Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SAB/Gl 14/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 161 par. 1 pkt 3 w zw. z  art. 54 par. 3, art. 205 par. 1 i 209,  art. 149 par. 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 4) zasądza od Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 16 listopada 2015 r. R.K. (dalej skarżący) zwrócił się do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie drogą mailową skanów zanonimizowanych protokołów z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w dniach od 3 do 9 października 2015 r.

W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 26 listopada 2015 r., Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w R. poinformował skarżącego, że żądane dokumenty mają charakter informacji przetworzonej, dlatego powołując się na art. 3 ust. 1 w związku z art. 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r. poz. 2058 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa o dostępie do informacji publicznej") wezwał wnioskodawcę do wskazania w terminie 14 dni powodów, dla których spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Nadmienił, że sporządzenie zanonimizowanych protokołów z wywiadów środowiskowych wymaga ogromnych nakładów pracy i środków celem przetworzenia informacji w nich zawartych.

Skarżący na powyższe wezwanie organu nie udzielił odpowiedzi.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w R., działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej w skrócie jako: "K.p.a."), odmówił udostępnienia skarżącemu żądanej informacji. W uzasadnieniu tej decyzji podał, że skarżący zwrócił się z kilkoma wnioskami o udzielenie informacji publicznej w przedmiocie udostępnienia zanonimizowanych protokołów z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w R. w okresach: od 2 do 6 listopada 2015 r. (wniosek z dnia 14 listopada 2015 r.), od 9 do 13 listopada 2015 r. (wniosek z dnia 15 listopada 2015 r.), od 3 do 9 października 2015 r. (wniosek z dnia 16 listopada 2015 r.), od 1 do 4 września 2015 r. (wniosek z dnia 17 listopada 2015 r., który wpłynął do organu w dniu 18 listopada 2015 r.), od 7 do 11 września 2015 r. (wniosek z dnia 20 listopada 2015 r.), od 14 do 18 września 2015 r. (wniosek z dnia 21 listopada 2015 r.), od 21 do 25 września 2015 r. (wniosek z dnia 22 listopada 2015 r.), od 28 do 30 września 2015 r. (wniosek z dnia 23 listopada 2015 r.) oraz od 3 do 7 sierpnia 2015 r. (wniosek z dnia 24 listopada 2015 r.). Zdaniem organu, nie dysponuje on zestawieniem tak wnioskowanych informacji, które mają charakter informacji przetworzonej. Z tej przyczyny wezwano skarżącego do wskazania powodów, dla których ich udostępnienia się domaga, w terminie 14 dni od doręczenia wezwania. Jednakże skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi na te wezwanie, co uzasadniało wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej.

Pismem z dnia 21 grudnia 2015 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w której domagał się zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie tygodnia od otrzymania akt z Sądu oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 16 listopada 2015 r. złożył pocztą elektroniczną do organu wniosek o udostępnienie zanonimizowanych protokołów z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w dniach od 3 do 9 października 2015 r. poprzez przesłanie skanów dokumentów na wskazany adres poczty elektronicznej. W piśmie wysłanym w dniu 26 listopada 2015 r. organ zobowiązał skarżącego do wykazania w terminie 14 dni, że udzielenie tychże informacji będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. W ocenie skarżącego powyższe żądanie nie było uzasadnione, gdyż wnioskowana informacja nie była informacją przetworzoną, dlatego nie udzielił odpowiedzi. Zatem w sprawie wystąpiła bezczynność ze strony organu, który wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wydał decyzji administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę z dnia 5 stycznia 2016 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w R. w R. wniósł o jej oddalenie i poinformował, że w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej i przesłał ją na adres poczty elektronicznej skarżącego. W uzasadnieniu podkreślił, że skarżący od dnia 4 listopada 2015 r. zwraca się z różnymi wnioskami o udostępnienie informacji publicznej dotyczącymi m.in. wykształcenia Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, zanonimizowanych protokołów z wywiadów środowiskowych, korzystania przez pracowników z samochodu służbowego, ilości przeprowadzonych wywiadów środowiskowych, zanonimizowanych wywiadów środowiskowych przeprowadzonych przez wskazanego przez skarżącego pracownika, średnich miesięcznych wynagrodzeń pracowników organu, kierowników działów oraz radcy prawnego organu, wykazu osób zatrudnionych w organie, skanu faktur za telefon służbowy, którym dysponuje organ, skanu legitymacji służbowych wydanych pracownikom organu. W sumie w okresie od dnia 4 listopada 2015 r. do dnia 4 stycznia 2016 r. skarżący złożył 37 wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Organ wyjaśnił, że udzielenie informacji zawartej we wniosku skarżącego z dnia 16 listopada 2015 r. nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, dlatego w dniu [...] r. wydał stosowną decyzję o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). W oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Do właściwości sądów administracyjnych należy orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a p.p.s.a. (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) oraz w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Oznacza to, że sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organu administracji publicznej w zakresie wydania określonej decyzji administracyjnej (pkt 1), postanowienia, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (pkt 2), postanowienia wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z określonymi w tym przepisie wyłączeniami (pkt 3), innych niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniami określonymi w tym przepisie (pkt 4) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (pkt 4a).

W myśl aktualnego brzmienia art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) i stwierdzenia, czy organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie zobowiązany organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Skarga na bezczynność organów ma bowiem na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy, bowiem jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, bezczynność organu musi istnieć w dniu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2011 r. o sygn. akt II OSK 2453/10 i postanowienie WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2010 r. o sygn. akt I SAB/Wa 109/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Nie ulega wątpliwości, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast tylko w takim wypadku, gdy informacja, której udostępnienia żąda określony podmiot jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia. Jeżeli natomiast żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ powinien powiadomić pismem podmiot żądający udostępnienia informacji, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2007 r. o sygn. akt II SAB/Wa 19/07 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2002 r. o sygn. akt II SA 2867/02, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Dopiero niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani też niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej oznacza, że organ pozostaje w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. o sygn. akt l OSK 601/05, Lex nr 236545).

Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowią, że realizacja prawa do informacji publicznej w przewidzianych w tej ustawie formach (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1-3) jest uzależniona od jednoczesnego, kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek. Po pierwsze: przedmiotem żądania informacji musi być informacja publiczna w rozumieniu art. 1 i art. 3 ust. 2 w związku z art. 6; po drugie: adresatem żądania udostępnienia informacji publicznej, na zasadach tej ustawy, zgodnie z art. 4 ust. 1, mają być "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne"; a po trzecie: według art. 4 ust. 3 obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.

Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. polegająca na nieudostępnieniu skarżącemu informacji publicznej w postaci zanonimizowanych skanów protokołów z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w dniach od 3 do 9 października 2015 r. Jak wynika z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, tak więc Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w R. jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (pkt 1).

Zdaniem skarżącego bezczynność tego organu polega na tym, że będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej wbrew przepisom prawa nie udostępnia jej w drodze czynności materialno - technicznej, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej lub - w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź decyzji o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej).

W świetle powyższych rozważań należy wskazać, że wniosek skarżącego z dnia 16 listopada 2015 r. został rozpatrzony, gdyż organ wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Zatem w terminie 44 dni od dnia jego otrzymania przez organ, tj. w dniu 17 listopada 2015 r. Należy stwierdzić, że nastąpiło to jednak po wniesieniu skargi za pośrednictwem organu do tut. Sądu, co miało miejsce w dniu 23 grudnia 2015 r.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, że termin określony w art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej ma zastosowanie nie tylko do czynności polegającej na udostępnieniu informacji, ale również do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a jego bieg rozpoczyna się od chwili otrzymania wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

W tym stanie rzeczy, zobowiązany organ był bezczynny niespełna dwa miesiące i nie skorzystał z powyższego uprawnienia.

Zdaniem Sądu, dla oceny terminowości działania Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w R. nie ma znaczenia fakt wezwania wnioskodawcy pismem z dnia 26 listopada 2015 r. do wykazania powodów, dla których uzyskanie wnioskowanych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Co prawda, w piśmie tym organ wyznaczył czternastodniowy termin do udzielenia odpowiedzi, a termin ten upływał z dniem 10 grudnia 2015 r., jednakże w tym zakresie organ nie skorzystał z możliwości, o której mowa w art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale pozostawał w bezczynności do dnia [...] r.

Tymczasem, gdy wniosek o udzielenie informacji publicznej zostanie załatwiony przez organ w okresie pomiędzy wniesieniem skargi a wydaniem przez sąd administracyjny wyroku, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie, to stosuje się przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 26 listopada 2008 r. o sygn. akt I OPS 6/08 stwierdzając, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a ma zastosowanie, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA). Nadmienić przyjdzie, że uchwała składu 7 sędziów NSA posiada tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p .p.s.a. Zatem postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie, w jakim dotyczyło zobowiązania organu do załatwienia tego wniosku, stało się bezprzedmiotowe, bowiem organ nie pozostaje już w bezczynności i brak jest podstaw by, zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązywać organ do dokonania czynności, dlatego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., w punkcie 3 sentencji niniejszego wyroku, orzeczono o umorzeniu w pozostałym zakresie postępowania sądowego.

Powyższe nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku rozstrzygnięcia, czy bezczynność organu, miała charakter rażącego naruszenia prawa, a takim będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można uznać, że naruszono prawo w sposób oczywisty bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. o sygn. akt I OSK 675/12, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA).

W ocenie Sądu, bezczynność organu ze względu na niewielkie opóźnienie, nie miała znamion rażącego naruszenia prawa, co stwierdzono w pkt 1 i 2 niniejszego wyroku, w oparciu o treść art. 149 § 1a p.p.s.a. O kosztach postępowania, na który składa się uiszczony wpis w kwocie 100- zł., orzeczono na podstawie art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a., w pkt 4 wyroku.