Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1343/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi W. [...] w L. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [....] kwietnia 2012 r. Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. o nałożeniu na przewoźnika W. " kary administracyjnej w wysokości 3000 Euro za przywóz na terytorium RP cudzoziemca, który nie posiadał zezwolenia uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Polski.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w dniu [...] września 2011 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w K. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wymierzenie kary administracyjnej przewoźnikowi W. " wskazując, iż w dniu [...]. września 2011 r. przywiózł on autokarem relacji Kijów-Wrocław obywatelkę Ukrainy – L. O. która nie posiadała zezwolenia uprawniającego ją do wjazdu i pobytu na terytorium Polski.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. orzekł o nałożeniu na W." kary administracyjnej, przewidzianej w art. 138 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w wysokości 3000 EUR, co w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wynosiło 13 039 zł.

Rozpoznając wniesione odwołanie Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców wskazał, że w dniu [...] września 2011 r. cudzoziemka usiłowała powtórnie wjechać na terytorium Polski na podstawie wizy krajowej, uprawniającej ją jedynie do jednego wjazdu na to terytorium. Cudzoziemka nie posiadała innej wizy, czy tytułu pobytowego uprawniającego ją do wjazdu i pobytu na terytorium Polski, jednocześnie zeznała, że kiedy kupowała bilet autobusowy nikt nie sprawdzał jej paszportu i wizy.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] Komendant Placówki Straży Granicznej w K. odmówił cudzoziemce wjazdu na terytorium Polski, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców podkreślił, że art. 135 ustawy o cudzoziemcach nakłada na przewoźników określonego typu obowiązki. Przewoźnik jest obowiązany do "podjęcia działania dla upewnienia się", że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawiający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Ustawodawca wyraźnie przesądził, że obowiązek ten dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego. Wobec tego przewoźnik chcąc wykonywać usługi przewozu osób nie będących obywatelami polskimi przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (nawet tranzytem)- obowiązany jest zapoznać się z przepisami dotyczącymi przekraczania granic i pobytu w Polsce, jak również w krajach, do których, wykonuje transport. Z uwagi na wstąpienie Polski do strefy Schengen podstawowe znaczenie dla przewoźnika wykonującego usługi w zakresie takim jak W." było, w ocenie organu, zapoznanie się w niezbędnym, zakresie z właściwymi przepisami regulującymi ruch w tej strefie w tym z rozporządzeniem (WE) NR 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiające wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.U. UE L Nr 105 poz. 1 ze zm.), Konwencją Wykonawczą do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 roku między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U. UE.L. z 2000r. Nr 239 poz. 19, z późn. zmianami), jak również z przepisami ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach.

Organ podkreślił, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż cudzoziemka nie spełniała warunków wjazdu na terytorium Polski, a także do strefy Schengen, określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 5 ust. 1 Kodeksu granicznego Schengen. Posiadana przez cudzoziemkę wiza krajowa, na podstawie której zamierzała przekroczyć granicę w kierunku do Polski, nie uprawniała jej do wjazdu na to terytorium. Wiza ta uprawniała cudzoziemkę do jednokrotnego wjazdu na terytorium Polski i została wykorzystana przez nią w okresie pobytu od dnia [...] marca 2011 r. do dnia [...] czerwca 2011 r.

W ocenie organu staranne sprawdzenie wizy krajowej, na podstawie której cudzoziemka zamierzała wjechać na terytorium Polski, byłoby wystarczające do dokonania prawidłowej oceny, czy wiza uprawnia ją do ponownego wjazdu na to terytorium. Ponadto, zdaniem organu, ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźników.

Organ II instancji nie stwierdził także naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego, czy proceduralnego w stopniu mogącym mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W.", reprezentowane przez radcę prawnego podnosząc zarzut naruszenia:

- art. 7 i 77 K.p.a. prowadzący do dokonania przez organ I instancji błędnych ustaleń faktycznych oraz nieuzasadnionego przyjęcia, iż skarżący nie podjął działań dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wyjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy. Skarżący w szczególności zarzucił organowi II instancji niezebranie w sprawie całości materiału dowodowego, zwłaszcza poprzez niesprawdzenie, czy w wizie cudzoziemca była jakakolwiek wzmianka o jej wykorzystaniu oraz nieprzeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania świadka kierowcy autokaru na okoliczność sprawdzenia wizy cudzoziemki. Zaniechaniem powyższego organ II instancji w sposób rażący naruszył ustawowy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

- art. 7-9 i 11 K.p.a. poprzez nieuzasadnienie decyzji w sposób przekonywujący, niewyjaśnienie okoliczności sprawy, nieustosunkowanie się do żądań i twierdzeń stron, nieuwzględnienie w decyzji zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli,

- art. 89 K.p.a. poprzez niewyznaczenie i nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, co przyczyniłoby się do wyjaśnienia stanowisk stron i przyśpieszenia a także uproszczenia postępowania,

- art. 107 § 1 w zw. z art. 140 K.p.a. poprzez:

• niewskazanie dokładnej podstawy prawnej decyzji, tj. ograniczenie się do formułki "z późn. zm.", podczas gdy organ winien dokładnie zindywidualizować podstawę prawną;

• niewskazanie podstawy prawnej do rozpatrzenia sprawy w II instancji przez organ który wydał niniejszą decyzję.

• niezindywidualizowanie adresata poprzez wskazanie jego danych ze stosownego rejestru,

• niedołączenie upoważnienia do podpisywania decyzji organu II instancji przez zastępcę Szefa Urzędu;

- art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach poprzez błędne i nieuzasadnione przyjęcie, skarżący nie podjął działań dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy;

- art. 138 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego interpretację w oderwaniu od treści art. 135 ust. 1 tej ustawy, a w efekcie uznanie, iż skarżący nie podjął działań dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, skutkiem czego było bezpodstawne kary administracyjnej.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, skarżący dołożył wymaganej staranności celem sprawdzenia, czy cudzoziemka posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy. Zeznania cudzoziemki mijają się z prawdą i zostały prawdopodobnie podyktowane strachem oraz chęcią uniknięcia odpowiedzialności jak również celem przerzucenia jej na przewoźnika. Ponadto zdaniem skarżącego posiadała ona ważną wizę uprawniającą do jednorazowego wjazdu na terytorium RP. Podczas kontroli dokumentów kierowca nie zauważył jakiejkolwiek wzmianki o jej wykorzystaniu pomimo należytego i dokładnego jej sprawdzenia.

Kolejnym zarzutem uczyniono niewskazanie podstawy prawnej do rozpatrzenia sprawy w II instancji przez organ, który wydał niniejszą decyzję. Organ II instancji wskazał w podstawach prawnych jedynie art. 127 § 2 K.p.a., zgodnie z którym właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Jednocześnie organ li instancji nie wskazuje na jakiej podstawie prawnej jest on w niniejszej sprawie organem wyższego stopnia w stosunku do Wojewody. Zgodnie z 17 pkt 2 K.p.a. organem wyższego stopnia w stosunku do Wojewody jest właściwy Minister. Tak więc zdaniem skarżącego jego odwołanie zostało rozpatrzone przez organ do tego niewłaściwy.

Nadto podniesiono, iż organ II instancji expressis verbis wskazał, iż odwołanie wniósł pełnomocnik W. , nie konkretyzując inaczej danych skarżącego. Skarżący wskazał także, iż decyzja organu II instancji została podpisana przez Naczelnika Wydziału Postępowań Odwoławczych, z upoważnienia Szefa Urzędu. Jednakże do samej decyzji nie zostało dołączone takowe upoważnienie, co rodzi poważne wątpliwości co do jego umocowania.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu Do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 135 ust. 1 i 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011 Nr 264 poz.1573 j.t. ze zm.) przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską przywiózł cudzoziemca do granicy, jest obowiązany do podjęcia działania dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tyra terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie Jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.

Konsekwencją niespełnienia obowiązku o którym mowa w powyższym przepisie jest zgodnie z art. 138 ust. 1, 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach nałożenie na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, kary administracyjnej w wysokości stanowiącej równowartość od 3000 do 5000 Euro za każdą przywiezioną osobę. Powołany przepis dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.

Przepisy dotyczące odpowiedzialności przewoźnika zostały wprowadzone do ustawy o cudzoziemcach z konieczności harmonizacji prawa wewnętrznego z dorobkiem Schengen. Na mocy art. 26 ust. 1 lit. b Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r., podpisanej w Schengen w dniu 19 czerwca 1990 r. (Dz. U. L 239 z dnia 22 września 2000 r., s. 1) umawiające się Strony zobowiązały się do wprowadzenia do przepisów krajowych zasady, iż przewoźnik jest zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych środków dla zapewnienia, aby cudzoziemiec przewożony droga lądową posiadał dokumenty podróży, wymagane przy wjeździe na terytoria Umawiających się Stron. Umawiające się Strony zobowiązały się, stosownie do art. 26 ust. 2 Konwencji wykonawczej do nałożenia kar na przewoźników przewożących drogą lotniczą lub morską z państwa trzeciego na ich terytoria cudzoziemców, którzy nie posiadają niezbędnych dokumentów podróży. Zgodnie z art. 26 ust. 3 Konwencji wykonawczej ustęp 1 lit. b i ustęp 2 stosuje się również do przewoźników międzynarodowych przewożących grupy pasażerów droga lądową autokarami, z wyjątkiem ruchu granicznego. Wskazane postanowienia Konwencji wykonawczej znalazły rozwinięcie w dyrektywie Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. (Dz. U. L 187 z dnia 10 lipca 2001 r., s. 45). W świetle postanowień dyrektywy odpowiedzialność przewoźnika ma dwa aspekty. Po pierwsze, przewoźnik jest zobowiązany do odwiezienia - na własny koszt - cudzoziemca, któremu odmówiono wjazdu na terytorium danego państwa. Po drugie, w przypadku, gdy przyczyną odmowy wjazdu jest fakt, iż cudzoziemiec nie ma stosownych dokumentów, na przewoźnika nakładana jest sankcja finansowa. Należy przy tym zauważyć, iż przyjęcie regulacji dotyczących kar finansowych miało na celu zapewnienie większej skuteczności wywiązywania się przez przewoźników ze swych zobowiązań kontrolnych.

Jak wynika z ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego L. O. nie spełniała warunków wjazdu na terytorium Polski, a także do strefy ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 5 ust. 1 Kodeksu granicznego Schengen. Posiadana przez nią wiza krajowa uprawniała ją do jednokrotnego wjazdu na terytorium Polski i została wykorzystana w okresie od dnia [...] marca 2011 r. do dnia [...] czerwca 2011 r. Organy podkreśliły, że na naklejce wizowej zamieszczonej w dokumencie podróży cudzoziemki znajdowały się pieczęcie Placówki Straży Granicznej w D. i Placówki Straży Granicznej w K. dokumentujące wcześniejszy pobyt cudzoziemki na terytorium Polski na podstawie wizy krajowej jednokrotnej. Również cudzoziemka w toku przesłuchania prowadzonego przez Placówkę Straży Granicznej w K. stwierdziła, że nie zwróciła uwagi na to, że jej wiza jest wizą jednokrotną i na podstawie tej wizy przebywała w Polsce w okresie od marca 2011 r. do czerwca 2011 r. Skoro jak wynika z ustalonego stanu faktycznego skoro cudzoziemka nie mogła legalnie wjechać na terytorium RP, to zasadnie na przewoźnika, który przywiózł ją do granicy nałożona została kara 3000 Euro.

Nie mogą przy tym zostać uwzględnione zarzuty skarżącego, dotyczące naruszenia art 7 i 77 K.p.a. polegające niezebranie w sprawie całości materiału dowodowego, zwłaszcza poprzez niesprawdzenie, czy w wizie cudzoziemca była jakakolwiek wzmianka o jej wykorzystaniu oraz nieprzeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania świadka kierowcy autokaru na okoliczność sprawdzenia wizy cudzoziemki. Skarżący jak wynika z akt sprawy, jest profesjonalnym przewoźnikiem, posiadającym zezwolenie Ministra Infrastruktury na wykonywanie regularnych przewozów osób w międzynarodowym transporcie drogowym. Przepis art. 135 ustawy o cudzoziemcach nakłada na przewoźnika "podjęcia działania dla upewnienia się" że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawiający do przekroczenia granicy. Skoro w autokarze przewoźnika znalazła się osoba posiadająca bilet na przejazd do Polski, a jednak nie spełniała wymagań, by móc legalnie przekroczyć granicę, oznacza to, że przewoźnik nie podjął właściwych działań zmierzających do "upewnienia się". Nie może przy tym odnieść zamierzonego skutku zarzut dotyczący nieprzesłuchania kierowcy autokaru na okoliczność "upewnienia się", czy osoba próbująca wjechać na terytorium RP posiada do tego stosowne i ważne dokumenty. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organy był bowiem uprawnione do wydania decyzji w sprawie. Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie uzasadniał konieczności przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Również zaskarżona decyzja wbrew zarzutom skargi odpowiada wymaganiom stawionym przez art. 107 § 3 K.p.a. Posłużenie się przez organy przy podawaniu publikatora ustawy zwrotem "z późn. zm." nie jest żadnym uchybieniem, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Organy prawidłowo powołały i prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie przepisy, na podstawie których orzekały. Również wbrew zarzutom skarżącego, podmiot na którego nałożono obowiązek został zidentyfikowany w sposób nie budzący wątpliwości, że chodzi o przewoźnika W. ".

Również nie budzi wątpliwości Sądu właściwość organów orzekających w sprawie. Decyzja organu II instancji została podpisana przez osobę upoważnioną, bowiem stosowne upoważnienie do podpisywania decyzji w imieniu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców przez W. F. znajduje się w aktach sprawy.

Sąd działając z urzędu nie znalazł także innych podstaw, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)należał orzec jak w sentencji.