Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 639/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt VI SA/Wa 639/03       W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2005r. sprawy ze skargi A. C., R. C. i P. S. prowadzących działalność gospodarczą pod firmą ,,W.’’ spółka cywilna z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] nr [...] z dnia [...] października 2003 r. w zakresie nałożonej kary pieniężnej w kwocie 2000 złotych z tytułu wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz w zakresie nałożonej kary pieniężnej w kwocie 1500 złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2004r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] października 2003r. w części nakładającej karę pieniężną w kwocie 2.000zł w zakresie dotyczącym wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz w części nakładającej karę pieniężną w kwocie 1.500zł w zakresie dotyczącym wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż postawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło uznanie, iż przedmiotowym pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wykonywano przewóz na potrzeby własne. Pojazd był własnością "W." s.c. Z okazanego przez kierowcę –pracownika wymienionej firmy, "Dokumentu przewozowego materiałów niebezpiecznych ADR nr [...]" wynikało, iż odbiorcą przewożonego towaru było w/w przedsiębiorstwo. Przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenie potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenie przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Strona nie zgłosiła wykonywania takich przewozów naruszając art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym.

Konsekwencją naruszenia tej normy prawnej jest art. 92 ust. 1 w/w ustawy oraz lp. 1.1.7 załącznika do niej, które sankcjonują karą 2.000zł wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Jednocześnie wskazano, iż przed nowelizacją ustawy o transporcie, która weszła w życie 28 września 2003r., wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenie również podlegało karze finansowej na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy. Wysokość kary pieniężnej 2.000zł wynikała z lp. 1.3 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. z 2002r. NR 115, poz. 999 ze zm.). Nadto podano, iż kontrolowanym pojazdem przewożono materiał niebezpieczny Odpad [...] – produkty naftowe w ilości 3136 kilogramów. W czasie kontroli stwierdzono nieprawidłowe działanie wyłącznika głównego akumulatora w kabinie kierowcy, polegającego na tym, iż wyłącznik nie odłączał w pełni instalacji elektrycznej od akumulatora – po uruchomieniu wyłącznika nadal działały światła awaryjne. Nieprawidłowość ta stanowi naruszenie przepisu 9.2.2.3.1 – 9.2.2.3.4 umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych ADR (Dz.U. z 2002r. Nr 194, poz. 1629 ze zm.) w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie drogowym tworów niebezpiecznych. (Dz.U. Nr 199, poz. 1671 ze zm.).

Konsekwencją naruszenia powyższych norm prawa jest art. 92 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, którego konkretyzacją jest lp. 1.6.2.8. załącznika do tejże ustawy, sankcjonujący karą 1.500zł wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu.

Jednocześnie organ wskazał, iż skoro zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 8 lit. b i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262) istnieje obowiązek zainstalowania wyłącznika głównego akumulatora odcinającego między innymi instalację świateł awaryjnych dla pojazdów nieprzenaczonych do przewozów materiałów niebezpiecznych, to tym bardziej pojazdy zakwalifikowane jako EL według umowy ADR, spełniające bardziej restrykcyjne warunki techniczne ze względu na charakter wykonywanych przewozów powinny posiadać zgodnie z 9.2.2.3. wyłącznik główny akumulatora odcinający obwody elektryczne, w tym światła awaryjne.

W skardze na powyższą decyzję skarżący wnosząc o uchylenie decyzji zarzucili jej:

- obrazę art. 2 Konstytucji RP (działanie prawa wstecz),

- obrazę art. 7 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 15 Międzynarodowego Paktu Praw Cywilnych i Politycznych (ukaranie za czyn, który nie był zagrożony karą w dacie jego popełnienia),

- obrazę Ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych i Umowy Europejskiej ADR.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż w dacie kontroli wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia nie było naruszeniem wymienionym w art. 92 ust. 1 i nie podlegało karze pieniężnej. Wskazano, iż wykonywane przez firmę przewozy mają charakter zarobkowy, w związku z czym firma w dacie kontroli nie musiała posiadać zaświadczenia o przewozie na potrzeby własne.

Zarzucono nadto, iż od daty kontroli do wydania decyzji upłynął ponad miesiąc, zaś strona nie została zawiadomiona o niemożliwości załatwienia sprawy w przepisanym terminie. Wskazano na posiadanie w momencie kontroli świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych wydanego przez TDT. Świadectwo to jednoznacznie określa typ pojazdu, kontrolowany pojazd jest pojazdem typu FL. Zgodnie z przepisami Umowy Europejskiej ADR pojazdy typu FL mogą mieć obwody zasilane po odłączeniu akumulatora wyłącznikiem głównym.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tegoż artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd Administracyjny nie rozważa kwestii czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Mając powyższe kryteria na uwadze uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja z dnia [...] lutego 2004r. utrzymała w mocy dwie kary pieniężne nałożone na skarżących.

Pierwsza z nich w kwocie 2.000zł została wymierzona z tytułu wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenie.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym obowiązek uzyskania zaświadczenie potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej nie dotyczy przedsiębiorców posiadających uprawnienia do wykonywania transportu drogowego.

Według art. 103 ust. 3 w/w ustawy przedsiębiorcy prowadzący do dnia wejścia w życie ustawy (tj. do 1 stycznia 2002r.) działalność gospodarczą w zakresie krajowego drogowego przewozu rzeczy obowiązani byli do dnia uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej uzyskać licencję na wykonywanie tego transportu pod rygorem wygaśnięcia dotychczasowych uprawnień. Nie później niż w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy przedsiębiorcy powinni byli wystąpić do organu udzielającego licencji z wnioskiem o udzielenie licencji na krajowy transport drogowy rzeczy. Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 5 powołanej ustawy do czasu uzyskania licencji przedsiębiorcy ci prowadzą działalność gospodarczą na dotychczasowych warunkach. Stwierdzić zatem należy, iż zgodnie z powołanymi powyżej przepisami przedsiębiorcy posiadający licencję na wykonywanie transportu drogowego albo korzystający z okresu przejściowego ustanowionego art. 103 ust. 3 i 5 ustawy o transporcie drogowym, są zwolnieni z obowiązku posiadania zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych zaświadczeń o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej wspólników spółki cywilnej jednym z przedmiotów ich działalności gospodarczej jest nieregularny przewóz bagażu i ładunków. Obowiązkiem organu była zatem ocena charakteru tej działalności i ustalenie czy w związku z takim zapisem skarżący posiadają licencję na wykonywanie transportu drogowego bądź też korzystają z okresu przejściowego wynikającego z art. 103 ust. 3 i 5 w/w ustawy. Gdyby taka okoliczność została wykazana wówczas skarżący nie byliby obowiązani do posiadania zaświadczeń potwierdzających zgłoszenie wykonywania przewozów na potrzeby własne. W przeciwnym wypadku, gdy skarżący nie posiadali licencji bądź w dacie decyzji nie korzystali z okresu przejściowego ustalenia organu należy uznać za właściwe i uzasadniające nałożoną karę pieniężną.

Wskazać bowiem należy, iż celem ustawy o transporcie drogowym było m.in. zaprowadzenie porządku na drogach i zwiększenie bezpieczeństwa. Celowi temu służy wyeliminowanie prowadzenia transportu drogowego przez podmioty przypadkowe i nieodpowiednio przygotowane. Wprowadzenie obowiązku uzyskania licencji przewozowych przez podmioty wykonujące zawodowo transport drogowy i zaświadczeń, przez podmioty wykonujące go pomocniczo, na potrzeby własne, ma umożliwić realizację założonego celu.

Brak któregokolwiek z powyższych dokumentów pozwala na uznanie, iż doszło do naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym uzasadniającego nałożenia odpowiedniej kary pieniężnej. Wbrew twierdzeniom skargi, również w dacie kontroli czyli przed zmianą ustawy o transporcie drogowym, która nastąpiła [...] września 2003r., wykonywanie transportu drogowego na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia podlegało karze pieniężnej w wysokości 2.000 zł (art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym i lp. 1.3.rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym Dz.U. Nr 115, poz. 999).

Nie można zatem uznać, iż organy dopuściły się obrazy art. 2 Konstytucji RP, art. 7 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 15 Międzynarodowego Paktu Praw Cywilnych i Politycznych i ukarały skarżących za czyn, który nie był zagrożony karą w dacie jego popełnienia dopuszczając, aby prawo działało wstecz.

W działaniach organów obu instancji można natomiast dopatrzeć się przekroczenia terminu załatwienia sprawy, jednakże uchybienie to nie miało istotnego wpływu na jej wynik.

Druga nałożona na skarżących kara pieniężna została wymierzona z tytułu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz.U. Nr 199, poz. 1671) określa ona zasady przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, wymagana w stosunku do kierowców i innych osób wykonujących czynności związane z tym przewozem, zasady dokonywania oceny zgodności ciśnieniowych urządzeń transportowych oraz organy właściwe do sprawowana nadzoru i kontroli w tych sprawach.

W sprawach nieuregulowanych ustawą do przewozu drogowego towarów niebezpiecznych stosuje się umowę ADR – Umowę europejską dotyczącą międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych sporządzoną w Genewie dnia 30 września 1957r. (Dz.U. z 2002r. Nr 194 poz. 1629) (art. 3 ust.1 w/w ustawy).

Zgodnie z art. 8 ust. 2 w/w ustawy cysterny służące do przewozu towarów niebezpiecznych powinny odpowiadać postanowieniom umowy ADR. Muszą one posiadać "świadectwo dopuszczenie pojazdu" wystawione przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego. Świadectwo to wystawione zostaje na podstawie pozytywnych wyników badań, stwierdzonych w zaświadczeniach wystawionych przez określoną przepisami ruchu drogowego okręgową stację kontroli pojazdów i przez Transportowy Dozór Techniczny. Transportowy Dozór Techniczny dokonuje sprawdzenia, czy cysterny spełniają postanowienia mowy ADR (art. 9 w/w ustawy).

Świadectwo dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych stwierdza, że opisany w nim pojazd odpowiada wymaganiom określonym w umowie ADR (załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2002r. w sprawie świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych (Dz.U. Nr 237, poz. 2011) ).

W sprawie niniejszej niesporne jest, iż cysterna, którą wykonywany był przewóz oleju przepracowanego posiadała wymagane świadectwo dopuszczenia pojazdu.

Uznać zatem należy, że co najmniej w dacie wystawienia tego świadectwa spełniała ona postanowienia umowy ADR. Jeżeli więc organ uznał, iż cysterna nie odpowiada warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, to należało ustalić, czy stwierdzone uchybienie powstało już po dacie wystawienia tego świadectwa, tym bardziej, iż skarżący powoływali się na fakt posiadania tego typu dokumentu. Takie ustalenia w sprawie nie zostały poczynione. Okoliczność, iż stan stwierdzony podczas kontroli jest tożsamy ze stanem istniejącym w dacie wystawienia świadectwa prowadziłoby do wniosku, iż wykonywanie przedmiotowego przewozu odbywało się pojazdem odpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu.

Wskazać nadto należy, o czym była mowa powyżej, iż cysterny służące do przewozu towarów niebezpiecznych powinny odpowiadać postanowieniom umowy ADR. Nie ma zatem potrzeby sięgania do innych aktów prawnych np. jak to uczynił organ II instancji do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2003r. Nr 32, poz. 262), skoro regulacja zawarta w umowie ADR ma charakter wyczerpujący.

To właśnie pojazdy spełniające dodatkowe wymagania techniczne określone w powyższej umowie otrzymują "świadectwo dopuszczenia pojazdu". I to ten dokument potwierdzający spełnienie wszystkich rygorów wynikających z umowy ADR stanowi swoisty punkt odniesienia w sprawie niniejszej.

Organ obowiązany jest zatem do wykazania, iż stwierdzone uchybienia powstały już po wystawieniu świadectwa, gdyż tylko taka sytuacja uzasadnia nałożenie kary pieniężnej przewidzianej w lp. 1.6.2.8. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie niniejszej nie został zgromadzony dostateczny materiał dowodowy uzasadniający nałożenia kar pieniężnych, natomiast ten który znajdował się w dyspozycji organu nie był poddany całościowej ocenie. Dlatego też Sąd uznając, że naruszone zostały przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji w zaskarżonym przez strony zakresie. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zapadło na podstawie art. 152 p.p.s.a.