organ podkreślił, że mając na uwadze wskazania zawarte w wyroku WSA, ponownie dokonano analizy zebranego materiału dowodowego w sprawie oraz przeprowadzono w dniu 12 kwietnia 2016 r. wywiad środowiskowy. W trakcie wywiadu, skarżąca nie wniosła żadnych uwag oraz nie wyraziła zgody na podpisanie druku wywiadu środowiskowego.

Po analizie materiału dowodowego organ uznał, że z oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż G. K. oraz członkowie jej rodziny nie współdziałali z pracownikiem socjalnym w toku postępowania zainicjowanego wnioskami z dnia 15 marca 2012 r. W ocenie organu, wnioskodawczyni poprzez składanie niejednoznacznych oświadczeń, natomiast członkowie rodziny - poprzez uchylanie się od złożenia oświadczenia o dochodach, uniemożliwili dokonanie ustalenia sytuacji materialno-bytowej rodziny, a w konsekwencji weryfikację zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanych świadczeń. Ponadto organ stwierdził, iż w lutym 2012 r. skarżąca nie prowadziła jednoosobowego gospodarstwa domowego, bowiem, jak wynika to z relacji pracownika socjalnego, wraz z mężem i synem D. w tym czasie stanowili rodzinę. Jak podkreślił organ, o braku współdziałania świadczy m.in. fakt, że podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego w lutym 2012 r. w miejscu zamieszkania była obecna G. K. i syn D., który mimo prośby pracownika socjalnego nie wyszedł z pokoju. Mimo prowadzonej później korespondencji syn nie złożył stosownego oświadczenia o swojej sytuacji dochodowej w miesiącu lutym 2012 r. Powyższe organ ponownie uznał za brak współpracy, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów leczenia, jedzenia i mediów oraz w formie zasiłku okresowego z wniosków z dnia 15 marca 2012 r.

W odwołaniach skarżąca nie zgodziła się z zapadłymi rozstrzygnięciami. Podniosła, iż przed wydaniem decyzji nie przeprowadzono stosownego postępowania administracyjnego dotyczącego wnioskowanych świadczeń, a ponadto organ nie wykonał wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 6 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1697/14.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia 27 czerwca 2016 r.:

- znak: [...] na podstawie art. 2, art. 3, art. 8, art. 11, art. 39 ust. 1 i 2, ust. 3 pkt 2, art. 107 ust. 5 u.p.s. i art. 138 § 2 k.p.a.,

- znak: [...] na podstawie art. 2, art. 3, art. 8, art. 11, art. 38 ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 2, art. 107 ust. 5 u.p.s. i art. 138 § 2 k.p.a.

uchyliło ww. decyzje w całości i przekazało sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Na wstępie Kolegium podkreśliło, że organ I instancji w ogóle nie wziął pod uwagę wskazań Sądu co do dalszego postępowania, co skutkowało wydaniem analogicznych decyzji. Zdaniem Kolegium, organ I instancji ponownie ustalił, iż skarżąca w badanym okresie prowadziła wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz synem D. K. Powyższe, zdaniem organu I instancji, potwierdzają oświadczenia złożone przez G. K., S. K. i D. K. z dnia 12 października 2012 r., jak również ustalenia poczynione podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 22 marca 2012 r. oraz w dniu 12 kwietnia 2016 r. W dniu 22 marca 2012 r. skarżąca wskazała, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jednakże jak wynika z ustaleń poczynionych przez pracownika socjalnego zamieszkuje wspólnie wraz z mężem i synem D., zajmuje pokój wraz z małżonkiem, a rodzina korzysta ze wspólnej kuchni i łazienki oraz wykorzystuje wspólne sprzęty gospodarstwa domowego. W oświadczeniu skarżąca wskazała ponadto, iż korzysta z Kuchni Brata Alberta (pobiera produkty żywnościowe), natomiast "zupę pobiera tylko dla męża". W oświadczeniu z dnia 22 marca 2012 r. wskazała, ponadto, iż w ciągu 12 m-cy poprzedzających złożenie wniosku otrzymywała "stypendium szkolne dla syna D.". Powyższe ustalenia, zdaniem organu I instancji, przesądzają, iż skarżąca wraz z mężem i synem w badanym okresie spełniali ustawową definicję rodziny. Ustalenia nie opierają się jedynie na fakcie wspólnego zamieszkiwania, ale na deklaracjach stron oraz fakcie pozostawania w takich relacjach, które świadczą o wspólnym gospodarowaniu (pobieranie świadczeń na syna, wspólne zajmowanie pokoju wraz z mężem, zapewnienie posiłków nie tylko dla siebie ale również męża).

Jak wskazało Kolegium, organ I instancji ustalił, iż wnioskodawczyni pozostawała w badanym okresie "osobą w rodzinie", a następnie podjął działania mające na celu ustalenie dochodu rodziny. Dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy wskazuje na znaczne trudności organu I instancji we współpracy ze skarżącą i jej rodziną w ww. zakresie. Kolegium podkreśliło m.in., że wskazania sądu w wyroku z 6 listopada 2015 r., co do ustalenia, czy G. K. wspólnie gospodaruje z mężem i synem, organ I instancji odniósł jedynie do opinii pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy, który stwierdził, iż gospodaruje ona wspólnie z mężem i synem, nie przyjmując jednocześnie oświadczenia wnioskodawczyni, iż prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe. Kolegium, podniosło, iż mimo wyraźnych wskazań Sądu organ I instancji w ogóle nie przeanalizował wniosku skarżącej pod kątem spełnienia przesłanki długotrwałej choroby, niepełnosprawności. Ponadto, jak podkreślono, niezastosowanie wskazań zawartych ww. wyroku, co do treści art. 107 ust. 5 u.p.s. doprowadziło do sytuacji, w której organ I instancji ponownie uznał, że brak współpracy ze strony syna skarżącej – D., w postaci niezłożenia oświadczenia o swojej sytuacji dochodowej za 2012 r. stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej.

Kolegium wskazało, iż analiza uzasadnień decyzji organu I instancji wydanych po ponownym rozpatrzeniu spraw, doprowadziła do wniosku, że organ I instancji nie zastosował się do wszystkich wskazań sądu, zawartych we wskazanym wyroku wydanym w niniejszych sprawach. Dlatego, zdaniem SKO, ponownie prowadząc postępowanie w sprawie organ I instancji przede wszystkim powinien skupić się na wskazaniach WSA dotyczących analizy wniosku skarżącej pod katem spełniania właśnie przesłanki pomocy ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, a nie skupiać się tylko na kwestii braku współpracy, nie wywiązując się jednocześnie z wytycznych sądu.

W skargach do WSA w Krakowie skarżąca nie zgodziła się z ww. decyzjami. Wskazała m.in., że Kolegium nie zapoznało się z materiałem dowodowym w sprawie, nie odniosło się do faktów niezgodnych ze stanem faktycznym. Ponadto wyjaśniła, że zarówno organ I instancji, jak i Kolegium, nie wzięło pod uwagę wszystkich okoliczności wskazanych w wyroku WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2015 r.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawach.

W piśmie z dnia 1 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonym decyzjom naruszenie:

- art. 138 § 2 w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez bezzasadne zaniechanie uzupełnienia postępowania dowodowego i zaniechania wydania decyzji merytorycznych, a w konsekwencji błędne uchylenie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie zaskarżonych decyzji.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani w części, według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygnaturach akt III SA/Kr 552/17 i III SA/Kr 553/17 i prowadzić je pod wspólną sygnaturą akt III SA/Kr 552/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej "p.p.s.a.".

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował przepis art. 138 § 2 k.p.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem skargi są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 czerwca 2016 r. znak: [...] oraz [...] uchylające decyzje Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2016 r. znak: [...] oraz [...] i przekazujące sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Jak wynika z treści uzasadnień przyczyną takiego rozstrzygnięcia była okoliczność niezastosowania się przez organ I instancji do wszystkich wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w wyroku z dnia 6 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1697/14.

Przypomnieć należy w tym miejscu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ww. wyrokiem uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je decyzje Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiające przyznania G. K. zasiłku celowego i okresowego.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie są zatem decyzje o charakterze kasacyjnym. Powyższe decyzje podjęte zostały na podstawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W przepisie tym wyraźnie zatem wyodrębniono dwie przesłanki wydania decyzji przez organ odwoławczy, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po pierwsze - stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie - uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą, niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 2279/13. Określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem niejasnym i nieprecyzyjnym. Należy przyjąć, że stwierdzenie "koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy" jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

W tym miejscu podkreślić też trzeba, że zasadą jest, że organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co zgodnie z treścią art.138 § 1 k.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Natomiast odstępstwem od tej ogólnej zasady jest wskazane wyżej, a wynikające z art.138 § 2 k.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. W orzecznictwie i piśmiennictwie trafnie podkreśla się, że rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a., a doprecyzowaną w art. 27 k.p.a., zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji I instancji. W sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne – jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - jest podejmowanie decyzji kasacyjnej, tj. decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Wypracowane i ugruntowane na przestrzeni lat stanowisko judykatury i zgodna z nim z doktryna pozwalają na przyjęcie, że wydanie decyzji kasacyjnej może nastąpić tylko wtedy, gdy organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadził z rażącym naruszeniem prawa procesowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 11. 2003, IV SA1496/02 M Prawn. 2004/2/60, wyrok NSA z 2. 04 2001 r. IVSA 208/99 Lex nr 547/45.W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu" WP. W-wa 1983 - str. 223, Zbigniew Janowicz "Kodeks postępowania administracyjnego" - str. 301 i nast. M. Wierzbowski "Postępowanie administracyjne". C.H Berek W-wa 2004, str. 207).

Wniesienie odwołania powoduje, więc w myśl powyższego, przeniesienie kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Ocenie organu odwoławczego podlega całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie przed organem I instancji, a zwłaszcza materiał dowodowy zebrany i przeanalizowany przez ten organ. Organ odwoławczy w ramach swoich uprawnień może materiał ten ocenić inaczej niż organ I instancji, co więcej organ odwoławczy, może z urzędu lub na żądanie strony przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. Przepis art. 136 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy i prawnego, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 k.p.a. zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania.

Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się natomiast do dokonania oceny, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art.138 § 2 k.p.a., a w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę. Innymi słowy, Sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji wydanej na podstawie art.138 § 2 k.p.a. ma za zadanie odpowiedzieć na pytanie, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, w szczególności uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który – z uwagi na obowiązek dochowania zasady dwuinstancyjności postępowania - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że nie było podstaw do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzeczenia opartego na art. 138 § 2 k.p.a.

Kolegium nie wskazało bowiem na zaistnienie przesłanek z ww. przepisu uzasadniających skierowanie sprawy ponownie do rozpoznania przez organ I instancji. Ograniczyło się ono jedynie do wskazania, że organ I instancji nie zastosował się do wszystkich wskazań sądu, zawartych w wyroku z dnia 6 listopada 2015 r., podkreślając przy tym, że prowadząc postępowanie organ I instancji przede wszystkim powinien skupić się na wskazaniach WSA dotyczących analizy wniosku skarżącej pod katem spełniania właśnie przesłanki pomocy ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, a nie skupiać się tylko na kwestii braku współpracy, nie wywiązując się jednocześnie z wytycznych sądu.

W sytuacji natomiast, gdy organ odwoławczy uznał, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji jest niepełne, uprawniony i zobowiązany był do jego uzupełnienia tak, aby wydać albo decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji albo decyzję reformatoryjną. Opierając się na art. 138 § 2 k.p.a. organ II instancji winien wykazać, że zaistniały przesłanki uzasadniające wydanie rozstrzygnięcia kasatoryjnego. Tymczasem w niniejszych sprawach, organ nie wykazał dlaczego nie było zasadne rozstrzygniecie merytoryczne na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., przy uwzględnieniu zebranego w sprawach materiału dowodowego i wynikających z art. 136 k.p.a. możliwości uzupełnienia tego materiału (akta administracyjne liczą dwa tomy, zawierają materiał dowodowy, który winien zostać w całości oceniony, zgodnie z zaleceniami wyrażonymi w dwóch zapadłych już poprzednio wyrokach tut. Sądu w nin. sprawie).

Podkreślić bowiem należy, że decyzja kasatoryjna stanowi wyjątek i nie może stanowić sposobu na uchylenie się organu II instancji od merytorycznego rozpoznania sprawy w sytuacji, w której nie istnieje taka okoliczność natury dowodowej, która uzasadnia przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części lub w całości, w niniejszych sprawach - z uwzględnieniem wiążących organ wytycznych wynikających z wyroku WSA z dnia 6 listopada 2015 r.

Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie § 21 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801), tj. 480 zł. Skarga została wniesiona w dniu 22 września 2016 r., należało więc stosować przepisy powołanego wyżej rozporządzenia na podstawie § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2016 poz. 1714).