Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1110/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 3, art. 18 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 32, art. 98 ust. 1
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Dnia 26 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 roku sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego na 2011 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 1110/12

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., po rozpatrzeniu odwołania K.G., w sprawie o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2011 utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r. (nr [...]) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 rok.

W podstawie prawnej decyzji organ II instancji powołał: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 ze zm. Dz. U. z 2008 r. Nr 227 poz. 1505); art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 243); art. 4 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 54, poz. 278); art. 7 ust. 1 i 2, ust. 3 a i 3c, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (tj.: Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.) [dalej: ustawa o płatnościach); § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2011 r. (Dz. U. Nr 238, poz. 1421); art. 2, art. 17, art. 124, Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające Rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/2007 oraz uchylające Rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 2009 r. Nr L 030 s. 0016-0099) [dalej: Rozporządzenie 73/2009]; art. 13, art. 14, art. 21, art. 26, art. 32, art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. (WE) z 2 grudnia 2009 roku, Nr L 316, str. 65 [dalej: Rozporządzenie Nr 1122/2009).

Organy ustaliły następujący stan faktyczny sprawy:

K.G. złożył w dniu 10 maja 2011 r. Wniosek o przyznanie płatności na rok 2011. Na wspólnym formularzu wniosku wnioskodawca ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (grupa upraw JPO) do gruntów rolnych o łącznej powierzchni 62,90 ha, o przyznanie uzupełniającej przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich do powierzchni 62,90 ha, o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do powierzchni 62,90 ha.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, w dniu 10 lutego 2011 r. Kierownik Biura powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na mocy której odmówił wnioskodawcy przyznania jednolitej płatności obszarowej ze względu na stwierdzone zawyżenie powierzchni zadeklarowanej działek rolnych przekraczające 20% oraz odmówił przyznania stronie przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich z uwagi na niezłożenie umowy o przetwórstwo lub zobowiązania do dostarczenia owoców w terminie do 31 lipca 2011 roku.

W dniu 20 lutego 2012 roku strona, z zachowaniem ustawowego terminu, wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, kwestionując ustalenia pokontrolne.

W dniu 1 czerwca 2012 roku organ II instancji na mocy decyzji nr [...] uchylił decyzję organu I instancji nr [...], przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania w dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2011 rok, na mocy której przyznał stronie jednolitą płatność obszarową w wysokości 44.346,67 zł oraz odmówił przyznania przejściowej płatności tytułu owoców miękkich.

W dniu 20 sierpnia 2012 roku strona w ustawowym terminie wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji.

W dniu 24 października 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r. (nr [...]) w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 rok.

W jej uzasadnieniu organ wskazał, że w treści odwołania skarżący nie podnosił zarzutów w zakresie przyznania jednolitej płatności obszarowej, natomiast zakwestionował rozstrzygnięcie w części dotyczącej odmowy przyznania przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich z uwagi na niezłożenie umowy o przetwórstwo lub zobowiązania do dostarczenia owoców w terminie do 31 lipca 2011 roku.

Dalej organ szeroko zacytował odnośne przepisy regulujące sporną kwestię przyznawania płatności do owoców miękkich, wskazując szczegółowo na warunki jakie muszą być spełnione przez wnioskodawcę, aby takie świadczenie otrzymać. W szczególności wskazał na wymóg przedstawienia kopii umowy o przetwórstwo albo zobowiązania do realizacji dostawy, o których mowa w art. 32 rozporządzenia nr 1121/2009, którą wnioskujący o płatność do owoców miękkich składa do kierownika biura powiatowego Agencji w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Jak w związku z tym wskazał organ, przedmiotem sporu jest właśnie niezłożenie przez wnioskodawcę kierownikowi biura powiatowego Agencji kopii umowy w terminie określonym w art. 7 ust. 3c ustawy o płatnościach, tj. do dnia 31 lipca roku, w którym złożony został wniosek o przyznanie płatności.

Jak wyjaśnił organ, z akt sprawy wynika, że strona dołączyła kopię umowy z dnia 2 marca 2011 r., zobowiązującej do dostarczenia malin, dopiero w dniu 4 października 2011 r.

Rozważając tę kwestię organ dodatkowo podniósł, ze zgodnie z art. 13 ust. 6 Rozporządzenia Nr 1122/2009 w przypadku wniosku o przyznanie przejściowych płatności z tytułu owoców i warzyw przewidzianej w tytule IV rozdział 1 sekcja 8 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 lub wniosku o przyznanie przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich, o których mowa w wymienionym rozdziale sekcja 9, pojedynczy wniosek zawiera kopię umowy o przetwarzanie lub zobowiązanie dotyczące dostaw zgodnie z art. 33 rozporządzenia (WE)nr 1121/2009.

Ustawodawca krajowy termin ten ustalił w art. 7 ust. 3c ustawy o płatnościach na dzień 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek. Zdaniem organu, kopia umowy stanowi konieczny element wniosku, ale może być złożona w terminie późniejszym niż sam wniosek.

Jeżeli zatem – jak skonstatował organ – rolnik do dnia 15 maja wraz wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu owoców miękkich nie złoży wymaganej kopii umowy, to kierownik biura powiatowego Agencji nie ma żadnych podstaw do tego by wzywać go do uzupełnienia wniosku o kopię umowy, gdyż rolnik może złożyć tę kopię w późniejszym terminie. Zatem do dnia 31 lipca w roku składania wniosku, kierownik biura może zakładać, że kopia umowy zostanie dostarczona. Jeżeli natomiast zgodnie z wymogiem art. 7 ust. 3c ustawy o płatnościach rolnik nie złoży tego wniosku do dnia 31 lipca, to wezwanie go do złożenia kopii po tym terminie nie ma racji bytu, ponieważ dostarczenie kopii umowy po upływie ustawowego terminu nie będzie mogło odnieść skutku z uwagi na przekroczenie nieprzywracalnego terminu.

Organ odwoławczy podzielił w tym względzie stanowisko organu I instancji, że przewidziany w art. 7 ust. 3c ustawy o płatnościach termin do złożenia kopii umowy ma charakter materialnoprawny. Termin ten zakreśla bowiem ramy czasowe, w których może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków strony w ramach administracyjnoprawnego stosunku prawnego i jako taki nie może być zmieniany lub przedłużany przez organ administracji.

W tej sytuacji za chybione uznał organ II instancji zarzuty odwołującego, iż obowiązkiem organu było wezwanie rolnika do złożenia kopii umowy. Organ nie kwestionował w rozpatrywanej sprawie faktu istnienia umowy, natomiast oceniał skutki niezłożenia we właściwym terminie kopii tej umowy. Wobec powyższego zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione.

Organ podniósł ponadto, że na wniosku skarżącego znajduje się oświadczenie, z treści którego wynika, że znał on zasady przyznawania płatności bezpośrednich. Wniosek wraz z zawartymi w nim zobowiązaniami i oświadczeniami został własnoręcznie podpisany przez skarżącego.

Konkludując, organ II instancji podzielił ustalenia organu I instancji uznając, że rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. znajduje odzwierciedlenie zarówno w aktach sprawy, jak i w obowiązujących w tym zakresie przepisach prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K.G. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich, jako naruszającej prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

a) art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, polegające na prowadzeniu postępowania o przyznanie płatności do gruntów rolnych z naruszeniem wymogów zobowiązujących organ do stania na straży praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

b) art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, poprzez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu przez organ, iż wykaz sporządzony przez jednostkę certyfikującą nie stanowi dowodu na prowadzenie działalności rolniczej zgodnie z treścią wniosku o przyznanie płatności;

c) przepisu art. 7 ust. 3a ustawy o płatnościach bezpośrednich, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organ I instancji, iż zostały wyczerpane przesłanki powodujące odmowę przyznania płatności określone ww. przepisem, gdy w rzeczywistości wszystkie wymogi określone w art. 7 ust. 3a ww. ustawy zostały spełnione;

d) art. 80 k.p.a., poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów;

e) art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym zebraniu i ocenie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi strona podnosiła, że obowiązujące przepisy krajowe nie wprowadziły sankcji związanych z nieterminowym dostarczeniem kopii umowy o przetwórstwo. Zdaniem skarżącego, nie można przyjmować, że przepisy krajowe wykonawcze mogą przewidywać konsekwencje niedochowania terminu wykonania jednej z czynności warunkujących wypłatę dopłaty (dokumentującej wykonanie umowy kontraktacyjnej), w sytuacji, gdy ani konsekwencje w postaci pozbawienia dopłat, ani sam termin nie został określony przepisami wspólnotowymi czy choćby przepisami krajowymi rangi ustawowej (ustawa o płatnościach). Skarżący odwołał się w tym zakresie do uzasadniania wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26.10.2011 r., sygn. akt II SA/Go 594/11.

W ocenie skarżącego, fakt niedostarczenia umowy nie może powodować automatycznej odmowy przyznania płatności do owoców miękkich. Nie można – w jego ocenie uznać - jak uczyniły to organy administracji publicznej, że składając wniosek określonej treści, skarżący nie spełnił warunków do przyznania płatności do owoców miękkich, ponieważ nie dołączył umowy. Nie dołączenie umowy należy w takiej sytuacji uznać za oczywisty błąd skarżącego. W ocenie skarżącego, w świetle zasady praworządności organ zobowiązany był do zbadania kompletności wniosku i zażądania dostarczenia umowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując, stosownie do swojej kognicji, kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem WSA w Łodzi stwierdził, iż skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

W kontrolowanej przez Sąd sprawie bezsporne jest, że skarżący złożył wniosek o przyznanie na 2011 rok płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności rolnośrodowiskowej oraz uzupełniającej przejściowej płatności do owoców miękkich. Tylko dwie pierwsze płatności zostały stronie przyznane. Organ odmówił natomiast przyznania przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich.

Wyjaśnić należy na wstępie, iż rolnicy mogą ubiegać się o otrzymanie płatności do owoców miękkich. Zgodnie z art. 98 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 73/2009, przejściowa pomoc obszarowa ma zastosowanie do 31 grudnia 2011 roku w odniesieniu do truskawek oznaczonych kodem CN 0810 10 00 i malin oznaczonych kodem CN 0810 20 10, które są dostarczane w celu przetworzenia. W myśl ust. 2 art. 98 powoływanego rozporządzenia, pomoc udzielana jest jedynie w odniesieniu do obszarów, których produkcja objęta jest umową dotyczącą przetwarzania na jeden z produktów określonych w art. 1 ust. 1 lit. j rozporządzenia (WE) Nr 1234/2007.

Wsparcie polskich producentów malin i truskawek wynosi maksymalnie 400 Euro/ha na rok i składa się z pomocy wspólnotowej (230 EUR/ha) oraz uzupełniającej ją pomocy krajowej (do 170 EURO/ha).

Przepisy krajowe odnoszące się do płatności uzupełniającej do owoców miękkich to unormowania zawarte art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz.1051 ze zm.) [dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich].

Nie ulega wątpliwości, że przy ocenie uprawnień rolnika do płatności w ramach wspólnej polityki rolnej i przyznawaniu konkretnych kwot należy stosować regulacje zawarte w aktach prawnych Unii Europejskiej, a dokonując ich interpretacji, trzeba mieć na uwadze cele udzielania wsparcia rolnikom. Ustawa o płatnościach bezpośrednich w art. 1 powołuje się na: rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (...) - Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 r. ze zm. [dalej: rozporządzenie nr 73/2009] oraz na szereg rozporządzeń Komisji (WE) w zakresie regulującym zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w przedmiocie płatności bezpośrednich, uzupełniających i innych.

Ustawa o płatnościach bezpośrednich reguluje wiele zagadnień z zakresu regulacji Wspólnej Polityki Rolnej w sposób uzupełniający, wobec przyjęcia założenia, iż główne cele, zasady oraz sposób realizacji określają akty prawne Unii Europejskiej, mające bezpośrednie zastosowanie w Państwach Członkowskich.

W art. 3 ust. 1 ustawa o płatnościach stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast w ust. 2 i ust. 3 powołanego art. 3 (nieco inaczej niż wynika to z przepisów k.p.a.), formułuje obowiązki organów administracji publicznej, właściwych do rozpoznawania wniosków i obowiązki stron postępowania, w szczególności w zakresie ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów mających znaczenie prawne.

Biorąc pod uwagę sporne w sprawie zagadnienia (dotyczące terminu złożenia organowi kopii umowy o przetwarzanie lub zobowiązanie dotyczące dostaw), celowe jest przytoczenie w całości art. 7 ust. 3a -3c tej ustawy:

3a. Wnioskującemu o płatność do owoców miękkich przysługuje pomoc, o której mowa w art. 98 ust. 1-3 rozporządzenia nr 73/2009, zwana dalej "pomocą wspólnotową do owoców", oraz pomoc krajowa, o której mowa w art. 98 ust. 4 tego rozporządzenia, zwana dalej "pomocą krajową do owoców", do będącej w jego posiadaniu powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tymi płatnościami zgodnie z art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona w art. 5 ust. 1 akapit czwarty i ust. 3 rozporządzenia nr 1121/2009;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

4) zostały spełnione warunki określone w tytule II rozdziału 8 rozporządzenia nr 1121/2009.

3b. Umowa o przetwórstwo albo zobowiązanie do realizacji dostawy, o których mowa w art. 32 rozporządzenia nr 1121/2009, oprócz danych, o których mowa w art. 32 ust. 2 lit. a i b tego rozporządzenia, zawiera również numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 3a pkt 3.

3c. Kopię umowy o przetwórstwo albo zobowiązania do realizacji dostawy, o których mowa w art. 32 rozporządzenia nr 1121/2009, wnioskujący o płatność do owoców miękkich składa kierownikowi biura powiatowego Agencji w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Według skarżącego obowiązujące przepisy krajowe nie wprowadziły sankcji związanych z nieterminowym dostarczaniem kopii umowy o przetwórstwo, a wykładnia stosownych przepisów nie pozwala na przyjęcie, że niezłożenie wraz wnioskiem także umowy kontraktacyjnej powoduje utratę prawa do dopłaty. W ocenie skarżącego z przepisów tych wynika, że warunkiem przyznania dopłat jest zawarcie przez rolnika umowy kontraktacyjnej a nie dołączenie kopii umowy do wniosku o przyznanie płatności, bowiem brak ten jest usuwalny i powinien spowodować wezwanie rolnika do złożenia kopii umowy.

Zaprezentowane powyżej stanowisko strony skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznaje za nieprawidłowe.

Wskazać w związku z tym należy, że art. 7 ust. 3a w pkt. 4 odsyła do warunków określonych w tytule II rozdziału 8 rozporządzenia nr 1121/2009. Tytuł II rozdziału 8 "Przejściowe płatności z tytułu owoców i warzyw oraz przejściowa płatność z tytułu owoców miękkich" zawiera definicje dla celów tego rozdziału, zaś w art. 32 reguluje kwestie dotyczące zawarcie umowy o przetwórstwo, o której mowa w art. 97 ust. 3 i art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009. Artykuł 33 odnosi się natomiast do zatwierdzania pierwszych przetwórców i odbiorców, natomiast art. 34 określa poziom pomocy dla płatności z tytułu owoców i warzyw.

Z punktu widzenia kwestii spornych w rozpatrywanej sprawie znaczenie ma w praktyce tylko art. 32 regulujący kwestie zawarcia umowy o przetwórstwo. Nie budzi kontrowersji między stronami fakt zawarcia przez skarżącego właściwej umowy, zatem nie ma potrzeby szczegółowo analizować unormowań w tym zakresie. Przedmiotem sporu jest bowiem niezłożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji kopii umowy w terminie określonym w art. 7 ust. 3c ustawy o płatnościach bezpośrednich, tj. do dnia 31 lipca roku, w którym złożony został wniosek o przyznanie płatności.

Kopia umowy stanowi konieczny element wniosku, ale może być złożona w terminie późniejszym niż sam wniosek. W myśl art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, płatności obszarowe przyznawane są na wniosek rolnika złożony w terminie od dnia 15 marca do 15 maja zaś stosownie do ust. 3 tego artykułu termin, o którym mowa w ust. 2 nie podlega przywróceniu. Skoro więc kopia umowy, o której mowa w art. 7 ust. 3c stanowi integralną część wniosku, należy przyjmować, że termin do złożenia tej części wniosku jest dłuży, to znaczy upływa z dniem 31 lipca roku, w którym składany jest wniosek. Jeżeli zaś termin do złożenia wniosku nie jest przywracalny, to nie ma żadnych podstaw do tego by za przywracalny uznawać termin do złożenia umowy stanowiącej konieczny element wniosku.

Jeżeli zatem rolnik do dnia 15 maja wraz wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu owoców miękkich nie złoży wymaganej kopii umowy, to kierownik biura powiatowego Agencji nie ma żadnych podstaw do tego by wzywać go do uzupełnienia wniosku o kopię umowy, gdyż rolnik może złożyć tę kopię w późniejszym terminie. Zatem do dnia 31 lipca w roku składania wniosku, kierownik biura może zakładać, że kopia umowy zostanie dostarczona. Jeżeli natomiast zgodnie z wymogiem art. 7 ust 3c ustawy o płatnościach bezpośrednich rolnik nie złoży tego wniosku do dnia 31 lipca, to wezwanie go do złożenia kopii po tym terminie nie ma racji bytu, ponieważ dostarczenie kopii umowy po upływie ustawowego terminu nie będzie mogło odnieść skutku z uwagi na przekroczenie nieprzywracalnego terminu.

W tej sytuacji chybione są zarzuty skarżącego, iż obowiązkiem organu było wezwanie rolnika do złożenia kopii umowy, a także zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nieustalenie czy rolnik ma zawartą umowę kontraktacyjną. Organ nie kwestionował w rozpatrywanej sprawie faktu istnienia umowy, natomiast oceniał skutki niezłożenia we właściwym terminie kopii tej umowy.

Organ wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że termin, o którym mowa w art. 7 ust. 3c jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu.

Zasada praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach wyrażona także w art. 6 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy. Jej przestrzeganie oznacza uwzględnianie w procesie stosowania prawa zasad równości, niedyskryminacji, proporcjonalności, a w zakresie procedury stosowania tych norm szczegółowych, które nie zostały wyraźnie wyłączone przez przepisy szczególne. Niewątpliwie płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, złożony na formularzu opracowanym i udostępnianym przez Agencję (o czym stanowią odpowiednio art. 18 ust. 1 i art. 25 ust. 1 powoływanej ustawy). Z art. 18 ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich wynika, jak już wyżej wskazano, że wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja i termin ten nie podlega przywróceniu. Natomiast według art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. złożenie wniosku pomocowego po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli opóźnienie będzie wynosiło ponad 25 dni kalendarzowych, odmawia się przyznania płatności.

Z powyższych regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że termin określony w art. 18 ww. ustawy nie podlega przywróceniu a wyłącznie przedłużeniu w oparciu o treść art. 23 ust. 1 cyt. rozporządzenia Komisji (WE) i to wyłącznie o 25 dni kalendarzowych.

Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że przewidziany w art. 7 ust. 3c ustawy termin do złożenia kopii umowy ma charakter materialnoprawny. Zachowanie terminu lub uchybienie temu terminowi powoduje bowiem wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony, kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W omawianym przypadku będzie to brak możliwości merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie płatności z tytułu owoców miękkich.

Słusznie zatem zarówno Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. jak i Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaakcentował, iż w odniesieniu do tego rodzaju terminów nie stosuje się przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego regulacji, dotyczących ich przywracania.

Wskazać przy tym należy, że stanowisko takie nie budzi wątpliwości w doktrynie. W odróżnieniu do terminu materialnoprawnego, który wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym (...), uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego. Warszawa 2004 str. 321). Dla rozróżnienia charakteru terminu istotnym kryterium jest umieszczenie przepisu wyznaczającego dany termin w ustawie materialnej lub w ustawie procesowej, co jednak nie zawsze jest wystarczające (np. z uwagi na występujące niejednokrotnie pomieszanie regulacji materialnej i procesowej w jednym akcie prawnym). W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że przy rozstrzyganiu, czy dany termin ma charakter materialny czy procesowy, decydujące znaczenie ma skutek upływu terminu. Jeżeli skutek ten polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub na niemożności jego realizacji, co ma miejsce w rozważanym przypadku, termin ma charakter prawnomaterialny (Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 5 listopada 1976 r., OSN 1977, poz. 186).

Podobne poglądy zostały wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak, w wyroku z dnia 22 marca 1993 r. sygn. SA/Ka 1230/94 (nie publ.) stwierdzono, że przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmian lub wygaśnięcia prawa należą do przepisów materialnoprawnych. Zatem materialnoprawny charakter mają terminy wyznaczające okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego na przykład poprzez wydanie decyzji lub bezpośrednio z mocy prawa. Termin materialnoprawny ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację prawa podmiotowego; konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności, termin ten może być przywrócony tylko i wyłącznie przepisem ustawy (por. uchwała NSA z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997/2/56). Ustanowienie określonego terminu jako materialnoprawnego ma na celu ukształtowanie w określonym czasie pewnej konkretnej sytuacji prawnej, której po jego upływie nie można zmienić, tym samym ich ustanowienie ma na celu zapewnienie stabilności stosunków prawnych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 126/08).

Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia art. 17 ustawy o rolnictwie ekologicznym, w ocenie Sądu, uznać go należało za całkowicie bezzasadny. Wskazać w tym zakresie jedynie należy, iż kwestia wydania przez Jednostkę Certyfikującą dowodu na prowadzenie plantacji malin nie ma znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Przypomnieć należy, że decyzja odmowna w zakresie nieprzyznania płatności z tytułu uprawy owoców miękkich zasadzała się na fakcie niedostarczenia w terminie wymaganej umowy kontraktacji. Bez znaczenia w tym przypadku pozostawał fakt rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej w tym zakresie i fakt posiadania plantacji malin.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

bg