Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 75/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
659
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy: article: art. 8a w zw. z art. 13b
journal: Dz.U. 2015 poz 900
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Danuta Kania, Maria Werpachowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi E.T. na przewlekłe prowadzenia postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 12 kwietnia 2017 r. 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych, 4. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz E.T. sumę pieniężną 1000 (słownie: tysiąc) złotych, 5. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz E.T. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

E. T. w dniu [...] kwietnia 2017 r., działając przez pełnomocnika adwokata J. K., skierowała do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek na podstawie art. 8 a w zw. z art. 13 b ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm.), dalej "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym", w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. poz. 2270) w przedmiocie ustalenia, że art. 15 lit. c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym podlega wyłączeniu stosowania wobec niej z uwagi na spełnienie przesłanek wskazanych w powyższych przepisach.

W obszernym uzasadnieniu wniosku skarżąca przedstawiła przebieg swojej służby oraz dołączyła 49 załączników – dokumentów potwierdzających ten przebieg.

Pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. organ, powołując się na art. 36 k.p.a., zawiadomił skarżącą, o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy do dnia 28 sierpnia 2017 r., które wynika z konieczności wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. Równocześnie organ wyjaśnił, że wystąpi do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z zapytaniem czy skarżąca pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/ rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. W następnej kolejności, po ustaleniach dokonanych przez ZER MSW, wystąpi do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby wnioskodawczyni na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto wskazano, że niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w których wnioskodawczyni pełniła służbę, lub jej następcy prawnego z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącej pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu. Wezwano również pełnomocnika skarżącej do złożenia dowodu wniesienia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

W dniu 9 maja 2017 r. pełnomocnik skarżącej przedłożył organowi potwierdzenie uiszczenia wskazanej wyżej opłaty skarbowej.

Pismem z dnia 16 maja 2017 r. organ wystąpił do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z prośbą o przekazanie informacji, czy wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz podanie, jakie okresy pracy i służby w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia. Dodatkowo w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 15c ust. 5, art. 22a ust.5 i 24a ust. 4 i 5 ww. ustawy spowodowanie przekazania potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii takiej decyzji na potrzeby powyższego postępowania.

Pełnomocnik skarżącej pismem z 26 czerwca 2017 r. na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 15c w zw. z art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na nierozpatrzeniu wniosku o wyłączenie stosowania wobec E. T. art. 15c powołanej ustawy w przewidzianym przepisami terminie, pomimo posiadania przez organ wszelkich dokumentów wystarczających do wyjaśnienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazał, że już sam fakt niewystąpienia do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MXSW oraz Instytutu Pamięci Narodowej od otrzymania wniosku do dnia sporządzenia niniejszego pisma świadczy o przewlekłym prowadzeniu postępowania.

W odpowiedzi na wezwanie organ wskazał, że pośród załączonych do wniosku dokumentów nie ma dokumentów z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW, które w tego rodzaju sprawach są niezbędne celem stwierdzenia, czy strona może podlegać stosownym przepisom ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Poinformował też, że przystąpił do zbierania materiału dowodowego w sprawie po usunięciu braku formalnego, tj. udowodnieniu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, które nastąpiło 12 maja 2017 r. Dalej organ wskazał, że stosowne pismo do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW skierował 16 maja 2017 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma potwierdza, że pełnomocnik skarżącej zapoznał się z nim 5 czerwca 2017 r.

W konkluzji organ stwierdził, że nie dopuścił się w sprawie naruszenia prawa polegającego na bezczynności lub przewlekłości prowadzonego postępowania.

Zakład Emerytalno-Rentowy MSW pismem z 8 maja 2017 r., poinformował, organ że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej. Została zwolniona ze służby z Wydziału [...] Komendy Wojewódzkiej Policji w K. w dniu [...] października 2010 r. Jednocześnie przekazano organowi poświadczoną za zgodność z oryginałem decyzję o zmianie wysokości świadczenia w związku z otrzymaną informacją z IPN o pełnieniu przez skarżącą służby na rzecz totalitarnego państwa, wydruk okresów zaliczonych do wysługi emerytalnej oraz poświadczoną kopię Informacji IPN o przebiegu służby, o czym poinformował wnioskodawczynię.

Następnie pismem z 12 lipca 2017 r. organ zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu mając na uwadze konieczność zebrania dowodów pozwalających na ustalenie, czy strona spełniła wynikając z art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wyłączenia wobec niej stosowania art. 15c, z prośbą o spowodowanie przekazania informacji o przebiegu służby wnioskodawczyni do dnia 31 lipca 1990 r.(w szczególności okresy służby, nazwy formacji, jednostki organizacyjne, komórki organizacyjne, zajmowane stanowiska, pełnione funkcje). Równocześnie pismem z tej samej daty organ zwrócił się do Komendanta Głównego Policji o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby wnioskodawczyni, które pozwolą ocenić spełnienie przez nią przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, w tym zwłaszcza informacji dotyczących stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek, dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach.

Pismem z dnia 7 września 2017 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawczyni o przebiegu dotychczasowego postępowania i powołując się na art. 36 k.p.a. zawiadomił, że rozpatrzenie wniosku będzie możliwe po zebraniu wskazanych dowodów, co powinno nastąpić do 23 kwietnia 2018 r.

Pismem z [...] września 2017 r. Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu udzielił odpowiedzi na pismo organu z 12 lipca 2017 r., do której dołączono kopie z akt osobowych o sygn. IPN [...] dotyczące przebiegu służby(pracy) skarżącej. Poinformowano, że w aktach odnaleziono dokumenty dotyczące służby od [...] września 1989 r.

Pełnomocnik E. T. w dniu 17 stycznia 2017 r. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r. wnosząc o:

1. stwierdzenie, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, oraz że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

2. zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania decyzji w terminie 30 dni;

3. przyznanie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz E. T. sumę pieniężną w kwocie 9.000,00 zł;

4. zasądzenie na rzecz E. T. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, wskutek czego upłynęły terminy załatwienia sprawy przewidziane w art. 35 § 1 - 3 k.p.a. Pomimo przedłożenia przez skarżącą wszelkich dokumentów poświadczających spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, organ do dnia dzisiejszego nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w tej sprawie. Działania organu są pozorne, nie wnoszą nic nowego do sprawy i niepotrzebnie przedłużają toczące się postępowanie. Organ stosując się do przepisu art. 36 § 1 k.p.a. zawiadamia skarżącą o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznacza kolejne, bardzo odległe terminy załatwienia sprawy, jednakże brak jest podstaw faktycznych jak i prawnych do takiego działania. Zgodnie bowiem z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązany jest zbadać wystąpienie dwóch przesłanek i wyłączenia stosowania art. 15c wskazanej ustawy, a mianowicie ustalenie, czy służba skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 roku miała charakter krótkotrwały oraz czy po dniu 12 września 1989 roku skarżąca rzetelne wykonywała swoje zadania i obowiązki, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przedmiotowe okoliczności organ administracji powinien ustalić w oparciu o pełną i obszerną dokumentację dostarczoną przez skarżącą, która swój wniosek oparła o dokumenty urzędowe - kopię swoich akt osobowych.

Dalej pełnomocnik podniósł, że skarżącej należy się słuszne zadośćuczynienie określone w przepisie art. 149 § 2 P.p.s.a. Na dzień składania niniejszej skargi skarżąca oczekuje już 9 miesięcy na rozstrzygnięcie jej wniosku. Z tego tytułu pomimo spełnienia przesłanek ustawowych od 1 października 2017 roku otrzymuje świadczenie w obniżonej wysokości. Wysokość zadośćuczynienia wskazana w petitum skargi stanowi kwotę 1000 zł pomnożoną przez liczbę miesięcy bezprawnego przewlekania postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, a w uzasadnieniu wskazał, że "biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz prawny (...) przedmiotowej sprawy oraz przytoczone orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych, należy podnieść, że wydłużenie terminu załatwienia jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/ rentowego/ rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin.". Organ poinformował też, że wpłynęła znaczna ilość spraw około 4100 wniesionych na podstawie art. 8 a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz, że w sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a obiektywnie weryfikowanymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji. Organ zakwestionował żądanie zasądzenia sumy pieniężnej w kwocie 9 000 zł co do zasady jak i wysokości. Podkreślił, że organ nie unika celowo rozstrzygnięcia w sprawie, ale dokonuje zgodnie z nałożonymi na niego obowiązkami ustawowymi zebrania materiału dowodowego koniecznego do wydania decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.

Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 P.p.s.a.

Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznaniu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 149 § 6 P.p.s.a.

Skarga jest dopuszczalna. Przed jej wniesieniem skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej k.p.a.

Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna.

Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań mimo, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

Wyjaśnić również należy, że celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na przewlekłość organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca wystąpiła w dniu [...] kwietnia 2017 r. do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na:

1. krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz

2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r. Zauważyć też należy, że decyzje wydawane przez organ na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności.

Chociaż zgodnie z treścią art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, to przedmiotowa sprawa została zakończona wydaniem decyzji administracyjnej dopiero [...] sierpnia 2018 r., pomimo, że organ jako kolejny termin jej zakończenia wyznaczył 23 kwietnia 2018 r., tj. po roku i 4 miesiącach od jej wszczęcia. Czynności podejmowane przez organ wskazane w pierwszej części uzasadnienia, opisane w skardze i znajdujące odzwierciedlenie w aktach administracyjnych podejmowane były w kilkumiesięcznych odstępach czasu. Zwłoka jakiej dopuścił się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy, nie może budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.

Początkowo organ podejmował czynności bez zbędnej zwłoki, bowiem po wpłynięciu wniosku skarżącej [...] kwietnia 2017 r. w dniu 26 kwietnia 2017 r. skierował do pełnomocnika pismo informujące o zamierzonych działaniach organu zmierzających do rozpatrzenia sprawy i równocześnie przedłużył termin zakończenia sprawy do 28 sierpnia 2017 r. Następnie po trzech tygodniach 16 maja 2017 r. skierował pismo do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW, a po otrzymaniu odpowiedzi tego organu z [...] czerwca 2017 r. (data wpływu do organu 5 lipca 2027 r.), wystąpił 12 lipca 2017 r. do Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i do Komendanta Głównego Policji o przesłanie stosownych dokumentów. Instytut Pamięci Narodowej odpowiedź przesłał pismem z dnia [...] września 2017 r.

Sąd stwierdza na podstawie akt administracyjnych organu, że po 19 września 2017 r. organ zaprzestał podejmowania jakichkolwiek czynności w sprawie tj. przez okres ponad 10 miesięcy do daty wydania decyzji w sprawie – [...] sierpnia 2018 r. Nie informował również Sądu o takich czynnościach. Natomiast wiedzę o wydaniu decyzji w sprawie Sąd uzyskał po wezwaniu organu 14 sierpnia 2018 r. do udzielenia takiej informacji.

Oznacza to, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę.

Sąd podkreśla, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od Kodeksu postępowania administracyjnego przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów k.p.a. Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt nie zwalniają z zarzutu przewlekłości. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy.

W świetle powyższego jest bezsporne, że organ prowadził przewlekle postępowanie w zakresie rozpoznania wniosku E. T., a ta przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku skarżącej w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym tj. 16 miesięcy, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego jego zakończenia, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała charakter rażącego naruszenia prawa.

Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. Sąd stwierdza, że w sprawie tej doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej.

Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie należącej do właściwości rzeczowej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, Sąd w pełni podziela. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy nie kończył postępowania i nie podejmował czynności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd stwierdza, że nie mógł zobowiązać organu do rozpatrzenia wniosku skarżącej, gdyż jak wskazano powyżej, bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. W dacie orzekania przez Sąd organ wydał już decyzję.

Zgodnie z treścią art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny. Ustalając wysokość nałożonej grzywny Sąd wziął pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, stanowiące wyżej omówione przyczyny przewlekłego prowadzenia postępowania, a w szczególności brak dołożenia należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby bez zbędnej zwłoki wydać decyzję, a także brak przyczynienia się strony do uchybienia terminowi załatwienia niniejszej sprawy. Sąd z urzędu wymierzył organowi grzywnę. Na jej wysokość (500 zł), poza oceną stopnia rażącej przewlekłości, wpływ ma także postrzeganie danego organu (który był bezczynny) w systemie organów Państwa i to jaka jest jego rola w kształtowaniu świadomości poszanowania prawa w społeczeństwie. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie wydawanych przez siebie decyzji jest naczelnym organem administracji rządowej. W tym zakresie powinności organu zobowiązanego są oczywiste.

Przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej ma przede wszystkim na celu danie stronie swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jej uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Ustalając wysokość tej kwoty (1000 zł) Sąd wziął pod uwagę znaczny okres oczekiwania na decyzję przez skarżącą, a także okoliczność, że E. T. zostało już znacząco obniżone świadczenie emerytalne, co stawia ją niewątpliwie w trudniej sytuacji bytowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - art. 149 § 1a P.p.s.a. Podstawą wymierzenia grzywny i przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. pkt 3 i 4 wyroku. Orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego wydano na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. W skład kosztów wchodzi wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej – 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł, łącznie 487 zł.