Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 356/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Beata Sokołowska ( spr.) Protokolant : st.sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 01 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi Spółki "A" w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. /-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś /-/ T. M. Geremek K.P.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził u A. M. choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli ( pozycja 5 wykazu chorób zawodowych- załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz. 1115 z dnia 19 sierpnia 2002 roku).

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że A. M. pracuje w Spółce "A" w C. od [...] i nadal kolejno na stanowiskach: elektromonter- rozwłókniacz drewna, operator maszyn do produkcji płyt- rozwłókniacz drewna- elektromonter. Biorąc pod uwagę fakt, że w środowisku pracy nie występowało narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne oraz rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego stwierdził brak związku przyczynowo-skutkowego między schorzeniem rozpoznanym przez jednostkę orzeczniczą I stopnia a warunkami pracy A. M. .

Jednocześnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że postępowanie w sprawie rozpoczęto w dniu 22 lipca 2002 roku, a więc jest ono prowadzone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późń. zm).

Odwołanie od tej decyzji wniósł A. M. podnosząc, że została ona wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów i narusza jego interes.

W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że w karcie " narażenie i ryzyko zawodowe" wykazano jedynie dwa badania: z 5 grudnia 1994 roku i 26 czerwca 2002 roku, czyli z okresów kiedy nie był jeszcze zatrudniony na stanowisku operator maszyn do produkcji płyt- rozwłókniacz drewna- elektromonter albo przebywał na zwolnieniu lekarskim . Podkreślił też, że wyniki pomiarów środowiska pracy z dnia 15 stycznia 1995 roku - "Tabela V" nie dotyczą stanowisk pracy, na których był zatrudniony, a wyniki badań przeprowadzonych w dniu [...] w ogóle nie powinny być przedmiotem zainteresowania PPIS, albowiem w tym czasie przebywał na rencie rehabilitacyjnej.

A. M. powołał się też na znajdującą się w posiadaniu pracodawcy Spółki "A", kartę narażenia i ryzyka zawodowego sporządzoną w dniu [...] zawierającą wyniki badań miejsca pracy z [...], z której wynika zapylenie II 9, i przekroczenie N.DS w zakresie pyłów drzewnych ( krotność NDS 2,2) a także na kartę narażenia i ryzyka zawodowego z dnia [...] zawierającą informację o występującym mikroklimacie I 12, zapyleniu II 9 i hałasie ( 1,27 NDN).

Reasumując odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponieważ PPIS nie dołożył starań w zdobyciu i rozpoznaniu dowodów, a w szczególności wyników badań środowiska pracy w okresie jego narażenia na działanie czynników szkodliwych i uciążliwych. Materiały dowodowe znajdowały się natomiast u pracodawcy, który świadomie nie przedłożył wszystkich wyników przeprowadzonych badań.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 138 § 2 kpa, § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 z 1983 roku ze zm.), w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz.U. Nr 132, poz. 1115 z 2002 roku), uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podkreślił, że akta sprawy nie dają podstaw do jej rozstrzygnięcia. Wskazał, że ocena narażenia zawodowego A. M. została sporządzona w oparciu o wyniki badań środowiska pracy z [...] i [...], a więc z okresu, kiedy skarżący nie pracował w Spółce "A" w C.. M. powołał się natomiast na karty narażenia i ryzyka zawodowego z dnia [...] i [...].

Organ II instancji podniósł też, że przedmiotowe postępowanie jest prowadzone w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych, a PPIS w sentencji decyzji wymienia jednostkę chorobową "przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli" umieszczoną w pkt. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.

Organ odwoławczy uznał za konieczne uzupełnienie postępowania przez Państwowego Powiatowego Inspektor Sanitarnego poprzez:

- weryfikację oceny narażenia zawodowego w szczególności w odniesieniu do informacji zawartych w pkt. 10 odwołania

- uwzględnienie występowania poza aerozolami drażniącymi także pyłów organicznych i mineralnych

- ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów odwołania

- wzięcie pod uwagę, przy wydawaniu decyzji, utrwalonego w orzecznictwie NSA i SN stanowiska, że istnienie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy nie zawsze może być pewne i wystarczające jest w tym względzie wykazanie wysokiego ( przeważającego) prawdopodobieństwa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Spółka "A" wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji.

Skarżąca zarzuciła, że decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego została wydana z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 10, 75, 77, 80 kpa.

W uzasadnieniu wskazała na zaniedbanie polegające na braku należytej staranności i wnikliwości w ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, który był podstawą wydania decyzji przez organ I instancji. Zwróciła uwagę, iż świadczy o tym między innymi stwierdzenie PWIS, że ocena narażenia zawodowego A. M. została oparta o wyniki badań środowiska pracy w okresie, kiedy wyżej wymienionym nie pracował w Spółce "A", a jest to niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż był on nieprzerwanie pracownikiem Spółki od dnia [...] do dnia [...].

Skarżąca podała też, że żądania A. M. są całkowicie nieuzasadnione, a wniosek o stwierdzenie choroby zawodowej jest konsekwencją "przegrania" sprawy sądowej o uznanie jego stanu zdrowia za następstwo wypadku przy pracy.

Na koniec Spółka "A" zwróciła uwagę, że nie został jej doręczony odpis odwołania.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Raz jeszcze podkreślił, że dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone przez organ I instancji winno uwzględniać wszystkie zgromadzone dowody. Ponadto podał, że kryteria rozpoznania choroby zawodowej w obu wykazanych chorobach zawodowych znacznie się różnią.

Uczestnik postępowania A. M. w piśmie procesowym z dnia 22 lipca 2004 roku bardzo szeroko ustosunkował się do skargi. Wyjaśnił między innymi, że na stanowisku "operator maszyn do produkcji płyt- rozwłókniacz drewna- elektromonter" był zatrudniony od dnia [...], czyli już po tym jak dokonano pomiarów stanowiskowych w [...], a od [...] przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie podjął pracy aż do końca zatrudnienia w Spółce "A", to jest do dnia [...]. Pomiary dokonane w dniu [...] nie mają więc, według niego żadnego znaczenia dla oceny narażenia go na działanie środków drażniących.

Podał też, że postępowanie sądowe, na które powołał się pracodawca dotyczyło sprostowania protokołu powypadkowego i uznania zdarzenia z dnia [...] za wypadek przy pracy, a biegli nie wypowiadali się w nim na temat istnienia choroby zawodowej.

A. M. zakwestionował też wiarygodność dokumentu pod nazwą "Narażenie i ryzyko zawodowe", który przedłożono PPIS wskazując na brak daty jego sporządzenia, brak podpisu lekarza sprawującego opiekę profilaktyczną, umieszczenie w tabeli wyników badań z dnia 5 grudnia 1994 roku i 26 czerwca 2002 roku w jednym dokumencie oraz na inne nieprawidłowości a powołał się na dokumenty o tej samej nazwie sporządzone w dniach [...] i [...], znajdujące się w jego kartotece w Przychodni lekarskiej sprawującej opiekę profilaktyczną nad pracownikami Spółki "A" w C., omówione już wcześniej w odwołaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Sąd Administracyjny przeprowadza w zakresie swej właściwości kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej podjęcia.

Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej u A. M. powinno być prowadzone na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z § 1 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Przy ocenie czynnika szkodliwego uwzględnia się natomiast, między innymi, rodzaj, stopień, czas narażenia zawodowego i sposób wykonywania pracy. Stosownie zaś do § 10 powołanego rozporządzenia Inspektor Sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego uprawnionej jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz na podstawie wyników dochodzenia epidemiologicznego.

W niniejszej sprawie upoważniona placówka służby zdrowia- Centrum Medycyny Pracy - Ośrodek w P. w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] rozpoznała u A. M. chorobę zawodową - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem aerozoli drażniących w okresie niewydolności oddechowej ( pozycja 4 wykazu chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 roku).

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano jako czynnik wywołujący chorobę: pyły i pary drażniące.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w swej decyzji z dnia [...] nie stwierdził jednak u A. M. choroby zawodowej, którą określił w decyzji jako przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli ( pozycja 5 wykazu chorób zawodowych zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku) z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego między rozpoznanym przez jednostkę orzeczniczą I stopnia schorzeniem a warunkami pracy.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania A. M. , uznając za konieczne uzupełnienie postępowania, uchylił zaskarżoną decyzję.

Badając zgodność z prawem tej decyzji Sąd nie stwierdził, aby organ odwoławczy naruszył zasady kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, prawdy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i oddziaływania tych organów na świadomość i kulturę prawną obywateli- określone w art. 7 i 8 kpa.

Nietrafny jest też zarzut naruszenia art. 10 kpa. Przed wydaniem decyzji przez organ II instancji skarżąca Spółka miała bowiem możliwość wypowiedzenia się w sprawie odnośnie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co nastąpiło w dniu 2 kwietnia 2004 roku (k. 63 akt administracyjnych), choć rzeczywiście nie doręczono jej odpisu odwołania.

Nie poparty rzeczową argumentacją i w konsekwencji niesłuszny okazał się również zarzut naruszenia art. 75, 77 i 80 kpa.

Z przebiegu zatrudnienia wynika, ze A. M. na początku tj. w okresie od dnia [...] do [...] pracował na stanowisku pilarza. Następnie do dnia [...] był elektromonterem. Później od dnia [...] do [...] był zatrudniony jako elektromonter- rozwłókniacz drewna, a od dnia [...] pracował na stanowisku operatora maszyn do produkcji płyt- rozwłókniacza drewna- elektromontera w Dziale Produkcji w Spółce "A" w C..

Bezspornym jest i to, że A. M. pomimo zatrudnienia w Spółce do dnia [...] , faktycznie nie świadczył pracy od dnia [...] tj. od zdarzenia przy czyszczeniu kadzi.

Organ administracji publicznej uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej obowiązany jest na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy oraz dokonać jego wnikliwej i zgodnej z prawem oceny pod kątem, czy istnieje związek przyczynowy między stwierdzoną chorobą zawodową a środowiskiem pracy ( działanie czynników szkodliwych dla zdrowia).

Podkreślić trzeba, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, należy zgromadzić dokumenty, wskazane w § 4 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 roku, co nie wyklucza obowiązku zebrania dowodów o których mowa w art. 75 kpa.

Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu I instancji.

Zasadą jest więc, że organ II instancji rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji.

Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może jednak uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zasadnie decyzją z dnia [...] uchylając decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten sam organ.

Za decyzją kasacyjną przemawia bowiem konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Istotne braki w zakresie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego wnikliwej oceny przez organ I instancji słusznie doprowadziły organ odwoławczy do wniosku, że sprawa nie jest dostatecznie wyjaśniona do jej merytorycznego rozstrzygnięcia.

Dochodzenie epidemiologiczne, które powinno uwzględniać wszelkie dowody, musi wyjaśnić, czy istnieją jeszcze inne wyniki badań dotyczące występowania czynników szkodliwych dla zdrowia w miejscu pracy A. M. i to za okres jego faktycznego świadczenia pracy w Spółce "A".

Niezbędne jest także przeprowadzenie dowodu z dokumentów o nazwie "narażenie i ryzyko zawodowe" opracowanych w dniach [...] i [...].

Konieczne jest w związku z tym wyjaśnienie, dlaczego zakład pracy nie przedstawił Inspektorowi Sanitarnemu pełnej dokumentacji dotyczącej zagrożeń zawodowych w środowisku pracy A. M. istniejących w okresie do dnia [...] , a dostarczył głównie te wyniki, które odnoszą się do okresu, w którym wyżej wymieniony, choć formalnie nadal zatrudniony w Spółce "A", faktycznie nie świadczył już pracy w Dziale Produkcji.

Sąd podziela jednocześnie pogląd prezentowany w orzecznictwie, że wystarczy występowanie w miejscu pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.

Sąd w pełni zgadza się też ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 4 lipca 2001 roku sygn. akt. I SA 2244/00 ( LEX nr 53801), a mianowicie, że wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm.

Organ I instancji winien też jednoznacznie ustalić, czy lek. med. J. B. jest lub był w posiadaniu dokumentacji medycznej, z której wynika, że już w 2001 roku miał miejsce znaczny ubytek pojemności oddechowej płuc A. M. .

Na koniec zaś po wyczerpaniu możliwości dowodowych PPIS wnikliwie rozważy, czy istnieje związek przyczynowo- skutkowy między chorobą zawodową określoną w pozycji nr 4- wykazu chorób zawodowych- załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów- z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych, a środowiskiem pracy A. M. a przede wszystkim czynnikami szkodliwymi dla zdrowia w nim występującymi.

To wszystko, zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, przekracza ramy uzupełnienia postępowania, do którego upoważniony jest organ II instancji we własnym zakresie i tym samym nie pozwala skutecznie zarzucić decyzji PWIS naruszenia przepisów postępowania wymienionych w skardze. Słuszności tego stanowiska nie podważa też uchybienie organu odwoławczego polegające na nieprecyzyjnym stwierdzeniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ocena narażenia zawodowego została oparta o wyniki badań środowiska pracy w okresie, kiedy A. M. nie pracował w Spółce " A".

Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ B. Sokołowska /-/ B. Koś /-/ T. M. Geremek

K.P.