Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 44/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 14a, art. 14c par. 1, art. 14e par. 1, art. 14h, art. 120, art. 121 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 7 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 4 pkt 4, art. 15 ust. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 190, art. 269 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant pomocnik sekretarza Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 7 marca 2012r. sprawy ze skargi spółki A na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej– działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego I. uchyla zaskarżoną interpretację ; II. określa , że zaskarżona interpretacja nie podlega wykonaniu ; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej , działającego z upoważnienia Ministra Finansów , na rzecz skarżącej spółki kwotę 457 ( czterysta pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 19 października 2009r. spółka A (dalej cyt. jako spółka, skarżąca) wniosła o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych w celu pozyskania kapitału pieniężnego z emisji akcji.

Spółka wskazała, że w 2007r. zmieniła swój status na spółkę publiczną w rozumieniu art. 4 pkt 20 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. Nr 184, poz. 1539 ze zm., dalej cyt. jako ustawa o ofercie) oraz zamierzała pozyskać kapitał w drodze emisji akcji skierowanych do inwestorów zainteresowanych obrotem tymi akcjami w zorganizowanym systemie obrotu, podlegającym regulacjom ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538 ze zm., dalej cyt. jako ustawa o obrocie).

W związku z powyższym spółka poniosła koszty wprowadzenia jej akcji do obrotu w alternatywnym systemie obrotu (ASO) w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy obrocie, prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie (w skrócie GPW) na rynku "New Connect" :

- w 2007r. w wysokości 134.206,75 zł,

- w 2008r. w wysokości 669.141,27 zł,

- w 2009r. w wysokości 44.712,30 zł.

Wydatki te były udokumentowane fakturami VAT, umowami, itp. Jednak wydatki te nie znajdowały się w katalogu wymienionym w art. 16 ustawy z dnia 15 lutego1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 54, poz. 654 ze zm., dalej cyt. jako p.d.o.p.). Obejmowały one:

- wydatki na przygotowanie, sporządzenie i złożenie w GPW oraz dystrybucję Dokumentu Informacyjnego, które były wydatkami dla doradców spółki (autoryzowanego doradcy, doradcy prawnego, biegłego rewidenta), oraz wydatkami wewnętrznymi spółki;

- wydatki związane z samym wprowadzeniem akcji spółki na ASO "New Connect"

i dematerializacją (np.: wydatki na wynagrodzenia dla autoryzowanego doradcy i doradcy prawnego, na opłaty rejestracyjne w Komisji Nadzoru Finansowego, koszty dematerializacji akcji w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych, opłaty giełdowe, itd.);

- wynagrodzenie dla doradcy finansowego za dokonanie wycen spółki, sporządzenie memorandum inwestycyjnego i innych materiałów związanych z pozyskaniem kapitału oraz wynagrodzenie za pozyskanie inwestorów i kapitału;

- wydatki na public relations związane z wejściem i funkcjonowania na ASO "New Connect" (w tym w szczególności koszty reklam i informacji w mediach, wynagrodzenie dla agencji PR);

- koszty związane z przygotowaniem organizacyjnym do funkcjonowania na ASO "New Connect" (np. koszty szkoleń, koszty wprowadzenia zasad raportowania, koszty raportowania, koszty wdrożenia relacji inwestorskich i PR właściwych dla spółki publicznej).

Dodatkowo wskazano, że wszystkie trzy emisje akcji były emisjami dokonywanymi w trybie tzw. subskrypcji prywatnej, o której mowa w art. 431 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeksu spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej cyt. jako k.s.h.). W związku z tym w odniesieniu do każdej z emisji w istocie doszło do dwóch odrębnych prawnie i organizacyjnie zdarzeń prawnych i procesów, tj.: podwyższenia kapitału zakładowego spółki i wynikającej z tego emisji akcji, zakończonych rejestracją tych zdarzeń w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, oraz wprowadzenia do obrotu na ASO "New Connect" wyemitowanych akcji wszystkich trzech serii dokonanego zgodnie z regulacjami ustawy o ofercie oraz regulacjami ASO "New Connect" (m.in. Regulaminem ASO).

W konsekwencji koszty pozyskania kapitału i nierozerwalnie związane

z nimi koszty wejścia na ASO "New Connect" były wskazane odrębnie od kosztów podwyższenia kapitału zakładowego. Środki pieniężne pozyskane w wyniku w/w działań (pozyskania inwestorów, emisji akcji i wejścia na ASO "New Connect") przeznaczone zostały na cele inwestycyjne zapisane w memorandum inwestycyjnym i jego aktualizacjach. Środki pieniężne pozyskane w ten sposób skutkowały rozwojem firmy (zwiększeniem mocy produkcyjnych, wydajności, wielkości sprzedaży oraz przyczyniły się do ekspansji na polskim rynku).

W związku z powyższym stanem faktycznym zadano pytanie – "Czy opisane powyżej koszty poniesione w celu pozyskania kapitału pieniężnego

z emisji akcji na rozwój przedsiębiorstwa spółki i wprowadzenie tych akcji Spółki do obrotu w zorganizowanym systemie obrotu - alternatywnym systemie obrotu prowadzonym przez GPW pod nazwą "New Connect", Spółka może potraktować jako koszty uzyskania przychodu w rozliczeniu podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2007 - 2009".

Zdaniem spółki z ekonomicznego punktu widzenia emisja akcji jest sposobem pozyskania kapitału, który umożliwia rozwój przedsiębiorstwa, chociażby poprzez podjęcie określonych działań inwestycyjnych. Emisja akcji jest ponadto częstym alternatywnym sposobem pozyskania kapitału w stosunku do kredytów i pożyczek, których pozyskiwanie związane jest ze spełnianiem nierzadko wyśrubowanych kryteriów dotyczących zdolności kredytowej, nie mówiąc o tym, że jest po prostu kosztowniejsze. W praktyce przeznaczenie środków pochodzących z emisji na działalność inwestycyjną skutkuje w przyszłości zwiększeniem potencjału ekonomicznego przedsiębiorstwa, a tym samym przekłada się wprost na uzyskanie lub zwiększenie przychodów.

Tym samym opierając się o art. 15 ust.1 i ust. 4d p.d.o.p. oraz poglądy doktryny wskazano, że związek poniesienia kosztu z uzyskaniem przychodu nie musi być bezpośredni. Wystarczy zatem, aby zaistniał odpowiedni związek przyczynowo-skutkowy, o niezwykle prostej konstrukcji, składającej się z trzech elementów: racjonalnego zamiaru uzyskania przychodu, poniesienia kosztu, uzyskania przychodu, tudzież zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu. Spełnienie powyższych warunków, oraz nie umieszczenie danych kosztów przez ustawodawcę w katalogu zawartym w art. 16 p.d.o.p. powinno zatem, w każdym przypadku umożliwić rozliczenie kosztów przez podatnika.

Sama ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie stawia warunku bezpośredniości takiego związku. Taka przesłanka nie występuje w przepisach tej ustawy. Spółka, ponosząc przedmiotowe koszty związane z pozyskaniem inwestorów i wprowadzeniem jej akcji do obrotu w zorganizowanym systemie obrotu, kierowała się zamiarem pozyskania środków finansowych na inwestycje w działalność mającą w przyszłości skutkować utrwaleniem jej pozycji lub ekspansją na rynku, a przez to powiększeniem przychodów. Jednoznacznie więc uzyskanie przychodów nierozerwalnie łączy się z poniesieniem kosztu, pomimo swojego pośredniego charakteru, a jak wskazują powyższe przepisy i głos doktryny, to właśnie takie koszty miał na myśli ustawodawca tworząc art. 15 ust. 1 i ust. 4d p.d.o.p..

Wskazano, że proces pozyskania kapitału od inwestorów i wprowadzenia akcji na ASO nie jest w żadnym razie procesem "utworzenia lub powiększenia kapitału zakładowego", o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 4 p.d.o.p.. Koszty te bowiem należy kwalifikować:

– jako koszty pozyskania finansowania (tj. pozyskania inwestorów) niezbędnego

w działalności spółki, albowiem spółka publiczna, której akcje są płynne i można je sprzedać na zorganizowanym rynku giełdowym (ASO "New Connect" jest takim rynkiem), ma znacznie większą łatwość pozyskiwania szerokiego kręgu inwestorów niż spółka "prywatna" - czyli koszty te stanowią pośrednie koszty uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 p.d.o.p., lub też ewentualnie;

– jako koszty związane z zachowaniem i zabezpieczeniem źródła przychodów (tu głównie chodzi o te koszty, które związane są ze statusem spółki publicznej, jak np. opłaty giełdowe, opłaty rejestracyjne w Komisji Nadzoru Finansowego, koszty dematerializacji akcji, koszty utrzymania relacji inwestorskich) - czyli jako koszty uzyskania przychodu wprost wymienione w art. 15 ust. 1 p.d.o.p.

W świetle powyższego jednoznacznie stwierdzono, że przedmiotowe wydatki spółki można zakwalifikować jako koszty uzyskania przychodów. Warunkiem jest tylko to, aby poniesione wydatki spełniały warunki określone przez art. 15 ust. 1 p.d.o.p. Środki uzyskane w wyniku poniesienia przedmiotowych kosztów i emisji akcji zostały przez spółkę przeznaczone na działalność inwestycyjną prowadzoną w celu zwiększenia sprzedaży, a co za tym idzie zwiększenia przychodów, co potwierdzają dokumenty posiadane przez spółkę. Poza tym wydatki te przede wszystkim wyasygnowano na pozyskanie kapitału i wprowadzenie akcji spółki do obrotu na ASO, a nie w związku z samym podwyższeniem kapitału zakładowego spółki. Dlatego też przedmiotowe koszty stanowią pośrednie koszty uzyskania przychodu spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej, działając jako organ upoważniony przez Ministra Finansów, w interpretacji indywidualnej z dnia "[...]",Nr "[...]"uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu wskazał, że wszelkie koszty ponoszone przez spółkę akcyjną przy jej założeniu lub rozszerzeniu, związane z emisją akcji, pozostają w bezpośrednim związku z utworzeniem lub podwyższeniem kapitału zakładowego.

Organ powołał treść art. 302, art. 306 pkt 2, art. 309 § 3 i § 4, art. 310 § 1 i art. 431 § 1 k.s.h. oraz art. 12 ust. 1 pkt 1 i art. 15 ust. 1 p.d.o.p.. Podkreślił, że dokonując analizy wydatków związanych z pozyskaniem kapitału zakładowego w wyniku emisji akcji, należy się odnieść do przepisu art. 12 ust. 4 pkt 4 p.d.o.p., gdyż poniesione wydatki związane są z otrzymaniem dopłaty do kapitału na jego pokrycie. Istnieje więc konkretny związek pomiędzy otrzymanymi środkami za pomocą których pozyskano kapitał, a poniesionymi wydatkami, będącymi skutkiem jego pozyskania. Skoro w świetle art. 12 ust. 4 pkt 4 p.d.o.p. wartości majątkowe wniesione na pokrycie kapitału zakładowego spółki nie stanowią jej przychodu, wobec tego nie można traktować wydatków związanych z pozyskaniem kapitału zakładowego jako kosztów uzyskania przychodów. Nie odnoszą się one bowiem do przychodu podatkowego i są bezpośrednio powiązane z przeprowadzeniem neutralnej podatkowo operacji na kapitale zakładowym spółki. Przychód ten nie powstaje jako efekt bieżącej działalności gospodarczej podatnika. Spółka ma prawo oczekiwać, iż w określonej perspektywie czasowej podwyższenie kapitału i związane z tym rozszerzenie działalności będzie generowało zwiększone przychody, ale będą to już przychody z bieżącej działalności gospodarczej. Przychód z tej działalności jest przychodem odrębnym od przychodu otrzymanego na podwyższenie kapitału zakładowego. Z osiągnięciem tego przychodu będą się wiązały odrębne wydatki stanowiące koszt jego uzyskania. Okoliczność, że dokonując przedmiotowych wydatków związanych z emisją akcji spółka zakłada, iż w efekcie będą one generowały przychody z działalności gospodarczej, nie podważa jednak ich bezpośredniego związku z przychodem w postaci środków pieniężnych z tej emisji, który spółka otrzyma na podwyższenie kapitału.

W związku z tym organ podatkowy stwierdził, że skoro przychód otrzymany na powiększenie kapitału zakładowego nie stanowi przychodu dla celów podatkowych, to koszty jego uzyskania nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 p.d.o.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem nie stanowią kosztów podatkowych wydatki, co prawda nie wymienione w art. 16 ust. 1 p.d.o.p., ale związane z przysporzeniami nie uważanymi za przychód przez ustawodawcę (art. 12 ust. 4 pkt 4 p.d.o.p.).

Jednocześnie organ odniósł się do powołanych we wniosku wyroków sądów administracyjnych wskazując, iż odzwierciedlają one jedynie linię tej części orzecznictwa, która jest korzystna dla spółki w omawianym kontekście. Tymczasem w odniesieniu do analizowanego zagadnienia nie można mówić o jednolitej linii orzecznictwa sądowego. Jako przykład rozstrzygnięć odmiennych od powołanych przez spółkę wymieniono m.in.: wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 października 2007r. sygn. akt I SA/Bd 546/07 oraz wyrok NSA z 23 lutego 2009r. sygn. akt II FSK 1753/07.

Powyższą interpretacje zaskarżyła spółka A, reprezentowana przez pełnomocnika zarzucając jej naruszenie:

– art. 15 ust 1 p.d.o.p. poprzez uznanie, iż koszty wskazane we wniosku i poniesione przez spółkę nie są kosztami uzyskania przychodów;

– art. 15 ust 4d p.d.o.p. poprzez uznanie, iż koszty wskazane we wniosku i poniesione przez spółkę nie są kosztami uzyskania przychodów innymi niż bezpośrednie, a potrącanymi w dacie ich poniesienia;

– 12 ust. 4 pkt 4 p.d.o.p. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na rozszerzeniu jego zakresu stosowania na koszty, które nie są w nim ujęte, a tym samym zastosowanie na niekorzyść podatnika zabronionej w prawie podatkowym interpretacji rozszerzającej czy analogii oraz złamanie zasady zakazującej rozstrzygania wątpliwości na niekorzyść podatnika;

oraz naruszenie:

– art. 14a ustawy z dnia 29 sierpnia 2002r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej cyt. jako Ord. pod.) poprzez jego niezastosowanie w wyniku pominięcia wyroków sądów administracyjnych wydanych w zbieżnych stanach faktycznych, a powołanie się na wyroki wydane w odmiennych stanach faktycznych;

– art. 14 b Ord. pod. poprzez wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego w oparciu o stan faktyczny nie wynikający z treści wniosku;

– art. 14 c § 1 Ord. pod. poprzez nierozpoznanie i brak oceny istoty sprawy, albowiem Dyrektor miast rozpoznać istotę sprawy i odnieść się specyficznie do tego rodzaju kosztów, który został wskazany we wniosku (tj. kosztów wprowadzenia wyemitowanych akcji do obrotu w alternatywnym systemie obrotu działającym pod nazwę New Connect i kosztów związanych z funkcjonowaniem spółki jako spółki publicznej), odniósł się do kosztów związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego, których wniosek nie dotyczył i które spółka wyraźnie za zakresu wniosku wyłączyła;

– art. 120 Ord. pod. poprzez naruszenie zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa;

– art. 121 § 1 Ord. pod. poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Dyrektor Izby Skarbowej zupełnie pominął, iż przedmiotem interpretacji jest kwestia kosztów towarzyszących emisjom akcji i wejściu skarżącej na rynek giełdowy jako spółki publicznej, a nie kwestia kosztów związanych ze zwykłym podwyższeniem kapitału zakładowego. Organ podatkowy dokonał oceny innych zdarzeń niż zaprezentowane w pierwotnym wniosku. Skarżąca poniosła omówione we wniosku koszty w celu pozyskania środków finansowych na działalność a nie po to, aby dokonać oderwanej od jej działalności czynności podwyższenia kapitału zakładowego.

Podkreślono, że emisje akcji były emisjami dokonywanymi w trybie tzw. subskrypcji prywatnej, o której mowa w art. 431 § 2 pkt 1 k.s.h., czyli nie były publicznymi emisjami adresowanymi do nieoznaczonego adresata.

Zarzucono interpretacji dokonanie wykładni art. 12 ust. 4 pkt 4 p.d.o.p. w całkowitym oderwaniu od przedstawionego stanu faktycznego przez stronę, która wyraźnie je wymieniła i wykluczyła koszty mieszczące się w tym przepisie.

Zarzut naruszenia art. 14c § 1 Ord. pod. uzasadniono w ten sposób, iż zaskarżona interpretacja traktuje o innych rodzajowo kosztach niż koszty opisane we wniosku przez spółkę. Organ kwestionuje bowiem poddane interpretacji koszty przy pomocy argumentów właściwych wyłącznie dla kosztów związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego podczas, gdy nie odnosi się w ogóle do kosztów właściwych wyłącznie dla wprowadzenia akcji do obrotu na ASO. Tymczasem ponosząc wydatki związane z wprowadzeniem wyemitowanych akcji do obrotu na rynku "New Connect" spółka nie uzyskuje wartości nominalnej akcji czy możliwości rejestracji podwyższenia kapitału, ale uzyskuje możliwość pozyskania z rynku kapitałowego znacznych środków finansowych, których wysokość jest skorelowana z wartością spółki a nie z wysokością podwyższenia kapitału zakładowego. Spółka – emitent w ramach projektu wprowadzenia akcji do obrotu na rynku regulowanym doprowadza do zbycia części wartości spółki inwestorom, w zamian za ich wpłaty na akcje. Emisje akcji na rynkach prowadzonych przez GPW są zbywane po wartościach przekraczających (czasami wiele razy) wartość nominalną podwyższonego kapitału. Oznacza to, że chodzi tu nie o podwyższenie kapitału a pozyskanie środków finansowych odpowiadających określonej części wartości spółki. Emisja akcji jest instrumentem pozyskiwania kapitału podobnie jak kredyt. Zatem poniesione wydatki powinny być uznane za koszt uzyskania przychodu tak jak odsetki od kredytu.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2009r. sygn. akt II FSK 1882/07 pełnomocnik spółki podniósł, że podatnik w sprawie zakończonej tym wyrokiem znajdował się w identycznej sytuacji jak skarżący i sądy administracyjne przyznały, iż miał on prawo do potrącenia kosztów uzyskania przychodów. Jego zdaniem orzecznictwo jest tu jednolite na korzyść skarżącej. Stanowisko organu interpretującego w niniejszej sprawie, nie uwzględniające tego orzecznictwa, narusza zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej dopuścił się nadużycia powołując w zaskarżonej interpretacji wyroki wydane w odmiennych stanach faktycznych, nie mających nic wspólnego z pozyskaniem środków finansowych za pośrednictwem zbywania akcji na rynkach regulowanych GPW. W ocenie autora skargi spośród szeregu orzeczeń jedynie wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 października 2007r. sygn. akt I SA/Bd 546/07 został przywołany zasadnie.

Wskazując treść art. 15 ust. 1 p.d.o.p. i na pośredni charakter poniesionych kosztów pełnomocnik końcowo podał, że środki uzyskane z emisji akcji zostały przeznaczone na działalność inwestycyjną prowadzoną w celu zwiększenia sprzedaży, a w konsekwencji – zwiększenia przychodów. Wydatki zaś wyasygnowano przede wszystkim na wprowadzenie akcji skarżącej spółki do obrotu na rynku regulowanym "New Connect" a nie w związku z samym w sobie podwyższeniem kapitału zakładowego. Wobec tego omawiane koszty winny zostać uznane za koszty uzyskania przychodów w rozumieniu ustawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Nie zgodził się z argumentacją skarżącej, iż występuje podobieństwo między pozyskiwaniem środków finansowych na działalność, rozwój, przez emisję akcji i przez zaciąganie kredytów, zatem wydatki powinny stanowić koszty uzyskania przychodu, tak jak odsetki. Podstawowa różnica do obowiązek zwrotu kredytu (pożyczki), czego nie można powiedzieć o kapitale pozyskanym z emisji akcji.

Dodatkowo wskazał, że skarżąca występowała już wcześniej z wnioskiem w podobnym zakresie i w tej sprawie stanowisko wnioskującej również uznano za nieprawidłowe, a wniesioną skargę WSA w Olsztynie oddalił wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010r. sygn. akt I SA/Ol 863/09.

W piśmie procesowym z dnia 2 lipca 2010r. pełnomocnik skarżącej obszernie odniósł się do stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej zawartego w odpowiedzi na skargę. Podkreślił, że przedmiotem zapytania nie była kwalifikacja wydatków związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego a wyodrębnionych wydatków, ściśle związanych z wprowadzeniem akcji Spółki do obrotu ASO. Podwyższenie kapitału było tylko jedną z szeregu czynności w tym procesie. Stąd zarzuty w skardze, że organ mylnie wszystkie czynności uznał za związane z podwyższeniem kapitału.

W ocenie pełnomocnika skarżącej stan faktyczny podany we wniosku, do którego odnosiła się interpretacja z 8 września 2009r. był inny, nie zachodzi zatem przeszkoda do rozpoznania skargi niniejszej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 lipca 2010r., sygn. akt I SA/OI 280/10, oddalił wniesioną skargę.

W uzasadnieniu podniesiono, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek określony w art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a. ), gdyż przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest akt zawierający interpretację przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tym samym należy zgodzić się ze spółką, że sprecyzowanie kwot i rodzaju wydatków oraz ograniczenie zdarzeń (czynności) w związku z którymi wydatki zostały poniesione, oznaczało przedstawienie nieco innego stanu faktycznego niż we wniosku o interpretację, co do której zapadł wyrok tut. WSA z dnia 28 stycznia 2010r., sygn. akt I SA/OI 863/09. Zatem Sąd był zobowiązany do merytorycznego rozpoznania skargi.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej i odwołując się do treści oraz wykładni art. 396 § 2, art. 432 i art. 431 § 7 k.s.h. oraz art. 12 ust 4 i art. 15 ust 4 p.d.o.p. podniósł, że wskazane przez spółkę wydatki nie mają jakiegokolwiek związku z przychodem. Wbrew wywodom skarżąceji tego rodzaju wydatki trudno uznać też za służące zachowaniu bądź zabezpieczeniu źródła przychodów. Rynek kapitałowy służy przede wszystkim akcjonariuszom. Na tym rynku akcje poszczególnych spółek są "towarem" oferowanym do zbycia lub nabywanym przez akcjonariuszy a nie spółkę (emitenta). Spółka jest natomiast poddawana stałej ocenie rynkowej, a jej wartość zależy od wyników działalności operacyjnej. Może pozyskiwać kapitał na rozwój wyłącznie poprzez emisję nowych akcji, a to nierozerwalnie wiąże się z podwyższeniem kapitałów własnych.

Odnosząc się do argumentów o analogii między pozyskiwaniem środków finansowych na inwestycję poprzez kredyty bankowe i emisję akcji sąd wskazał, że według przepisów p.d.o.p. wszelkie wydatki na nabycie środków trwałych bądź wartości niematerialnych i prawnych – wydatki inwestycyjne – nie stanowią kosztów uzyskiwania przychodów. Również nie są takimi kosztami prowizje i odsetki od kredytów bankowych zapłacone do czasu przekazania środków trwałych bądź wartości niematerialnych i prawnych do używania.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła spółka.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 grudnia 2011r., sygn. akt II FSK 2237/10 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu powołano się na treść uchwały NSA z dnia 24 stycznia 2011r., sygn. akt II FPS 6/10, wskazującą, że "tylko wydatki związane z emisją nowych akcji, bez których nie jest możliwe podwyższenie przez spółkę akcyjną kapitału zakładowego, nie są kosztami uzyskania przychodów, stosownie do reguł wyrażonych w treści art. 12 ust 4 pkt 4 i art. 7 ust 1 i 2 w zw. z art. 15 ust 1 p.d.o.p.". Tym samym nie można jak uczynił to sąd pierwszej instancji przyjąć, że wszystkie wydatki związane z emisją akcji są wydatkami mającymi bezpośredni związek z podwyższeniem kapitału zakładowego. Trafnie w skardze kasacyjnej podnosi się, że wśród wskazanych we wniosku wydatków były takie, których poniesienie było konieczne dla podwyższenia kapitału w drodze emisji akcji, jak też i wydatki inne, związane z ogólnymi kosztami funkcjonowania spółki.

Mając zatem na uwadze treść wskazywanej uchwały, w ocenie NSA, wniesioną skargę kasacyjną należało w znacznej mierze uznać za uzasadnioną. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji zobligowany będzie zatem do oceny charakteru wydatków wskazanych we wniosku pod kątem ich niezbędności dla podwyższenia kapitału zakładowego oraz pod kątem ich związku z możliwością pozyskania przychodów zaliczanych do podstaw opodatkowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy strony podtrzymały swoje wcześniejsze stanowiska. Skarżąca spółka w piśmie z dnia 17 lutego 2012 r. , nawiązując do wytycznych w wyroku NSA oraz treści cytowanej uchwały NSA z dnia 24 stycznia 2011r. , sygn. akt II FPS 6/10 , dodatkowo podniosła , że koszty pozyskania kapitału i nierozerwalnie związane z nimi koszty wejścia na ASO New Connect nie mogą być utożsamiane z kosztami podwyższenia kapitału zakładowego. Nie stanowiły bowiem elementu koniecznego procesu podwyższenia kapitału zakładowego , a poniesione zostały w etapie późniejszym od podwyższenia kapitału zakładowego . Na podstawie art. 15 ust. 4d u.p.d.op. wskazane przez spółkę wydatki powinny więc podlegać zaliczeniu do kosztów pośrednich uzyskania przychodów .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Kontrola zaskarżonej interpretacji dokonywana jest przez sąd zarówno pod kątem zgodności z prawem postępowania organu interpretującego , jak i prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego i zastosowania ich do stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskującego o interpretację.

Dokonana przez sąd kontrola zaskarżonej interpretacji wykazała, że interpretacja narusza prawo , a zatem skargę należało uwzględnić.

Na wstępie niniejszych rozważań stwierdzić należy przede wszystkim , iż organ interpretujący nie wypełnił ciążących na nim obowiązków wynikających z przepisów postępowania. Z art.14c § 1 Ord. pod. wynika bowiem , że interpretacja powinna zawierać ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym. Organ powinien więc w sposób pełny i adekwatny do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego oraz zadanych pytań przedstawić swoje stanowisko w postaci oceny stanowiska wnioskodawcy , umotywowanego poprzez rozważenie stanu faktycznego w aspekcie wszystkich przepisów prawa mających zastosowanie. Interpretacja indywidualna to bowiem nie tylko uznanie stanowiska wnioskodawcy za prawidłowe lub nieprawidłowe ale także prawne uzasadnienie takiej oceny. Organ nie może przy tym odnosić się tylko do części ( niektórych) elementów stanu faktycznego , pomijając inne oraz dokonać tylko wybiórczej oceny prawnej. Taka interpretacja narusza niewątpliwie zasady z art.120 i art.121 § 1 Ord. pod. , które mają odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 14h Ord. pod. Określona w art. 120 Ord. pod. zasada praworządności oznacza nakaz przestrzegania prawa przez organy w ich działaniach. Zasada ta jest realizacją zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji RP. Wiąże się ona z zasadą zaufania określoną w art.121 § 1 Ord. pod. Tylko postępowanie odpowiadające zasadzie praworządności może bowiem pogłębiać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.

Na takie znaczenie wymienionych zasad postępowania w postępowaniu o wydanie interpretacji wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych , w szczególności wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2009r., sygn. akt II FSK 1934/07 ( baza internetowa orzeczeń NSA ; vide także wyroki : WSA w Poznaniu z 14.05.2009r., sygn. akt I SA/Po 251/09 ; WSA w Lublinie z dnia 09.01.2009r., sygn. akt 664/08). W tym wyroku NSA zwraca nadto uwagę na cel instytucji indywidualnej interpretacji podatkowej. Wskazuje , że "podmiot występujący o interpretację , chce uzyskać odpowiedź na pytanie , jaka norma jest właściwa dla przedstawionego we wniosku stanu faktycznego. Jest to swego rodzaju pomoc prawna , która spełnia swój cel jedynie wtedy , gdy osoba pytająca uzyskuje wiedzę o prawidłowości bądź nieprawidłowości przedstawionego przez siebie stanowiska. Występując o interpretację strona chce mieć bowiem pewność co do konsekwencji podatkowych w odniesieniu do przedstawionego przez nią stanu faktycznego. Interpretacja powinna więc odnosić się w pełni do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego i zawierać odpowiedź na wszystkie postawione przez stronę pytania".

W rozpoznawanej sprawie zaskarżona interpretacja indywidualna nie odnosi się do wszystkich elementów stanu faktycznego i związanego z nim pytania wnioskodawcy. Wnioskodawca wyraźnie sformułował bowiem , że oczekuje od organu interpretacji co do uznania za tzw. koszty podatkowe wydatków poniesionych w związku z dwoma odrębnymi prawnie i organizacyjne zdarzeniami , a mianowicie podwyższeniem kapitału zakładowego spółki i wynikającej z tego emisji i objęcia akcji oraz wprowadzeniem do obrotu na ASO New Connect wyemitowanych akcji wszystkich trzech serii. Natomiast organ , co słusznie zarzuca skarga , ograniczył interpretację i ocenę prawną tylko do pierwszego z tych zdarzeń , tj. kosztów związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego w drodze emisji akcji. W uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji całkowicie pominięto natomiast kwestie związane z drugim istotnym elementem stanu faktycznego. We wniosku o interpretacje Spółka wyraźnie wyszczególniła wydatki poniesione w celu pozyskania kapitału pieniężnego z emisji akcji na rozwój przedsiębiorstwa i wprowadzenia tych akcji do obrotu na alternatywnym systemie obrotu prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych pod nazwą New Connect , jako grupę kosztów (wydatków) odrębną od kosztów związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego. Charakteru tych kosztów zaskarżona interpretacja nie oceniła , nie udzielając wnioskodawcy odpowiedzi na postawione w tym zakresie pytanie. Jeżeli organ uważał , że takie wyodrębnianie zdarzeń nie jest dopuszczalne i uzasadnione powinien stwierdzić i wykazać to w uzasadnieniu prawnej oceny interpretacji. Wydana interpretacja była zatem niepełna i jako taka niezgodna z wymienionym wyżej przepisami ordynacji podatkowej.

Podniesienia wymaga przy tym , że sąd dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji nie może zastępować organu i dokonywać interpretacji w zakresie niedokonanym przez organ. Celem sądowej kontroli jest bowiem zbadanie zgodności z prawem stanowiska organu uprawnionego do dokonania interpretacji indywidualnej. Badanie takie nie jest możliwe jeśli organ nie przedstawił swego stanowiska i jego uzasadnienia prawnego.

Niezależnie od powyższego, stwierdzić należy , iż zaskarżona interpretacja w części w jakiej zawiera ocenę stanowiska Spółki w zakresie wydatków związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego poprzez emisję akcji , narusza prawo materialne. Organ interpretujący stwierdził , że dokonując analizy wydatków związanych z pozyskaniem kapitału zakładowego w wyniku emisji akcji , zasadnicze znaczenie ma art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy p.d.o.p. , gdyż poniesione wydatki związane są z otrzymaniem dopłaty na jego pokrycie. Skoro więc zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 4 p.d.o.p. przychodów ( wartości majątkowych ) otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego nie zalicza się do przychodów , to wydatków związanych z pozyskaniem kapitału zakładowego nie można traktować jako kosztów uzyskania przychodów. Nie odnoszą się one bowiem do przychodu podatkowego i są bezpośrednio powiązane z przeprowadzeniem neutralnej podatkowo operacji na kapitale zakładowym Spółki. Nie są to więc koszty podatkowe w rozumieniu art. 15 ust. 1 p.d.o.p.

Jak wynika z powyższego stanowiska organu interpretującego , w interpretacji przyjęto generalnie , że wszystkie (całość) wydatki związane z działaniami na rzecz podniesienia kapitału zakładowego w drodze emisji akcji , nie mogą stanowić kosztów podatkowych uwzględnianych przy wyliczaniu podstawy opodatkowania (dochodu) zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 p.d.o.p. Jest to jednak stanowisko niezgodne z art. 15 ust. 1 oraz art. 12 ust. 4 pkt 4 p.d.o.p. Kwestię tę rozważył i wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 24 stycznia 2011r., sygn. akt II FPS 6/10 , powołaną także w wyroku NSA z dnia 7 grudnia 2011r., sygn. akt II FSK 2237/10 , którym uchylony został pierwszy wyrok zapadły w niniejszej sprawie.

W cytowanej uchwale NSA stwierdził , że nie można uznawać spornych wydatków w całości jako powiązanych z kategorią "nie-przychodów" z art. 12 ust.4 pkt 4 p.d.o.p.. Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie można , w ocenie NSA , mówić o innych przychodach niż te , które zostały wymienione w art. 12 ust. 1 p.d.o.p. Konstrukcja tego przepisu powoduje , że gdyby nie wyłączenie z przychodów w art. 12 ust. 4 pkt 4 tej ustawy , wpłaty na kapitał zakładowy również w przypadku jego podwyższenia stanowiłyby przychód spółki kapitałowej. Na zasadzie art. 7 ust. 2 p.d.o.p. przychód ten brany byłby pod uwagę w rachunku wyliczenia dochodu podlegającego opodatkowaniu. Z mocy art. 12 ust. 4 pkt 4 p.d.o.p. tego rodzaju przychód ( "nie - przychód") jest pomijany dla celów podatkowych. Skutkiem tej regulacji jest , że wydatki bezpośrednio powiązane z tym przychodem i warunkujące jego wystąpienie w postaci wniesienia podwyższonego kapitału nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów. Oceny tej nie można jednak rozciągnąć na tę część wydatków ogólnych spółki kapitałowej, których poniesienie tego rodzaju związku już nie cechuje , tj. tzw. koszty ogólne funkcjonowania osoby prawnej , służące zachowaniu albo zabezpieczeniu źródła przychodów i nie wykazujące związku z konkretnym przychodem. A zatem , według cytowanej uchwały , wydatki związane z nabyciem usług w celu emisji akcji należy zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów jako typowe koszty pośrednie związane z prowadzoną działalnością gospodarczą , której efekty podlegają opodatkowaniu. W konsekwencji, NSA stwierdza w tezie uchwały , że tylko wydatki związane z emisją nowych akcji , bez których nie jest możliwe podwyższenie przez spółkę akcyjną kapitału zakładowego , nie są kosztami uzyskania przychodów , stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 4 oraz art. 7 ust. 1 i 2 w związku z art. 15 ust. 1 p.d.o.p. Do tego rodzaju wydatków zaliczyć należy opłaty sądowe , notarialne , podatek od czynności cywilnoprawnych , a w przypadku podwyższenia kapitału w drodze emisji akcji w ofercie publicznej objętych prospektem emisyjnym dodatkowo ponoszone w związku z tym wydatki w postaci opłat giełdowych , kosztów druku dokumentów akcyjnych , kosztów sporządzenia , drukowania oraz dystrybucji prospektu emisyjnego lub jego skróconej wersji oraz kosztów oferowania papierów wartościowych. Natomiast pozostałe wydatki , stanowiąc koszty ogólne funkcjonowania spółki kapitałowej, stanowią koszty uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy p.d.o.p.

Jak wyżej stwierdzono , zaskarżona interpretacja nie dokonała analizy spornych wydatków ( kosztów) w sposób zaprezentowany w uchwale NSA , błędnie przyjmując, że całość wydatków związanych z emisją akcji celem podwyższenia kapitału zakładowego nie może stanowić kosztów podatkowych. Organ nie zbadał charakteru poszczególnych wydatków i ich związku z emisją akcji oraz wprowadzeniem akcji do obrotu w systemie ASO New Connect. W konsekwencji z naruszeniem prawa odmówiono uznania za koszty podatkowe także wydatków stanowiących koszty ogólne funkcjonowania spółki w rozumieniu art. 15 ust. 1 p.d.o.p.

Przedstawione stanowisko uchwały NSA , jako wiążące wszystkie składy tego sądu na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. , przywołane zostało w wyroku NSA i było przesłanką uchylenia zapadłego w niniejszej sprawie wyroku WSA w Olsztynie z dnia 8 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Ol 280/10. Ocena prawna NSA jest zatem wiążąca na podstawie art.190 p.p.s.a.

Zauważyć nadto należy , że już po wydaniu cytowanej uchwały NSA , zapadły orzeczenia sądów administracyjnych , wskazujące na konieczność zróżnicowania oceny wydatków ponoszonych w związku z emisją akcji celem podwyższenia kapitału zakładowego i zasadność uznawania niektórych z nich za koszty podatkowe związane z kosztami ogólnymi działania spółki. W orzeczeniach tych za takie koszty podatkowe uznane zostały wydatki na usługi doradcze , w tym doradztwo finansowe i prawne , badanie sprawozdań finansowych i kampanie promocyjne ( wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27.06.2011r. , sygn.akt I SA/Gl 291/11 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 01.02.2012r., sygn. akt I SA/Po 839/11, dostępne w internetowej bazie orzecznictwa NSA).

Niezależnie od powyższego , wskazania wymaga , że także organy interpretujące mają obowiązek uwzględniania orzecznictwa sądowego w wydawanych interpretacjach. Wynika to jednoznacznie z art. 14a oraz art. 14e § 1 Ord. pod. Nieuzasadnione pominięcie orzecznictwa sądowego narusza wyrażoną w art. 121 § 1 Ord. pod. zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych ( vide: S. Babiarz i inni " Ordynacja podatkowa. Komentarz", LexisNexis wyd. 6, W-wa 2010, s.109 , 120-121.; nadto wyroki : WSA w Warszawie z dnia 19.01.2010r. , sygn. akt II SA/Wa 1305/09, WSA w Olsztynie z dnia 24.02.2010r. , sygn. akt I SA/Ol 749/09 i z dnia 26.05.2011r. , sygn. akt I SA/Ol 190/11).

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ interpretujący powinien rozpatrzyć wniosek Spółki z uwzględnieniem ocen wynikających z cytowanej uchwały NSA oraz dokonać oceny w odniesieniu do całego stanu faktycznego przedstawionego we wniosku i poszczególnych wydatków w nim wyszczególnionych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a , sąd uchylił zaskarżoną interpretację , określając na mocy art. 152 p.p.s.a. , że nie podlega ona wykonaniu.

Na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a zasądzono zwrot kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy , opłatę skarbową od pełnomocnictwa jednego pełnomocnika oraz wynagrodzenie pełnomocnika (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).