Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1191/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70b
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

23 listopada 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie WSA: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2010r. sprawy ze skargi Spółki A Sp. z o.o. w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia z tytułu zatrudnienia młodocianego pracownika oddala skargę.


UZASADNIENIE

Burmistrz [...] decyzją z [...] r., na podstawie art. 70 b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.), art. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz.U. 2004 r., Nr 145, poz. 1523) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływany jako: kpa, orzekł o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika K. M. w zakresie nauki zawodu, poniesionych w okresie od 4 września 2006 r. do 30 maja 2008 r. przez [...] Sp. z o.o. w O.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pracodawca M. G. Zakład Produkcyjno – Usługowo - Handlowy 4 września 2006 r. zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę na okres 36 miesięcy (począwszy od 4 września 2006 r.) w celu praktycznej nauki zawodu. Następnie 1 stycznia 2007 r., przedsiębiorstwo M. G. zostało wniesione aportem do spółki [...] Spółka z o.o. w O. Konsekwencją tego było przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę na podstawie art. 231 § 1 Kodeksu pracy. W związku z powyższym skarżąca spółka przejęła całość praw i obowiązków wynikających za stosunku pracy. Następnie 30 maja 2008 r. skarżąca sprzedała część swojego przedsiębiorstwa spółce [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (obecna nazwa [...] Spółka z o.o. ul. [...]). Jak wynika ze złożonych dokumentów przejęcie części zakładu również nastąpiło na zasadzie art. 231 § 1 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym [...] Sp z o.o. stała się następcą całości praw i obowiązków wynikających ze stosunku pracy. Nie wystąpiła jednak żadna z przesłanek podziału dofinansowania młodocianego pracownika określona w przepisie art. 70 lit. b ust. 5 ustawy o systemie oświaty, albowiem stosunek pracy nie został rozwiązany, a młodociany pracownik kontynuował naukę. Artykuł 231 § 1 kp reguluje sytuację prawną pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, który przechodzi na innego pracodawcę w całości lub części. Z mocy tego przepisu stosunki pracy z pracownikami zatrudnionymi w zakładzie (lub w jego części) w chwili przejęcia zakładu przez innego pracodawcę trwają nadal z tą różnicą, że w miejsce dotychczasowego pracodawcy wstępuje jako strona nowy podmiot posiadający zdolność zatrudniania pracowników w charakterze pracodawcy (art. 3). Nowy pracodawca nabywa na zasadzie następstwa prawnego wszelkie prawa wynikające z nawiązanych stosunków pracy z poprzednim pracodawcą oraz przechodzą nań wszystkie obowiązki, jakie ciążyły na poprzednim pracodawcy wobec pracowników przejętego zakładu.

We wniesionym odwołaniu skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przez organ l instancji przepisów art. 7 i art. 8 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prowadzenie postępowania w sposób naruszający powinność pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz naruszenie przepisów art. 70b ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez ich błędną wykładnię. Skarżąca podniosła, iż do przyznania dofinansowania wystarczające jest spełnienie trzech warunków określonych w ust. 1 art. 70 lit. b w/w ustawy, tj. - zawarcia z młodocianym pracownikiem umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, - posiadanie (samodzielnie lub przez zatrudnione osoby) kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, oraz - ukończenia nauki zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdania egzaminu. Warunki te zostały spełnione, więc w ocenie strony wprowadzoną przez powyższy przepis zasadę podziału kwoty dofinansowania między pracodawców prowadzących naukę zawodu należy zastosować nie tylko w sytuacji, o jakiej mowa w ust. 5 art. 70 lit. b w/w ustawy, tj. w przypadku rozwiązania z młodocianym umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, ale też w sytuacji, w której następują zmiany podmiotowe stosunku pracy po stronie pracodawcy, albowiem każdy z nich w pewnym stopniu przyczynił się do osiągnięcia celu w postaci odpowiedniego przygotowania zawodowego młodocianego pracownika.

Skarżąca spółka podniosła, że zasada podziału kwoty dofinansowania pomiędzy kilku -pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez nich nauki zawodu była zamysłem ustawodawcy nowelizującego prawo oświatowe w drodze ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty z dnia 20 kwietnia 2004 r., w związku z czym przy interpretacji art. 70 lit. b w/w ustawy użyć należy wykładni celowościowej, a nie - jak to uczynił organ - wykładni literalnej. W ocenie strony przemawia też za tym likwidacja ulg podatkowych dofinansowania kosztów kształcenia, które przejęło Państwo.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 70b ust. 1-3, ust. 5-7 ustawy o systemie oświaty oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w konsekwencji sprzedaży części przedsiębiorstwa Spółce [...] z siedzibą w W. (obecna nazwa [...] Sp. z o.o. w L.), na zasadzie art. 231 § 1 Kodeksu Pracy, nastąpiło przeniesienie na tę spółkę praw i obowiązków wynikających ze stosunku pracy. W ocenie SKO bez wpływu na meritum sprawy pozostaje twierdzenie skarżącej, że nie nastąpiło przekazanie na rzecz Spółki [...], wierzytelności z tytułu dofinansowania kosztów kształcenia.

Wspomniany przepis reguluje jednoznacznie sytuację prawną pracowników zatrudnianych w zakładzie pracy, który przechodzi na innego pracodawcę w całości lub w części. Określa też sytuację prawną podmiotu, który przejmując ten zakład stał się pracodawcą wszystkich pracowników zatrudnianych w tych jednostkach. Zmiana pracodawcy następuje "z mocy prawa", w związku z czym strony, między którymi nawiązał się stosunek pracy, "z mocy prawa" nie muszą zawierać umowy o pracę. Nowy pracodawca nabywa na zasadzie następstwa prawnego wszelkie prawa wynikające z nawiązanych stosunków pracy z poprzednim pracodawcą oraz przechodzą nań wszystkie obowiązki, jakie ciążyły na poprzednim pracodawcy wobec pracowników przejętego zakładu.

W tej sytuacji jedynym pracodawcą mogącym ubiegać się o dofinansowanie kosztów kształcenia poniesionych z tytułu zatrudnienia młodocianego pracownika K. M. jest [...] Sp. z o.o. L.

Analogiczny pogląd zawarł też w wyroku z 29 czerwca 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie sygn. akt II SA/ Bd 277/10.

W skardze złożonej do Sądu, skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, nie uwzględniwszy interesu społecznego i słusznego interesu strony, naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający powinność pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, naruszenie przepisu art. 70b ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez jego błędną wykładnię.

W uzasadnieniu skargi strona, podobnie jak w odwołaniu, podniosła, że decydujące znaczenie dla przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika ma spełnienie warunków wymienionych w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, na co wskazuje treść art. 6 ust. 1 tej ustawy. Nie budzi zaś wątpliwości, że w jej przypadku warunki te zostały spełnione. Natomiast art. 70b ust. 5 ustawy niewątpliwie wprost odnosi się do sytuacji, gdy dochodzi do rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, co w odniesieniu do K. M. nie nastąpiło. Istotą bowiem przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę w trybie art. 231 Kodeksu pracy jest wstąpienie osoby, która przejmuje zakład pracy z mocy prawa w rolę pracodawcy, w istniejące relacje pomiędzy stronami stosunku pracy, bez rozwiązania stosunku pracy. W przedmiotowej sprawie wobec braku innych regulacji należało wedle skarżącej na zasadzie analogii zastosować przepis art. 70b ust. 5 ustawy przyjmując, że każdy z pracodawców ma prawo dofinansowania kosztów kształcenia w stopniu proporcjonalnym do liczby miesięcy pobieranej u niego nauki.

Skarżąca ponowiła też argumentację odwołania, że dofinansowanie nie jest zobowiązaniem wynikającym ze stosunku pracy, którego dotyczy art. 231 Kodeksu pracy oraz, że zastosowanie wspomnianej wyżej analogii prawnej uzasadnia wykładnia celowościowa art. 70b dodanego do ustawy po to, by pracodawcy mogli otrzymać dofinansowanie kosztów poniesionych w związku z kształceniem młodocianych pracowników.

Nawiązując do wyroku WSA w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 277/10 skarżąca podniosła, że reguły zbycia określone w art. 552 Kc, na które powołano się w powyższym wyroku dotyczą przedsiębiorstwa, a nie zorganizowanej części przedsiębiorstwa będącej jego składnikiem.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika regulowane jest w art. 70b ustawy z dnia 7 września o systemie oświaty (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Stosownie do postanowień art. 70b ust. 1 i ust. 7 cytowanej ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia jeżeli: pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy, albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach, młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, a pracodawca złożył wniosek o dofinansowanie w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że materialnoprawne przesłanki dofinansowania zostały spełnione i nie jest to sporne między stronami. Istotne jest jednak, czy skarżąca spółka w sytuacji zmiany pracodawcy spełnia w świetle ustalonego stanu faktycznego, wymogi do otrzymania wnioskowanego dofinansowania.

W myśl art. 70b ust. 5 ustawy, jeśli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy - przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. A contrario, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego nie została rozwiązana, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu u innego pracodawcy, nie ma podstaw do podziału kwoty dofinansowania. Wyjątek stanowi przypadek, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązania z winy pracodawcy. Wtedy nie przysługuje jemu dofinansowanie.

Art. 70b ust. 5 ustawy dopuszcza zatem możliwość podziału kwoty dofinansowania kształcenia młodocianego pracownika tylko w razie rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i to z przyczyn niezależnych od pracownika w sytuacji, gdy tenże pracownik podjął u innego pracodawcy naukę zawodu na podstawie zawartej z nim umowy o pracę. W takim wypadku przysługująca kwota dofinansowania podlega podziałowi między obydwu pracodawców, proporcjonalnie do okresu prowadzonej przez nich nauki zawodu.

K. M. jako młodociany pracownik przyuczała się do pracy w zawodzie drukarza-maszynisty maszyn offsetowych na podstawie zawartej w dniu 4 września 2006 r. umowy z M. G. – prowadzącym Zakład Produkcyjno- Usługowo-Handlowy w L. Umowa dotyczyła okresu - 36 miesięcy. W trakcie kształcenia młodocianego pracownika w dniu 1 stycznia 2007 r. M. G. wniósł aportem prowadzony przez siebie zakład do "[...]" Spółka z o.o. w O., a następnie wymieniona spółka sprzedała w dniu 30 maja 2008 r. część swojego przedsiębiorstwa - zakład w L. spółce z o.o. "[...]" z siedzibą w W., która z dniem 11 lipca 2008 r. zmieniła nazwę na "[...]" w L., a od dnia 19 marca 2009 r. przyjęła nazwę "[...]" Sp. z o.o. w L.

Młodociany pracownik - K. M. po zmianie pracodawcy ze spółki "[...]" na spółkę "[...]" kontynuowała naukę na podstawie zawartej 4 września 2006 r. umowy (z tym że w aneksie do niej z dnia 31 maja 2008 r. wskazano nowego pracodawcę oraz osobę nadzorującą kształcenie) i zakończyła ją 28 sierpnia 2009 r., zdając egzamin na czeladnika w zawodzie drukarza.

W rozpatrywanej sprawie organy obydwu instancji trafnie uznały, że określone w art. 70b ust. 5 ustawy przesłanki podziału kwoty dofinansowania między spółkę "[...]" i spółkę "[...]" nie zostały spełnione. Nie doszło bowiem do rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem przez skarżącą spółkę, ani też do zawarcia nowej umowy o pracę połączonej z kształceniem ze spółką "[...]" (za takową nie można uznać wspominanego wyżej aneksu do umowy). Nastąpiło natomiast przejęcie zakładu pracy (jego części) przez nowego pracodawcę, której to instytucji dotyczy art. 231 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.). Przepis ten reguluje sytuację prawną pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, który przechodzi na innego pracodawcę oraz sytuację prawną podmiotu, który przejmując zakład stał się pracodawcą osób zatrudnionych u poprzedniego pracodawcy.

Zgodnie z art. 231 § 1 Kodeksu pracy w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy.

Przez zakład pracy w znaczeniu przedmiotowym, w którym pojęcie to jest użyte w art. 231 Kodeksu pracy, należy rozumieć wyodrębnioną jednostkę organizacyjną tworzącą pewną zorganizowaną całość i zatrudniającą pracowników (vide Jaśkowski Kazimierz, Maniewska Eliza, Komentarz do art. 231 Kodeksu pracy - Lex/EI 2010). O przejęciu (przejściu) zaś zakładu, o którym mowa w powyższym przepisie należy mówić wówczas, gdy nowy pracodawca przejął majątek poprzedniego pracodawcy pomieszczenia, urządzenia) wraz ze świadczonym na jego bazie pracę zorganizowanym zespołem pracowników (vide m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 3 marca 1998 r. l PKN 159/98 - Lex 36232). Z kolei część przejętego zakładu pracy w świetle art. 231 § 1, to wyodrębniony organizacyjnie twór zakładu z własnym personelem, a o tym, czy w konkretnym przypadku określony w nim skutek przejścia części zakładu na innego pracodawcę dotyczy danego pracownika decyduje faktyczne związanie tegoż pracownika z przejmowaną częścią zakładu pracy (vide wyrok: Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2007 r. II PK 245/06 - Lex 317807 i z dnia 17 maja 1995 r. I PRN 9/95).

Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że mimo przejęcia zakładu pracy lub jego części przez innego pracodawcę, wcześniej nawiązany stosunek pracy trwa nadal z wszelkimi tego konsekwencjami, a jedynie w miejsce dotychczasowego pracodawcy wstępuje z mocy prawa nowy pracodawca. Na nowego pracodawcę, jako na następcę prawnego przechodzą nie tylko obowiązki ciążące na poprzednim pracodawcy, lecz również uprawnienia wynikające ze stosunku pracy nawiązanego przez poprzedniego pracodawcę (vide wyrok Sądu Najwyższego z 28 września 1990 r. l PR 251/90 - Lex 13210, uchwała Sądu Najwyższego z 24 października 1997 r. III ZP 35/97 - Lex 33084).

W umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartej 4 września 2006 r. wskazano jako miejsce wykonywania zajęć praktycznych Zakład Produkcyjno –Usługowo - Handlowy w L. Pismem z dnia kwietnia 2008 r. spółka "[...]" z siedzibą w O. poinformowała młodocianego pracownika, powołując się na obowiązek wynikający z art. 23¹ § 3 Kodeksu pracy, o przejściu z dniem 30 maja 2008 r. na nowego pracodawcę "[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w W., w następstwie umowy zbycia, części zakładu pracy - przedsiębiorstwa drukarni, w związku z czym stanie się on z mocy prawa pracownikiem tejże spółki.

Podkreślić trzeba, że stosowania art. 231 Kodeksu pracy nie można w drodze umowy wyłączyć, gdyż przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Skoro tak, to konsekwencją nabycia przez spółkę "[...]", aktualnie o nazwie "[...]" części zakładu jest przejście na nią uprawnień do ubiegania się o dofinansowanie na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty kosztów kształcenia młodocianego pracownika za okres 36 miesięcy oraz utratę uprawnień w tym zakresie przez skarżącą w odniesieniu do wnioskowanego przez nią okresu dofinansowania. W ocenie Sądu dokonana przez orzekające w sprawie organy wykładnia art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty była prawidłowa i nie wymagała posłużenia się sugerowaną w skardze analogią, gdyż nie występuje luka prawna wymagająca zastosowania takiej analogii. Luka w prawie występuje tylko wtedy, gdy dla danego stanu faktycznego brak jest w ogóle uregulowania, oraz wówczas, gdy istnieje uregulowanie ogólne, które można odnieść do tego stanu faktycznego, ale które jest całkowicie nieadekwatne do uzasadnionych potrzeb społecznych. Art. 70 lit. b w/w ustawy przewiduje konkretne uregulowanie.

Zgodnie z art. 70b ust. 6 ustawy dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent) po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1. Jednym z nich jest zadnie egzaminu. Oznacza to, że roszczenie o dofinansowanie staje się wymagalne po zdaniu egzaminu przez młodocianego. W rozpoznawanej sprawie było to 28 sierpnia 2009 r. W tym czasie pracodawcą nie była już skarżąca. Zatem też z tego względu organy słusznie uznały, że nie przysługuje jej prawo do uzyskania dofinansowania.

Stan faktyczny sprawy w sposób wystarczający mógł stanowić podstawę do prawidłowego rozstrzygnięcia organów. Dlatego też wbrew poglądom skarżącej nie doszło do obrazy art. 7 k.p.a., podobnie jak i art. 8 k.p.a. Negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia sprawy nie można utożsamiać z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Zaufanie takie pogłębia załatwienie sprawy zgodnie z obowiązującym prawem.

Z przedstawionych wyżej względów uznając, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja pozostają w zgodzie z przepisami prawa, orzeczono na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jak w sentencji.