Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2298/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 66 ust. 1 pkt 16, art. 5 pkt 20, art. 82 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1938
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.
article: art. 6, 7, 8, 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2018 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez I. J. - opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej B. J. (dalej: skarżącej) - od decyzji [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: OW NFZ) z [...] grudnia 2014 r., znak [...] ustalającej, że skarżąca podlega od dnia 1 kwietnia 2011 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia dla niepełnosprawnego dziecka, wynikającego z pracy ojca na terenie Stanów Zjednoczonych, wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Social Security Administration) w B. w USA, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Okoliczności sprawy przedstawiają się następująco:

Pismem z [...] grudnia 2014 r. I. J. (opiekun prawny skarżącej) wystąpiła do Dyrektora [...] OW NFZ z prośbą o wydanie decyzji w sprawie objęcia skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobierania zagranicznego świadczenia pieniężnego wypłacanego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w B., USA.

Decyzją z [...] grudnia 2014 r. Dyrektor [...] OW NFZ ustalił, że skarżąca podlega od dnia 1 kwietnia 2011 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia dla niepełnosprawnego dziecka, wynikającego z pracy ojca na terenie Stanów Zjednoczonych, wypłacanego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych B. w USA.

Od powyższej decyzji opiekun prawny skarżącej, wniósł odwołanie.

Rozpoznając odwołanie Prezes NFZ odwołał się do zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego na który składają się m.in:

- przedstawiona przez opiekuna prawnego skarżącej kopia skierowanego do niej pisma Biura Świadczeń Federalnych Ambasady Stanów Zjednoczonych Ameryki w W. z [...] listopada 2014 r., w którym wskazano, że skarżąca otrzymuje z Zarządu Ubezpieczeń Społecznych (Social Security Administration) w B., USA świadczenie dla niepełnosprawnego dziecka wynikające z pracy ojca w Stanach Zjednoczonych. Świadczenie zostało przyznane począwszy od kwietnia 2011 r.;

- kopia postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich w Z. z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...] o ustanowieniu I. J. opiekunem całkowicie ubezwłasnowolnionej B. J.;

- kopia orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na rzecz B. J. w dniu [...] listopada 2006 r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L.;

- pismo Ambasady Amerykańskiej Dział Świadczeń Federalnych z dnia [...] lipca 2007 r., znak: [...] skierowane do [...] OW NFZ, w którym wskazano opis poszczególnych rodzajów świadczeń wypłacanych przez amerykański Zarząd Ubezpieczeń Społecznych (Social Security Administration);

- pismo Banku [...] z [...] listopada 2014 r., znak: [...] skierowane do opiekuna prawnego skarżącej, w treści którego wskazano, że skarżąca została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z dniem 17 września 2014 r., w związku z otrzymywaniem zagranicznego świadczenia z USA przekazywanego przez instytucję wypłacającą świadczenia emerytalno-rentowe tzw. "child's benefits" (świadczenie dziecięce), które bank zakwalifikował jako rentę socjalną.

W toku prowadzonego postępowania, na podstawie zgromadzonej dokumentacji a także pisma I. J. z [...] grudnia 2015 r., zawierającego informacje uzupełniające - broszury Social Security Administration w języku polskim ("Świadczenia z tytułu niezdolności do pracy", "Świadczenia emerytalne") oraz informacji z bazy danych Centralnego Wykazu Ubezpieczonych prowadzonego przez Narodowy Funduszu Zdrowia (CWU), zawierającej okresy ubezpieczenia skarżącej, w tym zgłoszenie jej do ubezpieczenia zdrowotnego przez Bank [...] za pośrednictwem ZUS od dnia 1 kwietnia 2011 r. organ przywołując treść art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej ustawa o świadczeniach) wskazał, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę. W myśl art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach, za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się - osobę objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, pobierającą rentę socjalną albo rentę strukturalną na podstawie ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. z 2003 r., poz. 539 ze zm.) lub ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1613 ze zm.), oraz osobę otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy. Podkreślił również, że ustawodawca nie wymienił w powyższym przepisie szczegółowo wszystkich aktów prawnych regulujących kwestię objęcia zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym. Enumeratywnie wymienił jedynie dwa spośród wielu aktów prawnych regulujących powyższą kwestię oraz w sposób wyraźny wskazał, iż za osobę pobierającą emeryturę lub rentę uważa się osobę "objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym".

Odwołując się do stanowiska Ambasady Stanów Zjednoczonych Ameryki w Polsce podniósł, że amerykański system ubezpieczeń socjalnych przewiduje różne kategorie świadczeń, których wypłata jest możliwa poza terytorium Stanów Zjednoczonych, w tym m.in. rentę dziecięcą - świadczenia przysługującego nieletnim lub niepełnosprawnym dzieciom osoby uprawnionej do otrzymywania emerytury lub renty, zarówno za jej życia jak i po śmierci. Wskazał, że informacje na temat uprawnień do wszelkich świadczeń znajdują się na stronie internetowej Social Securiry Administration (www.ssa.gov) - również w polskiej wersji językowej, w tym opracowanej w tym zakresie polskiej informacji m.in.: "Świadczenia dla dzieci niepełnosprawnych" (http://www.ssa.gov/pubs/PO-05-10026.pdf).

Podkreślił, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną od urodzenia. Jej ojciec – S. J. posiada uprawnienia do emerytury ze Stanów Zjednoczonych, wypłacanej przez amerykański organ emerytalno-rentowy (Social Security Administration) z siedzibą w B., USA. Ten sam organ przyznał skarżącej prawo do comiesięcznych świadczeń dziecięcych ("child's benefits"), przyznanych w związku z jej niepełnosprawnością. Podmiotem wypłacającym w Polsce wyżej opisane świadczenie jest Bank [...] Oddział w L.. Pierwsza wypłata przedmiotowego świadczenia została przelana przez podmiot zagraniczny do Banku [...] w sierpniu 2014 r., który ustalił, że świadczenie "child's benefits" wypłacane osobie pełnoletniej jest rodzajem renty, mającym odpowiednik w polskim systemie emerytalno-rentowym w postaci renty socjalnej.

Organ w całości podzielił stanowisko Banku co do charakteru wypłacanego świadczenia. Wskazał, że z dniem 17 września 2014 r. Bank [...] jako płatnik składek dokonał zgłoszenia skarżącej do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 kwietnia 2011 r. z tytułu: "emeryt lub rencista zamieszkały w Polsce, którego składka finansowana jest przez świadczeniobiorcę, mająca ustalone prawo do renty - osoba przedłożyła płatnikowi składek orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności" (kod: 2500 23) i naliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne z tego tytułu.

Odnosząc się do stanowiska opiekuna prawnego skarżącej, zgodnie z którym zagraniczne świadczenie dziecięce nie jest rentą, oraz że od kwoty wyżej opisanego świadczenia nie powinny być opłacane składki na ubezpieczenia zdrowotne, ponieważ skarżąca posiada już polską rentę socjalną, wypłacaną przez KRUS i opłaca z tego tytułu składki zdrowotne podkreślił, że świadczenia przyznawane przez podmiot zagraniczny (USA) dzieciom osób ubezpieczonych są zawsze oznakowane jako "child's benefits" (świadczenia dziecięce), jednak pod tą samą nazwą funkcjonują dwa rodzaje świadczeń:

1. świadczenie przyznane dziecku osoby ubezpieczonej (żyjącej), jeżeli to dziecko nabędzie niepełnosprawność,

2. świadczenie przyznane dziecku po śmierci osoby ubezpieczonej, mające charakter comiesięcznej renty rodzinnej.

Dla rozstrzygnięcia, jakiego rodzaju świadczenie zostało przyznane danemu dziecku, konieczne jest ustalenie okoliczności, (przyczyny) przyznania uprawnienia. W przypadku skarżącej świadczenie zostało przyznane w związku z jej niepełnosprawnością i niemożnością samodzielnego utrzymania się, a zatem zdaniem organu ma charakter renty socjalnej i skarżąca winna na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach, podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu od dnia 1 kwietnia 2011 r..

Organ podkreślił, że oznaczenie świadczeń transferowanych z zagranicy jest różnie tłumaczone na język polski. O charakterze prawnym otrzymywanego świadczenia pieniężnego z zagranicy nie stanowi sama nazwa świadczenia ale ryzyko ubezpieczeniowe chronione przez przepisy prawne, przewidujące w razie jego zajścia wypłacenie określonego świadczenia. Świadczenie wypłacane z powszechnego systemu zabezpieczenia społecznego przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w B., M. w USA (Social Security Administration), jest świadczeniem rentowym wypłacanym z zagranicy, a zatem rodzi obowiązek objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Okoliczność, iż w polskim systemie objęcia zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym nie wskazano wprost pojęcia "renta dziecięca" ("child's benefit"), nie stanowi okoliczności wyłączającej tego typu świadczenia z kręgu osób, o których mowa art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach.

W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył również, że rodzaj świadczenia wypłacanego skarżącej przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych B., USA - (Social Security Administration), w oryginalnej wersji językowej brzmi "benefits for adults disabled since childhood" - strona internetowa Social Security Administration (www.ssa.gov). Powyższe określenie jest tłumaczone przez Ambasadę Stanów Zjednoczonych jako "renta dziecięca" tj. świadczenie przysługujące nieletnim lub niepełnosprawnym dzieciom osoby uprawnionej do otrzymywania emerytury lub renty, zarówno za jej życia jak i po śmierci (pismo Ambasady Amerykańskiej Dział Świadczeń Federalnych z [...] lipca 2007 r., znak: [...] skierowane do [...] OW NFZ oraz pismo Ministerstwa Finansów z [...] grudnia 2007 r., znak: [...]).

Krąg osób uprawnionych do otrzymania powyższego świadczenia oraz okoliczności jego wypłacania są, zdaniem organu, zbliżone do kręgu osób uprawnionych i okoliczności uprawniających do otrzymywania renty socjalnej, o której mowa w przepisach ustawy z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2013 r., poz.982 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia.

W ocenie Prezesa NFZ rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem m.in. pisma Biura Świadczeń Federalnych Ambasady Stanów Zjednoczonych w W. z dnia [...] listopada 2014 r., pisma Działu Świadczeń Federalnych Ambasady Amerykańskiej z dnia [...] lipca 2007 r., analizy materiału dowodowego przekazanego przez panią I. J., reprezentującą skarżącą a także argumentów podniesionych przez odwołującą, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. J. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie dla strony kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazała, że ojciec skarżącej pracując w USA nabył prawo do emerytury wypłacanej przez Social Security Administration, które oferuje również świadczenia rodzinne dla członków rodziny osoby uprawnionej do otrzymywania emerytury lub renty. O tego typu świadczenia mogą ubiegać się:

małżonek w wieku min. 62 lat;

małżonek w wieku poniżej 62 roku życia, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem uprawnionym w bazie danych, który ma mniej niż 16 lat lub jest niepełnosprawny;

• były małżonek, jeżeli ma co najmniej 62 lata;

dzieci w wieku do 18 lat lub do lat 19 lat, jeżeli uczęszczają do szkoły w pełnym wymiarze godzin i nie ukończyły jeszcze szkoły średniej;

• dzieci niepełnosprawne, nawet jeśli mają 18 lat lub więcej.

Warunkiem otrzymania świadczenia rodzinnego "dla dziecka" jest okoliczność aby niepełnosprawność dzieci osoby uprawnionej do otrzymywania emerytur lub renty, nastąpiła przed ukończeniem przez dziecko 22 roku życia. Wskazała, że wymienione świadczenia określane przez SSA jako "spouse benefit" oraz "child benefit" nie są definiowane w polskim ustawodawstwie ponieważ w Polsce takie świadczenia nie są przyznawane. W związku z powyższym świadczeń tych nie można zaliczyć do emerytury lub renty.

Zdaniem strony skarżącej w toku prowadzonego postępowania organy błędnie ustalił charakter otrzymywanego świadczenia przyznanego za granicą jako renta socjalna. Organ II instancji ustalił charakter świadczenia otrzymywanego z SSA na podstawie pisma z dnia [...] listopada 2014 r. przesłanego przez Biuro Świadczeń Federalnych Ambasady Stanów Zjednoczonych w W. w którym świadczenie "child benefit" określone jest jako świadczenie dla niepełnosprawnego dziecka wynikające z pracy ojca w Stanach Zjednoczonych. Skarżąca podniosła, że Ambasada Stanów Zjednoczonych w W. stosuje różnorodne nazewnictwo wypłacanego świadczenia i nie jest, w ocenie skarżącej, organem uprawnionym do określenia czy w polskim systemie emerytalno-rentowym funkcjonuje tożsame świadczenie.

Nadmieniła również, że w publikacjach Nr [...] oraz Nr [...] opisujących świadczenia przyznawane w USA, wydanych przez Social Security Administration, których organ II instancji nie uwzględnił w trakcie rozpatrywania sprawy, szczegółowo opisane są okoliczności, krąg osób uprawnionych jak również nazewnictwo przyznawanych świadczeń. Są to świadczenia kwalifikowane jako "rodzinne" " dla dzieci".

Jej zdaniem organ błędnie wywodzi, że każde świadczenie wypłacane z amerykańskiego ubezpieczenia społecznego przyznane osobie niepełnosprawnej przesądza o objęciu zaopatrzeniem rentowym uprawnionego. Odwołując się do art. 4 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy podnosi, że w polskim systemie prawnym renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 roku życia. Świadczenie wypłacane jest osobom niepełnosprawnym bezpośrednio po osiągnięciu 18 roku życia w związku z brakiem możliwości zgromadzenia odpowiedniego okresu składkowego. Zależna jest również od sytuacji materialnej beneficjenta. Wypłata renty socjalnej nie jest uzależniona od nabycia praw emerytalnych przez rodziców beneficjenta oraz wysokości pobieranych przez nich świadczeń. Świadczenie przyznane jej córce związane jest natomiast z nabyciem przez jej ojca uprawnień emerytalnych w USA i nie jest zależne od sytuacji materialnej beneficjenta. Jego wysokość zależy wprost od wysokości pobieranej przez jej ojca emerytury. Skarżąca nadmieniła również, że sama ma przyznane świadczenie w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych w USA przez męża. Po osiągnięciu wieku 62 lat. SSA przyznało jej świadczenie rodzinne "spouse benefit". Od otrzymywanego świadczenia nie są pobierane składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] września 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z [...] grudnia 2014 r. stwierdzającą, iż skarżąca podlega od dnia 1 kwietnia 2011 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia dla niepełnosprawnego dziecka, wynikającego z pracy ojca na terenie Stanów Zjednoczonych, wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Social Security Administration) w B. w USA.

Istota sporu sprowadza się zatem do ustalenia, czy świadczenie otrzymane przez skarżącą z zagranicy jest – w świetle norm USA – równoważne rencie, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach.

W ocenie organu, krąg osób uprawnionych do otrzymania powyższego świadczenia oraz okoliczności jego wypłacenia są zbliżone do okoliczności i kręgu osób uprawnionych do otrzymania renty socjalnej, o której mowa w przepisach o rencie socjalnej. Skarżąca utrzymuje natomiast, iż przyznane jej córce świadczenie jest świadczeniem rodzinnym przyznawanym członkom rodziny osoby uprawnionej do otrzymania emerytury lub renty i jako takie nie jest świadczeniem rentowym.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazać należy, że w polskim porządku prawnym organem zobowiązanym do oceny, czy dana osoba podlega lub nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jest Narodowy Fundusz Zdrowia. Krąg osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym wskazuje natomiast art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Katalog ten ma charakter zamknięty. Jedynie osoby wymienione w tym przepisie podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające emeryturę lub rentę. Definicja ustawowa pojęcia "osoba pobierająca emeryturę lub rentę" została podana w art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach. Przez osobę pobierającą emeryturę lub rentę rozumie się w ustawie o świadczeniach osobę pobierającą emeryturę lub rentę - osobę objętą zaopatrzeniem emerytalnym lub rentowym, pobierającą rentę socjalną albo rentę strukturalną na podstawie ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. Nr 52, poz. 539, z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. Nr 91, poz. 873) lub ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1613), oraz osobę otrzymującą emeryturę lub rentę z zagranicy.

Ustawodawca polski posługując się pojęciem renty otrzymywanej z zagranicy nie wprowadza ustawowej definicji tej instytucji. Brak zamkniętej definicji ustawowej pojęć "renta" oraz "emerytura" powoduje, że niekiedy niezwykle trudno określić, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z emeryturą bądź rentą zagraniczną. W praktyce identyfikacja płatności zagranicznych jako emerytury bądź renty opiera się zwłaszcza na opisie dokumentu potwierdzenia przelewu środków pieniężnych. Dokumenty zaś nie zawsze jednoznacznie wskazują na charakter danego świadczenia. W piśmiennictwie wskazuje się, że rozbieżności mogą powstać zwłaszcza w razie otrzymania płatności określanych mianem "odszkodowania" (np. za wypadek przy pracy) lub "zasiłku" (np. rodzinnego). Literalnie rzecz biorąc nie są to ani emerytury, ani renty, jednak powiązane są z odprowadzaniem określonych składek. Wydaje się zatem zasadne, przyjęcie ogólnej reguły, iż przez emeryturę bądź rentę zagraniczną należy rozumieć wszystkie świadczenia rozumiane jako emerytura albo renta przez polskie przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych (por. M. Pogoński – Obowiązki banku jako płatnika podatku z tytułu emerytur i rent zagranicznych – problemy praktyczne – Rozprawy ubezpieczeniowe nr 13(2/2012)). Podkreślenia wymaga, że również na poziomie aktów międzynarodowych ustawodawca nie wprowadza podziału pojęcia świadczenia rentowego jak również ograniczeń do możliwości odprowadzania od nich składek.

W świetle powyższych rozważań występowanie w przedmiotowej sprawie zagranicznej instytucji prawnej, tj. "child’s benefits", która nie ma odpowiednika w polskim systemie prawnym, wymagało ustalenia tytułu, z jakiego skarżąca otrzymuje świadczenie oraz podmiotu, który świadczenie to wypłaca.

Na podstawie przepisów prawa amerykańskiego - należało ustalić istotę świadczenia otrzymywanego przez skarżącą, a następnie ocenić czy świadczenie to ma charakter renty lub emerytury na gruncie prawa polskiego.

Arbitralne przyjęcie przez organ, że ww. świadczenie wypłacane przez Zarząd Ubezpieczeń Społecznych w B., USA stanowi "świadczenie o charakterze rentowym", które podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nie znajduje dostatecznego potwierdzenia w materiale dowodowym zebranym w toku postępowania.

Stanowisko organu zostało oparte wyłącznie na piśmie Biura Świadczeń Federalnych Ambasady Stanów Zjednoczonych w W. z dnia [...] listopada 2014 r. oraz piśmie Działu Świadczeń Federalnych Ambasady Amerykańskiej z dnia [...] lipca 2007 r. Ponadto za wystarczające dla oceny charakteru świadczenia przyznanego skarżącej organ uznał materiały w postaci broszur Social Security Administration "świadczenia z tytułu niezdolności do pracy", "Świadczenia emerytalne", które w tłumaczeniu na język polski zostały załączone do akt sprawy.

Jak już wcześniej wskazano przepis art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach, stanowiący podstawę prawną decyzji z [...] grudnia 2014 r., jako nakładający określony obowiązek względem obywatela, nie podlega wykładni rozszerzającej. Oznacza to, że dla zasadności jego zastosowania stan faktyczny będący źródłem obowiązku musi odpowiadać stanowi prawnemu w normie tej określonemu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2011 r., VI SA/Wa 1757/11).

Z załączonych do akt pism Ambasady Amerykańskiej oraz Działu Świadczeń Federalnych wynika jedynie, że świadczeniobiorca otrzymuje od kwietnia 2011 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Social Security Administraction) w B., USA świadczenie dla niepełnosprawnego dziecka wynikające z pracy ojca w Stanach Zjednoczonych. Wskazano również skrótowy opis poszczególnych rodzajów świadczeń wypłacanych przez amerykański Zarząd Ubezpieczeń Społecznych. Żadne ze wskazanych pism, jak również żaden z dokumentów wskazanych przez organ w treści zaskarżonej decyzji, jako stanowiący potwierdzenie stanowiska organu nie zawiera informacji wskazującej podstawę prawną świadczenia w świetle przepisów prawa amerykańskiego. Załączone, w oryginalnym brzmieniu, do akt administracyjnych dokumenty w postaci decyzji znalazły się poza zainteresowaniem organu.

Prezes NFZ przystępując do ustalenia istoty świadczenia otrzymywanego przez skarżącą zastrzegł, że w tym zakresie nie ma znaczenia nazwa pobieranego świadczenia. O charakterze prawnym otrzymywanego świadczenia świadczy ryzyko ubezpieczeniowe chronione przez przepisy prawne, przewidujące w razie jego zajścia wypłacenie określonego świadczenia.

Jak słusznie wskazuje organ świadczenia przyznawane przez podmiot zagraniczny (USA) dzieciom osób ubezpieczonych zawsze oznakowane są jako "child’s benefit" (świadczenia dziecięce). Sama nazwa świadczenia nie może zatem przesądzać o jego charakterze. Koniecznym będzie wskazanie podstawy prawnej jego przyznania. Ma to szczególe uzasadnienie z uwagi na różnice wynikające zarówno z kwestii językowych jak i regulacji systemów zabezpieczenia społecznego Polski i USA.

W tym miejscu wskazać należy, iż kwestia interpretacji pojęcia "child’s benefits" była przedmiotem m.in. interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2014 r. i dotyczyła opodatkowania świadczenia rodzinnego otrzymanego z USA. Stan faktyczny opisany we wniosku wskazywał na świadczenie przyznane przez Social Security Administration dziecku, którego ojciec jest obywatelem USA uprawnionym do pobierania świadczeń Ubezpieczenia Społecznego – emerytury. Organ podatkowy przyjął, iż świadczenie nazwane "child’s benefits", które otrzymuje syn wnioskodawcy jest odpowiednikiem świadczeń rodzinnych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jako podstawę wypłaty świadczenia wskazano przepisy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące w Stanach Zjednoczonych. Powyższe stanowisko nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, tym niemniej potwierdza, iż bez wskazania podstawy prawnej przyznania świadczenia i odniesienia jej do polskiego sytemu prawnego, nie można kategorycznie uznać, iż przyznane skarżącej świadczenie jest odpowiednikiem polskiej renty socjalnej.

Sprawą drugorzędną jest natomiast wynikająca z treści art. 82 ust. 2 ustawy o świadczeniach okoliczność, że w przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Z przepisu wynika bowiem, że dla spełnienia dyspozycji tej normy wymagana sytuacja, kiedy jeden z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymieniony jest w art. 66 ust. 1, a ta okoliczność - co wyżej podniesiono - nie została wykazana.

Organ odwoławczy rozpoznając sprawę nie poczynił jednoznacznych ustaleń, w świetle jakich norm obowiązujących w USA oceniono charakter świadczenia otrzymywanego przez skarżącą z USA, a z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, co stanowiło podstawę przyjęcia, że otrzymywane przez skarżącego świadczenie odpowiada rencie socjalnej. Ponownie rozpoznając sprawę powinien pozyskać stosowne regulacje prawne obowiązujące w tym zakresie w USA i po ich analizie ustalić, czy wskazane świadczenie odpowiada któremukolwiek świadczeniu przyznawanemu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z przepisami krajowymi.

Na tym etapie sprawy - tj. bez wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej - przyjęcie, że otrzymywane przez skarżącą świadczenie stanowi tytuł do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, jest przedwczesne.

Należy zauważyć, że mimo że postępowanie administracyjne toczyło się na wniosek skarżącej, to obowiązkiem organu było przeprowadzenie go zgodnie z zasadami określonymi w art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest niezbędnym elementem właściwego zastosowania normy prawa materialnego. Tak więc organy administracji mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, a więc podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i następnie go rozpatrzyć. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości.

Zatem nie jest istotne, jak oznaczane są świadczenia transferowane z zagranicy i jakie jest ich tłumaczenie na język polski. Rzecz w tym, że na mocy art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa i nakładanie obowiązku na skarżącego w postaci objęcia go w okolicznościach faktycznych sprawy obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym - musi wynikać wprost z ustawy, a nie z domniemań w zakresie różnych systemów zabezpieczenia społecznego i różnic językowych interpretowanych niekorzystnie dla strony. Nie bez znaczenia jest, że skoro skarżący płaci już obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, a pobierane przez niego z USA świadczenie obciążone jest już w USA zarówno podatkiem, jak i ubezpieczeniem zdrowotnym - wymaga to od organu poczynienia jednoznacznych ustaleń.

Jak stanowi bowiem art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zgodnie z art. 107 3 k.p.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy, wymagającej przeprowadzenia wykładni obowiązujących norm, wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 8 k.p.a. determinuje prowadzenie postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło rozstrzygnięcie niezgodne z jej stanowiskiem - to przyczyną tego jest obowiązujące prawo i jego rzetelna wykładnia.

Możliwość dokonania oceny legalności decyzji warunkowana jest spełnieniem wymogów formalnych określonych w art. 107 § 1 k.p.a. Uzasadnienie decyzji ma, bowiem na celu wykazanie procesu myślowego, który doprowadził do ustalenia treści rozstrzygnięcia. Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem.

Reasumując należy stwierdzić, iż organ nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył wskazane normy art. 6, 7, 8, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ poczyni zatem ustalenia faktyczne i prawne na okoliczności wskazane wyżej. Wyjaśni w szczególności, jaki charakter prawny ma świadczenie otrzymywane przez skarżącego w świetle przepisów obowiązujących w USA i czy jest tożsame z uposażeniem jakim jest renta lub emerytura, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 16 i art. 5 pkt 20 ustawy o świadczeniach.

Zważywszy na powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, gdyż sprawa jest wolna od wpisu sądowego, a strona działała bez pełnomocnika.