Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 494/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-12-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 257 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 20 września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r., p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. D. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 20 września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. w wysokości 130.301 zł. W związku z tym na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący zobowiązany jest - zgodnie z postanowieniami § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221, 2193 ) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych ( Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł ( § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).

W dniu 23 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego K. D. sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ) - zwanej dalej p.p.s.a., w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że aktualnie nie uzyskuje żadnych przychodów, gdyż niedawno ukończył studia i jest w trakcie poszukiwania pracy. Natomiast w części wniosku dotyczącej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżący oświadczył, że sam prowadzi gospodarstwo domowe oraz że nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków ( art. 211 p.p.s.a. ). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art. 212 § 1 p.p.s.a. ).

Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Oznacza to, że prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych i dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Przepis ten również wskazuje, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA ( postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8 ) stwierdził, iż "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".

Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy należało stwierdzić, że były one niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 29 listopada 2011 r. wezwano go, za pośrednictwem pełnomocnika, do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania:

- szczegółowej informacji na temat stanu rodzinnego, tj. czy skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z innymi osobami,

- szczegółowej informacji co do ponoszonych przez niego oraz innych osób znajdujących się wspólnie z nim w gospodarstwie domowym kosztów na bieżące utrzymanie, łącznie z kosztami utrzymania mieszkania ( tj. wyodrębniając te koszty na poszczególne pozycje ) wraz z dowodami potwierdzającymi fakt oraz wielkość tych kosztów,

- szczegółowej informacji odnośnie przychodów bądź dochodów umożliwiających skarżącemu oraz osobom, z którymi wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe pokrycie wykazanych kosztów utrzymania,

- dowodów potwierdzających informację na okoliczność przychodów i dochodów,

- kserokopii deklaracji PIT-5 i VAT-7 za ostatnie cztery miesiące, jeżeli osoby pozostające ze skarżącym wspólnie w gospodarstwie domowym prowadzą działalność gospodarczą,

- kserokopii wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące,

- szczegółowego wyjaśnienia wraz z odpowiednimi dowodami kwestii wyzbycia się przez skarżącego w ciągu ponad 2 lat środków pieniężnych w wysokości 3.100.000,00 zł, uzyskanych w związku ze zbyciem 2 października 2008 r. przez niego nieruchomości przy ul. R. w O.

Poza tym zobowiązano skarżącego do wskazania w sposób konkretny jakie to osoba będąca studentem miała potrzeby i długi ( informacja w tym zakresie winna być potwierdzona również innymi dowodami ), że przeznaczyła na ich cel w tym okresie kwotę 3.100.000 zł.

Ponadto wezwano skarżącego do wyjaśnienia jak będąc studentem nabył środki, żeby dokonać w 2007 r. zakupu nieruchomości za 300.000, 00 zł.

Jednakże skarżący w żaden sposób nie ustosunkował się do wezwania w wyznaczonym terminie jak też do dnia wydania niniejszego postanowienia.

Nade wszystko skarżący nie wyjaśnił, przy wskazaniu we wniosku o przyznanie prawa pomocy braku dochodów, jakie są jego źródła utrzymania. Nie budzące wątpliwości jest bowiem to, iż skarżący funkcjonuje samodzielnie, nie wskazał bowiem na konieczność poszukiwania pomocy finansowej od osób trzecich lub pomocy finansowej od Państwa.

Skarżący nie przekazał również informacji na temat kosztów ponoszonych przez niego na bieżące utrzymanie. Niewątpliwym jest bowiem, że skarżący ponosi wydatki zapewniające minimum potrzeb życiowych, np. związanych z zakupem wyżywienia, ubrania, środków higieny, czystości

Poza tym skarżący nie przedstawił jakichkolwiek udokumentowanych wyjaśnień odnośnie zbycia 2 października 2008 r. nieruchomości za kwotę 3.100.000,00 zł. i następnie rozdysponowania tej kwoty. Brak jakichkolwiek danych w tym względzie oznaczać może również to, iż w gospodarstwie domowym skarżącego znajdują się środki ( chociażby ze sprzedaży wskazanej nieruchomości ) nie tylko na bieżące utrzymanie ale też pozwalające na uregulowanie kosztów sądowych.

Zatem w sytuacji gdy skarżący nie przekazał dowodów mogących obrazować w pełni wiarygodną jego sytuację finansową i majątkową należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. W związku z powyższym, w sytuacji gdy skarżący nie przekazał dowodów mogących obrazować w pełni wiarygodną sytuację finansową jego i rodziny, należało uznać, iż nie wykazał, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. W szczególności jeżeli podane informacje – tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – są tak bardzo ogólnikowe czy też przeczą zasadom logicznego rozumowania ( por. postanowienie NSA z 26.02.2009 r., sygn. akt I FZ 23/09 oraz postanowienie NSA z 11.06.2010 r., sygn. akt I OZ 416/10, WWW.nsa. orzeczenia.gov.pl ).

Poza tym należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 p.ps.a., postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy ( por. postanowienie NSA z 5.09.2005 r., II FZ 414/05; postanowienie NSA z 14.09.2005 r., II FZ 575/05; postanowienie NSA z 10.01.2008 r., II FZ 540/07 niepubl. ).

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.