Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 335/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2022 r., nr SKO Gd/4817/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 15 lutego 2022 r. (nr SKO Gd/4817/21) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia 10 lutego 2021 r. (nr 000146/81821/02/2021) o odmowie przyznania Z. S. (dalej również jako "strona", "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, G. T.

Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Z. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnioskiem z dnia 28 lipca 2020 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką jaką sprawuje nad matką.

W treści wniosku, a także oświadczenia wnioskodawczyni z dnia 27 lipca 2020 r. zawarto informacje, że Z. S. ma 50 lat, nie posiada prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, renty rodzinnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Nie uzyskuje dochodów podlegających opodatkowaniu, nie jest zarejestrowana w PUP, a jej ostatni okres zatrudnienia miał miejsce w 2017 r. Wnioskodawczyni nie zamieszkuje wspólnie z matką, jest osobą zamężną, posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym.

W oświadczeniu o czynnościach wykonywanych podczas opieki, wnioskodawczyni podała, że codziennie kąpie matkę, obcina jej paznokcie, strzyże włosy, myje protezy/zęby, moczy nogi, przygotowuje ubrania i ubiera, przygotowuje i podaje posiłki, sprząta, prasuje i pierze. Dwa razy dziennie wymienia pieluchomajtki i mierzy poziom cukru we krwi. Trzy razy dziennie podaje leki, natomiast w razie potrzeby budzi matkę, smaruje kremami przeciw oparzeniom, mierzy ciśnienie, umawia na wizyty lekarskie, opłaca rachunki, robi zakupy, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, przygotowuje i przynosi opał, pali w piecu, a także czyta matce książki i pisma urzędowe. Za czynności realizowane zaś w ramach możliwości wskazano ćwiczenia fizyczne np. rozruszanie stawów oraz wyjścia na spacery.

Do wniosku dołączono:

kopię orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział G. z dnia 13 listopada 2019 r. (nr[...]), w którym uznano G. T. (ur. [...] 1952 r.) za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji oraz wskazano, że data powstania u niej niezdolności do samodzielnej egzystencji istniała na dzień 1 października 2019 r.;

kopię orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 29 czerwca 2016 r., z którego wynika, iż Z. D. ur. [...] 1971 r. (obecnie S.), posiada na stałe orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, który datuje się od dnia 27 kwietnia 2016 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 31 roku życia (10-N - choroby neurologiczne, 07-S - choroby układu oddechowego i krążenia).

Decyzją z dnia z dnia 10 lutego 2021 r. (nr 000146/81821/02/2021) Wójt Gminy T. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej jako "u.ś.r.") oraz art. 17 ust. 1b cyt. ustawy. Organ ocenił bowiem, że ustalona w sprawie sytuacja rodzinna nie wyklucza możliwości podjęcia przez wnioskodawczynię aktywności zawodowej w niepełnym wymiarze pracy. Fakt zaś, że zgodnie z orzeczeniem ZUS wydanym względem G. T. lekarz orzecznik nie ustalił daty powstania jej niezdolności do samodzielnej egzystencji lecz stwierdzono jej istnienie na dzień 1 października 2019 r. został uznany przez organ za odrębny powód do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W zakresie dotyczącym przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wskazano, że znaczna część aktywności Z. S. dotyczy prowadzenia gospodarstwa domowego i nie wykracza poza zakres czynności, które należy wykonać w każdym gospodarstwie domowym. Organ podkreślił, że nie kwestionuje, że sytuacja zdrowotna G. T. jest trudna, wymaga cierpliwości i dobrej organizacji. Jednak czynności opiekuńczego dotyczące tylko G. T. nie zajmują tyle czasu w ciągu dnia, aby nie można było ich pogodzić z pracą zawodową, szczególnie w przypadku podjęcia pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W decyzji zaakcentowano w szczególności ustalania poczynione w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z G. T., w tym akt, że mieszka ona sama, a w dniu przeprowadzenia wywiadu jej córki nie zastano ani u niej w mieszkaniu, ani w mieszkaniu, w którym Z. S. zamieszkuje w niewielkiej odległości od matki. Wnioskodawczyni nie było u matki ani w godzinach porannych, ani w popołudniowych. W toku wywiadu ustalono jednocześnie, że G. T. samodzielnie porusza się po mieszkaniu, gotowała dla siebie obiad oraz wskazała, że córka pomaga jej w wizytach lekarskich i w szpitalu (co dwa tygodnie), robi zakupy i wykupuje leki, a także pomaga w cięższych czynnościach związanych z domem, z którymi nie G. T. nie jest w stanie poradzić sobie sama (wieszanie firanek, mycie okien, noszenie opału). Podstawowe czynności związane prowadzeniem domu wykonuje ona jednak sama (pranie, sprzątanie), jak również podstawowe zabiegi higieniczne.

W odwołaniu od decyzji pełnomocnik strony wniósł o jej uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r., który nie powinien mieć w sprawie zastosowania na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r., K 38/13. Na mocy wskazanego orzeczenia Trybunał orzekł bowiem, że 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki jest niezgodny z Konstytucją RP.

W treści odwołania wskazano także, że drugą z materialnych podstaw odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stanowił fakt, że są inni zstępni, którzy mogą współuczestniczyć w sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną. Argumentując powyższe podano, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowiący o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca ma zstępnych, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie może mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz jednego ze zstępnych. Na gruncie przedmiotowej sprawy należy mieć na względzie cel regulacji zawartej we wskazanych przepisach - przyznanie świadczenia osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad osobami bliskimi niepełnosprawnymi i wymagającymi takiego wsparcia. W tej sytuacji, w ocenie strony skarżącej, zastosowanie literalnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadziłoby w okolicznościach przedmiotowej sprawy do sytuacji, w której pomimo istnienia w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji członka rodziny - córka niepełnosprawnej, która chce i potrafi się opiekować niepełnosprawną matką, zostałaby tej opieki pozbawiona.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 14 maja 2021 r. (nr SKO Gd 1403/21) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko o braku wystąpienia w przedmiotowej sprawie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną nad matką przez wnioskodawczynię opieką.

Wskazana decyzja Kolegium została uchylona na mocy dokonanego w trybie autokontroli rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 lipca 2021 r. (nr SKO Gd/3524/21), ponieważ z urzędu stwierdzono na niej brak podpisu jednego z członków składu orzekającego, co stanowiło rażące naruszenie prawa. W konsekwencji powstała konieczność ponownego rozpoznania odwołania strony.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 15 lutego 2022 r. (nr SKO Gd/4817/21) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia.

W uzasadnieniu podkreślono, że jak wynika z czynności zrealizowanych w dniu 17 listopada 2020 r. w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego udano się w pierwszej kolejności do wnioskodawczyni Z. S.. W podanym terminie nie zastano jej jednak ani w jej miejscu zamieszkania, ani także u jej matki. Wywiad środowiskowy przeprowadzono więc z G. T., w trakcie którego przekazała ona, że córka zawozi ją i towarzyszy jej w wizytach lekarskich, w szpitalu (raz na dwa tygodnie), robi zakupy, wykupuje leki. Natomiast w mieszkaniu wykonuje ona tylko te czynności, z którymi G. T. sama sobie nie radzi, tj. myje okna, wiesza firanki. Przygotowanie opału i palenie w piecu jest zaś wykonywane prze osobę najętą do tej pracy przez Z. S. W trakcie wizyty pracownik socjalny ustalił, że G. T. mieszka sama. Wnioskodawczyni nie było u matki zarówno w godzinach porannych, jak i popołudniowych (według matki, córka miała pilny wyjazd). G. T. nie leżała w łóżku, po mieszkaniu poruszała się o własnych siłach, była ubrana w odzież dzienną. Według oceny pracownika socjalnego zastana sytuacja nakreśla fakt, że G. T. nie wymaga opieki przez całą dobę. Jest w stanie sama przygotować posiłki - również ciepłe (w trakcie wizyty gotowała obiad), podstawowe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego typu bieżące sprzątanie, pranie wykonuje sama, również podstawową higienę osobistą, wymaga asysty jedynie podczas kąpieli (podczas rozmowy G. T. przytoczyła zdarzenie, gdy postanowiła się wykąpać i zrobiło jej się słabo).

W dniu 14 grudnia 2020 r. ponowiono zatem czynność celem ustalenia sytuacji rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni, a także sprawdzenia, czy opiekuje się ona matką i w jaki sposób opieka ta jest sprawowana. W treści protokołu zapisano, że rodzina wnioskodawczyni jest dwuosobowa. Z. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z obecnym mężem – M. S. Zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym współwłasność jej i jej byłego męża, gdzie ma do dyspozycji jeden pokój, kuchnię oraz łazienkę z toaletą. Z. S. nie zamieszkuje więc z matką, która mieszka w tej samej miejscowości, kilka domów dalej od córki.

Z. S. wraz z mężem mają wykształcenie zawodowe. Strona pozostaje bierna na rynku pracy. Aktywny zawodowo jest jej małżonek, który pracuje jako kierowca w firmie transportowej. Z. S. posiada doświadczenie zawodowe jako sprzedawca oraz kierowca. Posiada prawo jazdy kat. B, C, A. Jak oświadczyła ma ona problemy z sercem, cukrzycę, problemy z kręgosłupem, torbiel w głowie. Z racji posiadanych schorzeń posiada orzeczony na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności (orzeczenie wydane w czerwcu 2016 r.). Do kwietnia 2019 r. strona pobierała zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności, a potem z niego zrezygnowała, gdyż wróciła na rynek pracy, jako kierowca. Następnie jesienią 2019 r. zrezygnowała z pracy, by zaopiekować się chora matką. W tamtym czasie G. T. zmagała się z nowotworem piersi. Do końca października 2020 r. strona postępowania otrzymywała specjalny zasiłek opiekuńczy na matkę w związku ze sprawowaniem nad nią opieki. W wywiadzie zawarto, że Z. S. utrzymuje kontakty z bratem W. T. oraz J. D. i S. Otrzymuje wsparcie od najbliższej rodziny w szczególności syna - J. Jak dalej ustalono w trakcie przeprowadzania wywiadu, G. T. otrzymuje świadczenie z ZUS.

Według złożonego oświadczenia Z. S. sprawuje opiekę nad matką w ten sposób, że pomaga w wykonywaniu codziennych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, zawozi mamę i towarzyszy jej w wizytach lekarskich, wnosi opał. W trakcie rozmowy wspomniała również, że robi zakupy, kupuje leki w aptece. W związku z nasileniem się problemów zdrowotnych z rękoma i kręgosłupem u Z. S., najęła ona jednak osobę do przygotowania opału i rozpalenia w piecu w mieszkaniu matki. Następnie stwierdzono, że w dalszym ciągu wykonuje pozostałe czynności.

Przy wywiadzie znalazło się oświadczenie Z. S. złożone dnia 14 grudnia 2020 r. (po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia), w którym ujęto, że opiekę nad matką G. T. sprawuje pomagając jej w codziennych czynnościach domowych, wożeniu do szpitala, lekarzy, sprzątaniu, noszeniu drzewa, węgla i na paleniu w piecu. Dołączono do niego także oświadczenie złożone przez G. T., w którym potwierdziła, że córka pomaga jej w czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, asystuje jej w trakcie kąpieli, jeździ co 2 tygodnie na ściąganie osocza, co 3 miesiące na kroplówki chemioterapii, pali w piecu, gotuje. G. T. podała, że są dni kiedy nie ma siły ubrać się, a po usunięciu części żołądka nie utrzymuje kału i chodzi w pampersach. Oświadczyła również, że większość czasu spędza leżąc w łóżku. Ból w piersi nadal jest, a po ściągnięciu znów się zbiera guz. Ma problemy z myśleniem, dużo rzeczy zapomina. Córka natomiast wozi ją do szpitala, siedzi kilka godzin i czeka na nią pod szpitalem.

W sprawie ustalono, że G. T. (ur. 1952 r.) legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/G. z dnia 13 listopada 2019 r. (nr akt [...]), w którym uznano ją za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Organ podkreślił, że treść wskazanego orzeczenia oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów (art. 3 pkt 21 u.ś.r., art. 13 ust. 5 oraz 14 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) pozwala uznać G. T. za osobę zaliczoną stale do grupy osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei Z. S., jako córka mieści się w kręgu osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., które mogą wywnioskować o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji o konieczności odmowy przyznania świadczenia z uwagi na podstawę prawną z art. 17 ust. 1b u.ś.r., podzielając w tym zakresie zarzuty odwołania. Tym niemniej, w ocenie Kolegium w sprawie prawidłowo stwierdzono brak podstaw do przyznania świadczenia z uwagi na niespełnienie przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., to jest brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką.

Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki i nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Rozmiar opieki musi być wiec na tyle duży, aby całkowicie uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powinna być zatem rozumiana, jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową.

W ocenie Kolegium, z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wywiadu środowiskowego oraz złożonych przez G. T. i Z. S. oświadczeń co do wykonywanej opieki nie wynika natomiast aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Kolegium, rozmiar i zakres opieki nie uniemożliwia podejmowania przez stronę zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasy pracy, gdyż sprawowana dotychczas opieka nie wymagała i nadal nie wymaga zaangażowania strony w pełnym zakresie czasowym.

Podkreślono, że wnioskodawczyni za czynności wchodzące w skład wykonywanej opieki nad matką wymieniła czynności typu: sprzątanie, pranie, robienie zakupów, wykupywanie leków, wnoszenie opału i rozpalanie w piecu. Wymieniono także wożenie matki do szpitali, umawianie i towarzyszenie matce w czasie wizyt lekarskich. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w złożonych oświadczeniach co do zakresu i rozmiaru opieki zarówno przez stronę, jak i jej matkę i pozostaje ze sobą zgodne. Wątpliwości natomiast wzbudzają czynności wymienione przez wnioskodawczynię w oświadczeniu z dnia 27 lipca 2020 r. jako te, wykonywane codziennie i stale np. kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, zębów, moczenie nóg, przygotowanie ubrań i ubieranie, przygotowanie i podawanie posiłków, czy też dwa razy dziennie wymiana pielucho-majtek, i mierzenie poziomu cukru we krwi, zaś trzy razy dziennie podawanie leków. Jak wynika bowiem z ustaleń dokonanych przez organ, na podstawie oświadczenia złożonego przez G. T. a zawartego w wywiadzie środowiskowym z dnia 17 listopada 2020 r., córka zawozi matkę i towarzyszy jej w wizytach lekarskich, w szpitalu (raz na dwa tygodnie), robi zakupy, wykupuje leki. Natomiast w mieszkaniu córka wykonuje czynności, z którymi ona sama sobie nie radzi tj. myje okna, wiesza firanki, a osoba najęta przygotowuje opał i pali w piecu. Dalej, w toku czynności organu ustalono, że w dniu 17 listopada 2020 r. - przy realizowanych czynnościach wywiadu środowiskowego nie zastano strony postępowania ani u matki ani w miejscu jej zamieszkania i to zarówno ani w godzinach porannych, jak i popołudniowych. Stwierdzono także, że matka strony mieszka sama. W czasie realizacji czynności wywiadu środowiskowego G. T. nie leżała w łóżku, po mieszkaniu poruszała się o własnych siłach, była ubrana w odzież dzienną. Stwierdzono, że jest w stanie sama przygotować posiłki - również ciepłe (w trakcie wizyty gotowała obiad), jak i podstawowe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego typu bieżące sprzątanie, pranie, również podstawową higienę osobistą. Jednak wymaga asysty w trakcie kąpieli. Wskazując na powyższe, matka strony przytoczyła bowiem zdarzenie kiedy sama postanowiła się wykąpać i zrobiło jej się słabo, wtedy miała problem z opuszczeniem łazienki.

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium oceniło, że

niewątpliwie, z uwagi na schorzenia takie jak stan po przebytym raku lewej piersi, a następnie leczeniu radioterapią, włącznie z chemioterapią uzupełniającą, a także towarzyszące choroby takie jak: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, arytmia serca i dwa lata wcześniej zmniejszenie żołądka i usunięcie pęcherzyka żółciowego z powodu kamicy, matka strony jest osobą wymagającą uwagi, opieki i wsparcia. Niemniej jednak, podstawowe znaczenie w sprawie ma jednak zdaniem organu fakt, że pomimo wymienionych okoliczności G. T. lat 69, samodzielnie wykonuje podstawowe czynności dnia codziennego. Jest osobą chodzącą, porusza się o własnych siłach, co przeczy twierdzeniom, że większość czasu matka spędza w łóżku. Jak dodatkowo zapisał pracownik socjalny, taka informacja (o leżącym trybie życia matki) została zgłoszona już po jego wizytach, gdy analizowano fakty dotyczące sprawowanej opieki, a następnie stwierdzono, że wykonywane czynności przez Z. S. są niewystarczające by otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Przejęto więc, że G. T. może nie tylko samodzielnie chodzić, ale też samodzielnie siedzieć, samodzielnie spożywa posiłki, które jest także w stanie sama przygotować (o czym świadczy fragment wywiadu środowiskowego, gdzie pracownik socjalnych wprost wypowiedział się, że w trakcie wizyty u osoby nad którą sprawowana jest opieka gotowała ona obiad), ubiera się i sama wykonuje przy sobie podstawową higienę osobistą. Pozostaje w domu sama, czego przykładem jest czynność wywiadu środowiskowego z 17 listopada 2020 r., podczas którego ustalono, że wnioskodawczyni nie była obecna w mieszkaniu matki ani w godzinach porannych, ani popołudniowych.

Na tej podstawie oceniono, że zakres i rozmiar opieki nad matką podany przez wnioskodawczynię nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Wręcz przeciwnie, z powyższego wynika, że matka wnioskodawczyni może sama pozostawać w domu i realizować podstawowe czynności życia codziennego, jak przygotowywanie i spożywanie posiłków, toaleta, mierzenie ciśnienia itp. zaś czynności wykonywane przez córkę wobec matki takie jak: czynności higieniczne typu asysta przy kąpieli, ewentualne podawanie lekarstw, zmiana pampersów, czy nawet pomoc przy ubieraniu, realizowane są w pewnych odstępach czasowych - rano, wieczorem, i w sytuacji, gdy - jak wskazała G. T. - w dniach kiedy czuje się gorzej.

W związku z powyższym Kolegium oceniło, że rzeczywista opieka realizowana względem matki nie wiąże się, wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, ze świadczeniem z jej strony stałej, długotrwałej i ciągłej opieki. Zdaniem Kolegium, realizowane czynności nie świadczą o tak dużym zaangażowaniu osoby wykonującej opiekę nad niepełnosprawną, by - przy należytej organizacji opieki - nie można było podjąć zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Znaczna część z podanych czynności równie dobrze wykonują bowiem osoby aktywne zawodowo. Podkreślono, że ustalony zakres pomocy, jakiej wnioskodawczyni udziela matce nie wykracza poza przeciętne ramy pomocy świadczonej przez dzieci na rzecz starszych rodziców i w żadnym wypadku nie wyklucza on możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Dodatkowo wskazano, że wnioskodawczyni sama legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, według którego została ona na stałe zaliczona do kręgu osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (z symbolami niepełnosprawności typu: 10 - N - choroby neurologiczne, 07-S - choroby układu oddechowego i krążenia). W dodatkowym oświadczeniu z dnia 14 grudnia 2020 r. Z. S. oświadczyła, że ma ona problemy z sercem, cukrzycę, problemy z kręgosłupem oraz torbiel w głowie. Z materiału dowodowego wynika także, że w związku z nasileniem się problemów zdrowotnych u Z. S. (ręce i kręgosłup) najęła ona osobę do przygotowywania opału i rozpalenia w piecu w mieszkaniu matki, co także potwierdza zdaniem organu, że część czynności z uwagi na problemy zdrowotne strony scedowane zostały na osoby trzecie. Dodatkowo, w sprawie ustalono, że G. T. ma możliwość wsparcia od najbliższej rodziny, w szczególności otrzymuje je także od syna.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, reprezentowana przez pełnomocnika skarżąca wniosła o uchylenie opisanej wyżej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Względem zaskarżonej decyzji podniesiono zarzut błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącą nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazanymi konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji. Pełnomocnik podkreślił, że przez opiekę stałą i długoterminową nie można rozumieć wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz opieka ta ma być stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą tej opieki jest bowiem zapewnienie i zaspokojenie normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest sobie w stanie zapewnić.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz.137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) określonego przejawu działalności administracji publicznej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej z przepisami prawa, to jest czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi strona uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 15 lutego 2022 r. (nr SKO Gd/4817/21) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia 10 lutego 2021 r. (nr 000146/81821/02/2021), którą odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - powoływanej w skrócie jako "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy, w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu;

2) opiekunowi faktycznemu dziecka;

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Wskazana ustawa przewiduje ponadto przesłanki negatywne, których wystąpienie w sprawie, wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki te zostały wymienione przez ustawodawcę w kolejnych punktach art. 17 ust. 5 u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje gdy m.in. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a cyt. ustawy).

Poza katalogiem przesłanek negatywnych ustawodawca zawarł też odrębny przepis w postaci art. 17 ust. 6 u.ś.r., który stanowi, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego.

Analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy, zarówno organ odwoławczy, jak też organ pierwszej instancji wykazały, że w sprawie nie została spełniona przede wszystkim przesłanka z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., dotycząca związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad matką.

Należy podkreślić, że tylko ta podstawa prawna odmowy przyznania dochodzonego świadczenia, została zakwestionowana przez pełnomocnika strony w złożonej skardze, gdzie wskazano, że skarżąca sprawuje nad matką opiekę, która nosi w ocenie pełnomocnika, wszelkie cechy opieki nad osobą niepełnosprawną, za sprawowanie której ustawodawca przewidział możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przedmiotowa kwestia ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z unormowania zawartego w art. 17 u.ś.r. istotnie bowiem wynika, że zasadniczym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego musi być rezygnacja/niepodejmowanie przez opiekuna (wnioskodawcę) zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) pozostające w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w zakresie niepozwalającym na podjęcie jakiejkolwiek pracy, a między tymi obiema okolicznościami (rezygnacją/niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania wymaganej i koniecznej opieki) zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie jest więc kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy rezygnują z pracy lub jej nie podejmują z uwagi na ściśle wskazaną przez ustawodawcę okoliczność, to jest z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawną osobą bliską. Omawiane świadczenie skierowane jest więc do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki

Celem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ma być bowiem rekompensata za rezygnację z pracy, a nie rekompensata za udzielanie opieki. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/18).

Przepisy u.ś.r. nie zawierają definicji sprawowania opieki, jednak jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., aby można było mówić o opiece w rozumieniu przepisów ustawy, musi ona być stała i długoterminowa (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 435/21). Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem, a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Okoliczność niepodejmowania aktywności zawodowej przez opiekuna ma być zatem spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Jeżeli więc opiekujący się osobą niepełnosprawną wnioskodawca faktycznie nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyn (np. zły stan zdrowia, pracę we własnym gospodarskie domowym, brak możliwości znalezienia pracy, lub inne uznane za ważne z punktu widzenia danej osoby względy) świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.

Przy odmowie przyznania świadczenia z uwagi na brak wypełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. obowiązkiem organów jest więc wykazanie z jakich względów nie dały wiary twierdzeniom wnioskodawcy aby przyczynę braku aktywności stanowiła wyłącznie konieczność sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy sprostały temu obowiązkowi. Faktyczna przyczyna braku podejmowania zatrudnienia może pozostać w tym przypadku nieustalona. Za wystarczające dla uznania prawidłowości podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia jest już bowiem wykazanie przez organ - tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie - że sam rozmiar i zakres sprawowanej opieki nad daną osobę niepełnosprawną nie jest na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie pracy.

Dokonując analizy złożonych przez skarżącą i jej matkę w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego oświadczeń organy wskazały, że rodzaj czynności jakie skarżąca wykonuje w ramach opieki nad matką i czas jaki mogą one jej zajmować, nie wyklucza sam w sobie możliwości podjęcia zatrudnienia.

Zdaniem Sądu, organy dokonały w tym zakresie prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zasadnie przyjęły, że opieka którą skarżącą sprawuje względem matki nie stanowi opieki, o której mowa w art. 17 ust.1 u.ś.r. uprawniającej do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak bezpośredniego i wyłącznego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej przez skarżącą a opieką sprawowaną nad matką. W świetle ustalonych przez organy okoliczności faktycznych, znajdujących potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, uzasadnione było bowiem stwierdzenie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wyklucza całkowicie podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy i jest możliwy w warunkach pracy chronionej.

Prawidłowo uwzględniono przy tym z jednej strony, że rodzaj czynności wykonywanych w ramach opieki jest w tym wypadku determinowany przez fakt, że G. T. pomimo posiadanych schorzeń była w czasie rozpoznawania wniosku przez organy w dużej mierze samodzielna. W bezpośrednim kontakcie (naocznie) ustalono w tym zakresie w ramach wywiadu środowiskowego, że samodzielnie się porusza i pozostaje sama w domu, samodzielnie potrafi przygotować posiłek i sama się ubrać. Nie bez znaczenia w tym zakresie pozostawała okoliczność, że skarżącej nie zastano w tym dniu ani u matki, ani w jej mieszkaniu, co sprawdzono dwukrotnie podczas tego dnia. Wskazana okoliczność prawidłowo została uznana przez organy uznana za potwierdzająca stopień samodzielności G. T., która bez pomocy innej osoby pozostawała cały dzień w domu i jak sama przyznała potrafi samodzielnie zadbać i zając się prowadzeniem gospodarstwa domowego (pranie, sprzątanie) z wyjątkiem trudniejszych fizycznie czynności (mycie okien wieszanie firan, noszenie opału i palenie w piecu), a także samodzielnie wykonać podstawowe czynności higieniczne (poza kąpielą, ponieważ obawia się zasłabnięcia). Uwzględniono ponadto, że na zakres opieki, którą skarżąca sprawuje nad matką ma również wpływ także stan zdrowia samej skarżącej.

Dostrzec bowiem należy, że zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają, że skarżąca ma problemy zdrowotne, które w istotny sposób mogą wpływać na możliwość (zdolność) podjęcia przez nią pracy, a z pewnością wpłynęły na ograniczenie zakresu opieki sprawowanej nad matką. Z. S. (ówcześnie D.) orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 29 czerwca 2016 r. została zaliczona na stałe, do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, gdzie wskazano, że stwierdzony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 kwietnia 2016 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 31 roku życia (10-N choroby neurologiczne, 07-S choroby układu oddechowego i krążenia). Posiadanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności samo w sobie nie oznacza co prawda, że skarżąca jest niezdolna do pracy, szczególnie, że zaznaczono w nim, że w ocenie zespołu orzekającego, może ona wykonywać pracę w warunkach chronionych. Okoliczność ta nie może być jednak, zdaniem Sądu, odczytywana jako bez znaczenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w sytuacji gdy skarżąca sama oświadczyła, że z uwagi na swój stan zdrowia nie jest już w stanie wykonać wszystkich czynności względem matki, jakie zadeklarowała składając wniosek o przyznanie świadczenia. W tym zakresie prawidłowo zatem uwzględniono, że Z. S. w oświadczaniu z dnia 14 grudnia 2020 r. przyznała, że ma problemy z sercem, cukrzycę, problemy z kręgosłupem oraz torbiel w głowie. Jednocześnie zaś w związku z nasileniem się swoich problemów zdrowotnych (ręce i kręgosłup) najęła ona osobę do przygotowywania dla matki opału i palenia w piecu.

Po zweryfikowaniu i skonfrontowaniu oświadczeń składanych w sprawie przez stronę, organ prawidłowo zdaniem Sądu przyjął bowiem, że zakres opieki jaką skarżąca sprawuje względem matki obejmował takiego rodzaju czynności, które ze swej istoty nie mogły być uznane za absorbujące codziennie i stale cały czas skarżącej. Czynności te obejmowały bowiem pomoc w gospodarstwa domowym tylko przy cięższych czynnościach (gdzie jako przykład wymieniono mycie okien, wieszanie firanek) oraz pomoc w zakupach, w tym wykupowaniu leków. Wszystkie te czynności wykonuje się jednak co jakiś czas, podobnie jak towarzyszenie przy wizytach lekarskich. Ustalenia wywiadu środowiskowego istotnie podważyły przy tym wiarygodność oświadczenia skarżącej w zakresie w jakim wskazała, że do codziennie wykonywanych przez nią czynności należy zajmowanie się całym domem (sprzątanie, pranie, prasowanie), przygotowywanie i podawanie posiłków oraz codzienne przygotowywania i ubieranie matki. Za niewiarygodne uznano także oświadczenie skarżącej, że matka głównie leży w łóżku. Tego rodzaju sytuacji nie zastano bowiem w dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania G. T..

W zakresie pozostałych czynności, których wykonywania nie podważyły zaś ustalenia wywiadu środowiskowego, takich jak czynności higieniczne typu asysta przy kąpieli, ewentualne podawanie lekarstw, zmiana pampersów, czy pomoc przy ubieraniu, jak zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji niewątpliwie również tego rodzaju czynności są realizowane w pewnych odstępach czasowych - rano, wieczorem - i w dniach, w których G. T. zgłasza córce, że czuje się gorzej.

Przyjąć zatem należy, że okoliczności sprawy - pomimo bezsprzecznie istniejącej znacznej niepełnosprawności członka rodziny stwierdzonej orzeczeniem lekarskim - nie wykazują, aby w przypadku wnioskodawczyni występowało tak duże zaabsorbowanie czasu opieką sprawowaną nad matką by podjęcie przez nią jakiejkolwiek aktywności zawodowej było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (niewykonalne) tylko z tego powodu. Przesłanka wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., co ujęto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powinna bowiem być zaś rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie sprawującej tę opiekę, że nie jest ona w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 624/12).

Ustalony przez organ zakres sprawowanej opieki wskazuje zaś, że skarżąca choć niewątpliwie wspiera w chorobie swoją matkę, zadeklarowała szerszy zakres opieki niż ten jaki okazało się, że faktycznie sprawuje. Rodzaj potwierdzonych i wykonywanych w ramach opieki czynności wskazuje z kolei, że mogły być one wykonywane w odstępach czasowych umożliwiających przeznaczenie części dnia na wykonywanie innego rodzaju aktywności. Szczególnie, że jak ustalono w sprawie matka skarżącej na etapie rozpoznania wniosku przez organy administracji była w stanie samodzielnie sobie radzić w zakresie wielu czynności dnia codziennego, mieszkała sama i bywało, że w niektóre dni córka w ogóle nie przychodziła jej pomóc z uwagi na swoje ważne sprawy (jako powód nieobecności wskazano wyjazd). Jednocześnie, w ocenie Sądu, za prawidłowe należy uznać także założenie, że te czynności opiekuńcze które wykonywała skarżąca względem matki (zakupy, wykupywanie leków, cięższe prace domowe, pomoc przy kąpieli, zmiana pieluchomajtek, podawanie leków, mierzenie poziomu cukru i ciśnienia) również mogły być - biorąc pod uwagę także poziom samodzielności G. T. - wykonywane w godzinach porannych i wieczornych, przed ewentualnym pójściem do pracy i po powrocie z pracy.

Reasumując, zważywszy na ustalony zakres zaangażowania skarżącej w czynności opiekuńcze Sąd podzielił dokonaną przez organy ocenę, że przy właściwej organizacji pracy, czynności opiekuńcze nie kolidowałyby na ówczesnym etapie samodzielności G. T. z możliwością podjęcia przez Z. S., pracy zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).