Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2614/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2614/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie: NSA Bogumiła Skrzypczak WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: apl. prok. Krzysztof Jasiński po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz P. T. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) pozbawił skarżącego P. T. przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. decyzją z dnia [...] r. uprawnień kombatanckich z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...] r. do [...]r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że skarżący w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, iż skarżący uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Jednocześnie organ podniósł, że zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 cytowanej ustawy. Podkreślił, że stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. T. podał, iż w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełniąc służbę w organach Milicji Obywatelskiej brał udział w walkach z bandami UPA. Oświadczył, że w [...] r. został powołany do służby wojskowej, po czym przydzielono go do służby w MO, gdzie brał udział w obronie ludności polskiej przed bandami UPA, a w [...]r. wraz z innymi milicjantami uciekł z MO do oddziału partyzanckiego Armii Krajowej w okolicach P. Podał, że po zlikwidowaniu partyzantki przez Armię Czerwoną był aresztowany i po półrocznym pobycie w więzieniu został wypuszczony na wolność, po czym wyjechał na Ziemie Zachodnie.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W motywach tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wniósł nic nowego do sprawy, a strona nie nadesłała dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany decyzji. Podkreślono, że skarżący nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej, przy czym w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Podnosząc, iż Milicja Obywatelska stanowiła organ chroniący bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia, organ wywiódł, że nie była służbą zmilitaryzowaną i w świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe, nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Organ powołał się przy tym na uchwałę NSA z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS 5/00. Stwierdzając, że skarżący uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, Kierownik Urzędu wskazał, że na mocy tego przepisu osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.

Na powyższą decyzję P. T. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący przedstawił takie same argumenty, jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślając, że uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu służby w Milicji Obywatelskiej, podczas której brał udział w walkach z bandami UPA oraz że w [...] r. został powołany do służby wojskowej, a w [...] r. wraz z innymi milicjantami uciekł z MO do oddziału partyzanckiego Armii Krajowej w okolicach Przeworska. Podał, że po zlikwidowaniu partyzantki przez Armię Czerwoną był aresztowany i po półrocznym pobycie w więzieniu został wypuszczony na wolność, po czym wyjechał na Ziemie Zachodnie.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), a procedurę ich wydania regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie do jej art. 25 ust. 2 pkt 2 pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 cytowanej ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W myśl art. 1 ust. 2 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się w szczególności pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie (pkt 1), a także pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej (pkt 5).

W rozpatrywanej sprawie skarżący w istocie nie kwestionuje tego, że obecnie nie przysługują uprawnienia kombatanckie wyłącznie za działalność polegającą na utrwalaniu władzy ludowej. Podnosi jednak, że oprócz służby w MO podczas II wojny światowej w 1944 r. pełnił również służbę w Wojsku Polskim, a ponadto, że w 1947 r. uciekł z MO do oddziału partyzanckiego Armii Krajowej.

Powyższe twierdzenia skarżącego nie zostały należycie rozważone przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, chociaż na takie okoliczności skarżący powoływał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji przy ponownym rozpatrywaniu niniejszej sprawy nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego i nie ustosunkowano się w sposób prawidłowy do argumentów podnoszonych przez stronę.

Jak już wyżej podkreślono, procedurę wydania decyzji administracyjnych regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia).

Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa).

Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa).

Wbrew nakazom wynikającym z powyższych przepisów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie rozważył argumentów podnoszonych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie wyjaśnił zatem, czy w sprawie tej zostały spełnione warunki, o jakich mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 5 ustawy o kombatantach. Spełnienie zaś któregoś z tych warunków pozwoliłoby skarżącemu na zachowanie uprawnień kombatanckich.

Wskazane wyżej uchybienie, mające miejsce podczas ponownego rozpatrywania sprawy, narusza unormowania zawarte w przytoczonych wyżej przepisach procedury administracyjnej i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie i w konsekwencji powyższego zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Odnosząc się do wynikającej z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji w razie uwzględnienia skargi zauważyć należy, iż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby, o których mowa w art. 25 tej ustawy, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich tracą te uprawnienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie jest rozwiązaniem szczególnym w stosunku do przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania decyzji i wywoływanych przez nią skutków prawnych. Przyjmuje bowiem, że tylko decyzja prawomocna jest podstawą utraty uprawnień kombatanckich. Wskazać trzeba, iż decyzja staje się prawomocna po upływie terminu do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego oraz gdy sąd ten prawomocnie skargę odrzucił lub po jej rozpoznaniu oddalił (por. J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 902). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w wyroku jest więc zbędne, ponieważ powyższa kwestia została uregulowana ustawowo.

W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.