Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 368/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2006r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasadza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

III SA/Wa 368/06

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] września 2005r, nr [...]o zaliczeniu A. M. wpłaty z dnia 20 maja 2005r., w kwocie 14.366,73 zł, na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. oraz odsetek za zwłokę od tej zaległości

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że z uwagi na fakt, iż termin płatności dopłaty do korekty zeznania PIT-36 za 2002 r. upłynął 30 kwietnia 2003r., wpłatę dokonaną przez podatnika w dniu 20 maja 2005 r. zaliczył na należność główną i odsetki za zwłokę.

Organ powołał się art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże inaczej.

Natomiast zgodnie z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę. Organ ustalił, że wobec nieuregulowania zobowiązania podatkowego w ustawowym terminie do 30 kwietnia 2003 r., podatnik obowiązany jest do zapłaty odsetek za zwłokę naliczonych od dnia 1 maja 2003 r.

Jak wynika ze zgromadzonego materiału, w dniu 7 kwietnia 2003 r. A. M. złożył w Drugim Urzędzie Skarbowym W. zeznanie podatkowe o nabyciu majątku drodze darowizny. Przedmiotem umowy darowizny był samochód osobowy marki [...] o wartości rynkowej 35.800,00 zł, przekazany stronie przez "C. Sp. z o.o.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] [...]Urząd Skarbowy W. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia podatku od darowizny stwierdzając jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że otrzymany przez stronę samochód stanowi przychód ze stosunku pracy podlegający przepisom o podatku dochodowym od osób fizycznych. Od decyzji tej A. M. wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W dniu [...] lutego 2004 r. skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z wnioskiem o udzielenie informacji, czy otrzymany samochód powinien być potraktowany jako przychód ze stosunku pracy i opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy jako darowizna i opodatkowany podatkiem od spadków i darowizn.

Pismem z dnia [...] marca 2004r. nr [...], w trybie art. 14a ustawy Ordynacja podatkowa, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. poinformował, że ww. samochód uznać należy za przychód ze stosunku pracy opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W dniu [...] kwietnia 2004r. A. M. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w W. z wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w trybie art. 253 ustawy Ordynacji podatkowej.

Decyzją z dnia [...] maja 2004r. nr [...] odmówił zmiany wydanego rozstrzygnięcia. Od decyzji tej skarżący złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., który podtrzymał swoje stanowisko i decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...].

W odpowiedzi na wystąpienie strony z dnia [...] lipca 2004 r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], w z dnia [...] lipca 2004 r., poinformował, że z tytułu otrzymania samochodu od "C." Sp. z o.o. powstał obowiązek podatku w podatku dochodowym od osób fizycznych, a nie w podatku od spadków i darowizn.

W dniu [...] stycznia 2005 r., A. M. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z zapytaniami dotyczącymi trybu zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu otrzymania samochodu od "C." Sp. z o.o. (w którym urzędzie skarbowym i za jaki rok podatkowy podatek ten winien być rozliczony).

Postanowieniami z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] i nr [...], wydanymi w trybie art. 14a § l Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. poinformował, że podatek z tytułu otrzymania samochodu winien być rozliczony w zeznaniu w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r.

Korekty zeznania za 2002 r. strona dokonała w dniu 20 maja 2005 r., kiedy to E. M. i A. M. złożyli do Urzędu Skarbowego w L. korektę zeznania PIT-37 za 2002 r., w której wykazana została różnica pomiędzy podatkiem należnym a sumą zaliczek pobranych przez płatników, do zapłaty w wysokości 15.994,73 zł (w zeznaniu pierwotnym, złożonym w Urzędzie Skarbowym w L. w dniu 30 kwietnia 2003r., wykazany został podatek od zapłaty w kwocie 46,70 zł). Następnie, w dniu 20 maja 2005 r., E. M. i A. M. złożyli kolejną korektę zeznania PIT-37 za 2002 r. (na druku PIT-36), w której wykazali różnicę pomiędzy podatkiem należnym a sumą zaliczek pobranych przez płatników, do zapłaty w wysokości 14.366,73 zł. Kwota ta wpłacona została na konto urzędu skarbowego w dniu 20 maja 2005 r.

Zgodnie z art. 45 ust. l i ust. 4 pkt l ustawy z dnia z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), podatnicy są obowiązaniu składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym oraz wpłacić różnicę między podatkiem należnym od dochodu wynikającego z zeznania, a sumą należnych za dany rok zaliczek, w tym również pobranych przez płatników.

Roczne rozliczenie dochodów uzyskiwanych przez osoby fizyczne, następuje w drodze samoopodatkowania, tj. poprzez złożenie zeznania, w którym należy wykazać wszelkie dochody podlegające opodatkowaniu tym podatkiem, za wyjątkiem korzystających ze zwolnienia od podatku lub rozliczających się odrębnie, w formie zryczałtowanej. Obowiązek prawidłowego wypełnienia zeznania podatkowego, w tym ujęcia w nim dochodów ze wszystkich źródeł przychodu, spoczywa na podatniku.

A. M. uzyskał w 2002 r. dochód w wysokości 35.800,00 zł., w postaci samochodu osobowego marki [...], który powinien uwzględnić w zeznaniu podatkowym za ten rok i zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych.

W związku z nieuregulowaniem zobowiązania w ustawowym terminie (do 30 kwietnia 2003r.), uległo ono przekształceniu, zgodnie z art. 51 § l Ordynacji podatkowej, w zaległość podatkową, od której naliczane są odsetki za zwłokę od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku art. (53 § l i § 3) - w przedmiotowej sprawie od dnia l maja 2003 r.

Wprawdzie w dniu 16 grudnia 2003 r. A. M. wpłacił do organu I instancji kwotę 10.740,00 zł. na przedmiotowy podatek dochodowy, jednakże wpłacie tej nie towarzyszyło złożenie stosownej korekty zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Ponadto w dniu 21 lipca 2004r. A. M. wystąpił z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. o jej zwrot jako kwoty mylnie przekazanej. Z uwagi na fakt, że dokonanie wpłaty nastąpiło bez zadeklarowania zobowiązania, została ona uznana za nienależnie uiszczoną i zwrócono ją – zgodnie z dyspozycją strony – na jej rachunek bankowy.

W rozpatrywanej sprawie zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych wynika ze wspólnego rozliczenia rocznego E. M. i A. M.

Zgodnie z art. 92 § 3 Ordynacji podatkowej, małżonkowie wspólnie opodatkowani na podstawie odrębnych przepisów ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe wynikające ze wspólnego opodatkowania i są jedną stroną postępowania prowadzonego w sprawie tych zobowiązań (art. 133 § 3 O.p.)

Skierowanie decyzji organu I instancji wyłącznie do A. M. nastąpiło z naruszeniem art. 133 § 3 O.p. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w przedmiocie zaliczenia.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. M., który zarzucił mu:

- Niesłuszne naliczenie odsetek za zwłokę od 1 maja 2003 r., ponieważ decyzję ostateczną w sprawie darowizny otrzymał w dniu 12 sierpnia 2004 r., zaś stosowny podatek dochodowy wpłacił na konto Urzędu Skarbowego po otrzymaniu decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w dniu 16 grudnia 2003 r.

- Permanentne łamanie przez organy obowiązujących terminów rozpatrywania odwołań i odpowiedzi w sprawie.

W związku z powyższym wniósł o:

uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] września 2005 r., nr [...].

W uzasadnieniu wskazał, że jest zdziwiony stanowiskiem organów, że zakwalifikowały darowany mu samochód jako dochód ze stosunku pracy w sytuacji, gdy nastąpiło to 10 miesięcy po jego zakończeniu i niezależnie od wypłaty całego wynagrodzenia.

Skarżący podniósł, że nie mógł rozliczyć samochodu do 30 kwietnia 2003 r., jako podlegającego podatkowi dochodowemu, ponieważ nie wiedział jaka będzie decyzja w sprawie darowizny.

Skarżący nie zgadza się z naliczeniem mu odsetek za zwłokę za okres w którym pieniądze leżały na koncie Urzędu Skarbowego od 16 grudnia 2003 r. Nie zgadza się również z twierdzeniem organu I instancji, że nie wiedział z jakiego tytułu są pieniądze, gdyż na przekazie było napisane co to jest za podatek, a ponadto wielokrotnie wyjaśniał to w Urzędzie.

Ponadto zdaniem skarżącego organy obu instancji łamały wszelkie dopuszczalne terminy, co miało wpływ na wysokość odsetek.

Skarżący oświadcza, że wniosek o naliczenie podatku od darowizny złożył w [...] Urzędzie Skarbowym W. w marcu 2003 r., a decyzję odebrał 28 lipca 2003 r., datowaną 4 czerwca 2003 r., co jest dziwne, z uwagi na to, że 10 lipca 2003 r. wezwano go do wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego. Odwołanie od tej decyzji organ rozpoznawał 2 i pół miesiąca. Natomiast odpowiedź na wniosek o wydanie opinii w sprawie skarżący otrzymał po upływie sześć i pół miesiąca.

Takie postępowanie organów narusza art. 125 ustawy Ordynacji podatkowej.

Skarżący wyjaśnił, że samochód marki [...], który przez ostatnie trzy lata używał w pracy, był prezentem od pracodawcy za długoletnią pracę na stanowiskach kierowniczych firmy. Przekazanie samochodu nastąpiło dopiero 15 października 2002 r. i w decyzji o przekazaniu podkreślono, że jest to prezent, od którego należy zapłacić podatek od darowizny.

Decyzja Urzędu Skarbowego, że samochodem zapłacono skarżącemu za pracę, co podlega podatkowi dochodowemu, jest dla niego niezrozumiała.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Dodatkowo wyjaśnił, że zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych nie wynika z rozstrzygnięcia organu podatkowego, określającego jego wysokość, lecz z zeznania podatkowego złożonego przez podatnika. Zobowiązanie takie dotyczące skarżącego za 2002 r. nie było przedmiotem postępowania podatkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie zawarte w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie organ słusznie powołał się na zasadę wynikającą z art. art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę.

Błędne natomiast było ustalenie, że podatnik obowiązany jest do zapłaty odsetek za zwłokę naliczonych od dnia 1 maja 2003 r.

Bezsporne w sprawie jest, że w dniu 16 grudnia 2003 r. A. M. wpłacił do organu I instancji kwotę 10.740,00 zł. na przedmiotowy podatek dochodowy (k. 13 akt administracyjnych). Na prośbę strony z dnia 21 lipca 2004 r. kwotę tę zwrócono na jej rachunek bankowy.

Oznacza to, że przez okres 7 miesięcy organ zdawał się nie dostrzegać dokonanej wpłaty, ponieważ nastąpiła ona bez zmiany deklaracji podatkowej.

Tymczasem zgodnie z art. 272 b Ordynacji podatkowej organy podatkowe pierwszej instancji mają obowiązek dokonywać czynności sprawdzających dotyczących wpłacanych podatków.

Czynności te mają zastosowanie w sytuacjach, gdy przekształcenie obowiązku podatkowego w zobowiązanie następuje w drodze samoobliczania lub obliczania podatku przez płatnika. Celem czynności sprawdzających jest m. in. ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności deklaracji oraz wpłacanych podatków z przedstawionymi dokumentami.

A zatem w sytuacji, gdy podatnik dokonał wpłaty, której tytuł określony został na przelewie, to na podstawie art. 274 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ miał obowiązek zwrócić się do składającego deklarację o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień.

Dopiero niezastosowanie się przez podatnika do wezwania w zakresie skorygowania wadliwości deklaracji powoduje uznanie jej za nieprawidłową, co może spowodować wszczęcie postępowania podatkowego w celu dokonania wymiaru zobowiązania podatkowego w wysokości wyższej od wskazanej w deklaracji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki Ordynacja podatkowa Komentarz 2004, Unimex, s. 911).

Bagatelizowanie tych obowiązków przez organ i czekanie, aż podatnik sam domyśli się i dokona korekty deklaracji, zaś organ naliczy mu odsetki za cały okres zwłoki, obejmujący również czas, w którym pieniądze leżały na koncie organu, stanowi także naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej. Przepis ten formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego – zasadę pogłębiania zaufania do organów podatkowych.

Zgodnie z tym unormowaniem postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zaś organy obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania.

W tej sytuacji, Sąd uznał, że mimo wniosku strony z dnia 21 lipca 2004 r. o zwrot kwoty wpłaconej w dniu 16 grudnia 2003 r., błędne było stanowisko organu odwoławczego, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, o naliczeniu odsetek od 1 maja 2003 r., bez uwzględnienia okresu 7 miesięcy, w którym wpłacona przez podatnika kwota 10.740 zł. znajdowała się na koncie organu I instancji.

Za pozostające bez związku ze sprawą Sąd uznał natomiast zarzuty co do przewlekłości postępowania administracyjnego, ponieważ, jak wynika z uzasadnienia skargi, dotyczą postępowania w sprawie podatku od darowizny, zakończonego decyzją ostateczną, niebędącą przedmiotem niniejszego postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 367/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od spadków i darowizn (wniesioną pismem tym samym co w niniejszej sprawie), z powodu upływu 30-dniowego terminu do zaskarżenia decyzji.

Z powyższych względów, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.