Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1584/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2015 r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez T. J. (dalej: wnioskodawca lub skarżący) decyzją z [...] maja 2014 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] marca 2014 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013 r.

Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym:

W dniu 14 maja 2013 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 na podstawie § 23 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 [(Dz. U z 2013 r., poz. 361, ze zm.) – dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r.] wraz z załącznikami graficznymi.

Skarżący zadeklarował następujące powierzchnie działek rolnych do płatności z tytułu pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne:

- do wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) - powierzchnię 5 ha,

- wariant 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) - powierzchnia 9,63 ha.

W dniu 11 lipca 2013 r. wnioskodawca poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zniszczeniu części obsady nasadzeń jabłoni i wiśni, jak również o nieskoszeniu uprawy z uwagi na długookresowe opady deszczu. Do tej informacji dołączył oświadczenia trzech świadków potwierdzających wystąpienie szkody w uprawach.

W dniu 17 lipca 2013 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę, podczas której stwierdzono nieprawidłowości dotyczące spełnienia warunku wymaganej minimalnej powierzchni działki rolnej, zawyżenia powierzchni działek we wniosku oraz zmniejszenia zasięgu pola zagospodarowania.

Ponadto w raporcie z kontroli wskazano, że nie został spełniony wymóg prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepsza wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin. Stwierdzono także niespełnienie wymogu materiału kwalifikowanego określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 [(Dz. U. nr 33, poz. 262, ze zm.) – dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r.] w odniesieniu do drzew na działkach: AA, AD, AF, AG, AH, Al, AL, AL, AM, AN, AO, E, H, I, K, L, M, N, O, P, R, T, W, Z. Poza tym kontrolujący stwierdzili uchybienia w obowiązku utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów koniecznej dla wariantów 2.9 i 2.10 – na wskazanych działkach.

W dniu 6 sierpnia 2013 r. skarżący złożył odwołanie od raportu z czynności kontrolnych podnosząc, że:

koszenie działek odbywało się podczas kontroli, gdyż wcześniejsze wykoszenie nie było możliwe z powodu zaistnienia siły wyższej, o czym organ I instancji został powiadomiony;

obsada drzewek była zgodna z prawem - drzewka posadzone zostały w ilości 155 szt/ha, podczas gdy wymogi rozporządzenia przewidują konieczność obsadzenia drzewek w ilości 125 szt/ha;

w trakcie kontroli nie zostały policzone drzewka, które ucierpiały z powodu niekorzystnej pogody oraz w wyniku działalności zwierząt i ludzi, tj. nie z winy strony;

w raporcie brakuje załącznika, który wyszczególniałby drzewka suche i żywe - raport wykonany został niewłaściwie;

utrzymanie sadu "w stanie idealnym" w każdym roku nie jest możliwe, gdyż jest to uzależnione od warunków atmosferycznych. Skarżący wniósł o uwzględnienie drzewek rosnących w sadzie bez względu na to, w jakim stanie były w trakcie kontroli, gdyż uszkodzenia nie wynikały z jego winy, a o zaistnieniu warunków niekorzystnych poinformowała organ I instancji.

Odwołanie skarżącego zostało rozpatrzone negatywnie, o czym poinformowano go pismem z dnia 10 września 2013 r. W piśmie wskazano okoliczności powiadomienia wnioskodawcy o kontroli, wpływu stanu gospodarstwa w dniu kontroli na sprawę, przekazano również sporządzony przez inspektora terenowego wykaz drzewek zdrowych i martwych dotyczący poszczególnych działek, informując ponadto, że do minimalnej obsady na dzień kontroli wliczone zostają jedynie drzewka żywe, spełniające wymogi materiału kwalifikowanego.

W odpowiedzi na ponowne wniesienie zastrzeżeń do raportu Biuro Kontroli na Miejscu w piśmie z 30 września 2013 r. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniach od 12 do 18 lipca 2013 r. gospodarstwo skarżącego poddane zostało kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z raportu z tej kontroli wynika, że metodą inspekcji terenowej kontrolowano jedynie część gospodarstwa, stwierdzając uchybienia polegające na zwiększeniu pola zagospodarowania, niespełnieniu przez niektóre działki warunku minimalnej powierzchni dla działki rolnej oraz zawyżenie powierzchni działek we wniosku w porównaniu ze stanem faktycznym.

W trakcie kontroli gospodarstwa w zakresie wzajemnej zgodności (przeprowadzonej w dniach: 17 - 19 września 2013 r., 29 - 31 października 2013 r. 17 grudnia 2013 r.) stwierdzono nieprzestrzeganie minimalnych norm dobrej kultury rolnej (m.in. stwierdzono, że działka BC jest nieużytkowana rolniczo ponad 2 lata, na powierzchni 0,09 ha działki C niewykoszono łąki, na powierzchni 0,06 działki AP nie były podejmowane zabiegi agrotechniczne).

Decyzją z [...] marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji odniósł się do wyników kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie wnioskodawcy oraz do złożonego przez niego oświadczenia z 11 lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał wskazane przez wnioskodawcę okoliczności za przypadek siły wyższej i w związku z tym odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanych płatności odstępując jednocześnie od ustalenia kwoty płatności pobranej nienależnie w latach ubiegłych.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, zaskarżoną decyzją z [...] maja 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono stan faktyczny sprawy oraz przepisy prawa znajdujące w niej zastosowanie. Organ odwoławczy wskazał, że strona spełniła warunek określony w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 2006.368.15 z 15.12.2006 r. ze zm.), a mianowicie poinformowała organ w odpowiednim terminie o wystąpieniu siły wyżej w gospodarstwie rolnym i na podstawie złożonej informacji oraz oświadczeń świadków organ uznał zaistniały w gospodarstwie przypadek za siłę wyższą. Nie oznacza to jednak, że płatność rolnośrodowiskowa winna zostać stronie przyznana. Organ odwoławczy wyjaśnił bowiem, iż przepis art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1974/2006 oraz § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. określa kategorie siły wyższej oraz wyjątkowych okoliczności. Zgodnie jednak z przywołanymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany jedynie zwrot przyznanej już pomocy. W takim przypadku kolejna płatność rolnośrodowiskowa jednak nie przysługuje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wystąpił o uchylenie decyzji organu odwoławczego. Rozstrzygnięciu temu zarzucił:

naruszenie art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że przy przyznawaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. znajduje zastosowanie wymóg utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., podczas gdy zarówno w chwili ubiegania się przez skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., jak i w momencie przeprowadzania czynności kontrolnych w gospodarstwie skarżącego, a także w chwili wydawania decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i oraz organ II instancji, nie obowiązywało już rozporządzenie z 2009 r., lecz nowe rozporządzanie rolnośrodowiskowe z 2013 r., które według stanu prawnego sprzed dnia 15 marca 2014 r. wymogu w zakresie ilości nasadzeń nie przewidywało;

naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez:

nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji przez organy I i II instancji ustaleń wynikających z raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności, z których wynika, że do dnia 18 grudnia 2013 r. (a więc przed wydaniem wskazanych decyzji) skarżący dokonał skoszenia, a tym samym i mechanicznego usunięcia chwastów ze wszystkich działek zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej, za wyjątkiem obszaru o łącznej powierzchni 0,27 ha,

uznanie, że na działce E obsada była mniejsza niż 125 sztuk drzewek na hektar (a zatem nie został spełniony wymóg minimalnej obsady drzew i krzewów wynikający z załącznika nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.), podczas gdy zgodnie z protokołem z czynności kontrolnych z dnia 17 lipca 2013 r. obsada na tej działce wynosiła 180 drzew;

przyjęcie, że na wszystkich działkach zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej, za wyjątkiem działki S, nie zostało spełnione wymaganie, aby wszystkie uprawiane drzewa oraz krzewy spełniały wymogi określone w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., podczas gdy z raportu z czynności kontrolnych z dnia 17 lipca 2013 r. nie wynika, dlaczego kontrolerzy przyjęli, że wymaganie to nie zostało spełnione.

Uzasadniając tak sformułowane zarzuty skarżący wskazał, że zarówno w chwili ubiegania się przez niego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., jak i w momencie przeprowadzania czynności kontrolnych w jego gospodarstwie, a także w chwili wydawania decyzji przez organy ARiMR, nie obowiązywało już rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r. lecz rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r. Rozporządzenie to do dnia wejścia w życie nowelizacji z 12 marca 2014 r. nie przewidywało natomiast wymogu co do minimalnej obsady drzew. Tymczasem organy ARiMR zastosowały w zakresie przyznawania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. nieobowiązujący już akt prawny, tj. rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r., który zawierał wymogi co do minimalnej obsady drzew na hektar.

Następnie skarżący uzasadnił zarzuty dotyczące nieprawidłowości i niejasności w raportach z kontroli w jego gospodarstwie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Mając na uwadze wskazany zakres orzekania, sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą prawną określającą tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2013 r. zawiera rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013 r. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha,

realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej,

spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie natomiast z § 4 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1. zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1) oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody,

prowadzi na formularzu udostępnionym przez ARiMR rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego,

przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Do trybu i warunków przyznawania płatności rolnośrodowiskowej nawiązuje pierwszy z zarzutów skargi. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że wniosek o przyznanie płatności z 14 maja 2013 r. był kolejnym (kontynuacyjnym) wnioskiem złożonym przez skarżącego. Skarżący podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2010 (pakiet 2 w wariancie 2.9 i 2.10.), tj. w czasie obowiązywania rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. Zgodnie natomiast z § 50 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. Ponadto zgodnie z § 50 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego we wskazanym powyżej zakresie stosuje się przepisy tego rozporządzenia z tym jednak zastrzeżeniem, że płatności są przyznawane w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z 2009 r., jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z 2009 r.

Z powołanych przepisów wynika zatem, że w przypadku skarżącego warunki przyznania płatności określało rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r., które obowiązywało w dniu podjęcia przez niego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Data złożenia wniosku kontynuacyjnego wobec jednoznacznej treści § 50 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. nie miała w tym zakresie znaczenia. Okresowy brak w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z 2013 r. określenia wymogów minimalnej obsady drzew na hektar nie oznaczał więc, że skarżący posiadał w tym zakresie pełną swobodę. Wymogi dotyczące minimalnej obsady, jakie powinien spełnić skarżący dla uzyskania płatności rolnośrodowiskowej określały bowiem przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. Nie ulega zaś wątpliwości, że w załączniku nr 3 do tegoż rozporządzenia zatytułowanym "Wymogi dla poszczególnych pakietów i wariantów" określono minimalną obsadę drzew na hektar – w przypadku jabłoni było to 125 szt/ha, a w przypadku wiśni 300 szt/ha.

Wobec tego za niezasadny należało uznać formułowany w skardze zarzut zastosowania nieobowiązujących przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. (wymogów określonych w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia).

W tym miejscu sąd zwraca uwagę na niekonsekwencję skarżącego, który w skardze z jednej strony wskazuje, że w dniu złożenia wniosku kontynuacyjnego z 14 maja 2013 r. i w trakcie kontroli przeprowadzanych w jego gospodarstwie nie obowiązywało już rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r. (zdaniem skarżącego konsekwencją takiego stanu rzeczy był brak wymogów co do minimalnej obsady drzew na hektar), z drugiej jednak strony – w dalszej części skargi – utrzymuje, że wymogi dotyczące obsady określone w załączniku nr 3 do nieobowiązującego rozporządzenia zostały przez niego spełnione.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów podniesionych w skardze sąd stwierdza, że nie znajdują one uzasadnienia.

Skarżący wskazuje, że w raporcie z czynności kontrolnych z dnia 17 lipca 2013 r. na działce E stwierdzono brak spełnienia wymogu minimalnej obsady drzew. Zdaniem skarżącego było to jednak ustalenie błędne, ponieważ zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. w przypadku jabłoni domowej minimalna obsada na hektar wynosi 125 sztuk. Stwierdzona podczas kontroli obsada na tej działce wyniosła natomiast 180 sztuk, zatem wymóg minimalnej obsady został spełniony. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że na działce E stwierdzono podczas kontroli uprawę wiśni, a nie jabłoni. Dla wiśni wymóg minimalnej obsady zgodnie z powołanym załącznikiem nr 3 wynosi natomiast nie 125 szt/ha, lecz 300 szt/ha. Na kontrolowanej działce E – jak wynika to z załącznika do raportu kontroli z dnia 17 lipca 2013 r. – stwierdzono 180 sztuk drzew zdrowych i 147 drzew martwych, które nie mogły być uwzględnione do płatności, o czym będzie mowa niżej. Z względu na powierzchnię tej działki wynoszącą 0,93 ha minimalna obsada drzew powinna wynosić 279 sztuk. Nie ulega zatem wątpliwości, że wymóg minimalnej obsady nie został w tym przypadku spełniony.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu, że z raportu kontroli nie wynikają powody, dla których uznano, że nie wszystkie drzewa, którymi obsadzono działki skarżącego zgłoszone do płatności spełniają wymagania z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. wyjaśnić należy co następuje:

Zgodnie z przywołanym przepisem w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (pakiet Rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego - w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego. Z kolei zgodnie z załącznikiem nr 9 lit. B część II do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. nr 29, poz. 189 , ze zm.) elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski dla drzewek owocowych powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe:

- wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

- średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

- powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

W ocenie sądu z przepisów tych jednoznacznie wynika, że w czasie kontroli minimalnej obsady drzew na hektar mogły zostać uwzględnione jedynie drzewa żywe, spełniające określone wymagania jakościowe. Jak zaś wynika z załącznika do protokołu kontroli z 17 lipca 2013 r. wymagana obsada takich drzew została przez kontrolujących stwierdzona jedynie na dwóch działkach wchodzących w skład gospodarstwa skarżącego. Wystarczającym wyjaśnieniem w zakresie wyliczenia obsady drzew powinna być dla skarżącego treść tego załącznika określająca powierzchnię działek jak i liczbę drzew zdrowych i martwych na poszczególnych działkach oraz minimalną wymaganą obsadę na tych działkach.

Za równie bezzasadny należało uznać zarzut dotyczący nieuwzględnienia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji ustaleń wynikających z protokołu kontroli wzajemnej zgodności z 18 grudnia 2013 r. Wszystkie ustalenia poczynione podczas kontroli przeprowadzanych w gospodarstwie skarżącego znalazły bowiem wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji uznania zarzutów skargi za niezasadne, pozostaje do oceny kwestia przyznania płatności w przypadku wystąpienia siły wyższej, uniemożliwiającej skarżącemu realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się do tej przesłanki zgłoszonej przez skarżącego należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Należy mieć jednak na uwadze, że w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej przepis ten nie znajduje zastosowania. Do tego rodzaju płatności odnosi się bowiem art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Według art. 47 ust. 2 wskazanego rozporządzenia przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Warunek ten został przez skarżącego spełniony.

W § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. wskazuje się, że inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Z powołanych przepisów zarówno unijnych jak i krajowych wynika zatem, wyjątek od reguły przyznawania płatności w przypadku wystąpienia siły wyższej, o którym mowa art. 75 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009. Powołane przepisy art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006 jak i § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. nie przewidują możliwości przyznania płatności w sytuacji, w której spełnienie zobowiązania nie jest możliwe na skutek działania siły wyższej. W takim przypadku przepisy te dopuszczają jedynie brak wymagalności od beneficjenta wcześniej przyznanej pomocy.

W tej sytuacji skarżący mógłby uzyskać wnioskowaną płatność jedynie wtedy, gdy pomimo wystąpienia siły wyższej podjęte zobowiązanie mogło być spełnione w ramach wniosku na rok 2013. Z ustalonego przez organy ARiMR stanu faktycznego wynika jednak, że podjęte przez skarżącego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie mogło być w 2013 r. spełnione. Jak zaś wskazano powyżej zarzuty skarżącego w tym zakresie okazały się bezzasadne.

Podsumowując wskazać należy, że w postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej organy zobowiązane są, na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. nr 64, poz. 427 ze zm.) do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego. Organy uczyniły zadość obowiązkom wskazanym w powyższym przepisie, w szczególności w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie – prowadząc dodatkowe postępowanie wyjaśniające dotyczące raportów z kontroli, co znajduje pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, sąd nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.