Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 823/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c, art 21
journal: Dz.U. 2014 poz 1206
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016 r. sprawy ze skargi C. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2015r. Nr[...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi A. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Szef Urzędu do Sprawy Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku C. B., decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym na podstawie dokumentacji zebranej w czasie przyznawania stronie odszkodowania z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie ustalono, iż C. B. był wraz z matką na pracach przymusowych za co też zostało przyznane uprawnienie do świadczenia pieniężnego za deportację do pracy przymusowej. Okoliczność przedstawiona przez zainteresowanego we wniosku nie jest okolicznością zawartą w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1206), zatem Szef Urzędu nie jest władny przyznania uprawnień z tego tytułu. Powyższa ustawa określa dokładnie okoliczności za które uprawnienie te przysługują. Są wśród nich między innymi służba w konspiracji wojennej i powojennej, uwięzienie w obozie hitlerowskim czy deportacja w głąb Związku Radzieckiego.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł C. B. wnosząc o przyznanie uprawnień kombatanckich podnosząc, iż w obozie niemieckim wraz z rodzicami przebywali też. m.in. S. Z. i M. G., którzy otrzymali uprawnienia kombatanckie. Strona wskazała na pismo Międzynarodowego Biura Poszukiwań z 20 kwietnia 1989 r. potwierdzające jego pobyt w obozie.

Decyzją z [...] 2015 r., nr [...] Szef Urzędu do Sprawy Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] 2015 r., nr [...].

W uzasadnieniu organ podniósł, iż C. B. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazał, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji z dnia 22 czerwca 2015 r. Podnoszone przez wnioskodawcę podleganie represjom polegające na pobycie wraz z matką na robotach przymusowych oraz przebywaniu w obozie pracy przymusowej I. w czasie II wojny światowej, w świetle przepisów ustawy o kombatantach, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przyznanie wnioskowanych uprawnień. Tego rodzaju represje nie zostały zaliczone do kategorii zdarzeń wyczerpujących przesłania art. 1-4 ustawy o kombatantach. Okoliczności podniesione przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy z uwagi na fakt, że osoby wskazana we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie nabyły uprawnień za pobyt w obozie pracy przymusowej w I.. Akta sprawy nie zawierają też żadnych danych o pobycie strony w jakimkolwiek obozie spełniającym kryteria art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a- c ustawy o kombatantach.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł C. B. podnosząc, iż zdaniem organu pobyt dwuletniego dziecka w z rodzicami w obozie nie stanowi represji, tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie określił "represje dzieci".

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Sprawy Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się niezasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: "P.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia 22 czerwca 2015 r. wydane zostały w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 2014 r., poz. 1206 ze zm.- dalej jako "ustawa o kombatantach"). Zgodnie z art. 21 ustawy o kombatantach uprawnienia określone w tej ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2. O spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji.

W rozpoznawanej sprawie C. B. jako przesłankę przyznania mu uprawnień kombatanckich wskazał swój pobyt (wraz z matką) na robotach przymusowych u "A" w M. powiat H. w okresie od 10 sierpnia 1944 r. do 21 marca 1945 r. oraz pobyt w obozie I..

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit a-c ustawy o kombatantach przepisy tej ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Wykaz (listę) miejsc objętych normą 4 ust.1 pkt 1 lit. a- c powołanej ustawy zawiera rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2014 r, poz. 1564 ze zm.) wydane na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o kombatantach. W rozporządzeniu tym nie jest wymieniony obóz w I., na pobyt w którym powołuje się strona skarżąca. Zatem Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych słusznie stwierdził, iż pobyt skarżącego w tym obozie nie może stanowić podstaw do przyznania mu wnioskowanych uprawnień, a z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika aby skarżący przybywał w innym miejscu spełniającym kryteria określone w art. 4 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o kombatantach. Brak jest też jakiejkolwiek informacji o podejmowaniu przez C. B. działalności wymienionej w art. 1 i 2 powoływanej ustawy. Zauważyć przy tym należy, iż nieznana jest długość pobytu skarżącego w obozie w I.. Z akt sprawy wynika jedynie, iż przebywał w nim z matką w dniu 22 sierpnia 1945 r., a zatem ponad 3 miesiące po zakończeniu działań wojennych w Europie, kiedy nie funkcjonowały już obozy i miejsca o których mowa w art. 4 ust.1 pkt 1 lit. a- c.

Dalej zauważyć, należy iż przepisów ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie stosuje się wobec osób, które zostały w okresie wojny w latach 1939-1945 deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej do innego, niż wymienione w art. 4 ust. 1 pkt. 1-4 ustawy o kombatantach miejsca. Zatem z faktu deportacji skarżącego wraz z matką do pracy przymusowej w Zakładach Spożywczych "A" w M. koło H. nie można wywodzić podstaw do przyznania mu uprawnień kombatanckich.

Na marginesie zauważyć należy, iż deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945 lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach, stanowi represję w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (art. 2 pkt 2 lit. a-b). Na podstawie tej ustawy, osobom, które podlegały określonym w niej represjom może być przyznane świadczenie pieniężne. Uprawnienie do tego świadczenia jest przyznawane decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołanym m.in. w artykule prasowym załączonym do skargi, świadczenie to przysługuje także dzieciom deportowanym wraz z jednym lub obojgiem rodziców do pracy przymusowej, niezależnie od ich wieku (por. m.in. wyroki NSA z 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 918/09 oraz z 13 września 2012 r. o sygn. akt II OSK 277/12 – dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.). Zatem okoliczności podniesione przez C. B. mogą ewentualnie stanowić podstawę uzyskania świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, o ile świadczenie to nie zostało już mu przyznane. Wymaga to jednak złożenia przez skarżącego wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy z 31 maja 1996 r. wraz ze stosownymi dokumentami, określonymi w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1999 r. nr 111, poz. 1300).

Niewątpliwie zaś okoliczności podniesione przez skarżącego nie stanowią podstawy do przyznania mu uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Z tej też przyczyny skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 ustawy P.p.s.a. w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805) w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. d) w zw. § 2 ust. 3 powoływanego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r.