Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 927/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 października 2012 r. sygn. akt I SA/Ke 387/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M.G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 18 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za maj 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 387/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił M.G. Sp. z o.o. w K. (dalej jako: ,,Skarżąca’’ lub ,,Spółka’’) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 18 maja 2012 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za maj 2010 r.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w wysokości 1 555 zł, Skarżąca złożyła wniosek na urzędowym formularzy PPP o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu niniejszego wniosku Skarżąca wskazała, że zajmuje się głównie działalnością w zakresie: gier na automatach, gier na automatach o niskich wygranych, produkcji gier, zabawek, działalnością hotelarską, restauracyjną, rozrywkową i rekreacyjną. Ponadto wskazała, że pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, gdyż w ubiegłym roku osiągnęła stratę za ostatni rok obrotowy w kwocie 9.890.506,57 zł, co dokumentują załączone do wniosku bilans oraz rachunek zysków i strat za 2010 r. Nadto wskazała, że z powodu podwyższenia kwoty podatku od gier zapłaciła ponad 46.000.000 zł podatku więcej niż gdyby uiszczała go na zasadach obowiązujących przed nowelizacją przepisów co miało zasadniczy wpływ na kondycje finansową Spółki. Skarżąca podejmuje próby zrównoważenia kosztów działalności zwiększonych należności podatkowych, obniżając koszty funkcjonowania firmy, między innymi zmniejszając w porównaniu z 2009 r. liczbę zatrudnionych osób o 15. Wskaźnik rentowności sprzedaży i kapitału własnego wykazały duży spadek w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego, jest to zjawisko wskazujące na zagrożenie dalszego istnienia firmy. Ponoszenie przez Skarżącą kosztów postępowania sądowego jest wydatkiem przekraczającym jej możliwości finansowe.

Skarżąca wskazała w oświadczeniu o majątku i dochodach, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych stanowi kwotę 1.928.000 zł, natomiast wartość środków trwałych 31.038.967,68 zł.

Skarżąca wskazała, że posiada jeden rachunek bankowy prowadzony w BS B. o/o K., a jego saldo wynosiło na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie przedmiotowego wniosku 111.857,02 zł.

Postanowieniem z dnia 6 września 2012 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia Skarżąca złożyła sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oceniając zasadność wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej jako: ,,p.p.s.a.’’) nie znalazł podstaw do przyznania prawa pomocy, gdyż sytuacja finansowa Spółki nie uzasadnia zwolnienia jej od kosztów sądowych.

Sąd wskazał, że kwoty jakie Skarżąca uzyskuje i wydatkuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej, nie pozwalają przyjąć, że nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. WSA zwrócił również uwagę na skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą, przez co nie do zaakceptowania był wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na kondycje finansową Skarżącej. W ocenie WSA sam fakt poniesienia przez Skarżącą straty nie odzwierciedla braku możliwości finansowych Spółki w zakresie poniesienia kosztów sądowych. Nadto w ocenie Sądu samo posiadanie przez Spółkę wykazanego majątku ruchomego oraz nieruchomości, zwłaszcza że majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich uniemożliwia przyznanie prawa pomocy.

WSA zasygnalizował również okoliczność, iż na dzień składania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na rachunku bankowym w BS B. o/o K. Skarżąca wykazała środki w kwocie 111 857,02 zł, co pozwala na jednoznaczny wniosek iż kwota ta wielokrotnie przewyższa nie tylko wpis od skargi w przedmiotowej sprawie, ale także we wszystkich sprawach Skarżącej przed WSA w Kielcach.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka wniosła o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W treści uzasadnieniu wskazała, że posiadany majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Natomiast sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. Ponadto Skarżąca wskazała, że w innych sprawach sądowoadministracyjnych uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powoływanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Należy podkreślić, że z treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym.

Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak-Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r. s.628).

W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie tutejszego Sądu WSA dokonał wnikliwej i rzetelnej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy i zawartego w nim oświadczenia o majątku i dochodach, a także dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy i doszedł do słusznego przekonania, że Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności a przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. Zasadnie Sąd uznał, że wykazanie w danym roku podatkowym straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. W przedmiotowej sprawie Skarżąca nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Natomiast o możliwościach płatniczych Skarżącej świadczy chociażby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą.

Wykazana przez Stronę strata nie świadczy w ocenie Sądu jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w łącznej kwocie 1 555 zł, gdyż biorąc pod uwagę skalę prowadzonej przez Skarżącą działalności wskazana kwota stanowi zaledwie ułamek procentowy przychodu.

Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy uznał, że brak możliwości sprzedaży części majątku ruchomego spółki (automaty do gier) nie wystarczy dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych. W ocenie Sądu Skarżąca nie wyjaśniła jaką część jej majątku stanowią automaty do gier, jednak mając na względzie wysokość obrotów Skarżącej przyjąć należy , że spółka posiada bądź może pozyskać środki wystarczające na poniesienie wydatków związanych ze swoim udziałem w sprawie.

O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał również fakt przyznania Skarżącej prawa pomocy w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy okoliczności.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sad Administracyjny zażalenie jako niezasadne w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił.