Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 662/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124b ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek–Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 5 października 2021 r. nr N-I.7581.3.23.2021 w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z 5 października 2021 r. nr N-1.7581.3.23.2021, utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Wnioskiem z 2 marca 2020 r. [...] S.A. z/s w [...] (dalej: "Spółka") zwróciła się do Starosty Powiatu [...] o zobowiązanie w trybie art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021r. poz. 1899 z późn. zm.) – dalej: "u.g.n." do udostępnienia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w R., gmina [...].

Decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...] Starosta Powiatu [...]:

1. orzekł o zobowiązaniu M. G., K. G., H. K., S. K., A. K., M. M., W. P. i J. W. do udostępnienia nieruchomości położonej w R., gm. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obj. KW nr [...], celem wykonania czynności związanych z realizacją inwestycji celu publicznego tj. rozbiórką sieci elektroenergetycznej napowietrznej SN, w tym jednego stanowiska słupowego;

2. wskazał, że obowiązek udostępnienia nieruchomości polega na umożliwieniu [...] S.A. z/s w [...] wstępu na nieruchomość oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], celem wykonania czynności związanych z realizacją inwestycji celu publicznego;

3. ustanowił dla ww. prac zakres udostępnienia części nieruchomości zgodnie z zaznaczonym na załączonej mapie, stanowiącej integralną część decyzji, obszarem o powierzchni wynoszącej 660 m (prostokąt o wymiarach 12 m szerokości liczonej 2 x po 6 m od osii linii energetycznej x 55 m liczone wzdłuż przebiegu linii energetycznej);

4. orzekł, że obowiązek udostępnienia ustanawia się na czas 30 dni, licząc od dnia rozpoczęcia prac, o czym należy zawiadomić zobowiązanych;

5. zobowiązał [...] S.A. z siedzibą w [...] do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót;

6. zobowiązał [...] S.A. z siedzibą w [...], do inwentaryzacji szkód powstałych w wyniku działań prowadzonych na podstawie przedmiotowej decyzji.

W odwołaniu od ww. decyzji H. K. i M. M. zarzuciły, że rokowania nie zostały przeprowadzone, a strony postępowania nie zostały prawidłowo ustalone. Skarżące wniosły o uchylenie decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji.

Decyzją z 5 października 2021 r. nr N-1.7581.3.23.2021, Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Starosty Powiatu [...].

Organ odwoławczy podał, że w aktach sprawy znajdują się pisma odpowiednio z 28 października 2019 r. i 15 stycznia 2020 r. kierowane do H. K. i M. M. oraz umowy użyczenia z 2017 r. pozostałych współwłaścicieli działki nr [...] w R., o jej udostępnienie w związku z realizacją zadania na zlecenie [...] S.A. pn.: "Przebudowa napowietrznej linii SN 15 kV na kablową zasilającą stacje trafo [...]", celem przeprowadzenia inwestycji polegającej na rozbiórce istniejącej sieci elektroenergetycznej średniego napięcia (w tym rozbiórka stanowisk słupowych średniego napięcia), jak również na budowie linii elektroenergetycznej kablowej średniego napięcia. Ponadto w aktach sprawy znajdują się pisma H. K. z 20 stycznia 2020r. kierowane do inwestora i M. M. z 14 lipca 2020r. kierowane do Starostwa Powiatowego w [...]. Z ww. korespondencji wynika, że współwłaściciele nieruchomości wyrażają zgodę na wejście w teren z wyjątkiem H. K. i M. M., warunkujących wyrażenie zgody wypłatą odszkodowania odpowiednio w kwocie 5 000 zł i 4 000 zł. Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca spełnił obowiązek wykazania braku zgody, jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na udostępnienie przedmiotowej nieruchomości, natomiast same rokowania zostały przeprowadzone w sposób wyczerpujący, jednakże nie doprowadziły do rozstrzygnięcia satysfakcjonującego wszystkie strony. Nie można też uznać tych negocjacji za pozorne, gdyż inwestor w trakcie prowadzonych negocjacji zrezygnował zgodnie z prośbą H. K. z budowy linii elektroenergetycznej kablowej średniego napięcia na spornej nieruchomości. Zrobił to pomimo uzyskania zgód pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Zatem z uwagi na brak porozumienia między wszystkimi stronami konieczne stało się wydanie decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. w zakresie rozbiórki istniejącej napowietrznej sieci elektroenergetycznej SN, w tym jednego stanowiska słupowego. W ocenie organu odwoławczego, Starosta Powiatu [...] prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a podejmowanym czynnościom nie można przypisać charakteru stronniczości, czy dążenia do bezpodstawnego nałożenia obowiązku na stronę. Za koniecznością wykonania prac rozbiórkowych przemawia nie tylko interes społeczny czy poprawa standardów jakościowych parametrów energii elektrycznej, ale przede wszystkim ochrona życia, zdrowia ludzkiego i mienia (z uwagi na zły stan techniczny sieci).

Odnosząc się do sformułowanego w odwołaniu zarzutu nieprzeprowadzenia rokowań dotyczących udostępnienia nieruchomości w celu prowadzenia prac związanych z rozbiórką sieci elektroenergetycznej napowietrznej Wojewoda podniósł, że zarzut taki w żadnej mierze nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że to brak porozumienia co do rekompensaty skutkujący finalnie brakiem zgody na rozbiórkę, implikuje konieczność wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Gdyby strony zgodziły się na proponowane warunki, postępowanie administracyjne dotyczące ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości byłoby całkowicie bezprzedmiotowe. Ponadto Wojewoda podkreślił, że przepisy u.g.n. nie określają ścisłej formy przeprowadzenia rokowań, a tym samym zaistniała na gruncie niniejszego postępowania sytuacja sprowadzająca się do braku możliwości osiągnięcia porozumienia między stronami na skutek pozostawania przez nich przy początkowo zajętych stanowiskach nie uzasadnia wywiedzenia wniosku o braku rokowań i ich niewłaściwym przeprowadzeniu.

Niezależnie od powyższego Wojewoda podał, że wobec toczącego się przed Sądem Rejonowym w [...] postępowania w przedmiocie zmiany stwierdzenia nabycia spadku po K. K., prawidłowo uznał organ I instancji, że kluczowe znaczenie w rozstrzyganej sprawie ma fakt istnienia w obrocie prawnym aktu poświadczenia dziedziczenia Rep. A. [...] z [...] lipca 2017 r., określającego spadkobierców po zmarłym współwłaścicielu nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. Potwierdziła, że zażądała niezwłocznego usunięcia starej linii elektroenergetycznej z równoczesnym wypłaceniem odszkodowania w kwocie 5.000 zł za dotychczasowe korzystanie z przysługującego prawa własności do nieruchomości nr [...] i osiąganie z tego tytułu korzyści materialnych przez [...]. Powyższe żądanie jest równoznaczne ze zgodą na wejście w teren. Podała też, że na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. , który odnosi się do roszczeń odszkodowawczych przysługujących właścicielowi nieruchomości zajętych na cele przesyłu energii elektrycznej i mogą być dochodzone w każdym czasie. Stanowisko takie wynika z wyroku NSA z 25 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 1149/20. Z tego względu nie ma przeszkody, aby roszczenie z art. 129 ust. 5 u.g.n. było powiązane z terminem rozbiórki. Wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji.

W piśmie z dnia 22 października 2022 r. skarżąca podtrzymała w całości skargę z dnia 8 maja 2022 r. oraz wnioski w niej zawarte. Dodatkowo złożyła wniosek o przyznanie kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącej Wojewoda Podkarpacki, że nawet nie zapoznał się z wnioskiem 3 listopada 2021 r. o uzupełnienie własnej decyzji z 5 października 2021 r., w której brakowało rzetelnego wyjaśnienia wszystkich zarzutów podanych w odwołaniu. Błędnie Wojewoda wniosę o uzupełnienie decyzji potraktował jako skargę i przesłał ją do WSA w Rzeszowie. Dodała, że nie może uczestniczyć w rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych, gdyż nie posiada żadnej wiedzy w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 §1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.

Na wstępie Sąd stwierdza, że stan faktyczny ustalony przez organy administracji publicznej uważa za własne ustalenia.

Wnioskiem z dnia 2 marca 2020 r. [...] S.A. w [...] wystąpiła do Starosty Powiatu [...] o wydanie decyzji zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości na podstawie art. 124b u.g.n. do wykonania czynności związanych z rozbiórką sieci elektroenergetycznej napowietrznej średniego napięcia – w tym jednego stanowiska słupowego średniego napięcia. Inwestor podał, że nieruchomość jest niezbędna do wykonania rozbiórki funkcjonującej od kilkudziesięciu lat sieci elektroenergetycznej średniego napięcia o długości około 55 m i jednego stanowiska słupowego. Z uzasadnienia wniosku wynika, że M. M. i H. K. - współwłaścicielki działki nr ewid. [...], obr. [...] R., gmina [...] nie wyraziły zgody na udostępnienie nieruchomości celem wykonania wyżej opisanej rozbiórki. Pozostali współwłaściciele takiej zgody udzielili. Z dokumentacji dołączonej do wniosku wynika, że planowana rozbiórka części linii napowietrznej jest realizacją zadania na zlecenie [...] S.A. w [...] pn.: "Przebudowa napowietrznej linii SN 15 kV na kablową zasilającą stacje trafo [...]". We wniosku inwestor podał, że H. K. pismem z dnia 20 stycznia 2020r. poinformowała o warunkowej zgodzie na wykonanie rozbiórki istniejącej sieci elektroenergetycznej średniego napięcia w zamian za wynagrodzenie w kwocie 5 000 zł. Z uwagi na wygórowane roszczenie w dniu 20 marca 2020r. poinformowano skarżącą o zakończeniu rokowań i konieczności zastosowania procedury zobowiązującej właściciela do udostępnienia nieruchomości. Do wniosku dołączono też zgodę właściciela obiektu na wnioskowaną rozbiórkę wyrażoną w piśmie z 3 marca 2020r. przez [...] S.A. Oddział [...] Rejon Energetyczny [...] wobec zamiany istniejącej linii napowietrznej na linię energetyczną doziemną SN 15 kV.

Rozważania należy rozpocząć od przypomnienia przepisów art. 124b u.g.n. które stanowiły podstawę wydanej w sprawie decyzji. Stosownie do art. 124b ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.

Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1 (art. 124b ust. 2 u.g.n.). Decyzji takiej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (art. 124b ust. 2a). Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy (art. 124b ust. 3 u.g.n.). Przepis art. 124 ust. 1a i ust. 4 stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 124b ust. 5 u.g.n. obowiązek udostępnienia nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej.

Przesłankami zastosowania art. 124b ust. 1 u.g.n. są więc: wystąpienie konieczności wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń i jednoczesny brak zgody na takie udostępnienie właściciela, użytkownika wieczystego lub osoby, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości. Wniosek powinien pochodzić od podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. Konserwacja, remonty oraz usuwanie awarii lub tak jak w niniejszej sprawie likwidacja części linii napowietrznej mogą dotyczyć tylko takich ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, które nie należą do części składowych nieruchomości. Objęta wnioskiem rozbiórka nie dotyczy części składowych działki nr [...], co potwierdza dołączone do wniosku pismo [...] z 3 marca 2020r.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonano wszechstronnej oceny przesłanek warunkujących wydanie decyzji administracyjnej dla czasowego zajęcia nieruchomości w trybie art. 124b u.g.n. i Sąd zaprezentowaną argumentację uważa za prawidłową.

W pierwszej kolejności stwierdzić wypada, że cel określony we wniosku to jest rozbiórka sieci elektroenergetycznej napowietrznej SN i jednego stanowiska słupowego, co mieści się w zakresie przedmiotowym zawartym w art. 124b ust. 1 u.g.n.

Spełniona została też przesłanka braku zgody właściciela na wejście w teren, co otworzyło drogę do zastosowania art. 124b ust. 1u.g.n. Sąd zwraca uwagę, że z dokumentów dołączonych do wniosku inwestora wynika, że pismem z dnia 28 października 2019 r. inwestor za pośrednictwem pełnomocnika wystąpił do Skarżącej jako współwłaścicielki o udostepnienie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w miejscowości R. na udostępnienie nieruchomości położonej w miejscowości R. Do pisma tego dołączono projekt umowy użyczenia. W umowie tej w § 2 przewidziano szacowanie szkody powstałej w wyniku prowadzonych prac na zasadzie porozumienia lub przez rzeczoznawcę majątkowego. Skarżąca na to pismo nie udzieliła żadnej odpowiedzi. Inwestor pismem z dnia 2 stycznia 2020 r. ponownie zwrócił się do Skarżącej o udostępnienie ww. nieruchomości, lecz w tym piśmie zakreślił termin do 17 stycznia 2020 r. Skarżąca zażądała niezwłocznego usunięcia linii napowietrznej z równoczesnym wypłaceniem wynagrodzenia w kwocie 5 000 zł za dotychczasowe korzystanie przez [...] z nieruchomości i osiąganie z tego tytułu korzyści materialnych. Kategorycznie też oświadczyła, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie przez działkę nr [...] podziemnej linii energetycznej. Pismem z dnia 2 marca 2020 r. inwestor poinformował Skarżącą o zakończeniu rokowań wobec rozbieżnych stanowisk.

W ocenie Sądu przedstawiony stan faktyczny pozwala przyjąć, że między stronami doszło do nieskutecznych rokowań. Ustawa nie wymaga, aby inwestor prowadził z właścicielem rokowania do skutku. Stwarza jedynie możliwość osiągnięcia konsensusu bez udziału podmiotów zewnętrznych. W razie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wbrew woli właściciela, wciąż pozostaje mu możliwość żądania wykupu nieruchomości, bądź odszkodowania za doznane szkody. W sytuacji, gdy propozycje zmierzające do uzyskania zgody na wykonanie prac i finalnie żadna ze stron nie decyduje się na pozytywną odpowiedź zwrotną, należy przyjąć, że rokowania zostały zakończone. Interesy właściciela, niezależnie od tego, czy doszło do pozytywnego zwieńczenia rokowań, pozostają pod prawną ochroną i odszkodowanie będzie ustalone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i stanem faktycznym na gruncie, o czym stanowi art. 124b ust. 4 u.g.n. Dołączona do wniosku dokumentacja potwierdza, że inwestor nie planuje przeprowadzenia kabla podziemnego przez działkę nr [...]. Należy mieć na względzie, że odszkodowanie ustalone w trybie art. 124b u.g.n. dotyczy tych wykonania robót, o które wnioskował inwestor. Natomiast Skarżąca błędnie uważa za możliwe powiązanie ustalenie odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 u.g.n, które jest odrębnym przedmiotowo postępowaniem w innej sprawie administracyjnej. Prowadzenie postepowania na tej podstawie wymaga złożenia stosownego wniosku przez stronę. Natomiast kwestie wynagrodzenia za służebność przesyłu należą do kognicji sądów powszechnych.

Ponadto Sąd stwierdza, że prawidłowo określono adresatów decyzji. Słusznie organy orzekające przyjęły, że kluczowe znaczenie ma w tej sprawie funkcjonujący w obrocie prawnym akt poświadczenia dziedziczenia (w aktach administracyjnych) Rep.A. [...] z [...] lipca 2017 r., określający spadkobierców po zmarłym K. K. W piśmie z dnia 16 września 2021 r. Sąd Rejonowy w [...] poinformował Wojewodę Podkarpackiego, że sprawa z wniosku H. K. o zmianę stwierdzenia nabycia spadku po K. K. jest nadal w toku.

Za prawidłowe też Sąd uznał określenie czynności przez inwestora i obszaru, na którym te czynności będą wykonywane w tym (pkt 2, 3 i 8 decyzji organu I instancji), ustalenia czasokresu udostępnienia nieruchomości (pkt 4 decyzji organu I instancji) oraz kwestie odszkodowań (pkt 5, 6, 7 decyzji organu I instancji).

Naprowadzona argumentacja pozwala przyjąć, że postepowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji było prowadzone z zachowaniem reguł z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co przełożyło się na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Nie doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego, co zostało wyżej opisane.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.