Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 480/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA del. Tomasz Judecki (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 25 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez M. K. (dalej jako: "strona", "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej jako: "Kolegium") z dnia 25 maja 2022 r., SKO [...], utrzymująca w mocy, wydaną z upoważnienia Burmistrza Ś., decyzję Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. (dalej jako: "organ I instancji") z dnia 5 kwietnia 2022 r., [...], odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą A. K.

Skarga został wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 5 stycznia 2022 r. strona złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą A. K. Do wniosku dołączyła m. in. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia 24 września 2020 r., wydane na okres do 30 września 2025 r., z którego wynika, że jej siostra (ur. 17 marca 1974 r.) posiada znaczny stopień niepełnosprawności, że nie da się ustalić od kiedy jej niepełnosprawność istnieje, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 23 maja 2018 r., a symbol stwierdzonej niepełnosprawności to: 11 – I.

W aktach administracyjnych znajdują się też formularze z przeprowadzonych w dniu 3 lutego i w dniu 31 marca 2022 r. wywiadów środowiskowych. Wynika z nich m. in., że strona mieszka razem z niepełnosprawną siostrą A. K. i matką w wieku lat 75, która w powodu wieku oraz stanu zdrowia nie jest w stanie na stałe zajmować się córką. Udziela jej doraźnej pomocy i wsparcia jednak nie jest to opieka wystarczająca do istniejących potrzeb.

Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia w związku z opieką nad siostrą A. K. W uzasadnieniu prawnym organ przywołał i przytoczył m. in. art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm. – dalej jako: "u.ś.r.").

Jako podstawę odmowy organ wskazał, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała później niż do ukończenia przez nią 25 roku życia oraz fakt, że osoba ta posiada spokrewnioną z nią w pierwszym stopniu krewną, a mianowicie matkę. Matka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sytuacji, gdy nie wykazano, aby matka niepełnosprawnej posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, stronie (siostrze) nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ istnieją osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki.

Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Odnosząc się do wskazanych podstaw wyłączenia prawa do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia zanegowało wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. brak uprawnienia strony do świadczenia z uwagi na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W tym względzie przywołało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2021 r. (sygn. akt K 38/13) orzekające o niezgodności ww. zapisu z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyjaśniło, że jakkolwiek orzeczenie to nie wywarło skutku w postaci uchylenia art. 17 ust. 1b u.ś.r., to stanowi istotną wskazówkę przy wykładni przepisów. Zatem przepis ten winien być odczytywany w świetle zasad wyrażonych w powołanym orzeczeniu Trybunału. Oznacza to, że data powstania niepełnosprawności nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odniesieniu zaś do drugiej z podstaw odmowy przyznania świadczenia Kolegium przywołało brzmienie m. in. art. 3 pkt 21, art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a u.ś.r. Odnosząc te zapisy do okoliczności faktycznych sprawy wskazało, że strona jest siostrą niepełnosprawnej A. K. (krewną drugiego stopnia w linii bocznej), która jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Matka osoby wymagającej opieki żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okoliczności tych strona nie zakwestionowała w odwołaniu. W tej sytuacji przyznanie stronie świadczenia naruszyłoby art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. Wskazane zaś przez stronę przyczyny niesprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez jej matkę nie mają wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Kolegium nie wykluczyło wystąpienia w przyszłości przez stronę z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli matka niepełnosprawnej A. K. będzie legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W skardze na powyższą decyzję Kolegium strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r., polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma matkę nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów matka ta nie sprawują nad nią opieki. Zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez skarżącą, w sytuacji w której osoba wymagająca opieki posiada matkę nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do ustalenia czy wymieniona osoba może sprawować rzeczywistą opiekę - co pozwoliłoby na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu Strony. Na poparcie swoich zarzutów strona przytoczyła obszernie poglądy prawne z orzeczeń sądów administracyjnych. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła:

- na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;

- na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie decyzji organu I instancji;

- na podstawie art. 153 p.p.s.a. o zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu wydanym w niniejszej sprawie;

- na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych;

- na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym akcie oraz przychyliło się do wniosku strony o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie z kolei do art. 145 § 1 pkt 2-3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, sąd stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2) albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. Jednocześnie w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, sąd umarza to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczy interpretacji przepisów prawa podatkowego wydanych w indywidualnych sprawach).

Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie przeprowadzając w zasadzie odrębnego postępowania dowodowego w tej sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej organu wykazała, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja administracyjna organu nie narusza norm prawa procesowego i materialnego w stopniu skutkującym jej uchyleniem.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu jej siostra A. K.

Dla porządku stwierdzić należy, że Kolegium prawidłowo zanegowało wadliwe motywy uzasadnienia decyzji administracyjnej organu I instancji o zastosowaniu w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. Sąd w pełni podziela prawidłowy pogląd Kolegium, wywodzony z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (I K 38/13, publik. OTK-A 2014/9/104) oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, że moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ta zatem okoliczność, wbrew poglądom wyrażanym przez organ I instancji, nie miała istotnego znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Skutkiem bowiem wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18. (ewentualnie 25.) roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Dalej należy zauważyć, że świadczenie pielęgnacyjne jest, obok zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednym ze świadczeń opiekuńczych, zaliczanym do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z kolei unormowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowi, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Cytowane powyżej przepisy formułują pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj.: stopień znacznej niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (1), pozostawanie opiekuna w określonym kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (2) oraz ustalenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) przez opiekuna, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym, której zakres wyklucza aktywność zawodową opiekuna (3).

Osią sporu w kontrolowanej sprawie jest sporna kwestia, czy w sytuacji gdy rodzic (matka) niepełnosprawnej A. K. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z powodów obiektywnych i niespornych nie może sprawować opieki nad niepełnosprawną, czy automatycznie (a limine) przekreśla to możliwości ubiegania się przez skarżącą o przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną siostrę.

Na tle analizowanych przepisów w orzecznictwie sądów administracyjnych (pomijając nieistotną w kontrolowanej sprawie kwestię małoletności rodzica lub pozbawienia jego praw rodzicielskich) rzeczywiście zarysowane były dwa rodzaje poglądów prawnych, na co wskazuje choćby treść uzasadnienia skargi, w której obszernie przytoczono tylko jeden, na poparcie jej zarzutów.

Pierwszy, przytoczony w skardze, polegał na stosowaniu wykładni rozszerzającej w odniesieniu do przyczyn, które uzasadniały przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, sprawującej opiekę, nawet wtedy kiedy osoby wymienione w pkt. 1 – 3 ust. 1a art. 17 u.ś.r. nie legitymowały się one orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ale tylko wówczas, gdy nie mogły one tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od ich woli (np. z uwagi na wiek, czy stan zdrowia).

Drugi pogląd opierał się na założeniu, że skoro decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną, to przy jednoznacznym brzmieniu cytowanych przepisów jedynym warunkiem umożliwiającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, w związku z opieką nad niepełnosprawną było to, by osoby wymienione w pkt. 1 – 3 ust. 1a art. 17 u.ś.r. legitymowały się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (obie linie orzecznicze obszernie przytoczone i omówione w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, publik. CBOSA).

Obecnie kwestię tę rozstrzygnął NSA w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r. I OPS 2/22 opowiadając się za drugim z prezentowanych poglądów. Stanowisko takie, jako odpowiadające treści art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a u.ś.r., znalazło swoje potwierdzenie ww. uchwale NSA, który stwierdził, że: "1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.); 2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".

Uchwała NSA z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, została podjęta na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Uchwały podjęte na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. mają charakter ogólnie wiążący, co oznacza, że wiążą we wszystkich sprawach (oczywiście w takim samym stanie faktycznym i prawnym). Moc tych uchwał wynika wprost z treści art. 269 § 1 p.p.s.a., który obliguje składy sądów administracyjnych do podjęcia określonego trybu postępowania w przypadku zamiaru odstąpienia od poglądu wyrażonego w uchwale (zob. uchwała NSA z dnia 21 września 2020 r., II FPS 1/20 i przywołane w niej poglądy orzecznictwa i nauki, publik. CBOSA). W orzecznictwie przyjmuje się, że ogólna moc wiążąca uchwał abstrakcyjnych nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek sąd administracyjny sprawy, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (ibidem).

Zgodnie z powyższym przyjąć więc należy, że osoby inne niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki nie są wyłączone z możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ale w celu jego przyznania niezbędne jest dodatkowe ustalenie, że nie występują osoby wymienione w pkt. 1 – 3 ust. 1a art. 17 u.ś.r. albo, że osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przypadku występowania osób wskazanych w pkt. 1 – 3 ust. 1a art. 17 u.ś.r. przywołany przepis wskazuje zatem na konieczność zaistnienia dodatkowej obiektywnej przesłanki: legitymowania się przez te osoby orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest to okoliczność umożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie niespokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Tym samym sam faktyczny brak możliwości sprawowania opieki (np. z powodu wieku lub stanu zdrowia) przez osoby wskazane w pkt. 1 – 3 ust. 1a art. 17 u.ś.r. jest okolicznością prawnie obojętną. Nie stanowi ustawowej okoliczności umożliwiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie niebędącej spokrewnioną w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki.

W sytuacji zatem gdy pełnoletni, niepozbawiony praw rodzicielskich, rodzic (matka) osoby niepełnosprawnej żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego siostrze niepełnosprawnej jako osobie spokrewnionej w drugim stopniu, która faktycznie - w miejsce matki - sprawuje opiekę nad niepełnosprawną siostrą, rezygnując tym samym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W kontrolowanej przez Sąd sprawie, z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, że skarżąca jest siostrą niepełnosprawnej A. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca, co wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, faktycznie sprawuje nad siostrą opiekę. Jednocześnie bezspornie ustalono, że rodzic (matka) niepełnosprawnej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe oznacza zatem, że w stosunku do skarżącej nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 1 u.ś.r.

Słusznie więc Kolegium odmówiło skarżącej przyznania tego świadczenia, skoro rodzic (matka) osoby wymagającej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium prawidłowo wywiodło, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka do uzyskania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą. Sam fakt, że skarżąca wykonuje faktycznie opiekę nad siostrą, a matka niepełnosprawnej opieki tej nie może sprawować z przyczyn obiektywnych i niespornych, niezależnych od jej woli, z uwagi na wiek i stan zdrowia, nie może zmienić tej oceny.

W ocenie Sądu Kolegium nie naruszyło, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, wskazanych w skardze przepisów procesowych: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. Kolegium wyjaśniło wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i wskazało te okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W sprawie nie było potrzeby podejmowania dalszych czynności dowodowych, w szczególności zmierzających do ustalenia, czy rodzic (matka) niepełnosprawnej A. K. może sprawować nad nią rzeczywistą opiekę z powodu wieku i stanu zdrowia, jako okoliczności w sprawie prawnie obojętnej.

W tym stanie rzeczy, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego Sąd zobligowany był do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., albowiem zarówno skarżąca jak i Kolegium wnosili o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie.