Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 764/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 208 ust. 1 i 4, art. 209 ust. 1, art. 210 ust. 1, art. 216, art. 217 ust. 2, art. 219
journal: Dz.U. 2019 poz 1541
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
article: art. 5 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 412
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych - tekst jedn.
article: art. 82, art. 84, art. 85 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: par. 10, par. 11 ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 181 poz 1872
law: Rozporządzenie  Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r.  w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 30 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 marca 2020 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza z dnia 16 grudnia 2019 r., nr [...] przeznaczającą do wykonania świadczenia rzeczowego na rzecz obrony, będącego w posiadaniu A Spółki z o.o. z siedzibą w P., ciągnika kołowo- ewakuacyjnego CKE ( ciągnika siodłowego) poprzez oddanie go w używanie na rzecz B batalionu ewakuacji sprzętu przez okres nieokreślony w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że w dniu 29 października 2019 r. wpłynął wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień o przeznaczenie nieruchomości lub rzeczy ruchomych w ramach świadczeń rzeczowych na uzupełnienie etatowych potrzeb, planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Przedmiotem świadczenia rzeczowego uczyniono ciągnik kołowo- ewakuacyjny CKE ( ciągnik siodłowy), który jest w posiadaniu wskazanej powyżej spółki.

Organ wyjaśnił, że nakładanie świadczeń rzeczowych w czasie pokoju oparte jest na przepisach działu VII ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 1541 ze zm.), dalej powoływanej jako: "ustawa") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r., Nr 181, poz. 1872 ze zm., dalej powoływanego jako: "rozporządzenie") i wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 208 ust. 4 ustawy, które dotyczyłyby zwolnienia spółki z powyższego obowiązku.

Organ przytaczając treść § 11 ust. 2 i 3 rozporządzenia wskazał, że w sprawie znalazł zastosowanie zapis § 11 ust. 3 rozporządzenia, gdyż wniosek Wojskowego Komendanta Uzupełnień dotyczy uzupełnienia potrzeb etatowych. Wskazano w nim podmiot, w którego posiadaniu znajdują się rzeczy ruchome zapewniające uzupełnienie etatowych potrzeb Sił Zbrojnych.

Organ stwierdził ponadto, że przepisy prawa nie upoważniają organu do udzielania nieuprawnionym podmiotom informacji dotyczących obronności państwa, w tym danych o podmiotach realizujących świadczenia na rzecz Sił Zbrojnych, a także o ilości dostarczanych przez nie środków transportowych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Organ wskazał, że przedmiotowy ciągnik znajduje się w posiadaniu A Sp. z o.o. z siedzibą w P., jest w dobrym stanie technicznym oraz spełnia warunki do oddania go w używanie B batalionowi ewakuacji sprzętu. Nałożenie obowiązku świadczeń na powyższy pojazd na cele przygotowania obrony Państwa nie powoduje żadnych ograniczeń w wykorzystaniu pojazdu w czasie pokoju przez właściciela.

Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, w uzasadnieniu zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, zawarł szerokie rozważania na temat zasad sądowej kontroli konstytucyjności ustaw i rozporządzeń.

W ocenie Wojewody w sprawie nie doszło do naruszenia jakichkolwiek konstytucyjnych gwarancji. Wynika to przede wszystkim z art. 85 ust. 1 i 2 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997r. Nr 78 poz. 483 ze zm.), które statuują powszechny obowiązek obrony, mający pierwszeństwo także przed prawem własności. Prawo własności w polskim systemie prawa nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom. Trudno uznać, że doszło do naruszenia/ograniczenia prawa własności skarżącej (lub takiego naruszenia, które powodowałoby nieproporcjonalne lub niesprawiedliwe ograniczenie prawa własności), skoro skutki wydanej decyzji mają charakter warunkowy i pozostają uzależnione od wystąpienia zdarzenia przyszłego niepewnego (ogłoszenie mobilizacji lub wybuch wojny). Ponadto, decyzja o nałożeniu obowiązku może być w każdym czasie uchylona bądź zmieniona, jeżeli zmienią się potrzeby wojska lub zaistnieje po stronie właściciela przeszkoda powodująca niemożliwość wykonania zobowiązania.

Wojewoda podkreślił ponadto, że norma z art. 32 Konstytucji RP, odznaczająca się wysokim stopniem ogólności, jest w niniejszej sprawie doprecyzowana i realizowana przez § 11 ust. 2 i 3 rozporządzenia, który precyzuje dokładnie mechanizm proporcjonalnego rozłożenia obowiązków świadczeń na rzecz obrony — wpierw wskazując zasadę polegającą na równomiernym obciążeniu obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy (ust. 2), a następnie wprowadzając wyjątek od tej zasady w postaci przeznaczenia rzeczy ruchomych na potrzeby etatowe Sił Zbrojnych (ust. 3). W ocenie Wojewody norma ta precyzyjnie wskazuje wyjątek od zasady równomiernego obarczania obowiązkiem świadczeń na rzecz obrony, a wyjątek ten w danej sprawie nie był wykładany rozszerzająco czy w sposób arbitralny, jako że rzeczywiście świadczenie objęte decyzją ma być przeznaczone na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. Także z perspektywy stosowania normy bliższej (lex specialis), według Wojewody nie sposób uznać, że doszło do naruszenia standardu ochrony strony w zakresie nieproporcjonalnego obciążenia jej obowiązkami na rzecz obrony. Wojewoda uznał również, że obowiązujący mechanizm zgodny jest z art. 85 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, gdyż rozporządzenie realizuje delegację ustawową.

Wojewoda wskazał, że możliwość nakładania na podmioty obowiązku przeznaczenia nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny wynika z literalnej wykładni przepisów ustawy oraz rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 grudnia 2013 r. (sygn. akt II OSK 1663/12), wskazał, że: "Przepis art. 210 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku RP pozwala organom wydać decyzję zobowiązującą do świadczeń rzeczowych planowanych do wykonania "w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny". Zaś to, że przepisy te znajdują się w rozdziale 2 zatytułowanym "świadczenia rzeczowe w czasie pokoju" nie oznacza, że na podstawie tych przepisów mogą być wydawane tylko decyzje zobowiązujące do świadczeń rzeczowych wykonywanych w czasie pokoju. Treść tych przepisów wskazuje bowiem, że można przeznaczyć rzeczy ruchome na cele świadczeń rzeczowych ze wskazaniem planowania ich wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, jednakże sama decyzja może zostać wydana w czasie pokoju." Podobnie rozporządzenie w § 10 wskazuje, że: "Wzór decyzji o przeznaczeniu do wykonania świadczeń, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia." Ustawodawca przewidział zatem i umożliwił wydawanie w trakcie pokoju decyzji o nałożeniu świadczeń rzeczowych, których wykonanie zaplanowano w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Do takich decyzji stosuje się przepisy rozdziału 2 ustawy, w tym rozporządzenia wydanego na podstawie tych przepisów (na co wskazuje wprost § 10 rozporządzenia). Wojewoda wskazał, że czym innym jest decyzja z art. 216 i 219 ustawy - także wydawana w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny - która jednak ma być wydawana już w okresie po ogłoszeniu mobilizacji lub w czasie wojny. Decyzja z art. 216 czy 219 ustawy charakteryzuje się doraźnością, a mechanizm jej wydawania jest uproszczony, także wymogi materialnoprawne jej wydania (chociażby równomiernego rozłożenia tych świadczeń) są mniejsze. Z taką decyzją oczywiście w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia.

Wojewoda uznał, że stopień doprecyzowania świadczenia rzeczowego w sprawie jest dostateczny i nie prowadzi do niemożliwości wykonania obowiązku. Wynika to z samego brzmienia § 11 ust. 1 rozporządzenia, które wskazuje, że przedmiot świadczenia winien zostać określony rodzajowo, a nie konkretnie ("Decyzja, o której mowa w § 10, może dotyczyć poszczególnych przedmiotów świadczeń albo ich rodzajów"). Literalna wykładnia tej normy prowadzi do wniosku, że prawodawca przewidział możliwość identyfikacji przedmiotu świadczenia właśnie poprzez wskazanie rodzaju przedmiotu, a nie jego ściśle zindywidualizowanych, przypisanych jedynie mu, cech, co znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Oznacza to, że organ I instancji miał możliwość identyfikacji przedmiotu świadczenia rzeczowego poprzez wskazanie rodzaju przedmiotu, bez ściślejszej identyfikacji. Organ I instancji wskazał typy pojazdów, precyzując właśnie ich rodzaj.

Wojewoda wskazał nadto, że przepis art. 209 ust. 1 ustawy stanowi, że: "1. Czas wykonywania świadczeń rzeczowych nie może przekraczać jednorazowo w przypadku pobrania przedmiotu świadczenia: 1) w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych - czterdziestu ośmiu godzin; 2) w związku z ćwiczeniami wojskowymi lub ćwiczeniami w jednostkach przewidzianych do militaryzacji - siedmiu dni; 3) w związku z ćwiczeniami w obronie cywilnej lub ćwiczeniami praktycznymi w zakresie powszechnej samoobrony - dwudziestu czterech godzin." W ocenie Wojewody jedynie te świadczenia, które mają być wykorzystane na cele opisane w art. 209 ust. 1 pkt 1-3 ustawy ograniczone są czasowo w zakresie ich świadczenia. Inne, nieobjęte tym przepisem, nie podlegają obowiązkowi limitu czasowego. Skoro w sprawie świadczenia są wykonywane w celu uzupełnienia potrzeb mobilizacyjnych, a więc w zakresie kategorii nieobjętej art. 209 ust. 1 ustawy - uznać należało za dopuszczalne nałożenie takiego obowiązku świadczenia, który jest nieograniczony w czasie. Co więcej, decyzja w tej sprawie ma charakter uznaniowy, co wyklucza związanie organu zapisami swoistego wzorca decyzji stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Wzorzec ten nie może konstruować normy prawnej silniejszej niż ustawowa - której treść wyinterpretować można z art. 209 ust. 1 ustawy.

A Spółka z o.o. z siedzibą w P. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie w całości, rozpatrzenie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, w tym kosztów wynagrodzenia radcy prawnego.

Zaskarżonej decyzji skarżąca spółka zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie:

- art. 7 k.p.a. w zw. z art.77 § 1 k.p.a., poprzez brak zbadania zgromadzonego w sprawie materiału w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co skutkowało załatwieniem sprawy z naruszeniem słusznego interesu obywateli i nałożeniem na skarżącą obowiązku świadczeń rzeczowych bez wyjaśnienia przyczyn i przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji uznaniowej oraz bez wyjaśnienia, że skarżąca została potraktowana z zachowaniem zasad równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji);

- art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania, mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sposób dowolny, z przekroczeniem zasady uznaniowości oraz bez należytego uzasadnienia;

- art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o nieprzekonującej treści.

Skarżąca zarzuciła

- niewskazanie w decyzji żadnych okoliczności faktycznych, ze względu na które pojazd skarżącej stał się przedmiotem świadczenia rzeczowego w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny;

- niewskazanie ogólnych kryteriów wyboru pojazdu (np. ze względu na rodzaj, czy markę pojazdu, rok produkcji, jakieś charakterystyczne cechy pojazdu, czy spełnienie wymogów technicznych, odległość zamieszkiwania posiadacza pojazdu od jednostki wojskowej, itp.), których podanie wykluczyłoby możliwość zarzucenia dowolności dokonanego wyboru oraz umożliwiłoby stronie spełnienie świadczenia.

W ocenie skarżącej powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana w sposób dowolny, a organ przekroczył granice uznaniowości. Niedoprecyzowanie nazwy przedmiotu świadczenia skutkuje tym, że w odniesieniu do podmiotu zobowiązanego nie znajdzie zastosowanie art. 212 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej.

Skarżąca podniosła, że związanie organu wnioskiem co do wskazanego przedmiotu świadczenia, czy brak możliwości badania jego przydatności na rzecz obrony, nie zwalnia organu od obowiązku uzasadnienia swojej decyzji, a więc podania i wyjaśnienia nie tylko podstawy prawnej, ale też okoliczności faktycznych. W ocenie skarżącej ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP nie zwolniła organów administracji publicznej z tego obowiązku. Nie jest wystarczające wskazanie, że wpłynął prawidłowo złożony wniosek od osoby uprawnionej, gdyż oznaczałoby to, że wydanie decyzji w rzeczywistości nie należy do organu administracji publicznej, co byłoby sprzeczne z art. 210 ust. 1 ustawy. Wpłynięcie do właściwego organu prawidłowo złożonego wniosku o nałożenie obowiązku świadczenia rzeczowego na rzecz wojska na wypadek zarządzenia mobilizacji lub wybuchu wojny zobowiązuje organ administracji publicznej do przeprowadzenia postępowania administracyjnego według zasad i reguł określonych w k.p.a.

W ocenie skarżącej, wydając decyzję uznaniową w trybie art. 208 i 210 ustawy organ jest zobowiązany nie tylko rozważyć, czy istnieją ustawowe przesłanki do jej wydania, ale również uzasadnić nałożony na stronę obowiązek świadczenia rzeczowego i poprzeć zajęte stanowisko konkretnymi dokumentami, stanowiącymi podstawę faktyczną decyzji, co przede wszystkim umożliwiłoby stronie poznanie motywów wydania decyzji. Uzasadniając szczegółowo rozstrzygnięcie podjęte w ramach tzw. uznania administracyjnego organ nie narazi się tym samym na zarzut dowolności i bezprawności działania, a nadto uczyni zadość wymaganiom zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Ponadto skarżąca podniosła, że w dniu 16 grudnia 2019 r. wydano wobec niej 12 decyzji. Wcześniej również zostały wydane decyzje obciążające skarżącą obowiązkiem dość znacznych świadczeń. Wskazała, że zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia, przy wydawaniu decyzji, o których mowa w ust. 1, wójt lub burmistrz (prezydent miasta) powinien mieć na względzie, w miarę możliwości, równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy. W niniejszej sprawie taka równomierność nie została wykazana, jak również brak jest wykazania, że organ nie miał możliwości wykazania takiej równomierności. Powyższe w ocenie skarżącej godzi w art. 8 k.p.a., a jest istotne także w kontekście art. 32 Konstytucji RP.

Ponadto skarżąca zakwestionowała oznaczenie obowiązku świadczenia na czas nieoznaczony. W ocenie skarżącej prawodawca we wzorze decyzji wskazał, że świadczenie ma mieć charakter okresowy. Wskazanie w decyzji, że ma ona charakter bezterminowy (na czas nieokreślony) jest sprzeczne z treścią rozporządzenia. Co istotne, w decyzji nie została przywołana podstawa prawna, z której wynikałby obowiązek świadczenia strony przez czas nieokreślony.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a") stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Rozważania prawne w niniejszej sprawie wymagają już na wstępie przywołania przepisów Konstytucji RP statuujących obowiązki obywateli polskich, a mianowicie art. 82, zgodnie z którym obowiązkiem obywatela polskiego jest wierność Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wspólne, art. 84 nakazującego ponoszenie ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie i wreszcie art. 85 ust. 1, który stanowi, że obowiązkiem obywatela polskiego jest obrona Ojczyzny. Art. 85 ust. 2 Konstytucji RP odsyła do ustawy mającej określić zakres obowiązku służby wojskowej.

Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywołanym przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroku z dnia 10 grudnia 2013r. sygn. akt II OSK 1654/12 (Internetowa Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dostępna pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.), dotyczące interpretacji przepisów art. 208 i 210 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 1541 ze zm.), dalej powoływanej jako: "ustawa". Przepisy art. 208 i 210 ustawy, stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji znajdują się w rozdziale 2 działu VII ustawy, zatytułowanym "Świadczenia rzeczowe w czasie pokoju". Tytuł ten należy rozumieć jako odnoszący się do zespołu czynności organizacyjno – prawnych organów administracji, podejmowanych w czasie pokoju w zakresie zabezpieczenia świadczeń rzeczowych, które mogą być wykorzystywane w określonych przypadkach, także w czasie wojny. Art. 210 ust. 1 ustawy stanowi zatem, że wójt lub burmistrz (prezydent miasta) wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 202 ust. 1. Zatem mamy do czynienia z upoważnieniem do wydania decyzji w czasie pokoju, która stanowiąc element przygotowania obrony Państwa (art. 208 ust. 1 ustawy) podlegać będzie wykonaniu dopiero w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.

Rozdział 3 działu VII ustawy zatytułowany "Świadczenia w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny" zawiera natomiast regulacje dotyczące działań organizacyjno – prawnych właściwych organów w czasie wojny i mobilizacji, obejmujących zarówno wykonywanie wcześniej wydanych decyzji administracyjnych (np. na podstawie art. 210 ustawy), jak i wydawanie decyzji na podstawie art. 219 ust. 1 – 3 ustawy (opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności).

Zawarte w art. 209 ustawy ograniczenia dotyczące czasu wykonywania świadczeń rzeczowych dotyczą jedynie ściśle określonych sytuacji występujących w stanie pokoju, a mianowicie pobrania przedmiotu świadczenia:

1) w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych;

2) w związku z ćwiczeniami wojskowymi lub ćwiczeniami w jednostkach przewidzianych do militaryzacji;

3) w związku z ćwiczeniami w obronie cywilnej lub ćwiczeniami praktycznymi w zakresie powszechnej samoobrony.

Kwestię świadczeń rzeczowych wykonywanych w czasie wojny reguluje zaś przepis art. 217 ust. 2 ustawy, w myśl którego przedmioty świadczeń rzeczowych podlegają zwrotowi po ustaniu potrzeby ich używania. W sposób oczywisty nieracjonalne i niemożliwe byłoby ustalanie długości okresu korzystania przez Siły Zbrojne z przedmiotów świadczeń rzeczowych (np. środków transportu) w czasie wojny. Okres ten musi wiązać się z bieżącą sytuacją w zakresie bezpieczeństwa Państwa i nie może podlegać innym ograniczeniom niż te związane z wymogami obrony Ojczyzny (art. 85 ust. 1 Konstytucji).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 sierpnia 2004 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju (Dz. U. z 2004 r., nr 181, poz. 1872 ze zm., dalej powoływane jako: "rozporządzenie"), wydane na podstawie art. 215 ust. 1 ustawy przewiduje w § 11 ust. 1, że decyzja może dotyczyć poszczególnych przedmiotów świadczeń albo ich rodzajów. Zatem, w zależności od konkretnej sytuacji celowym być może wskazanie konkretnego przedmiotu świadczenia, lecz nie jest to niezbędne, jeśli wystarczy wskazanie rodzajowe. Przepis §11 ust. 2 rozporządzenia ustanawia zasadę, zgodnie z którą wójt lub burmistrz (prezydent miasta) powinien mieć na względzie, w miarę możliwości, równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy, lecz zarazem ust. 3 tegoż paragrafu przewiduje wyjątek od powyższej zasady, stanowiąc, że przepis ust.2 nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.

Jak wynika już z wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień inicjującego postępowanie w sprawie, przedmiot zaskarżonej decyzji (określony rodzajowo środek transportu) przeznaczony jest na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. Zatem organy administracji zwolnione były na mocy §11 ust. 3 rozporządzenia z obowiązku dbania o równomierne obciążenie obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy. Regulacja ta znajduje uzasadnienie w przywołanych na wstępie niniejszych rozważań zasadach konstytucyjnych dotyczących obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro bowiem chodzi o przeznaczenie np. środków transportu na skonkretyzowane potrzeby etatowe Sił Zbrojnych, to niezbędne dla skutecznego przygotowania obrony Państwa jest wskazanie takich pojazdów, które konkretnie odpowiadają tym potrzebom, znanym Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień. Nieefektywnym byłoby w tej sytuacji, z punktu widzenia obronności Państwa, poszukiwanie innych posiadaczy podobnych pojazdów.

Należy wskazać ponadto, że jawność informacji dotyczących obronności Państwa podlega z oczywistych powodów daleko idącym ograniczeniom (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 742 ze zm.), co wyklucza szczegółowe przedstawienie w uzasadnieniu uznaniowej decyzji wydanej na podstawie art. 210 ust. 1 ustawy zasad uzupełniania potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.

Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę uznać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim odnosi się do meritum sprawy, odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Końcowo wreszcie wskazać należy, że zaskarżona decyzja nie łączy się z jakimkolwiek naruszeniem sfery uprawnień właścicielskich skarżącej spółki w czasie pokoju. Skarżąca zachowuje pełne prawo do korzystania i zbywania pojazdu, którego dotyczy decyzja. Jedynie w czasie wojny i mobilizacji dojdzie do ograniczenia tych uprawnień, co usprawiedliwiają jednakże nie tylko przepisy ustawy, ale również powołane na wstępie normy konstytucyjne.

Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szerokie rozważania Wojewody, dotyczące kontroli konstytucyjności przepisów prawa, braku możliwości samodzielnego obalania przez sądy domniemania konstytucyjności przepisów prawa, konieczności zwracania się przez sądy do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, braku przesłanek wystąpienia przez sąd administracyjny z pytaniem prawnym w przypadku wniesienia skargi od niniejszej decyzji, braku obalenia domniemania konstytucyjności przepisów, na podstawie których wydana została decyzja organu pierwszej instancji, przesłanek niezastosowania przepisów ustawy z uwagi na ich niekonstytucyjność - związane z podniesionymi przez skarżącą w odwołaniu zarzutami naruszenia art. 32 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, wadliwego procedowania i nieustalenia, czy skarżąca jest traktowana z zachowaniem zasady równości wynikającej z art. 32 Konstytucji oraz naruszenia przepisu § 11 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju poprzez jego niezastosowanie - świadczą o niezrozumieniu istoty zarzutu skarżącej, która zarzucała przecież jedynie, że organ pierwszej instancji nie wykazał, że zasada równego traktowania została zachowana i zastosowana, bowiem skarżąca nie ma wiedzy o tym, by inne podmioty zostały obciążone świadczeniami rzeczowymi i w jakim zakresie, co w jej ocenie spowodowało naruszenie zasady równości podmiotów wobec prawa.

Rozważania te, zawarte w uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie administracyjne, wykraczają poza zakres treści, która powinna znaleźć się w uzasadnieniu decyzji administracyjnej zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Poglądy organu na temat kompetencji sądów do badania konstytucyjności przepisów prawa zawartych w aktach niższego rzędu niż Konstytucja RP zasługiwałyby na uwagę jako argumentacja odpowiedzi na skargę do sądu administracyjnego, lecz nie mają żadnego znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i prezentowanie ich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowi naruszenie art. 107§3 k.p.a., nie mające jednak wpływu na rozstrzygnięcie.

W tym stanie sprawy, uznając skargę za nieuzasadnioną, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art.15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), zgodnie z którym: "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".

Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID 19 i ograniczone możliwości techniczne sądu uzasadniają stwierdzenie, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.