Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 121/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145a i  art. 24  par. 1  pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2016 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]po rozpatrzeniu wniosku S. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2015 r.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., odmawiającą potwierdzenia S. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B. P. nieruchomości w miejscowości R., tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. S. P. na podstawie art. 2 pkt 1 w związku z art. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2014, poz. 195) o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Minister Skarbu Państwa wznowił postępowanie w tej sprawie.

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Minister Skarbu Państwa odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...].

Rozpoznając złożone odwołanie od tej decyzji Minister Skarbu Państwa ustalił, że B. P. była właścicielką parceli budowlanej o powierzchni [...] ha, pozostawionej w miejscowości R. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, co potwierdzają dowody w postaci: kontraktu kupna-sprzedaży nieruchomości z dnia [...] maja 1928 r., L.rep. [...], uchwały Sądu Grodzkiego w S. z dnia [...] października 1936 r., [...] i orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Wojewódzkiego Oddziału w K. z dnia [...] lipca 1947 r., L.dz. [...]. Następnie wskazał, ż w związku z wyrokiem Trybunał Konstytucyjny z dnia 23 października 2012 r. (sygn. akt SK 11/12) ustawodawca dokonał ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 195), nowelizacji art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2014 r. poz. 195): "Osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183), stosuje się odpowiednio, z tym, że termin na zgłoszenie żądania wznowienia postępowania wynosi 6 miesięcy i biegnie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do spadkobierców, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Mając na uwadze zebrany dotychczas materiał dowodowy w tym protokoły przesłuchań S. P. z dnia 28 maja 2015 r. oraz B. W. z dnia 11 sierpnia 2015 r. w ocenie Ministra właścicielka pozostawionych w R. nieruchomości – B. P., nie spełniła przesłanki miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP w jej znowelizowanym brzmieniu (art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.).Wskazał, że dokumenty zebrane w sprawie jednoznacznie wskazują, że miejscem zamieszkania B. P. był N. Powyższe potwierdzają dokumenty wypełnione oraz podpisane przez B. P. tj. ankieta sporządzona celem otrzymania dowodu osobistego, w której stwierdziła, że w okresie od 1939 r., a także w czasie okupacji i po jej zakończeniu, zamieszkiwała w N. przy ul. [...]. Fakt ten znajduje również potwierdzenie w innych dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, tj. w karcie osobowej z dnia [...] marca 1951 r., Nr [...] oraz w karcie meldunkowej z dnia [...] kwietnia 1951 r., Nr [...]). Zamieszkiwanie B. P. na obecnym obszarze RP potwierdzają również załączone do akt sprawy protokoły przesłuchania strony – S. P. oraz B. W., które wskazują, że miejscem zamieszkania B. P. przed 1939 r., a także w czasie okupacji był N.. Z w/w protokołów wynika, że B. P. urodziła się w 1906 r. w S. położonym na Kresach Wschodnich oraz przebywała w O. do 1928 r. Jednak w opinii organu pobyt właścicielki nieruchomości pozostawionej w O. miał charakter tymczasowy i nie stanowił o jej miejscu zamieszkania w świetle znowelizowanego art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Miejsce zamieszkania B. P. na obecnym obszarze RP potwierdza również protokół zgłoszenia zamieszkania nr [...], które wskazuje, że wyżej wymieniona od 1931 r. zamieszkiwała u J. P. w N.

Z kontraktu kupna-sprzedaży nieruchomości z dnia [...] maja 1928 r., uchwały Sądu Grodzkiego w S. z dnia [...] października 1936 r., i orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Wojewódzkiego Oddziału w K. z dnia 30 lipca 1947 r., wynika, że B. P. pozostawiła poza obecnymi granicami RP jedynie nieruchomości gruntowe, na których nie było budynków murowanych, co zdaniem Ministra Skarbu Państwa jedynie potwierdza, że jej pobyt w O. nie miał charakteru stałego, a obecność B. P. na Kresach Wschodnich była związana z podtrzymywaniem relacji rodzinnych. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ przytoczył treść art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580), § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1934 r. i wskazał, że to w N. koncentrowało się życie rodzinne B. P.. Tam urodziły się jej dzieci: B. W. w 1929 r., M. W. w 1932 r., W. P. w 1934 r., S. P. w 1946 r.

Organ odniósł się również do innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy tj. orzeczenia PUR z dnia [...] sierpnia 1947 r., w którym zaznaczono, iż B. P. mieszkała w miejscowości S. oraz kontraktu kupna-sprzedaży z dnia [...] maja 1928 r. wskazujący R. względnie O. jako miejsce, z którego pochodzi B. P.. Zdaniem organu orzeczenia PUR były wystawiane osobom, które pozostawiły swoje majątki poza obecnymi granicami RP i ich głównym celem było potwierdzenie tego faktu oraz określenie rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych. Ponadto z wiedzy historycznej wynika, iż orzeczenia PUR były wydawane również osobom, które nie repatriowały się z Kresów Wschodnich tylko pozostawiły tam majątek. Tym samym orzeczenie PUR nie może być uznane za wiarygodny dowód na okoliczność miejsca zamieszkania właściciela nieruchomości pozostawionych, w szczególności jeżeli stoi w sprzeczności z innymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie. Natomiast znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy kontrakt kupna-sprzedaży z dnia [...] maja 1928 r. nie wskazuje miejsca zamieszkania B. P. W treści urnowi zaznaczono, iż stroną kupującą jest: "B. H. rolniczka z R. względnie O.". Takie stwierdzenie nie określa miejsca zamieszkania, a jedynie sugeruje miejsce, z którego ww. osoba pochodziła lub przybyła. Tym samym kontrakt kupna sprzedaży nie może być uznany za wiarygodny dowód na okoliczność miejsca zamieszkania właściciela nieruchomości pozostawionych, w szczególności jeżeli stoi w sprzeczności z innymi dokumentami zgromadzonymi w sprawie. W opinii organu rozpatrującego sprawę, najbardziej wiarygodne przy ocenie przesłanki miejsca zamieszkania B. P. na byłych terenach RP są dokumenty wypełnione i podpisane przez wyżej wymienioną bądź dokumenty zatwierdzone przez urzędnika ds. ewidencji. W tych okolicznościach- zdaniem Ministra Skarbu Państwa- nie zaistniała przesłanka wznowienia zawarta w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. Strona nie wykazała bowiem spełnienia przesłanki miejsca zamieszkania B. P. w świetle znowelizowanego art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Tym samym brak jest również podstaw do zmiany decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. oraz uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2015 roku wniósł S. P.

Zaskarżonej decyzji zarzucił :

1. naruszenie prawa materialnego, to jest przepisu art. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1090, dalej: Ustawa o Rekompensacie), poprzez błędną wykładnię wskazanego przepisu polegającą na: po pierwsze, nieuwzględnieniu tego, że na podstawie przepisów wymienionych w podpunktach od a) do c) powołanego art. 2 pkt. 1 Ustawy o Rekompensacie dopuszczalne było posiadanie przez osobę fizyczną więcej niż jednego miejsca zamieszkania; po drugie, pominięciu tego, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości albo jego spadkobiercom także wówczas, gdy właściciel miał kilka miejsc zamieszkania - w myśl przepisów wymienionych w art. 2 pkt. 1 Ustawy o Rekompensacie - w tym co najmniej jedno na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; po trzecie, dowolnym przyjęciu, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości albo jego spadkobiercom jedynie wówczas, gdy właściciel miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w tej samej miejscowości, w której pozostawił nieruchomości;

2. naruszenie prawa materialnego, to jest przepisów art. 2 pkt. a) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 roku o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (t.j. Dz. U. z 1945 r. Nr 24) oraz § 3 i § 4 Instrukcji Zarządu Centralnego Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] listopada 1946 roku dotyczącej wystawiania orzeczeń odszkodowawczych (Dziennik Urzędowy PUR z dnia 20 maja 1947 roku, poz. 15) - poprzez błędną wykładnię powyższych przepisów wyrażającą się w stanowisku, iż orzeczenia odszkodowawcze mogły być wystawiane także dla osób nie będących repatriantami w rozumieniu powołanych przepisów, podczas gdy wykładnia tych przepisów prowadzi do odmiennych wniosków;

3. naruszenie prawa materialnego, to jest przepisów § 66 i § 68 ust. 2 austriackiej ustawy notarialnej z dnia 25 lipca 1871 roku (Notariatsordnung), poprzez ich niezastosowanie i pomięcie tego, że w myśl powołanych przepisów akt notarialny spełniający wszystkie warunki określone prawem jest dokumentem publicznym, zaś notariusz sporządzający akt notarialny ma obowiązek ustalić miejsce zamieszkania stron;

4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 76 § 1 i § 3 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 237 z późn. zm., dalej:

a.), poprzez dokonanie ustaleń co do miejsca zamieszkania B. P. przed wybuchem drugiej wojny światowej w sposób sprzeczny z treścią zebranych dokumentów urzędowych, to jest orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Wojewódzkiego Oddziału w K., z dnia [...] lipca 1947 roku, [...], oraz kontraktu kupna-sprzedaży z dnia [...] maja 1928 roku - bez przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów;

5. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 76 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 6 ust. 4 pkt. 2 w związku z ust. 1 pkt. 1 w związku z art. 1 Ustawy o Rekompensacie, poprzez uznanie, że orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nie jest dowodem na miejsce zamieszkania właściciela nieruchomości, podczas gdy z powołanych przepisów wynika, że orzeczenie takie jest dowodem na pozostawienie mienia przez osoby, które zmuszone były opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

6. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 poprzez:

a) nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i wszechstronny dowodów zebranych w sprawie w zakresie ustalenia miejsc zamieszkania B. P. w okresie przed wybuchem drugiej wojny światowej i dokonanie w tym zakresie dowolnej i wybiórczej oceny dowodów, co wyraża się w szczególności w ustaleniu, że B. P. w ogóle nie miała miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i "przebywała tam tymczasowo", podczas gdy analiza zebranych dowodów prowadzi do wniosków odmiennych;

b) uznanie, że dowody wskazujące na posiadanie przez B. P. miejsca zamieszkania przed wybuchem drugiej wojny światowej w N. pozostają w sprzeczności z dowodami wskazującymi na miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w sytuacji, gdy - w świetle przepisu art. 2 pkt. 1 Ustawy o Rekompensacie - dowody te uzupełniają się, albowiem B. P. miała więcej niż jedno miejsce zamieszkania;

7. naruszenie przepisu art. 77 § 4 K.p.a., poprzez:

a) uznanie za fakt powszechnie znany tego, że orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego były wydawane osobom, które nie repatriowały się z Kresów Wschodnich, podczas gdy stanowisko to jest nie tylko niezgodne z treścią aktów prawnych powołanych wyżej w pkt. 2 zarzutów, ale nie wynika z ogólnie dostępnych źródeł historycznych;

b) nieuwzględnienie powszechnie znanych faktów dotyczących represji i dolegliwości doznawanych przez osoby zmuszone do opuszczenia swoich majątków pozostawionych na Kresach Wschodnich;

8. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 107 § 1 i § 3, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 140 Kp.a., na skutek nierozpatrzenia przez Ministra Skarbu Państwa zarzutów i twierdzeń podniesionych przez Stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i ograniczenie się przez wymieniony Organ jedynie do powtórzenia własnej decyzji wydanej w dniu [...] września 2015 roku.

Ponadto podniósł, że w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Skarbu Państwa przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2015 roku doszło do naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt. 5 K.p.a., albowiem decyzję z dnia [...] września 2015 roku wydał pracownik organu, Pan A. R., Dyrektor Departamentu Reprywatyzacji i Rekompensat, który brał udział w wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 roku, znak [...], która została zaskarżona wnioskiem o wznowienie postępowania.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości w celu ponownego rozpatrzenia sprawy przez Ministra Skarbu Państwu. Zważywszy zaś na naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt. 5 K.p.a. wniósł, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w trybie art. 153 P.p.s.a., zalecił, aby Minister Skarbu Państwa uchylił własną decyzję z dnia [...] września 2015 roku.

Ponadto wniósł o zwrot od Ministra Skarbu Państwa na moją rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Na wstępie wskazać należy, że przedmiotowa sprawa toczyła się na skutek złożonego przez S. P. wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 2 ust. 1 ustawy art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U z 2014, poz. 195) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1090) zabużańskiej z dnia 12 grudnia 2013 r.

Zgodnie z powołanym przepisem, osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 oraz z 2014 r. poz. 183), stosuje się odpowiednio, z tym że termin na zgłoszenie żądania wznowienia postępowania wynosi 6 miesięcy i biegnie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie z ust. 3 cytowanego przepisu, przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do spadkobierców, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o prawie do rekompensaty.

Po otrzymaniu wniosku S. P. z dnia [...] sierpnia 2014 r., organ wydał postanowienie o wznowieniu postępowania a następnie, w toku przeprowadzonego postępowania winien był ustalić, czy zaistniała przesłanka wznowienia postępowania o której mowa w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy czy też nie.

Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że nowelizacja art. 2 ust. 1 ustawy rekompensacyjnej wprowadzona została ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. SK 11/12. W powyższym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 2 ust. 1 ustawy rekompensacyjnej. Trybunał wyjaśnił, że analizowany przepis prowadzi do podziału byłych właścicieli nieruchomości zabużańskich, spełniających pozostałe warunki przyznania rekompensaty ustalone przez zaskarżoną ustawę, na dwie grupy, w zależności od ich miejsca zamieszkania. Osoby, które miały 1 września 1939 r. miejsce zamieszkania na byłym terytorium państwa polskiego uzyskują potwierdzenie prawa do rekompensaty. Odmienne traktowane są osoby, które nie miały w tym dniu miejsca zamieszkania na kresach wschodnich i w stosunku do których wydawane są decyzje odmawiające potwierdzenia im prawa do rekompensaty. Z powyższego wynika, iż w miejsce dotychczasowego wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na terytorium byłej RP wprowadzono przesłankę miejsca zamieszkania na tym terytorium – zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi przed dniem 1 września 1939 r. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że B. P. z d. H. pozostawiła w miejscowości R. pow. S. nabytą w dniu [...] maja 1928 r. (kontrakt kupna-sprzedaży) parcele gruntową [...]. Nie jest kwestionowana również przesłanka posiadania przez nią przesłanka obywatelstwa polskiego. Natomiast organ uznał, że nie została spełniona przesłanka zamieszkiwanie na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Zauważyć należy, że ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem "zamieszkiwanie", ale odsyła w znowelizowanym art. 2 pkt 1 do przepisów art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r., na który powołuje się Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, miejscem zamieszkania według ustawy niniejszej jest miejsce na obszarze Polski, gdzie obywatel polski mieszka z zamiarem stałego pobytu, jeżeli ma kilka miejsc zamieszkania-właściwe jest prawo miejsca, w którym skupia się główny i przeważający zakres jego działalności.

Z powyższego wynika, że miejscem zamieszkiwania obywatela polskiego jest miejscowość, w której on mieszka z zamiarem stałego pobytu. Zamieszkiwanie jest prawną kwalifikacją określonego stosunku danej osoby do danego miejsca, na którą składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 478/11, wyrok z dnia 5 kwietnia 2011r., sygn. akt I SA/Wa 1880/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1294/10). Nie stanowi zatem o miejscu zamieszkania w rozumieniu powyższego przepisu to, że następuje jedna z wymienionych wyżej przesłanek polegająca tylko na zamieszkaniu w określonym miejscu w sensie fizycznym, jednak bez zamiaru stałego pobytu.

Dla przyjęcia zatem miejsca zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania kumulatywnego dwóch przesłanek: zamieszkiwania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości. O ile jednak ustalenie pierwszej przesłanki nie nastręcza zazwyczaj trudności, o tyle przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu mogą decydować różnorakie okoliczności, które wskazują na skupianie się aktywności życiowej danej osoby w określonym miejscu, kreującym z tym miejscem jej więź o charakterze emocjonalnym, zawodowym, towarzyskim i.t.p. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie sądowym, o zamiarze tym można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej (por. post. NSA: z 30 marca 2006r. sygn. akt I OW 265/05, Lex nr 198360; z 7.10.2010 r. sygn. akt I OW 99/10 Lex nr 741789).

Zgodnie zatem z powyższym, w prowadzonym postępowaniu należało ustalić, czy osoba pozostawiająca mienie na byłym obszarze RP miała zarówno tzw. corpus (faktycznie zamieszkiwała) w danej miejscowości) oraz animus (wolę stałego pobytu w niej). Ustalając stan faktyczny w przedmiotowej sprawie organ uznał, że B. P. przed wojną dobrowolnie opuściła byłe terytorium Rzeczpospolitej i zamieszkała w N. Tu koncentrowało się jej życie rodzinne, tu urodziła swoje dzieci ( w 1929 r.w 1932 r. w 1934 r. i w 1946 r.), tu chodziła do szkoły jej córka B. W.. W N. przebywał też jej mąż J. P., z którym rozpoczęła budowę domu w N. Poza tym sama, składając wniosek dowodowy w 1952 r, podała, że jej miejscem zamieszkania do 1939 r. w czasie okupacji i obecnie był N. Taka sama okoliczność wynika z karty osobowej nr [...] z dnia [...] marca 1951 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Skarbu Państwa szeroko omówił, z jakich powodów uznał za niewiarygodne co do miejsca zamieszkania B. P. orzeczenie PUR z [...] lipca 1947 r. oraz kontrakt kupna sprzedaży z 1928 r. Przedstawione stanowisko organu skład orzekający w całości aprobuje bez konieczności jego powielania w kontekście całości zebranego materiału dowodowego. Kontrolując zaskarżoną decyzję należy także podkreślić, że kodeksowa zasada swobodnej oceny dowodów przez organy administracyjne, wynikająca z art. 80 k.p.a., wyłącza zasadniczo możliwość odmiennej oceny przez sąd administracyjny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt III SA520398; LEX nr 44809). Sąd administracyjny nie jest bowiem organem III instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór, w ramach realizacji zasady swobodnej (a nie dowolnej) oceny dowodów, jest słuszny, gdyż Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 1998 r., sygn. akt l SA/k.r. 36/97; LEX nr 34108). Innymi słowy, jeżeli postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, to nie narusza prawa decyzja odmawiająca przyznania prawa do rekompensaty. Wówczas Sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej, nie może zakwestionować takiego rozstrzygnięcia, gdyż, jak to wyżej wskazano, sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności. Nie można uznać za uzasadniony zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów tylko dlatego, że wnioski organu oparte o materiał dowodowy zgromadzony w aktach są inne, niż twierdzenia strony, przy zachowaniu przez organ administracji reguł logiki prawniczej, jednoznacznego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia a także oparcia się na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą. Doktryna, jak też orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje w sposób jednoznaczny, iż organy winny kierować się wówczas wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. Przy spełnieniu wyżej wymienionych przesłanek organ administracji publicznej może odmówić mocy dowodowej tym środkom dowodowym, nawet jeśli spełniają przepisane prawem wymagania. Zatem te wszystkie zarzuty skargi, które odnoszą się do wadliwie ustalonego przez organ stanu faktycznego nie mogą odnieść skutku.

Na zakończenie, odnosząc się do zarzutu skarżącego, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa, gdyż zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. podpisał A. R. należy wskazać, że skarżący nie ma racji. Art. 24 § 1 pkt 5 kpa stanowi, że pracownik organu administracji podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Nie można zwrotu "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" tłumaczyć jako "brał udział w prowadzonym wcześniej postępowaniu w wydaniu zaskarżonej decyzji" co miało miejsce w niniejszej sprawie (tak NSA w wyroku z dnia 18 marca 2014 r. I OSK 493/13). Biorąc to wszystko pod uwagę i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.