Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2210/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kube, Protokolant referent stażysta Adrianna Siniarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz M. P. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2019 r.

nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec E. P. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.

W uzasadnieniu organ przedstawił informacje zawarte we wniosku strony. Organ ustalił, że E. P. został zwolniony ze służby w Biurze [...] w dniu [...] listopada 2009 r. oraz ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a powołanej ustawy, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Organ wskazał, że zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stanowiącym informację o przebiegu służby, wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. I3b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] października 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 3 lata i 10 miesięcy. Całkowity okres służby ww. wynosi 23 lata, 1 miesiąc i 23 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] maja 1967 r. do dnia [...] kwietnia 1969 r., tj. 1 rok, 11 miesięcy i 15 dni.

Organ wskazał, że z kopii akt osobowych przekazanych za pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby E. P. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Organ podał, że Szef Biura [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. oraz Komendant Służby Ochrony Państwa w piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r. przekazali informacje dotyczące przebiegu służby wnioskodawcy. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r. Ww. wielokrotnie awansował zarówno w stopniu służbowym, jak i na stanowisku służbowym, pięciokrotnie został wyróżniony nagrodą pieniężną oraz nagrodą rzeczową, a także został odznaczony w 2000 r. Brązowym Medalem "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny" i w 2002 r. Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Obronności Kraju". E. P. również otrzymywał pozytywne opinie służbowe. Minister wskazał, że w przekazanych materiałach Służby Ochrony Państwa podano nadto, że E. P. posiada zaświadczenie za okres od dnia [...] lutego 1994 r. do dnia [...] grudnia 2000 r., gdyż pełnił służbę stanowiskach przewidzianych do kierowania działaniami specjalnymi i na stanowiskach bezpośrednio związanych z wykonywaniem zadań specjalnych w Biurze [...], na których pełnienie służby uprawnia do podwyższenia wymiaru emerytury o 1% za każdy rok pełnienia służby. Ww. zaświadczenie zostało wydane na podstawie § 1 ust. 2 pkt 6 (pkt 4 za 1995 r.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych (Dz. U. Nr 21 poz. 110, ze zm.) oraz zarządzenia Nr 3 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 stycznia 1996 r. w sprawie wykazu oddziałów specjalnych w Biurze [...], w których okres służby uprawnia do podwyższania emerytury wojskowej (Dz. Urz. MSWiA Nr 2 poz. 4, ze zm.) za pełnienie służby w Oddziale [...]. Dodatkowo E. P. wydano drugie zaświadczenie za okres pełnienia służby od dnia [...] stycznia 2003 r. do dnia [...] grudnia 2004 r. w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, uczestnicząc ponad 30 dni w roku w fizycznej ochronie osób i mienia, o których mowa w § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86 poz. 734, ze zm.), co uzasadniało podwyższenie emerytury o 0,5% za wskazany okres. Powyższe znajduje potwierdzenie w tabeli "Wysługa" z Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazanej za pismem z dnia [...] października 2017 r.

Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podał, że wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje

się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania

i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy

i realizowania obowiązków dodatkowych.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) zdaniem organu spełnienie tego warunku postrzegać należy przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów, mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. Organ wskazał, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., pełnionej nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.

Minister wskazał, że całkowity okres pełnionej przez E. P. służby wynosi 23 lata, 1 miesiąc i 23 dni. Natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa to okres 3 lat i 10 miesięcy, co stanowi około 17% ogółu służby. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazany okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Organ wskazał, że prawie czteroletni okres wykonywania zadań i obowiązków nie może być uznany za tymczasowy. Minister stwierdził, że strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby. Wskazał, że powyższe potwierdza również wnikliwa analiza przedmiotowej sprawy, która bezsprzecznie dowiodła, iż zakończenie powyżej wskazanego okresu pełnienia przez wyżej wymienionego służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli wnioskodawcy, lecz z likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce.

Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy Minister wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem jego zdrowia i życia.

Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazana w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podkreślił, że uprawnienie z art. 8a ust. 1 ustawy ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r.

nr [...] stała się przedmiotem skargi E. P., reprezentowanego przez radcę prawnego, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pełnomocnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zarzucił:

1.naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7, art. 7a, art. 10 § 1, art. 77§ 1, art. 80 i art. 81a oraz art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie podniesionych zarzutów. Wskazał m.in., że organ w sposób arbitralny, bez podania jakichkolwiek kryteriów przyjął, że około 17% całego okresu służby skarżącego nie może być uznane za okres krótkotrwały. Organ nie poddał ocenie ponad 23- letniego okresu służby skarżącego, wykonywanych przez niego obowiązków, charakteru wykonywanych zadań. Okoliczności te zdaniem pełnomocnika świadczą o braku uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Pełnomocnik przedstawił informacje dotyczące służby pełnionej przez skarżącego. Pełnomocnik wskazał, że przyjęta przez organ wykładnia pojęcia krótkotrwały jest błędna. Krótkotrwałość okresu służby musi pozostawać w relacji do całości służby. Wskazał, że w trakcie dyskusji nad projektem ustawy zmieniającej ustawę o zaopatrzeniu emerytalnym proponowano zapis, że krótkotrwały okres służby na rzecz totalitarnego państwa to okres nie przekraczający 20% okresu całej służby. Organ nie posłużył się nawet takim pomocniczym kryterium nie wskazał, że w tych postępowaniach przyjmuje jakiekolwiek kryterium oceny "krótkotrwałości". Pełnomocnik zaznaczył, że organ nie poddał ocenie ponad 23- letniego okresu służby, chociaż stwierdza, "że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie".

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że służba skarżącego w wskazanych okresach została uznana za pełnioną w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia. Organ bezpodstawnie pomija okoliczność, że do zastosowania art. 15 c, art. 22 a i art. 24 a ustawy zaopatrzeniowej konieczne jest udokumentowanie, że strona pełniła służbę w warunkach szczególnego narażenia zdrowia i życia w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 roku w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SG, BOR, PSP i SW (Dz.U. Nr 86, poz.734).

Pełnomocnik wskazał, że przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nie dotyczy szczególnego narażenia życia lub zdrowia policjanta, lecz rzetelnego pełnienia służby w szczególności z narażeniem życia i zdrowia życia lub zdrowia. Jednakże nie można w ocenie tego znamienia pominąć faktu zaliczenia określonych okresów służby skarżącego jako pełnionej w warunkach szczególnego zagrożenia życia i zdrowia. Uznanie przez organ, że w tym przypadku nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek świadczy o błędnej wykładni art. 8a i o nieprzeprowadzeniu właściwego postępowania dowodowego.

Pełnomocnik powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że decyzja uznaniowa wymaga szczególnej konieczności uzasadnienia jej w taki sposób, aby nie budziło wątpliwości, że organ podjął rozstrzygnięcie na podstawie obiektywnie istniejących i potwierdzonych dowodów.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł

o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu [...] października 2020 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że E. P. zmarł w dniu [...] maja 2020 r. Przedłożył odpis skrócony aktu zgonu. Pełnomocnik oświadczył jednocześnie, że zgłasza udział w niniejszym postępowaniu żony E. P. – M. P., albowiem wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Pełnomocnik przedłożył decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z dnia [...] lipca 2020 r. o ustaleniu M. P. od dnia [...] maja 2020 r., tj. od dnia zgonu emeryta, prawa do renty rodzinnej po zmarłym. Pełnomocnik przedłożył pełnomocnictwo udzielone przez M. P. uprawniające pełnomocnika do działania w niniejszym postępowaniu. Pełnomocnik M. P. poparł skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Sąd stwierdził, że sprawa niniejsza dotyczy interesu prawnego M. P., która ma ustalone od dnia [...] maja 2020 r., z uwzględnieniem art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z dnia [...] lipca 2020 r. prawo do renty rodzinnej po zmarłym emerycie.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,

art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Podejmując decyzję administracyjną rozstrzygającą o wyłączeniu lub odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ związany jest rygorami procedury administracyjnej określającej obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i rozstrzygania. Obowiązany jest przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, w tym do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), wyczerpującego zebrania

i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem,

z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną

(v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał istotnych ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków.

Służba E. P. na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełniona była przez okres 3 lat i 10 miesięcy. Organ dokonując oceny, czy ten okres służby był okresem krótkotrwałym, a zatem badając spełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), stwierdził, że nie można

w tym przypadku mówić o krótkotrwałej służbie.

Sąd oceny dokonanej przez organ nie podziela. Biorąc pod uwagę długość okresu służby E. P. na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) przede wszystkim w ujęciu proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby E. P. wynoszącego 23 lata, 1 miesiąc i 23 dni, przyjąć należało, że służba przez okres 3 lat i 10 miesięcy była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podkreślenia wymaga, na co także organ zwracał uwagę, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu stosunkowo krótko. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Okres około 17% całego okresu pełnienia służby nie stanowi w tej sprawie trwałego okresu i winien być traktowany jak okres krótkotrwały. Organ naruszył zatem art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Dodatkowo wskazania wymaga, że organ uzasadniając twierdzenie, że okres 3 lat i 10 miesięcy nie jest okresem krótkotrwałym zaznaczył w uzasadnieniu decyzji, że strona mogła w sposób kompleksowy zapoznać się ze specyfiką stawianych przed nią zadań oraz charakterem służby.

Podkreślić trzeba, że zaznajomienie się ze specyfiką zadań, którego to stwierdzenia organ nie rozwinął w uzasadnieniu decyzji nie stanowi o tym, że dany okres służby nie był krótkotrwały. Jeśli zaś w ocenie organu E. P. realizował

w tym czasie obowiązki czy zadania, których charakter nie pozwala zdaniem organu na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) to powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Takich ustaleń na tym etapie postępowania organ nie poczynił i nie rozwinął w uzasadnieniu decyzji twierdzenia

o specyfice realizowanych przez wnioskodawcę zadań.

Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.

Minister w sprawie niniejszej nie kwestionował, że E. P. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, co znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu.

Dodatkowo jedynie wskazania wymaga, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w powołanym przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu "w szczególności" "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Organ nie kwestionował jednakże w decyzji spełnienia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), w tym uwzględnił wykonywanie zadań i obowiązków z narażeniem zdrowia i życia.

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że organ nie dokonał w tej sprawie w istocie oceny, czy stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek. Organ stwierdził jedynie, że w sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24aokreślona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy. Minister nie przedstawił żadnych faktów dotyczących służby skarżącego, charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Nie wyjaśnił w szczególności dlaczego przypadek E. P. nie daje podstaw do zakwalifikowania sprawy, jako przypadku szczególnie uzasadnionego, biorąc pod uwagę m.in., że E. P. został odznaczony Brązowym Medalem "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny" i Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Obronności Kraju".

Uchybienia we wskazanym wyżej zakresie przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie przybliżył postawy E. P., która w jego ocenie nie przemawia za uznaniem tego przypadku za szczególnie uzasadniony. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., co stanowi uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji nie wskazuje faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, które nie pozwalałyby przyjąć, że w sprawie - mimo spełnienia przesłanki krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz spełnienia przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. - brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku i wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Z tego względu zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem granic uznania administracyjnego, nie mogła się ostać.

Warto wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych (v. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Ustaleń takich w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku organ nie dokonał. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa ta stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby, postawy funkcjonariusza, charakteru służby, warunków jej pełnienia, otrzymanych odznaczeń, wyróżnień i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki. Organ uzasadni decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a., tj. m.in. wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki a nie inny sposób. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny, organ podejmie stosowną decyzję.

Powołane w skardze przepisy art. 7a i art. 81a k.p.a., nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Przedmiotem sprawy nie jest nałożenie na stronę obowiązku, ograniczenie ani odebranie uprawnienia. Przedmiotem postępowania nie jest decyzja obniżająca świadczenie emerytalne.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł.