Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 151/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 9, art. 30, art. 28
journal: Dz.U. 2015 poz 859
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczki alimentacyjnej wypłaconej na rzecz osób uprawnionych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] października 2015 r. po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od, wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta O., decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] października 2015 r. ([...]), odmawiającej umorzenia należności wypłaconych przez Prezydenta Miasta Ż., z tytułu:

1) zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r., na rzecz uprawnionych: B. i I. K., na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz

2) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego, powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz uprawnionych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym,

na podstawie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015 r., poz. 859 ze zm.),

utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w części, tj. w punkcie I rozstrzygnięcia;

2) art. 138 § 1 pkt 2 in fine kodeksu postępowania administracyjnego,

uchyliło zaskarżoną decyzję w części, tj. w punkcie II rozstrzygnięcia i umarzyło postępowanie pierwszej instancji w tej części.

W uzasadnieniu podano, że podaniami z dnia 16 października 2009 r. oraz 11 czerwca 2010 r. (daty wpływu) Z. K. wystąpił o umorzenie 30% zaliczki alimentacyjnej wypłaconej przez organ właściwy wierzycieli, tj. Prezydenta Miasta Ż. na rzecz osób uprawnionych, tj. B. i I.K., za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r., w łącznej kwocie 12 580,00 zł oraz kwoty 7.805,00 zł przynależnej likwidatorowi funduszu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. ([...]) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. (dalej: Dyrektor MOPS), odmówił umorzenia wypłaconych wyżej należności a Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. ([...]), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Organ pierwszej instancji, rozpatrując ponownie sprawę, wydał decyzję z dnia [...] marca 2011 r. ([...]), w której ponownie odmówił umorzenia ciążących na Z. K. należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. ([...]) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z. K. wniósł na decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r. ([...]), Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. (sygn. akt IV SA/Wr 716/11), uchylił decyzję drugiej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., w decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. ([...]), stwierdziło, że konieczne jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2011 r. ([...]) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., ([...]), Dyrektor MOPS wszczął jedno postępowanie w sprawie z wniosku Z.K. z dnia 22 października 2009 r. o umorzenie zaliczki alimentacyjnej oraz z wniosku z dnia 21 kwietnia 2010 r. o umorzenie zaliczki alimentacyjnej oraz należności dla likwidatora funduszu alimentacyjnego wypłacanego na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym, wypłaconych na rzecz dzieci I. i B. K..

W wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. (Nr [...]) Dyrektor MOPS w O. odmówił umorzenia wnioskowanych należności. W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. ([...]) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku kolejnego rozpatrzenia sprawy, organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną obecnie decyzję, w której ponownie odmówił umorzenia należności wypłaconych przez Prezydenta Miasta Ż., z tytułu: 1) zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r., na rzecz uprawnionych: B. i I. K., na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz 2) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego, powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na rzecz uprawnionych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, m.in., że ze względu na fakt niewywiązywania się przez Z. K. z obowiązku płacenia alimentów na rzecz dzieci: I. i B. K., wypłacone były zaliczki alimentacyjne (na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych). Postępowanie egzekucyjne było prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy do dnia 18 czerwca 2010 r. Od dnia 22 czerwca 2009 r. postępowanie wobec dłużnika alimentacyjnego prowadzone było na podstawie Konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą sporządzoną w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956 r. (Dz.U. z 1961 r., Nr 17, poz. 87) za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Gliwicach. W toku postępowania, organ pierwszej instancji wystąpił do Prezydenta Miasta Ż. oraz do organów prowadzących egzekucję: Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy oraz Sądu Okręgowego w Gliwicach, z prośbą o wskazanie przebiegu postępowania egzekucyjnego wobec Z. K.. Z informacji uzyskanych od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy T. S. wynika, że prowadzona przez niego egzekucja alimentów była nieskuteczna w okresie ostatnich trzech lat, tj. od 26 stycznia 2007 r. do 10 lutego 2011 r. W zaświadczeniu z dnia 1 marca 2011 r. Komornik przedstawił przebieg egzekucji należności w poszczególnych miesiącach, z którego wynika, że wyegzekwowane od dłużnika kwoty wpływały nieregularnie i były niższe niż wysokość zasądzonych alimentów. W szczególności dotyczy to następujących miesięcy: marzec 2007 - brak wpłaty, styczeń 2008 - brak wpłaty, marzec 2008 - brak wpłaty, lipiec 2008 - brak wpłaty, sierpień 2008 - brak wpłaty, październik 2008 - brak wpłaty, od listopad 2008 do kwiecień 2009 - brak wpłaty. Prowadzone przez Komornika postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone w dniu 18 czerwca 2010 r. na wniosek wierzycieli. Z pisma komornika sądowego z dnia 1 marca 2011 (znak: FAAL26402/12) wynika jednoznacznie, że egzekucja w okresie ostatnich trzech lat była bezskuteczna, ponieważ wierzycielka nie otrzymała w pełnej kwocie alimentów bieżących. Z kolei Sąd Okręgowy w Gliwicach, w piśmie z dnia 15 marca 2011 r., przedstawił historię realizacji zasądzonych alimentów na rzecz dzieci:

B. i I. K.. Z przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Gliwicach zestawienia i dokonanego przez ten Sąd rozliczenia wpłat oraz założonych przez Z. K. pieniędzy do depozytu sądowego wynika, że:

1) od stycznia 1999 r. do stycznia 2001 r. dłużnik alimentacyjny realizował swój obowiązek zgodnie z orzeczeniem sądu,

2) od lutego 2001 do stycznia 2011 r. dłużnik realizował swój obowiązek w taki sposób, że w niektórych miesiącach występuje nadpłata, a w niektórych niedopłata.

Na poczet wypłat alimentacyjnych dokonano zaliczenia zarówno środków pieniężnych złożonych w depozycie sądowym (nawet te, które nie zostały przez wierzycieli podjęte - sygn. akt Nsm/104/09) z pominięciem organu egzekucyjnego, jak i środków wypłaconych przez dłużnika dobrowolnie oraz wyegzekwowanych przez Komornika Sądowego.

Organ pierwszej instancji pismem z dnia 12 marca 2015 r. wystąpił do Sądu Okręgowego w Gliwicach o przekazanie aktualnej informacji o postępowaniu. W odpowiedzi wskazano, że postępowanie toczyło się na wniosek wierzycieli I. i B. K., działających przez matkę M. K., złożony w dniu 22 czerwca 2009 r., o realizację alimentów od Z. K., zamieszkałego w Szwecji. "W dniu 21.10.2009 r. wysłano wniosek wierzycieli o realizację alimentów od dłużnika zamieszkałego za granicą do właściwego organu na terenie Szwecji. W wyniku braku współpracy wierzyciela z sądem, zwłaszcza nie przesłania rozliczenia zaległości, ostatecznie w dniu 7 lipca 2014 r. sprawa została zamknięta. Wobec braku rozliczenia zaległości tut. sąd nie ma wiedzy dot. wysokości przekazanych alimentów. Nie posiada wykazu wysokości wpłat." Wobec powyższych informacji organ pierwszej instancji uznał, iż w związku z zakończeniem w dniu 7 lipca 2014 r. postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Gliwicach w sprawie egzekucji alimentów od Z. K., i braku innych informacji w tym zakresie, ustalenia poczynione na podstawie pisma z dnia 15 marca 2011 r. pozostają aktualne w zakresie oceny skuteczności egzekucji należności w czasie, kiedy egzekucja była prowadzona za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Gliwicach przez organ właściwy na terenie Szwecji. Organ pierwszej instancji wystąpił ponownie do organu właściwego wierzycieli tj. do Prezydenta Miasta Ż., celem ustalenia aktualnej wysokości zadłużenia wnioskodawcy. Z otrzymanej w dniu 29 kwietnia 2015 r. informacji wynika, że zadłużenie Z. K. z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz B. i I. K. na dzień 21 marca 2015 r. wynosi łącznie 7.354,00 zł (należność główna: 5.122,94 zł + odsetki: 2.231,06 zł). Z kolei zadłużenie z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na dzień 23 marca 2015 r. wynosi 1.341,72 zł, na którą składają się: należność z tytułu zaliczki alimentacyjnej w wysokości 1.274,63 zł, oraz kwota 67,09 zł z tytułu 5% należności organu właściwego wierzyciela, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej.

Wobec rozbieżności w zaświadczeniach przesłanych przez wymienione organy i instytucje, organ pierwszej instancji przeanalizował poszczególne zaświadczenia (pismo z Sądu Okręgowego w Gliwicach, pismo Prezydenta Miasta Ż. oraz pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy) i ustalił, że w zaświadczeniu Komornika Sądowego nie zostały uwzględnione środki pieniężne złożone przez Z. K. do depozytu sądowego (depozyty: Sąd Rejonowy w Żorach: sygn. akt III Nsm 79/08, sygn. akt III Nsm 224/08, sygn. akt III Nsm 104/09), tak jak to uczynił Sąd Okręgowy w Gliwicach oraz Prezydent Miasta Ż.

Mając na uwadze ustalony stan faktyczny, organ wskazał, że przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz z tytułu należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym reguluje art. 30 ust. 1, w związku z art. 28 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w drodze decyzji administracyjnej. Z powyższego przepisu wynika, iż warunkiem koniecznym umorzenia choćby części należności powstałych z tytułu alimentacyjnych oraz z tytułu należności likwidatora funduszu alimentacyjnego - jest skuteczna egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, prowadzona przez okres minimum 3 lat. W przepisie tym (art. 30 ust. 1) jest mowa o skutecznej egzekucji prowadzonej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego, zatem jakakolwiek inna droga zaspakajania zasądzonych alimentów sytuacji, gdy egzekucja jest już prowadzona przez organ egzekucyjny z pominięciem tego organu egzekucyjnego, nie wywołuje skutku w postaci skutecznej egzekucji do czasu wydania w tej kwestii rozstrzygnięcia bądź to przez komornika sądowego z inicjatywy wierzyciela lub też przez właściwy sąd, wykonujący czynności "kontrolne" w trybie skargowym (art. 767 kodeksu postępowania cywilnego) wobec komornika lub też podjętego orzeczenia przez sąd w wyniku wszczętych przez dłużnika powództw przeciwegzekucyjnych w trybie art. 840 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego. Tak więc nawet złożenie świadczenia do depozytu bez podjęcia powyższych działań nie ma wpływu na prowadzoną egzekucję i nie może być uznane za skuteczną egzekucję. Z ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji wynika jednoznacznie, że w okresie ostatnich trzech lat wierzycielka nie otrzymała w pełnej kwocie alimentów bieżących. Skoro nie stwierdzono miesięcznej skuteczności egzekucji w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów - przez okres przynajmniej 3 lat, to brak było podstaw do wydawania decyzji umarzającej wnioskowaną przez stronę należność z tytułu zaliczki alimentacyjnej oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu, wnioskodawca nie spełnił przesłanki określonej w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a koniecznej do umorzenia części ciążących na nim należności alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji nie wliczył do przedmiotowego okresu środków pieniężnych wpłaconych przez dłużnika do Sądu Rejonowego w Żorach tytułem depozytu sądowego (sygn. akt III Nsm 79/08, sygn. akt III Nsm 224/08, sygn. akt III Nsm 104/09).

Ponadto organ wskazał, że Z.K. podjął szereg działań zmierzających do weryfikacji zgodności z prawem czynności organów egzekucyjnych oraz czynności innych organów i instytucji, które zostały zbadane przez organ pierwszej instancji pod kątem ich ewentualnego wpływu na wynik przedmiotowego postępowania tj. ewentualnego wpływu ocenę przez organ pierwszej instancji skuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że żadne z postępowań nie miało wpływu na zmianę oceny dotychczasowych ustaleń: sprawa prowadzona przez Sąd Rejonowy w Trzebnicy (sygn. akt I Co 1149/2011) dotyczyła skargi na czynności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy T. S., jednak analiza uzasadnienia wskazuje, że rozstrzygnięcie nie podważyło prawdziwości informacji przekazanej przez komornika dotyczącej wysokości wyegzekwowanych przez Komornika kwot. Zatem skarga na czynności komornika nie miała wpływu na okoliczności faktyczne mające wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, dotyczyła bowiem okoliczności związanych z oceną prawną bezskuteczności egzekucji względem dłużnika, a jedynie dokonania zajęcia w większym zakresie niż wynika to z przepisów prawa. W związku z powyższym organ pierwszej instancji przyjął, że postępowanie to nie miało wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Z kolei Sąd Rejonowy w Sanoku wskazał, że sprawa o sygnaturze I C 39/11 z powództwa S. [...] Sp. z o.o. w S. przeciwko Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym we Wrocławiu i PZU SA w W. o zapłatę kwoty 7.487 zł, została zakończona, a zapadłe rozstrzygnięcie nie dotyczyło Z. K.. Z kolei w odpowiedzi z dnia 24 października 2014 r. Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej I Wydział Cywilny wskazał, że sprawa o sygnaturze I C 946/13 z powództwa Z. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego w Oleśnicy, Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego w Trzebnicy, Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego w Oławie, T. S. Komornikowi Sadowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy, Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego we Wrocławiu - odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej (art. 417 § 1 k.c.) Skarbu Państwa, jest w toku i nie została prawomocnie zakończona. Organ pierwszej instancji wskazał, że ewentualna odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 kodeksu cywilnego nie wpływa na ocenę spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek zawartych w art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wobec powyższego organ pierwszej instancji uznał, że żadne ze wskazanych przez Z. K. postępowań sądowych nie miało wpływu na wynik przedmiotowego postępowania, bowiem żadna sprawa nie dotyczyła ustaleń mogących mieć znaczenie dla oceny skuteczności egzekucji dłużnika alimentacyjnego. W trakcie prowadzonego postępowania, w dniu 13 kwietnia 2015 r., wpłynął dodatkowy wniosek Z. K., w którym powołując się na wyrok Sądu Powszechnego w Ornskoldsvik z dnia 4 maja 2009 r. o ogłoszeniu upadłości wnioskodawca zażądał objęcia jego skutkami prowadzonego postępowania. W dniu 24 czerwca 2015 r. wnioskodawca złożył w MOPS w O. kopię "Protokołu z dnia 04.05.2009 r. z postępowania o uznanie upadłości przeprowadzonego w Ornskoldvik" (tłumaczenie wykonane dla potrzeb postępowania ZUS przez TG TRANS GLOB I. S. z siedzibą we Wrocławiu). Analiza złożonych dokumentów wykazała, że w związku z wnioskiem Szwedzkiego Urzędu Skarbowego Region Północny o ogłoszenie upadłości dłużnika – Z. K., wobec jego niewypłacalności, Sąd Rejonowy ogłosił upadłość działalności prowadzonej przez Z. K. i wyznaczył na zarządcę masy upadłościowej adwokata G.B. z kancelarii Adwokackiej [...]. W piśmie z dnia 26 marca 2015 r. Z. K. oświadczył, że ujawnił zaległości w stosunku do podmiotów w Polsce, w tym zobowiązania wobec Miasta Ż., jednak Miasto Ż. "nie wystąpiło do syndyka o udział w masie spadkowej'. Powyższe twierdzenie stoi w sprzeczności ze stanowiskiem Miasta Ż.. Organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 12 marca 2015 r., poprosił Prezydenta Miasta Ż. o wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie. W piśmie z dnia 23 kwietnia 2015 r. z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. wskazano, że Z. K. "poinformował tut. organ o powyższej okoliczności w postępowaniu wszczętym 15.06.2009 r., na wniosek w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych na rzecz B. i I.K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2008/2009. Niniejsze postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji o odmowie umorzenia w.w. świadczeń, ze względu na fakt, iż należność ta jest ustalana decyzją po zakończeniu okresu świadczeniowego bądź po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego." Wskazano również, że Z. K. nigdy nie przedłożył przetłumaczonych dokumentów, na które miał się powoływać.

Odnosząc się do okoliczności ogłoszenia wobec wnioskodawcy upadłości na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Ornskoldsvik z dnia 4 maja 2009 r., organ pierwszej instancji uznał, że orzeczenie to pozostaje bez związku z sytuacją prawną wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie. Skutki orzeczenia upadłości na podstawie rozporządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.U.UE L z dnia 30 czerwca 2000 r.) rozciągają się na wszelkie aktywa upadłego na terytorium całej Unii Europejskiej. Jednakże w odniesieniu do zobowiązań, skutki te określone zostały w artykule 17 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia, zgodnie z którym "Jakiekolwiek ograniczenie praw wierzycieli, w szczególności odroczenie płatności lub zwolnienie z długu wskutek postępowania, wywiera skutek co do majątku znajdującego się na terytorium innego Państwa Członkowskiego tylko w odniesieniu do wierzycieli, którzy wyrazili na to zgodę." Zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji wierzyciel - Miasto Ż. nie brało udziału w postępowaniu upadłościowym, nie wyraziło również zgody na odroczenie płatności lub zwolnienie z długu. Zatem zobowiązanie dłużnika – Z. K. nadal istnieje i jest wymagalne. W związku z powyższym należało uznać, że prowadzone w Szwecji postępowanie upadłościowe wobec dłużnika Z. K. nie miało wpływu na istnienie zobowiązania alimentacyjnego, jak również na ocenę skuteczności prowadzonej przeciwko niemu egzekucji.

Z. K. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zarzucił, że organ "w całości pominął szwedzki organ egzekucyjny prowadzący egzekucję w ramach Konwencji Nowojorskiej". Podał, że "Sąd w Ornskoldsvik wyrokiem z 4 maja 2009 roku ogłosił upadłość wnioskodawcy. Zatem wszystkie zobowiązania alimentacyjne sprzed 4 maja 2009 roku mają wartość przysłowiowego papieru toaletowego Nikt w Polsce z majątku wnioskodawcy w Szwecji nie może prowadzić egzekucji należności".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje:

Przedmiotem sprawy jest ocena wniosków Z. K. o umorzenie 30% zaliczki alimentacyjnej wypłaconej przez organ właściwy wierzycieli oraz kwoty przynależnej likwidatorowi funduszu alimentacyjnego.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zaliczki alimentacyjne były wypłacane na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Ustawa ta została uchylona - powołaną we wstępie - ustawą z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy (m.in. z tytułu zaliczek alimentacyjnych), w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Podkreślić trzeba, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych mają zastosowanie przepisy obecnie obowiązującej ustawy. Taki pogląd jest zgodny orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazywał, iż skoro ustawodawca nie wymienił w przepisach przejściowych omawianej ustawy spraw o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, to tym samym sprawy te zostały potraktowane jako nowe, podlegające już regulacjom zamieszczonym w ustawie z dnia 7 września 2007 r. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2.10.2012r., sygn. akt I OSK 618/12). Podobny pogląd zaprezentowany został również w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 września 2010 r. (sygn. akt II SA/Bd 733/10, LEX nr 752160), gdzie Sąd przyjął, że z przepisów intertemporalnych, zawartych w art. 41 i art. 43 ustawy wynika wniosek, iż w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej przez organ zaliczek alimentacyjnych w okresie obowiązywania ustawy o zaliczce alimentacyjnej, zastosowanie znajduje nowa ustawa, jeżeli wniosek o umorzenie dłużnik złożył po dniu 1 października 2008 r.

W stanie faktycznym sprawy, Z. K. zwrócił się - wnioskiem skierowanym do Prezydenta Miasta Ż. - o umorzenie zaliczki alimentacyjnej, wypłaconej na rzecz osób uprawnionych, tj. B. i I. K., za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r. Z pisma Urzędu Miasta Ż. z dnia 21 października 2009 r. (w aktach sprawy) wynika, że łączna kwota zaliczki alimentacyjnej, wypłacona przez organ właściwy wierzycieli wynosi 12 580 zł. Wniosek został doprecyzowany podaniem z dnia 11 czerwca 2010 r. (data wpływu), gdzie Z. K. oświadczył, że wnosi o umorzenie 30% z ww. kwoty, gdyż egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego była skuteczna przez okres 3 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Podanie zostało przekazane Burmistrzowi Miasta O., będącego organem właściwym dłużnika, który to organ jest właściwy do rozpatrzenia wniosku. W tych okolicznościach należało ocenić skuteczność egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego przez okres 3 lat. Oceny tej dokonał organ pierwszej instancji w toku prowadzonego przez siebie postępowania. Wyniki tej oceny zostały zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Kolegium nie kwestionuje wyników tej oceny, ponieważ organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe zgodnie z zasadą prawdy materialnej, wyrażoną w art. 7, w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ocenił, czy w przypadku Z. K. egzekucja była skuteczna przez okres 3 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Poczynionym ustaleniom oraz wypływającym z nich wnioskom organ dał wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji.

Co ważne, organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w zaświadczeniach przesłanych przez organy i instytucje (Sąd, Komornika Sądowego, Prezydenta Miasta Ż.) istnieją wzajemne rozbieżności i wobec tego przeanalizował poszczególne zaświadczenia (pismo z Sądu Okręgowego w Gliwicach, pismo Prezydenta Miasta Ż. oraz pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy). W wyniku tej analizy organ ustalił, że w zaświadczeniu Komornika Sądowego nie zostały uwzględnione środki pieniężne złożone przez Z. K. do depozytu sądowego (depozyty: Sąd Rejonowy w Żorach: sygn. akt III Nsm 79/08, sygn. akt III Nsm 224/08, sygn. akt III Nsm 104/09), tak jak to uczynił Sąd Okręgowy w Gliwicach oraz Prezydent Miasta Ż.. Organ pierwszej instancji ocenił także znaczenie złożenia ww. kwot do depozytu sądowego dla oceny stosowania art. 30 ust. 1 ustawy. Wskutek tej oceny stwierdził, że w przepisie tym jest mowa o skutecznej egzekucji prowadzonej w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego, zatem jakakolwiek inna droga zaspakajania zasądzonych alimentów sytuacji, gdy egzekucja jest już prowadzona przez organ egzekucyjny z pominięciem tego organu egzekucyjnego nie wywołuje skutku postaci skutecznej egzekucji.

Istotne dla oceny sprawy ma również to, że organ pierwszej instancji wykonał zalecenia Kolegium i ocenił, czy i jak zakończyły się postępowania karne przeciwko komornikowi sądowemu prowadzącemu sprawę Z.K. i czy prowadzone postępowania miały wpływ na prowadzone postępowanie. Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, na podstawie zebranego w tym zakresie materiału dowodowego, organ pierwszej instancji stwierdził, że żadne ze wskazanych przez Z. K. postępowań sądowych nie miało wpływu na wynik obecnego postępowania, bowiem żadna sprawa nie dotyczyła ustaleń mogących mieć znaczenie w zakresie oceny skuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego.

Kolejnym ważnym aspektem sprawy była okoliczność, że Z. K., powołując się na wyrok Sądu Powszechnego w Ornskoldsvik z dnia 4 maja 2009 r. o ogłoszeniu upadłości działalności prowadzonej przez Z. K., zażądał objęcia jego skutkami prowadzonego postępowania. Organ pierwszej instancji uznał jednak, że orzeczenie o upadłości pozostaje bez związku z sytuacją prawną strony w przedmiotowej sprawie.

Również organ odwoławczy dokonał analizy materiału dowodowego sprawy, pod względem spełnienia przesłanki skuteczności egzekucji. Mając na uwadze datę złożenia wniosku, 3.letni termin, za jaki należało oceniać skuteczność egzekucji powinien obejmować okres od 1 września 2006 r. do 30 września 2009 r. Istotne w sprawie jest to, że Z.K. jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz dzieci: I. i B. K. w wysokości po 200,00 zł miesięcznie na każde z dzieci, poczynając od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt XIII RC 3394/03. Oznacza to, że ocena skuteczności egzekucji dotyczy kwoty 400,00 zł (2 x 200 zł na każde dziecko), czyli "nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów." Postępowanie egzekucyjne było prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy do dnia 18 czerwca 2010 r. Od dnia 22 czerwca 2009 r. postępowanie wobec dłużnika alimentacyjnego prowadzone było na podstawie Konwencji Nowojorskiej - za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Gliwicach. W aktach sprawy znajduje się pismo Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 15 marca 2011 r., wskazujące kwoty alimentów otrzymywane przez wierzycielkę i wpłacane przez zobowiązanego w okresie od stycznia 1999 r. do stycznia 2011 r. Z pisma tego wynika, że w okresie od 1 września 2006 r. do 30 września 2009 r. egzekucja nie była skuteczna w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z historii wpłat przedstawionej przez Sąd Okręgowy wynika, że miesiącami, w których nie dokonano wpłaty były wrzesień, październik i grudzień 2006 r., marzec 2007 r., styczeń i marzec 2008 r. W piśmie Sądu Okręgowego wskazano, że rozliczenie zostało uzgodnione z Kancelarią Komorniczą w Oleśnicy - co do kwot otrzymanych przez wierzycielkę oraz z Urzędem Miasta Ż. Wobec tego Kolegium nie ma podstaw, aby kwestionować poprawność zestawienia sporządzonego przez Sąd. Z tego zestawienia wynika natomiast jasno, że zarówno w okresie trzech lat poprzedzających złożenie wniosku (wrzesień 2006 r. - wrzesień 2009 r.), ale także w okresie, którego ten wniosek dotyczył (wrzesień 2005 r. - wrzesień 2008 r.) Z. K. nie dokonywał wpłat co najmniej tak wysokich, jak kwota zasądzonych alimentów. Przesądza to o uznaniu, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające uwzględnienie złożonego przez stronę wniosku i w efekcie umorzenia jego należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Mając na uwadze, że również według stanu na dzień orzekania przez organy administracji nie można mówić o skuteczności egzekucji przez ostatnie trzy lata: postępowanie egzekucyjne było prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy do dnia 18 czerwca 2010 r., zaś postępowanie na podstawie Konwencji Nowojorskiej za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Gliwicach zostało formalnie zakończone w dniu 7 lipca 2014 r., przy czym Sąd już od 2011 r. nie podejmował czynności w sprawie z uwagi na brak współdziałania ze strony wierzycielki.

Kolegium zwróciło uwagę na rozliczenie należności alimentacyjnych sporządzone przez Sąd Okręgowy w Gliwicach, jakie Z. K. przesłał w załączeniu do organu pierwszej instancji przy swoim piśmie z dnia 28 lutego 2011 r. Odwołujący się sam wskazał, że "nie jest to dokładne rozliczenie, ale częściowo oddaje stan płatności". Po zapoznaniu się z tym dokumentem Kolegium stwierdza, że obrazuje ono zestawienie terminów zapłaty, kwot zasądzonych oraz wpłat zobowiązanego w okresie od stycznia 1999 r. do stycznia 2011 r. Z zestawienia tego wynika, że w historii wpłat dokonywanych przez Z. K. nie było 3 letniego, nieprzerwanego okresu, w którym dłużnik w każdym miesiącu dokonywałby wpłaty w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, tj. początkowo 450,00 zł, a od maja 2005 r. - 400 zł.

Ze znajdujących się w aktach sprawy postanowień Sądu Rejonowego w Żorach Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 17 lutego 2009 r. (sygn. akt III Nsm 224/08) oraz z dnia 7 sierpnia 2009 r. (sygn. akt III Nsm 104/09) wynika, że Z. K. złożył do depozytu sądowego kwoty po 4800,00 zł stanowiące równowartość 12 rat alimentacyjnych (po 400,00 zł każda) za okresy - odpowiednio - od 1 lipca 2008 r. do 30 czerwca 2009 r. oraz od 1 lipca 2009 r. do 30 czerwca 2010 r. Z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. z dnia 23 kwietnia 2015 r. wynika, że "tylko w okresie świadczeniowym 2010/2011 wierzycielka otrzymała kwotę 4.800,00 zł z depozytu w sprawie III Nsm 224/08." W ocenie Kolegium złożenie ww. kwot do depozytu sądowego nie jest tożsame ze skutecznością egzekucji, zwłaszcza, że wierzycielka nie podjęła wszystkich ww. z depozytu. Okoliczność złożenia części należności do depozytu sądowego nie ma zatem wpływu na wynik oceny przesłanki skuteczności egzekucji.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy trzeba podkreślić, że z przytoczonego przepisu art. 30 ust. 1 ustawy wynika, że ocena wniosku o umorzenie przebiega dwuetapowo. W pierwszym etapie oceniane jest, czy egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres od 3 do 7 lat w wysokości nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Dopiero pozytywny wynik oceny dokonanej w pierwszym etapie, a mianowicie stwierdzenie skuteczności egzekucji, pozwala na przejście do etapu drugiego, w którym organ - orzekając w ramach uznania administracyjnego - oceni, czy wnioskodawca na ulgę zasługuje. Zatem nawet jeśli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego byłaby przez ww. okresy skuteczna, organ orzekający w sprawie nie ma obowiązku umorzenia przedmiotowych należności, albowiem przepis posługuje się terminem "może umorzyć". Oznacza to, że również w razie skuteczności egzekucji, Z.K. nie miałby roszczenia o umorzenie tych należności, które to żądanie organ miałby obowiązek uwzględnić.

Wobec niespełnienia przesłanki wskazanej w art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy, wniosek strony o umorzenie 30% zaliczki alimentacyjnej wypłaconej przez organ właściwy wierzycieli musiał zostać rozpatrzony odmownie.

Kolegium dodatkowo wskazuje, iż rozstrzygając niniejszą sprawę brak podstaw do zastosowania art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy. Na podstawie tego przepisu możliwe jest umorzenie należności z uwagi na sytuację dochodową dłużnika, bez konieczności oceny stopnia wyegzekwowania długu z tytułu alimentów, ale tylko w odniesieniu do wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tymczasem należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych (w przeciwieństwie do świadczeń z funduszu alimentacyjnego), nie mogą być umorzone z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego.

W stanie faktycznym sprawy, wnioskiem sporządzonym dnia 21 kwietnia 2010 r., Z.K. wystąpił o umorzenie kwoty 7.805,00 zł przynależnej likwidatorowi funduszu. Oceniając ten wniosek należało mieć na względzie, iż likwidatorem funduszu alimentacyjnego - zgodnie z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.), jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie spraw o świadczenia z funduszu, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy. W myśl art. 68 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególnie uzasadnionych przypadkach związanych z sytuacją zdrowotną lub rodzinną osoby, przeciwko której jest prowadzona egzekucja alimentów, lub osoby zobowiązanej do zwrotu bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu, likwidator może umorzyć, rozłożyć na raty lub odroczyć termin płatności należności likwidowanego funduszu z tytułu wypłaconych lub bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu. Wobec tego, wniosek Z. K. powinien rozstrzygnąć Prezes ZUS, co oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie w zakresie punktu 2 osnowy, organ pierwszej instancji orzekł w sprawie, w której nie był właściwy. W tych okolicznościach, koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu II osnowy i umorzenie postępowania pierwszej instancji w tym zakresie. Jednocześnie Kolegium wskazuje, iż zadaniem organu pierwszej instancji, po zwrocie akt niniejszej sprawy, będzie przekazanie wniosku złożonego przez Z. K. dotyczącego umorzenia kwoty przynależnej likwidatorowi funduszu, organowi właściwemu, przy zachowaniu reguł określonych w art. 65 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło, jak w osnowie.

Skargę na powyższą decyzję złożył wnioskodawca. Wniósł o uchylenie decyzji w całości ze względu na naruszenie prawa materialnego, administracyjnego oraz zasad współżycia społecznego w tym Konstytucji RP i rozporządzenia Rady Europy nr 1346/2000 oraz konwencji o prawach człowieka.

Skarżący podał, że nie zna treści decyzji SKO albowiem, gdy był w Polsce akt nie było w siedzibie SKO, gdyż przewodnicząca zabrała akta do domu celem sporządzenia uzasadnienia. Odmówiono podania treści rozstrzygnięcia, później po powrocie do Szwecji odmówiono takiej informacji telefonicznie.

Stwierdził, że Sąd w Ornskoldsvik wyrokiem z dnia 4 maja 2009 r. ogłosił upadłość skarżącego. Zatem wszelkie zobowiązania alimentacyjne, sprzed 4 maja 2009 r. nie mogą być dochodzone w drodze egzekucji administracyjnej.

Podał, że dysponuje między innymi orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2011 r. o sygn. akt II OSK 425/10, w którym stwierdzono, że "Możliwość ogłoszenia upadłości polskiego obywatela za granicą potwierdził wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 22 listopada 2012 r. (sygn. C-116/11) w sprawie zainicjowanej pytanie prejudycjalnym poznańskiego Sądu upadłościowego gdzie Trybunał stwierdził jednoznacznie, że każda forma upadłości w jednym kraju członkowskim i jej skutki muszą być respektowane przez sądy innego Kraju Unii Europejskiej.

W świetle § 3 ust. 1 unijnego Rozporządzenia 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego w przypadku otwarcia postępowania upadłościowego w jednym z Państw UE jego skutki rozciągają się na wszystkie pozostałe Państwa Członkowskie od dnia ogłoszenia orzeczeń".

Wszczęte postępowanie upadłościowe wywołuje skutki, które wynikają z prawa państwa wszczęcia postępowania w każdym innym państwie członkowskim bez dopełnienia jakichkolwiek formalności (art. 17 rozporządzenia).

Skarga zawiera liczne cytaty z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2011 r. i interpretację skarżącego poszczególnych jego fragmentów.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi a uzasadniając swoje stanowisko przywołało argumentację zawartą w decyzji.

Podało, że całość argumentacji skarżącego sprowadza się w znacznej mierze do stwierdzenia, że skoro sąd szwedzki ogłosił upadłość Z. K., to jego zobowiązania alimentacyjne sprzed daty ogłoszenia upadłości, nie mogą być dochodzone. Skarżący powołuje się przy tym na rozporządzenie Rady (WE) Nr 1346/2000.

Stwierdziło, że w będącej przedmiotem skargi decyzji Kolegium wyjaśniało już jednak, że ogłoszenie upadłości na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Ornskoldsvik z dnia 4 maja 2009 r. pozostaje bez związku z sytuacją prawną Skarżącego w rozpatrywanej przez organy administracyjne sprawie. Skutki orzeczenia upadłości na podstawie rozporządzenia Rady (WE) Nr 1346/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz. U. UE L z dnia 30 czerwca 2000 r.) rozciągają się na wszelkie aktywa upadłego na terytorium całej Unii Europejskiej. Jednakże w odniesieniu do zobowiązań, skutki te określone zostały w artykule 17 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia, zgodnie z którym "Jakiekolwiek ograniczenie praw wierzycieli, w szczególności odroczenie płatności lub zwolnienie z długu wskutek postępowania, wywiera skutek co do majątku znajdującego się na terytorium innego Państwa Członkowskiego tylko w odniesieniu do wierzycieli, którzy wyrazili na to zgodę." Wierzyciel - Miasto Ż. nie brał udziału w postępowaniu upadłościowym, nie wyraził również zgody na odroczenie płatności lub zwolnienie z długu. Zatem zobowiązanie dłużnika – Z. K. nadal istnieje i jest wymagalne. W związku z powyższym należało - zdaniem Kolegium - uznać, że prowadzone w Szwecji postępowanie upadłościowe wobec dłużnika Z. K. nie miało wpływu na istnienie zobowiązania alimentacyjnego, jak również na ocenę skuteczności prowadzonej przeciwko niemu egzekucji.

Kolegium zauważa również, że czym innym jest możliwość dochodzenia powstałych zobowiązań na drodze postępowania sądowego, a następnie egzekucyjnego od przedsiębiorcy, w stosunku do którego ogłoszono upadłość, a czym innym jest zaś roszczenie tego przedsiębiorcy o umorzenie jego zobowiązań powstałych w związku z obowiązkiem alimentacyjnym.

Wojewódzki sąd Administracyjny zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Wówczas to Sąd w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. może w zależności od okoliczności uchylić zaskarżoną decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.

Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądu oparta na wskazanych przepisach daje podstawę do uznania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2012r. nr 1228 ze zm.) – dalej ustawa.

Mówi on w ust. 1, że organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

W ust. 2 zaś stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Umorzenie należności następuje w drodze decyzji alimentacyjnej (ust. 3).

Z przepisu powyższego wynika, że organami uprawnionymi do umorzenia należności są organ właściwy wierzyciela oraz organ właściwy dłużnika. Jednakże mogą one wydawać decyzje w tym względzie w oparciu o inne przesłanki, organ wierzyciela – uwzględniając sytuację rodzinną i dochodową, organ dłużnika – okres wpłat świadczeń. Przy czym organ właściwy wierzyciela może również odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Organ właściwy wierzyciela może dokonywać umorzenia (rozłożenia na raty, odroczenia terminu płatności) z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast co wynika z art. 30 ust. 1 ustawy (zdanie pierwsze) organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy czyli należności 1) z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i 3) należności limitowane funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłacanych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974r. o funduszu alimentacyjnym (...).

Istotna zatem do rozpoznania sprawy jest treść wniosku skarżącego z jakiego tytułu posiada zobowiązania oraz do jakiego organu złożył wniosek w przedmiocie umorzenia oraz czy i w jakim okresie realizował zobowiązania zgodnie z treścią wyroku.

W niniejszej sprawie strona złożyła dwa wnioski połączone do wspólnego rozpoznania, w dniu 22 października 2009 r. oraz w dniu 21 kwietnia 2010 r. Prosiła w nich o umorzenie 30% zaliczki alimentacyjnej wypłaconej przez organ właściwy wierzyciela – Prezydenta Miasta Ż. na rzecz synów zainteresowanego B. i I. za okres od 1 września 2005 r. do 30 września 2008 r. oraz kwoty 7.805 zł przynależnej likwidatorowi funduszu. Jeśli idzie o należność przysługującą likwidatorowi funduszu Sąd w tym zakresie w całości podziela stanowisko organu II instancji.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz synów B. i I. w wysokości po 200 zł miesięcznie na każdego z synów na podstawie wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 13 maja 2004 r. – sygn. akt 3394/93. Wyrokiem tym zmieniono wyrok Sądu Rejonowego w Oleśnicy – sygn. akt RIII 13/99, którym żądano alimenty w łącznej kwocie 450 zł.

Zainteresowany nie wywiązywał się z nałożonego przez Sąd obowiązku dobrowolnego regulowania należności z tytułu zasądzonych alimentów, uprawnionym wypłacane były zaliczki alimentacyjne na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych.

Należności powstałe w wyniku tych wypłat są objęte dyspozycją art. 28 ust. 1 pkt 2.

Zatem jeśli idzie o zaliczki alimentacyjne wypłacone osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej mogą one być na podstawie art. 30 ust. 1 obowiązującej ustawy przedmiotem umorzenia.

W tych okolicznościach istotne jest czy skarżący spełniał drugą przesłankę czy egzekucja wobec dłużnika była skuteczna przez okres wskazany w art. 30 ust. 1 pkt 1, 2 lub 3.

Zainteresowany we wskazanych wyżej wnioskach o umorzenie należności wskazywał 3 letni okres skuteczności egzekucji.

Organy powyższą okoliczność ustaliły w oparciu o informacje Prezydenta Miasta Ż. – wierzyciela oraz organów prowadzących egzekucję: Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy oraz Sądu Okręgowego w Gliwicach. Pierwszy z organów egzekucyjnych prowadził postępowanie egzekucyjne do dnia 18 czerwca 2010 r. Od dnia 22 czerwca 2009 r., postępowanie wobec dłużnika alimentacyjnego prowadzone było na podstawie konwencji o dochodzeni roszczeń alimentacyjnych za granicą sporządzoną w Nowym Jorku w dniu 20 czerwca 1956 r. (Dz.U. z 1961 r., Nr 17, poz. 87) za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Gliwicach.

Prowadzone przez Komornika postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone w dniu 18 czerwca 2010 r. na wniosek wierzyciela.

Z pism Komornika przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy z dnia 1 marca 2011 r. oraz z dnia 13 grudnia 2010 r. wynika, że zadłużenie zobowiązanego wynosi:

- z tytułu alimentów 7.733,90 zł

- z tytułu odsetek 10.388,99 zł

- z tytułu odsetek zaległych dla Funduszu Alimentacyjnego 1,85 zł

- z tytułu zaliczki alimentacyjnej 2.040,90 zł

- z tytułu opłaty egzekucyjnej 3.858,96 zł

- z tytułu wydatków gotówkowych 56,50 zł.

W piśmie – zaświadczeniu z dnia 1 marca 2011 r. Komornik przedstawił przebieg egzekucji należności w poszczególnych miesiącach, z którego wynika, że wyegzekwowane od dłużnika kwoty wpływały nieregularnie i były niższe niż wysokość zasądzonych alimentów. Wynika z niego brak wpłaty w miesiącu marcu 2007 r., a w roku 2008 – w styczniu, marcu, lipcu, sierpniu, październiku, listopadzie, grudniu. W roku 2009 r. w okresie od stycznia do kwietnia 2009 r.

W piśmie z 13 grudnia 2010 r. Komornik poinformował, że w okresie od 2001 r. do 2007 r. prowadzona przez niego egzekucja była tylko częściowo skuteczna.

Powyższe daje podstawę do uznania, że egzekucja Komornicza w ostatnich 3 latach przed złożeniem wniosku nie była skuteczna ponieważ wierzycielka nie otrzymywała w pełnej kwocie zasądzonych alimentów.

Sąd Okręgowy w Gliwicach w piśmie z dnia 15 marca 2011 r. podał, że od stycznia 1999 r. do stycznia 2001 r. dłużnik realizował obowiązek zgodnie z orzeczeniem Sądu, od lutego 2001 r. do stycznia 2011 r. wpłacał należności alimentacyjne w taki sposób, że w niektórych miesiącach występuje niedopłata, a w niektórych nadpłata.

Z powołanego pisma wynika także, że na poczet wpłat alimentacyjnych dokonano zaliczenia środków pieniężnych złożonych w depozycie sądowym (nawet tych, które zostały przez wierzyciela podjęte – sygn. akt Nsm 104/09 z pominięciem organu egzekucyjnego jak i środków wypłaconych przez dłużnika oraz wyegzekwowanych przez Komornika Sądowego. Na pismo organu I instancji o przekazanie informacji o postępowaniu Sąd odpowiedział w dniu 23 marca 2015 r. Poinformował, że postępowanie toczyło się na wniosek wierzycieli I. i B. K. reprezentowanych przez matkę M. K. z dnia 22 czerwca 2009 r. o realizację alimentów. Wniosek został przesłany do właściwych organów w Szwecji. "W wyniku braku współpracy wierzyciela w Sądem, zwłaszcza nie przesłania rozliczenia zaległości, ostatecznie w dniu 7 lipca 2014 r. sprawa została zamknięta. Wobec braku rozliczenia zaległości tut. Sąd nie ma wiedzy dotyczącej wysokości przekazanych alimentów. Nie posiada wysokości wpłat".

W tej sytuacji organy uznały – wobec braku jakiejkolwiek informacji dotyczącej postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Gliwicach, ustalenia poczynione na podstawie pisma z dnia 15 marca 2011 r. pozostają aktualne w zakresie oceny skuteczności egzekucji należności w czasie, kiedy egzekucja była prowadzona za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Gliwicach przez organ właściwy na terenie Szwecji.

W ocenie Sądu postępowanie organu w wymienionym wyżej zakresie jest prawidłowe i logiczne.

Podobnie jak też rozpoznanie wniosku skarżącego z dnia 20 lutego 2015 .r o wystąpienie do szwedzkiego organu egzekucyjnego w jakim terminie i w jakim okresie była skuteczna egzekucja alimentów. Organy uznały, że skoro egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego prowadzona na podstawie konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą sporządzona w Nowym Jorku dnia 20 czerwca 1956 r. (Dz.U. z 1961 r., Nr 17, poz. 87) odbywała się za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Gliwicach i na tę okoliczność została wydana stosowna informacja znajdująca się w aktach sprawy, jak również okoliczności skuteczności przeprowadzonej egzekucji zostały ustalone w oparciu o pisma powołane przez Prezydenta Miasta Ż., to przeprowadzenie wnioskowanego dowodu jest zbędne.

Organ I instancji wyjaśnił aktualną wysokość zadłużenia wnioskodawcy u wierzyciela – Prezydenta Miasta Ż.. Z pisma Prezydenta Ż. z 23 kwietnia 2015 r. wynika, że zadłużenie strony z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych na dzień 21 kwietnia 2015 r. wynosi łącznie 7.354 zł – w tym należność główna 5.122,94 zł – odsetki 2.231,06 zł. Zaś zadłużenie z tytułu wypłacanej zaliczki alimentacyjnej na rzecz uprawnionych na dzień 23 kwietnia 2015 r. wynosi 1.341,72 zł, na którą to kwotę składają się: należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej w wysokości: 1.274,63 zł oraz kwota 67,09 zł z tytułu 5% należności organu właściwego wierzyciela, o których mowa w art. 12 ust. 1 ustawy dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej.

Rozbieżność co do wysokości zadłużenia pomiędzy zaświadczeniami Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy a zaświadczeniami Sądu Okręgowego w Gliwicach i Prezydenta Miasta Ż. zostały wyjaśnione przez organ I instancji w Gliwicach. Komornik nie uwzględnił środków pieniężnych złożonych przez wnioskodawcę do depozytu sądowego (Sąd Rejonowy w Żorach, sygn. akt III Nsm 79/08, sygn. akt III Nsm 224/08, sygn. akt III Nsm 104/09). Uczyniły to Sąd Okręgowy w Gliwicach oraz Prezydent Miasta Ż..

Zgodzić się również należy z organami, że skuteczna egzekucja należności zgodnie z art. 30 ust. 1 to egzekucja prowadzona w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten uzależnia umorzenie należności od skutecznie prowadzonej egzekucji. Wszelkie inne wpłaty, z pominięciem organu egzekucyjnego nie wywołują skutku w postaci skutecznej egzekucji. Powyższe uwagi dotyczą dokonanej przez skarżącego wpłaty do depozytu. Wypłata z depozytu następuje na wniosek osoby uprawnionej, wymaga podjęcia określonych czynności.

W tych też okolicznościach uznać należy, że przesłanki wymienione w art. 30 ust. 1 warunkujące umorzenie należności alimentacyjnych zostały spełnione, tym samym rozstrzygnięcie, którego dokonał organ jest prawidłowe.

Dodać też należy, że Sąd podziela stanowisko organu, że w prawach umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych mają zastosowanie przepisy obecnie obowiązującej ustawy.

Niewątpliwie wniosek skarżącego został złożony pod rządami ustawy z dnia 7 września 2007 r., która weszła w życie z dniem 1 października 2008 r. W przepisach przejściowych obowiązującej ustawy, w art. 41, art. 42 ust. 2 i art. 43 ust. 1 uregulowano granice stosowania przepisów dotychczasowych. Z wymienionych przepisów wynika, że obejmują one sprawy dotyczące zaliczek alimentacyjnych, do których prawo powstało do dnia wejścia w życie ustawy, sprawy o nienależnie pobrane zaliczki alimentacyjne, sprawy dotyczące egzekucji należności z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych. W ocenie Sądu określenie w przepisach przejściowych spraw co do których mają zastosowanie przepisy nie obowiązującej już ustawy daje podstawy do stwierdzenia, że umorzenie zaliczek alimentacyjnych, a taka instytucja istniała w ustawie z marca 2005 r., jest rozpoznawane na mocy obowiązujących przepisów. Art. 30 ustawy odwołujący się w ust. 1 do art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy reguluje kwestię umorzenia zaliczek alimentacyjnych, z wniosku złożonego po dniu 30 września 2008 r., pod działaniem ustawy z dnia 7 września 2007 r.

Skarga nie odnosi się, nie polemizuje z uzasadnieniem decyzji opartym na art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zainteresowany podaje, "że nie zna rozstrzygnięcia. Uważa jednak, że postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone i należności z tytułu zaległości alimentacyjnych nie mogą być dochodzone z uwagi na to, że Sąd w Ornskoldsvik wyrokiem z dnia 4 maja 2009 r. ogłosił upadłość skarżącego. Zatem wszystkie zobowiązanie alimentacyjne sprzed 4 maja 2009 r. nie mogą być dochodzone w drodze egzekucji administracyjnej". Powołał też § 3 ust. 1 Rozporządzenia 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego, twierdzi, że w przypadku wszczęcia postępowania upadłościowego w jednym z Państw UE jego skutki rozciągają się na wszystkie pozostałe państwa członkowskie od dnia ogłoszenia wyroku.

Wskazał również, na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt II CSK 425/10, którym według skarżącego potwierdza między innymi powołane wyżej argumenty.

W powołanej kwestii niesporne jest, co stwierdzono wyżej, że ogłoszono upadłość strony wyrokiem Sądu w Ornskoldsvik w dniu 4 maja 2009 r. Wierzytelność z tytułu zaległych alimentów i zaliczek alimentacyjnych według skarżącego została przez niego zgłoszona. Niekwestionowane jest jednak, że wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu upadłościowym, nie zgłosił wierzytelności. Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1346/2000 w sprawie postępowania upadłościowego w Rozdziale II opisanym jako uznanie postępowań upadłościowych, w art. 17 – Skutki uznania – w ust. 2 stanowi: Skutki postępowania określone w art. 3 ust. 2 (skutki postępowania upadłościowego na terytorium państwa, w którym znajduje się oddział działalności nie podstawowej są ograniczone do majątku dłużnika znajdującego się na terytorium tego państwa) nie mogą być podważone w innych Państwach Członkowskich. Jakiekolwiek ograniczenie praw wierzycieli, w szczególności odroczenie płatności lub zwolnienie z długu wskutek postępowania, wywiera skutek co do majątku znajdującego się na terytorium innego Państwa Członkowskiego tylko w odniesieniu do wierzycieli, którzy wyrazili na to zgodę.

Zauważyć ponadto należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 24 marca 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium zaleciło organowi I instancji ustalenie, czy i jak zakończyły się postępowania wszczęte przeciwko Komornikowi Sądowemu prowadzącemu sprawę Z. K., czy prowadzone postępowania miały wpływ na przedmiotowe postępowanie.

Wykonując powyższe zalecenia organ zwrócił się do strony o wskazanie postępowań prowadzonych przeciwko wymienionemu wyżej Komornikowi.

Skarżący wskazał sprawę toczącą się przed Sądem Rejonowym w Trzebnicy I Wydział Cywilny – sygn. akt I Co 1149/11, Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej I Wydział Cywilny, sygn. akt IC 946/13, Sądem Rejonowym w Sanoku I Wydział Cywilny, sygn. akt IC 39/11.

Jeśli idzie o pierwszą sprawę, kopię postanowienia wydanego przez Sąd Rejonowy w Trzebnicy sygn. akt I Co 1149/11 nadesłał zainteresowany. Wynikało z niego, że postępowanie toczyło się na skutek skargi dłużnika na zajęcie Komornika T. S. wierzytelności dłużnika w stosunku do [...]Spółka z o.o. w S. stwierdzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Sanoku, egzekwowanej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Krzyków S. P., zgodnie z którym Sąd umorzył postępowanie wywołaniem skargi oraz stwierdził nieprawidłowości czynności Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy T. S. polegającej na zajęciu wierzytelności dłużnika w stosunku do [...] Spółka z o.o., zasądzonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Sanoku, w zakresie diet oraz w zakresie wynagrodzenia za pracę ponad 3/5 kwoty zasądzonej z tego tytułu.

Sąd Rejonowy w Sanoku w odpowiedzi na pismo organu z dnia 15 października 2014 r. podał, że sprawa o sygn. IC 39/11 z powództwa [...] Spółka z o.o. w Sanoku przeciwko Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym we Wrocławiu i [...] SA w W. o zapłatę kwoty 7.487 zł została zakończona, a zapadłe rozstrzygnięcie nie dotyczyło skarżącego.

Jeśli idzie o sprawę IC 946/13 prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej to Sąd ten w piśmie z dnia 24 października 2014 r. poinformował, że toczy się ona z powództwa wnioskodawcy przeciwko między innymi Komornikowi T. S. – dotyczy odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechaniu przy wykonywaniu władzy publicznej (art. 417 kc) Skarbu Państwa sprawa ta jest w toku.

Mając na uwadze opis wyżej wymienionych spraw należy uznać, że ocena dokonana przez organy w przedmiocie wpływu tych postępowań na niniejsze postępowanie jest prawidłowe. Organy obu instancji uznały, że sprawa tocząca się przed Sądem Rejonowym w Sanoku w ogóle nie dotyczyła stron postępowania. Pozostałe dwie w żadne sposób nie dotyczyły prowadzonej egzekucji z tytułu zaległych alimentów.

Reasumując należy uznać, że brak jest podstaw do uznania, że zaszły okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania. Przedstawiony stan faktyczny jest jednoznaczny – prowadzona egzekucja, co wynika z pism Komornika przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy, Sądu Okręgowego w Gliwicach nie była skuteczna w latach 2007-2010.

Przy czym zauważyć należy, że wskazany wyżej Komornik nie prowadził egzekucji już od 18 czerwca 2010 r. – w tej bowiem dacie została ona na wniosek wierzycieli zawieszona. Sąd Okręgowy w Gliwicach zamknął sprawę w dniu 7 lipca 2014 r., ale poprzedni okres, to jest od daty wpływu wniosku od wierzycieli z dnia 22 czerwca 2009 r. został oceniony jako okres braku współpracy ze skarżącym.

Należy także zauważyć, że gdyby nawet zaliczyć na poczet zaległych należności środki pieniężne złożone przez wnioskodawcę do depozytu sądowego – w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego z Żorach w sprawie III Nsm 224/08 za okres od 1 lipca 2008 r. do 30 czerwca 2009 r. i w sprawie III Nsm 104/09 na okres od 1 lipca 2009 r. do 30 czerwca 2010 r. to pozostają niezapłacone należności za marzec 2007 r. styczeń, marzec 2008 r. (zaświadczenie Komornika przy Sądzie Rejonowym w Oleśnicy z dnia 1 marca 2011 r. oraz z dnia 13 grudnia 2010 r.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak wyżej.