Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 237/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 1, art. 23
journal: Dz.U. 1991 nr 80 poz 350
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
article: art. 133 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 122, art. 187 par. 1, 3, art. 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2009r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Ke 237/09

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...]. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] określającą J. S. zobowiązanie podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w kwocie 14.326 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że w wyniku kontroli ustalono, iż w 2005r. J. S. prowadziła niezarejestrowaną działalność gospodarczą polegającą na handlu używanymi samochodami. Podatniczka nie kwestionowała faktu prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na handlu samochodami używanymi. Podnosiła natomiast, że w dokonanym wyliczeniu dochodu nie uwzględniono kosztów transportu samochodów. Jednocześnie nie była w stanie dostarczyć żadnych informacji dotyczących kosztów sprowadzania samochodów, bowiem wszelkich czynności związanych z zakupem i sprowadzaniem samochodów dokonywał jej mąż H. S., a ona nie uzyskała z tego tytułu żadnych korzyści majątkowych. Ponadto wskazywała, że ustalając dochód ze sprzedaży samochodów źle przyjęto wartości zakupionych samochodów, bowiem osoby sprowadzające samochody z zagranicy zaniżały wartość pojazdów w umowach zakupu co jest praktyką powszechnie znaną i stosowaną.

Organ drugiej instancji wskazał, że J. S. udzieliła mężowi H. Sprawce pełnomocnictwa do nabycia w jej imieniu i na jej nazwisko samochodu dowolnej marki, zawarcia umowy kupna - sprzedaży, dokonania wszelkich czynności związanych z opłatą podatku od czynności cywilnoprawnych, dokonania rejestracji nabytego samochodu oraz składania wszelkich oświadczeń woli dotyczących czynności związanych z nabyciem samochodu, jak również podejmowania wszelkich innych czynności niezbędnych do realizacji udzielonego pełnomocnictwa. W 2005r. H. S. w imieniu i na rzecz J. S. sprowadził z N.trzy samochody osobowe, które następnie zostały sprzedane w Polsce osobom fizycznym nie prowadzącym działalności gospodarczej.

Samochód m-ki A. , rok produkcji 1998, zakupiony w N. za kwotę 100 EUR, który miał mieć według umowy uszkodzony napęd oraz uszkodzenia po gradzie, za który zapłacono podatek akcyzowy w kwocie 259 zł, został sprzedany T. B.za kwotę 35.000 zł. Samochód m-ki A., rok produkcji 1997, zakupiony w N. za kwotę 100 EUR, który miał mieć według umowy uszkodzoną blachę z tyłu z prawej strony, oderwaną rurę wydechową oraz nie posiadać świateł, za który zapłacono podatek akcyzowy w kwocie 267 zł został sprzedany J. W. Nabywca zeznał do protokołu przesłuchani, iż zapłacił za niego 19.000 zł. Samochód A., rok produkcji 2002 zakupiony w N. za kwotę 400 EUR, który miał być po wypadku, mieć uszkodzone wokół blachy, problemy z silnikiem i uszkodzenia po gradzie, za który zapłacono podatek akcyzowy w kwocie 421 zł został sprzedany za pośrednictwem komisu P. J. za kwotę 30.300 zł. W umowie komisu określono, że pojazd jest po gradobiciu, a powłoka lakiernicza wymaga naprawy. Ponadto z umowy wynika, że kwota należna dla komitenta z tytułu sprzedaży samochodu wynosiła 30.000 zł i została wypłacona w dniu sprzedaży pojazdu.

Organ wskazał, że zakup i sprzedaż trzech samochodów w okresie dziewięciu miesięcy oraz krótkie okresy pomiędzy nabyciem i zbyciem kolejnych pojazdów (A. - niespełna 6 miesięcy, A. - niespełna 2 miesiące, A. - niespełna 2 miesiące, a w przypadku tego ostatniego sprzedaż przed rejestracją) wskazują że samochody te nie były nabywane w celu zaspokojenia potrzeb własnych, lecz w celu dalszej odsprzedaży. O handlowym przeznaczeniu zakupionych pojazdów świadczy zdaniem organu także fakt zakupu samochodów uszkodzonych, po niewielkiej cenie (od100 do 400 EUR), a następnie ich dalszej odsprzedaży z dużym zyskiem. Sprzedaż prowadzona była w sposób zorganizowany, o czym świadczy zamieszczanie ogłoszeń o sprzedaży pojazdów w prasie (pojazd A. , A.) lub poprzez oddanie samochodu w celu dalszej odsprzedaży do komisu. Zarobkowy charakter prowadzonej przez J. S. działalności polegającej na handlu samochodami potwierdza także fakt braku jakichkolwiek innych dochodów, jak również brak dochodów męża pozostającego z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Zarówno J. S. jak i jej mąż nie złożyli zeznań podatkowych za 2005r.

Organ pierwszej instancji ustalił zatem ustalił, że podatniczka prowadziła działalność gospodarczą w rozumieniu art. 5a ust. 6 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi, że działalność gospodarcza albo pozarolniczą działalność gospodarcza oznacza działalność zarobkową wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową - prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy źródłem przychodów jest pozarolniczą działalność gospodarcza. Z kolei w myśl postanowień art. 14 ust. 1 ww. ustawy za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.

Uzyskaną w 2005r. przez J. S. ze sprzedaży samochodów kwotę 84.000 zł organ pomniejszył o należny podatek od towarów i usług określony decyzjami z dnia [...]. Nr [...], [...] i Nr [...] w łącznej wysokości 14.719,73 zł. Łącznie J. S. uzyskała zatem przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 69.280,27 zł.

Organ uznał za nieuzasadniony zarzut, że podatniczka nie osiągnęła żadnych korzyści majątkowych, bowiem wszelkich czynności związanych z zakupem samochodów dokonywał jej mąż H. S.. J. S. w dniu 11 lutego 2005r. udzieliła mężowi pełnomocnictwa, z którego wynika, że poprzez jednostronne oświadczenie woli upoważniła H. S. do działania w jej imieniu. Zgodnie z cywilnoprawnym znaczeniem pełnomocnictwa każda czynność wykonana przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy i w zakresie udzielonego pełnomocnictwa wywołuje skutki bezpośrednio w sferze prawnej mocodawcy. A zatem to J. S., była podmiotem, który kupował i sprzedawał samochody natomiast H. S., działając w zakresie udzielonego pełnomocnictwa dokonywał zakupu pojazdów, ale w imieniu strony i na jej rzecz.

Organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podatniczka nie przedstawiła żadnych dowodów na poniesienie wydatków związanych z transportem pojazdów pomimo dwukrotnego wezwania przez organ pierwszej instancji do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Ponadto organ pierwszej instancji wezwał trzykrotnie podatniczkę do osobistego zgłoszenia się celem złożenia wyjaśnień w sprawie sprowadzenia i sprzedaży samochodów w 2005r. J. S. nie stawiła się w wyznaczonych terminach i nie podała przyczyn niestawiennictwa. Urząd Kontroli Skarbowej w K. wezwał także H. S. do złożenia wyjaśnień lecz nie zgłosił się i nie podał przyczyn niestawiennictwa.

Wobec powyższego organ pierwszej instancji do kosztów uzyskania przychodów zaliczył wydatki, które ustalił sam na podstawie zgromadzonych w toku postępowania materiałów dowodowych. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Organ do kosztów działalności prowadzonej przez J. S. zaliczył wydatki poniesione na: zakup samochodów, wymeldowanie samochodów za granicą, podatek akcyzowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów, opłatę skarbową za wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu z innego państwa środka transportu VAT-24 i za wydanie zaświadczenia VAT-25 potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu nabycia środka transportu, opłaty notarialne, koszty tłumaczenia umów zakupu pojazdów i dokumentów rejestracyjnych w wysokości wynikającej z dokumentów, opłatę za zarejestrowanie pojazdów, ubezpieczenie pojazdów od odpowiedzialności cywilnej w wysokości wynikającej z dowodów zapłaty.

Łącznie wydatki stanowiły kwotę 6.183,50 zł z tego: kwota 1.848,22 zł dotyczyła samochodu A. , kwota 1.911,79 zł dotyczyła samochodu A. i kwota 2.423,49 zł dotyczyła samochodu A..

Organ drugiej instancji wskazał, że organ administracji ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy niezależnie czy służy on udowodnieniu tez korzystnych dla stron postępowania czy przeciwnie pozwala na podjęcie rozstrzygnięcia dla niej niekorzystnego. Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu podatkowym organ podatkowy ma nieograniczony obowiązek poszukiwania faktów potwierdzających określone czynności, w tym okoliczności korzystnych dla stron postępowania, jeśli argumentów tych nie dostarczył sam podatnik. Powołał się przy tym na wyrok WSA w Opolu w dnia 8 kwietnia 2009r., sygn. akt I SA/Op 8/09.

Nieuzasadniony był zdaniem organu zarzut dotyczący przyjętych wartości zakupionych samochodów. Przepis art. 187 § 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że fakty powszechnie znane organowi podatkowemu z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi podatkowemu z urzędu należy zakomunikować stronie. Organ wskazał, że fakty powszechnie znane mogą dotyczyć zjawisk (np. przyrodniczych), wydarzeń (np. politycznych), procesów ekonomicznych (np. dewaluacji pieniądza). Fakty znane organowi podatkowemu z urzędu to fakty oraz wszelkie okoliczności które wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego.

Z posiadanych przez organ dowodów zakupu pojazdów wynika, że nabywane przez podatniczkę samochody były w złym stanie technicznym. Organ podkreślił, że to J. S. przedłożyła przedmiotowe umowy zakupu samochodów, jako dowód i od kwot wykazanych na tych umowach zapłaciła podatek akcyzowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów. Wartości wynikające z tych umów stanowiły także podstawę do wyliczenia kwoty nabycia towaru w podatku od towarów i usług. Uwzględniając fakt, że strona nie przedłożyła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że za zakupione pojazdy zapłacono więcej niż to wynika z umów, organ uznał, że nie było podstaw do kwestionowania rzetelności dowodów zakupu będących w jego posiadaniu. Ponadto w toku całego postępowania J. S. nie określiła ile faktycznie zapłaciła za poszczególne samochody. W odwołaniu oraz piśmie z dnia 25 kwietnia 2009r. poinformowała jedynie, że cena pierwszego samochodu w N. wynosi od 9.000 do 15.000 EUR, drugiego samochodu od 4.000 do 9.000 EUR, trzeciego samochodu od 10.000 do 18.000 EUR.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożyła J. S.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zakwestionowała przyjęte przez organy podatkowe wartości zakupionych w N. samochodów. Do skargi załączyła wycenę rzeczoznawcy, zgodnie z którą rzeczywiste ceny rynkowe zakupionych pojazdów są wielokrotnie wyższe niż figurujące na umowach i przyjęte przez organy podatkowe. Jej zdaniem koszt nabycia 3 przedmiotowych samochodów wyniósł 58.500 zł, a nie 2.300 zł jak ustaliły organy podatkowe.

W odpowiedzi na skargę organ Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, że załączona do skargi opinia rzeczoznawcy została opracowana bez oględzin samochodów w dacie ich sprowadzenia do kraju i nie może stanowić podstawy do zmiany ustalonych przez organy podatkowe wydatków na ich zakup.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz.U.Nr. 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Istotnym jest , że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo materialne lub procesowe o ile naruszenie to miało lub w przypadku prawa procesowego mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr. 153 poz. 1270 ze zm.).

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły koszty uzyskania przychodu w prowadzonej w 2005 r. przez J. S. działalności gospodarczej.

Z niespornych w tym zakresie ustaleń organów wynika, że skarżąca działająca w tym zakresie przez pełnomocnika tj. męża H. S. prowadziła działalność gospodarczą polegającą na sprowadzeniu z Niemiec trzech samochodów a następnie ich odsprzedaży osobom fizycznym.

Organ wskazał , że z mocy art. 22 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r. Nr. 14 poz. 176 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszystkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

W pierwszej kolejności do kosztów prowadzonej przez skarżącą działalności organ zaliczył koszt poniesiony na zakup odsprzedawanych potem samochodów. Ustalając koszty w tym zakresie organ przyjął koszty zakupu poszczególnych samochodów wynikające z umów ich zakupu przedłożonych przez skarżącą organom celnym. Na podstawie danych wynikających z tychże umów skarżąca opłaciła należny podatek akcyzowy z tytuły wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Zdaniem skarżącej przyjęte przez organ koszty zakupu są zaniżone albowiem jak wskazała faktem powszechnie znanym jest zaniżane w umowach wartości sprowadzanych samochodów. Nadto do skargi dołączyła dokonaną przez rzeczoznawcę wycenę samochodów , z której wynika, że ich wartość w dacie zakupu była wyższa niż wymieniona w umowach.

Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z dyspozycją art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z przepisu tego wynika zatem jasno, że sąd administracyjny rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktyczno i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zadaniem sądu jest więc zbadanie czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji państwowej odpowiadają prawu ( patrz orzeczenie NSA II FSK 72/06 ,ONSAiWSA 2008, nr. 2 poz. 31).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że stan faktyczny sprawy w tym koszty uzyskania przychodu organy ustaliły prawidłowo.

Naczelną zasadą postępowania przed organami podatkowymi jest wyrażona w art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Z 2005r. Nr. 8 poz. 60 ze zm. dalej OP) zasada prawdy obiektywnej. Oznacza ona, że organy podatkowe maja obowiązek podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Konsekwencją powyższej zasady jest to, że ciężar dowodzenia obciąża organ. Na organie więc ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia wszelkich dowodów koniecznych do wyjaśnienia sprawy o czym stanowi art. 187 § 1 OP. Chociaż artykuł ten nakłada na organ ciężar dowodzenia określonych faktów, nie może to zwalniać strony od współdziałania w realizacji tego obowiązku . Czynności podejmowane przez organ podatkowy w zakresie gromadzenia materiału dowodowego powinny być wspierane przez podmiot biorący udział w postępowaniu, ponieważ sam organ nie zawsze może obiektywnie wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy gdyż zdarza się często, że tylko podatnik dysponuje stosowną wiedzą. Jak wskazał NSA w wyroku ISA/Lu 249/99 dostępnym w LexPolonica podatnik nie może czuć się zwolniony od współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeżeli nieudowonienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niego niekorzystnych .

Skoro zatem podatniczka kwestionował ustalenia w zakresie kosztów dokonane przez organy podatkowe ciężar dowodu, że były one inne przeniósł się na nią. Organ trzykrotnie wzywał skarżącą do złożenia wyjaśnień w zakresie poniesionych kosztów a z uwagi na jej bierność w postępowaniu trzy razy wzywał ją do osobistego stawiennictwa celem złożenia stosownych wyjaśnień. Jako świadka organ usiłował przesłuchać męża a zarazem pełnomocnika podatniczki również ignorującego wezwania organu. Skoro zatem tylko podatniczka mogła wskazać inne niż uprzednio wskazane przez nią w umowach ceny zakupu samochodów, bo tylko ona lub jej pełnomocnik wiedzą taką dysponowali to nie mogą skutecznie czynić organom zarzutu niewłaściwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu SA/Ka 836/95 dostępne w bazie LexPolonoca jeśli podatnik nie wykaże faktów, które uzasadniałyby jego twierdzenia, kwestionujące ustalenia organów podatkowych to musi ponieść podatkowe konsekwencje swojej bierności.

Prawidłowo zatem organy podatkowe przyjęły wartość zakupu samochodów z umów złożonych organom przez samą skarżącą skoro potem do daty wydania zaskarżonego orzeczenia nie dowiodła, że wartość ta była inna. Przedłożenie opinii rzeczoznawcy na etapie postępowania sądowego było spóźnione z uwagi jak wskazano wyżej na dyspozycję art. 133 § 1 p.p.s.a. Powoływanie się przez skarżącą na okoliczność, że zaniżanie umów zakupów samochodów w N. jest faktem powszechnie znanym co oznacza, że organ powinien wsiąść go pod uwagę z urzędu świadczy co najwyżej o niezrozumieniu prawa. Gdyby nawet przyjąć ten argument, to nie wynika z niego przecież jaka cena została faktycznie zapłacona. Nadto rzeczywiście powszechnie znany fakt fałszowania umów nie oznacza wcale, że w tym gronie znajdowała się skarżąca.

Skoro zatem na datę wydania decyzji organ ustalając stan faktyczny nie naruszył prawa procesowego w tym art. 122 , 187 § 1 i 3 i 191 ustawy OP i prawidłowo zastosował prawo materialne to skarga musiała ulec oddaleniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. orzekł jak w sentencji.