Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1017/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 115 § 1, art. 123 § 1, art. 133 § 1, art. 148 § 1, art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1068/18 w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 8 lutego 2018 r. nr 1401-IEW-4.4123.115.2017.3.MS w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2018 r. o sygn. akt III SA/Wa 1068/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") w sprawie ze skargi R. P. (dalej: "Skarżący"), oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor") z dnia 8 lutego 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Legionowie (dalej: "organ pierwszej instancji") z dnia 6 czerwca 2017 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

Skargę kasacyjną od wyroku WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący, który zaskarżył ten wyrok w całości. Wniósł o uchylenie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA. Wniósł o przeprowadzenie w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z póżn. zm.; dalej: "p.p.s.a") dowodów uzupełniających z następujących dokumentów:

- oświadczenia o rozwiązaniu spółki cywilnej H. w dniu 1 czerwca 2016 r. - na okoliczność rozwiązania spółki cywilnej H. w dniu 1 czerwca 2016 r., a co za tym idzie "wygaśnięcia" z mocy prawa adresu do doręczeń spółki cywilnej H. na ul. [...], [...] J., przed datą domniemanego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji,

- odpisu z CEIDG, dotyczącego Skarżącego, wspólnika spółki cywilnej H. - na okoliczność zaprzestania działalności przez spółkę cywilną H. w dniu 1 czerwca 2016 r. i wyrejestrowania jej z CEIDG w dniu 2 czerwca 2016 r., a co za tym idzie "wygaśnięcia" z mocy prawa adresu do doręczeń spółki cywilnej H. na ul. [...], [...] J., przed datą domniemanego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji,

- zaświadczenia nr: [...] organu pierwszej instancji z dnia 19 marca 2019 r. o braku zmiany adresu zamieszkania Skarżącego w okresie od 25 lipca 2013 r. do 14 marca 2019 r. - na okoliczność braku zmiany adresu zamieszkania Skarżącego w okresie od 25 lipca 2013 r. do 14 marca 2019 r.

Skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przypisanych. Stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a. w związku z art. 115 § 1, art. 123 § 1, art. 133 § 1, art. 148 § 1 w związku z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: "o.p.") polegającym na tym, że: - WSA pomimo, iż w dniu 1 czerwca 2016 r. rozwiązaniu uległa spółka cywilna H., bezzasadnie uznał, iż decyzja organu pierwszej instancji z dnia 6 czerwca 2017 r. została prawidłowo wysłała na adres korespondencyjny spółki cywilnej H. - ul. [...], [...] J., podczas gdy powinna była zostać wysłana na adres zamieszkania byłego wspólnika spółki cywilnej H., Skarżącego (ul. L. [...], [...] L.), przez co Skarżący został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu - co w konsekwencji doprowadziło WSA do bezzasadnego uznania, iż Skarżący ze swej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania od w/w decyzji i do bezpodstawnego oddalenia przez WSA skargi Skarżącego i utrzymania w mocy postanowienia Dyrektora z dnia 8 lutego 2018 r.,

- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a w związku z art. 150 § 1 pkt. 1, § 2 i § 4 o.p. w związku z art. 162 § 1 o.p. polegającym na tym, że: WSA pomimo braku na kopercie i na potwierdzeniu odbioru podpisu doręczyciela, braku adnotacji w dokumencie potwierdzenia odbioru o niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 o.p., braku informacji, że zawiadomienie (awizo) pozostawiono w skrzynce we wskazanych w adnotacji dniach, oraz braku awiza w skrzynce pocztowej oraz umieszczenia na kopercie adnotacji "dosłać L. ul. [...]", bezzasadnie uznał, iż decyzja organu pierwszej instancji z dnia 6 czerwca 2017 r. została prawidłowo doręczona Skarżącemu, zgodnie z art. 150 § 1 pkt. 1 o.p. i § 2 oraz, że wywołała skutek określony w 150 § 4 o.p. - co w konsekwencji doprowadziło WSA do bezzasadnego uznania, iż Skarżący ze swej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania od w/w decyzji i do bezpodstawnego oddalenia przez WSA skargi Skarżącego i utrzymaniu w mocy postanowienia Dyrektora z dnia 8 lutego 2018 r.,

- art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 134 p.p.s.a w związku z art. 146 § 1 o.p. w związku z art. 162 § 1 o.p. polegające na tym, że: WSA pomimo, iż w dniu 1 czerwca 2016 r. rozwiązaniu uległa spółka cywilna H., bezzasadnie uznał, iż Skarżący nie poinformował o zmianie swojego adresu, podczas gdy wskutek rozwiązania spółki cywilnej H., "wygasł" z mocy prawa jej adres do doręczeń (w związku z tym decyzja organu pierwszej instancji z dnia 6 czerwca 2017 r., powinna była zostać wysłana na adres zamieszkania byłego wspólnika spółki cywilnej H. R. P. - ul. [...], [...] L.), a Skarżący przez cały okres trwania postępowania podatkowego miał ten sam adres zamieszkania (ul. [...], [...] L.), a więc nie mógł dokonać zmiany adresu w trybie art. 146 § 1 o.p., skoro jego adres zamieszkania nie uległ zmianie - co w konsekwencji doprowadziło WSA do bezzasadnego uznania, iż Skarżący ze swej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania od w/w decyzji i do bezpodstawnego oddalenia przez WSA skargi Skarżącego i utrzymania w mocy postanowienia Dyrektora z dnia 8 lutego 2018 r.

Strona przeciwna nie skorzystała z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Dodatkowo Skarżący, wniósł pismo procesowe datowane dnia 31 października 2022 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 9 listopada 2022 r., w celu rozpoznania skargi kasacyjnej.

Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej, zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.

W niniejszej sprawie organ wydał postanowienie dnia 8 lutego 2018 r., w którym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia. Spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii, czy okoliczności przywołane w tym wniosku uprawdopodobniają brak winy Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał wniosek odnośnie przeprowadzenia dowodów uzupełniających z wyżej wskazywanych dokumentów, gdyż nie jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w rozpatrywanej sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 146 i art. 134 p.p.s.a. w związku z art. 115 § 1, art. 123 § 1, art. 133 § 1, art. 148 § 1 w związku z art. 162 § 1 o.p. Należy podzielić stanowisko WSA, iż Skarżący nie dochował należytej staranności w zakresie dbałości o swoje interesy, a wręcz, jak twierdzi WSA i organy, zachował się niedbale nie aktualizując swoich danych adresowych. WSA właściwie ocenił, że organ prawidłowo stwierdził, że z danych rejestracyjnych Skarżącego, zgłoszonych w organie podatkowym wynika, że Skarżący poza adresem rejestracyjnym (zamieszkania) zgłosił również adres korespondencyjny, tj.: J., ul. [...]. Na ten też adres organ kierował w toku prowadzonego postępowania korespondencję. W toku prowadzonego postępowania Skarżący nie zakwestionował prawidłowości wykorzystywanego przez organ adresu, mimo iż pierwszą skierowaną na ww. adres korespondencję odebrał osobiście. Skarżący nie dokonał również aktualizacji uprzednio zgłoszonych danych. Adres ten został zmieniony dopiero, po zakończeniu postępowania w sprawie, tj. w dniu 30 października 2017 r. W toku przedmiotowego postępowania, Skarżący odbierał kierowaną do niego korespondencję. Mógł przypuszczać, że do dnia 12 maja 2017 r. należy spodziewać się wydania decyzji w przedmiocie jego odpowiedzialności lub ewentualnego postanowienia o przedłużenia terminu załatwienia sprawy, skoro do tej pory takie postanowienia otrzymywał, z uwagi na to, że w dniu 3 marca 2017 r. wydano postanowienie o przedłużeniu terminu załatwienia ww. sprawy do dnia 11 maja 2017 r. (ostatnie pismo odebrane przez Skarżącego w toku postępowania; postanowienie to zostało doręczone Skarżącemu w dniu 16 marca 2017 r.). Pomimo powyższego Skarżący nie podjął działań w celu ustalenia w organie podatkowym, czy postępowanie wobec niej zostało zakończone w przewidywanym terminie czy też trwa dalej, zwłaszcza w sytuacji, gdy wiedział, że nie będzie odbierał korespondencji pod dotychczasowym adresem. Właściwie przyjął WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzając, że Skarżący nie dopełnił obowiązku informowania organów podatkowych o zmianie danych adresowych dotyczących miejsca zamieszkania. Dochowania należytej staranności przez Skarżącego nie dowodzi załączona do skargi kserokopia "Żądania dosyłania przesyłek i przekazów pocztowych" z dnia 22 marca 2017 r. Przede wszystkim podkreślić należy za WSA i organem, że powyższa dyspozycja nie dotyczyła adresata, jakim w tym przypadku był Skarżący. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, taka dyspozycja nie była złożona przez Niego, tylko Jego siostrę. Ponadto z informacji zawartych na tym piśmie wprawdzie wynika, że siostra Skarżącego wnioskuje o przesyłanie korespondencji w okresie od 22 marca 2017 r. do 22 marca 2018 r. z jej dotychczasowego adresu w J., na adres w L., jednakże jest w nim zawarte wyraźne zastrzeżenie że dosyłaniu nie podlegają pisma w postępowaniu: karnym cywilnym, sądowo-administracyjnym, administracyjnym, podatkowym oraz pisma w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Z uwagi na powyższe WSA zasadnie nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentów Skarżącego, że może wykorzystać na swoją korzyść dyspozycję złożoną przez siostrę i w ten sposób wykazać, że starannie dbał o swoje interesy i mógł zasadnie oczekiwać, że operator pocztowy wykona takie żądanie w zakresie dosłania decyzji, co do której uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Skoro siostra Skarżącego podpisała i złożyła powyższe żądanie dosłania zawierające ww. zastrzeżenie, nie sposób przyjąć, że działała w zaufaniu do operatora i miała podstawy oczekiwać wykonania takiego dosłania w stosunku do decyzji w postępowaniu podatkowym, którą niewątpliwie jest decyzja o określeniu kwoty do zapłaty podatku VAT oraz orzeczeniu o solidarnej odpowiedzialności. W związku z powyższym nie sposób uznać, że winę za niedoręczenie ww. korespondencji pod adresem ponoszą pracownicy operatora pocztowego, w szczególności listonosz. W odniesieniu do twierdzeń Skarżącego zauważyć należy, że zasadnie przyjął WSA, iż z obowiązujących przepisów nie wynika obowiązek ciążący na organie telefonicznego zawiadamiania o tym, że została wysłana decyzja podatkowa.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący zdawał sobie sprawę z trwającego postępowania podatkowego, nie podjął niezbędnych działań mających na celu zapewnienie jej prawidłowego doręczenia korespondencji, w szczególności zgodnie z art. 146 o.p., nie zawiadomił o tym organu podatkowego. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że Skarżący uprawdopodobnił brak winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania, w szczególności nie wskazują na to podnoszone okoliczności dotyczące niewłaściwego wykonywania obowiązków przez pracowników operatora pocztowego. WSA trafnie przyjął, że brak jest również podstaw do upatrywania braku winy w niedotrzymaniu terminu w twierdzeniu Skarżącego o braku ekonomiki w prowadzeniu postępowań kontrolnych i powstałym na jej skutek "zamieszaniu", którego ponosi negatywne konsekwencje. Te postępowania pozostają poza zakresem przedmiotowym rozpatrywanej sprawy.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Bogusław Woźniak Sławomir Presnarowicz Paweł Borszowski