Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 47/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki Protokolant Starszy sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

J.G. reprezentowany przez pełnomocnika (powoływana dalej jako: skarżący, strona) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ odwoławczy, organ drugiej instancji, Dyrektor OR ARiMR) z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ pierwszej instancji) z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] odmawiającą skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007 - 2013 na rok 2017.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

W dniu 5 maja 2017 r., do Biura Powiatowego wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności w następujących wariantach rolnictwa ekologicznego w ramach PROW 2007 – 2013 – Wariant 2.1. Uprawy rolnicze (z certyfikatem) do łącznej powierzchni 32,19 ha. W dniu 24.10.2017 r. skarżący złożył korektę wniosku poprawiając nr działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 21,33 na nr ½ o tej samej powierzchni.

Wraz z wnioskiem oraz w na wezwanie organu skarżący przedłoży szereg dokumentów m.in.: dokumenty potwierdzające, że jest właścicielem lub posiadaczem zadeklarowanych działek, umowy współpracy, faktury wystawiane przez i dla podmiotów współpracujących ze Skarżącym, dowody zapłaty, rejestry zabiegów agrotechnicznych.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił Skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2017 r.

Organ pierwszej instancji wskazał, że w trakcie kontroli administracyjnej sprawdzeniu podlegały spółki współpracujące z wnioskodawcą.

Spółka R zgodnie z przedłożoną umową miała udostępniać sprzęt rolniczy i pracowników oraz wykonywać usługi agrotechniczne Jak wynika z danych z Krajowego Rejestru Sądowego Prezesem Zarządu spółki jest S.T., który posiada również 888 z 7400 udziałów, a prokurentem w spółce jes J.G.. Spółka z o.o. R w roku 2017 złożyła wniosek o płatności obszarowe na powierzchnię 101,81 ha, jak wynika z danych z Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) prowadzonej przez ARiMR.

Podobną umowa znajduje się we wniosku J.G. i Ł.G., których pełnomocnikiem jest J.G..

Podziału spółki z o.o., R, dokonano na podstawie art. 529 § 1 ust. 4 Kodeksu spółek handlowych, z której powstała w dniu 14-05-2013 r. spółka z o.o. T, a w dniu [...].10.2014 r. zarejestrowano spółka z o.o. P. Powyższe ma potwierdzenie w piśmie P sp. z o.o. z dnia [...].10.2015 r. dostarczonego w dniu [...].04.2018 r. przez pełnomocnika J.G. – J.G., podpisane przez prezesa zarządu J.G..

Spółka z o.o. R wydzierżawiła swoje działki rolne w dniu [...].06.2014r. J.G., której pełnomocnikiem jest J.G., a spółka z o.o. P została wydzielona z części spółki z o.o. R i ta pierwsza wstąpiła w prawa i obowiązki wydzierżawiającego.

Z tego powodu, poddano analizie z wykorzystaniem Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK) oraz danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym spółkę z o.o. P.

Udziały w P spółka z o.o. posiadają spółki: A spółka z o.o. (1/2 udziału) oraz P spółka z o.o. (1/2 udziału) a Prezesem Zarządu jest Pan J.G.. Spółka z o.o. P w roku 2017 złożyła wniosek o płatności obszarowe na powierzchnię 288,58 ha.

Sprawdzeniu podlegała również spółka z o.o. T, która wydzierżawiła zgodnie z umową zadnia [...].03.2014 r. J.G. grunty rolne położone w [...] działka ewidencyjna nr [...] oraz w obrębie [...] działka ewidencyjna nr [...]. Umowa podpisana przez stronę i pełnomocnika spółki M.P.. Prezesem zarządu tej spółki jest J.G., a wspólnikami są sp. z o.o. K i R, których wspólnikiem z udziałem 99 na 100 i prezesem jest S.T.. Spółka T w 2017 r. złożyła wniosek o płatności na powierzchnię 199,59 ha.

Kontroli administracyjnej poddano również spółkę z o.o. R, z którą strona podpisała umowę najmu z dnia [...].01.2016 r. na sprzęt rolniczy. J.G. podpisał umowę, jako Najemca i Wynajmujący. Prezesem zarządu spółki z o.o. R jest J.G., a współwłaścicielem posiadającym 670 z 680 udziałów jest S.T..

Podobną umowę zawarła J.G. i Ł.G., których pełnomocnikiem jest J.G..

Kolejną spółką poddaną kontroli administracyjnej jest spółka z o.o. T, dla której jak wynika z dostarczonej w dniu 16.04.2018 r. faktury [...] z dnia [...].01.2018 r. J.G. sprzedał 10 ton prosa ze zbioru w roku 2017, co potwierdzone zostało pisemnymi wyjaśnieniami z dnia [...].10.2018 r.

Jak wynika z danych zawartych w KRS wynika, iż dnia [...].05.2013 r, zarejestrowano spółkę z o.o. T, w której udziały posiadają spółki: D spółka z o. o. (1/2 udziału) oraz P spółka z o. o. (1/2 udziału) a Prezesem Zarządu jest J.G.. W odniesieniu do spółki z o.o. P S.T. jest prezesem zarządu jak i współwłaścicielem (49 z 50 udziałów), natomiast w spółce D sp. z o. o. S.T. jest prezesem zarządu a współwłaścicielem jest spółka z o.o. A, w której podobnie jak w opisanych wcześniej spółkach S.T. jest prezesem zarządu jak i współwłaścicielem (49 z 50 udziałów).

Poprzez powiazanie rodzinne J.G., Ł.G. z J.G. - pełnomocnikiem swoich dzieci, również te deklaracje z wniosków obszarowych za rok 2017 odpowiednio: 53,80 ha i 127,98 ha organ wziął pod uwagę.

Z przedstawionych danych pozyskanych z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że spółki są osobowo i kapitałowo powiązane poprzez J.G. oraz S.T..

Z danych zawartych w ZSZiK wynika, że J.G. jest pełnomocnikiem lub reprezentantem dla 16 zarejestrowanych w ewidencji producentów prowadzonej przez ARiMR podmiotów w tym S.T..

Wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek, - jako prezesi zarządu, udziałowcy, wspólnicy.

J.G., jako adres do korespondencji podaje [...], a Spółka R, P Sp. z o. o., T Sp. z o. o., T Sp. z o. o., jako adres siedziby oraz adres do korespondencji podaje [...]. Fakt ten stwierdzono na podstawie danych z ZSZiK i Krajowego Rejestru Sądowego.

Organ wskazał również, że J.G., Ł.G. oraz S.T. upoważnili do reprezentacji J.G.. Wszelka korespondencja dotycząca spraw wymienionych osób adresowana jest na wskazany adres do korespondencji tj. [...] tj. adres wszystkich wymienionych wcześniej spółek.

Z dostarczonych przez skarżącego dokumentów wynika, że spółka z o.o. T jest właścicielem działek ewidencyjnych o nr [...], a w dniu [...].03.2014 r. wydzierżawiła J.G. działki ze swojego zasobu działki o nr [...], pomimo, iż od roku 2017 sama składa wnioski o płatności bezpośrednie do powierzchni 199,59 ha. Prezesem zarządu spółki jest J.G., a wspólnikami są spółki z o.o. K i R, których wspólnikiem z udziałem 99 na 100 udziałów i prezesem jest S.T.. Umowa ta została zawarta na 31,19 ha na czas nieokreślony, a czynsz dzierżawny został ustalony w kwocie 200,00 zł za każdy hektar na rok, lecz z wyliczenia w umowie wynika kwota niższa, bo 3119,00 zł za rok.

Powyższe działania - przeniesienia posiadania w/w działek - dopasowywane były dla uzyskania dopłat obszarowych, ONW i rolnośrodowiskowych przez powołane gospodarstwa (Pana J.G. 32,19 ha i spółki z o.o. T 199,59 ha) w wysokości wyższej niż w przypadku realizacji samodzielnej działalności spółki z o.o. T, w której strona jest prezesem.

Z dostarczonych przez stronę postępowania dokumentów wynika, że J.G. i gospodarstwa, których jest pełnomocnikiem (J.G. i Ł.G.) zawarły stałe ramowe umowy o współpracy ze R Sp. z o. o. oraz umowy najmu sprzętu z R Sp. z o. o. Prezesem zarządu tej spółki jest J.G. a współwłaścicielem posiadającym 670 z 680 udziałów jest S.T..

Powyższe, w ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, sprawia, że mimo pozornego rozdzielenia działalności (wydzielenie z R Sp. z o. o. odrębnych podmiotów), to tak naprawdę działalność rolnicza prowadzona jest przez spółkę R i zarządzane przez S.T. i J.G..

Z dostarczonych, faktur na zakup materiału siewnego wystawionych przez F wynika, że strona zakupiła 63 jednostki siewne kukurydzy, 130 kg facelii błękitnej, 2 tony łubinu wąskolistnego, pomimo iż z deklaracji we wniosku o płatności za rok 2017 zadeklarowana była na całości gruntów ornych uprawa prosa, co potwierdza również zapis w rejestrze zabiegów agrotechnicznych.

J.G. wskazał, że nasiona łubinu i kukurydzy były wykorzystane w zasiewie na rok 2016, a facelia, jako poplon w roku 2017. Organ zauważył jednak, że fakt ten (zasiew facelii, jako poplon) nie ma potwierdzenia w rejestrze zabiegów agrotechnicznych. We wniosku o płatności obszarowe na rok 2016, faktycznie deklarowana jest kukurydza 40,10 ha i łubin 6,20 ha, lecz na fakturach VAT nr [...] z dnia [...].02.2017 r., (kukurydza), nr [...] z dnia [...]. 04.2017 r. (łubin) widnieje data zakończenia dostawy, jako odpowiednio: [...].02.2017 r. i [...].04.2017 r.

Z faktur na zakup nawozów wynika, że strona zakupiła łącznie: nawóz polidab bb Police w ilości 4,5 tony. mocznik bb import w ilości 12 ton, pulan saletra amonowa bb Puławy 7,5 tony, sól potasowa bb 9.5 tony. Z kolei z dokumentów wystawionych przez F Sp. z o. o. wynika, że dostawa nastąpiła między [...] stycznia a [...] lutym 2017r., a z deklaracji wniosku o płatności bezpośrednie na rok 2017 złożonego w dniu [...] maja 2017 r. wynika, że całość gospodarstwa jest prowadzona metodami ekologicznymi, co potwierdziła również jednostka certyfikująca T sp. z o.o. Strona nie mogła zatem stosować nawozów sztucznych, co potwierdza brak zapisów w rejestrze zabiegów agrotechnicznych dostarczonych w dniu 29.08.2018 przez skarżącego.

Analizie poddano dostarczone także dokumenty sprzedaży płodów rolnych. Wynika z nich, że J.G. sprzedawał w 2017 r. m.in. kukurydzę, łubin których nie uprawiała zgodnie z rejestrem zabiegów agrotechnicznych.

Organ wskazał również, że J.G. dostarczył stosownie do zawartych umów ze spółkami z o.o. R i R fakturę na wykonane usługi na 20 ha wystawioną przez spółkę z o.o. R nr [...] z dnia [...].01.2017 r. z zaznaczeniem, że usługa została wykonana w tymże dniu. Organ wezwał w dniu [...].10.2019 r. stronę do złożenia wyjaśnień w kontekście, jakie to były usługi. Strona nie udzieliła informacji w tym zakresie, lecz wyjaśniła, że usługi związane z przygotowaniem pola do siewu, siew i za zbiór wykonał J.P., który w rozliczeniu otrzymał 10 t prosa.

Organ przypomniał, że proso sprzedane zostało lub przekazane producentom, których reprezentuje J.G. przed ARiMR oraz jest prezesem spółki i ojcem.

Organ podsumował, iż z deklaracji zawartej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 wynika, że J.G. użytkuje działki rolne o łącznej powierzchni 32,19 ha z deklaracją w płonie głównym proso uprawiane metodami ekologicznymi i nie mógł wykorzystać zakupionego materiału siewnego jak i zakupionych nawozów, ani korzystać z usługi wykonania siewu i nawożenia kukurydzy, łubinu i faceli przez spółkę z o.o. R.

Z uwagi na powyższe organ uznał, że grunty, na które J.G. składał zgodnie z umową najmu wniosek o płatności bezpośrednie, ONW i rolnośrodowiskowe stanowiły własność spółki z o.o. T, której jest prezesem, a która w roku 2017 złożyła wniosek o płatności obszarowe na powierzchnię 199,59 ha.

Stwierdzone zależności kapitałowe i osobowe oraz współzależność funkcjonalna, wskazuje na sztuczny charakter pozwalający na uniknięcie skutków wynikających z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013.

J.G. jako pełnomocnik kilkunastu producentów rolnych i prezes kilkunastu spółek z .o. o i właściciel swojego gospodarstwa sprzedaje produkty rolnicze, które nie zostały wyprodukowane w jego gospodarstwie, kupuje środki produkcji, które nie są wykorzystywane w swoim gospodarstwie. W omawianym przypadku wystąpiło zjawisko multiplikowania spółek, których jest prezesem i pełnomocnikiem. Struktura osobową i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, wskazują na pozorne prowadzenie gospodarstwa rolnego przez J.G., a w myśl art. 4 ust, 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Po uzupełnieniu materiału dowodowego decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że J.G. oraz S.T. dokonali rozdrobnienia potencjału produkcyjnego na rzecz nowo powołanych podmiotów, w celu uzyskania płatności do gruntów rolnych w kwotach większych niż możliwe do uzyskania przez osoby kreujące sztuczne warunki w przypadku wnioskowania o dopłaty w ramach jednego gospodarstwa rolnego.

W ocenie organ odwoławcze kluczowe znaczenia ma fakt, że oprócz J.G. o płatność na rok 2017 r. wystąpił szereg podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio lub pośrednio (przez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z osobami fizycznymi tj. J.G. oraz S.T.. Podmiotami tymi były spółki: T sp. z o. o., R sp. z o. o.. P, sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., P sp. z o. o., L sp. z o.o., T sp. z o. o., D sp. z o. o. oraz N sp. z o. o. (aktualnie K sp. z o. o.). Dodatkowo J.G. jest pełnomocnikiem Ł.G. oraz J.G., które to osoby również złożyły wnioski o przyznanie płatności obszarowych na rok 2017, oraz w przypadku których działalność rolnicza opiera się na współpracy z podmiotami powiązanymi osobowo i kapitałowo z J.G. i S.T.. Zestawienie powiązań osobowych oraz obszarów deklarowanych do płatności znajduje się na stronach 20-22 decyzji.

W ocenie organu odwoławczego podmiotom tym nie można przypisać statusu gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą.

W przypadku podmiotów występujących o dopłaty jako osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym. W zarządach wszystkich wskazanych spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G.. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w tych spółkach przez inne osoby. W ocenie organu, realny wpływ na sposób działalności tych spółek mają tylko S.T. i J.G.. Wszystkie 10 spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą ww. osób. Nadto wszystkie spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób.

Organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie R sp. z o. o. ma kluczowe znaczenie. Podkreślił, że R sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z bilansu tej spółki sporządzonego na dzień [...] grudnia 2017 r. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada aktywa zapisane pod pozycjami: grunty; budynki, lokale, prawa do lokali i obiekty inżynierii lądowej i wodnej; urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu, inne środki trwałe. Na podstawie analizy systemu, o którym mowa w art. 9a ustawy EP organ stwierdził, że wnioski obszarowe są składane przez tę spółkę od roku 2007. Przy czym od 2013 r., nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej do płatności obszarowych przez spółkę R. W kontekście powyższego wypada zauważyć, iż w dniu [...].05.2013 r. zarejestrowano spółkę T sp. z o. o., natomiast [...].10.2014 r. zarejestrowano podmiot P sp. z o. o., które na podstawie art. 529 § 1 ust. 4 Kodeksu spółek handlowych powstały z podziału R sp. z o. o. Zarówno w spółce T, jak również w spółce P, funkcję prezesa zarządu pełni J.G.. Natomiast udziałowcem w/w spółek, poprzez inne spółki kapitałowe, jest S.T.. Wyjątkowo istotne znaczenie w przypadku wydzielenia dwóch w/w spółek ma fakt, iż jak wynika z planu podziału z dnia [...].10.2013 r. spółki R sp. z o. o., w ramach podziału składników majątku do P sp. z o. o. przeniesiono jedynie grunty - natomiast pozostałe składniki tj. budynki lokale, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu i inne środki trwałe pozostały w spółce R sp. z o. o. Jak wynika z kolei z bilansu T sp. z o. o. sporządzonego na dzień [...].12.2017 r., spółka ta w zakresie rzeczowych aktywów trwałych również posiada jedynie grunty. Taka forma podziału spółki R sp. z o. o. potwierdza w ocenie organu odwoławczego tezę, iż chodziło jedynie o rozdrobnienie areału gruntów pozostających w zasobach w/w spółki, w celu uzyskiwania wyższych płatności poprzez spółki nowo zawiązane, a które nadal kierowane były przez zarząd i udziałowców spółki dzielonej. W kolejnych miesiącach i latach utworzone zostały kolejne spółki, w tym strona niniejszego postępowania tj. T sp. z o. o., która w KRS zarejestrowana została w dniu [...].12.2015 r., a składanie wniosków o przyznanie płatności rozpoczęła od roku 2016. Z bilansów T sp. z o. o. sporządzonych na dzień [...].12.2016 r. oraz [...].12.2017 r. (w aktach sprawy) wynika, iż w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka ta posiada jedynie grunty, które nabyła od S.T. (osoba fizyczna) na podstawie aktu notarialnego repertorium A nr [...] z dnia [...].03.2016 r. (w imieniu T sp. z o.o. występuje J.G.), łączna powierzchnia zakupionych nieruchomości gruntowych wynosi 19,56 ha. Natomiast pozostałe działki zadeklarowane w złożonym wniosku do płatności tj. nr [...] jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie zostały wydzierżawione na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu [...].03.2019 r. pomiędzy L sp. z o. o. (wydzierżawiający), a T sp. z o. o. (dzierżawcą). Umowa ta została podpisana przez J.G. jako reprezentanta spółki T i przez S.T. jako reprezentanta spółki L. Innymi słowy osoby pełniące funkcje zarządcze w obu w/w spółkach tj. T Sp. z o. o. oraz L Sp. z o. o. podpisały "same ze sobą" umowę dzierżawy przekazując tym samym swobodnie grunty pomiędzy sobą. Charakter wskazanych wyżej przeniesień posiadania gruntów - o ile dozwolony w sensie uwarunkowań gospodarczych czy handlowych - to jednak utwierdza organ odwoławczy w przekonaniu o pozorności działań wymienionych wyżej osób oraz ich nastawieniu mającym zasadniczy cel, a mianowicie uzyskanie dopłat przez spółki bądź osoby fizyczne, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te sam,. systematycznie powtarzające się osoby, powiązane w różnym zakresie ze S.T. oraz J.G.. Organ odwoławczy stwierdził, że przeniesienia posiadania w/w działek mają charakter pozorny i stanowią jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, w których rolę zarządczą bądź właścicielską pełnią te same, systematycznie powtarzające się osoby.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podkreślił, że wśród sfery wszystkich ww. spółek "przewijają się" te same osoby fizyczne będące także wspólnikami lub kadrą zarządczą w innych spółkach zgłaszających grunty rolne do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 bądź też składają takie wnioski jako osoby fizyczne.

Suma zgłoszonych obszarów w roku 2017 wynosi łącznie 1.703,42 ha. Grunty zostały zgłoszone przez poszczególne osoby prawne i fizyczne w ramach następujących rodzajów płatności:

1. P sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW, PRŚ (PROW 2007-2013);

2. K sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST;

3. D sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, strączkowe na ziarno (zwane dalej płatnościami PRST), ONW, PRSK (PROW 2014 - 2020);

4. J sp. z o. o. - JPO. PZZ. RDST, PSTR, ONW, PRS (PROW 2007-2013):

5. P sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST. PSTR, ONW;

6.R sp. z o. o. - JPO, PZZ, RDST, ONW, PRŚ (PROW 2007-2013);

7.T sp. z o.o. JPO,PZZ,RDST, PSTR,ONW,PRŚ (PROW 2007-2013);

8.T sp. z o.o. JPO,PZZ,RDST, PSTR,ONW,

9. L sp. z o.o. JPO,PZZ,RDST;

10. T sp. z o.o. JPO,PZZ,RDST,ONW;

11. J.G. - JPO, PZZ, RDST, ONW, PRŚ (PROW 2007-2013);

12. Ł.G. – JPO, PZZ, RDST, PSTR oraz płatność dla młodego rolnika (zwana płatnością MR), ONW, Rolnictwo ekologiczne (zwana płatnością RE);

13. J.G. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, płatność MR;

14. S.T. - JPO, PZZ, RDST, PSTR, ONW, PRŚ (2007-2013).

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podzielił wniosek organu pierwszej instancji, że adresy zarówno siedzib spółek, jak i do korespondencji przewijają się we wszystkich omawianych podmiotach, które zgłosiły się o przyznanie płatności. Zaznaczył, że o ile zabieg taki jest prawnie dozwolony to w okolicznościach niniejszej, sprawy, musi budzić wątpliwości.

Organ odwoławczy podkreślił, że część opisanych w decyzji spółek została utworzona niemal w tym samym czasie (D, L, T), a w przypadku spółek L i D w tym samym dniu sporządzone zostały akty notarialne dotyczące zakupu ziemi. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż w/w spółki zarządzane są w podobny sposób stwierdził, iż zostały one utworzone w celu przypisania im gruntów rolnych rozdzielonych przez udziałowców R sp. z o. o. i R sp. z o. o. (S.T. i J.G.) celem otrzymywania wyższych dopłat obszarowych, poprzez ominięcie przepisów ustanawiających limity kwotowe i powierzchniowe obowiązujące dla pojedynczego gospodarstwa.

W ocenie organu odwoławczego, nowo powstałe podmioty nie stanowią gospodarstw rolnych stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą, gdyż poza przydzielonymi im gruntami, nie posiadają niezbędnej do tego kadry pracowniczej oraz infrastruktury, a ich działalność opiera się na zlecaniach wszystkich wymaganych usług podmiotom zewnętrznym (którymi w znacznej mierze są spółki powiązane kapitałowo i osobowo ze S.T. i J.G.). W celu prowadzenia działalności rolniczej nowo powstałe podmioty - w tym T sp. z o. o. - zawarły umowy ze spółką macierzystą R sp. z o.o. oraz ze spółką R sp. z o. o. na wykonywanie zabiegów agrotechnicznych. A działalność spółek R sp. z. o, o. oraz R sp. z o. o. również pozostaje w gestii S.T. i J.G.. Księgowość spółek zlecona jest do spółki macierzystej R. Podobna sytuacja występuje w przypadku pozostałych nowo zawiązanych podmiotów tj. spółek L sp. z o.o., T sp. z o. o D sp. z o. o., P sp. z o.o. K sp. z o. o., a także w przypadku J.G., J.G. i Ł.G., którym to spółkom i osobom przypisano jedynie grunty zgłaszane do dopłat. Jednak wymienione osoby prawne i fizyczne, zdaniem organu odwoławczego, nie prowadzą odrębnych gospodarstw rolnych stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą.

W przypadku Ł.G. o pozorności jego samodzielnej działalności rolniczej świadczą także zapisy umowy dzierżawy zawarta dnia [...].06.2015 r., której przedmiotem jest wydzierżawienie wyżej wymienionemu przez S.T. 135,16 ha nieruchomości gruntowych. W § 5 w/w umowy postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł, co w opinii organu odwoławczego stanowi wartość istotnie odbiegającą od realiów rynkowych. Co więcej, w § 5 pkt 2 w/w umowy zapisano, iż całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy tj. w dniu [...].07.2025 r. i to w sytuacji, w której obowiązek opłacania podatku rolnego spoczywać miał na wydzierżawiającym. W ocenie organu odwoławczego rezygnacja S.T. z części swojego potencjału produkcyjnego ma sztuczny charakter w celu zmultiplikowania podmiotów mogących ubiegać się o płatności obszarowe.

J.G. dnia [...].03.2014 r. zawarł ze spółką T Sp. z o.o. (w której pełni jednocześnie funkcję prezesa zarządu) umowę dzierżawy, której przedmiotem jest 31,19 gruntów rolnych (położonych w [...]). W § 5 w/w umowy zapisano, iż stawka czynszu wynosi 200 zł za każdy hektar dzierżawy za każdy rok kalendarzowy. Jednakże zgodnie z § 5 ust. 2 w/w umowy, jego płatność jest odroczona do dnia 30 czerwca następującego po trzecim roku dzierżawy. Zapis § 5 ust. 1 przedmiotowej umowy jest niespójny, gdyż błędnie ustalono całkowitą kwotę czynszu na kwotę 3119,00 zł zamiast 6238,00 zł (200 zł x 31,19 ha). Istotne, iż dzierżawa w przypadku w przypadku działki ewidencyjnej nr 1 dotyczyła 21,33 ha jednak do płatności w roku 2014 Strona zgłosiła 98,30 ha, tj. 76,97 ha więcej niż zostało wskazane w umowie dzierżawy wydruk z (Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli w aktach sprawy).

W związku z powyższym zdaniem organu II instancji w/w umowy potwierdzają fikcję działalności zmultiplikowanych podmiotów. Jak już wskazano w roku 2013 zarejestrowano spółkę T Sp. z o.o., która następnie nabywa ziemię od podmiotu R, którą jednakże następnie wydzierżawia J.G.. Wszystkie te działania odbywają się w ścisłym porozumieniu pomiędzy J.G. i S.T., którzy swobodnie rozdzielają ziemię na rzecz zmultiplikowanych podmiotów, w celu zmaksymalizowania możliwych do uzyskania środków finansowych w ramach dopłat obszarowych dystrybuowanych przez ARiMR. Jaskrawym przykładem braku odrębności zmultiplikowanych podmiotów jest fakt, iż J.G. podpisał umowę najmu z dnia [...].01.2017 r. w imieniu obu stron umowy.

Organ odwoławczy wskazał również na podniesione przez organ I instancji wątpliwości dotyczące prowadzenia gospodarstwa rolnego przez J.G., tj. różnic w deklarowanym rodzaju upraw a sprzedawanymi płodami rolnymi, wykonywanymi pracami oraz wykorzystanymi nawozami.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy oraz spraw wskazywanych w decyzji osób fizycznych i prawnych mamy do czynienia z jednym organizmem gospodarczym, w ramach którego grunty rolne zostały sztucznie "rozpisane" na zmultiplikowane podmioty. Natomiast infrastruktura techniczna oraz kadra pracownicza pozostała przy spółce macierzystej R sp. z o. o., jak również w spółce powiązanej R sp. z o. o. Kierownictwo tegoż organizmu tworzą w ocenie organu odwoławczego S.T. oraz J.G., którzy są jednocześnie posiadaczami (także pośrednio) udziałów spółki macierzystej R sp. z o. o., z której wydzielono: T sp. z o. o. i P sp. z o. o. Jednocześnie wyżej wymienieni są bezpośrednio bądź pośrednio udziałowcami pozostałych nowo utworzonych spółek. Wszystkie spółki mają to samo kierownictwo, a za wyjątkiem K sp. z o.o., wszystkie spółki mają tę samą siedzibę ([...]), a ponieważ nowo powstałe podmioty - w tym T sp. z o. o. - nie posiadają własnej infrastruktury i kadry pracowniczej, zawarły stosowne identyczne umowy na wykonywanie działań agrotechnicznych ze spółkami: R sp. o. o. i R sp. z o. o. kierowanymi również przez S.T. oraz J.G..

Organ odwoławczy przypomniał, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa gospodarstwo rolne oznacza oddzielną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada własne kierownictwo i która prowadzi działalność gospodarczą w rolnictwie (...) Opisany powyżej stan faktyczny stwierdzony w przypadku podmiotów wydzielonych ze spółek: R i R tj. T sp. z o. o., P sp. z o. o. i J sp. z o. o. oraz w przypadku nowo powstałych spółek: D, L, T, T, P, K, jak również w przypadku Ł.G., J.G., J.G. (składających wnioski jako osoby fizyczne), jednoznacznie w ocenie organu odwoławczego wyklucza nadanie tym podmiotom statusu odrębnego gospodarstwa rolnego.

Podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowana jest teza, iż prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej czy spółki kapitałowej, nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu, przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu umów spółek cywilnych, czy kapitałowych i zgłaszanie przez tak utworzone podmioty wniosków o wsparcie (płatności). Swoiste "multiplikowanie" spółek stanowi działanie nastawione na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwota.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR w sprawie stwierdzono stworzenie sztucznych warunków przez beneficjenta albowiem udowodniono łącznie występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego.

Organ odwoławczy podkreślił, iż zmieniająca się sytuacja rynkowa czy pogarszająca się opłacalność produkcji rolniczej są w dużym stopniu rekompensowane przez płatności obszarowe przyznawane producentom rolnym. Zatem niska dochodowość produkcji rolniczej ma być w pewnym stopniu rekompensowana przez pomoc jaką są dopłaty. Jednakże rekompensowanie nie może w tej sytuacji oznaczać, iż ekonomiczny byt podmiotu prawa handlowego zależy głównie od tego czy upoważniony organ administracji pozytywnie rozpatrzy wniosek i przyznana płatności na dany rok oraz wypłaci środki finansowe.

Nadto Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że w świetle zgromadzonej dokumentacji przyznanie J.G. płatności PRŚ stałoby w oczywistej sprzeczności nie tylko z zasadami rzetelnego finansowania i wydatkowania środków unijnych ale przede wszystkim z celami wspólnej polityki rolnej wskazanymi w art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1305/2013.

Organ wskazał, że zeznania J.G. o zlecaniu prac podmiotom zewnętrznym nie są poparte żadnymi dowodami. Takowe mogłyby stanowić np. potwierdzenia przelewów za wykonaną pracę (pensja za pracę jest elementem naturalnym i należnym), a tych do sprawy nie wniesiono. Ponadto jak wynika z zeznań J.G. nie zatrudnia on żadnych pracowników. W świetle powyższego nie sposób mówić, że poprzez majątki J.G. i S.T. zapewniono osiągnięcie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie oraz racjonalnym wykorzystaniu siły roboczej. Organ podkreślił, że zabiegi agrotechniczne w przypadku nowych podmiotów realizowane są na podstawie stałej ramowej zwartej ze spółką R, która miała zapewnić pracowników. Z kolei sprzęt zapewnia spółka R.

Organ zaznaczył, że tożsame umowy podpisały pozostałe osoby prawne i fizyczne wymienione w decyzji jako zmultiplikowane podmioty. Zatem w założeniu

wszelkie prace na areale ponad 1700 ha gruntów będących w zarządzie S.T. i J.G. wykonywać mieli pracownicy spółki R sp. z o.o. za pomocą sprzętu należącego do R sp. z o. o. Co za tym idzie, ani wydzielone z R spółki ani żaden inny zmultiplikowany podmiot wnioskujący o płatności nie jest w stanie wypełnić celów wspólnej polityki rolnej jakim jest podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie oraz racjonalnym wykorzystaniu siły roboczej. Kwestie te w założeniu miały pozostawać wyłącznie w zamkniętym gronie kilku pracowników spółki R sp. z o. o.

Na powyższą decyzję J.G. wniósł skargę zarzucając organowi:

I. Rażące naruszenie prawa materialnego:

1. w zakresie nie rozstrzygnięcia sprawy w terminie, tj. naruszenie art. 19 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013,

2. w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego,

II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez:

1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do przyznania płatności,

2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący podjął działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego,

3. naruszenie normy art. 3 pkt. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (EP), art. 2 ust 1a Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 2 ust. 1 d Rozporządzenia nr 1306/2013, oraz Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008, poprzez jej niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie jest producentem rolnym i nie posiada gospodarstwa rolnego,

4. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, poprzez przyjęcie, że skarżący nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej,

5. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego,

6. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje, że skarżący powinien wraz z innymi podmiotami być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność rolnośrodowiskową, ONW, płatności bezpośrednie w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności, tj. niewłaściwe zastosowanie norm:

a) art. 18 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w związku z błędną jego subsumpcją i przyjęciem iż skarżący nie był posiadaczem gruntów i nie przysługują mu płatności,

b) § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (rozporządzenie ONW PROW 2014-2020),

c) § 20 ust. 1 i 2 oraz § 13a ust. 1 Rozporządzenia Ministerstwa Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRŚ 2013),

d) § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2014-2020,

e) art. 13, art. 15 ust 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

III. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego, poprzez naruszenie:

1. naruszenie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (ustawa zw. PROW 2007-2013), poprzez niewłaściwe i nieterminowe przeprowadzenie postępowania:

a) naruszenie art. 19 ustawy PROW i przedłużające się prowadzenie postępowania,

b) naruszenie art. 10, 18 i 20 ustawy PROW, poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, uniemożliwienie udziału stronie w postępowaniu, nieudzielanie żadnych wyjaśnień o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych oraz uniemożliwienie przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów i realizacji przez stronę obowiązku ponoszenia ciężaru dowodowego w sprawie i prawa do skorzystania z przysługujących stronie wyjaśnień i przedstawienia wniosków dowodowych,

2. przepisu art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie,

3. przepisu art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy PROW, poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego,

4. art. 21 ust. 2 pkt 2) Ustawy PROW, poprzez odwrócenie ciężaru dowodzenia i obciążenie obowiązkiem udowodnienia, że nie zostały utworzone sztuczne warunki, w sytuacji gdy to organ winien wykazać, iż takie warunki zostały utworzone i to w wyłącznym celu uzyskania nienależnych płatności,

5. przepisu art. 21 ust. 2 pkt. 3 i 4) Ustawy PROW i art. 10 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia w sprawie

6. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego , takich jak:

a) zasada praworządności (art. 6 k.p.a. oraz art. 21 ust 2 ustawy PROW),

b) zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 k.p.a.),

c) zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 k.p.a.),

d) art, 9 k.p.a. albowiem organ nie poinformował na żadnym etapie postępowania czego naprawdę dotyczy postępowanie, uniemożliwiając stronie podjęcie skutecznej obrony i złożenia wniosków dowodowych, nadto w kolejnych zawiadomieniach o niezałatwieniu sprawy w terminie organ wskazywał na konieczność ustalenia powierzchni kwalifikowanej do płatności na działkach rolnych, przez co wprowadzał stronę w błąd co do zakresu prowadzonego postępowania,

e) zasada zasadności przesłanek (art. 11 k.p.a.),

f) zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.), ponieważ organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów, w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki,

g) zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.), albowiem postępowanie przed organem odwoławczym trwało pół roku, a przed organem I instancji blisko dwa lata od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013,

7. naruszenie normy art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1, § 2, § 3 i § 4 k.p.a. oraz art. 127 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także zobowiązania Dyrektora OR ARiMR do zmiany tej decyzji, poprzez orzeczenie o zmianie decyzji Kierownika BP ARiMR i przyznanie skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, o które ubiegał się skarżący, zgodnie z jej wnioskiem.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Rozstrzygnięcie sprawy wymagało oceny prawidłowości stanowiska organu o tym, że zaszły przesłanki do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2017 r., przewidziane w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, ponieważ skarżący nie posiadała atrybutów rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, a był elementem sztucznie stworzonych warunków do uzyskania korzyści w postaci płatności obszarowych, w tym: PRŚ, które były sprzeczne z celami wsparcia.

Ponieważ rozpoznawana sprawa dotyczyła płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego podjętego na podstawie przepisów PROW 2007-2013, wskazać należy, że zgodnie z art. 88 zd. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (dalej: rozporządzenie nr 1305/2013) do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy rozporządzenia 1698/2005 stosuje się przepisy tego rozporządzenia. Przepis ten jednak nie rozstrzygał o stosowaniu, w przypadku kontynuacji operacji w toku, innych aktów prawa wspólnotowego obowiązujących w dacie podejmowania operacji. Stąd, zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa nowego, do płatności z tytułu operacji powziętych wcześniej, a kontynuowanych w kolejnej perspektywie czasowej (2014-2020) zastosowanie znajdą przepisy nowe, w tym również przepisy rozporządzenia nr 1306/2013. Obowiązek stosowania przepisów dotychczasowych do operacji kontynuowanych nie wynika bowiem ani z treści tego rozporządzenia ani z treści rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. Stąd Sąd uznał, że organy ARiMR za czasowo właściwy uznały przepis art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Mylnie jednak odwoływały się tylko do przepisów rozporządzenia 1305/2013, co jednak nie naruszało prawa, ponieważ normatywną treść tych przepisów rozporządzenia 1305/2013 do których odwołały się organy, odpowiadała treści regulacji materialnoprawnych obowiązujących w 2013 roku, czyli roku, w którym skarżący rozpoczął realizację programu rolnośrodowiskowego. Prawidłowo natomiast za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm. dalej: rozporządzenie PRŚ).

Ocenę zaskarżonej decyzji poprzedzić należy przypomnieniem, że niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach k.p.a., w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu, stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2018 r. poz. 1936 - dalej: ustawa PROW).

W judykaturze sądów administracyjnych przyjmuje się, iż w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (zob. np. wyroki NSA: z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11). W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w rzeczywiście spełnia warunki do ich uzyskania.

Tym niemniej stosownie do art. 21 ust. 3 in fine ustawy PROW: "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne", zaś - co oczywiste - skutki prawne z istnienia sztucznych warunków wywodzą organy ARiMR, w związku z czym to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków oraz tego, że działania polegające na ich stworzeniu i wykorzystywaniu służyły osiągnięciu korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia (zob. wyroki NSA: z dnia 1 grudnia 2016 r., o sygn. akt II GSK 3581/16, z 3 listopada 2016 r. II GSK 3579/16, wyrok WSA w Białymstoku z 16 maja 2018 r. I SA/Bk 131/18). W ocenie Sądu jednak, organ wykazał na podstawie zgromadzonych i znanych stronie dowodów, że spełnione były przesłanki do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Niezasadne jest stanowisko skarżącego, że poprzez fakt, iż organ pierwszej instancji nie poinformował o czynionych ustaleniach dotyczących istnienia przesłanek odmowy przyznania płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia 1306/2013 ("zataił prawdziwy cel postępowania"), nie miała możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych w celu wykazania, iż zarzut stworzenia sztucznych warunków jest nieuzasadniony oraz, że spółki powiązane ze skarżącą osobowo nie stanowią jednego organizmu i działają każda we własnym imieniu. Podobnie też chybiony jest zarzut, że organ odwoławczy podając w uzasadnieniu swej decyzji, iż organ pierwszej instancji nie miał obowiązku informowania strony o prawdziwym celu postępowania zaprzeczył prawu skarżącego do obrony jego praw.

Podkreślić należy, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności, organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć, czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Tym samym skarżący winien być świadom, że złożony przez niego wniosek oceniany jest także w tym aspekcie, zwłaszcza, że jednocześnie kontroli podlegały wnioski złożone przez podmioty z nim powiązane. Co więcej, obarczający organ ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 nie wyłącza stosowania art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW, zgodnie z którym "organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania". Brak takiego żądania zwalniał organ z obowiązku udzielenia stronie pouczenia co do kierunku czynionych ustaleń faktycznych. Skarżący tymczasem na żadnym etapie postępowania, przed organem pierwszej instancji - pomimo, że prowadzone one było przez wiele miesięcy i organ w tym czasie domagał się od strony przedłożenia wielu szczegółowych dokumentów - nie żądał pouczeń, co do okoliczności, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Podobnie też nie żądał od organu by zapewnił mu czynny udział w każdym stadium postępowania. Co więcej, skarżący po otrzymaniu decyzji organu pierwszej instancji znał już szczegółowo stanowisko organu i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji mógł zaprezentować kontrargumenty i dowody pozwalające je podważyć. Trudno zatem przyjąć, by był pozbawiony możliwości obrony swych praw. Zwłaszcza, gdy organ odwoławczy przeprowadził wszystkie zawnioskowane przez stronę dowody a strona nie wskazywała na zaniechanie organów w zakresie przeprowadzenia dowodów.

W ocenie Sądu nie doszło w postępowaniu Dyrektora OR ARiMR do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, którego to naruszenia skarżący upatrywał w zbyt szerokim zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, co naruszać miało art. 15 i art. 138 § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ II instancji nie przekraczało zakresu (verba legis): "dodatkowego" i służącego wyłącznie "uzupełnieniu dowodów i materiałów w sprawie" (art. 136 § 1 k.p.a.).

Sąd przychyla się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądowym, wedle którego samodzielne uzupełnienie materiału dowodowego sprawy i wydanie rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy przez organ odwoławczy, mogłoby być więc oceniane w kategorii naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, szczególnie, jeżeli na podstawie tych ustaleń doszłoby do całkowicie odmiennego orzeczenia organu odwoławczego, niż to miało miejsce w decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2018 r. VII SA/Wa 2908/17).

W ocenie Sądu, mając na uwadze specyfikę postępowania w przedmiocie przyznania płatności, wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organ odwoławczy uzupełniając w toku postępowania odwoławczego materiał dowodowy o wskazane przez stronę w odwołaniu dokumenty, zeznania świadków i oświadczenia nie naruszył zasady dwuinstancyjności. Nadto Dyrektor OR ARiMR zgromadził wszystkie dowody, o które wnioskowała strona oraz dokonał ich oceny w kontekście podniesionych w dowołaniu zarzutów a także dowodów i argumentów wskazanych przez organ pierwszej instancji w decyzji odmawiającej płatności.

Zdaniem Sądu działanie organu odwoławczego nie doprowadziło do naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania. Już sama proporcja pomiędzy liczbą dowodów przeprowadzonych przez organy ARiMR w obu instancjach podważa trafność twierdzenia spółki o przekroczeniu granicy "uzupełniającego" postępowania dowodowego. Głównymi dowodami zgromadzonymi w toku postępowania odwoławczego były: dokumenty księgowe (bilans, rachunek zysków i strat), uchwały spółek z o.o.: R i R, wyjaśnienia M.P. oraz zeznania J.G.. Dowody te nie były przy tym jedynymi ani nawet głównymi dowodami przyjętymi za podstawę ustaleń faktycznych przez organ odwoławczy. Przeciwnie: lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji uprawnia wniosek, że zasadniczo oparto się o dowody dołączone do akt przez Kierownika BP ARiMR. Oparto ją też o dane posiadane przez organy ARiMR, a wykorzystane również w postępowaniu organu I instancji, gromadzone w ramach zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli. Podkreślić również należy, że wnioski organów obu instancji, co do tego, że skarżący wraz z podmiotami powiązanymi tworzył sztuczne warunki w celu uzyskania większych dopłat są zbieżne. Nie można w takiej sytuacji uznać, że zakres postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ odwoławczy wykraczał poza granice wyznaczone przez art. 138 § 1 k.p.a., ani by postępowanie tego organu naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ wykazał, że przy wykorzystaniu mienia skarżącego oraz innych podmiotów związanych więzami kapitałowymi i osobistymi ze skarżącym i S.T. sztucznie stworzono warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co uprawniało odmowę przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie ze wskazanym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Wyjaśnić należy, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Niemniej jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013, podobnie jak przepisy wcześniej obowiązującego rozporządzenia nr 65/2011, nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo.

Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu) wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Z powołanego wyroku TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt II GSK 1313/18).

W ocenie Sądu organ wykazał istnienie po stronie skarżącego wszystkich ww. elementów. Organy prawidłowo bowiem ustalił relacje pomiędzy spółkami i podmiotami powiązanymi ze S.T. i skarżącym. Również właściwie ustaliły powiązania kapitałowe, badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek. Prawidłowo również ustalił więzy rodzinne w przypadku osób fizycznych zgłaszających grunty, trafnie wywodząc o ich uczestnictwie w przedsięwzięciu gospodarczym spójnie kierowanym przez S.T. i J.G.. Trafnie wreszcie uznał, że wszystkie podmioty - a ściśle: ich majątek - współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do - zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia - koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności, w przypadku zaś PRŚ na podstawie zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych w 2013 r. w ramach PROW 2007-2013 ominięcia zakazu zwiększenia powierzchni kwalifikowanych do wsparcia, poprzez dodanie nowych wariantów w PRŚ PROW 2007-2013 oraz podjęcia nowych działań w celu uzyskania wsparcia w ramach PROW 2014-2020.

Trafnie dla oceny istnienia "sztucznych warunków" oraz ich konsekwencji na gruncie płatności obszarowych organ przyjął perspektywę całościową, agregującą wszystkie grunty należące do podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo i rodzinnie z J.G. i S.T. i przez te podmioty zgłaszane do płatności, a także sumującą korzyści z hipotetycznie wyliczonych płatności wyliczonych dla poszczególnych podmiotów. Dla ustalenia korzyści płynących z działania polegającego na sukcesywnym rozdrabnianiu areału oraz deklarowaniu podzielonych gruntów do płatności przez różne podmioty nie posiadające immanentnych cech rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, takich jak samodzielność decyzyjna oraz zaplecze techniczne, konieczne jest bowiem przyjęcie optyki obejmującej wszystkie podmioty. Należy zwrócić uwagę, że systemy płatności dla rolników są skonstruowane w ten sposób, że do tych samych gruntów można otrzymać płatności na podstawie różnych tytułów. Oceniając zatem działania polegające na "wykorzystywaniu" przez te same osoby licznych, formalnie odrębnych, podmiotów, należy mieć na uwadze całokształt możliwych płatności, a nie każdą oddzielnie. Zauważyć bowiem należy, że rygor nieprzyznania płatności lub wycofania korzyści w razie stwierdzenia przypadku obchodzenia prawa nie jest ograniczony do określonych rodzajów płatności. Wniosek taki nie znajduje oparcia w treści cytowanych wyżej norm ustanawiających klauzule generalne o charakterze przeciwdziałającym nadużyciom (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 grudnia 2015r., V SA/Wa 3706/15).

Prawidłowo ustaliły organy, że poprzez rozdrobnienie areału i przeniesienie własności i praw obligacyjnych do gruntów, niemożliwe było osiągnięcie celów wsparcia bezpośredniego. Jak trafnie wskazały organy cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, gdzie mowa, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Na gruncie prawa wtórnego cel ten, w odniesieniu do płatności finansowanych z EFRROW, w perspektywie finansowej kończącej się w 2013 roku, określały przepisy rozporządzenia nr 1698/2005 zaliczając do nich m. in.: poprawę konkurencyjności rolnictwa (art. 4 ust. 1 lit. a), poprawę środowiska i terenów wiejskich (art. 4 ust. 1 lit. b) i poprawę jakości życia na obszarach wiejskich (art. 4 ust. 1 lit. c). Ponieważ jednak ustalony przez organy ARiMR mechanizm, będący nadużyciem prawa, a służącym maksymalizacji kwot wsparcia, obejmował również płatności z tytułu programów realizowanych na podstawie przepisów dotyczących płatności rolnośrodowiskowych, rolnośrodowiskowo - klimatycznych i płatności ekologicznych w kolejnej perspektywie finansowej (PROW 2013-2020), działanie organizatorów, którzy bezpośrednio osiągali korzyści ze wsparcia lub korzyści te przypadały powiązanym z nimi podmiotom, musiało być ocenione również przez pryzmat celów wsparcia wynikających z rozporządzenia nr 1305/2013, w którym mowa, że wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Organ trafnie ustalił, że poprzez zsumowanie areału zgłoszonego do płatności przez wszystkie podmioty powiązane i składające się na jedno wspólne przedsięwzięcie gospodarcze kierowane przez S.T. i J.G., że w przypadku gdyby zgłoszono do PRŚ łączny areał, wykluczone byłoby łączenie z PRŚ PROW 2007-2013, o która wystąpiła skarżący w ramach kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego powziętego w 2013 roku:

- ze zwiększeniem powierzchni kwalifikującej się do PRŚ w ramach PROW 2007-2013, czego dokonano przez zgłoszenie gruntów do wariantu 2.1 przez J sp. z o.o., J.G. i S.T. (zakaz rozszerzania wynikał z § 20 ust. 1 rozporządzenia PRŚ),

- z rozpoczęciem nowych działań w ramach PROW 2014-2020, czego dokonano przez rozpoczęcie przez Ł.G. w 2015 roku zobowiązania rolnośrodowiskowego (wariant 7.1.), rozpoczęcie zobowiązań w ramach płatności rolnośrodowiskowo - klimatycznych w 2016 roku przez D sp. z o.o. (zakaz łączenia płatności wynikał z § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020; Dz. U. z 2015 r. poz. 415 ze zm. oraz z § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020; Dz. U. z 2018 r. poz. 1784 ze zm.).

W tym zakresie, jako prawidłowo, gdyż poprzez zastosowanie poprawnej podstawy i właściwej stawki płatności, obliczył Dyrektor OR ARiMR, w przypadku gdyby ubiegano się wyłącznie o płatności do gruntów objętych zobowiązaniami rolnośrodowiskowymi powziętymi w 2013 roku przez R sp. z o.o. i T sp. z o.o., suma należnych płatności wyniosłaby 156.240 zł, zaś suma płatności spodziewana wobec złożenia wniosków przez różne podmioty do rozproszonych gruntów z obejściem zakazu łączenia płatności wyniosłaby - co również poprawnie wyliczono - 401.780,50 zł. Różnica pomiędzy między tymi kwotami stanowiłaby globalną (z punktu widzenia organizatorów sztucznych warunków) korzyść osiągniętą poprzez obejście przepisów dotyczących wsparcia. Dodatkowo, multiplikacja podmiotów ubiegających się o wsparcie z tytułu płatności w ramach PROW 2014-2020 prowadziła do obejścia mechanizmów modulacji.

Tym samym, jak trafnie uznał organ, korzyści, oceniane globalnie, wynikały, na gruncie PRŚ z niezaprzestania kontynuacji programów rozpoczętych w 2013 roku przez R sp. z o.o. i T sp. z o.o., zaś na gruncie pozostałych płatności: PRŚ (w odniesieniu do programów podjętych w 2014 roku), PRSK oraz PE - z obejścia mechanizmów modulacji płatności polegającego na szczeblowej, proporcjonalnej ze wzrostem powierzchni, degresji stawek płatności.

Korzyści te były oczywiście sprzeczne z celami wsparcia, wynikającymi zarówno z rozporządzenia nr 1698/2005 jak i 1305/2013, jakimi było zapewnienie rozwoju obszarów wiejskich poprzez wzrost dochodów indywidualnych, osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek o społeczności w tym poprzez tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy oraz wsparcie konkurencyjności rolnictwa.

Odnosząc działania skarżącego do ww. celów, uprzedzając dalsze rozważania, w tym miejscu stwierdzić należy, że nie wykazano, by Skarżący korzystała z usług ludności wiejskiej, a ustalono, że nie posiadał własnego zaplecza technicznego. Stąd trudno przyjąć by jego działalność służyła zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Sąd uznaje, że sztuczne rozdrobnienie większego areału i wnioskowanie o płatności przez podmioty nieposiadające atrybutów rolników prowadzących gospodarstwa rolne, nie służyło również wzrostowi konkurencyjności. Wyjaśnić trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15 lutego 2017 r. II GSK 1518/15).

Niewątpliwie wprowadzenie mechanizmów oraz zakazu łączenia płatności rolnośrodowiskowych miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Tymczasem, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że sensem istnienia "gospodarstwa" skarżącego była maksymalizacja korzyści z tytułu płatności.

Prawidłowo ustalono fakty świadczące o faktycznej gospodarczej niesamodzielności gospodarstwa skarżącego i jego zależności od decyzji S.T. podporządkowanych interesom całej grupy podmiotów powiązanych, stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne, jak również o braku prawnych cech pozwalających na przypisanie mu statusu "rolnika".

Organy w prawidłowy sposób ustaliły schemat podmiotów powiązanych występujących o płatności w roku 2017 r. O płatności na rok 2017 wystąpił szereg innych podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz S.T., tj.: L sp. z o.o., R sp. z o. o., P sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., T sp. z. o. o., T sp. z o. o. D sp. z o. o. P sp. z o.o. oraz N sp. z. o. o. (aktualnie K sp. z o. o.). Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych o płatności na rok 2017 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: S.T., J.G. oraz J.G. i Ł.G. (krewni J.G.).

Trafnie skonkludowano o funkcjonowaniu skarżącego w ramach szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i właśnie skarżącego. Jednocześnie trafnie ustalono, "gospodarstwo" skarżącego była gospodarczo niesamodzielna i nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Świadczą o tym również elementy, jak brak zatrudnienia pracowników.

Suma powyższych wniosków potwierdza prawidłowość konkluzji sformułowanej przez Dyrektora OR ARiMR, że wszelkie zmiany w schemacie zależnych podmiotów w ramach jednego wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego kierowanego przez J.G. i S.T. sprowadzały się do głównie do przenoszenia własności oraz umownych praw do gruntów i de facto nie doprowadziły do powstania podmiotów prowadzących samodzielnie działalność rolniczą.

W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż: - działalność spółek i podmiotów zależnych w ramach szerszego organizmu gospodarczego centralnie i spójnie kierowanego przez S.T. i J.G., nie miało charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza deklarowana przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, zaś ich byt był ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności" w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013,

- gospodarstwo skarżącego było gospodarczo niesamodzielna i nie spełniało definicji rolnika, ponieważ nie prowadziła gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia PRŚ). Jego grunty były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego przez inny podmiot. Poza prawami do gruntów rolnymi nie miała innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego.

Prawidłowo wreszcie ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Działaniom polegającym na powoływaniu spółek oraz rozdrabnianiu przez J.G. i S.T. zawiadywanego przez nich areału, trafnie przypisano cel, jakim było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń skarżącego, co do motywacji działań ww. osób, dowiódł bowiem, że przekształcenia korporacyjne oraz transfery gruntów rolnych służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celu wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustaliły, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Wskazać należy, o czym była już mowa we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, że ukształtowanie struktury deklarowanego posiadania gruntów w grupie podmiotów współtworzących jeden organizm gospodarczy zarządzany jednolicie przez S.T. i J.G., przy pozytywnym rozpoznaniu wniosków tych podmiotów o przyznanie płatności, doprowadziłoby do uzyskania płatności których suma byłaby wyższa od tych które przysługiwałyby, gdyby o płatność wystąpił jeden podmiot legitymujący się posiadaniem zagregowanego areału. To określa korzyść finansową płynącą z ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności. Konkretnie jednak za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty: - organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną, obejmującą zmiany kapitałowe oraz zmiany w zakresie stanu własności oraz obligacyjnych praw do gruntów rolnych dokonywane w ramach całej grupy spółek oraz podmiotów zależnych od S.T. i J.G.. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z rozdrobnienia i zmian struktury podmiotowej w zakresie deklarowanego posiadania gruntów rolnych; - dyrektor OR ARiMR ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o okoliczności obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Trybunał wprost poruczył tam sądowi krajowemu weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu; - organy trafnie oceniły cel działań tych osób w szerszej perspektywie czasowej. W tym zakresie, na podstawie m. in. zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dokonał szczegółowej analizy powiązań kapitałowych i osobowych, jak również dat i sposobów powołania spółek powiązanych z J.G. i S.T.. Ustalenia zasadnie - i to tym wnioskom należy przypisać kluczowe znaczenie w odczytaniu z ustalonych faktów celu stworzenia sztucznych warunków - odnosił do regulacji prawnych przewidujących zmniejszania płatności, w tym również dla zapewnienia realizacji celów wsparcia. Wnioski płynące z tej analizy, potwierdzały że kolejne na przestrzeni lat 2013 -2017 zmiany polegające na tworzeniu nowych spółek i pozyskiwaniu przez nie praw do gruntów już wcześniej należących do podmiotów związanych z J.G. i S.T., odpowiadały zmianom legislacyjnym promującym, rozmiarem wsparcia, mniejszych producentów. Organ trafnie wskazał na korzyści finansowe płynące z dokonywanych zmian i to w odniesieniu do wszystkich płatności z obu filarów wspólnej polityki rolnej. Rozumowanie organu w tej kwestii nie ujawnia błędów logicznych, jest przekrojowe i spójne. Organ prawidłowo ocenił, że: - pomniejszenie areału R sp. z o.o. w 2013 r. na rzecz T sp. z o.o. i P sp. z o.o. oraz podział R z przeniesieniem gruntów na rzecz J sp. z o.o., - włączenie się 2014 roku w krąg podmiotów zgłaszających grunty do płatności przez J.G. (dzierżawiącego grunty od działającej w ramach schematu T sp. o.o.), - w 2016 roku przez Ł.G. i J.G., - w 2016 r. włączenie w krąg aplikujących o wsparcie spółek z o.o.: D, T, L, P i K, musiało być uznane za nakierowane na sukcesywne ograniczenie skutków: zmniejszającej korekty kwot wsparcia bezpośredniego, ominięcia zmniejszenia wsparcia w okresie przejściowym (w 2014 roku), oraz ograniczeniem finansowych skutków limitów powierzchniowych pozostałych płatności. Służyło również obejściu zakazu równoległego, z kontynuacją zobowiązania powziętego w 2013 roku, podejmowania programów rolnośrodowiskowych w 2014 r. oraz, w kolejnych latach, programów w ramach PROW 2014-2020.

Sąd wnioski te podziela w całości i przyjmuje jako własne. Uznaje jednocześnie za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń z korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora OR ARiMR wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów, wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących z programów wsparcia, jako że pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

Sąd uznał jednocześnie, że wniosków tych skarżący nie podważył argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu. Jak powyżej wskazano okoliczności działania skarżącego należało rozpatrzeć w ramach działania całej grupy podmiotów pośrednio lub bezpośrednio podległych właśnie skarżącemu oraz S.T., którzy sukcesywnie dostosowali areały powierzchni do warunków wynikających ze stosowania mechanizmów modulacji. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia, jednoznacznie potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora OR ARiMR o tym, że celem zarówno skarżącego było tylko upozorowanie działalności rolniczej w celu maksymalizacji korzyści z płatności.

Odrzucić należy również argument skarżącego, że powstanie licznych spółek miało służyć dokonaniu ich sprzedaży jako właścicieli gruntów rolnych o mniejszym areale. Twierdzenie to jednak stoi w sprzeczności z przywoływanym na jego uzasadnienie oświadczeniem S.T. z dnia [...] maja 2019 r., w którym wskazał, że w od 2016 r. prowadzi rozmowy oraz zbiera informacje w zakresie niezbędnym do przygotowania się do transakcji nabycia od S.T. udziałów w niektórych jego spółkach, ponadto w zakresie koniecznym do nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki R.

Skarżący podniósł, że dokonano podziału spółek R i R by ratować finanse spółek i ich reputację, mogły bowiem nabywać materiały siewne i środki ochrony roślin, usługi i inne wyłącznie za gotówkę wobec daleko idącej ostrożności kontrahentów i złej opinii publicznej. Zabiegi restrukturyzacyjne miały zatem służyć odzyskaniu zaufania rynku, zawiązaniu i utrzymaniu kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami i usługobiorcami na rynku rolnym. Niemniej jednak z akt sprawy nie wynika by nowoutworzone spółki zawierały umowy czy też kontrakty z rolnikami, dostawcami czy usługobiorcami innymi niż podmioty powiązane. Trudno też przyjąć by odzyskaniu wizerunku i zaufania kontrahentów miał służyć fakt, że skarżąca spółka ma ten sam adres siedziby, który miała spółka R.

W ocenie skarżącego gdyby wszystkie spółki miały zostać zawiązane w celu uzyskania płatności, zapewne osoby je zawiązujące zrobiły by to w jednym czasie a nie na przestrzeni kilku lat. Skarżący pominął jednak fakt, że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki, pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności.

W ocenie Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organu, iż jego gospodarstwo zostało utworzone w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) Sąd oddalił skargę.