Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 197/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1, 1a
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 3 ust. 1, par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 16 ust. 2, ust. 6
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 18 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant sekr. sąd. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi D.Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi K.Ć. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A. 67 lok. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi K.Ć. z funduszu Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 ze zm.), art. 21 ust. 3, art. 31 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64 poz. 427 ze zm.), § 2, § 3 ust. 1, § 5 ust. 3-4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. z 2010 r., Nr 39, poz. 219), art. 15, art.22, art. 50 ust. 3 , art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. L 141 z 30.04. 2004r, str. 18-58), art. 2, art. 7, art. 10, art. 16 ust. 2 i 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 368 z 23.12.2006 r., str. 74 – 84) Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. nr [...] z dnia [...], o odmowie przyznania D.Z. rok 2009 pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz nałożeniu sankcji trzyletnich w wysokości 1564,46 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu [...] D.Z. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2009 r. Do wniosku dołączony został materiał graficzny, na którym wskazano położenie zadeklarowanych do płatności działek rolnych. Łączna powierzchnia gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pomocy finansowej ( płatność ONW ) na rok 2009 wynosiła 10,21 ha i obejmowała następujące działki rolne: A o powierzchni 0,25 ha – powierzchnia w granicach działki ewidencyjnej nr 99, B o powierzchni 0,15 ha -powierzchnia w granicach działki ewidencyjnej nr 362, C o powierzchni 0,94 ha - powierzchnia w granicach działki ewidencyjnej nr 666/1, D o powierzchni 0,33 ha - powierzchnia w granicach działki ewidencyjnej nr 369, E o powierzchni 2,01 ha - powierzchnia w granicach działki ewidencyjnej nr 317/2, F o powierzchni 3,27 ha -powierzchnia w granicach działek ewidencyjnych 575/5,575/6, 575/7, 568, 575/8 , G o powierzchni 0,56 ha - powierzchnia w granicach działki ewidencyjnej nr 167, H o powierzchni 2,70 ha - powierzchnia w granicach działek ewidencyjnych nr 1/1 i 1/2 .

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. odmówił D.Z. przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW na rok 2009 i nałożył sankcje w wysokości 1566,25 zł

Jak wskazał organ w uzasadnieniu decyzji, w toku kontroli stwierdzono nieprawidłowości, które pozwoliły uznać, że łączna powierzchnia działek deklarowanych do płatności ONW ( strefa nizinna I) wynosiła 10,21 ha, a powierzchnia działek rolnych stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej i na miejscu wynosiła 0,72 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynosi zatem 1318,06 % .

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pełnomocnika skarżącego Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia stwierdzając, że zgadza się wprawdzie z odmową przyznania płatności ale jednocześnie kwestionuje ustaloną wysokość procentową różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną przez stronę a powierzchnią stwierdzoną. Zauważył, że organ I instancji wskazał, że powierzchnia stwierdzona wyniosła 1,46 ha a do wyliczeń przyjął powierzchnię 0,72 ha . Nakazał też wyjaśnienie kwestii powierzchni działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej Nr 362 .

W dniu [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał decyzję nr [...], którą odmówił D.Z. przyznania pomocy finansowej w postaci płatności ONW na rok 2009 i nałożył sankcje w wysokości 1564, 46 zł, która to kwota będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w stosunku do wniosku złożonego przez D.Z. o przyznanie płatności ONW, przeprowadzone zostały kontrole administracyjne i kontrole w terenie, które wykazały nieścisłości. Z płatności wykluczone zostały działki rolne GHC, gdyż stwierdzone ich powierzchnie były mniejsze niż minimalne powierzchnie uprawnione do otrzymania płatności ONW – Nizinne strefa nizinna I -2009 – 0,10 ha. Ponadto wystąpił błąd dotyczący kontroli zobowiązań wieloletnich ONW: suma powierzchni działek rolnych zgłoszonych do płatności ONW była mniejsza od wielkości zobowiązania jakie podjął producent rolny. Wezwany do złożenia wyjaśnień D.Z. oświadczył, że działki 331 i 367 położone w K., obręb Z. są użytkowane rolniczo. Następnie w dniu 2 września 2009 r. została przeprowadzona kontrola zasadnicza całego gospodarstwa metodą FOTO ( pomiar powierzchni i obwodu działki rolnej na podstawie wektoryzacji ortofotomapy) – raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni - nr dokumentu [...]. W odniesieniu do działki rolnej A stwierdzono, że powierzchnia deklarowana pokrywa się ze stwierdzoną 0,25 ha, w odniesieniu do działki rolnej B stwierdzono rozbieżność pomiędzy danymi deklarowanymi dotyczącymi zmianowania pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa a stanem stwierdzonym w terenie; powierzchnia deklarowana i stwierdzona 0,15ha, w odniesieniu do działki C – powierzchnia deklarowana 0,94 ha, powierzchnia stwierdzona 0,74 ha, działki D - powierzchnia deklarowana 0,33 , powierzchnia stwierdzona 0,33 ha, działki E powierzchnia deklarowana 2,01 ha, powierzchnia stwierdzona 1,72 ha , działki F powierzchnia deklarowana 3,27 , powierzchnia stwierdzona 2,03 ha, a ponadto na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej – odłóg, działki G powierzchnia deklarowana 0,56 ha, stwierdzona 0,56 ha – odłóg, dziali H powierzchnia deklarowana 2,70 ha , powierzchnia stwierdzona 1,48 ha – odłóg.

Organ podkreślił, iż kopie raportów z kontroli przesłano producentowi, który w terminie określonym w art. 30a ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (14 dni) nie wniósł żadnych zastrzeżeń.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wskazał także, że po przeprowadzeniu ponownych kontroli w marcu i kwietniu 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożył korektę wniosku, w której wycofał z płatności działkę ewidencyjną nr 317/2 o powierzchni użytkowanej rolniczo 2,01 ha oraz dokonano wykluczenia działek rolnych F,G,H na których stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na całej powierzchni.

Biorąc powyższe pod uwagę łączna powierzchnia działek rolnych stwierdzona na obszarze ONW strefa nizinna I wyniosła 1,47 . Różnica między powierzchnią zgłoszoną a stwierdzoną stanowiła 8,74 ha, co stanowiło 594,56% i skutkowało odmową przyznania producentowi rolnemu płatności oraz sankcjami w okresie kolejnych trzech lat kalendarzowych.

Pełnomocnik D.Z. – ojciec – L.Z., złożył od powyższej decyzji odwołanie, wnosząc o jej zmianę i przyznanie wnioskodawcy płatności ONW oraz nie nakładanie sankcji albo o uchylenie decyzji z dnia [...] i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W odwołaniu podkreślono, że decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa, gdyż wszystkie zgłoszone przez D.Z. działki rolne spełniały warunki do przyznania pomocy ONW. Pełnomocnik podniósł, iż nie rozumie skąd wzięła się różnica na poziomie aż 594,56 % pomiędzy zadeklarowanymi powierzchniami działek, a stwierdzonymi podczas kontroli. Za nieuzasadnione uznał także nałożenie na wnioskodawcę tak wysokiej sankcji.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu powołał brzmienie § 2 i § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW. Powołał ponadto art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 10 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. Organ podniósł, iż składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności ONW na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, wyniki przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy kontroli na miejscu są podstawą odmowy przyznania płatności ONW na rok 2009 i nałożenia sankcji. Organ odwoławczy opisał kontrole przeprowadzone na działkach D.Z. oraz stwierdzone w ich toku nieprawidłowości. Wskazał, że zgodnie z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zw. z art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 "1. Obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. 2. Obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują, że wniosek pomocowy jest dostosowany do rzeczywistej sytuacji". Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o przyznanie płatności na rok 2009 nie był poprawny pod względem faktycznym, a producent nie udowodnił, że nie ponosi winy tych nieprawidłowości. Producent nie informował też organu na piśmie o nieprawidłowościach we wniosku. Dlatego nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 68 rozporządzenia Komisji nr 796/2004.

Organ powołał również brzmienie art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania strona nie przedstawiła dowodów, które podważałyby wyniki przeprowadzonych kontroli. Ponadto zwrócił uwagę, że D.Z. nie złożył zmiany do wniosku, stosownie do brzmienia art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zw. z § 5 ust. 4 rozporządzenia ONW oraz w zw. z art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, nie wycofał z wniosku działek, które nie kwalifikowały się do płatności, stosownie do brzmienia art. 22 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zw. z § 5 ust. 5 rozporządzenia ONW oraz w zw. z art. 7 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. Zaznaczył, że składając wniosek producent oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności.

W związku z powyższym organ stwierdził, że powierzchnia działek deklarowanych do płatności wynosiła 10,21 ha , a powierzchnia stwierdzona ostatecznie wyniosła 1,47 ha ( A – 0,25ha, B – 0,15 ha, C – 0,74 ha , D – 0,33 ) . Różnica między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynosi 8,74 ha i przekracza 50%.

Organ powołał również treść i art. 16 ust. 3 i ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006. I art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 i stwierdził, że zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do stwierdzonej przekracza 50 %, zachodzi podstawa do odmowy przyznania płatności ONW za 2009 rok i nałożenia sankcji trzyletnich w wysokości 1564,46 zł.( 8,74 ha x 179 zł /ha = 1564,46 zł )

Na powyższą decyzję D.Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, prosząc o jej zmianę i przyznanie płatności ONW za rok 2009 oraz nie nakładanie sankcji trzyletnich w łącznej wysokości 1564,46 zł, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie organowi administracji sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł, iż zgłoszona przez niego do otrzymania dopłat ONW ziemia była cały czas uprawiana i utrzymywana w dobrej kulturze rolnej. Wskazał, że zgłosił do dopłat działki o łącznej powierzchni 10,21ha. i wszystkie działki były uprawiane. Nie zgodził się z wynikami przeprowadzonych na działkach kontroli. Skarżący powołał się na swoją trudną sytuację materialną.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Ł. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego poparł skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga D.Z. nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, ze sądy administracyjne badają zgodność zaskarżonej decyzji organu z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t. j.), dalej p.p.s.a., zaskarżony akt ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Analizując okoliczności faktyczne niniejszej sprawy i dokonaną przez organy ich ocenę prawną, Sąd nie stwierdził, aby w związku z wydaniem zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa, skutkującego koniecznością jej uchylenia.

Zasady i tryb przyznawania rolnikom pomocy finansowej, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U., nr 40, poz. 329 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem ONW, które weszło w życie 13 marca 2009 r. Rozporządzenie ONW zostało wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, ze zm.), zwanej dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zastosowanie mają ponadto powołane przez organ w podstawie prawnej decyzji, akty normatywne wydane przez organy Unii Europejskiej tj. rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006.

Pomoc finansowa w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" (płatność ONW) przysługuje rolnikowi, który spełnia przesłanki wskazane w § 2 rozporządzenia ONW. Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW/.../,

Należy przy tym wskazać, że dla potrzeb pomocy obszarowej podstawowe znaczenie ma rzeczywisty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona określona uprawa. Zgodnie z art. 10 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 wnioski o wsparcie i kolejne wnioski o płatność są sprawdzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację przestrzegania warunków przyznawania wsparcia. Państwa członkowskie określają odpowiednie metody i sposoby kontroli warunków przyznawania wsparcia w ramach każdego działania, a kontrole kryteriów kwalifikowalności obejmują kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Kontrola polega na porównaniu danych dotyczących poszczególnych działek rolnych podanych we wniosku, w tym powierzchni działek rolnych, z danymi znajdującymi się w systemie identyfikacji działek rolnych. Przy czym, jak stanowi art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 Kontrole na miejscu obejmują wszystkie zobowiązania i obowiązki beneficjenta, które mogą być sprawdzone podczas wizytacji. Zgodnie z art. 15 ust. 2 tego rozporządzenia w odniesieniu do kontroli działań związanych z obszarem, kontrole na miejscu przeprowadza się zgodnie z art. 29 ,30 i 32 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 ( obow. do 31 grudnia 2009 r. )

Z przytoczonych regulacji wynika, że organy agencji winny przeprowadzać kontrole administracyjne wniosków, jak również kontrole w terenie, w celu weryfikacji danych zadeklarowanych przez producentów rolnych. Wyniki takich kontroli są dla organów podstawą do ustalenia obszaru użytkowanego rolniczo oraz sposobu jego zagospodarowania, jako spełniającego wymogi unijne i krajowe do zakwalifikowania powierzchni do uzyskania określonej płatności.

Wyniki kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym skarżącego stanowiły podstawę do odmowy przyznania płatności ONW na rok 2009 i nałożenia sankcji. Z treści skargi wynika, że strona nie zgadza się z ustaleniami kontroli przeprowadzonych przez organy, które skutkowały określeniem znacznie niższej, niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności ONW, powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do tych płatności w roku 2009.

Po przeanalizowaniu akt administracyjnych niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się jednak uchybień w działaniu organów. Sąd stwierdził przede wszystkim, iż producent rolny, mając obiektywną możliwość procesową, nie uczestniczył w sposób aktywny postępowaniu administracyjnym. W toku postępowania skarżący nie zgłaszał żadnych argumentów ani wniosków dowodowych, za pomocą których mógłby wykazać, że stanowisko organów w zakresie ustalonej w trakcie kontroli powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności ONW jest nieprawidłowe.

Należy podkreślić, że uczestnictwo w programach pomocowych nie jest obligatoryjne, a chcąc skorzystać z przywilejów dopłat należy dostosować się w pełni do bardzo precyzyjnych sformalizowanych wymogów, jakimi systemy te są obwarowane i aktywnie uczestniczyć w postępowaniu przed organami. Kwestionując ustalenia organu, co do kwalifikowalności powierzchni, jak i wzajemnej zgodności, strona skarżąca nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń do wyników kontroli we wskazanym terminie, który wynosił 14 dni od dnia doręczenia skarżącemu raportu kontroli. Także w odwołaniu od decyzji organu I instancji, pełnomocnik D.Z. bardzo ogólnikowo wskazał, iż nie zgadza się wynikami kontroli przeprowadzonych na zadeklarowanych działkach, bez podania przy tym jakichkolwiek argumentów, które podważałyby stanowisko organu.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że w dniu 2 września 2009 roku przeprowadzona została – metodą inspekcji terenowej – zasadnicza kontrola gospodarstwa rolnego D.Z., w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Ponowna kontrola na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności zadeklarowanych przez skarżącego działek miała miejsce w dniu 22 listopada 2010 r. W toku kontroli organ nie stwierdził nieprawidłowości tylko na następujących deklarowanych przez skarżącego działkach rolnych: A o powierzchni 0,25 ha , B o powierzchni 0,14 ha, D o powierzchni 0,33 ha. Na działce rolnej C o deklarowanej powierzchni 0,94 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 666/1 ustalono, iż zadeklarowana powierzchnia (0,94 ha) jest większa od powierzchni stwierdzonej (0,74 ha). Działka rolna E o pow. 2,01 ha , co do której wystąpił tzw. konflikt krzyżowy ( dwóch producentów wystąpiło o przyznanie płatności do tej samej działki ) została przez producenta wycofana z wniosku i wykluczona z płatności . Co do działek F,G,H niezależnie od tego, że stwierdzono zadeklarowanie powierzchni większej od powierzchni stwierdzonej , stwierdzono ponadto zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Biorąc pod uwagę, że producent nie wnosił zastrzeżeń do wyników kontroli, które zostały mu przesłane, nie ma w ocenie Sądu podstaw do kwestionowania ustaleń organów.

Mając na względzie zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy – po dokonaniu stosownych obliczeń – zasadnie stwierdził, że faktyczna powierzchnia działek rolnych kwalifikujących się do płatności ONW w l strefie nizinnej wynosi 1,47ha, a nie - jak zadeklarował skarżący – 10,21 ha (A 0,25 ha + B 0,15 ha + C 0,74 ha + D 0,33 ha = 1,47 ha). Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną wynosi więc 8,74 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych deklarowanych do płatności, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnych i na miejscu przekroczyła zatem 50%. Została ona wyliczona na podstawie wzoru: (powierzchnia deklarowana (10,21 ha) minus powierzchnia stwierdzona (1,47 ha) x 100% ) i podzielone przez powierzchnię stwierdzoną (1,47 ha).

Wskazać należy, iż zgodnie z 16 ust. 2 i ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, jeżeli obszar zadeklarowany do płatności w ramach danej grupy upraw przewyższa obszar stwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, pomoc oblicza się w oparciu o stwierdzony obszar pomniejszony o dwukrotną różnicę, jeżeli stwierdzona różnica wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% stwierdzonego obszaru. Jeżeli natomiast różnica wynosi więcej niż 20% stwierdzonego obszaru dla danego środka związanego z obszarem, nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli różnica wynosi więcej niż 50% beneficjenta wyklucza się po raz kolejny z otrzymania pomocy do wysokości różnicy między zadeklarowanym obszarem i obszarem stwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 796/2004.

Jak wynika z art. 16 ust. 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 3 akapit drugi i ust. 5 podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach wszystkich środków wsparcia ustanowionych na mocy rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 lub rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, do których dany beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono rozbieżność. Jeżeli ta kwota nie może zostać w pełni odliczona od tych płatności pomocowych, pozostające saldo zostaje anulowane.

Ponieważ ustalenia i wyliczenia organu w przedmiotowej sprawie nie budzą wątpliwości należało uznać, że zasadnie zatem organ odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW na 2009 rok i nałożył sankcje w wysokości określonej w decyzji. Zasadnie również wskazał, że kwota ta zostanie odliczona od płatności pomocowych w ramach wszystkich działań wsparcia, ustanowionych na mocy ww. rozporządzeń oraz, że jeśli nie będzie możliwe jej odliczenie w całości w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, występujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo pozostałe do spłaty zostanie anulowane.

Reasumując, należy ponownie podkreślić, że D.Z. nie wniósł do raportu kontroli zastrzeżeń dotyczących jej wyników, do czego uprawniał go art. 31 ust. 8 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzecznictwa, brak uwag (zastrzeżeń) do raportu kontroli stanowi przesłankę do przyjęcia tezy, że wnioskodawca zgodził się z ustalonym przez organ stanem faktycznym wskazanym w protokole z czynności kontrolnych (zobacz m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Po 672/10, wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1285/08, opubl. w CBOiS).

W tym stanie rzeczy, zarzuty skarżącego kwestionujące odmowę przyznania płatności w odniesieniu do zawyżonej w deklaracji powierzchni działek zadeklarowanych do pomocy ONW, należało uznać za całkowicie bezzasadne. Biorąc zaś pod uwagę ustalenia poczynione przez organ w trakcie kontroli, również twierdzenia skarżącego, że wszystkie działki były utrzymane w dobrej kulturze rolnej nie znajdują uzasadnienia.

Podkreślić także należy, iż postępowanie przed organami ARiMR zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Na mocy tychże zmian, organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Przyjęto też zasadę, iż ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści. Tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym strona jest zmuszona do większej aktywności (patrz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Po 970/11, opubl. w CBOiS).

W świetle wskazanych zasad rządzących postępowaniem w sprawach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie ma podstaw do poddania w wątpliwość poczynionych przez organy ustaleń, co do powierzchni działek rolnych objętych przedmiotowym wnioskiem, stanu kultury rolnej tych działek i ich wykorzystania rolniczego. Ustalenia te, oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym w postaci raportów z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wzajemnej zgodności oraz dokumentacji fotograficznej, nie zostały podważone przez rolnika żadnym przekonywającym dowodem, uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. Także Sąd oceniając raporty z kontroli na miejscu oraz wykonane w sprawie zdjęcia - potwierdzające wnioski zawarte w raporcie - nie powziął wątpliwości co do przyjętego przez organy stanu faktycznego sprawy.

Ponadto należy zaznaczyć, iż organ II instancji zasadnie uznał, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zastosowania przesłanek z art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004., którego treść przytoczona została w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie składał do organu żadnych wyjaśnień by wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, ani też nie informował organu, że wniosek nie odpowiada zadeklarowanemu w nim stanowi faktycznemu, przed powiadomieniem go o wynikach kontroli.

Po analizie całości materiałów sprawy Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Zebrano niezbędne dowody do rozstrzygnięcia w sprawie, po czym dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. W treści decyzji organy wnikliwe przedstawiły argumentację dotyczącą podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd uznał, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w postępowaniu sądowym przez adwokata z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 t. j.).

D.Cz.