Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 518/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15
journal: Dz.U. 2010 nr 112 poz 744
law: Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 2, ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 144 poz 1045
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach
article: art. 107 ust. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Opolu z dnia 7 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania zwierząt do obrotu oraz nakazu informowania o zmianie liczby zwierząt oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej stanowi decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 7 sierpnia 2014 r., znak [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.- zwanej w dalszej części uzasadnienia K.p.a.), utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Oleśnie z dnia 23 września 2013 r., nr [...] nakazującą R. W. informowanie Powiatowego Lekarza Weterynarii na 48 godzin przed zbyciem ze stada sztuki/sztuk, wobec których w pkt 1 decyzji nr [...] orzeczono zakaz wprowadzania do obrotu oraz nakazującą mycie, czyszczenie i dezynfekcję sprzętu (w tym karmideł, paśników, wózków, podajników) używanego do zapodawania paszy zawierającej niedozwolone białko pochodzące od zwierząt lądowych oraz maszyn (w tym mieszalników) paszarni, pomieszczeń, w których przetrzymywano i przygotowywano zanieczyszczoną paszę.

Zaskarżona decyzja wydana została w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 52/14 uchylającego decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 29 listopada 2013 r., znak [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania zwierząt do obrotu oraz nakazu informowania o zmianie liczby zwierząt. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że w dniu 17 września 2013 r. w gospodarstwach R. W. i K. W., znajdujących się pod wspólnym adresem w miejscowości [...], została przeprowadzona kontrola interwencyjna w związku z podejrzeniem stosowania w żywieniu zwierząt mączek mięsno-kostnych (przetworzonego białka zwierzęcego), której przebieg udokumentowano w protokole. Podczas kontroli inspektorzy weterynaryjni, w obecności A. K. - inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii oraz Powiatowego Lekarza Weterynarii w Oleśnie i funkcjonariuszy Policji, pobrali z paszy 11 próbek do badań w ww. kierunku. Dla każdej z próbek spisany został odrębny protokół, z określeniem m.in. miejsca pobrania próbek z każdej kontrolowanej partii, przeznaczenia, wielkości partii, wagi i sposobu opakowania. W protokole odnotowano fakt znalezienia worka z nazwą mieszanki uzupełniającej, w którym znajdował się materiał o kolorze odmiennym od pozostałych mieszanek, posiadający jasnobrązowy kolor, z białymi okruchami i zawartością szczeciny. W protokole odnotowano ponadto fakt złożenia przez R. W. zastrzeżeń odnośnie obecności A. K., która uczestnicząc w kontroli nie zmieniała rękawic na jednorazowe, sprawdzała organoleptycznie pasze w paśnikach i próbkach, a znaleziony worek z nawozem organicznym został przemieszczony z garażu maszyn do paszarni.

W związku z powyższym, Powiatowy Lekarz Weterynarii w Oleśnie zawiadomił R. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie, po czym w dniu 19 września 2013 r. wydał decyzje o nr [...], którą w punkcie 1 zakazał stronie wprowadzania do obrotu z gospodarstwa: prosiąt odsadzonych, tuczników i warchlaków, w łącznej liczbie 393 sztuk, natomiast w punkcie 2 nakazał informowanie o zmianie liczby zwierząt (upadki) wymienionych w pkt 1. Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wymagalności oraz zaznaczył, że ostateczne rozstrzygnięcie sprawy nastąpi na uzyskaniu wyników badań pobranych próbek.

Następnie, decyzją z dnia 23 września 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 7 ust. 1, ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. nr 144, poz. 1045, z późn. zm.), § 2 pkt. 1 i § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie określania spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii (Dz. U. z 2007 r. nr 2, poz. 20, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 18 grudnia 2006 r., art. 54 ust 1, ust. 2 lit. a, h rozporządzenia WE nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywieniowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L z 2004 r., nr 165, str. 1, z późn. zm. - zwanego dalej rozporządzeniem nr 882/2004), w związku z art. 7 ust. 1 i 2 oraz rozdz. I lit. b załącznika IV rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (Dz. U. UE L. z 2001 r., nr 147, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 999/2001, art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r. nr 17, poz. 127, z późn. zm.), art. 3 ust. 1 i ust 2 pkt 5 lit. c, art. 5 pkt 3, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. nr 112, poz. 744, z późn. zm.), a także art. 104 K.p.a., Powiatowy Lekarz Weterynarii w Oleśnie nałożył na R. W. obowiązek informowania organu I instancji, na 48 godzin przed zbyciem ze stada sztuki/sztuk, wobec których w pkt 1 decyzji nr [...] orzeczono zakaz wprowadzania do obrotu oraz nakazał mycie, czyszczenie i dezynfekcję sprzętu (w tym karmideł, paśników, wózków, podajników) używanego do zapodawania paszy zawierającej niedozwolone białko pochodzące od zwierząt lądowych oraz maszyn (w tym mieszalników) paszarni, pomieszczeń, w których przetrzymywano i przygotowywano zanieczyszczoną paszę. W uzasadnieniu organ wskazał na fakt przeprowadzenia kontroli w dniu 17 września 2013 r. m.in. w gospodarstwie R. W. i pobranie próbek opisanych protokołami o numerach [...]. Organ wyjaśnił też, że w dniu 23 września 2013 r. otrzymał z Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii Zakładu Higieny w Opolu sprawozdania z badań próbek paszy pobranych w dniu 17 września 2013 r. W siedmiu zbadanych próbkach wynik potwierdził wykrycie ponad 5 cząsteczek pochodzących ze zwierząt lądowych. Cząstki zostały zidentyfikowane jako fragmenty kości, włosów lub samych kości. Te dodatnie wyniki zostały ponadto potwierdzone w laboratorium referencyjnym Zakładu Higieny Pasz PIW-PIB w Puławach, gdzie oznaczono białko ogólne w g/kg. Organ wskazał, że analiza powyższych wyników badań, jak i miejsce pobrania próbek, jednoznacznie wskazują, że wszystkie świnie hodowane w gospodarstwie R. W. były karmione z dodatkiem niedozwolonego przetworzonego białka pochodzącego od zwierząt lądowych. W związku z powyższym, organ uznał, że zasadnym jest utrzymanie zakazu wprowadzania świń do obrotu, orzeczonego decyzją nr [...] z dnia 19 września 2013 r., oraz wprowadzenie dodatkowych środków, w tym procedur sanitarnych. Organ wskazał, że pierwszy z nakazów, dotyczący informowania na 48 godzin przed ubyciem sztuki ze stada, jest - jego zdaniem - właściwym środkiem w celu zapewnienia, aby żadna sztuka zwierząt, które spożywały niedozwolone białko nie wejdzie do obrotu, a tym samym do łańcucha pokarmowego człowieka, natomiast drugi z nakazów - dotyczący mycia, czyszczenia i dezynfekcji sprzętu oraz pomieszczeń, stanowi procedury właściwe w celu zapewnienia bezpieczeństwa stosowanych pasz.

Opolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Opolu, na skutek odwołania wywiedzionego od powyższej decyzji przez R. W., decyzją z dnia 29 listopada 2013 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 52/14, uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu prawnym wyroku Sąd wskazał, że organ odwoławczy naruszył art. 138 K.p.a., gdyż nie dokonał oceny sprawy i nie wyraził stanowiska, co do zasadności zakresu objętego decyzją organu pierwszej instancji, od której wniesione zostało odwołanie. Dokonując analizy treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Sąd wskazał, że organ odnosił się bezpośrednio do nakazu wprowadzania zwierząt do obrotu i przedstawił stanowisko co do prawidłowości rozstrzygnięcia w tym właśnie zakresie. Nie wyjaśnił natomiast procesu decyzyjnego, jaki towarzyszył takiemu, rozstrzygnięciu w zakresie nałożenia obowiązków określonych w decyzji organu pierwszej instancji z dnia 23 września 2013 r., nr [...], a powinno to znaleźć odzwierciedlenie w opisanym stanie faktycznym sprawy i we właściwej argumentacji. W szczególności organ nie wyjaśnił, dlaczego w wyniku swojego postępowania w sprawie doszedł do przekonania, że nakazy nałożone w tej decyzji są właściwe w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Jednocześnie Sąd zaakcentował, że organ odwoławczy nie wskazał też jednoznacznie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę nałożenia obowiązków określonych w decyzji stanowiącej przedmiot jego kontroli, co świadczy o tym, że nie procedował w tym zakresie. Formułując wskazania dla organu co do dalszego postępowania Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie uwzględnienie poczynionych wyżej uwag i wydanie rozstrzygnięcia, które będzie odpowiadało nie tylko przepisom prawa materialnego, ale także przepisom procedury administracyjnej, a motywy rozstrzygnięcia znajdą swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Opolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Opolu, zaskarżoną decyzją z dnia 7 sierpnia 2014 r., znak [...] działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz art. 3 ust. 2 pkt 5 lit. a, b, c, art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. nr 112, poz. 744, z późn. zm.), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu prawnym decyzji odwoławczej organ po przypomnieniu przebiegu postępowania, wskazał na bezsporność faktu wykrycia w 7 próbkach paszy suchej pobranej do badania w dniu 17 września 2013 r. ponad 5 cząsteczek pochodzących ze zwierząt lądowych. Powyższe, zdanie organu odwoławczego, świadczy, że strona karmiła trzodę chlewną paszą z udziałem niedozwolonego w żywieniu zwierząt hodowlanych białka pochodzenia zwierzęcego, a więc bezwzględnie dopuściła się naruszenia art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. Organ podkreślił także, że ustawodawca wprowadzając zasadę zakazu stosowania w żywieniu zwierząt hodowlanych przetworzonego białka, nie uzależnił funkcjonowania zakazu od innej przesłanki niż stwierdzenie zanieczyszczenia paszy białkiem zwierzęcym, co w sprawie wykazane zostało w sposób niebudzący wątpliwości, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. W przypadku stwierdzenia w paszy obecności przetworzonego białka zwierzęcego, organ jest zobowiązany do podjęcia stosownych kroków mających na celu zablokowanie możliwości wprowadzenia zwierząt karmionych niewłaściwymi paszami do obrotu, jak również zablokowania możliwości wprowadzania do obrotu produktów pochodzących z tych zwierząt stosownie do treści art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego. W kontekście powyższego, za prawidłowe organ uznał oparcie decyzji pierwszoinstancyjnej o przepisy artykułu 54 ust. 1 i ust. 2 lit. a i h rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, w związku z art. 4 i 5 oraz załącznika I i III rozporządzenia (WE) 183/2005 z dnia 12 stycznia 2005 r. ustanawiające wymagania dotyczące higieny pasz. Organ podkreślił nadto, iż zgodnie z artykułem 15 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, pasza, która jest niebezpieczna nie może być wprowadzana na rynek ani podawana zwierzętom hodowlanym. W dalszej kolejności organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania uznając je za chybione i niezasługujące na uwzględnienie. W szczególności organ wyjaśnił, że dodatnie wyniki badania otrzymane w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w Opolu zostały potwierdzone w laboratorium referencyjnym w Puławach, gdzie zakwestionowane próbki paszy zostały ponownie zbadane akredytowaną metodą. Ostateczny wynik badania był zaś tożsamy z wynikiem badania uzyskanym w ZHW Opole. Wskazał również, że metoda jakościowa, pozwala określić obecność w próbce substancji niepożądanych, a wobec braku odmiennych regulacji, nie jest wymagane dodatkowe potwierdzenie zawartości substancji niedozwolonych. Dodał również, że złożone do akt sprawy sprawozdania z badań pobranych próbek, zawierają informacje, o których mowa w pkt 2.1.5. załącznika nr VI rozporządzenia Komisji nr 51/2013. Akcentował także, iż laboratorium ZHW w Opolu nie występowało w roli biegłego, gdyż nie zostało powołane przez właściwy organ do tej roli, z kolei sprawozdanie z wyników badań laboratoryjnych pobranych próbek pasz nie ma charakteru opinii w rozumieniu art. 84 K.p.a. Dalej, powołując się na protokoły pobrania próbek do badań z dnia 17 września 2013 r., organ wyjaśnił, że A. K., pełniła wyłącznie funkcję doradczą, nie pobierała próbek do badań a jedynie na prośbę Policji była obecna przy ich pobieraniu. Wszystkie czynności związane z wykonywaniem zadań Inspekcji wykonywali pracownicy. Dodał nadto, iż R. W. obecny był przy pobieraniu próbek i złożył podpis na każdym z protokołów, zatem zarzutu pobrania próbki nr [...] bez jego udziału i podwyższonej wilgotności tej próbki w świetle treści protokołu kontroli (tj. pkt 15 i pkt. 18), jak również sprawozdania z badań (nr [...] z dnia 23 września 2013 r.), jest niezasadny. W dalszej kolejności organ podał, że w pkt. 5 protokołu nr [...] wyraźne wskazano, w którym miejscu znaleziono worek z substancją bliżej nieokreśloną, oraz w jakim miejscu próbkę tej substancji pobrano z worka (zadaszenie do składowania maszyn rolniczych), w tym samym miejscu próbki też zapakowano do jednorazowych kopert. Odnosząc się z kolei do zarzutu pobrania próbki paszy z małego mieszalnika, organ zauważył, iż w protokole pobrania próbki inspektor zapisał skąd próbkę pobrał i jaka była ilość paszy, oraz zaznaczył wagę próbki końcowej ok. 500 g oraz podał, że próbki pobrał zgodnie z Rozporządzeniem (WE) 152/2009 a właściciel zwierząt podpisał protokoły pobrania próbek nie wnosząc do nich uwag i zastrzeżeń co do sposobu pobrania próbek przez pobierającego. W kwestii zarzutu strony, dotyczącego braku ponownego pobrania próbek do badania kontrolnego, organ wyjaśnił, iż akcja prowadzona w dniu 17 września 2013 r. była akcją celowaną na konkretne gospodarstwo w zakresie posiadania mączek mięsno-kostnych, na przeszukanie wszystkich pomieszczeń w gospodarstwie oraz na pobranie próbek pasz do badań w kierunku obecności niedozwolonego białka zwierzęcego (PAP), niezależnie od tego, czy zostanie stwierdzony podejrzany materiał czy też nie. Sytuacja taka nie jest powtarzalna i pobranie ponowne prób w innym dniu byłoby niezgodne ze stanem faktycznym z dnia 17 września 2013 r. W celu wykazania bezzasadności zarzutu dotyczącego braku szkoleń przez pobierających próbki, Opolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii wskazał, iż szkolenie w zakresie pobierania próbek, zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 52/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiającym metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz, zostało przeprowadzone na naradzie połączonej ze szkoleniem organizowanej przez Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w dniu 15 marca 2013 r., ponadto 2 kwietnia 2013 r., za pośrednictwem e-maila, prezentacja dotycząca pobierania próbek pasz oparta na ww. rozporządzeniu została przesłana do wszystkich powiatowych inspektoratów. Powołując się na przepisy art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.UE.L.2002.31.1 ze zm.), i art. 4 rozporządzenia (WE) nr 183/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 stycznia 2005 r. ustanawiającego wymagania dotyczące higieny pasz (Dz.U.UE.L.2005.35.1 ze zm.), organ odwoławczy stwierdził, że rolnicy zobowiązani zostali do stosowania środków i procedur, które służyłyby utrzymaniu jak najlepszej właściwości pasz i zabezpieczenia jej przed zanieczyszczeniami. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje zatem okoliczność czy obecność niedozwolonego białka miała charakter incydentalny i jak doszło do zanieczyszczenia paszy w korytach loch, skoro w myśl powołanych przepisów zakazane jest stosowanie nawet najmniejszej ilości substancji zakazanych w paszach. Ustawodawca wprowadzając tę zasadę nie uzależnia jej od potrzeby wykazania żadnej innej przesłanki, jak tylko faktu zanieczyszczenia paszy substancjami niedozwolonymi oraz faktu, iż zwierzęta były tą paszą karmione, a co w sprawie zostało wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, a to w wyniku badania pobranych próbkach paszy, w której wykryto średnio na oznaczenie ponad 5 cząstek pochodzących ze zwierząt lądowych.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniósł R. W., reprezentowany przez pełnomocnika. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.:

1) art. 140 K.p.a. i art. 77 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności oceny legalności zgromadzonych w sprawie materiałów dowodowych jako zgromadzonych z naruszeniem:

a) art. 1, 2, 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiającego metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz z dnia 2009-01-27 (Dz.Urz.UE.L 2009 nr 54, str. 1) oraz Załącznika nr 1 pkt 1, pkt 3 tiret 1,4.2.1,5.1.1,6.1, 10, Załącznika nr 2, Załącznika nr 6 do ww. Rozporządzenia, art. 6, art. 11 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt z dnia 2004-04-29 (Dz.Urz.UE.L 2004 nr 165, str. 1);

b) art. 12 Rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt z dnia 2004-04-29 (Dz.Urz.UE.L 2004 nr 165, str. 1) i art. 25 ust. 1 i 2 Ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej tekst jednolity z dnia 8 czerwca 2010 r. (Dz.U. nr 112, poz. 744), poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie na podstawie niereprezentatywnych próbek i badań, niejednoznacznych wynikach badań oraz badań wykonanych przez laboratorium WIW ZHW w Opolu mimo braku przez laboratorium akredytacji na metodę którą badanie zostało przeprowadzone;

2) art. 11 ust. 5 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i organ Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt z dnia 2004-04-29 (Dz.Urz.UE.L 2004 nr 165, str. 1) poprzez uniemożliwienie zapoznania się z pełną informacją o przeprowadzonym badaniu próbek w WIW ZHW w Opolu oraz Zakładzie Higieny Pasz PIW- P1B w Puławach a w konsekwencji uniemożliwienie stronie przeprowadzenia kontrbadania;

3) art. 75 § 1 K.p.a. i art. 84 K.p.a. poprzez nie uzyskanie w sprawie kompletnej, rzetelnej opinii dotyczącej badania pozyskanych próbek a ponadto, posłużenie się w sprawie badaniem wykonanym przez Zakład Higieny Pasz PIW- PIB w Puławach mimo, iż nie zostało ono załączone do akt sprawy;

4) art. art. 10 § 1 K.p.a., art. 73 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się i wypowiedzenia co do całego zgromadzonego w sprawie materiału;

5.) a w konsekwencji ww. naruszeń, prowadzenie sprawy z przekroczeniem przepisów art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 14 § 1 K.p.a.;

6.) art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.

W zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazał na art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (tj. Dz.U. z 2008 r. nr 213, poz. 1342 ze zm.) oraz art. 7 ust. 2 Rozporządzenia 999/2001 i załącznika nr IV Rozdział I, art. 54 ust. 1 i 2 lit. A i H Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt z dnia 29 kwietnia 2004 (Dz.Urz.UE.L z 2004 nr 165, str. 1) mimo braku podstaw do zastosowania sankcji właściwych dla stwierdzenia stosowania niedozwolonych pasz. W obszernym uzasadnieniu, stanowiącym w zasadzie powtórzenie argumentacji zawartej w skardze wniesionej w sprawie zakończonej wyrokiem tut. Sądu o sygn. akt II SA/Op 52/14, skarżący wskazał na stan faktyczny sprawy, kognicję i zakres kontroli sądów administracyjnych, źródła prawa, przepisy ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej oraz rozporządzeń unijnych. Wskazał też na cel i zasady postępowania odwoławczego, podnosząc, że organ odwoławczy nie wypełnił zaleceń Sądu. Ponownie wskazał na wadliwości dotyczące czynności pobierania próbek i stwierdził, że inspektor nie zmieniała rękawic na jednorazowe, tak samo jak i inspektorzy pobierający próbki, ponadto próbki były pobierane i nagarniane gołymi rękami, a worek znaleziony w garażu maszyn został przeniesiony do pomieszczenia gdzie pobierano próbki, zaś Zakład Higieny Weterynaryjnej w Opolu nie posiada akredytacji na badania, stąd badanie nie może stanowić dowodu w sprawie. Skarżący wywiódł, że próbki nie były pobierane ze środkowej części worków, gdyż brak jest dziur po sondzie, na co przedłożył dokumentację fotograficzną jako załącznik do skargi. Zakwestionował stanowisko organu odwoławczego, że zgromadzony materiał dowodowy, tj. próbki pasz oraz badanie, pozyskany został zgodnie z prawem i daje podstawę nałożenia sankcji za stosowanie pasz zawierających przetworzone biało zwierzęce. Ponadto skarżący podał, że przepisy szczegółowo regulują zarówno metodologię przeprowadzenia badań i pobrania próbek, na podstawie których badania mają być dokonane, jak też ustanowienie podmiotów uprawnionych do wykonania badań. Zdaniem skarżącego, w dniu przeprowadzania kontroli można było odnieść wrażenie, że kontrolerzy pobierający materiał do badań nie mają odpowiedniego przygotowania do wyznaczonego im zadania. Pobieranie materiału odbywało się chaotycznie, jakby wykonywane było przez inspektorów po raz pierwszy, natomiast A. K. sprawowała nadzór merytoryczny i faktyczny nad tym, co i jak było wykonywane, tj. wydawała polecenia, wskazywała skąd i jak należy pobrać materiał. Skarżący wywiódł, że brak szkoleń w sposób zasadniczy wpłynął na dalsze fazy postępowania kontrolnego i uchybienia w sposobie pobierania próbek, co skutkować powinno dyskwalifikacją pobranego materiału. Uzasadniał nadto, że badanie dotknięte jest zasadniczą wadą, gdyż przeprowadzone zostało przez laboratorium, które nie posiadało akredytacji, stąd wynik badania nie może stanowić dowodu w sprawie, bowiem według rozporządzeń unijnych tylko badanie przeprowadzone wg akredytowanej metody oraz w oparciu o reprezentatywną próbkę może stanowić dowód dla stwierdzenia, czy pasza zawiera niedozwolone białko zwierzęce. Zaprezentował także pogląd, że sprawozdanie z przeprowadzonych badań ma charakter opinii w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. i powinno odpowiadać wymogom z tym związanym, a w szczególności orzeczenie to powinno mieć podobną strukturę jak decyzja. Brak jest też informacji w przedmiocie zwrócenia się przez organ o wykonanie badań pobranych próbek i sprecyzowania zakresu zlecenia badania. Zdaniem skarżącego, jeśli badanie miało miejsce po tym jak doszło do zbadania próbek przez WIW ZHW w Opolu, to odbyło się ono z naruszeniem reguł określonych w załączniku II do rozporządzenia nr 152/2009.

W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Opolu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Pełnomocnik organu wywodził jak w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest natomiast przez przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Powołana regulacja oznacza, iż niezależnie od zarzutów skargi ocenie sądu poddana jest cała sprawa administracyjnej zarówno w zakresie postępowania poprzedzającego jej wydanie jak i zastosowania prawa materialnego, z obowiązkiem przestrzegania zakazu zmiany zaskarżonego aktu na niekorzyść strony skarżącej.

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogłoby uzasadniać jej uchylenie.

Na wstępie odnotować należy, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem kontroli i oceny sądowej. W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiedział się w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 52/14. Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy należało zatem mieć na uwadze regulację prawną zawartą w art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie, tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W pojęciu "ocena prawna" mieści się, przede wszystkim, wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Podkreślić także należy, że po uprawomocnieniu się orzeczenia, zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko dla organów wymienionych w art. 153 P.p.s.a., bowiem po myśli art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli zatem strona doprowadzi do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w tym wyroku i zawarte w nim wskazania są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu, jak i innych organów (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1241/10, zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli natomiast organ administracyjny pomija przy ponownym wydawaniu decyzji ocenę prawną wyrażoną przez sąd w wyroku, narusza tym samym zasadę związania tą oceną, a to z kolei oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe (tak: w wyroku NSA z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1850/07, Lex nr 526070).

Rozstrzygając niniejszą skargę Sąd był związany zatem zarówno ustaleniami, które zapadły w toku rozpoznawania skargi R. W. zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 kwietnia 2014 r., uwzględniającego skargę R. W. (sygn. akt II SA/Op 52/14), jak i oceną prawną Sądu oraz wskazaniami zawartymi w tym wyroku. Dokonując zatem oceny zakresu, w jakim organ odwoławczy został w ponownym rozpoznaniu sprawy związany ustaleniami Sądu, wynikającymi z prawomocnego wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r., celowym staje się przeprowadzenie analizy jego uzasadnienia. W wyroku uchylając wcześniejszą decyzję organu odwoławczego z dnia 29 listopada 2013 r., Sąd stwierdził, że organ odwoławczy naruszył art. 138 K.p.a., gdyż nie dokonał oceny sprawy i nie wyraził stanowiska co do zasadności zakresu objętego decyzją organu pierwszej instancji, od której wniesione zostało odwołanie. Dokonując analizy treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Sąd wskazał, że w uzasadnieniu brak jest odniesienia się do nakazów nałożonych decyzją z dnia 23 września 2013 r. oraz oceny tych nakazów na gruncie stanu faktycznego sprawy. Organ nie wyjaśnił również, dlaczego w wyniku swojego postępowania w sprawie doszedł do przekonania, że nakazy nałożone w tej decyzji są właściwe w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Nie powiązał zatem uzasadnienia z rozstrzygnięciem decyzji. Ponadto, organ odwoławczy nie wskazał też jednoznacznie przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę nałożenia obowiązków określonych w decyzji stanowiącej przedmiot jego kontroli, co świadczy o tym, że nie procedował w tym zakresie. Formułując wskazania dla organu co do dalszego postępowania Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie uwzględnienie poczynionych wyżej uwag i wydanie rozstrzygnięcia, które będzie odpowiadało nie tylko przepisom prawa materialnego, ale także przepisom procedury administracyjnej, a motywy rozstrzygnięcia znajdą swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.

Analizując podjęte w przedmiotowej sprawie decyzje, w kontekście przepisów prawa oraz wytycznych wynikających z ww. wyroku, stwierdzić należy, iż organ prawidłowo wykonał zalecenia Sądu. W ocenie Sądu, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa materialnego i dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie tej nowej decyzji jest zgodne z dyrektywami wynikającymi z art. 107 § 3 K.p.a., zawierając w uzasadnieniu faktycznym wszechstronne wskazanie faktów uznanych za udowodnione, jak też dowodów, na których organ się oparł. Uzasadnienie prawne tej decyzji to obszerne i wnikliwe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, według aktualnego stanu prawnego, z przytoczeniem przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. W konsekwencji Sąd uznał, iż decyzja, będąca przedmiotem skargi, jest prawidłowa, a argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Przed przystąpienie do merytorycznego rozpoznania sprawy należy wskazać, iż kompetencja powiatowego lekarza weterynarii do decyzyjnego działania w sprawie zawarta została w art. 15 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. nr 112, poz. 744) oraz w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii (Dz. U. z 2007 r. nr 2, poz. 20 z późn. zm.) w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r. o paszach (Dz. U. z 2006 r. nr 144, poz. 1045 z późn. zm.), w celu realizacji zadań wynikających z przepisów rozporządzenia nr 882/2004.. Stosownie zaś do art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej w rozumieniu K.p.a., w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do powiatowego lekarza weterynarii, jest wojewódzki lekarz weterynarii.

Uwzględniając powyższe stwierdzić zatem należało, iż organy procedujące w sprawie legitymowały się podstawami prawnymi do działania i wydania decyzji w sprawie i podstawy te znajdowały się nie tylko w przepisach prawa krajowego, lecz również w przepisach prawa unijnego.

Przypomnieć należy, iż skarga R. W. została wywiedziona od decyzji Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, mocą której organ ten utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Oleśnie z dnia 23 września 2013 r., nr [...] nakazującą R. W. informowanie Powiatowego Lekarza Weterynarii na 48 godzin przed zbyciem ze stada sztuki/sztuk, wobec których w pkt 1 decyzji nr [...] orzeczono zakaz wprowadzania do obrotu oraz nakazującą mycie, czyszczenie i dezynfekcję sprzętu (w tym karmideł, paśników, wózków, podajników) używanego do zapodawania paszy zawierającej niedozwolone białko pochodzące od zwierząt lądowych oraz maszyn (w tym mieszalników) paszarni, pomieszczeń, w których przetrzymywano i przygotowywano zanieczyszczoną paszę. Nałożone nakaz organ uzasadnił okolicznością wykrycia w 7 próbkach mieszanki paszowej, pobranej w dnu 17 września 2013 r. ponad 5 cząsteczek pochodzących ze zwierząt lądowych, które zidentyfikowano jako fragmenty kości, włosów lub samych kości i w związku z tym naruszeniem wynikającego z obwiązujących przepisów prawa zakazu stosowania w karmieniu zwierząt przetworzonego białka pochodzenia zwierzęcego, oraz stworzeniem na skutek naruszenia tego zakazu zagrożenia dla zdrowia człowieka. Wskazane rozstrzygniecie Powiatowego Lekarz Weterynarii w Oleśnie podtrzymał Wojewódzki Lekarz Weterynarii, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Skarżący natomiast zakwestionował decyzje organów obu instancji, zarzucając im szereg uchybień proceduralnych, a w szczególności nieprawidłowo i niewystarczające przeprowadzenie postępowania dowodowego, zanegowała legalność zastosowanych względem niego środków zaradczych kwestionując przede wszystkim nałożony na niego mocą decyzji nr [...] zakazy oraz przeprowadzone w sprawie w ramach postępowania kontrolnego czynności kontrolne, w tym zwłaszcza sposób i metodę pobrania do badania próbek paszy, podważając w efekcie wiarygodność sporządzonego w sprawie protokołu kontroli i w konsekwencji zasadność oparcia rozstrzygnięć organów na uzyskanych tą drogą wynikach badań próbek paszy.

Nie podzielając stanowiska skarżącego i tym samym wskazując na legalność zaskarżonej decyzji organ powołał się na moc wiążącą ustaleń zawartych w protokole kontroli, na wiarygodność sporządzonego w sprawie protokołu z kontroli, oraz na brak przewidzenia przez europejskiego ustawodawcę okoliczności wyłączających odpowiedzialność administracyjną podmiotu kontrolowanego i przewidzenie przez niego wymogu zastosowania środków zaradczych w przypadku samego tylko ustalenia w paszy niedozwolonego białka zwierzęcego w ilości średnio na oznaczenie przekraczającej 5 zidentyfikowanych cząstek zwierzęcych.

Odnosząc się do przedmiotu sprawy należało zatem przede wszystkim ocenić, czy orzekające organy wykazały w sposób zgodny z prawem, niebudzący wątpliwości i przekonywujący, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy, w szczególności dowodowe, do nałożenia na skarżącego określonych środków zaradczych. Należy bowiem podkreślić, że niezbędnym i koniecznym elementem możliwości prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego (w tym i tych uprawniających do zastosowania środków zaradczych) oraz stwierdzenia wystąpienia przesłanek w nich określonych, jest poczynienie przez orzekające organy jasnych, wyczerpujących i niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych, co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu podjętych decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 ust. 3 K.p.a.

Wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 54 ust. 1 rozporządzenia WE nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U.UE.L z 2004 r. nr 165 z późn. zm.), zgodnie z którym w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności, podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności. Wśród środków zaradczych, jakie podejmuje właściwy organ w przypadku wykrycia niezgodności Rozporządzenie między innymi, przewiduje:

a) nałożenie procedur sanitarnych lub podjęcie wszelkich innych działań uważanych za niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa paszy lub żywności lub zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, zasadami dotyczącymi zdrowia zwierząt lub dobrostanem zwierząt;

b) ograniczenie lub zakaz wprowadzania do obrotu, przywozu lub wywozu paszy, żywności lub zwierząt.

c) monitorowanie, oraz w razie konieczności, nakazanie wycofania i/lub zniszczenia paszy lub żywności; oraz wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe (h).

W tym kontekście niezbędne jest przytoczenie zastosowanego również przez organ przepisu art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2006 r. nr 17, poz. 127 z późn.zm.), który stanowi, że produkty pochodzenia zwierzęcego mogą być wprowadzane na rynek, jeżeli zostały pozyskane od zwierząt lub ze zwierząt lub są zwierzętami, które były karmione paszami spełniającymi wymagania określone w przepisach o paszach. W art. 7 rozporządzenia (WE) nr 999/2001 ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii, określono zakazy dotyczące karmienia zwierząt. Zabrania się karmienia przeżuwaczy białkami pochodzenia zwierzęcego (ust.1), zakaz ten rozszerzono również na zwierzęta inne niż przeżuwacze oraz ograniczono w zakresie karmienia tych zwierząt produktami pochodzenia zwierzęcego, zgodnie z załącznikiem IV (ust. 2). W myśl załącznika IV rozdział I lit. b do tego rozporządzenia zakaz ten rozszerza się na zwierzęta gospodarskie inne niż przeżuwacze, z wyjątkiem zwierząt futerkowych, zakazując karmienia ich m.in. przetworzonym białkiem zwierzęcym oraz paszą zawierającą ten produkt.

Z przytoczonych przepisów prawa wynika zatem wprost zakaz karmienia zwierząt gospodarskich (w tym przypadku świń) paszami zawierającymi białka pochodzenia zwierzęcego. Obecność tego rodzaju składników w paszy podawanej zwierzętom gospodarskim oznacza, że pasza nie odpowiada wymaganiom określonym w powołanych przepisach, a w konsekwencji właściwy organ upoważniony jest do zastosowania środków zaradczych, mających na celu wyeliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości i osiągnięcie celów wspomnianej regulacji.

W przedmiotowej sprawie Powiatowy Lekarz Weterynarii zastosował w stosunku do skarżącego wskazane powyżej środki zaradcze, a więc nałożył, stosownie do art. 54 ust. 1 lit. a i h rozporządzenia WE nr 882/2004, na skarżącego nakaz 1) informowania na 48 godzin przed zbyciem ze stada sztuki/sztuk, wobec których w pkt 1 decyzji nr [...] orzeczono zakaz wprowadzania do obrotu oraz 2) mycie, czyszczenie i dezynfekcję sprzętu (w tym karmideł, paśników, wózków, podajników) używanego do zapodawania paszy zawierającej niedozwolone białko pochodzące od zwierząt lądowych oraz maszyn (w tym mieszalników) paszarni, pomieszczeń, w których przetrzymywano i przygotowywano zanieczyszczoną paszę. Z uwagi na treść podnoszonych w skardze zarzutów, przypomnieć wypada, iż w prowadzony odrębnym postępowaniu administracyjnym, Powiatowy Lekarz Weterynarii decyzją z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt [...] nałożył na skarżącego zakaz wprowadzania do obrotu określonych sztuk zwierząt z gospodarstwa i nakazał informowanie o zmianie liczby zwierząt. Jednocześnie organ zaznaczył, iż decyzja ta jest częściowa a jej ostateczne rozpoznanie sprawy uzależnił od wyników badań próbek materiału paszowego na obecność niedozwolonego białka zwierzęcego pobranego z gospodarstwa skarżącego w dniu 17 września 2013 r. Wobec uzyskania ostatecznych wyników badań, potwierdzonych przez akredytowane laboratorium, decyzją z dnia 23 września 2013 r., nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii w Oleśnie nałożył na skarżącego obowiązki wynikające z art. 54 ust. 1 lit. a i h ww. rozporządzenia WE nr 882/2004. Organ uznał bowiem, że w okolicznościach sprawy, niezgodność o jakiej mowa w art. 54 ww. rozporządzenia stanowiło ustalenie, że świnie w gospodarstwie skarżącego karmiono paszą, w której stwierdzono wystąpienie niedozwolonego białka przetworzonego pochodzącego ze zwierząt lądowych. Powołując się w tym zakresie na pozytywne wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez Zakład Higieny Weterynaryjnej w Opolu pobranych w dniu 17 września 2013 r. w gospodarstwie skarżącego w siedmiu próbkach paszy, a mianowicie pobranej z: 1) worków z gotową mieszanką dla warchlaków ułożonych w paszarni (nr [...]); 2) z worków fabrycznie zamkniętych z mieszanką paszową dla świń warchlak 1007 (nr [...]); 3) z worka znajdującego się pod zadaszeniem (nr [..]); 4) z kosza zasypowego karmideł tuczników (nr [...]); 5) z zasypu mieszalnika znajdującego się w mieszalni głównej pasz (nr [...]); z zasypu paszociągu znajdującego się pomiędzy pomieszczeniem dla tuczników a składem zboża (nr [...]); 6) z koszy zasypowych karmideł, z których karmę pobierają bezpośrednio warchlaki/ tuczniki (nr [...]); 7) z koszy zasypowych karmideł, z których karmę pobierają bezpośrednio prosięta (nr [...]). Uzasadniając zaś nałożone na skarżącego środki zaradcze organ stwierdził, iż skoro świnie znajdujące się w stadzie należącym do skarżącego karmione były paszą zawierającą substancje niedozwoleni, a także z uwagi na bezpieczeństwo zdrowia i życia ludzi oraz charakter sprawy, w celu zabezpieczenia przed wprowadzeniem do łańcucha żywnościowego człowieka świń objętych zakazem orzeczonym w decyzji a także mając na względzie bezpieczeństwo pasz nałożył na skarżącego środki zaradcze to uzasadnionym był nałożenie na skarżącego określonych środków zaradczych. W tym miejscu wskazać należy, iż skarżący w złożonej skardze podnosił szereg zarzutów w tym min. zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (tj. Dz.U. Z 2008 r. nr 213, poz. 1342 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem Powiatowy lekarz weterynarii w przypadku stwierdzenia, że przy prowadzeniu działalności nadzorowanej, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit. a-n oraz p, są naruszone wymagania weterynaryjne określone dla tej działalności, w zależności od zagrożenia stwarzanego dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt, wydaje decyzję:

1) nakazującą usunięcie uchybień w określonym terminie lub

2) nakazującą wstrzymanie działalności do czasu usunięcia uchybień, lub

3) zakazującą umieszczania na rynku lub handlu określonymi zwierzętami będącymi przedmiotem działalności albo zakazującą produkcji, umieszczania na rynku lub handlu określonymi produktami wytwarzanymi przy prowadzeniu tej działalności.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż przepis ten nie znajdował zastosowania w sprawie, gdyż stanowił podstawę wydania decyzji z dnia 17 września 2013 r., nr [...], orzekającej w stosunku do skarżącego zakaz wprowadzania do obrotu określonych tą decyzją sztuk trzody chlewnej, nie będącej przedmiotem zaskarżenia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać również wypada, iż wbrew twierdzeniom skarżącego pobrania próbek dokonano zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiającym metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.U.UE.L2009.54.1). Jak bowiem wynika z akt sprawy, próbki pierwotne pobrano losowo z partii paszy wyprodukowanej w jednym czasie dla jednego rodzaju grupy technologicznej hodowanych świń, z których utworzono jedną próbkę zbiorczą pobieranego materiału, a następnie przygotowano z niej trzy próbki końcowe tej samej wielkości, rozdzielono do trzech foliowych bezpiecznych kopert (zamykanych system szczelnego zamknięcia) po jednej dla: laboratorium ZHW (niezwłocznie przekazanej do analizy), Powiatowej Inspekcji Weterynaryjnej w Oleśnie i danego właściciela). Dla każdej z próbek sporządzono protokół zaznaczając m.in. miejsce pobrania próbek z każdej kontrolowanej partii, przeznaczenie, wielkość partii, wagę, sposób opakowania. Dodatkowo miejsca pobrania próbek oznaczono na załączniku nr 1 do protokółu nr [...] z przeprowadzonej kontroli w dniu 17 września 2013 r., spisanego na tą okoliczność.

Zauważyć również należy, iż z treści art. 23 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. nr 112, poz. 774; dalej zwana również jako IW), wynika, obowiązek wykonania badań laboratoryjnych pasz przez Inspekcję Weterynaryjną. Aby zapewnić jednolity sposób przeprowadzania badań laboratoryjnych dla celów kontroli urzędowych określonych w rozporządzeniu nr 882/2004 stworzony został system laboratoriów urzędowych (art. 25 IW). W załączniku nr X do rozporządzenia nr 999/2001 w rozdziale A wymienione jest z Polski, jako laboratorium referencyjne Laboratorium Państwowego Instytutu Weterynaryjnego w Puławach, gdzie dokonano kontrolnego sprawdzenia pobranych próbek z gospodarstwa rolnego skarżącego i co znajduje odzwierciedlenie w wyniku, znajdujący się w aktach sprawy. Laboratorium posiadające referencje (akredytację) dokonało bowiem potwierdzenia wyników badań wykonanych przez Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii Zakładu Higieny w Opolu i także stwierdziło, że w siedmiu próbkach pobranych do badań znajduje się powyżej 5 cząsteczek pochodzących ze zwierząt lądowych, a cząstki te zidentyfikowano, jako fragmenty kości; wykryto również 5 cząsteczek pochodzących z ryb i cząstki te zidentyfikowano, jako fragmenty ości, nie możliwym jest uznanie, że badanie zostało ostatecznie przeprowadzone przez podmiot, który nie był do tego uprawniony. Z tych względów Sąd nie podzielił zarzutu skargi co do naruszenia art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 882/2004.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 51/2013 z dnia 16 stycznia 2013 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 152/2009 w odniesieniu do metod analitycznych oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz ustanowiono i jednocześnie zmodyfikowano wcześniej obowiązującą/stosowaną metodykę analizy dotyczącej oznaczania składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz (Dz.U.UE.L.2013.20.33), które określa metody analizy i badań próbek przez laboratoria, stanowiąc, że składniki pochodzenia zwierzęcego w paszach oznacza się metodą mikroskopii świetlnej lub łańcuchową reakcją polimerazy (PCR). Metody te mogą być stosowane, w zależności od rodzaju badanej paszy samodzielnie albo wspólnie, zgodnie ze standartowymi procedurami operacyjnymi, ustanowionymi przez laboratorium referencyjne UE. Metody zastosowane w trakcie badań przez oba laboratoria w tym jedno referencyjne odpowiadały wymogom tego rozporządzenia, gdyż metoda mikroskopii świetlnej przewiduje identyfikowanie cząstek na podstawie typowych i mikroskopowo identyfikowalnych cech charakterystycznych, np. włókien mięśniowych i innych cząstek, włosów, szczeciny, krwi, piór, skorup jaj, ości ryb, łusek. tkanki mięsnej, chrząstek, kości, rogów. Taka metoda badań zastosowana została przez laboratoria co wynika z załączonych do akt administracyjnych sprawozdań z badań.

Odnosząc się do zarzutu braku dołączenia do przesłanych przez laboratoria niekompletnych sprawozdań z badań protokołów obserwacji, stwierdzić należy, iż pkt 2.1.5 rozporządzenia nr 51/2013 zatytułowany "Przedstawienie wyników", stanowi o minimalnej treści sprawozdania laboratoryjnego. Z treści ww. przepisu wynika zatem, iż przekazując wyniki laboratorium musi podać jakiego typu materiał poddano analizie (osad, flotat czy surowiec) oraz liczbę wykonanych oznaczeń. Sprawozdanie musi zwierać co najmniej informację o występowaniu składników pochodzenia zwierzęcego ze zwierząt lądowych i z ryb. Złożone do akt sprawozdania z badań pobranych próbek zawierają ww. informację, a tym samym trudno uznać je za wadliwe, czy niepełne i pozbawione wartości dowodowej.

Sąd w niniejszym składzie prezentuje nadto stanowisko, że sprawozdanie z wyników badań laboratoryjnych pobranych próbek pasz nie ma charakteru opinii w rozumieniu art. 84 K.p.a., a więc poza przedstawieniem efektów badań nie musi odpowiadać wymogom opinii biegłego (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 24 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Op 51/14- dostępny na ww. stronie internetowej).

Na sposób rozstrzygnięcia sprawy nie miała wpływu okoliczność, że organ nie przedstawił skarżącemu dowodów świadczących o właściwym przeszkoleniu inspektorów, którzy przeprowadzali kontrolę. Kontrolujący dochowali wymogów, których stanowią przepisy art. 19 -19f IW. Zgodzić należy się ze skarżącym, że stosownie do przepisu art. 6 rozporządzenie (WE) nr 882/2004 właściwy organ zapewnia, aby każdy z jego pracowników przeprowadzający kontrole urzędowe: otrzymał, w zakresie swoich kompetencji, odpowiednie szkolenie umożliwiające mu wypełnianie obowiązków w sposób kompetentny oraz przeprowadzanie kontroli urzędowych w spójny sposób, szkolenie to obejmuje odpowiednie dziedziny określone w załączniku II, rozdział I (pkt a), uaktualniał wiedzę w dziedzinach swoich kompetencji oraz w miarę konieczności otrzymywał regularne szkolenia dodatkowe (pkt b); posiadał umiejętności w zakresie współpracy wielodyscyplinarnej (pkt c). Jednakże adresatem tych norm jest pracodawca i to on ponosić może ewentualne konsekwencje związane z brakiem odpowiedniego przeszkolenia pracowników. Podkreślić należy również, co podnosił sam skarżący, że nadzór merytoryczny i faktyczny nad tym, co i jak było wykonywane sprawowała obecna podczas pobierania próbek pracownik OWIW A. K. Ona wydawała polecenia, wskazywała skąd i jak należy materiał pobrać, co oznacza, że w trakcie dokonywanych czynności byli oni instruowaniu i jednocześnie "praktycznie szkoleni" przez kompetentnego pracownika organu II instancji. Ponadto jak akcentowała organ odwoławczy z materiałów dokumentacyjnych znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż szkolenie w zakresie pobierania próbek, zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 152/2009 z dnia 27 stycznia 2009 r. ustanawiającym metody pobierania próbek i dokonywania analiz do celów urzędowej kontroli pasz, zostało przeprowadzone na naradzie połączonej ze szkoleniem organizowanej przez Opolskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w dniu 15 marca 2013 r., ponadto 2 kwietnia 2013 r., za pośrednictwem e-maila, prezentacja dotycząca pobierania próbek pasz oparta na ww. rozporządzeniu została przesłana do wszystkich powiatowych inspektoratów.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, nie naruszono w sprawie zasady dwuinstancyjności postępowania. Sprawa została dwukrotnie rozpoznana przez dwa do tego uprawnione organy. W sprawie decyzje podpisali pracownicy organów, a nie inspektor A. K., która podczas kontroli w dniu 17 września 2013 r. pełniła funkcję doradczą i była obecna przy pobieraniu próbek, co wynika wprost z protokołów pobrania próbek do badań sporządzonych w dniu 17 września 2013 r.

Sąd nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących podwyższonej wilgotności próbki o nr [...] oraz pobrania tej próbki bez udziału skarżącego. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy wynika bowiem, iż zarówno w trakcie pobierania próbki (pkt 15 i pkt. 18 protokół kontroli), jak i przy przyjęciu do ZHW w Opolu (sprawozdanie z badań z dnia 23 września 2013 r., nr [...]) nie stwierdzono podwyższonej wilgotności pobranej paszy, uwag takich nie wnosił również R. W., który był obecny przy pobieraniu próbek i złożył podpis na każdym z protokołów. Tym samym zarzut skarżącego nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Zgodzić należało się również z organem odwoławczym, iż zarzut strony, co braku przeprowadzenia przez organy ponownego pobrania próbek do badania kontrolnego, nie mógł zostać uwzględniony. Jak bowiem wyjaśniono, w celu ustalenia stanu faktycznego, akcja prowadzona przez pracowników Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu, była akcją celowaną na konkretne gospodarstwo w zakresie posiadania mączek mięsno-kostnych, na przeszukanie wszystkich pomieszczeń w gospodarstwie oraz na pobranie próbek pasz do badań w kierunku obecności niedozwolonego białka zwierzęcego (PAP). Sytuacja taka nie jest powtarzalna i pobranie ponowne prób w innym dniu byłoby niezgodne ze stanem faktycznym z dnia 17 września 2013 r. Ustawodawstwo nie uzależnia bowiem konieczności stosowania sankcji od wielokrotności stwierdzenia naruszenia wymagań prawa paszowego i żywieniowego, ani od oceny stanu zdrowia zwierząt, w paszy dla których bezpośrednio przeznaczonej do zjedzenia, stwierdzono niedozwolony składnik. Są też obojętne dla stosowania sankcji administracyjnoprawnych okoliczności znalezienia się w paszy niedozwolonego składnika. Może to być następstwo działania zawinionego przez hodowcę lub przypadkowego, którego nie można było przewidzieć, czy mu zapobiec. Świadomość działania hodowcy (zawinienie) ma jedynie znaczenie przy stosowaniu sankcji karnych. Reasumując, stwierdzić należy, iż skoro dokonano pobrania próbek paszy, którą zwierzęta były karmione, natomiast badania potwierdziły obecność białka zwierzęcego, zasady doświadczenia życiowego oraz logiki pozwalały na przyjęcie, że faktycznie miał miejsce bezpośredni kontakt zwierząt z niedopuszczalną substancją, a to skutkowało wydaniem określonych środków zaradczych. Wydane rozstrzygnięcia nie naruszyły treści art. 7 i art. 8 K.p.a. gdyż nie miała miejsca dowolność organu w podejmowaniu decyzji ani obraza zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Organy orzekały w ramach przypisanych im kompetencji, zaś wydane decyzje w pełni korespondowały z obowiązującymi przepisami prawa materialnego oraz nie kolidowały z zasadami procedury administracyjnej.

W tym miejscu zauważenia wymaga, iż jak trafnie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, z punktu widzenia rygorystycznych reguł żywienia zwierząt hodowlanych, nawet jednorazowy fakt stwierdzenia w stosowanej do karmienia paszy niedozwolonego składnika, obliguje do zastosowania względem hodowcy właściwych środków zaradczych, prowadzących do zapobieżenia niepożądanym skutkom zjedzenia niewłaściwej karmy przez zwierzęta hodowane z przeznaczeniem do spożycia. Ustawodawstwo nie uzależnia bowiem konieczności stosowania sankcji od wielokrotności stwierdzenia naruszenia wymagań prawa paszowego i żywieniowego, ani od oceny stanu zdrowia zwierząt, gdy w paszy dla których bezpośrednio przeznaczonej do zjedzenia, stwierdzono niedozwolony składnik. Są też obojętne dla stosowania sankcji administracyjnoprawnych okoliczności znalezienia się w paszy niedozwolonego składnika (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 81/13 - dostępny na stronie internetowej CBOSA).

Na gruncie przedmiotowej sprawy dostrzec również wypada, za organem odwoławczym, iż z art. 17 ust.1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.UE.L.2002.31.1 z póź. zm.), oraz art. 4 rozporządzenia (WE) nr 183/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 stycznia 2005 r. ustanawiającego wymagania dotyczące higieny pasz (Dz.U.UE.L.2005.35.1 z póź. zm.) wynika, że podmiot (skarżący) w pełni odpowiada za swoje produkty i surowce, które używa do ich produkcji, za ich jakość zdrowotną, bezpieczeństwo stosowania, a także za to aby, były spełnione wymogi przepisów prawa krajowego i wspólnotowego dotyczące jego działalności. Na hodowcy spoczywa obowiązek przestrzegania przepisów prawa paszowego i żywnościowego, podobnie jak i ryzyko związane z uchybieniem tym regulacjom. To właśnie rolnicy zobowiązani zostali do stosowania środków i procedur, które służyłyby utrzymaniu jak najlepszej właściwości pasz i zabezpieczenia jej przed zanieczyszczeniami (art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 183/2005). Temu celowi służą m.in. przeprowadzane kontrole pasz.

Nie ma zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność czy obecność niedozwolonego białka miała charakter incydentalny i jak doszło do zanieczyszczenia paszy, skoro w myśl powołanych przepisów zakazane jest stosowanie nawet najmniejszej ilości substancji zakazanych w paszach. Ustawodawca wprowadzając tę zasadę nie uzależnia jej od potrzeby wykazania żadnej innej przesłanki, jak tylko faktu zanieczyszczenia paszy substancjami niedozwolonymi oraz faktu, iż zwierzęta były tą paszą karmione, a co w sprawie zostało wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, a to w wyniku badania pobranych siedmiu próbek paszy, w których wykryto średnio na oznaczenie ponad 5 cząstek pochodzących ze zwierząt lądowych.

W tym stanie rzeczy, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi są niezasadne Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.