Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 482/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2,
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1, art. 153,
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 79 ust. 1, art. 61 ust. 2, art. 3 ust. 1, art. 62 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 4, art. 33 ust. 1, art. 36, art. 85 ust. 3, art. 3 pkt 11, art.33 ust. 2, art. 37, art. 5, art. 39, art. 74 ust. 3,
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: art. 10, art. 49,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...] na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 72 ust. 1 pkt 3, art. 75 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 353 ze zm.), a także § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), Wójt Gminy B. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącej fermy drobiu na terenie dz. [...], obręb S., gmina B.

Jednocześnie w decyzji określono rodzaj i miejsce przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wymagania dotyczące dokumentacji projektowej niezbędnej do wydania stosownych decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a także wymogi w zakresie realizacji działań dotyczących zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

W punkcie [...] decyzji zobowiązano inwestora do przedstawienia analizy porealizacyjnej po zakończeniu pierwszego roku kalendarzowego, w którym przystąpiono do użytkowania instalacji ze wskazaniem, że analiza ta powinna obejmować pomiary w zakresie emisji gazów (w tym amoniaku) i pyłów do powietrza dla poszczególnych substancji, które będą określone w pozwoleniu zintegrowanym na podstawie wskaźników zaproponowanych w oparciu o Dokument referencyjny

o najlepszych dostępnych technikach dla intensywnego chowu drobiu i świń lub wyliczeń zużycia paszy.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania i wyjaśnił

z jakich względów – w jego ocenie – planowane przedsięwzięcie nie spowoduje negatywnego oddziaływania na poszczególne komponenty środowiska.

Organ przyjął, że po rozbudowie istniejącej hodowli drobiu, składającej się z

[...] kurników o łącznej obsadzie [...] sztuk brojlerów każdy oraz [...] kurników o obsadzie [...] sztuk brojlerów każdy o kolejne [...] kurniki, ferma będzie obejmować jednoczesną obsadę wynoszącą [...] sztuk drobiu ([...] DJP) w jednym cyklu hodowlanym.

Wójt gminy B. ustalił, że teren, na którym ma być zlokalizowane przedsięwzięcie nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wnioskowana inwestycja jest przedsięwzięciem wymienionym w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Mając na uwadze dyspozycję art. 21 ust. 1 pkt 9 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, organ podał do publicznej wiadomości informację o wniosku o wydanie decyzji oraz możliwości składania uwag i wniosków przez jej umieszczenie na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy w B., a także na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy B. Z uwagi na ustalenie, że liczba stron postępowania przekracza 20, zgodnie z art. 74 ust. 3 cytowanej ustawy, zastosowano art. 49 k.p.a. o zawiadamianiu stron o czynnościach organu poprzez publiczne obwieszczenie. Termin składania wniosków i uwag wyniósł 21 dni, tj. od dnia [...] do [...] r. W tym terminie nie wpłynęły żadne uwagi ani wnioski, co zdaniem organu potwierdza fakt, że obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia ograniczać się będzie do obszaru, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, do którego wnioskodawca posiada tytuł prawny.

Wójt gminy B. zaznaczył, że Państwowy Inspektor Sanitarny zaopiniował pozytywnie realizację przedmiotowego przedsięwzięcia (opinia sanitarna z dnia [...] r.), zaś Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wydał postanowienie z dnia [...] r. uzgadniające jego realizację i określające warunki realizacji ujęte w sentencji tejże decyzji (z dnia [...] r.). Opisane wyżej postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zostało uzupełnione postanowieniem z dnia [...] r., przy czym treść tego uzupełnienia zawarto we wspomnianej decyzji – umieszczonej w publicznie dostępnym wykazie danych o dokumentach prowadzonych w Urzędzie Gminy w B. oraz podana do publicznej wiadomości przez umieszczenie na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy w B. oraz na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy w B.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się: Stowarzyszenie [...] w S. oraz W. B.

Stowarzyszenie [...] wniosło o uchylenie powyższej decyzji, podnosząc, że strony nie brały udziału w postępowaniu na skutek niepowiadomienia mieszkańców wsi S. zgodnie z art. 49 k.p.a. oraz ustawą z dnia 3 października 2008 r. Złamano także przepis art. 21 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, zgodnie z którym organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do zapewnienia możliwości udziału stron i społeczeństwa, gdy inwestycja znacząco wpływa na środowisko. Zdaniem Stowarzyszenia, wątpliwości budzi również stwierdzony w raporcie o oddziaływaniu na środowisko brak przekroczenia obowiązujących standardów jakości środowiska, w tym dopuszczalnych wartości odniesienia substancji w powietrzu i dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku oraz przyjęcie, że stężenie odorów poza granicami fermy jest wartością mniejszą od progu wyczuwalności. Strona podniosła, że innym ważnym argumentem, przemawiającym za negatywną decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach jest już istniejąca ferma na terenie wsi S., "gdzie istnieje realne zagrożenie dla środowiska i ochrony przyrody oraz zdrowia i życia mieszkańców".

O uchylenie przedmiotowej decyzji wniósł także – w piśmie z dnia [...] r. - kolejny odwołujący się tj. W. B. W jego ocenie, Wójt gminy B. nie poinformował stron postępowania oraz społeczeństwa miejscowości S. o zamierzonej inwestycji obwieszczeniem. Wymieniony dowiedział się przypadkowo, "od osób trzecich", później z decyzji, że obwieszczenie "o składaniu wniosków i uwag w sprawie wydania decyzji" jak i decyzję, organ podał do publicznej wiadomości na stronie internetowej BIP i na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w B. Odwołujący się podkreślił, że nie ma internetu, a w Urzędzie Gminy w tamtym czasie nie był, w związku z czym nie miał możliwości zapoznania się ze wskazanym wyżej obwieszczeniem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 80 ust. 1, art. 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

Po przeanalizowaniu przebiegu postępowania przed organem I instancji w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia, Kolegium przeprowadziło analizę przedłożonego przez inwestora raportu oddziaływania na środowisko, stwierdzając, że jest on kompletny, a jego ocena dokonana przez organ I instancji nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Kolegium, organ I instancji uzyskał wymagane przepisami opinie i uzgodnienia jak też zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu poprzez podanie do publicznej wiadomości informacji o wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składania uwag i wniosków w terminie 21 dni, umieszczając informację na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy B.

W ocenie Kolegium, na ternie działki inwestycyjnej nr [...] ani w jej bezpośrednim sąsiedztwie nie znajdują się istniejące lub proponowane obszary do objęcia ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Teren, na którym realizowana będzie inwestycja nie jest położony w granicach głównych zbiorników wód podziemnych oraz w granicach stref ochronnych ujęć wód. W zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie występują obszary wybrzeży, obszary przylegające do jezior. Na terenie działki nie występują obiekty objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie dóbr kultury oraz stanowiska archeologiczne. W fazie realizacji inwestycji nie przewidziano zanieczyszczenia środowiska wodno-gruntowego. Ustalono natomiast warunki wykorzystania terenu w tejże fazie. Jeśli chodzi o warunki wykorzystania terenu w fazie eksploatacji, to przewidziano m.in. że maksymalna obsada drobiu nie powinna przekroczyć obsady [...] sztuk brojlerów. Dostawy, rozładunek i załadunek ograniczone zostaną do pory dziennej. Długość cyklu produkcyjnego wyniesie [...] tygodni. Po zakończeniu cyklu tuczu i usunięciu ptaków z pomieszczeń produkcyjnych nastąpi przerwa technologiczna, przeznaczona na przygotowanie pomieszczeń do zasiedlenia nową partią piskląt. Przewiduje się przekazanie obornika m.in. rolnikom do stosowania nawozowego, producentom pieczarek, podłoży ogrodniczych.

Kolegium wyjaśniło, że w raporcie przewidziano, iż realizacja inwestycji spowoduje okresowe oddziaływania akustyczne związane z ruchem transportu dowożącego materiały budowlane oraz sprzęt. Nie spowoduje ono trwałej ponadnormatywnej uciążliwości na terenach najbliższej zabudowy mieszkaniowej, podlegającej ochronie przed hałasem. Po rozpoczęciu użytkowania [...] nowych obiektów hodowlanych będą występować dodatkowe źródła emisji hałasu. Istotnym źródłem zanieczyszczeń do powietrza będą obiekty chowu zwierząt – emisja zorganizowana, poprzez wentylatory wylotowe, której źródłem są odchody drobiu (emisja amoniaku), przemieszczanie się drobiu (emisja pyłu). Przyjęto, że średni poziom hałasu wewnątrz projektowanych obiektów hodowlanych, podobnie jak już istniejących wynosił będzie [...] dB. Na zewnątrz obiektów hodowlanych hałas emitowany będzie przede wszystkim przez wentylatory, planowane do instalacji w południowych ścianach szczytowych w ilości po max. [...] sztuk i wydajności [...] m3/h każdy oraz wentylatory dachowe w ilości po max. [...] sztuk i wydajności [...] m3/h każdy. Emisja hałasu z projektowanych obiektów sumować się będzie z instalacją pracującą już [...] obiektów hodowlanych. Przeprowadzone obliczenia oddziaływania skumulowanego uwzględniającego pracę całej instalacji, po realizacji nowych obiektów hodowlanych wskazują, że zasięg oddziaływania akustycznego fermy choć przy intensywnej pracy wszystkich wentylatorów wywiewnych jest znaczący, to od strony terenów zabudowy mieszkaniowej nie przekracza terenu fermy. Z wykonanych obliczeń wynika, że po planowanej rozbudowie podczas normalnej pracy fermy emitowany hałas nie będzie powodować przekroczeń wartości dopuszczalnych hałasu ani pogorszenia standardów jakości środowiska na terenach sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej podlegających ochronie akustycznej.

Obliczenia w raporcie w zakresie oddziaływania na powietrze atmosferyczne wykonano dla warunków funkcjonowania fermy po zrealizowaniu przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego oraz dla oceny oddziaływania skumulowanego – funkcjonowania istniejących na fermie obiektów a także [...] obiektów projektowanych oraz kotłów grzewczych na miał węglowy. Obliczenia wykazały, że dotrzymane są obowiązujące normy i stężenia dopuszczalne w zakresie ochrony atmosfery w pełnej siatce obliczeniowej we wszystkich punktach obliczeniowych.

W raporcie wskazano, że problematyka odorów pochodzących z hodowli zwierząt gospodarskich nie jest uregulowana w prawie polskim. W przypadku, gdzie jednym z emitowanych gazów jest amoniak, dla którego próg wyczuwalności wynosi 3,9 mg/m3, a drugim siarkowodór, dla którego próg wyczuwalności wynosi od 0,0007 do 0,2 mg/m3, można ocenić uciążliwość zapachową na podstawie wykonanych wyliczeń stężeń amoniaku w analizowanym terenie. Obliczenia wykonane na działce w kierunku najbliższej zabudowy wykazały stężenie amoniaku [...] µg/m3, a więc poniżej progu wyczuwalności.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniach, Kolegium wskazało,

że raport sporządzony został zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami,

z uwzględnieniem wszystkich elementów niezbędnych do jego sporządzenia.

Nie zawiera w tym zakresie żadnych nieprawidłowości. Raport oceniany jest przez organ wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe, a uczestnicy postępowania mają możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu. Zastrzeżenia te nie mogą jednak być gołosłowne, lecz powinny być poparte

np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Skarżący mogli zatem złożyć w postępowaniu administracyjnym kontrraport sporządzony przez inną osobę, który podważyłby jego ustalenia dla potrzeb wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia jednak tego nie uczynili.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że analiza wniosku inwestora pozwala na uznanie, że oddziaływanie realizacji inwestycji na zdrowie ludzi i środowisko, zwłaszcza na jakość powietrza, klimat akustyczny pozwoliły wydać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Powyższą decyzję Stowarzyszenie [...] w S. zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.

W skardze wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy B., ewentualnie o stwierdzenie nieważności obu decyzji bądź też o uchylenie kwestionowanej decyzji Kolegium.

Zaskarżonej decyzji Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 33 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dokonanie ogłoszenia na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy B. oraz poprzez wywieszenie obwieszczenia na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy B. zastępuje wszystkie inne wymagane ogłoszenia o czynnościach wynikających z tych przepisów. Ponadto Stowarzyszenie podniosło zarzut naruszenia art. 10, art. 49 i art. 77 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżące Stowarzyszenie podniosło, że w świetle art. 49 k.p.a. obwieszczenia lub ogłoszenie powinny zostać dokonane "w danej miejscowości", zatem niewątpliwie chodzi o ogłoszenie, obwieszczenie o zasięgu lokalnym. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2009 r. (sygn. akt II SA/Bk 563/08), wskazało, że dana miejscowość, o której mowa w komentowanym przepisie, to miejscowość, w której mieszkają lub mają siedzibę strony postępowania do nich bowiem ma dotrzeć zawiadomienie, a nie miejscowość, będąca siedzibą organu wydającego akt administracyjny. Analiza przepisów zawartych w ustawach szczególnych stanowiących podstawy prawne do zastosowania form komunikowania się organu ze stronami określonych w art. 49 k.p.a. wskazuje, że to właśnie lokalizacja inwestycji, determinuje miejsce informowania o czynnościach organów. Wójt Gminy B. powyższego przepisu nie uwzględnił, przed wydaniem decyzji nie zapewniono czynnego udziału społeczeństwa, ponieważ nie zawiadomiono stron postępowania, w myśl wskazanego powyżej przepisu, obwieszczeniem w miejscowości S., tj. w miejscu lokalizacji inwestycji. Obwieszczenie wywieszono jedynie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy B. oraz opublikowano je w Biuletynie Informacji Publicznej. Stowarzyszenie podkreśliło, że nie wszyscy mieszkańcy S. oraz strony postępowania posiadają internet, dlatego nie mogli złożyć uwag i wniosków do zaskarżonej decyzji.

Skarżące Stowarzyszenie podniosło ponadto, że przy wydawaniu decyzji organ naruszył art. 77 k.p.a., według którego obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fermy drobiu na terenie działki nr [...], obręb [...] S., gmina B.

Podstawę prawną wydanej w niniejszej sprawie decyzji środowiskowej stanowią przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 353 ze zm.) a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71). Planowana inwestycja zaliczana jest do przedsięwzięć, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 51 ww. rozporządzenia (chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza), dla których przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, w tym sporządzenie raportu, jest wymagane, a co za tym idzie zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w przedmiotowej sprawie Wójt Gminy B., zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w tym postępowaniu.

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania

w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Postępowanie w sprawie wydania decyzji

o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy, przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy).

Zgodnie z art. 77 ust. 1 cytowanej ustawy, jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy).

O prawidłowym przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko nie można więc mówić, gdy organ poprzestał na ocenie sporządzanego raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz dokonaniu konsultacji z innymi organami. Niezbędnym warunkiem jego poprawności jest także prawidłowe przeprowadzenie całej procedury postępowania z udziałem społeczeństwa. Ustawa nakłada bowiem na organy obowiązek informowania społeczeństwa o toczącym się postępowaniu, a społeczeństwo jest uprawnione do wyrażania swoich komentarzy i opinii w szczególności zanim sprawa zostanie przez organ rozstrzygnięta. Co więcej wskazane opinie i komentarze winny stać się przedmiotem dogłębnej analizy organów, której wyniki winny zostać wskazane w decyzji kończącej postępowanie.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że powyższy warunek nie został należycie spełniony. Decyzja organu I instancji została bowiem wydana z naruszeniem przepisów gwarantujących udział społeczeństwa w postępowaniu. Organ II instancji nie zauważył, że postępowanie jest obarczone tak istotną wadą. Stwierdzone w tym zakresie uchybienia są tego rodzaju, że uzasadniają uchylenie decyzji obydwu instancji.

Jedną z podstawowych zasad polskiego prawa ochrony środowiska wyrażoną

w art. 4 ustawy jest powszechność dostępu do informacji o stanie i ochronie środowiska. Z zasadą tą wiąże się możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniach, które mogą wywrzeć skutek na stan otaczającego środowiska. Katalog instrumentów prawnych gwarantujących społeczeństwu udział w postępowaniu dotyczącym oddziaływania projektowanej inwestycji na środowisko określa art. 33 ust. 1 ustawy. W szczególności w myśl tego przepisu obligatoryjnym obowiązkiem organu jest między innymi podanie do publicznej wiadomości informacji o: wszczęciu postępowania, przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przedmiocie decyzji, która ma być wydana i organie właściwym do jej wydania, możliwości zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu, możliwości składania uwag i wniosków oraz sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, ze wskazaniem 21-dniowego terminu ich składania, organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków, a także terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. 36, jeżeli ma być ona przeprowadzona. W art. 85 ust. 3 nałożono na organ obowiązek podania do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz dokumentacją sprawy.

Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy przez podanie do publicznej wiadomości rozumie się udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej organu właściwego w sprawie; ogłoszenie informacji w sposób zwyczajowo przyjęty w siedzibie organu właściwego w sprawie; ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia, a w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu; w przypadku gdy siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania - także przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania. Należy podkreślić, że uzyskiwanie informacji o wydawaniu decyzji wymagającej udziału społeczeństwa ma charakter wieloetapowy, zgodnie bowiem z cytowanymi postanowieniami art. 33 ust. 1 ustawy organ prowadzący postępowanie powinien oddzielnie powiadomić o podjęciu każdej wskazanej w tym przepisie czynności procesowej.

Z uwagi na obligatoryjny charakter tych czynności ich nieprawidłowa realizacja powoduje wadliwość przeprowadzonego postępowania, nawet wówczas, gdy wydane rozstrzygnięcie cech wadliwości nie zawiera.

Z akt sprawy nie wynika, aby organ zapewnił udział społeczeństwa

w prowadzonym postępowaniu w sposób zgodny z art. 33 ust. 1 ustawy. Z akt wynika bowiem, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] r. nie podano do publicznej wiadomości pełnej informacji o możliwościach, zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że wprowadzenie możliwości zapoznania się przez społeczeństwo z niezbędną dokumentacją sprawy a następnie składania uwag i wniosków ma na celu zapewnienie społeczeństwu udziału w podejmowaniu decyzji w sprawach dotyczących środowiska. Podanie wymienionych wyżej informacji już po wydaniu decyzji środowiskowej niewątpliwie temu celowi służyć nie może, podobnie jak wskazanie w obwieszczeniu z dnia [...] r., że "informacja o przedmiotowym przedsięwzięciu oraz raport oddziaływania na środowisko dostępne są w Urzędzie Gminy w B.". Cytowany powyżej przepis jednoznacznie wskazuje na konieczność podania do wiadomości informacji o możliwościach zapoznania się z dokumentacją sprawy a nie tylko bliżej nieokreśloną informacją o przedsięwzięciu i raportem oddziaływania na środowisko. Należy podkreślić, że w myśl art. 33 ust. 2 ww. ustawy, do niezbędnej dokumentacji sprawy, o której mowa w ust. 1 pkt 5, należą:

1) wniosek o wydanie decyzji wraz z wymaganymi załącznikami;

2) wymagane przez przepisy:

a) postanowienia organu właściwego do wydania decyzji,

b) stanowiska innych organów, jeżeli stanowiska są dostępne w terminie składania uwag i wniosków.

Takie działanie stanowi też naruszenie art. 37 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, zgodnie z którym organ prowadzący postępowanie rozpatruje uwagi i wnioski, a w uzasadnieniu decyzji, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, podaje informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłaszane w związku z udziałem społeczeństwa.

Dokonanie obwieszczenia o tak niepełnej treści - brak informacji o stanowiskach Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S. czy Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. - uniemożliwiło społeczeństwu zapoznanie się z ich treścią jak również złożenie ewentualnych uwag czy wniosków w tym zakresie.

Co więcej, sposób podania do publicznej wiadomości informacji, o których mowa powyżej, tj. wywieszenie obwieszczeń na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy B. oraz umieszczenie ich na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy B. w rozpatrywanej sprawie, zdaniem Sądu nie był wystarczający. Skoro bowiem planowane przedsięwzięcie ma powstać poza terenem miejscowości B., we wsi S., w której (co wynika np. z treści odwołania W. B. od decyzji z dnia [...]r.) nie wszyscy mieszkańcy posiadają dostęp do internetu, zatem ogłoszenie takie winno zostać dokonane także w sposób wskazany w art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku – tj. w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia. Słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że obowiązkiem organu jest wybranie takiego sposobu ogłoszenia, który zapewni by obwieszczenie o planowanym przedsięwzięciu było dokonane w sposób skuteczny. Jednakże w niniejszej o takiej skuteczności mowy być nie może. Świadczy o tym chociażby treść wspomnianego odwołania W. B., który podał, że nie ma dostępu do internetu i nie był w tym czasie w Urzędzie Gminy w B. wobec czego o planowanym na terenie wsi przedsięwzięciu dowiedział się przypadkiem. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że w toku przeprowadzonego postępowania nie zapewniono czynnego udziału społeczeństwa, naruszając tym samym art. 5, art. 33, art. 39 i art. 79 ust. 1 ustawy. Za słuszny należy też uznać podniesiony w skardze Stowarzyszenia zarzut naruszenia art. 10 i art. 49 k.p.a.

W sprawie bezspornym pozostaje, że z uwagi na liczbę stron w tym przypadku mógł mieć zastosowanie art. 49 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej. W myśl bowiem art. 74 ust. 3 ustawy

o udostępnianiu informacji o środowisku, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 k.p.a.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku zawartym w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 stycznia 2009 r. (sygn. akt

II SA/Bk 563/08), zgodnie z którym logiczna wykładnia przepisu prowadzi do wniosku, że "dana miejscowość", o której mowa w art. 49 k.p.a., to miejscowość, w której mieszkają lub mają siedzibę strony postępowania do nich bowiem ma dotrzeć zawiadomienie, a nie miejscowość, będąca siedzibą organu wydającego akt administracyjny. Jeżeli zatem organ wydający akt administracyjny ma siedzibę w innej miejscowości niż miejscowość, w której zamieszkują strony postępowania, to wywieszenie obwieszczenia na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu nie stanowi skutecznego zawiadomienia w rozumieniu art. 49 k.p.a. Także umieszczenie tego obwieszczenia na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy B. w realiach niniejszej sprawy (gdy część mieszkańców wsi S. nie posiada dostępu do internetu) takiego skutecznego zawiadomienia stanowić nie może.

Wskazane naruszenia przepisów postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie tylko na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ale także art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W myśl bowiem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Prowadząc ponownie postępowanie organ winien zastosować się do wymogów wskazanych wyżej przepisów, a w wydanej decyzji podać w jaki sposób uwagi i wnioski społeczeństwa zostały przy jej wydaniu uwzględnione.

Należy w tym miejscu wskazać, że uchylając z powyższych powodów decyzje, sąd nie był zobligowany do dokonywania merytorycznej oceny wszystkich zarzutów skargi i poglądów przedstawionych przez organ, ze względu na fakt, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiązałyby organy i sąd w dalszym toku postępowania. Zatem "przesądzenie" wszystkich kwestii na obecnym etapie postępowania czyniłoby prowadzenie postępowania z udziałem społeczeństwa postępowaniem pozornym.