Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 171/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-09-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 12 września 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 981/06 w zakresie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W., G. W., S. G., E. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania celnego w części dotyczącej uznania za dłużnika postanawia: zażalenie oddalić.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2007 r. o sygn. akt III SA/Kr 981/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek jednego ze skarżących – S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W., G. W., S. G. i E. G. – byłych wspólników [...] s.c. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] czerwca 2006 r. o nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania celnego w części dotyczącej uznania za dłużnika.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji podał, że S. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz ze złożonych oświadczeń wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz osiemnastoletnią córką. Majątek nieruchomy, objęty wspólnością małżeńską, stanowią dwa mieszkania o powierzchni 38 m2 i 41 m2 przy ul. W. [...] w Krakowie oraz nieruchomość rolna o powierzchni 56 arów. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego, uzyskiwany z najmu w/w mieszkań, wynosi 1450 zł. Koszt utrzymania rodziny skarżący określił na kwotę 1800 zł, z czego 1200 zł stanowi czynsz za wynajęcie mieszkania przy ul. B. [...] w Krakowie. Z nadesłanych kopii deklaracji miesięcznych na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy (PIT-5) wynika, że każde z małżonków uzyskało dochód w wysokości: 5075 zł do lipca 2006 r., 5800 zł do sierpnia 2006 r. oraz 6525 zł do września 2006 r. S. G. oświadczył, że złożył czternaście skarg, w których wpisy sądowe wynoszą łącznie 7000 zł, co przekracza jego aktualne możliwości finansowe.

Zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2007 r. Sąd I instancji, pod rygorem odmowy udzielenia prawa pomocy, wezwał S. G. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie kopii deklaracji PIT-5 wnioskodawcy oraz jego żony za miesiące od października do grudnia 2006 r., wykazanie ile wynosi miesięczny dochód wnioskodawcy i osób wspólnie z nim zamieszkujących, wykazanie poszczególnych składników dochodu oraz ich wysokości, szczegółowe wykazanie środków trwałych majątku wspólnego małżonków oraz szczegółowe wyliczenie kosztów utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Na powyższe wezwanie Sądu S. G. nie odpowiedział.

W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie wykazał w sposób należyty, iż spełnia przesłanki niezbędne do przyznania mu prawa pomocy. Strona, wnosząc sprawę do sądu, powinna liczyć się z kosztami i gromadzić potrzebne środki z dochodów bieżąco uzyskiwanych. Od powyższej zasady można odstąpić tylko w wyjątkowych okolicznościach, które w niniejszej sprawie nie zachodzą. Zdaniem Sądu I instancji, informacje zawarte w przedstawionych przez S. G. kopiach deklaracji PIT-5 są sprzeczne z oświadczeniem złożonym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z deklaracji tych wynika, że każde z małżonków odnotowało 5075 zł dochodu w lipcu 2006 r., 5800 zł w sierpniu 2006 r. i 6525 zł we wrześniu 2006 r. Tymczasem we wniosku o przyznanie prawa pomocy S. G. oświadczył, że miesięczny dochód jego i żony wynosi 1450 zł.

Sąd I instancji zauważył ponadto, że skargę w niniejszej sprawie wniosły cztery osoby. Zgodnie z art. 214 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia i obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. Nie jest zatem zasadne twierdzenie S. G. o obciążeniu wynikającym z wysokości należnego wpisu zarówno w niniejszej, jak i w innych wniesionych sprawach.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący S. G., działający przez pełnomocnika – adwokat B. G. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W uzasadnieniu podniósł, że przedstawiona przez niego jego trudna sytuacja materialna przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych i wydatków. Stwierdził, że uiszczenie kwoty 7000 zł wpisu od wszystkich czternastu skarg w sytuacji, gdy nie prowadzi działalności gospodarczej, przekracza jego możliwości finansowe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.

Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jeżeli podane przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności nie zostały przez nią należycie uzasadnione lub uprawdopodobnione, to sąd (bądź referendarz sądowy), na mocy art. 255 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, żalący nie wykazał, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uniemożliwiającej mu poniesienie kosztów postępowania sądowego, w tym wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Mimo wezwania przez Sąd I instancji, S. G. nie przedstawił dodatkowych dokumentów, które by potwierdzały jego trudną sytuację materialną i wyjaśniały uzasadnione wątpliwości, co do wysokości osiąganych przez żalącego dochodów. Wątpliwości te dotyczą złożonych przez S. G. oświadczeń. Wynika z nich, że wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego (1800 zł) przewyższają osiągany przez żalącego i jego żonę dochód (1450 zł). Powyższe nieścisłości oraz brak udziału żalącego w ich wyjaśnieniu sprawiły, że niemożliwa była ocena sytuacji materialnej S. G.

Podkreślić należy, że to strona składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek wykazania swojej trudnej sytuacji majątkowej. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku pozostają w sprzeczności z informacjami o jej stanie majątkowym zawartymi w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.).

Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia również podnoszona przez żalącego okoliczność, że wniósł on do sądu czternaście skarg, od których obowiązany jest uiścić wpisy w łącznej kwocie 7000 zł, w tym w niniejszej sprawie 500 zł. W obecnie rozpoznawanej sprawie skargę wniosły cztery osoby: M. W., G. W., E. G. i S. G. – występujący jako byli wspólnicy [...] s.c. Stosownie do treści art. 214 § 2 zd.1 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia i obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie. Trafnie zatem Sąd I instancji stwierdził, że w tej sytuacji zarzut żalącego o jego obciążeniu wynikającym ze wszystkich wyżej wymienionych wpisów sądowych nie jest zasadny.

Jednocześnie należy zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji zawiera uchybienie, które jednak nie miało wpływu na zgodność rozstrzygnięcia z prawem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędny jest wniosek Sądu I instancji, że z przedstawionych przez stronę deklaracji PIT-5 za miesiące lipiec – wrzesień 2006 r. wynika, iż żalący oraz jego żona uzyskali dochody w wysokości odpowiednio po: 5075 zł, 5800 zł i 6525 zł. Złożenie przez żalącego powyższych deklaracji PIT-5 wynikało z obowiązku określonego w art. 44 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) w brzmieniu wówczas obowiązującym. Przepis ten stanowił między innymi, że podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym deklaracje według ustalonego wzoru o wysokości dochodu osiągniętego od początku roku. Składane zatem w kolejnych miesiącach deklaracje określają dochód podatnika osiągnięty od początku roku podatkowego. Z analizy złożonych w niniejszej sprawie deklaracji PIT-5 wynika, że we wskazanych miesiącach łączny dochód S. G. i jego żony wynosił 1450 zł miesięcznie. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, że istnieje sprzeczność pomiędzy oświadczeniem żalącego złożonym we wniosku o przyznanie prawa pomocy o wysokości osiąganego dochodu a złożonymi deklaracjami PIT-5. Mimo powyższego uchybienia, orzeczenie Sądu I instancji odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

PG