Wyrok NSA, sygn. akt II SA 810/90
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1991-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Pracownicy urzędów państwowych
Powołane przepisy: article: art. 57
journal: Dz.U. 1990 nr 21 poz. 123
law: Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej.
Teza: Artykuł 57 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej /Dz.U. nr 21 poz. 123/ nie może być wykorzystywany jako podstawa do przeprowadzenia generalnej weryfikacji wszystkich pracowników urzędu wojewódzkiego w drodze rozwiązania z nimi stosunku pracy i następnie mianowania na nowo niektórych z nich na określone stanowiska.

TEZY

Artykuł 57 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej /Dz.U. nr 21 poz. 123/ nie może być wykorzystywany jako podstawa do przeprowadzenia generalnej weryfikacji wszystkich pracowników urzędu wojewódzkiego w drodze rozwiązania z nimi stosunku pracy i następnie mianowania na nowo niektórych z nich na określone stanowiska.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Elżbiety P. na decyzję Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 19 września 1990 r. w przedmiocie rozwiązania stosunku pracy i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody T-kiego.


UZASADNIENIE

Elżbieta P. ma wykształcenie średnie ekonomiczne, od 1979 r. pracowała w Urzędzie Miasta i gminy w S., a następnie - po mianowaniu z dniem 1 kwietnia 1990 r. na stanowisko inspektora rejonowego w Urzędzie Wojewódzkim w T. - została przeniesiona do Rejonowego Biura Pracy w S.

Decyzją Wojewody T-kiego z dnia 18 czerwca 1990 r., wydaną na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./, w związku z art. 57 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej /Dz.U. nr 21 poz. 123/, rozwiązano z nią stosunek pracy z dniem 30 września 1990 r. za trzymiesięcznym wypowiedzeniem.

W postępowaniu odwoławczym Minister - Szef Urzędu Rady Ministrów utrzymał w mocy decyzję Wojewody decyzją ostateczną z dniem 19 września 1990 r. Nr Ad.P.III.7-151/90/TG, podkreślając, że oba wymienione w niej przepisy mają w tej sprawie zastosowanie: reorganizacja Urzędu Wojewódzkiego w T. była połączona ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia i nastąpiła na zasadach dotyczących likwidacji urzędu, w tym również z przewidzianym w art. 411 kodeksu pracy wyłączeniem szczególnej ochrony stosunku pracy. W tej sytuacji Wojewoda, po zasięgnięciu opinii miejscowej rady pracowniczej, mógł rozwiązać z Elżbietą P. stosunek pracy, mimo że korzystała ona ze zwolnienia lekarskiego i była w ciąży. W uzasadnieniu decyzji znalazło się też stwierdzenie o braku możliwości przeniesienia Elżbiety P. do innego urzędu ze względu na przeprowadzaną reorganizację urzędów administracji rządowej i samorządowej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Elżbieta P. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i jako niesłusznych rozstrzygnięć wydanych w czasie, gdy korzystała ze zwolnienia lekarskiego z powodu choroby i była w zaawansowanej ciąży. Wyraziła pogląd, że rozwiązano z nią stosunek pracy tylko z powodu niezależnych od niej przeszkód w wykonywaniu obowiązków służbowych.

W odpowiedzi na skargę Minister - Szef Urzędu Rady Ministrów posłużył się argumentacją prezentowaną w swojej decyzji i nawiązał dodatkowo do art. 177 par. 4 Kp, dopuszczającego możliwość rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego w razie likwidacji zakładu pracy.

W dniu 11 grudnia 1990 r. Naczelny Sąd Administracyjny odroczył rozprawę w celu wyjaśnienia, czy skarżąca była pracownikiem Urzędu Wojewódzkiego w T., czy też pracownikiem Rejonowego Biura Pracy w S. jako organu zatrudnienia stopnia podstawowego w rozumieniu między innymi art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu /Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./. W piśmie procesowym z dnia 3 stycznia 1991 r. Minister wyjaśnił, że w świetle par. 1 zarządzenia nr 9 Wojewody T-kiego z dnia 12 marca 1990 r. rejonowe biura pracy były agendami Wojewódzkiego Biura Pracy w T., a pracownicy tych biur byli pracownikami Urzędu Wojewódzkiego. Taki układ organizacyjny obowiązywał w okresie przejściowym, to jest do czasu przeprowadzenia reformy terenowych organów rządowej administracji ogólnej, w tym - powołania urzędów rejonowych, do których włączono rejonowe biura pracy. Minister stwierdził, że w świetle powyższego skarżąca, pracując w Rejonowym Biurze Pracy w S., była pracownikiem Urzędu Wojewódzkiego.

Z kolei skarżąca w piśmie nadesłanym do sądu w dniu 25 stycznia 1991 r. poinformowała, że po urodzeniu bliźniąt jej sytuacja uległa wydatnemu pogorszeniu i wniosła ponownie o uwzględnienie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Artykuł 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych /Dz.U. nr 31 poz. 214 ze zm./ uzależnia rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym urzędnikiem państwowym, w drodze wypowiedzenia, od spełnienia następujących warunków:

- likwidacji urzędu lub jego reorganizacji połączonej ze zmniejszeniem stanu zatrudnienia,

- braku możliwości przeniesienia urzędnika, za jego zgodą, do innego urzędu,

- zasięgnięcia opinii przedstawicielstwa pracowniczego.

Warunki te muszą być spełnione również w sytuacjach określonych w art. 57 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej /Dz.U. nr 21 poz. 123/, z tą jedynie różnicą, że nawiązanie w tym przepisie do zasad likwidacji urzędu eliminuje możliwości korzystania przez urzędnika z przepisów chroniących niektóre grupy pracowników przed rozwiązaniem z nimi stosunku pracy. Jednakże art. 57 tej ustawy nie może być wykorzystywany jako podstawa do przeprowadzenia generalnej weryfikacji wszystkich pracowników urzędu wojewódzkiego w drodze rozwiązania z nimi stosunku pracy i następnie mianowania na nowo niektórych z nich na określone stanowiska. Przepis ten bowiem dotyczy w istocie reorganizacji urzędów wojewódzkich, połączonej ze zmniejszeniem zatrudnienia i jedynie w celu sprawnego jej przeprowadzenia w możliwie krótkim czasie pozwala na stosowanie - jako metody - zasad obowiązujących przy likwidacji urzędu.

W piśmie z dnia 15 czerwca 1990 r., adresowanym do przewodniczącego miejscowej rady pracowniczej, Wojewoda stwierdził, że postanowił "z dniem 1 lipca br. rozwiązać stosunek pracy w drodze wypowiedzenia ze wszystkimi pracownikami Urzędu", poprosił "o wyrażenie opinii w ww. kwestii" oraz wspomniał o zamiarze zgłoszenia "dla części pracowników" propozycji zatrudnienia w Urzędzie Wojewódzkim i organizowanych urzędach rejonowych. W podjętej tego samego dnia uchwale rada pracownicza przyjęła pismo Wojewody do wiadomości, zwróciła się do niego "o możliwie szybkie przedstawienie ofert zatrudnienia" dla wspomnianej części pracowników i poprosiła "o konsultacje w wypadkach wątpliwych, skomplikowanych".

Z przytoczonej korespondencji i decyzji Wojewody pozbawionej elementów uzasadnienia wynika, że Wojewoda sięgnął po niedopuszczalną w tego rodzaju wypadkach generalną weryfikację pracowników podległego urzędu, pomijając konieczność indywidualizowania potrzeb urzędu i sytuacji pracowników w każdej sprawie.

W aktach sprawy nie ma dowodów ani wzmianki o czynnościach, z których by wynikało, czy i dlaczego przeniesienie skarżącej - za jej zgodą - do innego urzędu nie było możliwe. Nie ma również dowodów ani informacji o konsultowaniu sprawy skarżącej z radą pracowniczą. W rezultacie doszło do naruszenia przez decyzję organu I instancji art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 cytowanej wyżej ustawy z dnia 16 września 1982 r., co nie zostało konwalidowane decyzją Ministra mimo zmiany stanu faktycznego sprawy, wymagającej rozważenia jej wpływu na decyzję organu odwoławczego. Chodzi mianowicie o to, że organ odwoławczy ma uprawnienia reformatoryjne i przy wydawaniu swojej decyzji jest obowiązany orzec merytorycznie na nowo, jeżeli stan faktyczny /a także prawny/ zmienił się w sposób wpływający na wynik sprawy wcześniej rozstrzygniętej przez organ I instancji. Otóż prawie na miesiąc przed dniem wydania zaskarżonej decyzji zaczęła funkcjonować nowa struktura administracji rządowej w postaci urzędów rejonowych, utworzonych rozporządzeniem Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych /Dz.U. nr 54 poz. 316/. Do tej struktury włączone zostało również Rejonowe Biuro Pracy w S., gdzie skarżąca była od kilku miesięcy zatrudniona przejściowo jako pracownik Urzędu Wojewódzkiego. W aktach sprawy nie ma danych ani rozważań, z których by wynikało, że przeniesienie skarżącej do Urzędu Rejonowego w S. - będące w zasadzie tylko potwierdzeniem dotychczasowej sytuacji faktycznej - było niemożliwe.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa orzekł jak w sentencji,