Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1420/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 2 i 7, art. 34
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Pindel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ nadzoru) z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: organ egzekucyjny) z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów wniesionych przez A Sp. z o.o. w B. (dalej: zobowiązana, spółka, skarżąca) na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...] oraz [...] wystawionych przez B w W. (dalej także: B) działającą jako wierzyciel, obejmujące należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności.

2. Postępowanie przed organami administracji.

2.1. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. B wystawiła przeciwko zobowiązanej tytuły wykonawcze nr [...] oraz [...], na podstawie których dochodzi od spółki należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności, związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków a także odsetki od tychże środków i tych należności w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Powyższe tytuły wykonawcze przekazane zostały do realizacji organowi egzekucyjnemu, który w dniu [...] r. nadał im klauzule o skierowaniu do egzekucji. Następnie odpis tytułów wykonawczych organ ten przesłał zobowiązanej wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] r. o nr: [...] w C S.A. z siedzibą w K.; [...] w D S.A. z siedzibą we W.; [...] w E S.A. z siedzibą w W.; [...] w F S.A. z siedzibą w W.; [...] w G S.A. z siedzibą w W..

Spółka w dniu 30 stycznia 2017 r. otrzymała odpisy ww. dokumentów.

2.2. Pismami z dnia 30 stycznia 2017 r. zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia – odpowiednio art. 33 § 1 pkt 2 oraz art. 33 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: u.p.e.a. albo ustawa egzekucyjna).

Pismem z dnia [...] r. organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zarzutów.

2.3. Postanowieniami z dnia [...] r. o nr [...] oraz o nr [...]) wierzyciel uznał zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku za niedopuszczalny, natomiast zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia - za nieuzasadniony.

Na powyższe postanowienia zobowiązana wniosła zażalenia.

2.4. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] wierzyciel utrzymał w mocy własne postanowienia z dnia [...]r., co spowodowało, że postanowienia wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym stały się ostateczne.

2.5. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ egzekucyjny uznał zarzuty wniesione przez zobowiązaną za niezasadne, wskazując, iż wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

2.6. Na skutek zażalenia spółki na powyższe postanowienie, organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

2.7. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ egzekucyjny uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione. Organ ten wskazał, że zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku jest niedopuszczalny, gdyż decyzja stanowiąca przedmiot egzekucji stała się ostateczna z dniem [...] r. (w konsekwencji czego wystawiono tytuły wykonawcze w dniu [...] r.). Z kolei zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanej jest niezasadny, gdyż wierzyciel nie miał w sprawie obowiązku doręczania spółce upomnienia.

2.8. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie egzekucji, pomimo braku wymagalności egzekwowanego obowiązku;

- art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 tej ustawy.

Spółka wniosła o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu.

W uzasadnieniu zażalenia zobowiązana wskazała, że organ egzekucyjny nie odniósł się do wniesionych zarzutów a jedynie opisał stan faktyczny sprawy i wskazał na fakt, iż wypowiedź wierzyciela jest dla niego wiążąca. W ocenie spółki, nigdy nie doręczono jej decyzji organu odwoławczego, a ze względu na brak doręczenia, decyzja z dnia [...] r. nie mogła nigdy uzyskać przymiotu ostateczności. Ponadto podała, że przed WSA w Warszawie toczy się postępowanie w sprawie o sygn. akt V SAB/Wa 11/17, dotyczące kwestii prawidłowości doręczenia decyzji z dnia [...] r.

2.9. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r.

W uzasadnieniu tego postanowienia organ drugiej instancji w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Następnie organ nadzoru odwołał się do katalogu przyczyn, uzasadniających wniesienie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i wskazując, iż jest to katalog zamknięty. Organ ten zaznaczył, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Powołując się na wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 1081/09 organ drugiej instancji podkreślał, że skoro w odniesieniu do zarzutów, wniesionych przez zobowiązaną, stanowisko wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego, to jest ono również wiążące dla organu nadzoru. Z uwagi na to, przedmiotem rozstrzygnięcia organu nadzoru nie może być merytoryczne badanie przesłanek, jakimi kierował się wierzyciel stwierdzając niezasadność zarzutów ale rola organu nadzoru sprowadza się jedynie do kontroli rozstrzygnięcia wierzyciela pod kątem formalnym. Organ odwoławczy stwierdził, że ostateczne postanowienie wierzyciela poprzedza postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów i jako rozstrzygające określoną kwestię w sposób formalny wiąże organ egzekucyjny przy orzekaniu w sprawie zarzutów. Skoro w niniejszej sprawie wierzyciel ostatecznym postanowieniem stwierdził, że zobowiązanie spółki było wymagalne i brak było obowiązku doręczania jej upomnienia, to organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zarzutów nie miał prawnej możliwości wydania innego rozstrzygnięcia, gdyż był związany tym stanowiskiem. Organ nadzoru zaznaczył również, że okoliczność prowadzenia postępowania w sprawie o sygn. akt V SAB/Wa 11/17, dotyczącej skargi spółki na bezczynność polegającą na braku prawidłowego doręczenia decyzji Ministra Rozwoju z dnia [...] r. nie wywiera wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej, gdyż postanowieniem z dnia 7 września 2017 r. WSA w Warszawie odrzucił powyższą skargę. Końcowo organ nadzoru stwierdził, że niezasadny jest również podniesiony w zażaleniu zarzut, iż postanowienie organu egzekucyjnego nie zawiera uzasadnienia, pozwalającego na wyjaśnienie, dlaczego zignorowano istotne okoliczności sprawy.

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. Na powyższe postanowienie organu nadzoru z dnia [...] r. zobowiązana reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając je w całości.

Postanowieniu temu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 34 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że jeżeli zarzuty zgłoszone zostały na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a., to po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w ich zakresie organ nie powinien dążyć do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie a następnie wydania merytorycznego rozstrzygnięcia a rola organu sprowadza się wyłącznie do zbadania formalnej prawidłowości zastosowania trybu rozpoznawania zarzutów, podczas gdy związanie stanowiskiem wierzyciela nie zwalnia organu z obowiązku merytorycznego rozpoznania zgłoszonych zarzutów. Zarzuciła także naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. oparcie wszystkich ustaleń wyłącznie na informacjach uzyskanych od wierzyciela, bez podjęcia jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniosła również o uwzględnienie skargi przez organ w ramach autokontroli.

Uzasadniając skargę pełnomocnik spółki podnosił, że organ egzekucyjny nie odniósł się w jakikolwiek sposób do okoliczności wskazywanych w piśmie stanowiącym zarzuty, zaś postanowienie wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy nie zawiera uzasadnienia, które pozwoliłoby na wyjaśnienie, dlaczego organ egzekucyjny zignorował okoliczności istotne dla sprawy. Pełnomocnik podkreślił, że skarżącej nigdy nie doręczono decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, zatem nie mogła ona uzyskać przymiotu ostateczności.

W kwestii wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego doręczenia upomnienia pełnomocnik skarżącej podniósł, że możliwość taka istnieje w przypadku spełnienia łącznie trzech przesłanek, tj. wówczas, gdy: egzekucja dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje bezpośrednio z mocy prawa; w sprawie wydane zostało ostateczne orzeczenie; w orzeczeniu tym określona została wysokość należności. Okoliczności te nie zostały w niniejszej sprawie zweryfikowane przez organ egzekucyjny.

Reasumując, pełnomocnik skarżącej stwierdził, że organ nie był uprawniony do dokonywania ustaleń w sprawie wyłącznie na podstawie informacji uzyskanych od wierzyciela.

3.2. Odpowiadając na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się niezasadna.

4.2. Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).

4.3. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, jak również wydanego w niniejszej sprawie postanowienia organu egzekucyjnego i postanowień wierzyciela Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

4.4. Istota sporu pomiędzy skarżącą a organami sprowadza się do oceny zasadności zarzutów zobowiązanej, zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczących braku wymagalności egzekwowanego obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia.

4.5. Przystępując do rozważań nad legalnością zaskarżonego postanowienia wskazać w pierwszej kolejności należy na treść art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy egzekucyjnej, który zawiera enumeratywne wyliczenie przyczyn, mogących stanowić podstawę prawną zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. I tak zgłoszony przez skarżącą zarzut braku wymagalności obowiązku mieści się w punkcie 2 art. 33 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Z kolei zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, zgłoszony przez spółkę, przewidziany został w art. 33 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej.

Natomiast art. 34 § 1 u.p.e.a. reguluje, w jakich przypadkach organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela i kiedy wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 tejże ustawy, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny pismem z dnia [...] r. przekazał zgłoszone zarzuty wierzycielowi celem zajęcia stanowiska w sprawie. Wierzyciel postanowieniami z dnia [...] r. stwierdził niedopuszczalność zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku oraz uznał zarzut dotyczący wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia za nieuzasadniony. Na powyższe postanowienia wierzyciela skarżąca wniosła zażalenie, po którego rozpatrzeniu wierzyciel ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcia z dnia [...] r.

Należy zatem podkreślić, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1–5 i 7 u.p.e.a. (co ma miejsce w rozpatrywanej sprawie) nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Kwestia ta nie budzi jakichkolwiek wątpliwości zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 359/12; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 545/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Akcentuje się, że w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu, który uprawniałby dyrektora izby skarbowej do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów, badania pod tym względem stanowiska wierzyciela oraz ingerowanie w treść tego stanowiska (por. wyroki NSA: z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1522/13, z dnia 28 października 2008 r. sygn. akt II FSK 1006/07, z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 333/08, z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II FSK 795/09, z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt II FSK 2390/14, CBOSA).

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W orzecznictwie wskazuje się, że celem postępowania egzekucyjnego w administracji pozostaje doprowadzenie do wykonania spoczywającego na zobowiązanym obowiązku. W czasie trwania tego postępowania nie powinno dochodzić do powtórnego kwestionowania jego istnienia, ani tym bardziej zasadności realizacji, zgodnie z art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej. W takiej sytuacji organ egzekucyjny, z mocy art. 34 § 1 u.p.e.a., jest związany stanowiskiem wierzyciela, co w istotny sposób zawęża możliwość czynienia własnych ustaleń faktycznych odnośnie przyczyn, dla których postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone. Badanie, o którym mowa w art. 29 u.p.e.a. obejmuje ustalenie, czy egzekucja administracyjna oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy, jeżeli było to wymagane, doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma charakter formalny. Warunkiem dopuszczalności egzekucji administracyjnej jest to, aby obowiązek wynikał z decyzji lub postanowień właściwych organów albo bezpośrednio z przepisu prawa (art. 3 § 1 u.p.e.a.). Badanie, o którym mowa, nie może przekraczać granic wyznaczonych przez art. 29 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1413/16, CBOSA).

Reasumując tę część rozważań, związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia art. 34 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 18 tej ustawy oraz art. 8 k.p.a.

Wbrew twierdzeniom skargi nie uchybiono również przepisom art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. (dotyczącym postępowania dowodowego) w związku z art. 18 u.p.e.a., gdyż organ egzekucyjny będąc związany stanowiskiem wierzyciela nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów.

Postanowienie organu nadzoru jest zatem prawidłowe i nie narusza prawa, przy czym dla konstatacji tej istotne są również wywody, zawarte w dalszej części uzasadnienia.

4.6. Ponadto należy stwierdzić, że legalność postanowień wierzyciela dotyczących zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega także kontroli sądu administracyjnego.

Pomimo, iż aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza możliwość wniesienia skargi na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. Zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W związku z tym, ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia organu nadzoru wymaga odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy tak jak w niniejszej sprawie, występuje między tymi rozstrzygnięciami bezpośredni związek (zależność) polegający na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego.

Uwzględniając zatem treść art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 135 tej ustawy, Sąd dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia organu nadzoru i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, ale także postanowień wierzyciela. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012r., sygn. akt II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312).

W ocenie Sądu, postanowienia wierzyciela (B) wydane w niniejszej sprawie nie naruszają prawa, co z kolei powoduje brak wadliwości postanowień organu egzekucyjnego i organu nadzoru, wydanych na tej podstawie i z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela.

W tych ramach podnieść po pierwsze należy, iż twierdzenie wierzyciela o niedopuszczalności zarzutu dotyczącego braku wymagalności egzekwowanego obowiązku jest w ocenie Sądu zasadne. Zaznaczyć trzeba, że postępowanie dotyczące stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów jest częścią postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny. Ustawodawca wyraźnie przy tym określił rolę wierzyciela w tym postępowaniu. Wierzyciel może wyrazić stanowisko w przedmiocie zasadności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1 u.p.e.a.) albo uznania niedopuszczalności zarzutu (art. 34 § 1a u.p.e.a.). Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Oznacza to, iż obowiązek przewidziany w decyzji staje się wymagalny jeśli decyzja, którą został nałożony stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania, bądź nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. W rozpatrywanej sprawie decyzja Ministra Rozwoju z dnia [...] r. nr [...], stanowiąca podstawę egzekucji, została wydana po rozpatrzeniu odwołania spółki od poprzedzającej ją decyzji B z dnia [...] r. nr [...]. Powyższa decyzja z dnia [...] r., wbrew zarzutowi zawartemu w skardze, doręczona została w dniu [...] r., co wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii jej zwrotnego potwierdzenia odbioru. Ponieważ decyzji tej przysługiwał walor ostateczności, gdyż nie służyło od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji, wierzyciel uprawniony był do wystawienia na jej podstawie tytułów wykonawczych. Co więcej, zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a., jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Od decyzji z dnia [...] r., określającej kwotę zobowiązania do zwrotu (należność pieniężną) przysługiwał środek zaskarżenia w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zauważyć również należy, że jak słusznie podnosił organ nadzoru, postanowieniem z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt V SAB/Wa 11/17 WSA w Warszawie odrzucił skargę spółki na bezczynność Ministra Rozwoju dotyczącą braku prawidłowego doręczenia decyzji z dnia [...] r.

W związku z powyższym, zarzut z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (dotyczący braku wymagalności obowiązku) zasadnie uznany został przez wierzyciela za niedopuszczalny.

Po drugie, w ocenie Sądu wierzyciel słusznie uznał za bezzasadny zarzut zobowiązanej dotyczący braku uprzedniego doręczenia jej upomnienia (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Zwrócić należy uwagę, że zgodnie ze wskazywanym przez wierzyciela § 2 pkt 2) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 131), egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. W rozpatrywanej sprawie wysokość należności określona została w ostatecznej decyzji z dnia [...] r., mającej charakter deklaratoryjny, gdyż prawa i obowiązki nią objęte wynikają wprost z przepisów prawa – decyzja dotycząca zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów z udziałem środków europejskich (dotacji) potwierdza jedynie istnienie określonego stosunku prawnego (por. wyroki NSA: z dnia 23 marca 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 305/04 oraz z dnia 5 marca 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1748/07 – powoływane przez wierzyciela i organ egzekucyjny; por. również wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 236/17; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 492/17; wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 września 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1029/15, CBOSA).

Z uwagi na to, prawidłowo wierzyciel uznał zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. za nieuzasadniony.

4.7. Reasumując, wydane w niniejszej sprawie postanowienia zarówno organu egzekucyjnego i organu nadzoru jak również postanowienia wierzyciela są zgodne z prawem. Organy te prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy prawa. Wbrew twierdzeniom skargi zostały one również prawidłowo uzasadnione, gdyż zawierają omówienie regulacji prawnych i okoliczności, mających znaczenie dla sprawy.

4.8. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.