Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1212/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7  pkt 2,  art. 12  pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 133 poz 883
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych.
article: art. 28,  art. 105
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2007 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych 1. oddala skargę 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. K. - G. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292, 80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52, 80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych.


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie ze skargi L. B. na niewykonanie przez Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wobec skarżącego obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 33 ustawy o ochronie danych osobowych, w zakresie udzielenia informacji o tym "jakie dane Pana L. B., oprócz danych o jego stanie zdrowia gromadzą pracownicy Śląskiego Wojewódzkiego Oddziału NFZ w dziale informacji niejawnych".

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, że pismem z dnia 29 grudnia 2004 r. L. B. zwrócił się do Dyrektora Śląskiego Wojewódzkiego Oddziału NFZ z wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, w którym jako przedmiot postępowania określił "gromadzenie w dziale informacji niejawnych NFZ Oddziału w K. danych osobowych L. B. z naruszeniem ustawy o ochronie danych osobowych". W uzasadnieniu wniosku zainteresowany podniósł, iż jego dane przekazane zostały do NFZ przez funkcjonariuszy: Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji, Wojskowych Służb Informacyjnych, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Wydziału Dochodzeniowo - Śledczego Komendy Wojewódzkiej Policji w K., Komendy Miejskiej Policji w K. i Instytutu Pamięci Narodowej Oddziału w K.

W wyniku udzielenia przez Dyrektora Śląskiego Wojewódzkiego Oddziału NFZ pismem z dnia 19 stycznia 2005 r. informacji o właściwości Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do podjęcia działań w sprawie z ww. wniosku, L. B. wniósł do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skargę zarzucając, iż Dyrektor Śląskiego Wojewódzkiego Oddziału NFZ odmówił udostępnienia mu informacji "jakie dane oprócz danych o jego stanie zdrowia gromadzą pracownicy NFZ w dziale danych niejawnych".

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego. Argumentując rozstrzygnięcie organ podniósł, że w toku postępowania odebrał wyjaśnienia od NFZ, który podniósł, iż przetwarza dane osobowe L. B. w związku z jego wnioskiem o leczenie uzdrowiskowe. W przedmiotowych wyjaśnieniach wskazano, że w dniu 18 października 2004 r. do NFZ wpłynęło skierowanie na leczenie uzdrowiskowe skarżącego, które następnie zostało zarejestrowane w systemie komputerowym rejestracji skierowań pod numerem [...]. Złożone przez zastępcę dyrektora ds. medycznych NFZ wyjaśnienia nie potwierdziły podnoszonej przez skarżącego okoliczności, iż Śląski Wojewódzki Oddział NFZ pozyskuje dane o skarżącym od podmiotów wskazanych w piśmie strony z dnia 29 grudnia 2004 r.

Po rozpatrzeniu wniosku L. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał decyzję z dnia [...] października 2005 r., nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję administracyjną z dnia [...] lipca 2005 r.

Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2005 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez L. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W wyniku rozpoznania powyższej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 2139/05 uchylił decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2005 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m.in., iż w przedmiotowej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy. L. B. w skardze skierowanej do Biura GIODO wskazał jednoznacznie zakres swego wniosku - gromadzenie w dziale informacji niejawnych NFZ w K. jego danych osobowych z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Zdaniem Sądu, struktura organizacyjna Narodowego Funduszu Zdrowia i jego oddziałów, przewiduje pełnomocnika ds. ochrony informacji niejawnych i komórki organizacyjne, których działalność obejmuje przechowywanie, ewidencjonowanie i przetwarzanie danych sklasyfikowanych, jako informacje niejawne. Dlatego też, zdaniem Sądu, Generalny Inspektor zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego pod kątem przetwarzania danych osobowych skarżącego, które miały charakter niejawnych i w tym zakresie powinien żądać od Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia odpowiednich wyjaśnień lub dokumentów. Wynik przedmiotowego postępowania miałby niewątpliwie wpływ na dalsze działania podejmowane przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Mając na uwadze wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w powyższym uzasadnieniu, Generalny Inspektor ponownie zwrócił się do Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o złożenie dodatkowych, szczegółowych wyjaśnień w tej sprawie na okoliczność przetwarzania przez ww. NFZ danych osobowych skarżącego mających charakter danych niejawnych. W dniach 16 października 2006 r. oraz 3 listopada 2006 r. do Biura GIODO wpłynęły wyjaśnienia Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, z których wynikało, iż Śląski Oddział Wojewódzki NFZ przetwarza dane osobowe skarżącego w zakresie: nr PESEL, imię i nazwisko, adres zamieszkania/zameldowania, numer oraz Status Elektronicznej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego, informacje na temat złożonych deklaracji lekarza i pielęgniarki, dane na temat statusu strony ubezpieczonej wraz ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne oraz historią zmian, informacje na temat korespondencji pocztowej i innej prowadzonej ze skarżącym, wnioski i skierowania dotyczące leczenia sanatoryjnego, dane na temat wykonywanych świadczeń medycznych, recept oraz leków. Jednocześnie Dyrektor NFZ poinformował, iż na podstawie informacji uzyskanych z Wydziału Spraw Pracowniczych, Administratora Bezpieczeństwa Informacji oraz Kancelarii Tajnej, Oddział Wojewódzki NFZ nie przetwarza żadnych informacji niejawnych dotyczących L. B. Podkreślono przy tym, że NFZ przetwarza tylko takie dane osobowe skarżącego, które nie mają charakteru informacji niejawnych.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie. Organ uznał bowiem, że nie jest władny do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazania udostępnienia skarżącemu informacji mającej charakter informacji niejawnej. Skoro Generalny Inspektor nie mógł załatwić przedmiotowej sprawy poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty, to niezbędne stało się umorzenie postępowania.

L. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją oraz jednocześnie wystąpił o przekazanie akt sprawy Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie, wskazanemu przez Głównego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, jako organ właściwy do załatwienia jego sprawy.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku odwoławczego, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych rozstrzygnięciem z dnia [...] maja 2007 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ stwierdził, iż oba wnioski strony nie mogły zostać zrealizowane jednocześnie. Skarżący swym wnioskiem zainicjował bowiem postępowanie odwoławcze, co nałożyło na Generalnego Inspektora obowiązek rozpatrzenia wniesionego od decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. środka zaskarżenia i wydania decyzji w sprawie.

Odnosząc się do prawidłowości zaskarżonej decyzji organ podniósł, iż przepisy ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.), jednoznacznie określają zarówno tryb, jak i organy upoważnione do udostępniania informacji niejawnych w rozumieniu tej ustawy. Przepis art. 49 powołanej ustawy, w sposób szczegółowy określa podmioty, które są uprawnione do udostępniania informacji niejawnych. Z całą pewnością organem tym nie jest Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych. Tym samym, stosownie do ustawowo przyznanych kompetencji, Generalny Inspektor nie jest władny do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie nakazania udostępnienia informacji niejawnej (bądź też odmowy jej udostępnienia), nawet w sytuacji, gdy informacja ta zawiera dane osobowe. W przypadku wystąpienia o udostępnienie danych gromadzonych w zbiorach informacji niejawnych, podmiot do którego wystąpiono o przedmiotowe dane, nawet w sytuacji, gdy danych tych nie przetwarza, powinien dokonać oceny zasadności przedmiotowego wniosku w oparciu o przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych, a nie przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. W przypadku kolizji przepisów ustawy o ochronie danych osobowych oraz ustawy o ochronie informacji niejawnych, dotyczących udostępnienia danych zgromadzonych w toku postępowania sprawdzającego, zastosowanie znajdują przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych, a nie przepisy ustawy o ochronie danych osobowych. Podobny pogląd wyraził Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt K. 21/99 (publik. OTK ZU 2000/4 poz. 109) stwierdzając w sposób jednoznaczny, że regulacje ustawy o ochronie informacji niejawnych "mają bez wątpienia charakter lex specialis w stosunku do ogólnych unormowań odnoszących się do ochrony danych osobowych". W związku z powyższym organ stwierdził, iż nie był władny do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie nakazania udostępnienia skarżącemu informacji mającej charakter informacji niejawnej. Tym samym Generalny Inspektor nie mógł załatwić przedmiotowej sprawy poprzez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Skoro w zaistniałej sytuacji stwierdzono brak przedmiotu postępowania, to postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a.

L. B. zaskarżył decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zobowiązania Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do wydania decyzji nakazującej udostępnienia danych osobowych L. B. zgromadzonych w dziale informacji niejawnych NFZ w K., skarżący podniósł, że zaskarżone rozstrzygnięcie kwestionuje zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 22 maja 2006 r., przez co narusza art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Ponadto organ podkreślił, że analiza materiału dowodowego nie daje podstaw do twierdzenia, iż w sprawie tej wydano decyzje dotknięte kwalifikowaną wadą prawną powodującą ich nieważność z mocy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zadaniem ustawy 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) nie jest jedynie stanie na straży interesów tych, których przetwarzane dane osobowe dotyczą. Naczelną zasadą ustawy nie jest zakaz przetwarzania danych osobowych, lecz przestrzeganie zakresu i trybu ich przetwarzania. Omawiana ustawa w art. 1 stwierdza, że dane osobowe mogą być przetwarzane, jeżeli służy to dobru publicznemu, dobru osoby, której dane dotyczą lub dobru osób trzecich. Ochrona danych osobowych na podstawie przepisów powołanej ustawy nie powinna być oderwana od przepisów służących ochronie innych wartości, np. informacji niejawnych.

Stosownie do treści art. 7 pkt 2 ww. ustawy, przez przetwarzanie danych osobowych rozumie się jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, takie jak zbieranie, utrwalanie, przechowywanie, opracowywanie, zmienianie, udostępnianie i usuwanie, a zwłaszcza te, które wykonuje się w systemach informatycznych.

Do zadań Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych należy kontrola legalności przetwarzania danych osobowych z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych (art. 12 pkt 1 i 2 powołanej ustawy).

Jak wynika z akt sprawy, L. B. we wniosku inicjującym postępowanie wszczęte przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wskazał na gromadzenie w dziale informacji niejawnych NFZ w K. jego danych osobowych z naruszeniem ustawy o ochronie danych osobowych. Sąd w wyroku z dnia 22 maja 2006 r. zobowiązał Generalnego Inspektora do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego pod kątem kontroli przetwarzania danych osobowych, które miały niejawny charakter i wskazał na zasadność zażądania od Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ odpowiednich w tym zakresie wyjaśnień lub dokumentów. Jak ustalił wówczas Sąd, organ wydając decyzje oparł się wyłącznie na danych zawartych w Dziale Lecznictwa Uzdrowiskowego, których wniosek skarżącego nie dotyczył.

W wyniku dokonania ponownego postępowania wyjaśniającego, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w oparciu o wyjaśnienia Dyrektora Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ stwierdził, że na podstawie informacji uzyskanych z Wydziału Spraw Pracowniczych, Administratora Bezpieczeństwa Informacji oraz Kancelarii Tajnej ustalono, iż Oddział Wojewódzki NFZ nie przetwarza żadnych informacji niejawnych dotyczących L. B. Przetwarza natomiast tylko takie dane osobowe skarżącego, które nie mają charakteru informacji niejawnych, tj.: nr PESEL, imię i nazwisko, adres zamieszkania/zameldowania, numer oraz Status Elektronicznej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego, informacje na temat złożonych deklaracji lekarza i pielęgniarki, dane na temat statusu strony ubezpieczonej wraz ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne oraz historią zmian, informacje na temat korespondencji pocztowej i innej prowadzonej ze skarżącym, wnioski i skierowania dotyczące leczenia sanatoryjnego, dane na temat wykonywanych świadczeń medycznych, recept oraz leków.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zrealizował wskazania Sądu co do dalszego postępowania wyrażone w powyższym wyroku. Ustalenia poczynione w tym zakresie jednoznacznie wskazują, iż Śląski Oddział Wojewódzki NFZ nie przetwarza danych osobowych skarżącego, które to dane osobowe są danymi niejawnymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r., o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.). Zatem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dawał podstaw do pozytywnego dla strony rozpatrzenia wniosku o zobowiązanie NFZ do udostępnienia danych osobowych skarżącego o charakterze niejawnym i zastosowania trybu określonego w art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Jednakże w tej konkretnej sytuacji, mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną w wyroku Sądu z dnia 22 maja 2006 r., organ powinien orzec merytorycznie i odmówić uwzględnienia wniosku skarżącego, nie zaś postępowanie umorzyć.

Zgodzić się należy z Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych, że przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych stanowią lex specjalis w stosunku do ustawy o ochronie danych osobowych oraz że, żadna z powołanych ustaw nie nadaje Generalnemu Inspektorowi kompetencji do nakazania udostępnienia informacji niejawnych. Niemniej jednak nie można stracić z pola widzenia treści art. 12 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, który stanowi, że do zadań Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w szczególności należy wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych. W niniejszej sprawie to przetwarzanie danych osobowych skarżącego stanowi przedmiot postępowania administracyjnego. Jeśli podmiot uprawniony ma interes prawny w żądaniu rozstrzygnięcia sprawy, to nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania. Nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania fakt, iż określone żądanie nie może być uwzględnione. Taki bowiem wniosek jako niezasadny merytorycznie podlega negatywnemu rozpoznaniu poprzez odmowę uwzględnienia wniosku. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 k.p.a., bowiem postępowanie zostało wszczęte na żądanie osoby mającej przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a ponadto rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej miało oparcie w materialnych przepisach prawa administracyjnego i leżało we właściwości organu. W tym przypadku bezzasadność żądania strony, ustalona przez Generalnego Inspektora w toku postępowania wyjaśniającego, oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku.

Wprawdzie zaskarżone rozstrzygnięcie błędnie zostało oparte na przepisie art. 105 k.p.a., to jednak z uwagi brak podstaw do pozytywnego rozparzenia wniosku skarżącego należało zaskarżoną decyzję uznać za wydaną z naruszeniem prawa, które to naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji. O przyznaniu adwokatowi z urzędu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy.