Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1230/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-05-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 2 pkt 7 w zw. z art. 245 par. 3 oraz art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.

W jego uzasadnieniu podał, że działalność gospodarczą prowadzi od 1991 r. Na skutek prowadzonego przez organy podatkowe postępowania będącego przedmiotem skargi utracił płynność finansową. Obroty firmy spadły, nie ma więc z czego spłacać zaciągniętych kredytów. Ponieważ bank zablokował mu rachunek utracił większość klientów, a zatrudnienie zredukował z 10 do 4 osób. Firma w chwili obecnej nie przynosi dochodów. Nie ma więc z czego płacić podatków. Grozi mu upadłość i zajęcie całego majątku, na który przez całe życie pracował.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym podał, że pozostaje w związku małżeńskim. Razem z żoną pobierają świadczenia emerytalne w kwocie 2.678,04 zł i 2.056,80 zł. Dodatkowo prowadzą własne firmy, z których uzyskują następujące dochody: 6.767,00 zł i 4.437,56 zł. Ponadto z tytułu wynajmu lokalu uzyskują miesięcznie 1.400,00 zł. Tymczasem ponoszone wydatki oszacował w następujący sposób: raty kredytu zaciągniętego na działalność (ok. 3.000,00 zł plus odsetki), media związane z utrzymaniem domu (ok. 1.700,00 zł), koszty leczenia (ok. 700,00 zł), zadłużenie na karcie kredytowej (ok. 20.000,00 zł), spłata zadłużenia podatkowego za 2012 r. po obniżeniu (3.000,00 zł). Natomiast jako składniki obciążonego hipotecznie majątku wymienił: dom w zabudowie szeregowej o pow. 110 m2, mieszkanie własnościowe o pow. 54,7 m2, lokal firmowy (biuro i magazyn) o pow. 783 m2, 1/3 udziału w lokalu użytkowym w Z. o pow. całkowitej 106 m2, nieruchomość rolną o pow. 1,54 ha oraz działkę gruntu o pow. 400 m2 wraz ze starym budynkiem gospodarczym (vide: odpisy z ksiąg wieczystych). Ponadto posiada objęte zastawem skarbowym (vide: zawiadomienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.) samochody: osobowy marki [...] z 2003 r. oraz dostawczy marki [...] rocznik 2003, a także wolny od zajęć samochód marki [...] z roku 2004 i środki pieniężne w łącznej kwocie 1.090,93 zł. Dodatkowo przysługują mu wierzytelności rzędu 392.500,00 zł, z czego 198.890,00 zł na skutek nieskutecznej windykacji są już nie do odzyskania.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono kserokopie następujących dokumentów:

- podatkową księgę przychodów i rozchodów prowadzonej przez skarżącego działalności wraz z deklaracjami VAT-7 i ewidencją środków trwałych za ostatnie trzy miesiące;

- bilans wraz z rachunkiem zysków i strat za 2015 r. Firmy Handlowej "[...]" L. J.;

- podatkową księgę przychodów i rozchodów prowadzonej w 2015 r. przez żonę działalności wraz z informacją z CEIDG;

- decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. rozkładające na raty zaległości w podatku VAT;

- zeznania podatkowe za 2014 i 2015 r. wraz z rocznym obliczeniem podatku przez organ rentowy;

- wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące;

- faktury VAT dokumentujące niektóre wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, Lex nr 1405477). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645).

Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W treści urzędowego formularza zadeklarował bowiem dochody, które wraz z dochodami żony wynosiły 17.339,40 zł netto, natomiast wydatki związane z utrzymaniem domu i leczeniem oszacował w następujący sposób: raty kredytu zaciągniętego na działalność (ok. 3.000,00 zł plus odsetki), media związane z utrzymaniem domu (ok. 1.700,00 zł), koszty leczenia (ok. 700,00 zł), zadłużenie na karcie kredytowej (ok. 20.000,00 zł), spłata zadłużenia podatkowego za 2012 r. po obniżeniu (3.000,00 zł). Należy jednak zauważyć, że nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Tak należy ocenić bez wątpienia wymienioną wśród wydatków ratę kredytu w kwocie ok. 3.000,00 zł plus odsetki, albowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Powyższe dotyczy również posiadanego zadłużenia na karcie kredytowej. Tym bardziej, że jak ustalono z nadesłanych do akt dokumentów źródłowych skarżący i jego żona poza świadczeniami emerytalnymi w wysokości 2.678,04 zł i 2.056,80 zł, wynajmują też lokal, z którego uzyskują miesięcznie stały dochód w kwocie 1.400,00 zł. Dodatkowo prowadzą własne firmy. I tak Firma Handlowa "[...]" L. J. w 2015 r. wypracowała przychód rzędu 4.587.189,34 zł (vide: rachunek zysków i strat), natomiast za pierwszy kwartał bieżącego roku jej przychód wynosił 1.108.834,94 zł (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów), a podstawa opodatkowania dla celów podatku VAT kształtowała się następująco: 372.436,00 zł (styczeń), 246.003,00 zł (luty), 493.285,00 zł (marzec). Z kolei prowadzone przez żonę skarżącego usługi okulistyczne w 2015 r. przyniosły przychód w kwocie 58.404,00 zł (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów). Wprawdzie od [...] r. żona skarżącego zawiesiła działalność gospodarczą (vide: informacja z CEIDG), niemniej jednak jej rachunki bankowe na dzień 1 stycznia 2016 r. wykazywały saldo początkowe rzędu 3.906,21 zł i 3.194,32 zł. Podobnie rachunek bankowy prowadzonej przez skarżącego firmy wykazywał saldo dodatnie: 25.922,88 zł (na dzień [...] r.), 36.446,18 zł (na dzień [...] r.) oraz 49.643,94 zł (na dzień [...] r.). Natomiast rachunek osobisty skarżącego na dzień [...] r. wykazywał saldo dostępne w kwocie 28.792,33 zł. W tej sytuacji powoływanie się na wysokość należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Nie można bowiem zapominać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, dlatego też przewidziana w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. instytucja prawa pomocy nie znalazła w niej zastosowania. Nie może ona przecież chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż jej celem jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk oraz Marta Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 628). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.