Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1121/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137, art. 216
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. – B.K. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Wojewody z dnia 14 lipca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Starosta decyzją z dnia 23 kwietnia 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. H., M. B., T. B., M. G., J. C. i R. G. o zwrot nieruchomości, orzekł:

1. o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0588 ha, poł. w S., powstałej z podziału działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], odpowiadającej części parceli 1. kat. [...], b. gm. kat. [...] - na rzecz:

- M. B. c. S. i T. w 1/6 cz.,

- K. H. c. S. i T. w 1/6 cz.,

- T. B. s. M. i J. w 1/6 cz.

- M. G. c. M. i W. w 1/6 cz.,

- J. C., c. M. i K. w 1/6 cz.

- R. G. s. M. i K. w 1/6 cz.

2. o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie 1 do zwrotu na rzecz Gminy kwoty 2 607,72 zł, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, tj. każdy w kwocie 434,62 zł,

3. należność określoną w punkcie 2a, 2b, 2c, 2d, 2e i 2f należy wpłacić w terminie 14 dni (...)

4. o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawców części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (po podziale części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]) poł. w S., w granicach parceli 1. kat [...], b. gm. kat. [...].

5. o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawców części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w S., w granicach parceli 1. kat [...], b. gm. kat. S..

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-3 i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.; obecnie tekst jednolity Dz.U. z 2015, poz. 782 ze zm.), dalej "u.g.n.", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "K.p.a.".

Od powyższej decyzji odwołania wniosły strony: Gmina [...] od punktu 1, zaś M. B. od punktu 5 ww. decyzji.

Gmina [...] zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 11 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, a szczególności oparcie się na zeznaniach stron postępowania wnoszących o zwrot nieruchomości, a także na zdjęciach lotniczych, które nie pozwalają na dokonanie prawidłowych ustaleń, co do realizacji celu wywłaszczenia na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, iż "cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości musi być interpretowany bardzo ściśle". Odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w części, a to co do punktu 1 poprzez orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], poł. w S., powstałej z działki nr [...], ewentualnie uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do organu I instancji. Odwołująca wskazała m.in., iż zbędność nieruchomości w tym przypadku należy pojmować w sensie faktycznym oraz prawnym - czyli jako zaistnienie takiego stanu, w świetle którego wykorzystanie jej zgodnie z celem zamierzonym staje się niemożliwe.

Zbędność trzeba oceniać, patrząc przez pryzmat sposobu, w jaki jest wykorzystywana przedmiotowa nieruchomość.(...) Organ I instancji nie prowadził ustaleń faktycznego wykorzystania nieruchomości. Oparcie rozstrzygnięcia na zeznaniach stron postępowania wnoszących o zwrot nieruchomości, a także na zdjęciach lotniczych, nie można uznać za wnikliwe zbadanie stanu faktycznego. Skarżąca Gmina wskazała także, iż już z samej zaskarżonej decyzji wynika, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] wykorzystywana była na cele mieszkaniowe. Między innymi świadek S. P. zeznał, że na terenie działki nr [...] została wydeptana ścieżka biegnąca od ulicy K. w kierunku osiedla. Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, o którą część działki [...] chodzi, lecz już na samej tej podstawie można przyjąć, że nieruchomość była w całości wykorzystywana przez mieszkańców.

Po nieruchomości mieszkańcy przechodzili także do swojego miejsca zamieszkania. Organ I instancji wadliwie ustalił, iż jedynie część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] była wykorzystywana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przyjęcie, że zachodnia część działki nr [...] (działka nr [...]) została objęta realizacją celu wywłaszczenia a jej wschodnia część nie - nie może się ostać. Przed dokonaniem podziału działka nr [...] stanowiła jednolitą całość. Sprzeczne z doświadczeniem życiowym jest zatem uznanie, że mieszkańcy wykorzystywali jedynie część nieruchomości - w sytuacji gdy na gruncie nie był uwidoczniony podział, a działka znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie bloków mieszkalnych. Skarżąca podniosła także, iż sporna nieruchomość była wykorzystywana przez mieszkańców osiedla [...] jako teren rekreacyjny. Zatem cele postępowania wywłaszczeniowego związane z państwowym budownictwem mieszkalnym zostały zrealizowane.

Z kolei w odwołaniu od punktu 5 decyzji M. B. wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 14 lipca 2015 r. znak [...], na podstawie art. 9a u.g.n., oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty nr [...] z dnia 23 kwietnia 2014 r. w części dotyczącej punktów 1,2,3 i 5 i w tym zakresie orzekł:

I. o zwrocie nieruchomości oznaczonej jak w pkt 1. decyzji I instancji na rzecz:

a) M. B. c. S. i T. w 1/3 cz.,

b) T. B. s. M. i J. w 1/6 cz.,

c) M. G. c. M. i W. w 1/6 cz.,

d) J. C., c. M. i K. w 1/6 cz.,

e) R. G. s. M. i K. w 1/6 cz.

II. o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie I do zwrotu na rzecz Gminy kwoty 2 606,22 zł, odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości – w kwotach proporcjonalnych do części zwróconej nieruchomości,

III. należność określoną w punkcie IIa, Ilb, lIc, IId, Ile należy wpłacić w terminie 14 dni (...),

IV. o odmowie zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w S., w granicach parceli 1. kat. [...], b. gm. kat. S. na rzecz: M. B., T. B., M. G., J. C. i R. G..

Organ wskazał, że niniejsza decyzja zatwierdziła podział nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0740 ha (operat [...] na działki nr nr : [...] i [...]), a gdy stosownie do treści art. 9 u.g.n., stanie się wykonalna, stanowić będzie podstawę do dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej oraz wprowadzenia zmian w katastrze nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji opisaną na wstępie decyzją oparł się na pozyskanych przez siebie środkach dowodowych, w tym dokumentach z akt postępowania wywłaszczeniowego, opracowaniu zatytułowanym : "Inwentaryzacja syntetyczna", sporządzonym w 1965 r. dla potrzeb planu ogólno-perspektywicznego miasta [...] (1980 r.), pozyskanych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. zdjęć lotniczych obszaru nieruchomości objętego wnioskiem o zwrot (z lat 1957, 1971, 1974, 1982, 1987 i 2009), archiwalnych mapach sytuacyjnych z 20 lutego 2002 r. i 22 lipca 2008 r., aktualnej mapie sytuacyjno-wysokościowej określającej obecny stan zagospodarowania ww. terenu, protokołów z rozpraw administracyjnych połączonych z oględzinami nieruchomości, protokołów z przesłuchań świadków, pismach Urzędu Miasta [...] dotyczących ustalenia zameldowania pierwszych lokatorów bloków nr [...] i nr [...] przy ulicy S., piśmie Urzędu Miasta i Gminy [...] z 26 lipca 2010 r. nr [...] skierowanym do K. H. dotyczącym wstrzymania inwestycji na działkach nr: [...] i [...] poł. w S. oraz pochodzących z aktualnego planu miasta [...] zdjęć terenu objętego postępowaniem obrazujących aktualny stan jego zagospodarowania i pismach dysponentów mediów.

Organ I instancji ustalił, iż w zakresie działki nr [...] (wydzielonej z działki nr [...] odpowiadającej części wywłaszczonej parceli [...] nie zostały zrealizowane na tym terenie prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, wskazanego w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 13 sierpnia 1958 r. znak: [...] tj. cele państwowego budownictwa mieszkaniowego. Natomiast wydzielana z działki nr [...] nowopowstała działka nr [...] i część działki nr [...] zostały, zdaniem organu I instancji, wykorzystane na cel wywłaszczenia.

Jak ustalił organ I instancji w rejonie miasta [...], którego dotyczy to postępowanie powstało osiedle [...]. Organ I instancji bezskutecznie poszukiwał we właściwych archiwach dokumentów, na podstawie których możliwe byłoby pozyskanie planu realizacyjnego osiedla [...] w S..

Na podstawie dokumentacji planistycznej, a szczególności "Inwentaryzacji syntetycznej" z 1965 r. organ I instancji ustalił, iż w 1965 r. istniały już bloki nr [...] i [...] przy ulicy S. oraz droga wewnątrzosiedlowa stanowiąca połączenie tych budynków z ulicą K., zaś część parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. S. odpowiadająca części działki nr [...] znalazła się w granicach obszaru określonego jako: łąki i pastwiska, podczas, gdy część działki nr [...], w granicach parceli 1. kat. [...], b. gm. kat. S. znalazła się w granicach obszaru określonego jako teren mieszkalnictwa zbiorowego. Zarówno zeznania świadków, jak i zdjęcia lotnicze z lat 1971, 1974, 1982 i 1987 potwierdzają, iż część działki nr [...] nie obejmowała żadnej ulicy, zieleni urządzonej, jak i infrastruktury osiedlowej, lecz jedynie "wydeptane ścieżki".

Dopiero w toku postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości rozpoczęto na niej budowę parkingu, która została wstrzymana, na co wskazują zdjęcie lotnicze z roku 15 kwietnia 2009, archiwalne mapy sytuacyjne z lat 2002 i 2008, pismo Urzędu Miasta i Gminy z dnia 26 lipca 2010 r. nr [...] skierowane do K. H. dotyczące wstrzymania inwestycji budowy parkingu na ww. terenie, protokół z przesłuchania M. B.. Natomiast stan zagospodarowania działki nr [...], poł. w S. w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. S. i wydzielonej po podziale z działki nr [...] - działki nr [...] ustalony na podstawie ww. dowodów wskazywał, że zostały one wykorzystane na budowę osiedla mieszkaniowego. Powyższe w przypadku części działki nr [...], odpowiadającej części wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] (obejmującej obszar przed blokiem nr [...]) potwierdza zdjęcie lotnicze z 1971 r. (wskazujące na zagospodarowanie przedmiotowego obszaru w sposób odmienny, niż przed wywłaszczeniem i uporządkowany, w obszarze którego na części nieruchomości nie objętej postępowaniem była zlokalizowana piaskownica wraz z terenem utwardzonym wokół niej). Jak ustalił organ I instancji stan ten potwierdzają również zdjęcia lotnicze z lat 1974 r., 1987 r., natomiast na podstawie zdjęcia lotniczego z 15 kwietnia 2009 r. można stwierdzić, iż teren ten obejmował zieleniec osiedlowy, w obszarze którego, na terenie przyległym do przedmiotu roszczenia zlokalizowana była piaskownica.

Zagospodarowanie tego terenu na cel wywłaszczenia potwierdzają również dokumenty planistyczne, daty zameldowania pierwszych lokatorów w bloku nr [...], informacje pozyskane od dysponentów mediów, jak również rozprawy administracyjne wraz z oględzinami terenu z lat 2011 i 2012. Natomiast odnośnie działki nr [...] (odpowiadającej zachodniej części działki nr [...]) w granicach parceli 1. kat. [...] zdjęcia lotnicze z lat 1971, 1974, 1982 wskazują na wykorzystanie tej nieruchomości na ścieżki dla mieszkańców osiedla umożliwiającej przejście do osiedla od ulicy K.. Ponadto z zeznania świadka wynika, iż teren ten w latach 80 tych został zabudowany chodnikiem, widocznym na mapach archiwalnych z lat 2002 i 2008, jak również na zdjęciu lotniczym z 2009 r sprzed daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości.

Odnosząc się do kwestii zrealizowania celu wywłaszczenia (określonego ogólnie jako cele budownictwa mieszkaniowego) na części działki nr [...] i [...], poł. w S. (w granicach parceli 1. kat. [...]) po upływie wskazanych w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. terminów, zgodnie z którym nieruchomością zbędną na cel wywłaszczenia jest nieruchomość, na której inwestycje związane z celem wywłaszczenia nie rozpoczęły się co najmniej w ciągu 7 lat od daty ostateczności orzeczenia PWRN w K. z dnia 13 sierpnia 1958 r. nr [...], tj. od 27 października 1958 r., albo nie zakończyły się do 10 lat od dnia, w którym ww. orzeczenie stało się ostateczne, tj. do 1968 r., organ I instancji powołał się na szereg wyroków sądowych wskazujących na niesłuszność stosowania ww. przepisu określającego terminy w jakich inwestycja miała być realizowana na nieruchomości, których wywłaszczenie nastąpiło na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości lub ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, kiedy to Skarb Państwa nie był związany tymi terminami. W orzecznictwie upowszechnił się bowiem pogląd, iż jeżeli na nieruchomości wywłaszczonej w trybie ww. ustaw został zrealizowany cel wywłaszczenia, lecz po upływie wskazanych w 137 u.g.n. terminów, a nieruchomość ta od wielu lat jest wykorzystywana na cel wywłaszczenia, powyższe nie powinno prowadzić do zwrotu tej nieruchomości.

Organ l instancji wskazał również na wyrok z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt. I 38/11 Trybunału Konstytucyjnego, w którym orzeczono o niezgodności art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje się nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel wywłaszczenia.

Organ I instancji wskazał zatem, iż wnioskodawcy złożyli wniosek o zwrot nieruchomości w okresie, gdy był już urządzony zieleniec na części działki nr [...] przy bloku nr [...], (w granicach parceli 1. kat. [...], b. gm.kat. S.) przy ulicy S., jak również gdy był już wykonany chodnik na części działki nr [...] odpowiadającej działce nr [...], a także powstało uzbrojenia osiedla, z których to inwestycji od wielu lat korzystali mieszkańcy osiedla [...]. W konsekwencji w świetle przytoczonych wyroków organ I instancji uznał, iż nie można uznać przedmiotowych nieruchomości za zbędne na cel ich wywłaszczenia.

Natomiast w zakresie części działki nr [...], odpowiadającej wydzielonej na potrzeby postępowania zwrotowego działce nr [...], organ I instancji stwierdził na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż ww. nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia i orzekł o jej zwrocie oraz zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 13 sierpnia 1958 r. nr [...] na rzecz spadkobierców poprzednich współwłaścicieli nieruchomości: S. F. i L. G. tj.: M. B., K. H., T. B., M. G., J. C. i R. G..

W toku postępowania odwoławczego organ ustalił, iż jedna ze stron postępowania – K. H. zmarła. Do akt postępowania pozyskano akt zgonu nr [...] K. H., wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w S., na podstawie którego ustalono, iż wyżej wymieniona zmarła w dniu 27 lipca 2014 r. w S.. W związku z powyższym złożono do akt przedłożony przez M. B. zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia rep. A Nr [...] z dnia 19 listopada 2014 r., na podstawie którego organ ustalił, iż spadek po K. H. nabyła z mocy ustawy siostra spadkodawczyni M. B..

Do akt niniejszego postępowania organ I instancji przesłał na etapie postępowania odwoławczego archiwalne zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu wykonane w latach 1994 r., 1997, 2003 oraz w 2012 r. Ponadto ze znajdujących się w Archiwum Urzędu Wojewódzkiego w K. akt postępowania wywłaszczeniowego pozyskano również kopię postanowienia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych [...] z dnia 23 czerwca 1962 r. o sprostowaniu orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości znak: [...] z dnia 13 maja 1957 r., [...] z dnia 13 maja 1957 r., [...] z dnia 13 sierpnia 1958 r. oraz [...] z dnia 2 grudnia 1957r. [...] z dnia 17.06.1959 r.

Organ zaznaczył, że sprostowanie orzeczenia PWRN w K. znak: [...] z dnia 13 sierpnia 1958 r. nie dotyczyło parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. S..

Organ odwoławczy zauważył, iż odwołania Gminy [...] i M. B. zakwestionowano jedynie punkt 1 zaskarżonej decyzji Starosty o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], powstałej z podziału działki nr [...], położonej w S. oraz punkt 5 ww. decyzji tj. orzeczenie o odmowie zwrotu działki nr [...], położonej w S..

Organ wyjaśnił, iż stosownie do treści art. 140 ust. 1 u.g.n., zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest związany ze zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. W konsekwencji odwołanie się przez Gminę [...] od punktu 1 decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości powoduje, iż postępowanie odwoławcze dotyczy immamentnie również punktów 2 i 3 ww. decyzji, w których orzeczono o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości zwracanego z tytułu zwrotu nieruchomości przez spadkobierców poprzednich współwłaścicieli nieruchomości na rzecz Gminy [...].

Z kolei zakwestionowanie przez M. B. rozstrzygnięcia zawartego w pkt 5 zaskarżonej decyzji Starosty [...], z dnia 23 kwietnia 2014 r. dotyczy takiej części tej decyzji, która mogłaby stanowić przedmiot oddzielnej samodzielnej sprawy administracyjnej dotyczącej tylko odmowy zwrotu części działki nr [...] i od którego można złożyć odrębne odwołanie.

W aktualnym stanie faktycznym w miejsce zmarłej strony w postępowaniu odwoławczym weszła jej jedyna spadkobierczyni – M. B. i to na rzecz tej strony powinien obecnie nastąpić zwrot przypadającego K. H. udziału w nieruchomości, jak również to M. B. powinna w konsekwencji zostać zobowiązana do zwrotu odszkodowania za zwracany udział przypadający K. H. we współwłasności wywłaszczonej nieruchomości.

W związku z powyższym organ uznał, że nie stało się ostateczne orzeczenie Starosty zawarte w zaskarżonej decyzji w punktach: 1,2,3,5 i taki jest zakres niniejszego postępowania odwoławczego.

Tym samym w części dotyczącej punktu 4 tej decyzji tj. odmowy zwrotu części działki nr [...](po podziale części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]), decyzja stała się ostateczna i nie może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu odwoławczym.

W nakreślonym powyżej zakresie postępowania odwoławczego odnosząc się do możliwości zwrotu na rzecz wnioskodawców działek nr [...] i nr [...], poł. w S. w pierwszej kolejności organ zauważył, iż niewątpliwie w przedmiotowej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły wszystkie uprawnione do tego osoby, to znaczy wszyscy spadkobiercy jej poprzednich współwłaścicieli: S. F. i L. G..

Po drugie zaś ww. nieruchomość może zostać uznana za wywłaszczoną w rozumieniu u.g.n., gdyż jej nabycie nastąpiło w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Jeśli chodzi o kwestię ustalenia, czy zwracana działka nr [...], położona w S., rzeczywiście stała się zbędna na cel wywłaszczenia, organ odwoławczy wyjaśnił, iż podziela w tym zakresie ocenę dokonaną przez organ I instancji.

Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności z dokumentów planistycznych, zdjęć lotniczych, zeznań świadków i map archiwalnych na przedmiotowym terenie nie zostały wykonane do dnia złożenia wniosku o zwrot prace inwestycyjne związane z budową osiedla mieszkaniowego. Za takie prace nie można bowiem uznać podjętej przez Gminę budowy parkingu samochodowego w toku trwania postępowania zwrotowego (o czym świadczą mapa sytuacyjno-wysokościowa z 2008 r. oraz pismo Urzędu Miasta i Gminy z 26 lipca 2010 r. nr [...], pismo K. H. z dnia 13 lipca 2010 r. do Burmistrza Miasta i Gminy zawierające prośbę o wstrzymanie wszczętej 2 tygodnie przed złożeniem pisma budowy parkingu, jak również zdjęcia lotnicze zawarte w aktach organu l instancji z lat 1971, 1974, 1982, 1987 i 2009 oraz przesłane do akt niniejszego postępowania przez Starostwo Powiatowe w K. zdjęcia lotnicze przedmiotowego terenu z lat 1994, 1997, 2003 i 1012) bowiem na dzień złożenia wniosku przedmiotowy teren był terenem zielonym i niezagospodarowanym.

Na zdjęciu z roku 1994 na części działki [...] odpowiadającej działce nr [...], położonej w S. widoczny jest teren zielony, przez który przebiegają ścieżki. Podobny stan przedstawia zdjęcie z 1997 r. zawierające jednie więcej wydeptanych ścieżek i ziemi nie pokrytej trawą. Na zdjęciu z 2003 r. teren ten pokryty trawą nie jest już tak pokryty ścieżkami. Dopiero na zdjęciu z 2012 r. widoczny jest natomiast parking częściowo wysypany tłuczniem, a częściowo pokryty kostką brukowa, opisany również w protokołach z oględzin nieruchomości z lat 2011 i 2012. Na zdjęciu z 15 kwietnia 2009r. (a więc sprzed daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości tj. 22 czerwca 2009 ) nie jest jeszcze uwidoczniony omawiany parking. W kontekście wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt [...] wskazano, iż działania związane z powstaniem na tej nieruchomości parkingu miały również miejsce po 22 września 2004r. i z tego również powodu skutki prawne omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego "łagodzące" wykładnię przesłanek zbędności w omawianym przypadku nie mogą znaleźć zastosowania.

Organ nie zgodził się z odwołującą Gminą, iż fakt istnienia "wydeptanej" ścieżki, który można wywieść ze zdjęć, jak również z zeznań świadków, stanowił realizację takiego celu. Podobnie fakt istnienia chodnika na działce nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]) nie może, tak jak twierdzi odwołująca, być dowodem na to, iż cała działka nr [...] w zakresie, w jakim odpowiada parceli [...] została wykorzystana na cel wywłaszczenia. W tym miejscu należy bowiem przywołać i podkreślić treść art. 137 ust. 2 ugn, zgodnie z którym jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości w ciągu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna, zwrotowi podlega pozostała część.

Wojewoda nie podzielił również poglądu Gminy, zgodnie z którym Starosta powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, w jaki sposób ten teren zielony na działce nr [...] był wykorzystywany przez mieszkańców osiedla. Należy bowiem zauważyć, iż o sposobie jego wykorzystania wypowiadali się w swoich zeznaniach już świadkowie. Ponadto zeznania te potwierdzały wykonane zdjęcia lotnicze, zgodnie z którymi po terenie tym mieszkańcy przechodzili od ulicy K. do osiedla mieszkaniowego.

Faktyczne wykorzystanie nieruchomości na cele rekreacyjne pomimo niezrealizowania na nieruchomości inwestycji z tym związanych w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia. Przywołane wyżej liczne zdjęcia lotnicze świadczą bowiem o tym, że na tej nieruchomości nie podejmowano w tym celu żadnych działań. Wykorzystanie nieruchomości jedynie na "wydeptane ścieżki" nie mogło natomiast stanowić w rozumieniu omawianej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami realizacji celu wywłaszczenia w sposób wyżej określony. Dla takich działań nie było bowiem konieczne wywłaszczenie nieruchomości. Zapewnić możliwość przejścia przez wywłaszczoną nieruchomość można bowiem było chociażby przez obciążenie przedmiotowej nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym - służebnością przechodu, bez konieczności trwałego pozbawienia jej współwłaścicieli prawa własności. Ponadto jak wynika z map archiwalnych, zdjęć lotniczych, aktualnych map przejście dla mieszkańców osiedla od ulicy K. zapewnia chodnik wybudowany na działce nr [...] (odpowiadającej części działki nr [...]), sąsiedniej do działki nr [...], poł. w S..

Ustosunkowując się natomiast do odwołania dotyczącego punktu 5 zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że zgromadzone zdjęcia lotnicze, jak i dokumenty planistyczne jednoznacznie wskazują na wykorzystanie tego terenu na cel wywłaszczenia. Już bowiem na zdjęciu z 1971 r. widoczne jest odmienne zagospodarowanie tej nieruchomości, niż przed wywłaszczeniem. Również niewątpliwie na dzień złożenia wniosku o zwrot przedmiotowa nieruchomość była zagospodarowana na co wskazują zdjęcia lotnicze. W protokole z oględzin nieruchomości z 2011 r. przedmiotowy teren został opisany jako zieleń urządzona, zajęta też przez słup oświetleniowy, opaskę z płyt betonowych wokół bloku nr [...].

Nad częścią przedmiotowej działki znajdują się balkony ww. budynku. Takie zagospodarowanie nieruchomości mieści się więc w pojęciu zieleni urządzonej na osiedlu mieszkaniowym i ściśle wiąże się z wykorzystaniem jej na cel wywłaszczenia tj. budownictwo mieszkaniowe. Wprawdzie z zeznań świadków wynika, że w wymaganych przez art. 137 u.g.n. terminach teren działki nr [...] nie był zagospodarowany należy jednak stwierdzić, zdaniem organu odwoławczego, iż w świetle aktualnego orzecznictwa i przywołanego w zaskarżonej decyzji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ww. nieruchomość nie spełnia przesłanek zbędności na cel wywłaszczenia i nie może zostać zwrócona spadkobiercom poprzednich w współwłaścicieli.

Ponadto Wojewoda podzielił stanowiska wyrażone w przywołanych przez organ I instancji wyrokach, w tym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którymi, jeżeli na nieruchomości wywłaszczonej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i dekretu z 1949 r. została zrealizowana inwestycja, będąca celem wywłaszczenia, lecz po upływie terminów wskazanych w u.g.n., nie może zostać ona uznana za zbędną i zostać zwrócona poprzednim właścicielom nieruchomości lub ich spadkobiercom. W tym stanie faktycznym mieści się natomiast część działki nr [...], położona w S., odpowiadająca części parceli 1. kat. [...], S.. Z tego powodu należało, podzielając pogląd organu I instancji o braku zbędności tej działki z przyczyn przedmiotowych niżej szczegółowo omówionych, orzec reformatoryjnie w pkt IV niniejszej decyzji o odmowie zwrotu części działki nr [...] obecnie na rzecz M. B., T. B., M. G., J. C. i R. G..

Całokształt materiału dowodowego wskazuje natomiast, iż działka nr [...], powstała z działki nr [...], S. nie została zagospodarowana na cel wywłaszczenia, stanowiąc częściowo trawnik, częściowo parking (pokryty tłuczniem lub kostką brukową), którego budowę rozpoczęto i wstrzymano w 2010 r. W ocenie Wojewody należy zatem stwierdzić, iż Starosta prawidłowo orzekł o jej zwrocie na rzecz spadkobierców poprzednich współwłaścicieli nieruchomości.

Organ odwoławczy zobowiązany był również do dokonania waloryzacji kwoty, za jaką parcela 1. kat. [...] (z uwzględnieniem powierzchni obecnie zwracanej działki nr [...]) została nabyta przez Skarb Państwa, aktualnej na dzień wydania decyzji drugoinstancyjnej. Tym samym, zamiast kwoty przyjętej przez organ I instancji (2607,72 zł), należało zobowiązać wnioskodawców niniejszego postępowania do kwoty wynikającej z aktualnych obliczeń (2606,22) o czym orzeczono w sentencji decyzji w pkt II i III.

Gmina wniosła na powyższą decyzję w zakresie pkt I-III skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając jej naruszenie art. 136 oraz 137 u.g.n. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,0588 ha położona w S. podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli, a to na skutek niezrealizowania celu wywłaszczenia.

Powołując się na powyższe uchybienia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty i przekazanie sprawy organowi I Instancji do ponownego rozpatrzenia.

Nadto wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Zdaniem strony skarżącej nie jest konieczne, aby na całym wywłaszczonym terenie pobudować budynki i budowle związane z celem wywłaszczenia, tj. budową osiedla. W przypadku tego rodzaju inwestycji, konieczna jest również lokalizacja terenów zielonych, ciągów komunikacyjnych, nie koniecznie utwardzonych. Trudno sobie wyobrazić teren osiedla, w których brakuje terenów związanych z funkcją mieszkaniową, której bezpośredni nie realizują.

Prawidłowość tej tezy potwierdza - między innymi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2014 r. I OSK 846/13, w którym Sąd ten orzekł: "Inwestycja w postaci budowy osiedla mieszkaniowego ma charakter złożony i wieloetapowy, a zatem jej realizacja może trwać niejednokrotnie dłuższy okres czasu. Teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być także w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można również - co do zasady - wykluczyć możliwości by na terenie osiedlowym, pierwotnie przeznaczonym pod zieleń lub mającym tzw. charakter rekreacyjny, w przyszłość powstał np. jakiś obiekt bardziej obecnie potrzebny jego mieszkańcom."

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli sądowej była ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody w pkt I-III, orzekającej o zwrocie działki nr [...] o pow. 0,0588 ha, poł. w S., powstałej z podziału działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], odpowiadającej części parceli 1. kat. [...], b. gm. kat. S.

Należy przy tym wskazać, że zaskarżona decyzja w pkt IV., w którym orzeczono o odmowie zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w S., w granicach parceli 1. kat. [...], b. gm. kat. S., jako niezaskarżona – stała się ostateczna i nie podlegała badaniu przez Sąd.

Spornym zagadnieniem w sprawie było zaistnienie przesłanki zbędności spornej nieruchomości na cel wywłaszczenia, a dokładnie, czy cel ten został na nieruchomości zrealizowany.

Przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. przewiduje, iż zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy podlega nieruchomość zbędna na cel wywłaszczenia, a zbędność wykazana jest poprzez spełnienie przesłanek ustawowych zawartych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Tak więc zbadanie przesłanek zwrotu przez organ rozpatrujący sprawę o zwrot i wypełnienie tych przesłanek jest podstawową materialnoprawną podstawą wydania pozytywnej decyzji o zwrocie nieruchomości.

Przepis art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Regulacja ta oznacza, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, oceniana w dacie rozstrzygania przez organ w przedmiocie żądania zwrotu. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest i nie był zrealizowany. Ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 u.g.n..

Rozumienie tego przepisu zostało doprecyzowane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P 38/1, zgodnie z którym art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. I OSK 1433/10, wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06).

Rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi zatem zostać poprzedzone ustaleniem, na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona oraz dokonaniem identyfikacji wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terenie, a także ustaleniem sposobu jej zagospodarowania oraz dokonaniem oceny, czy wywłaszczona nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Dokonanie prawidłowej subsumcji normy prawnej z art. 137 u.g.n. wymaga precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia danej nieruchomości oraz zbadania terminu realizacji celu wywłaszczenia, z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przy czym cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle. W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ustalenia co do zbędności tej nieruchomości w rozumieniu art. 136 i 137 u.g.n. są ustaleniami dotyczącymi istoty rozstrzyganej sprawy. Dlatego też brak odpowiednich ustaleń organu I instancji w tym przedmiocie nie może być sanowany przez organ odwoławczy. W takim przypadku organ II instancji ma tylko kompetencje kasacyjne. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała jednak miejsca, bowiem w toku prowadzonego postępowania organy prawidłowo dokonały wszystkich wyżej wskazanych ustaleń, w tym również odniosły się do przywołanego Wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Trafnie organy ustaliły, że w zakresie działki nr [...] (wydzielonej z działki nr [...] odpowiadającej części wywłaszczonej parceli [...]) nie zostały zrealizowane na tym terenie prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, wskazanego w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 13 sierpnia 1958 r. znak: [...] tj. cele państwowego budownictwa mieszkaniowego.

Należy w tym miejscu wskazać na fakt, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 13 sierpnia 1958 r. znak: [...] zostało wydane m.in. na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. nr 4, poz. 31) oraz art. 1, 8, 14, 47 i 52 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 17, poz. 70).

Zgodnie z art. 216 u.g.n. stosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości rozszerzone jest na przejęcia nieruchomości dokonane w innej drodze, niż na podstawie umowy administracyjnej, o ile zostały dokonane na podstawie wymienionych w tym przepisie aktów prawnych.

Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy, regulujące instytucję zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa między innymi na podstawie art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Organy zastosowały zatem prawidłowe przepisy prawa materialnego, bowiem orzeczeniem PWRN w K. z dnia 13 sierpnia 1958 r. znak: [...] orzeczono o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości oznaczonej jako działka 1. kat. [...]. Parcela ta stanowiła współwłasność S. F. i L. G. w ½ części.

Prawidłowo organy ustaliły na podstawie dokumentacji planistycznej, a w szczególności "Inwentaryzacji syntetycznej" z 1965 r., że już w 1965 r. istniały już bloki nr [...] i [...] przy ulicy S. oraz droga wewnątrzosiedlowa stanowiąca połączenie tych budynków z ulicą K., zaś część parceli 1. kat. [...] b. gm. kat. S. odpowiadająca części działki nr [...] znalazła się w granicach obszaru określonego jako: łąki i pastwiska, podczas, gdy część działki nr [...], w granicach parceli 1. kat. [...], b. gm. kat. S. znalazła się w granicach obszaru określonego jako teren mieszkalnictwa zbiorowego. Zarówno zeznania świadków, jak i zdjęcia lotnicze z lat 1971, 1974, 1982 i 1987 potwierdzają, iż część działki nr [...] nie obejmowała żadnej ulicy, zieleni urządzonej jak i infrastruktury osiedlowej, lecz jedynie "wydeptane ścieżki".

Ustalenie celu wywłaszczenia w postępowaniu o zwrot nieruchomości ma szczególnie znaczenie w sytuacji, kiedy cel wywłaszczenia nie został bliżej sprecyzowany, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Jako przykład określenia celu wywłaszczenia w sposób zbyt ogólny można wskazać stwierdzenie, iż wywłaszczenie następuje na cele państwowego budownictwa mieszkaniowego jak w niniejszej sprawie.

W takiej sytuacji dokładne przeznaczenie wywłaszczonych nieruchomości należy odczytywać z uwzględnieniem innych dokumentów, przykładowo treści decyzji lokalizacyjnej, pozwolenia na budowę, czy też planu zagospodarowania terenu.

Zasadnie organy podnosiły, że z pisma Dyrekcji Budowy [...] K. – Województwo w Krakowie z dnia 13 marca 1958 r. nr [...] skierowanego do Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. – Wydział Społeczno-Administracyjny wynika, iż parcela 1. kat. [...], b. gm. Kat. S., wraz z innymi parcelami wymienionymi we wniosku wywłaszczeniowym, była niezbędna dla celów realizacji inwestycji mieszkaniowych "ZOR".

Już organ I instancji zgromadził w sprawie bogaty materiał dowodowy: - opracowanie zatytułowane: "Inwentaryzacja syntetyczna", sporządzone w 1965 r. dla potrzeb planu ogólno-perspektywicznego miasta S. (1980 r.), - pozyskanie z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. zdjęć lotniczych obszaru nieruchomości objętego wnioskiem o zwrot (z lat 1957, 1971, 1974, 1982, 1987 i 2009), archiwalne mapy sytuacyjne z 20 lutego 2002 r. i 22 lipca 2008 r., aktualnej mapie sytuacyjno-wysokościowej określającej obecny stan zagospodarowania ww. terenu, protokoły z rozpraw administracyjnych połączonych z oględzinami nieruchomości, protokoły z przesłuchań świadków, pisma Urzędu Miasta dotyczących ustalenia zameldowania pierwszych lokatorów bloków nr [...] i nr [...], przy ulicy S..

W niniejszej sprawie strona skarżąca podnosiła, że cel wywłaszczenia "na cele państwowego budownictwa mieszkaniowego" został zrealizowany, z czym trafnie nie zgadzają się organy.

Jak słusznie bowiem stwierdziły organy, ze zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności z dokumentów planistycznych, zdjęć lotniczych, zeznań świadków i map archiwalnych wynika, że na przedmiotowym terenie nie zostały wykonane do dnia złożenia wniosku o zwrot prace inwestycyjne związane z budową osiedla mieszkaniowego.

Za takie prace nie można bowiem uznać podjętej przez Gminę - w toku trwania postępowania zwrotowego - budowy parkingu samochodowego, bowiem na dzień złożenia wniosku przedmiotowy teren był terenem zielonym i niezagospodarowanym.

Na zdjęciu z roku 1994 na części działki [...] odpowiadającej działce nr [...], położonej w S. widoczny jest teren zielony, przez który przebiegają ścieżki. Podobny stan przedstawia zdjęcie z 1997 r., zawierające jednie więcej wydeptanych ścieżek i ziemi nie pokrytej trawą. Na zdjęciu z 2003 r. teren ten pokryty trawą nie jest już tak pokryty ścieżkami. Dopiero na zdjęciu z 2012 r. widoczny jest natomiast parking częściowo wysypany tłuczniem, a częściowo pokryty kostką brukowa, opisany również w protokołach z oględzin nieruchomości z lat 2011 i 2012.

Na zdjęciu z 15 kwietnia 2009 r. (a więc sprzed daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości tj. 22 czerwca 2009 ) nie jest jeszcze uwidoczniony omawiany parking. W kontekście wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P38/11 wskazać również należy, iż działania związane z powstaniem na tej nieruchomości parkingu miały również miejsce po 22 września 2004r. i z tego również powodu skutki prawne omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego "łagodzące" wykładnię przesłanek zbędności w omawianym przypadku nie mogą znaleźć zastosowania.

Prawidłowo organy stwierdziły, że fakt istnienia "wydeptanej" ścieżki, który można wywieść ze zdjęć, jak również z zeznań świadków, nie stanowił realizacji takiego celu. Podobnie fakt istnienia chodnika na działce nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]) nie może, tak jak twierdzi strona skarżąca, być dowodem na to, iż cała działka nr [...] w zakresie, w jakim odpowiada parceli [...] została wykorzystana na cel wywłaszczenia. W tym miejscu należy bowiem przywołać i podkreślić treść art. 137 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości w ciągu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna, zwrotowi podlega pozostała część.

Słusznie również organ odwoławczy uznał, że zbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniające w celu ustalenia, w jaki sposób ten teren zielony na działce nr [...] był wykorzystywany przez mieszkańców osiedla. Powyższe zostało bowiem już wcześniej wyjaśnione zeznaniami świadków. Ponadto zeznania te potwierdzały wykonane zdjęcia lotnicze, zgodnie z którymi po terenie tym mieszkańcy przechodzili od ulicy K. do osiedla mieszkaniowego.

Faktyczne wykorzystanie nieruchomości na cele rekreacyjne pomimo niezrealizowania na nieruchomości inwestycji z tym związanych w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia. Przywołane wyżej liczne zdjęcia lotnicze świadczą bowiem o tym, że na tej nieruchomości nie podejmowano w tym celu żadnych działań. Wykorzystanie nieruchomości jedynie na "wydeptane ścieżki" nie mogło natomiast stanowić w rozumieniu u.g.n. realizacji celu wywłaszczenia w sposób wyżej określony. Dla takich działań nie było bowiem konieczne wywłaszczenie nieruchomości.

Trafnie zauważył organ, że możliwość przejścia przez wywłaszczoną nieruchomość można było zapewnić chociażby przez obciążenie ograniczonym prawem rzeczowym - służebnością przechodu, bez konieczności trwałego pozbawienia jej współwłaścicieli prawa własności. Ponadto, jak wynika z map archiwalnych, zdjęć lotniczych, aktualnych map, przejście dla mieszkańców osiedla od ulicy K. zapewnia chodnik wybudowany na działce nr [...] (odpowiadającej części działki nr [...]), sąsiedniej do działki nr [...], poł. w S..

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada równej mocy dowodowej wszystkich dopuszczanych na wniosek, bądź z urzędu, dowodów. Można posłużyć się wszystkimi środkami dowodowymi, które są zgodne z prawem i mogą stać się podstawą do zupełnego wyjaśnienia sprawy. W świetle powyższego nie ma podstaw, by podzielić twierdzenie strony skarżącej, że cel wywłaszczenia - "na cele państwowego budownictwa mieszkaniowego" czy też "mieszkalnictwa zbiorowego" został zrealizowany w dacie wniesienia wniosku.

Organy przeprowadziły postępowanie rzetelnie, próbując wszelkimi dostępnymi środkami ustalić cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Przeprowadzono również wnikliwe postępowanie dowodowe w oparciu o wiele źródeł zawartych w stosownych dokumentach, jak i dowody osobowe. Powyższe stanowi o prawidłowym wypełnieniu nakazanych m.in. przez art. 7 i art. 77 K.p.a. reguł gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organy również, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., szeroko i wyczerpująco odniosły się do ww. kwestii w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji.

Bezzasadny jest zatem zarzut strony skarżącej naruszenia przez organ II instancji art. 136 i art. 137 u.g.n..

Mając na uwadze wszystko powyższe należy stwierdzić, że skarga nie może być uwzględniona, ponieważ żaden z jej zarzutów nie okazał się uzasadniony. Wyniki sądowej kontroli prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy administracji i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem - w ocenie Sądu - organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonały właściwej wykładni przepisów prawa, co uzasadniało wydanie orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 P.p.s.a. tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a..