Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 2783/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 119
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61 ust. 1-3, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 1229/19 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 1229/19 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego z dnia 9 marca 2018 r. nr RO/0251-3/18/AG w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej

I. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana [...] z dnia 25 stycznia 2018 r., nr 1/2018,

II. zasądził od Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego na rzecz skarżącego A. P. zwrot kosztów postępowania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2017 r. A. P., powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Dziekana Wydziału [...] o udostępnienie wszystkich pism, które Dziekan, bądź Prodziekani wystosowali do jakichkolwiek organów, instytucji, bądź władz (w tym w szczególności Rektora US, Prorektorów, Prokuratury) dotyczących jego osoby a związanych z postępowaniem karnym w sprawie aukcji mikołajkowej oraz postępowaniem dyscyplinarnym, bądź wyjaśniającym o tym samym przedmiocie (postępowanie karne prowadzone było na wniosek Rektora). Wnioskodawca jednocześnie zażądał przesłania skanów pism na podany adres email, bądź informacji, że pisma nigdy nie były wysłane.

Dziekan Wydziału [...] uznając, że żądanie dotyczy informacji przetworzonej, po uprzednim bezskutecznym wezwaniu do wykazania, że żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego, decyzją z dnia 25 stycznia 2018 r., nr 1/2018 odmówił udostępnienia informacji.

Dodatkowo Dziekan uznał, że wniosek był zbieżny treściowo z wcześniejszym wnioskiem z dnia 27 marca 2017 r., wobec którego wydano ostateczną decyzję Rektora US z dnia 5 października 2017 r., znak: WIADZ-0251-76/17 stwierdzającą, że informacja objęta wnioskiem ma charakter przetworzony.

Po rozpoznaniu odwołania, Rektor Uniwersytetu Szczecińskiego decyzją z dnia 9 marca 2018 r., znak: RO/0251-3/18/Ag utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia 25 stycznia 2018 r., nr 1/2018 podzielając w całości argumentację organu I instancji, zarówno co do charakteru żądanej informacji (uznając, że wniosek dotyczył informacji publicznej przetworzonej), jak i co do podstaw takiej oceny, tj. wskazując, że ocena żądania została dokonana wobec zbieżnego treściowo wniosku w decyzji Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego z dnia 5 października 2017 r., znak: WiAZD-0251-76/17.

Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 522/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi A. P., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia 25 stycznia 2018 r., nr 1/2018.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględniając skargę stwierdził, że skoro poza sporem jest, iż żądane przez skarżącego pisma stanowią informacje publiczne, to nie było podstaw do kwestionowania publicznego charakteru żądanej informacji. Przyjmując, że wniosek dotyczył informacji publicznej Sąd I instancji ocenił kwalifikację organów żądania wniosku za dotyczący informacji o charakterze przetworzonym za wadliwą.

Zdaniem Sądu, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, by podstawą odmowy udostępnienia skarżącemu żądanej informacji był jej rozmiar o charakterze wyjątkowym oraz aby względy natury technicznej, organizacyjnej, osobowej, czy też finansowej lub innej, stanowiły przeszkodę w jej udzieleniu w formie tzw. informacji publicznej prostej. Z kolei, oparcie się na argumentacji zawartej w innej ostatecznej decyzji wydanej w sprawie z innego wniosku skarżącego, tj. wniosku z dnia 27 marca 2017 r. było nieuprawnione. Jakkolwiek bowiem wniosek skarżącego z dnia 27 marca 2017 r. w części pokrywa się treściowo z wnioskiem w obecnie rozpoznawanej sprawie, to jego zakres był szerszy. Wydana wówczas decyzja Rektora dotyczyła więc innego przedmiotu sprawy i w związku z tym wiązała strony tylko w tej sprawie.

Sąd I instancji stwierdził w konsekwencji, że organ był zobowiązany rozpoznać w pełni wniosek skarżącego z dnia 27 grudnia 2017 r. w drodze odrębnej decyzji i zaprezentować swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., wykazując konieczność "przetworzenia" posiadanych żądanych informacji publicznych, co winno znaleźć wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu. Sąd zgodził się z twierdzeniem skargi, że udostępnienie żądanego rodzaju informacji wymagało wykonania jedynie kilku prostych czynności technicznych, tj. odszukania pism w odpowiednich zbiorach, wykonania ich kopii (w formie skanu, bądź ksera) oraz przesłania ich do wnioskodawcy. Jednocześnie jednak Sąd zobowiązał organ do oceny przy ponownym rozpoznaniu sprawy, czy informacja żądana we wniosku z dnia 27 grudnia 2017 r. stanowi informację prostą czy przetworzoną, przy uwzględnieniu wiążącej oceny Sądu, stosownie do art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Rektor Uniwersytetu Szczecińskiego, zaskarżając ten wyrok w całości.

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3429/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. II SA/Sz 522/18 wskazując, że częściowo zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, tj. nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej oraz motywów rozstrzygnięcia, jak też niewykazanie na czym polegały błędy organu w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy oraz niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Niewątpliwie uzasadnienie wyroku sądu powinno być sporządzone w sposób umożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Dlatego też obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego było wyjaśnienie motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, wówczas gdy strona postępowania poprzez wniesienie skargi kasacyjnej żąda kontroli tego orzeczenia.

Zdaniem NSA, uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd I instancji pominął w swoich rozważaniach konieczność wyjaśnienia kwestii zasadniczej, tj. czy wniosek w niniejszej sprawie w ogóle dotyczył informacji publicznej, a w konsekwencji m.in. ustalenia, która z form załatwienia sprawy zainicjowanej tym wnioskiem, określonych w art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1764, dalej: u.d.i.p.) miała w niniejszej sprawie zastosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie wyjaśnił w sposób wskazany w art. 141 § 4 p.p.s.a., czy informacja objęta wnioskiem jest informacją publiczną, a tym samym czy miały zastosowanie normy będące podstawą wydawania decyzji w sprawie zainicjowanej wnioskiem z dnia 27 grudnia 2017 r. W sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie, czy w sprawie prawidłowo zastosowano przepisy u.d.i.p., w tym również art. 1 ust. 1 tej ustawy. Dopiero ustalenie i wykazanie, że treść wniosku obejmuje żądanie udostępnienia informacji publicznej pozwala na dalsze rozważania m.in. co do prostego lub przetworzonego charakteru informacji publicznej.

Nie był także pozbawiony podstaw zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie sposobu wyartykułowania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazań co do dalszego postępowania. Z jednej strony Sąd I instancji kategorycznie stwierdził, że z treści żądania zawartego we wniosku z dnia 27 grudnia 2017 r. nie wynika, by skarżący żądał informacji publicznej wymagającej przetworzenia, z drugiej strony – wbrew tej ocenie, zobowiązał organ do dokonania ustaleń w zakresie charakteru żądanej informacji, tj. w zakresie ustaleń, czy informacja ta ma charakter prosty czy przetworzony.

Końcowo, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji powinien dokonać oceny zaskarżonej decyzji mając na uwadze, że warunkiem prawidłowego i skutecznego wydania decyzji jest skierowanie jej do strony, co oznacza, że organ zamierzając wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej zobowiązany jest do wezwania wnioskodawcy do podpisania wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w powołanym wyżej wyroku wskazał, iż sąd orzekał w niniejszej sprawie, będąc związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2019 r., którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 522/18 i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji podniósł, że kluczowe w niniejszej sprawie było odniesienie się do kwestii kwalifikacji informacji objętej wnioskiem jako informacji publicznej. Dopiero po stwierdzeniu, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną można było dokonywać kwalifikacji, czy stanowi ona informację prostą czy też wymaga, w związku z treścią wniosku, przetworzenia. W sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie, czy w sprawie prawidłowo zastosowano przepisy u.d.i.p., w tym również art. 1 ust. 1 tej ustawy. Dopiero ustalenie i wykazanie, że treść wniosku obejmuje żądanie udostępnienia informacji publicznej pozwala na dalsze rozważania m.in. co do prostego lub przetworzonego charakteru informacji publicznej. W realiach niniejszej sprawy kwestia wyjaśnienia podstaw zakwalifikowania informacji objętej wnioskiem z dnia 27 grudnia 2017 r. jako informacji publicznej nabiera szczególnego znaczenia, gdy się zważy, że w uzasadnieniach decyzji obydwu instancji wskazywano, że wniosek A. P. dotyczący osoby A. P. służy wyłącznie realizacji celów osobistych wnioskodawcy, a zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie NSA wniosek o informacje "ad personam" nie jest w tym zakresie wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., I OSK 1035/10, w którym zakwestionowano publiczny charakter informacji ad personam).

Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną wydanych w przedmiotowej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z treścią z art. 1 ust. 1 i art. 6 tej ustawy informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.

Doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Za taką uznaje się treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nią zatem zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.

Nie każda informacja znajdująca się posiadaniu organu władzy publicznej będzie mogła zostać uznana za informację publiczną. Po pierwsze, będzie musiała ona dotyczyć sfery publicznej, a nie prywatnej. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 3 traktuje prawo do informacji publicznej jako prawo podrzędne w stosunku do innych praw i wolności konstytucyjne, ale także praw i wolności ustanowionych ustawami zwykłymi. Ochronie prawnej podlega m.in. sfera życia prywatnego jednostki (m.in. art. 47 Konstytucji). Jeśli informacja znajdująca się w posiadaniu organu będzie dotyczyła wyłącznie tej sfery życia osoby prywatnej, to nie będzie mogła zostać uznana za informację publiczną i udostępniona w trybie u.d.i.p. Po drugie, ustawodawca łączy pojęcie informacji publicznej z aktywnością organów władzy publicznej (organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa). Oznacza to, że na zasadach określonych w u.d.i.p. mogą zostać udostępnione te informacje, które będą przejawem aktywności organu.

Sąd I instancji zaznaczył, że wniosek A. P. dotyczył działań faktycznie podejmowanych lub prawdopodobnie podejmowanych przez władze uczelni wyłącznie w odniesieniu do wnioskodawcy ze względu na sytuację, która jego osobiście dotyczyła (konsekwencje przeprowadzonej aukcji mikołajkowej). Informacja taka, o ile w ogóle została wytworzona (taką wątpliwość podnosił również skarżący), stanowiła informację ad personam, bowiem dotyczyła konkretnej indywidualnej sprawy i osoby, która nie ma publicznego charakteru. O ile w stosunku do skarżącego było prowadzone postępowanie dyscyplinarne, wyjaśniające czy postępowanie przygotowawcze, to przysługuje mu prawo do zapoznania się z aktami i sporządzania z nich odpisów. Tą drogą może powziąć wiadomość czy i w jakim zakresie organ składał wnioski bezpośrednio dotyczące skarżącego, czy też pisma takie były w jego sprawie składane. A skoro tak (wniosek o udostępnienie informacji nie odnosił się do informacji publicznej), to zbędne stały się rozważania, czy żądaną informacja jest informacją prostą czy przetworzoną, natomiast organ był zobowiązany jedynie do udzielenia stosownej odpowiedzi wnioskodawcy. Brak było jakiejkolwiek podstawy prawnej do wydawania decyzji administracyjnej, a w szczególności decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej na podstawie art.16 ust.1 w zw. z art. 3 ust.1 pkt 1 u.d.i.p., gdyż w tym przypadku ustawa ta nie miała zastosowania.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Stowarzyszenie [...], zaskarżając wyrok w części, to jest w zakresie punktu I. sentencji Wyroku i zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to:

1. art. 119 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten określa sytuacje, kiedy sprawa może zostać rozpatrzona w trybie uproszczonym, poprzez błędne zastosowanie, polegające na rozpatrzeniu niniejszej sprawy w trybie uproszczonym, podczas gdy nie zachodziły w sprawie przesłanki do zastosowania tego trybu, co w oczywisty sposób doprowadziło do niemożności obrony przez skarżącego przed sądem I instancji jego praw a nadto do nieuzasadnionego ograniczenia konstytucyjnego prawa do jawnego rozpatrzenia sprawy, zagwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP;

II. prawa materialnego, a to:

1. art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności, a prawo to obejmuje m.in. dostęp do dokumentów, oraz że informacją publiczną jest informacja o sprawach publicznych, poprzez błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, że informacje żądane przez wnioskodawcę nie stanowią informacji publicznej, a w konsekwencji że w sprawie nie było podstaw do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przy dokonywaniu ograniczenia prawa, podczas gdy informacje, objęte zakresem wniosku, dotyczą bezpośrednio działalności podmiotu w sferze zewnętrznej, czyli w zakresie występowania przez ten podmiot do innych podmiotów publicznych, co sprawia, że bez wątpienia żądane przez wnioskodawcę informację mają przymiot publiczności;

2. art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że ograniczenie konstytucyjnego prawa do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa, poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na dokonaniu w niniejszej sprawy ograniczenia prawa do informacji publicznej (wskutek uznania, że przedmiotem wniosku nie była informacja publiczna), gdyż Sąd pierwszej instancji nie wykazał potrzeby dokonania ograniczenia tego prawa, w świetle art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, podczas gdy ograniczenie dostępności informacji objętej wnioskiem (dotyczącej zresztą samego wnioskodawcy) nie znajduje uzasadnienia ani w przesłankach merytorycznych (wartościach prawnie chronionych) ograniczania konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, ani formalnych (konieczności dokonania ograniczenia i proporcjonalności tego ograniczenia).

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku w części, to jest w zakresie punktu I. sentencji wyroku i rozstrzygniecie sprawy co do istoty poprzez uchylenie decyzji w całości oraz o przeprowadzenie rozprawy.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie (uczestnik postępowania) pismem z 9 listopada 2021 r., (k. 239 a.s.) nie wyraziła zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, natomiast strony występujące w sprawie nie ustosunkowały się do pisma dotyczącego skierowania sprawy na posiedzenie niejawne.

W związku z brakiem odpowiedzi od Rektora Uniwersytetu Szczecińskiego oraz A. P. na pismo Sądu z dnia 25 października 2021 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) Przewodnicząca Wydziału III zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2022 r. skierowała sprawę na posiedzenie niejawne z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku nie jest możliwe.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej opartej na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie norm procesowych, jak również przepisów prawa materialnego.

Na wstępie stwierdzić należy, że pomimo wadliwej konstrukcji powołany w pkt I skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 119 p.p.s.a zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten składa się z 5 punktów, a skarżący kasacyjnie w treści zarzutu nie wskazał konkretnego punktu tego przepisu. W tym miejscu zaakcentować trzeba, że prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych, to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, oraz precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie możliwego istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Konieczne jest zatem wskazanie konkretnych jednostek redakcyjnych, które zdaniem skarżącego kasacyjnie zostały naruszone. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Należy jednak zwrócić uwagę na trzy okoliczności. Otóż w treści uzasadnienia skarżący kasacyjnie wskazał (odwołując się do poszczególnych przesłanek), że nie zachodziły okoliczności wskazane w art. 119 p.p.s.a. umożliwiające zastosowanie tego przepisu i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Nadto, ani z akt sądowych (wydanych zarządzeń z 3.01.2020 r., i z 7.01.2020 r.), ani z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, dlaczego Sąd I instancji rozpatrywał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Zatem sam WSA w Szczecinie nie wskazał dokładnie na jakiej podstawie prawnej doszło do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Co więcej, na co zwraca uwagę strona skarżąca kasacyjnie, pierwszy wyrok WSA w Szczecinie z 14 czerwca 2018 r. zapadł w niniejszej sprawie po jej rozpatrzeniu na rozprawie.

Po trzecie rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym polega na tym, że sąd administracyjny orzeka na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Taki sposób rozpoznania sprawy jest odstępstwem od zasady mówiącej, że rozpoznanie sprawy przed sądem, w tym przed sądem administracyjnym, jest jawne (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 10 p.p.s.a.). W orzecznictwie przyjmuje się, że rozpoznanie sprawy, wbrew przepisom prawa, na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie powoduje, że strony postępowania są pozbawione możności obrony swych praw (tak m.in. w wyroku NSA z 6 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 3262/17 i w powołanych tam orzeczeniach Sądu Najwyższego). W związku z tym w takim przypadku zachodzi podstawa nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podstawy nieważności bierze pod rozwagę niezależnie od tego, czy zostały one powołane w podstawach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Z uwagi na charakter podstaw nieważności postępowania sprowadzający się do tego, że dotyczą one kardynalnych zasad postępowania, np. tak jak w rozpoznawanej sprawie zasady jawnego rozpoznania sprawy przez sąd wywodzonej z Konstytucji, powodujące naruszenia przepisów prawa nie podlegają ocenie w zakresie wpływu na wynik sprawy.

Poczynione zastrzeżenie ma w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie wykazał, aby zaskarżona decyzja była dotknięta wadą nieważności albo naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 119 pkt 1 p.p.s.a.); nie zgłoszono wniosku o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.); przedmiotem nie jest postanowienie (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.) ani bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.), jak również decyzja wydana w postępowaniu uproszczonym (art. 119 pkt 5 p.p.s.a.).

Tym samym NSA za istotne uznał, że zaskarżony wyrok został wydany po przeprowadzeniu nieważnego postępowania, co uzasadnia jego uchylenie i ponowne rozpoznanie sprawy.

Uwzględniając powyższe NSA uznał, że zaskarżony wyrok powinien być uchylony, a sprawa ponownie rozpoznana w postępowaniu, w którym zostanie zapewniony udział wszystkich stron zgodnie z aktualnie obowiązującymi na moment orzekania regulacjami.

Wystąpienie w sprawie podstawy nieważności postępowania powoduje, że NSA nie może odnieść się do przytoczonych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych. Ocena zasadności pozostałych podstaw kasacyjnych i idące za tym związanie Sądu I instancji dokonaną przez NSA wykładnią prawa (art. 190 p.p.s.a.) byłoby przedwczesne.

Każda z przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., daje samodzielną podstawę do obligatoryjnego uchylenia zaskarżonego wyroku w całości (art. 186 p.p.s.a.). Z treści art. 186 p.p.s.a. wynika, że w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżony wyrok także w części niezaskarżonej.

Mając powyższe na uwadze NSA na mocy art. 185 § 1 w zw, z art.186 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania mając na uwadze.