Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 112/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. H. (skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (SKO) z dnia [...] grudnia 2015r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kolegium z dnia [...] października 2015r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G., w przedmiocie ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt członka rodziny Z. H. w Domu Pomocy Społecznej w G. w wysokości 1.314,89 zł miesięcznie - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.)

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia podano, że wnioskiem z dnia 22 lipca 2015r. skarżący wystąpił do Kolegium o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora MOPS z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...]. Jako podstawę stwierdzenia nieważności tych decyzji wnioskodawca wskazał art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Uzasadniając konieczność wyeliminowania powyższych decyzji z obrotu prawnego skarżący wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] stycznia 2008r., nr [...] Dyrektor MOPS ustalił, że odpłatność matki skarżącego za jej pobyt w DPS ponosić będzie ona w wysokości 70% jej dochodu (474,52 zł miesięcznie), a różnicę pomiędzy pełną odpłatnością a opłatą wnoszoną przez Z. H., w wysokości 1.354,48 zł miesięcznie, opłaci gmina. Kolejnymi decyzjami zmieniano tę decyzję w zakresie wysokości odpłatności za pobyt matki w DPS obu stronom nie zmieniając jednakże podmiotów obowiązanych do ponoszenia tychże opłat.

Wnioskodawca wskazał także, że decyzją z dnia [...] marca 2009r., nr [...] Dyrektor MOPS ustalił mu obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt matki, w DPS w wysokości 1.314,89 zł miesięcznie, począwszy od 1 listopada 2008 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r., nr [...] SKO utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Według skarżącego, nie ulega wątpliwości, że organ I instancji dwukrotnie orzekł o obowiązku ponoszenia tej samej opłaty przez dwa różne podmioty w dwóch różnych decyzjach - tj. gminę oraz skarżącego. Skoro już w styczniu 2008 r. określono, który z podmiotów i w jakiej wysokości będzie ponosił odpłatność, to tym samym późniejsze (w marcu 2009 r.) nałożenie na skarżącego obowiązku odpłatności za pobyt matki w DPS było niedopuszczalne. Ponadto wydanie decyzji z dnia [...] marca 2009r., nr [...] było bezprzedmiotowe, ponieważ płatności te były na bieżąco regulowane.

W ocenie wnioskodawcy, decyzja organu I instancji z [...] marca 2009r., nr [...] rażąco narusza przepisy prawa procesowego i materialnego oraz przepisy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym, a także wszystkie normy prawne regulujące działanie administracji publicznej w indywidualnych sprawach, niezależnie od tego z jakich przepisów prawa się wywodzą. Ponadto podstawą stwierdzenia nieważności powinna być norma, jaką zawiera art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem sprawa, rozstrzygnięta kolejno dwiema decyzjami, była tożsama.

W dalszej wniosku skarżący odniósł się do rażącego naruszenia prawa przez organ administracyjny przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych oraz piśmiennictwo. Przywołał także treść art. 61 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., nr 115, poz. 728 ze zm. dalej: ustawa) i wywiódł z ich unormowań wniosek, że kwestie podmiotów zobowiązanych do odpłatności za pobyt danej osoby w DPS oraz wysokość tych odpłatności winny zostać kompleksowo i wyczerpująco uregulowane w jednej decyzji rozstrzygającej sprawę. Wszczynanie odrębnego postępowania wobec dalszych osób należy uznać za rażące naruszenie prawa, jako że kwestia ta została rozstrzygnięta w innej decyzji. Wnioskodawca podkreślił również, że waga wskazanego naruszenia podobna jest w swym charakterze do innej podstawy stwierdzenia nieważności, jaką jest rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej uprzednio ostateczną decyzją administracyjną.

Wobec tego, decyzją z dnia [...] października 2015r., nr [...] Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 2009r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] marca 2009r., nr [...] Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, w przedmiocie ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt członka rodziny Z. H. w DPS w wysokości 1.314,89 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja jest dotknięta w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. przy czym stwierdzona wada, tkwiąca w samym orzeczeniu nie może być sanowana. Decyzja administracyjna obarczona wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. jest aktem administracyjnym indywidualnym, istniejącym w obrocie prawnym, a jego eliminacja następuje w trybie i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wady decyzji wyliczone enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. oraz wady nieważności ustanowione w przepisach odrębnych mają charakter materialnoprawny. Wady te tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego lub też w podstawę prawną, w wyniku czego dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej (...).

Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Następnie, powołując się na przepisy art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy określające zasady ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, w oparciu o stan faktyczny sprawy Kolegium dokonało szczegółowej analizy odpłatności ustalonej na podstawie decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] i uznało, że decyzja Dyrektora MOPS była prawidłowa w myśl art. 61 ust. 1 ustawy, gdyż sytuacja dochodowa skarżącego pozwalała na ustalone opłaty za pobyt matki w DPS i jej wysokość.

Kolegium Odwoławcze odniosło się do motywacji skarżącego podniesionej we wniosku z dnia 22 lipca 2015r. i uznało za konieczne odniesienie się do każdej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a.(...).

Kolegium miało na uwadze ugruntowane stanowisko orzecznictwa sądowego, że o uznaniu naruszenia prawa za rażące decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki gospodarcze i społeczne, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Oznacza to, że w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nie wymaga wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu organu praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, LEX nr 165717). W ocenie Kolegium, z opisanych wyżej względów, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania.

Wnioskiem z dnia 11 listopada 2015 r. skarżący wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca w znacznej części pisma powtórzył argumenty podniesione wcześniej we wniosku z dnia 22 lipca 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...].

Ponadto podał, że Kolegium Odwoławcze, świadome istnienia decyzji dotyczących odpłatności matki w DPS co najmniej od listopada 2011 r. w żadnym swoim rozstrzygnięciu wydanym od tego czasu ich nie uwzględniło. Prezesi SKO (były i obecny) w sposób świadomy nigdy nie dołączyli ich do akt przekazywanych do WSA we Wrocławiu, w sposób oczywisty i niedopuszczalny kreując rozstrzygnięcia tego Sądu oraz dwukrotnie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w tym wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2218/14.

W końcowej części wniosku wskazał, że mając wątpliwości co do upoważnień wydawanych przez Prezydenta Miasta dla Dyrektora MOPS – A. M., w zakresie wykonywania przez niego czynności wynikających z ustawy oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wystąpił w dniu 1 lipca 2015 r. do organu I instancji z wnioskiem o wydanie kopii powyższych upoważnień. W odpowiedzi na jego wniosek, Dyrektor MOPS w dniu 3 sierpnia 2015 r. udostępnił mu wnioskowane dokumenty (...).

Dalej skarżący podał, że omawiane upoważnienie wygasa np. w sytuacji, gdy podmiot upoważniony straci przymioty umożliwiające mu korzystanie z tego pełnomocnictwa. Skutek taki może wywołać śmierć osoby fizycznej będącej pracownikiem, bądź też utrata przez tę osobę przymiotu pracownika (np. w sytuacji zwolnienia z pracy).

Wnioskodawca podkreślił, że upoważnienie Prezydenta Miasta z dnia 29 kwietnia 2004 r., wydane na podstawie art. 110 ust. 7 ustawy dla A. M. - Dyrektora MOPS było nieważne w dacie wydawania decyzji z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], gdyż pomiędzy datą wydania upoważnienia a datą wydania decyzji Dyrektor MOPS utracił przymiot pracownika (został zwolniony z zajmowanego stanowiska).

Wobec tego wywiódł, że decyzja z dnia [...] marca 2009 r. została wydana przez organ I instancji z rażącym naruszeniem prawa.

Po rozpatrzeniu wniosku strony i analizie akt sprawy Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że z art. 61 ust.1, ust. 2 i 3 ustawy wynika bezsprzecznie, iż pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Powołany art. 61 ust. 1 ustawy wskazuje enumeratywnie krąg podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, którymi są: mieszkaniec domu, a jeśli nie ponosi on pełnej opłaty, to małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Należy jednak podkreślić, że ustawodawca uzależnił wysokość ustalanej opłaty wyłącznie od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub osoby w rodzinie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 884/12, LEX nr 1303572).

Należy się w pełni zgodzić z ustaleniami zaskarżonej decyzji, że działanie organu II instancji nie było dotknięte naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., co mogłoby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] kwietnia 2009 r.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Dyrektor MOPS decyzją z dnia [...] marca 2009r. ustalił skarżącemu miesięczną opłatę za pobyt członka rodziny w DPS w wysokości 1.314,98 zł miesięcznie, począwszy od 1 listopada 2008r. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. nr [...] matka skarżącego została skierowana do DPS. Za pobyt w DPS matce skarżącego decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r., nr [...], określono odpłatność w wysokości 70% jej miesięcznego dochodu, tj. w wysokości 514,11 zł. Pełny miesięczny koszt pobytu w DPS wynosił od kwietnia 2008r. 1.829 zł. Do miesiąca października 2008 r. matka skarżącego ponosiła dobrowolną pełną odpłatność, pokrywając ją z posiadanych oszczędności. Jak wykazano, skarżący jest jedyną osobą zobowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, zgodnie z katalogiem osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, którymi są: mieszkaniec domu, a jeśli nie ponosi on pełnej opłaty, to małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba ta została skierowana do domu pomocy społecznej. Skarżący nie wyraził zgody na zawarcie umowy określającej warunki opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, ponieważ umowę z dnia 28 października 2008r. zwrócił organowi niepodpisaną (za pośrednictwem poczty). Ponadto podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 19 listopada 2008r. oświadczył, że nie będzie świadczyć na rzecz matki pomocy w żadnej postaci. W wyniku podjętych czynności wyjaśniających ustalono, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwoma synami oraz że jest emerytowanym [...], a zatrudniony jest w A w P. i B w P. Miesięczny dochód rodziny skarżącego w październiku 2008r. wyniósł 5.787,61 zł i przekroczył kwotę 250% kryterium dochodowego w rodzinie, tj. 3.510 zł (877,50 zł x 4) o kwotę 2.277,61 zł. W związku z tym organ I instancji, decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], zobowiązał go do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS od dnia 1 listopada 2008r. w wysokości 1.314,89 zł miesięcznie.

W wyniku wniesionego odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r., nr [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Kolegium organ pomocy społecznej w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy i zebrał niezbędny materiał dowodowy na jego poparcie. Na podstawie tych ustaleń Dyrektor MOPS wydał decyzję zgodną z powołanymi wcześniej przepisami ustawy o pomocy społecznej. Organ ten prawidłowo wykazał, że strona jest jedyną osobą zobowiązaną do partycypowania w kosztach pobytu matki w domu pomocy społecznej.

Wobec przytoczenia przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy niemalże tej samej argumentacji, którą zawarł we wniosku z dnia 22 lipca 2015r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium Odwoławczego skład orzekający tego organu stwierdził brak podstaw do zmiany stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji nr [...].

W przedmiotowej sprawie nie zaistniały również pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, wynikające z art. 156 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu, że Prezesi SKO w sposób świadomy nigdy nie dołączyli do akt przekazywanych do WSA we Wrocławiu decyzji dotyczących odpłatności matki w DPS w G., czym w sposób oczywisty i niedopuszczalny wykreowali rozstrzygnięcia tego Sądu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kolegium podkreśliło, że zarzut ten jest nietrafiony. W dniu 7 marca 2012 r. została do WSA we Wrocławiu przekazana odpowiedź tut. Kolegium na skargę na decyzję [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Do odpowiedzi na skargę został dołączony komplet akt sprawy organu I i II instancji, do których został sporządzony spis przekazywanych dokumentów. Wynika z niego jednoznacznie, że tut. Kolegium przekazało do WSA we Wrocławiu decyzje dotyczące odpłatności matki skarżącego za pobyt w DPS. Przy przekazywaniu do WSA we Wrocławiu akt sprawy dot. skargi na decyzję [...] Kolegium również przekazało do Sądu decyzje ustalające matce odpłatność za pobyt w DPS.

W końcowej części wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że upoważnienie wydane na podstawie art. 110 ust. 7 ustawy dla A. M. - Dyrektora MOPS w G., było nieważne w dacie wydawania decyzji z dnia [...] marca 2009r., gdyż pomiędzy datą wydania upoważnienia a datą wydania decyzji Dyrektor MOPS utracił przymiot pracownika (został zwolniony z zajmowanego stanowiska). W tym miejscu należy wskazać, że z ogólnie dostępnych w Internecie informacji wynika, iż na początku lutego 2007r. wymieniony został odwołany z funkcji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. Nie zgadzając się ze zwolnieniem z pracy, odwołał się do Sądu Rejonowego - Sądu Pracy. Orzeczenie sądu I instancji było dla odwołującego się niekorzystne, w związku z czym złożył on apelację do Sądu Okręgowego. Sąd II instancji zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że przywrócił go do pracy w MOPS na dotychczasowych warunkach pracy i płacy (informacje te zostały zaczerpnięte ze strony [...]). A. M. na stanowisko Dyrektora MOPS w G. powrócił ponownie w lutym 2008 r. Należy wskazać, że przywrócenie pracownika do pracy na poprzednich warunkach oznacza, że pracodawca jest obowiązany zatrudnić go na takim samym stanowisku, jakie zajmował uprzednio, zapewnić mu możliwość wykonywania takiej samej pracy i za wynagrodzeniem zgodnym z obowiązującymi u tego pracodawcy przepisami płacowymi (por. wyrok SN z dnia 24 października 1997 r., sygn. akt I PKN 326/97, LEX nr 33050). Obowiązek ten ciąży na pracodawcy pod warunkiem terminowego zgłoszenia przez pracownika gotowości niezwłocznego podjęcia pracy. W następstwie tych dwóch zdarzeń - wyroku przywracającego do pracy i zgłoszenia przez pracownika gotowości podjęcia pracy - następuje reaktywowanie stosunku pracy. Wyrok sądu o przywróceniu do pracy oznacza, że wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy okazało się bezskuteczne, a stosunek pracy uległ restytucji. Takie orzeczenie prowadzi do powstania ciągłości stosunku pracy, co powoduje, że podjęcie pracy w wyniku przywrócenia do pracy, kwalifikowane jest jako stan zatrudnienia. Innymi słowy - takie orzeczenie sądu doprowadza do stanu, w którym rozwiązanie stosunku pracy nigdy nie nastąpiło.

Wobec powyższego, po przywróceniu na stanowisko Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nie było podstaw do wydania przez Prezydenta Miasta nowego upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, stosownie do art. 110 ust. 7 ustawy. Wystawione przez Prezydenta Miasta upoważnienie z dnia 29 kwietnia 2004r. było nadal ważne w dacie wydawania decyzji [...] marca 2009r., gdyż wyrok Sądu Okręgowego doprowadził do ciągłości zatrudnienia Dyrektora MOPS.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania poczynając od decyzji z dnia [...] stycznia 2008r., nr [...] i powtórzył, że MOPS dwukrotnie orzekł o obowiązku ponoszenia tej samej odpłatności przez dwa rożne podmioty, w dwóch różnych decyzjach, tj. Gminę – MOPS oraz skarżącego. Doszło – jego zdaniem, do rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 k.p.a.)

Dodał, że należy rozważyć czy decyzja Dyrektora MOPS z dnia [...] marca 2009r. została wydana bez podstawy prawnej – ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie umożliwia zmiany decyzji wydanej w trybie art. 104 ust. 3, w związku z art. 61 ust.3, a w takim trybie została wydana decyzja dyr. MOPS w G. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...].

Skarżący w dalszej części skargi podniósł, że nie może budzić wątpliwości, że MOPS dwukrotnie orzekł o obowiązku ponoszenia tej samej odpłatności (różnicy pomiędzy pełną odpłatnością, a opłatą wnoszoną przez jego matkę) przez dwa różne podmioty w dwóch różnych decyzjach - tj. gminę oraz skarżącego. Bez wątpienia organ orzekający najpierw zobowiązał do ponoszenia tej odpłatności wyłącznie gminę i podtrzymywał to zobowiązanie aż do śmierci matki. Tym samym późniejsze nałożenie na niego obowiązku odpłatności za jej pobyt w DPS w trybie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy (podobnie jak i w trybie art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2b, art. 106 ust. 4 tejże ustawy) należy uznać za niedopuszczalne, jako że podmioty obowiązane i wysokość tej odpłatności zostały już określone.

Dalej skarżący w skardze powtórzył wcześniejsze zarzuty zawarte w pismach procesowych m.in. braku ważności upoważnienia wydanego przez Prezydenta Miasta dla A. M. - Dyrektora MOPS.

W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej p.p.s.a.

Skarga nie jest zasadna.

Dyrektor MOPS decyzją z dnia [...] stycznia 2008r., nr [...] ustalił, że odpłatność matki skarżącego za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej wynosić będzie 70% jej dochodu (474,52 zł miesięcznie), a różnicę pomiędzy pełną odpłatnością a opłatą wnoszoną przez Z. H., w wysokości 1.354,48 zł miesięcznie, opłaci gmina.

Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy, obowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.

Zgodnie z art. 61 ust. 3 ustawy, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a ustawy, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków.

Podany art. 61 ust. 1 ustawy wskazuje enumeratywny krąg podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Dla każdego mieszkańca ustala się opłatę odpowiadającą średniemu kosztowi utrzymania, a następnie określa się kwotę, którą jest on w stanie ponieść (maksymalnie 70% jego dochodu). W przypadku niemożności uiszczenia pełnej opłaty przez pensjonariusza, cały lub częściowy koszt pobytu w domu pomocy społecznej pokrywają kolejno małżonek, zstępni i w ostatniej kolejności wstępni, pod warunkiem spełnienia kryterium dochodowego. W sytuacji, kiedy wymienione osoby nie wywiązują się z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS, opłaty te zastępczo wnosi właściwa miejscowo gmina.

Z tej racji zasadnie Dyrektor MOPS w decyzjach zmieniających decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] prawidłowo określał podmioty zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt Z. H. w domu pomocy społecznej, gdyż była to sama pensjonariuszka (która jest zobowiązania do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS w pierwszej kolejności) oraz Gmina Miejska G. Co prawda, decyzje te zawierały w punktach 2 rozstrzygnięcie dotyczące obowiązku opłacenia przez Gminę różnicy pomiędzy pełną odpłatnością za pobyt w DPS, a odpłatnością ponoszoną przez matkę skarżącego, które to rozstrzygnięcie wydawane było bez podstawy prawnej (gdyż żaden przepis ustawy nie daje podstawy do rozstrzygania w formie decyzji administracyjnej o obowiązkach gminy dotyczących ponoszenia odpłatności za pobyt osób w domach pomocy społecznej - obowiązek ten powstaje z mocy prawa), to jednakże nie miało ono żadnego wpływu na konieczność ponoszenia przez M. H. odpłatności za pobyt matki w DPS.

Zasada kolejności przyjęta w art. 61 ustawy oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, dalej na zstępnych, następnie na wstępnych, a dopiero na końcu na gminie. Obowiązek ponoszenia przez skarżącego odpłatności za pobyt matki w DPS w G., jako zstępnego wyprzedza zatem obowiązek gminy. W konsekwencji tego obowiązki gminy w tym zakresie nie mają żadnego wpływu na obowiązki skarżącego.

Z tej racji zarzut o niedopuszczalności nałożenia decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] na skarżącego obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS, w sytuacji, kiedy podmioty zobowiązanie do uiszczania tej opłaty oraz jej wysokość zostały już wcześniej określone, nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżący błędnie przyjął, że skoro organ I instancji najpierw wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] (a następnie decyzje ją zmieniające), w której zobowiązał jego matkę oraz Gminę do ponoszenia odpłatności za pobyt matki DPS, to tym samym nie miał prawa do wydania decyzji o ustaleniu skarżącemu obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS. Skoro skarżący nie wyraził zgody na zawarcie umowy określającej warunki opłaty za pobyt matki w DPS, a w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 19 listopada 2008 r. oświadczył, że nie będzie świadczyć na rzecz matki pomocy w żadnej postaci, to organ I instancji zasadnie decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] zobowiązał skarżącego do ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS w wysokości 1.314,89 zł. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] organ pomocy społecznej zmienił decyzję ustalającą odpłatność, w ten sposób, że ustalił wysokość opłaty w kwocie 2.799,72 zł. W związku z tym, że skarżący nie regulował pełnej kwoty odpłatności wynikającej z powyższych decyzji organu I instancji, to Gmina ponosiła opłaty w zastępstwie skarżącego.

Skarżący wnioskiem z dnia 22 lipca 2015 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora MOPS z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] oraz decyzji Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zaskarżoną decyzją i utrzymaną nią w mocy decyzją z dnia [...] października 2015r., nr [...], Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji. Analizując przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji uznało, że żadna z nich w sprawie nie istnieje.

Należy podzielić argumentację organu orzekającego, co do rażącego naruszenia prawa stwierdzając, że działający w niniejszej sprawie Dyrektor MOPS był właściwym organem administracji do wydania decyzji z dnia [...] marca 2009 r., nr [...]. W decyzji tej strona postępowania tj. skarżący została określona prawidłowo stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), co z kolei świadczy o niewystąpieniu przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji z tego powodu, że decyzję skierowano do osoby nie będącej stroną w sprawie.

Trzeba uznać, że w sprawie nie zaistniały także okoliczności, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 3 (decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną). Tożsamość sprawy zachodzi w przypadku, gdy w prowadzonym postępowaniu występują te same podmioty, ten sam jest przedmiot i ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym, w stosunku do postępowania już zakończonego decyzją ostateczną.

W odniesieniu do przesłanki z art. 156 § 1 pkt 5 organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była wykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Niewykonalność decyzji może być faktyczna, jak i prawna. W pierwszym przypadku wykonanie decyzji jest niemożliwe z przyczyn czysto technicznych, w drugim - istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stanowią nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji.

W przedmiotowej sprawie nie występują także przesłanki stwierdzenia nieważności określone przepisami art. 156 § 1 pkt 6 i pkt 7 k.p.a.

Pierwszy z wymienionych przepisów który określa, że decyzja jest nieważna, gdy w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą ma zastosowanie do takich sytuacji, kiedy karą zagrożony jest nie sam fakt podjęcia rozstrzygnięcia, lecz przystąpienie do jego realizacji. Natomiast przez czyn zagrożony karą należy rozumieć każdy czyn zagrożony karą, tj. przestępstwo czy wykroczenie oraz czyn zagrożony karą administracyjną.

Przyczyna nieważności do której odnosi się art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. dotyczy przypadków nieważności wynikających z przepisów szczególnych. Przepis ten ma zastosowanie tylko wtedy, kiedy istnieje przepis przewidujący "nieważność z mocy prawa" i obowiązuje w momencie rozstrzygania sprawy o stwierdzenie nieważności.

W odniesieniu do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przy rozpatrywaniu wniosku skarżącego z dnia 22 lipca 2015 r., należało przyjąć stanowisko orzecznictwa sądowego, że o uznaniu naruszenia prawa za rażące decydują czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 48/15, LEX nr 1940967). Innymi słowy cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, a o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny; charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1806/13, LEX nr 1773576).

Skarżący nie wykazał ani wspomnianej sprzeczności, ani też skutków jakie pociągnęło za sobą decyzja Dyrektora MOPS z dnia [...] marca 2009r. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również nie stwierdził istnienia rażącego naruszenia prawa, skutkującej stwierdzenie nieważności decyzji.

Nie jest zasadny zarzut skarżącego, że Dyrektor MOPS działał w sprawie opłat za pobyt matki w DPS bez upoważnienia, ponieważ przed wydaniem decyzji w sprawie został zwolniony z zajmowanego stanowiska.

Organ odwoławczy jednak ustalił, że został on przywrócony do pracy na mocy wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] listopada 2007 r., sygn. akt [...] i na to stanowisko wrócił w lutym 2008 r.

Sąd w pełni podziela argumentacje Kolegium Odwoławczego w części skutków, wywołanych tym wyrokiem, a zwłaszcza że doprowadził on do ciągłości zatrudnienia Dyrektora MOPS, a tym samym i upoważnienia wystawionego dnia 29 kwietnia 2004 r. przez Prezydenta Miasta. Wobec tego zarzut ten nie jest zasadny.

Z tych względów skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718).