Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 751/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2, § 13, § 34
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 4 ust. 8
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi S sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania S sp. z o.o. płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r.

Od powyższej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, S sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

Zaskarżona decyzja została wydana na tle następującego stanu faktycznego.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. S sp. z o.o. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności rolno środowiskowej na rok 2013. Wniosek obejmował: Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne - wariant 2.1 - uprawy rolnicze do powierzchni 69,00 ha, Pakiet 3 – ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2. ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - powierzchnia 16, 00 ha, Pakiet 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 murawy ciepłolubne - powierzchnia 12, 20, wariant 5.6 półnaturalne łąki wilgotne – powierzchnia 17, 32 ha, wariant 5,7 półnaturalne łąki świeże – powierzchnia 32, 49 ha, Pakiet 6 zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie: wariant 6.1 - produkcja towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych – powierzchnia 69,00 ha.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako - Kierownik BP ARiMR) odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r.. Jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanej płatności organ wskazał niespełnienie przez stronę warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) – dalej - rozporządzenie, w związku ze stworzeniem przez producenta rolnego sztucznych warunków do uzyskania płatności, polegających na sztucznym podziale gospodarstwa rolnego.

Uzasadniając decyzję, w pierwszej kolejności, organ powołał się na art. 2 ust. 1 oraz § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia i wskazał, że obowiązkiem organu jest zbadanie czy strona spełnia określone w tych przepisach warunki do przyznania płatności, ponieważ dopiero łączne spełnienie wszystkich warunków daje legitymację do występowania w charakterze rolnika uprawnionego do przyznania płatności. Organ przytoczył definicje zawarte w art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2012 r., poz. 86): producenta rolnego (pkt 3) pkt 3 oraz gospodarstwa rolnego (pkt 1), zaznaczając, że nadanie numeru ewidencyjnego stanowi potwierdzenie, iż jego właściciel zgłosił się do organu jako producent rolny i posiadacz gospodarstwa rolnego. Zaznaczył też, że uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie danych przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru (zgodnie z zapisem ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności) lecz dlatego, że spełnia warunki określone w szczegółowych przepisach prawa materialnego.

W ocenie organu istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami), przy czym chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.

Organ stwierdził, że wobec braku oddzielnych definicji "posiadania gospodarstwa rolnego " na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, dla określenia pojęcia "posiadanie" sięgnąć należy do regulacji Kodeksu cywilnego. Powołując się na art. 336 k.c., organ wskazał, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na określonym władztwie nad rzeczą i występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i posiadania zależnego. Jako stan faktyczny, posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą oraz elementu psychicznego, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Czynnik faktycznego władztwa polega na fizycznym opanowaniu rzeczy i władztwo to musi być stanem trwałym, zatem związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Element psychiczny posiadania - określany jako czynnik woli - manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. Brak któregokolwiek z ww. elementów posiadania przesądza o braku posiadania.

Kierownik BP powołał się na obecnie obowiązujące przepisy art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14), definiujące gospodarstwo rolne jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku i na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Powołując się na omówione przepisy organ wskazał, że jednostka posiadająca odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo, powinna być uznana za jedno gospodarstwo rolne.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, że jednym z programów pomocy dla rolnictwa z funduszy europejskich, o które corocznie wnioskuje skarżąca jest program rolnośrodowiskowy. Organizację rozdziału tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173.). Warunki przyznania płatności na lata 2007- 2013 dla korzystających z tej formy pomocy określa powołane wyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. Wynika z niego, że płatność do każdego hektara jest uzależniona de facto od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem, a w odniesieniu do areału powyżej 300 hektarów płatność ONW w ogóle nie przysługuje. Powołał się również na orzeczenie NSA z dnia 12 lipca 2012 r. (sygn. akt II GSK 646/11), zgodnie z którym tworzenie przez dane osoby (fizyczne lub prawne), wielu spółek cywilnych, które następnie odrębnie zgłaszałyby działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów), może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie.

Nadto organ powołał się na art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) wskazując, że ma on na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji m.in. w przypadku płatności rolnośrodowiskowych. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.

Dalej Kierownik BP wskazał na art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Powołał się również na orzecznictwo administracyjne (m. in. wyroki: NSA z 12 lipca 2012 r. II GSK 646/11, WSA w Warszawie z 6 czerwca 2014 r. VIII SA/Wa 168/14, WSA we Wrocławiu z 15 kwietnia 2014 r. III SA/Wr 778/13) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12), i zaznaczył, że taki wywód jest niezbędny aby wykazać, iż skarżąca spółka nie jest wyodrębnionym, samodzielnym i samorządnym producentem rolnym. Jest podmiotem zgłaszającym działki rolne, będące częścią wszystkich jednostek produkcyjnych zarządzanych przez P.M.. Wymienione w decyzji 103 spółki, zdaniem organu, zostały zarejestrowane i wnioskują o płatności z dwóch powodów: aby zmaksymalizować wysokość otrzymanych płatności oraz aby uzyskać płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana (zarówno z powodu przekroczenia powierzchni, jak i z powodu braku możliwości zwiększenia powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym). Organ pierwszej instancji wskazał, że P.M. w 2005 r jako osoba fizyczna oraz wspólnik 5 innych spółek (AG sp. z o.o., AK sp. z o.o., AM Sp. z o.o., AMy sp. z o.o., AP Sp. z o.o.) zgłosił do płatności łącznie 1159,55 ha. Już w 2008 r., wraz z 39 innymi spółkami, zadeklarował do płatności 2865,72 ha, w 2009 r. spółek było 60 a powierzchnia deklarowana do dopłat wynosiła już 3988,25 ha. W roku 2012 90 podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo wnioskowało o płatności na łączną powierzchnię 3789,40 ha. W 2013 r. spółek powiązanych kapitałowo z P.M. było już 103. Zdaniem organu powyższe wyjaśnienia pozwalają zrozumieć mechanizm i cel działań polegających na podziale dużego gospodarstwa na wiele gospodarstw mniejszych. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji "producenta rolnego" jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Ponieważ wszystkie powołane wyżej akty prawne posługują się pojęciem "producenta rolnego", jako podmiotu posiadającego gospodarstwo rolne, rozumienie tego pojęcia na gruncie wszystkich ww. aktów prawnych musi być jednakowe, bowiem wszystkie uregulowania służą jednemu celowi, tj. właściwemu rozdzieleniu różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników. Zauważył, że należyte rozumienie pojęcia posiadania gospodarstwa rolnego jest konieczne dla oceny, czy S sp. z o.o. rzeczywiście posiadała gospodarstwo rolne.

Kierownik BP wskazał, że wspólnikami S sp. z o.o. są P.M. i D.M.. Pierwszy z nich został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 103 podmiotów (stan bieżący), w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a także jest właścicielem K S.A. Nadto R. i P.M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów rolnych nadanych osobom fizycznym utworzyli dodatkowo 10 spółek, w których są jedynymi współwłaścicielami (AK sp. z o.o., B s.c., Bo s.c., D s.c., K s.c., M s.c., N s.c., P s.c., S s.c., Sz s.c.), oraz 66 spółek cywilnych i spółek z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Również D.M. - syn R. i P.M. - został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 31 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których wraz z P.M. są jedynymi wspólnikami, zaś dwie z nich (D sp. z o.o. oraz Dz sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami trzynastu kolejnych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością utworzonych przez ww. osoby w roku 2012.

Organ podkreślił, że w 2013 r. podmiotów powiązanych z P.M. było już 103 i w sposób tabelaryczny poddał analizie wszystkie te podmioty, pod kątem roli jaką pełni w nich P.M. oraz deklarowanych powierzchni, które podlegają modulacji. Analiza ta doprowadziła organ do wniosku, że P.M. w 2013 r. występował jako wspólnik bądź prezes zarządu w 103 spółkach, przy czym wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za ten rok złożyło 50 z nich. Spółki te ubiegały się o płatność rolnośrodowiskową w pakietach: - 2- rolnictwo ekologiczne – dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki u 2013 r. wyniosła 2887,91 ha, - 3 – ekstensywne trwałe użytki zielone – dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2013 r. wyniosła 116,73 ha. Organ zauważył, że P.M. składając jeden wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do powyższych pakietów i deklarowanych do nich powierzchni, przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach, otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości. Dla obu pakietów łączna różnica wynikająca z niezastosowania modulacji wynosi 1 594 904,47 zł. W ocenie Kierownika BP tworzenie przez P.M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały do dopłat działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie uzyskałyby mniejsze płatności, jest działaniem obchodzącym prawo. Zawiązywanie przez P.M. wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących przyznawanie płatności rolnośrodowiskowych.

Organ pierwszej instancji zauważył, że skarżąca składała wnioski o przyznanie płatności począwszy od 2009 r. Przedmiotem deklaracji spółki we wniosku na rok 2013 są grunty rolne 7 działek ewidencyjnych: [...]. W latach 2005-2013 o płatności do tych działek ubiegało się (poza skarżącą) łącznie dziewięć różnych podmiotów, które organ w decyzji wyszczególnił. Kierownik BP doszedł do wniosku, że ww. działki były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których wspólnikiem jest P.M., natomiast przeniesienia posiadania tych działek miały stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat ONW i PRŚ przez spółki, których P.M., występując we własnym imieniu, nie otrzymałby. Organ podkreślił, że P.M. jest również właścicielem firmy N prowadzonej na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, która to firma wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem. Dodatkowo organ zważył, że dla 103 spółek funkcjonujących w 2013 r., w 73 podano konto bankowe nr [...], w którym jako właściciela konta wskazano P.M. lub jego syna – D.M.. Z umów spółek cywilnych oraz odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane osobowo przez P.M., R.M. oraz D.M.. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których osoby te mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółek, np. prokurenta lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a firma ta jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez podmioty działkach. Ponadto rejestrowane na przestrzeni lat 2005-2013 spółki podawały jako swe siedziby ten sam adres: ul. [...] lub ul. [...] (będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.), względnie [...] (przy czym do korespondencji wskazywano adres ul. [...]). Kierownik BP podkreślił również nieograniczoną decyzyjność P.M. jako bezpośredniego lub pośredniego wspólnika, prokurenta, bądź członka zarządu. Powyższe ustalenia doprowadziły organ do stwierdzenia braku przesłanek do uznania skarżącej jako spółki samodzielnie prowadzącej działalność gospodarczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania. Organ zaznaczył również brak dokumentów potwierdzających samodzielność techniczną i ekonomiczną gospodarstwa oraz wskazał, że skarżąca sama świadczy usługi rolnicze (dla spółki, która do płatności deklaruje 183 ha), więc mogłaby uprawiać swoje grunty, a nie zamawiać usługę i ponosić nieuzasadnione koszty na rzecz firmy N oraz G sp. z o.o. Pozostałości po zbiorach nabyła A. P.M. nabył 75 ton siana co stanowi całość produkcji. Z dołączonych w latach ubiegłych sprawozdań finansowych oraz nadesłanego przez Naczelnika US sprawozdania finansowego za 2013 r. wynika, że spółka od 2011 r. do 2013 r. uzyskała dochód ze sprzedaży produktów w łącznej kwocie 18753, 62 zł, przy czym koszty produkcji wyniosły łącznie 20089,68 zł. Na wynik finansowy spółki mają wpływ jedynie dotacje, które do tej pory spółka otrzymywał z Agencji.

Kierownik BP podsumował, że P.M. nadzorował prace rolne zarówno jako zleceniodawca jak i zleceniobiorca usług, stwierdzając jednocześnie, że grunty rolne zgłaszane przez skarżącą oraz inne ww. podmioty, są de facto zarządzane przez tę samą osobę – P.M., a grunty zgłaszane do płatności przez niego oraz spółki, w których jest wspólnikiem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Organ uznał, że to P.M. prowadził działalność rolniczą, która była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To on uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z tą działalnością, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. O trwałym charakterze posiadania nie świadczy również swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy ww. podmiotami.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, że przy tak stworzonej strukturze własnościowej 103 podmiotów, nie jest możliwa ich odrębność gospodarcza. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych, jednakże ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, wskazaniu tego samego rachunku bankowego (należącego do P.M.) do przelewu środków uzyskanych z ARiMR, stanowi sztuczne działanie w celu obejścia przepisów prawa. P.M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla skarżącej (jak i wszystkich innych spółek), związanych z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych. P.M. sygnował wniosek inicjujący sprawę o płatność, pomimo faktu, że nie występował jako osoba do tego upoważniona. W zakresie finansów sprawuje stały nadzór.

W ocenie organu aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia. W następstwie poczynionych ustaleń organ uznał, że powyższe działanie wyczerpało przesłanki art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. Organ podkreślił, że środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1). Zaznaczył, że S sp. z o.o., składając wniosek o przyznanie płatności, nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P.M.. Gospodarstwo rozpatrywane jest jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a nie są to poszczególne działki ewidencyjne. Programy realizowane są w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych, które nie stanowią przecież odrębnego gospodarstwa. To P.M. prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo S sp. z o.o. zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności.

Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz o przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem spółki. W odwołaniu zarzuciła brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustaleniach stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji 65/2011 i art. 32 rozporządzenia Rady WE 73/2009.

Zawarty w odwołaniu wniosek o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przesłuchanie wnioskowanych świadków, został uwzględniony. W sprawie przesłuchano w charakterze świadka P.M. i M.P.. M.D. i M.P. złożyli do akt sprawy pisemne oświadczenia, natomiast pismem z dnia [...] maja 2015 r. P.M. (działając jako pełnomocnik spółki ) cofnął wniosek o przesłuchanie w charakterze świadków pozostałe zawnioskowane osoby.

Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do wniosków składanych w 2013 r. zostały określone w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173); rozporządzeniu PRŚ, rozporządzeniu Komisji WE nr 65/2011; rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009; rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. z dnia 15.12,2009 r., L 329/1); rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające, rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008,321,14); rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Wskazał, że celem płatności do gruntów rolnych finansowanych przez Unię Europejską (m. in. płatności PRŚ) jest wspieranie rolników, tj osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Dla uzyskania tej płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kc, ale należy je również rolniczo użytkować. Istotne jest także, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z rozporządzenia PRŚ. Musi zatem wykazać, że faktycznie posiadał w dniu [...] maja danego roku (w niniejszym przypadku 2013) grunty rolne i utrzymywać je zgodnie z normami. Faktyczne władztwo na daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda, co do podejmowania decyzji np.: co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy gdzie i komu je sprzedawać. Samoistność posiadania oznacza, że posiadacz zachowuje się wobec rzeczy tak jak właściciel.

Organ odwoławczy stwierdził, w oparciu o ww. przepisy oraz całość zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego, że skarżąca nie była posiadaczem - w rozumieniu

§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia PRŚ – gruntów rolnych zgłoszonych do płatności PRŚ, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P.M. i były przez niego zarządzane. Wskazał, że w sprawie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, a przedmiotowy podział ma na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie nienależnych uprawnień do płatności PRŚ. Podział ten nastąpił jeszcze przed rokiem 2013. Organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami dokonanymi w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji. Dyrektor OR nadmienił, że wprawdzie niniejsza sprawa dotyczy płatności PRŚ, jednakże w kontekście sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania płatności na rok 2013 koniecznym jest wskazanie, że multiplikowanie spółek pozwoliłoby na uzyskanie płatności również w ramach innych działań wspierających rolników, o które w 2013 r. wnioskowała skarżąca, a które realizowane są przez ARiMR, tj. płatności ONW oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazał, że skarżąca jest podmiotem zgłaszającym działki rolne będące częścią gospodarstwa zarządzanego przez P.M. i nie może zostać uznana za samodzielnego producenta rolnego. Organ podniósł, że w sprawie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, a podział ma na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie nienależnych uprawnień do płatności PRŚ. Organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji. Występując we własnym imieniu P.M. nie otrzymałby płatności PRŚ w takiej łącznej wysokości w jakiej mogłyby otrzymać pomoc finansową spółki gospodarujące na gruntach rolnych wydzielonych z jednego gospodarstwa będącego w posiadaniu P.M..

Dyrektor OR zaznaczył, że analiza składu personalnego zarządzającego 103 spółkami pozwala na stwierdzenie, iż spółka S, jak i pozostałe podmioty są w przeważającym stopniu zależne od P.M.. Zauważył, że pełniącymi funkcje zarządcze w tych spółkach zawsze są te same osoby tj. P.M., D.M., R.M., M.M. oraz M.P., a także osoba zatrudniona na umowę o pracę w działalności P.M. w firmie N M.P., M.D.. Natomiast w przypadku występowania innych osób, które pełnią w spółkach funkcje zarządcze przejawiają się zawsze osoby w różnej formie powiązane z P.M., np. K.R.. Związek P.M. i jego wpływ na działalność 103 podmiotów, w tym S sp. z o. o. pozwala obronić tezę, że powstanie skarżącej (oraz pozostałych podmiotów), to wynik celowego działania nastawionego wyłącznie na ominięcie konsekwencji wynikających z regulacji § 14 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia PRŚ.

W świetle powyższych stwierdzeń organ wywiódł, że zasadniczy cel stworzenia ww. spółek, w tym skarżącej oraz ich działalności jest sprzeczny z celem przepisów regulujących wspieranie rolników.

Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca nie ponosi kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników ani żadnych kosztów związanych z wypłatą wynagrodzeń czy płatności na ubezpieczenie społeczne. Zdaniem organu jest to zadziwiające albowiem wskazuje na fakt społecznego świadczenia pracy przez prezesa zarządu czy dyrektora zarządzającego w spółce. Mając na uwadze wysokość pensji jakie zazwyczaj pobierają osoby pracujące na tak wysoko postawionych w hierarchii przedsiębiorstw stanowiskach, nie pobieranie wynagrodzenia przez zarządzających S sp. z o.o. świadczy o tym, że spółka zarządzana była wyłącznie na papierze. Ponadto organ podkreślił, że S sp. z o. o. jako podmiot utrzymujący się z produkcji rolniczej generował ze sprzedaży wyłącznie straty (w 2011 r. 1175,16 zł, w 2012 r. 130 470, 93 zł, w 2013 r. 50.501,77 zł), a jego działalność opierała się przede wszystkim na zlecaniu podmiotom zewnętrznym wykonywania usług. W 2011 r. zysk z działalności operacyjnej wyniósł 141 536, 56 zł. Zasadne jest zatem stwierdzenie, że dotacje z ARiMR były miażdżąco przeważającą składową zysku osiąganego przez S sp. z o.o. Z chwilą zaprzestania wypłacania dotacji przez ARiMR tj. od roku 2012 w.w. spółka ponosi wyłącznie straty, również w zakresie działalności operacyjnej. W związku z powyższym, zdaniem organu, uprawnione było stwierdzenie, że funkcjonowanie S sp. z o.o. uzależnione jest od dotacji realizowanych przez ARiMR, a w momencie "odcięcia" tychże dotacji nastąpił brak finansowego zysku, co świadczy o prawdziwych intencjach towarzyszących utworzeniu i funkcjonowaniu spółki. Organ wskazał nadto, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym sprawozdań finansowych, pozwala stwierdzić, że działalność S sp. z o.o. opiera się przede wszystkim na zlecaniu podmiotom zewnętrznym wykonywania usług. Z dokumentacji wynika, że całość kosztów usług obcych tj. 36 228,02 zł aż 20 375, 72 to kwota kosztów jakie wygenerowały podmioty powiązane z P.M., przy czym dokumenty dotyczące transakcji z podmiotami powiązanymi z jego osobą podpisywał P.M..

Organ odwoławczy podniósł, że podział dużego gospodarstwa na mniejsze działki, przekazane w posiadanie różnym producentom rolnym, przekłada się wprost na znaczący wzrost pomocy PRŚ i przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Fakt wyodrębniania i zawiązywania przez P.M. poszczególnych spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - w tym spółki S - i dzielenie łącznie posiadanego przez niego areału na mniejsze gospodarstwa jest w sposób daleko idący działaniem pozostającym w sprzeczności z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach. W ocenie organu odwoławczego w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie to P.M. finansował działania S oraz nadzorował prace rolne zarówno jako zleceniodawca jak i zleceniobiorca usług. Organ stwierdził, że sporne grunty rolne były zarządzane przez P.M., a grunty zgłaszane do płatności przez P.M. oraz spółki, w których jest wspólnikiem pełniącym rolę zarządczą, nie stanowią odrębnych, samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie.

W ocenie organu odwoławczego dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności, w niniejszej sprawie uwzględniona została całość okoliczności sprawy, a aplikowanie o pomoc finansową przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Organ nadmienił, że prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. W pewnych sytuacjach - tak jak ma to miejsce w przypadku S sp. z o. o. - za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu, przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu umów spółek i zgłaszanie przez nowe podmioty gruntów pozostających we władaniu P.M. do płatności PRŚ.

Dyrektor OR podał analizie materiał dowodowy w postaci protokołów przesłuchania świadków, zgromadzony na etapie postępowania odwoławczego. Zdaniem organu zgromadzone dowody nie potwierdzają samodzielności S sp. z o.o. w gospodarowaniu na gruntach zgłoszonych do płatności na 2013 r.

W ocenie Dyrektora OR w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. P.M. nie przedstawił okoliczności, które miałby wpływ na odmienną ocenę materiału dowodowego stanowiącego podstawę wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

W skardze na powyższą decyzję, spółka zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 Kpa, wnosząc jednocześnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania decyzji w 30-dniowym terminie i wskazanie sposobu rozstrzygnięcia sprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarga nie zawiera żadnego uzasadnienia podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie, wskazując że nie może ustosunkować się do podniesionego w niej zarzutu z uwagi na jego lakoniczność (brak sformułowania zarzutu).

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2016r., zaznaczając że jest ono uzupełnieniem skargi, skarżąca stwierdziła, iż zarzut kwalifikowanej wady nieważności wynika z rażącego naruszenia § 34 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolno środowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013 (DZ.U. z dnia 15 marca 2013 r.). Zdaniem skarżącej w związku z przejęciem przez połączenie innych podmiotów prawa handlowego, skarżąca składała na rok 2013 poza wnioskiem własnym tzw. wnioski transferowe, które powinny być rozpatrzone łącznie, z uwzględnieniem materialno prawnych skutków zastosowania do łącznej powierzchni zgłoszonych gruntów przepisów modulacyjnych. Skarżąca podtrzymała zarzut braku wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji organu I instancji. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z odpisu zupełnego KRS spółki.

Skarżąca zarzuciła, że organy błędnie przyjęły skład wspólników spółek wymienionych w tabelach zawartych w decyzjach, przyjmując nieaktulane, błędne dane historyczne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647), art. 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.).

Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania skarżącej spółce pomocy finansowej w postaci płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Zdaniem organów odmowa przyznania płatności była wynikiem ustaleń, z których wynika że składając wniosek o przyznanie płatności skarżąca nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał faktycznie P.M., natomiast skarżąca spółka została sztucznie utworzona w celu uzyskania wyższych dopłat. W ocenie organów w analizowanej sprawie doszło do sytuacji, o której mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Zgodnie z ww. przepisem, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Rozporządzenie nie definiuje pojęcia "sztucznych" warunków, ale kwestia wykładni tego pojęcia była przedmiotem rozważań TSUE w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. W wyroku tym TSUE określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia (WE) Nr65/2011, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Prawidłowo organy wywiodły, że celem przedmiotowej płatności jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony, utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Chodzi tu więc o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Stanowisko powyższe uznać należy za prawidłowe, bowiem jednym z niezbędnych warunków koniecznych do uzyskania przez rolnika płatności, jest posiadanie przez wnioskodawcę – rolnika - gruntów deklarowanych do dopłat. Wynika to wprost z przepisów prawa krajowego. Stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (DZ.U. z 2013 r. poz. 361) płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha.

W rozpoznawanej przed sądem sprawie dokonano ustaleń – niekwestionowanych przez skarżącą – o utworzeniu przez P.M. i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności, zbadano okoliczności dotyczące powiązań osobowych z uwzględnieniem pełnionych przez te osoby funkcji. W szczególności nie jest kwestionowane, że P.M., R.M. i D.M. - jak ustaliły organy, czemu dały wyraz w uzasadnieniu (art. 107 § 3 kpa) i które to ustalenia Sąd rozpoznający sprawę uznał za prawidłowe - utworzyli wiele spółek, w których są albo jedynymi wspólnikami, albo w których jedno z nich jest wspólnikiem.

Sąd rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że w pełni trafnie okoliczności te uznano za obiektywne i pozwalające na ocenę możliwości spełnienia celu zamierzonego przez system wsparcia EFRROW.

Za trafne uznać należy stwierdzenie organu, że składanie przez utworzone podmioty kilkudziesięciu odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które - zgłoszone łącznie - nie kwalifikowałyby się do przyznania pomocy z uwagi na przekroczenie powierzchni 300 hektarów lub uprawniałyby do zmniejszenia płatności, jest stworzeniem sztucznych warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia

nr 65/2011.

W świetle przedstawionych okoliczności zachodziły także podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie niemal w każdym podmiocie osoby P.M., wskazywanie przez dominującą większość spółek numeru konta bankowego P.M. jako konta, na które mają być przelewane środki uzyskane w ramach różnych płatności celowych, jak również faktyczne przelewanie środków z przyznanej pomocy na jego konto bankowe, wykonywanie przez niego lub powiązane z nim podmioty usług rolniczych na rzecz skarżącej, jak i szeregu innych spółek przez P.M. utworzonych czy też wspólny adres dla siedziby kilkudziesięciu spółek, a także jeden dla nich wszystkich wskazany adres dla korespondencji (znajdujący się w [...]), będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.. Uznać zatem należy, że prawidłowo oceniony został również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia.

Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdzie Rozporządzenie PE i Rady (WE) nr 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. U. UE.L. 2008.321.14). Rozporządzenie to ustanawia ramy tworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych oraz badania metod produkcji rolnej. Zgodnie z art. 2a) na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.

Rozporządzenie to chociaż zostało wydane w celu stworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych, nie zawiera jednak innego pojęcia "gospodarstwa" jak definiowane w art. 2b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, a wręcz przeciwnie je uzupełnia o takie elementy jak względy techniczne, ekonomiczne, posiadanie oddzielnego kierownictwa. Taki sposób interpretacji jest zasadny mając na uwadze wzajemne przenikanie i uzupełnianie się wspólnotowych regulacji i definicji dotyczących wsi oraz systemów płatności.

Podkreślenia wymaga, że to od konkretnych podmiotów podejmujących inicjatywę gospodarczą zależy, w jakiej formie organizacyjnej (byle prawem dopuszczalnej) będą prowadzić dane przedsięwzięcie, a takim niewątpliwie jest produkcja rolna. Sąd rozpoznający sprawę jednocześnie zwraca uwagę, że prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej czy spółki kapitałowej nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Zdaniem Sądu za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach) wielu umów spółek cywilnych czy kapitałowych i zgłaszanie przez tak utworzone podmioty wniosków o wsparcie (płatności). Swoiste "multiplikowanie" spółek, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie stanowiło działanie nastawione na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie.

Koniecznym jest przypomnienie, że warunki i tryb udzielania przedmiotowej pomocy określa - wydane na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 1a Ustawy PROW - Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013 poz. 361 zm., dalej Rozporządzenie PRŚ). Zgodnie z § 2 Rozporządzenia PRŚ, płatność PRŚ udzielana jest producentowi rolnemu spełniającemu określone w rozporządzeniu warunki. Wysokość należnej płatności PRŚ powiązana jest z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym rozporządzenie określa przedziały dotyczące powierzchni działek, a przynależność do przedziału o wyższej powierzchni, powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności (vide: § 13a rozporządzenia PRŚ). Pomoc finansowa PRŚ zależna jest więc od wielkości gospodarstwa, a mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc.

W tym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze działki przekazane

w posiadanie różnym producentom rolnym przekłada się wprost na znaczący wzrost pomocy PRŚ. W obowiązującym stanie prawnym - § 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia PRŚ - podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Słusznie organ wskazuje, że działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.

Wskazany przepis - § 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia PRŚ należy rozpatrywać łącznie z § 4 tegoż rozporządzenia, w myśl którego zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z wymienionych pakietów.

W tym stanie rzeczy składając jeden wniosek o przyznanie płatności PRŚ na rok 2013 w przypadku deklarowanych pakietów, przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach, P.M. otrzymałby płatność PRŚ w znacząco mniejszej wysokości (zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia PRŚ), niż kiedy wnioski o przyznanie płatności PRŚ na rok 2013 złożyło kilkadziesiąt odrębnych podmiotów, z którymi P.M. - w różnej formie -jest powiązany.

Fakt utworzenia i działania spółki zgodnie z prawem, nie podważa automatycznie ustaleń - w świetle całokształtu okoliczności - że utworzenie tego podmiotu, jako jednego z wielu, miało na celu stworzenie warunków w sposób sztuczny, wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Nie można bowiem twierdzić, że służy osiągnięciu zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy przyznawanie płatności z (w wyniku obejścia prawa) obejściem prawa dotyczącego ograniczeń związanych z areałem przez fakt tworzenia wielu spółek, przekazujących sobie w krótkich odstępach czasu grunty. Dokonana przez organ ocena dowodów w tym zakresie nie przekroczyła granic swobody, przewidzianej art. 80 kpa.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy poczyniły prawidłowe i kompletne ustalenia faktyczne dotyczące sztucznego tworzenia przez P.M. warunków do uzyskania korzyści finansowej. Pozostaje to w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i zmierza do ominięcia przepisów tego prawa. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że działki, co do których skarżąca spółka wystąpiła o dopłaty, były deklarowane do dopłat przez inne spółki w których P.M. był wspólnikiem, prezesem zarządu, prokurentem lub pełnomocnikiem, deklarując jej posiadanie uprawniające do wystąpienia z wnioskiem o dopłatę. Oznacza to, że działki te w już w okresie poprzedzającym złożenie przedmiotowego wniosku stanowiły element jednego organizmu - gospodarstwa rolnego. Występowanie w tych podmiotach P.M. jako wspólnika lub członka zarządu albo prokurenta czy pełnomocnika, mającego faktyczny, usytuowany prawnie wpływ na ich działalność, otrzymywanie dopłat na jego rachunek bankowy, wykonywanie prac przez zależne od niego firmy, wskazuje, że działalność ta była powadzona na jego rachunek, chociaż pod względem formalnym ryzyko obciążało tworzone przez niego oraz osoby z nim rodzinnie powiązane spółki cywilne lub spółki kapitałowe.

Chybiony okazał się zarzut skarżącej dotyczący kwalifikowanej wady prawnej jaką dotknięta miała być decyzja organu I instancji, poprzez nie wprowadzenie decyzji do obrotu prawnego. Wbrew twierdzeniem skarżącej decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r. skierowana została do prawidłowo określonego podmiotu, czyli strony postępowania, którą była S sp. z o.o. Osoba prawna działa poprzez swoje organy, natomiast do reprezentacji skarżącej spółki powołany jest zarząd, który jak wynika z odpisu KRS spółki z o.o., był jednoosobowy, a tworzył go Prezes Zarządu – M.P.. W tych okolicznościach sprawy skierowanie decyzji administracyjnej do skarżącej spółki reprezentowanej przez Prezesa Zarządu było prawidłowe.

Nie znalazł również potwierdzenia zarzut kwalifikowanego naruszenia § 34 rozporządzenia PRŚ. Stosownie do treści § 34 rozporządzenia PRŚ, w przypadku gdy rolnik, który złożył za dany rok kalendarzowy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, złożył również za ten rok kalendarzowy wniosek, o którym mowa w § 27 ust. 2, § 28 ust. 2, § 29 ust. 2, § 30 ust. 2 albo 8, § 31 ust. 2 albo 6 lub § 32 ust. 2 albo 6, wnioski te są rozpatrywane łącznie (ust. 1). Jeżeli decyzja w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej została wydana przed złożeniem przez rolnika wniosku, o którym mowa w § 27 ust. 2, § 28 ust. 2, § 29 ust. 2, § 30 ust. 2 albo 8, § 31 ust. 2 albo 6 lub § 32 ust. 2 albo 6, kierownik biura powiatowego Agencji rozstrzyga te sprawy, zmieniając tę decyzję (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w ust. 2, zmiany decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej dokonuje się bez zgody strony (ust. 3).

W ocenie skarżącej decyzja organu drugiej instancji wydana została z rażącym naruszeniem przytoczonego powyżej przepisu rozporządzenia PRŚ. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2016r. skarżąca wskazuje, że w związku z przejęciem, przez połączenie, innych podmiotów prawa handlowego, składała wniosek o płatność w imieniu własnym oraz jako wnioski transferowe, które w tej sytuacji powinny być rozpoznane łącznie. Ustosunkowując się do tak sformułowanego zarzutu, w pierwszej kolejności należy uznać go za spóźniony. Analiza sprawy nie pozostawia wątpliwości, że w toku postępowania stronie zapewniono prawo czynnego w nim udziału. Skarżącej umożliwiono zgłoszenie wniosków dowodowych, zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, wniesienie uwag oraz zastrzeżeń, nadto zagwarantowano możliwość kontroli rozstrzygnięcia w administracyjnym toku instancji, z czego strona skorzystała wnosząc odwołanie od decyzji pierwszej instancji. Należy zauważyć, że na żadnym etapie postępowania strona nie kwestionowała ustaleń organu w zakresie ilości oraz składu osobowego spółek prawa handlowego oraz innych podmiotów prawa gospodarczego, które w omawianym okresie były osobowo powiązane z P.M.. W szczególności w postępowaniu administracyjnym strona nie podnosiła okoliczności dotyczących połączenia lub przejęcia innych spółek prawa handlowego, które oprócz S sp. z o.o., aplikowały o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. Trzeba pamiętać, że w postępowaniu którego przedmiotem jest przyznanie płatności w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego (...) zastosowanie mają przepisy kpa, ale z wyrażną ich modyfikacją. Stosownie do treści art. 21 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (DZ.U. z 2013 r. poz. 173) strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z brzmienia przytoczonego przepisu ustawy wyrażnie wynika, że ciężar udowodnienia podnoszonych przez stronę okoliczności spoczywa na stronie. Oznacza to, że strona ma obowiązek nie tylko przedstawiania istotnych okoliczności sprawy, ale również wskazywania dowodów na ich poparcie. Konsekwencją przyjętego rozwiązania jest to, że organ administracyjny nie jest bezwzględnie zobligowany do poszukiwania dowodów, na poparcie wszystkich twierdzeń podnoszonych przez stronę. Skarżąca w toku postępowania nie podnosiła okoliczności dotyczących przejęcia innych spółek handlowych, ponadto nawet w skierowanym do Sądu piśmie z dnia 25 lutego 2016 r. (chociaż jak wyżej podniesiono, nie mogłoby to mieć wpływu na ocenę legalności rozstrzygnięcia) nie wskazała konkretnych okoliczności dotyczących przejęcia/połączenia innych spółek prawa handlowego. Ogólnikowe, nie poparte żadnymi danymi twierdzenia strony skarżącej, nie mogą stanowić podstawy do

uznania, że zaskarżony akt dotknięty jest kwalifikowana wadą prawną skutkującą stwierdzeniem nieważności.

Zważywszy na powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.