Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1196/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Skupu i Przetwórstwa Artykułów Rolnych
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) NSA Krystyna Kutzner Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] A S.A. z siedzibą w K na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu prawidłowego oznakowania wprowadzonej do obrotu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2019 r. Nr [...] znak: [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2019 r. poz. 1252) – dalej u.b.ż.ż., art. 1, art. 4, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2019 r. poz. 59) – dalej u.p.i.s., art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) – dalej k.p.a., art. 7 ust. 1 lit. a, ust. 4 lit. b, art. 30 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L 304 z dnia 22.11.2011 r.), art. 6 ust. 1 lit. a, Zał. l Część B tab. 2, art. 6 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji Europejskiej (UE) 2016/128 z dnia 25 września 2015 r., uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego oraz informacji na jej temat (Dz. Urz. U.E. z dnia 2.2.2016 r., L 25/30), preambułą zawartą w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1334/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie środków aromatyzujących i niektórych składników żywności o właściwościach aromatyzujących do użycia w oraz na środkach spożywczych oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 1601/91, rozporządzenia (WE) nr 2232/96 oraz (WE) nr 110/2008 oraz dyrektywę 2000/13/WE (Dz. Urz. UE z dnia 31.12.2008; L 354/34) oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 lit. a rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U. UE, L 165 230.4.2004, str. 1-141), nakazał stronie skarżącej Instytutowi [...] A S. A. w K, w pkt 1 prawidłowe oznakowanie wprowadzanej do obrotu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn. "[...]", poprzez: a) usunięcie z tabeli wartości odżywczej wyrażenia "cytryniany", b) prawidłowe wyrażenie jednostek masy składników mineralnych, tj. chlorków, sodu i potasu w tabeli wartości odżywczej tj. w miligramach (mg), c) prawidłowe wyrażenie wartości odżywczej i składników mineralnych w odniesieniu do żywości gotowej do spożycia, tj. na porcję produktu gotowego do spożycia, przygotowaną zgodnie z instrukcją producenta tj. w 200 ml roztworu produktu gotowego do spożycia; d) usunięcie z opakowania, ulotki informacyjnej oraz saszetki grafiki owoców, tj. malin, z terminem realizacji obowiązku - 31 sierpnia 2020 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 6 czerwca 2019 r. przeprowadzona została kontrola sanitarna interwencyjna przez upoważnionych przedstawicieli Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Instytucie [...] A S.A. w K w związku z pismem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L z dnia 16 maja 2019 r. znak: [...], dotyczącym nieprawidłowego oznakowania żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn. "[...]" (nr partii [...], data minimalnej trwałości: 05.2021). Podczas czynności kontrolnych nie stwierdzono na stanie magazynowym zakładu przedmiotowego produktu. Stwierdzono natomiast produkt pn. "[...]" o numerze partii [...] i dacie minimalnej trwałości 03.2022, który pobrano do oceny znakowania. W toku kontroli przedsiębiorca przedłożył powiadomienie złożone do Głównego Inspektora Sanitarnego o wprowadzeniu po raz pierwszy do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedmiotowego produktu jako dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego z dnia 8 czerwca 2007 r. znak: [...] oraz pismo Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 lipca 2007 r. znak [...] informujące, iż przyjął do wiadomości informację o wprowadzeniu do obrotu ww. produktu.

Inspektor wyjaśnił, że ocena oznakowania produktu pn. [...], kwalifikowanego jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, przeprowadzona w dniach 14-18 czerwca 2019 r. w siedzibie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, przy ul. [...] wykazała następujące nieprawidłowości:

- w tabeli wartości odżywczej, w której zawarto wykaz składników mineralnych podano "cytryniany", które są zawarte w cytrynianie sodu, stanowiącym składnik produktu. Organ wskazał, że w aktach prawnych mających zastosowanie brak jest w wykazie składników mineralnych cytrynianów. W związku z powyższym wyrażenie "cytryniany" (pełniące funkcję jonów) nie powinno być umieszczone w tabeli wartości odżywczej;

- zawartość składników mineralnych w tabeli, tj. chlorki, sód, potas wyrażono w nieprawidłowych jednostkach masy, tj. w gramach (g), co stanowi niezgodność z tabelą 2 części B załącznik 1 do Rozporządzenia delegowanego Komisji Europejskiej (UE) 2016/128 z dnia 25 września 2015 r., uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego oraz informacji na jej temat (Dz. Urz. U. E. z dnia 2.2.2016 r., L 25/30), gdzie jednostki masy składników mineralnych, tj. chlorki, potas i sód wyrażone są w miligramach (mg);

- brak przeliczenia wartości odżywczej i składników mineralnych na porcję produktu, zgodnie z instrukcją przygotowania podaną przez producenta, tj. w 200 ml roztworu produktu gotowego do spożycia. Producent podawał przeliczenie wartości odżywczej i składników mineralnych na 100 g produktu oraz na 100 ml produktu gotowego do spożycia. Producent określił "sposób przygotowania" jako (cyt.): zawartość jednej saszetki rozpuścić w 200 ml ciepłej, przegotowanej wody, jednakże nie podał przeliczenia wartości odżywczej i składników mineralnych na porcję produktu, tj. 200 ml roztworu produktu gotowego do spożycia co jest niezgodne z art. 6 ust. 5 Rozporządzenia delegowanego Komisji Europejskiej (UE) 2016/128 z dnia 25 września 2015 r., uzupełniającego Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego l Rady (UE) nr 609/2013 w odniesieniu do szczegółowych wymogów dotyczących składu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego oraz informacji na jej temat (Dz. Urz. U.E. z dnia 2.2.2016 r., L 25/30),

- na opakowaniu produktu, na ulotce informacyjnej oraz na każdej pojedynczej saszetce znajduje się grafika owoców: maliny i cytryny, co może sugerować, że w przedmiotowym produkcie znajdują się ww. owoce.

Na opakowaniu i ulotce wykaz składników zawiera: glukozę jednowodną, cytrynian sodu, chlorek sodu, chlorek potasu, aromaty. Ponadto umieszczona jest informacja, iż [...] zawiera aromat o smaku malinowym i cytrynowym, nie zawiera owoców.

W opinii organu, informacja, iż produkt nie zawiera owoców, a jednocześnie ich przedstawienie graficzne (maliny i cytryny) na opakowaniu (ulotce, saszetce) wprowadza konsumenta w błąd, co jest niezgodne z art. 7 ust. 1 lit. a oraz ust. 4 lit. b Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Zgodnie z powyższymi normami, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Normy te mają również zastosowanie do prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane. Według przedłożonej przez spółkę A S.A. specyfikacji dot. zawartych w produkcie aromatów wynika, iż aromat cytrynowy jest pochodzenia naturalnego i zawiera olejek cytrynowy. W takim przypadku grafika owocu (cytryny), zamieszczona na opakowaniu jest uzasadniona, gdyż wskazuje na zawartość składnika pochodzącego z tego owocu, tj. olejku cytrynowego. Natomiast, zgodnie z przedłożoną przez producenta specyfikacją aromat malinowy nie jest aromatem pochodzenia naturalnego a jedynie mieszaniną substancji chemicznych o nazwie: 4-hydroxy-2,5-dimethylfuran-3-one. Ponadto produkt pn. [...] nie zawiera w składzie naturalnego owocu maliny, co zostało podkreślone przez producenta na opakowaniu poprzez zamieszczenie informacji (cyt.): ...nie zawiera owoców.

W związku z powyższym, zdaniem Inspektora, oznakowanie żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn. "[...]" (nr partii: [...], najlepiej spożyć przed końcem: 03.2022), w tym wizualne (graficzne) przedstawienie owoców malin na opakowaniu, nie spełnia wymogów prawa zawartych w art. 7 ust. 1 lit. a oraz ust. 4 lit. b Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.

Organ wyjaśnił, że przedsiębiorca pismem z dnia 12 czerwca 2019 r., znak [...], poinformował o zmianie w oznakowaniu produktu pn. "[...]" w zakresie: umieszczenia piramidowych jednostek masy, tj. miligramów (mg) dla składników mineralnych, tj. chlorków, sodu, potasu; zamieszczenia informacji o osmolarności i zawartości cytrynianów (jonów) zawartych w produkcie poza tabelką wartości odżywczej; uzupełnienia w tabeli wartości odżywczej przeliczenia składników odżywczych i mineralnych na porcję produktu, tj. 200 ml roztworu produktu gotowego do spożycia oraz dopisania przy nazwie produktu [...] określenia "o smaku malinowo - cytrynowym". Przedsiębiorca poinformował, iż powyższe zmiany w oznakowaniu ww. produktu będą wprowadzone sukcesywnie do końca 2019 r. zgodnie z przyjętym harmonogramem produkcji przedmiotowego produktu.

PIS wskazał, że w dniu 18 czerwca 2019 r. poinformował stronę o wszczęciu postępowania i możliwości zapoznania się z końcowym materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, jak również możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Spółka A S.A. pismem z dnia 4 lipca 2019 r. w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania, w przypadku nieuznania wyjaśnień i informacji zawartych w przedmiotowym piśmie, zwróciła się z prośbą do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o wyznaczenie terminu wykonania decyzji, umożliwiającego wykorzystanie zapasu opakowań i materiałów opakowaniowych do dnia 31 sierpnia 2020 r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w konsekwencji poczynionych ustaleń wydał ww. decyzję nr [...] z dnia 17 lipca 2019 r.

W odwołaniu Instytut [...] A S.A. w K zaskarżył ww. decyzję w części, w zakresie w której nakano prawidłowe oznakowanie wprowadzanej do obrotu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn. "[...]", poprzez usunięcie z opakowania grafiki owoców, tj. malin i w zakresie terminu wykonania wyznaczonego nakazu.

Spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 2 ust. 2 lit. j) i art. 7 ust. 1 lit. a) i ust. 4 lit. b) Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, poprzez dokonanie przez organ I instancji interpretacji użycia wizerunku owoców w oderwaniu od pozostałych informacji o produkcie, zawartych na opakowaniu oraz w efekcie przyjęcie, iż może dojść do wprowadzenia konsumenta w błąd wizerunkiem malin, jak również poprzez uznanie, że wizerunek malin może wprowadzać konsumenta w błąd co do zawartości malin w składzie produktu,

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędne uznanie, że użycie wizerunku malin na opakowaniu mogło wprowadzić konsumentów w błąd.

Jednocześnie pismem z dnia 25 lipca 2019 r. strona złożyła wniosek o uzupełnienie decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] z dnia [...] 2019 r. poprzez wpisanie do lit. d) powyższej decyzji, z których elementów (opakowanie zbiorcze czy również saszetki wewnątrz opakowania) organ zobowiązuje spółkę do usunięcia grafiki malin.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] 2019 r. dokonał uzupełnienia decyzji z dnia [...] 2019 r. znak: [...] co do rozstrzygnięcia poprzez dopisanie w pkt 1d sentencji decyzji zaznaczonego zwrotu "usunięcie z opakowania, ulotki informacyjnej oraz saszetki grafiki owoców, tj. malin".

W zażaleniu na postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2019 r. spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 2 ust. 2 lit. e) i j) i art. 7 ust. 1 lit. a) i ust. 4 lit. b) Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, poprzez dokonanie przez organ I instancji interpretacji użycia wizerunku owoców w oderwaniu od pozostałych informacji o produkcie, zawartych na opakowaniu oraz w efekcie przyjęcie, iż może dojść do wprowadzenia konsumenta w błąd wizerunkiem malin, jak również poprzez uznanie, że wizerunek malin może wprowadzać konsumenta w błąd co do zawartości malin w składzie produktu, w szczególności poprzez uznanie, że w błąd może wprowadzać wizerunek malin w ulotce informacyjnej oraz na saszetkach i uznanie saszetek i ulotki za element opakowania w rozumieniu art. 7 ust. 4 lit. powyższego rozporządzenia,

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędne uznanie, że użycie wizerunku malin na saszetkach i w ulotce może wprowadzić konsumentów w błąd i że są to elementy opakowania w rozumieniu art. 7 ust. 4 lit. powyższego rozporządzenia.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia 20 sierpnia 2019 r. skierował do strony zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego w sprawie z pouczeniem o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz możliwością wypowiedzenia co do niego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Strona pismem z dnia 28 sierpnia 2019 r. poinformowała, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 25 września 2019 r. znak: [...], działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 u.p.i.s., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 73 ust. 1 pkt 1 u.b.ż.ż. po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej od ww. decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, w części dotyczącej nakazu prawidłowego oznakowania wprowadzanej do obrotu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn. "[...]" poprzez usunięcie z opakowania, ulotki informacyjnej oraz saszetki grafiki owoców, tj. malin, z terminem realizacji obowiązku - 31 sierpnia 2020 r. oraz zażalenia spółki z dnia 19 sierpnia 2019 r. na postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2019 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ wyjaśnił w pierwszej kolejności mając na uwadze treść art. 111 § 2 k.p.a., art. 112 k.p.a., art. 126 k.p.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, że potraktował pismo strony zatytułowane jako "zażalenie na postanowienie z dnia 08.08.2019 r." jako odwołanie od decyzji z dnia [...] 2019 r.

Następnie wskazał, że w odwołaniu strona podniosła, iż zaskarżony nakaz nie precyzuje czy obowiązek określony w pkt 1 lit. d) decyzji z dnia [...] 2019 r. dotyczący usunięcia grafiki malin z opakowania zbiorczego (które jest widoczne dla klientów przed sprzedażą), czy również saszetek wewnątrz opakowania (produkt jest przeznaczony do sprzedaży w opakowaniu zbiorczym, nie w formie pojedynczych saszetek, a więc wizerunek malin nie mógłby wprowadzać w błąd, gdyż nie może wpływać na decyzję odnośnie nabycia produktu). Dla skarżącej spółki mniej uciążliwym byłby obowiązek usunięcia wizerunku malin z opakowania zewnętrznego, albowiem saszetki są produkowane jednolicie na rynki różnych krajów i z tego względu informacja o smaku danej saszetki powinna być w formie graficznej.

Organ II instancji wskazał też, że pismem z dnia 1 sierpnia 2019 r. strona zwróciła się do Powiatowego Inspektora Sanitarnego z pytaniem, czy obowiązek określony w pkt 1 d) decyzji z dnia [...] 2019 r. dotyczący usunięcia grafiki malin z opakowania, dotyczy opakowania zbiorczego, czy również saszetek umieszczonych wewnątrz opakowania, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, wniosła o uzupełnienie decyzji co do rozstrzygnięcia, poprzez wymienienie w pkt 1 d) również każdej pojedynczej saszetki.

Odnosząc się do zarzutu, iż art. 7 Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, nie definiuje pojęcia wprowadzania w błąd ("Kierując się wykładnią systemową dla jego wyjaśnienia, można sięgnąć do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. nr 171, poz. 1206), która ma na celu ochronę interesów konsumenta. Zgodnie z powyższym przepisem praktyką rynkową do której zaliczyć można takie oznakowanie środka spożywczego - uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Chodzi tutaj zatem o wszelkie komunikaty mogące prowadzić do mylnych wyobrażeń o oznaczonych nimi produktach, a w konsekwencji skłonić konsumenta do nabycia produktu, którego w innych okolicznościach (tj. gdyby wiedział o rzeczywistym charakterze produktu) by nie nabył. Oznacza to, że błąd musi mieć charakter istotny tj. dany przekaz musi mieć zdolność kierowania zachowaniami rynkowymi konsumentów. Jeżeli dany przekaz jest mylący, ale nie ma wpływu na decyzję w kwestii nabycia produktu, to okoliczność ta nie powinna być kwalifikowana jako wprowadzanie w błąd") organ wyjaśnił, że na opakowaniu produktu, na ulotce informacyjnej oraz na każdej pojedynczej saszetce znajduje się grafika owoców: maliny i cytryny, co może sugerować, że w przedmiotowym produkcie znajdują się ww. owoce. Ponadto podano informację, że [...] zawiera aromat o smaku malinowym i cytrynowym oraz nie zawiera owoców. Informacja, że produkt nie zawiera owoców oraz przedstawienie graficzne malin i cytryn na opakowaniu (ulotce, saszetce) wprowadza konsumenta w błąd.

Według przedłożonej specyfikacji zawartych w produkcie aromatów wynika, że aromat cytrynowy jest pochodzenia naturalnego i zawiera olejek cytrynowy. W takim przypadku grafika owocu cytryny zamieszczona na opakowaniu jest uzasadniona, gdyż wskazuje na zawartość składnika pochodzącego z tego owocu. Natomiast aromat malinowy nie jest aromatem pochodzenia naturalnego.

Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wizerunek owoców maliny zamieszczony na opakowaniu, ulotce informacyjnej oraz pojedynczej saszetce jednoznacznie oddziałuje na potencjalnych konsumentów w sposób sugerujący, że mają oni do czynienia z produktem zawierającym owoce lub naturalne składniki z nich pochodzące, a co za tym idzie produkt nie spełnia wymagań określonych w art. 7 ust. 1 lit. a oraz ust. 4 lit. b Rozporządzenia (UE) nr 1169/2011.

Odwołując się do części odwołania, w której wskazano na cechy przeciętnego konsumenta oraz stwierdzono, że zamieszczenie grafiki owocu maliny na opakowaniu produktu, pomimo, iż w składzie produktu owoc ten nie występuje, a zastosowany aromat nie jest naturalnym, nie wprowadza w błąd konsumenta, gdyż zawarta na opakowaniu produktu informacja "nie zwiera owoców" uświadamia konsumenta, że w produkcie nie ma owocu maliny, Inspektor stwierdził, że zamieszczenie wizerunku owocu w sposób nieuprawniony, nie jest skutecznie niwelowane przez zamieszczenie komunikatu "nie zawiera owoców". Grafika jest elementem, który zwraca w większym stopniu uwagę, aniżeli napis, sugerując konsumentowi, że produkt zawiera składniki pochodzące z owocu, którego wizerunek widnieje na opakowaniu, lub nie zawiera składników pochodzących z owoców ale zawiera aromat naturalny (w tym przypadku malinowy). Ponadto zamieszczenie grafiki maliny oraz informacja: nie zawiera owoców wzajemnie się wykluczają, co też nie znajduje akceptacji w obowiązujących przepisach prawa. Tym samym, organ uznał, że ww. oznakowanie tego produktu wprowadza konsumenta w błąd. W myśl orzecznictwa sądów administracyjnych oznakowanie wprowadzające w błąd to nie tylko oznakowanie nieprawdziwe czy mylące, ale również niepełne, niewystarczająco precyzyjne czy wieloznaczne.

Organ wyjaśnił, że w odwołaniu strona podjęła dalsze próby wytłumaczenia, iż grafika owocu na opakowaniu produktu jest uzasadniona i nie wprowadza w błąd konsumenta tłumacząc, że dla osób przyjmujących ten produkt walory smakowe są warunkiem jego spożycia, bo sam produkt bez aromatów, mający słony smak nie zostałby spożyty, co też mogłoby przyczynić się do nasilenia biegunki. Strona podkreśliła też, że produkt z uwagi na przeznaczenie, nie może zawierać owoców, podobnie jak i inne produkty tego rodzaju, stąd też została zawarta informacja na opakowaniu "nie zawiera owoców". W dalszej części odwołania producent wskazał, że z powodów technologicznych aromaty stosowane w [...] nie zawsze są aromatami naturalnymi, jednak stosowane są zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zostały zaakceptowane na etapie projektowym przez IŻŻ. Cechują się one dłuższym okresem trwałości, co jest szczególnie istotne dla ORS stosowanych często w lecie, w podwyższonych temperaturach. Aromaty uzyskiwane z owoców w większym stopniu przyczyniają się także do powstawania alergii pokarmowych u dzieci (uczulenie na owoce) niż armaty o smaku owocowym niepozyskiwane z owoców.

W odniesieniu do powyższego organ podkreślił, że Powiatowy Inspektor Sanitarny nie kwestionuje zasadności użycia aromatów w produkcie [...], który dzięki walorom smakowym sprzyja łatwiejszemu spożyciu przez konsumentów, lecz kwestionuje zasadność zamieszczenia grafiki maliny na opakowaniu produktu, ulotce i saszetce. Producent wyraźnie wskazał, iż aromat malinowy zawarty w produkcie [...] nie jest aromatem naturalnym, tym samym niezrozumiałym jest zamieszczenie grafiki owocu maliny, która może sugerować, że produkt zawiera ten składnik, chociażby w postaci aromatu naturalnego, co bezsprzecznie wprowadza konsumenta w błąd.

Organ odwoławczy uznał też, że działanie producenta jest niezrozumiale, gdyż z jednej strony producent dąży do osiągnięcia pożądanego efektu po spożyciu produktu, tj. należytego nawodnienia organizmu w stanach biegunek, wymiotów, przy stosowaniu odpowiedniej diety, z której winny być wyeliminowane owoce, a z drugiej strony tłumaczy zasadność zamieszczenia wizerunku owocu maliny na opakowaniu, które to oznakowanie wprowadza w błąd konsumenta.

Odnosząc się do zarzutu, że organowi I instancji dokonał oceny prawidłowości oznakowania w sposób wybiórczy, ograniczając się jedynie do analizy elementu graficznego, bez uwzględnienia całokształtu oznakowania i wzajemnie uzupełniających się informacji, organ II instancji uznał, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził ocenę znakowania produktu pn. [...] z uwzględnieniem materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie, a w szczególności receptury produktu oraz specyfikacji poszczególnych jego składników, w tym aromatów, co też pozwoliło na ustalenie, że aromat malinowy użyty do produkcji nie jest aromatem naturalnym, nie stanowi więc składnika owocu maliny, co potwierdzono w przypadku cytryny, która figuruje w postaci grafiki na opakowaniu produktu i jednocześnie stanowi składnik produktu w postaci naturalnego aromatu, tj. olejku cytrynowego.

W złożonym odwołaniu strona podniosła także, iż ]: "Użycie na opakowaniach wizerunku owoców ma na celu wyłącznie podkreślenie owocowego smaku produktów, który ma niebagatelne znaczenie w tego typu produktach, których specyfiki Organ nie uwzględnił, co jest dodatkowo wyjaśnione słownie, w powyżej wskazany sposób," w innym miejscu: "...Kwestionowanie posługiwania się wizerunkiem owoców w przypadku użycia aromatów innych niż naturalne nie wynika również z przepisów prawnych ani oficjalnych wytycznych, zarówno unijnych jak i polskich". Co do tych zarzutów Inspektor wyjaśnił, produkt pn. [...] jest środkiem spożywczym należącym do kategorii żywności specjalnego przeznaczenia medycznego, którego oznakowanie winno spełniać wymogi prawa zawarte w Rozporządzaniu (UE) nr 1169/2011, które w art. 7 ust. 1 lit. a wyraźnie wskazuje, iż informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji. Z zamieszczonego na opakowaniu produktu oraz w ulotce składu, jak i specyfikacji surowców wykorzystanych do produkcji [...] wynika, że produkt ten nie zawiera składników pochodzących z owocu maliny, w tym naturalnego aromatu maliny, zatem wykorzystanie w tym przypadku wizerunku owocu maliny wprowadza konsumenta w błąd co do właściwości środka spożywczego, w szczególności co do jego składu. Ponadto, zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 669/15, zamieszczenie na opakowaniu produktu elementów graficznych w postaci wizerunku warzyw, niewystępujących w składzie, wprowadza konsumenta w błąd.

Organ podkreślił, że przepisy prawa wspólnotowego jednoznacznie sprzeciwiają się każdej praktyce mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić konsumentów w błąd. Konsument ma bowiem prawo nabywać produkty zgodnie z jego własnymi oczekiwaniami, świadomie wybierając artykuły o pożądanych przez niego cechach jakościowych. Naruszenie tych zasad powoduje naruszenie interesów konsumenta.

Inspektor wskazał, że strona podniosła także, iż pojęcie "opakowania", o którym mowa w art. 7 ust. 4 lit. 2 Rozporządzenia (UE) Nr 1169/2011 nie zostało zdefiniowane, a jej zdaniem jedynie opakowanie zewnętrzne może mieścić się w pojęciu "prezentacji środków spożywczych", gdyż tylko opakowanie zewnętrzne jest widoczne dla klientów przed zakupem i w momencie zakupu. Zdaniem strony, ulotkę oraz saszetki klient widzi dopiero po zakupie produktu. Organ nie podzielił stanowiska strony w tym zakresie. Zarówno opakowanie, jak i saszetka oraz ulotka prezentują środek spożywczy, bez względu na to, kiedy konsument zapoznaje się z treścią saszetki czy ulotki informacyjnej. Nie ma także podstaw do twierdzenia, że w każdym przypadku konsument zapozna się z oznakowaniem produktu zawartego na saszetce czy w ulotce dopiero po dokonaniu zakupu. Zdaniem organu, z punktu widzenia zapisów Rozporządzenia (UE) Nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r., informację na temat żywności należy traktować szeroko, nie tylko w odniesieniu do opakowania zewnętrznego, ale także do saszetki oraz ulotki informacyjnej. Należy bowiem zauważyć, że konsument czerpie informacje na temat produktu także z informacji zawartych na saszetce czy w szczególności z ulotki informacyjnej dołączonej do produktu, a zatem trudno uznać, w świetle powyższych rozważań, że pozostawienie na saszetce oraz na ulotce informacyjnej produktu wizerunku malin nie będzie wprowadzało konsumenta w błąd, w szczególności co do właściwości i składu produktu. Brak jest zatem, zdaniem Inspektora, podstaw do uznania twierdzenia, że powołane rozporządzenie wprowadza zakaz oznakowania wprowadzającego w błąd jedynie na etapie podejmowania decyzji o zakupie produktu przez konsumenta, tj. jedynie w odniesieniu do opakowania zewnętrznego. Obowiązek ten dotyczy bowiem również prezentacji środków spożywczych, a środki te prezentowane są także na saszetce oraz na ulotce informacyjnej. Nadto, saszetkę produktu także należy poczytywać jako jej opakowanie. Organ podkreślił, że wszelkie informacje zawarte na opakowaniach (wszelkiego rodzaju), a także ulotkach, stanowią dla konsumenta informację o produkcie. Z tego powodu nie można przyznać racji stronie, że informacja zawarta na ulotce informacyjnej czy też saszetce nie ma znaczenia informacyjnego dla konsumenta.

Organ nie podzielił także twierdzenia strony, że organ I instancji zinterpretował użycie wizerunku owoców w oderwaniu od pozostałych informacji o produkcie, tj. informacji, że produkt "nie zawiera owoców" oraz, że posiada malinowy smak. Uznał, że organ I instancji słusznie ocenił zestawienie oznakowania graficznego wraz z informacjami słownymi na temat produktu jako niejednoznaczne i wprowadzające w błąd konsumenta produktu. Organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał oceny znakowania produktu, a także dokonał całościowej analizy materiału dowodowego i w sposób właściwy dokonał interpretacji użycia wizerunku owocu wraz z pozostałymi informacjami o produkcie.

Organ nie podzielił także zarzutu strony skarżącej, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. ponieważ organ I instancji w sposób prawidłowy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy, a na tej podstawie zastosował prawidłowe przepisy prawa i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Instytut [...] A S.A. w K wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji, tj. decyzji nr [...] z dnia [...] 2019 r. w części w zakresie pkt 1 lit. d), w której organ nakazał prawidłowe oznakowanie wprowadzanej do obrotu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn.: "[...]", poprzez usunięcie z opakowania, ulotki informacyjnej oraz saszetki grafiki owoców, tj. malin (uzupełnionej postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2019 r.) i w zakresie terminu wykonania, tj. w części w której termin został wyznaczony dla nakazu z pkt 1 lit. d) oraz umorzenie w tej części postępowania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędne uznanie, że użycie wizerunku malin na opakowaniu, ulotce i saszetce mogło wprowadzić konsumentów w błąd. Powyższe naruszenia miały bezpośredni wpływ na wynik sprawy, albowiem na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organy uznały, że wskazane elementy opakowania mogą wprowadzać w błąd. W konsekwencji wydana została zaskarżona decyzja;

- art. 2 ust. 2 lit. e) i j) i art. 7 ust. 1 lit. a) i ust. 4 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004, poprzez dokonanie przez organ I i II instancji interpretacji użycia wizerunku owoców w oderwaniu od pozostałych informacji o produkcie, zawartych na opakowaniu oraz w efekcie przyjęcie, iż może dojść do wprowadzenia konsumenta w błąd wizerunkiem malin, poprzez uznanie, że w błąd może wprowadzać wizerunek malin w ulotce informacyjnej oraz na saszetkach i uznanie saszetek i ulotki za element opakowania w rozumieniu art. 7 ust. 4 lit. powyższego rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. pełnomocnik organu wskazał, że środek można nabyć bez recepty i nie ma gwarancji, że konsument nie zapozna się z produktem u osób trzecich w formie saszetki lub ulotki. Na pytanie Sądu pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że nie posiada wiedzy czy producent formalnie wydał zakaz sprzedaży produktu na saszetki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie są obarczone żadną z ww. wad naruszenia prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 września 2019 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2019 r. Nr [...] znak: [...] w części nakazującej Instytutowi [...] A S.A. w K prawidłowego oznakowania wprowadzanej do obrotu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego sformułowanych przez skarżącą spółkę. Dopiero bowiem prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego oraz ustalenie stanu faktycznego przez organ daje podstawy do stwierdzenia, czy właściwie zastosowane są normy prawa materialnego.

Za niezasadne uznać należy zarzuty dotyczące naruszenia art. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przejawiającego się w błędnej ocenie przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędnym jego uznaniu, że użycie wizerunku malin na opakowaniu, ulotce i saszetce mogło wprowadzić konsumentów w błąd.

Zdaniem Sądu poczynione przez organy obu instancji ustalenia wynikają z prawidłowo zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów prawa nie budzi zastrzeżeń. Organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W decyzjach tych organy prawidłowo swoje stanowiska uzasadniły. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, iż skarżąca spółka odmienne ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organ podjął niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydał trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Tak więc ocena wyrażona w zaskarżonej decyzji nie nosi cechy dowolności i nie ma podstaw aby ją podważać.

Jak wynika z akt sprawy, w związku z pismem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L z dnia 16 maja 2019 r. dotyczącym nieprawidłowego oznakowania żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn. "[...]" przeprowadzona została kontrola sanitarna interwencyjna w Instytucie [...] A S.A. w , w trakcie której pobrano do oceny znakowania ww. produkt. Ocena znakowania ww. produktu, kwalifikowanego jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego wykazała szereg nieprawidłowości, m.in. z jej treści wynikło, że "na opakowaniu tego produktu, na ulotce informacyjnej oraz na każdej pojedynczej saszetce znajduje się grafika owoców: maliny i cytryny, co może sugerować, że w przedmiotowym produkcie znajdują się ww. owoce." Tymczasem na opakowaniu i ulotce wskazano takie składniki jak: glukoza jednowodna, cytrynian sodu, chlorek sodu, chlorek potasu, aromaty. Ponadto na opakowaniu i ulotce zamieszczona była informacja, iż "[...] zawiera aromat o smaku malinowym i cytrynowym, nie zawiera owoców".

W konsekwencji dokonanych ustaleń, w tym przedłożonej przez stronę skarżącą specyfikacji dot. zawartych w produkcie aromatów, organy nakazały skarżącej spółce, m.in. prawidłowe oznakowanie wprowadzanej do obrotu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn. "[...]", poprzez usunięcie z opakowania, ulotki informacyjnej oraz saszetki grafiki owoców, tj. malin, z terminem realizacji obowiązku - 31 sierpnia 2020 r. W ocenie organów, o ile grafika owocu cytryny, zamieszczona na opakowaniu jest uzasadniona, gdyż wskazuje na zawartość składnika pochodzącego z tego owocu, tj. olejku cytrynowego, co wynika z przedłożonej przez spółkę specyfikacji dotyczącej zawartych w produkcie aromatów, to już aromat malinowy nie jest aromatem pochodzenia naturalnego, a jedynie mieszaniną substancji chemicznych. Przedmiotowy produkt nie zawiera w składzie naturalnego owocu maliny. Zdaniem organów, wizerunek owoców maliny zamieszczony na opakowaniu, ulotce informacyjnej oraz pojedynczej saszetce jednoznacznie oddziałuje na potencjalnych konsumentów w sposób sugerujący, że mają oni do czynienia z produktem zawierającym owoce lub naturalne składniki z nich pochodzące, co w konsekwencji wprowadza konsumenta w błąd. Rozstrzygnięcie właśnie w tym zakresie zostało zaskarżone przez skarżącą spółkę. Jej zdaniem organy dokonały interpretacji użycia wizerunku owoców w oderwaniu od pozostałych informacji o produkcie zawartych na opakowaniu oraz w efekcie tego przyjęły, iż może dojść do wprowadzenia konsumenta w błąd wizerunkiem malin, poprzez uznanie, że w błąd może wprowadzać wizerunek malin w ulotce informacyjnej oraz na saszetkach i uznanie saszetek i ulotki za element opakowania.

Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny sprawy, istota sporu sprawdza się do oceny, czy organy obu instancji zasadnie nałożyły na skarżącą obowiązek usunięcia z produktu "[...]" grafiki malin z terminem realizacji 31 sierpnia 2020 r., z uwagi na wprowadzenie konsumenta w błąd.

Wobec powyższego wskazać należy, że szczegółowe wymagania odnoszące się do oznakowania środków spożywczych zawarto w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiej i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004, które weszło w życie z dniem 13 grudnia 2014 r.

Jako wymóg podstawowy rozporządzenie nr 1169/2011 w art. 6 wskazuje, że każdemu środkowi spożywczemu przeznaczonemu do dostarczenia konsumentowi finalnemu lub do zakładów żywienia zbiorowego muszą towarzyszyć informacje na temat żywności zgodne z tym rozporządzeniem. Według art. 2 ust. 2 lit. a) ww. rozporządzenia informacje na temat żywności oznaczają informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego. Chodzi zatem o zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w zakresie informacji na temat żywności, przy uwzględnieniu różnic percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem płynnego funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011). Rozporządzenie to określa ogólne zasady, wymogi i zakresy odpowiedzialności dotyczące informacji na temat żywności, a w szczególności etykietowania żywności (art. 1 ust. 2 tego aktu).

Akt ten ma zastosowanie do podmiotów działających na rynku spożywczym na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego, na których ich działania dotyczą przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Podkreślenia wymaga, że informacje na temat żywności, także te znajdujące się na etykiecie, zgodnie art. 7 ust. 1 rozporządzenia 1169/2011, nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji; b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada; c) przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych; d) przez sugerowanie poprzez wygląd, opis lub prezentacje graficzne, że chodzi o określony środek spożywczy lub składnik, mimo że w rzeczywistości komponent lub składnik naturalnie obecny lub zwykle stosowany w danym środku spożywczym został zastąpiony innym komponentem lub innym składnikiem.

Ponadto informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta, w myśl art. 7 ust. 2 aktu. Termin "znakowanie", zgodnie z definicją zawartą w art. 2 lit. k rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, oznacza: "wszelkie terminy, słowa, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy firmowe, ilustracje lub symbole powiązane z wszelkimi opakowaniami i umieszczane na nich, a także na dokumentach, materiałach informacyjnych, etykietach, tabliczkach, pierścieniach lub opaskach towarzyszących produktowi lub odnoszących się do niego." Zgodnie z ust. 4 lit. b ww. przepisu, ust. 1, 2 i 3 mają również zastosowanie do prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane.

Przez etykietowanie według art. 2 ust. 2 lit. j ww. rozporządzenia rozumie się natomiast wszelkie napisy, dane szczegółowe, znaki handlowe, nazwy marek, ilustracje lub symbole odnoszące się do danego środka spożywczego i umieszczone na wszelkiego rodzaju opakowaniu, dokumencie, ulotce, etykiecie, opasce lub pierścieniu towarzyszącym takiej żywności lub odnoszącym się do niej.

Podkreślenia wymaga, że restrykcyjne wymogi dotyczące oznakowania produktów spożywczych formułowane są z uwagi na ochronę konsumenta jako słabszej strony obrotu, stąd też wszelkie wątpliwości co do prawidłowości oznaczenia składu produktu powinny być interpretowane mając na uwadze realizację tej ochrony. W aktualnych warunkach rynkowych konsumenci są świadomi różnorodności oferowanych im produktów i z rozwagą podchodzą do sposobu w jaki są prezentowane, ale producent nie może wykorzystywać oznaczeń do wywoływania skojarzeń z danym produktem (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 4 czerwca 2019 r. w sprawie C-195/14, opubl. curia.europa.eu).

Zamieszczenie rzetelnych informacji na opakowaniu artykułów spożywczych stanowi niewątpliwie podstawę świadomego wyboru danego (konkretnego) produktu spośród wielu innych, a podobnych znajdujących się na rynku przez przeciętnego konsumenta, w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Jednakże okoliczność, że wykaz składników został umieszczony na opakowaniu produktu, sama w sobie nie wyklucza, że etykietowanie tych produktów oraz sposób, w jaki zostało wykonane, mogą wprowadzać nabywcę w błąd (por. ww. wyrok TSUE w sprawie C-195/14).

Podkreślić należy, że przepisy prawa w zakresie informacji na temat żywności zakazują stosowania informacji, które wprowadzałyby konsumenta w błąd, w szczególności co do cech, działań lub właściwości danego środka spożywczego. Aby zakazy te były skuteczne, muszą mieć zastosowanie również do reklamy i prezentacji środków spożywczych (motyw 20 Preambuły do rozporządzenia nr 1169/2011). Etykiety żywności powinny być jasne i zrozumiałe, aby były pomocne dla konsumentów, którzy chcą dokonywać bardziej świadomych wyborów dotyczących żywności i diety. Badania pokazują, że dobra czytelność jest ważnym elementem zwiększania prawdopodobieństwa, że informacje na etykiecie będą mieć wpływ na jej odbiorców, a nieczytelne informacje o produkcie stanowią jedną z głównych przyczyn niezadowolenia konsumentów z etykietowania żywności. W związku z tym należy opracować kompleksowe podejście, aby uwzględnić wszystkie aspekty dotyczące czytelności, w tym czcionkę, kolor i kontrast (motyw 26 cyt. Preambuły).

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, organy prawidłowo oceniły, że oznakowanie przedmiotowego produktu, bez względu na to czy dotyczy opakowania, ulotki informacyjnej czy pojedynczej saszetki, wprowadza konsumenta w błąd. Użycie bowiem grafiki malin na opakowaniu, ulotce informacyjnej oraz pojedynczej saszetce sugeruje oraz rodzi jednoznaczne skojarzenia, że produkt ten ma jakikolwiek związek ze wskazanymi owocami malin, np. zawiera składniki naturalne z nich pochodzące. Wskazać przy tym należy, że trafne było stanowisko organów, że zamieszczenie wizerunku owocu maliny nie zostało skutecznie zniwelowane przez zamieszczenie komunikatu "nie zawiera owoców". Taki sposób oznakowania zresztą wzajemnie się wyklucza. Przedstawienie na opakowaniu grafiki, w tym przypadku maliny, zwraca w większym stopniu uwagę, aniżeli napis (a dokładniej – jeden z napisów), sugerując konsumentowi przy tym, że produkt zawiera składniki pochodzące z owocu, którego wizerunek widnieje na opakowaniu lub nie zawiera składników pochodzących z owoców, ale zawiera aromat naturalny (w tym przypadku malinowy). Powyższe jednak nie ma miejsca w sprawie, bowiem po pierwsze sama spółka zamieściła na opakowaniu informację "nie zawiera owoców", a po drugie z przedłożonej przez nią specyfikacji produktu wynika, że aromat malinowy nie jest aromatem pochodzenia naturalnego, a jedynie mieszaniną substancji chemicznych.

Wobec powyższego wyjaśnić należy, że oznakowaniem wprowadzającym w błąd jest niewątpliwie oznakowanie mylące (por. wyrok NSA z 11 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2359/12) - a więc takie, które może skłonić konsumenta do podjęcia decyzji dotyczącej transakcji, której inaczej by nie podjął - a ocena czy w danym przypadku zachodzi ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd dokonywana być powinna przy uwzględnieniu kryterium odwołującego się do modelu przeciętnego konsumenta (por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1954/12). Zresztą, co wymaga podkreślenia Sądu, oznakowanie wprowadzające w błąd to nie tylko oznakowanie nieprawdziwe lub mylące, ale również niepełne, niewystarczające, nieprecyzyjne czy wieloznaczne (wyrok NSA z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2359/12), a zatem takie jak w rozpoznanej sprawie. Zastosowanie zatem grafiki malin na opakowaniu, ulotce informacyjnej oraz pojedynczej saszetce przedmiotowego produktu należy uznać za mylące bo sugerujące chociażby, że zawiera on składniki naturalne pochodzące z tych owoców. Innymi słowy może wprowadzić potencjalnego konsumenta w błąd co do jego składu. Wskazać w tym miejscu trzeba, że treść informacji na opakowaniu produktu jest rozpatrywana całościowo, dlatego tak ważnym jest, aby opisać dany produkt w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, który umożliwi konsumentowi dokonanie wyboru zgodnie z jego oczekiwaniami i preferencjami. Oznakowanie opakowania powinno w sposób rzetelny bowiem odzwierciedlać rzeczywisty skład artykułu spożywczego i nie pozostawać żadnych wątpliwości po stronie konsumenta chociażby co do jego właściwości, czy też składu (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 2033/13).

Nie można zgodzić się z argumentacją strony skarżącej, że stosując model przeciętnego konsumenta nie zachodzi ryzyko wprowadzenia go w błąd odnośnie właściwości produkowanego produktu. Model przeciętnego konsumenta został wypracowany w orzecznictwie TSUE w kontekście zgodności regulacji krajowych państw członkowskich z traktatową swobodą przepływu towarów. Zakłada on bowiem, że przeciętny konsument jest osobą należycie (dobrze, właściwie) poinformowaną, uważną (ostrożną) i racjonalną (rozsądnie spostrzegawczą), wykazującą odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem. Ustalenie zatem ryzyka wprowadzenia w błąd danego przekazu należy przeprowadzać, uwzględniając zobiektywizowane i abstrakcyjne "domniemane oczekiwanie" takiego przeciętnego konsumenta. [...] Należy brać pod uwagę także kategorię produktów i warunki, w jakich dany produkt jest wprowadzany do obrotu. Odpowiednio do tego należałoby przyjmować inny poziom spostrzegawczości i ostrożności przeciętnego konsumenta w zależności od tego, czy nabywany towar jest towarem nabywanym sporadycznie, czy też towarem powszechnego, codziennego użytku (jakim są także - przynajmniej niektóre - środki spożywcze). Ten drugi rodzaj produktów jest bowiem zazwyczaj nabywany przez przeciętnego konsumenta bez głębszej refleksji czy analizy opatrzonych nimi oznaczeń (por. A. Szymecka-Wesołowska: Komentarz do art. 46 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, stan prawny 31 grudnia 2012 r., LEX). Na gruncie badanej sprawy decydujące znaczenie ma fakt, że producent w oznakowaniu produktu wyeksponował określone owoce - maliny, które w żaden sposób nie miały związku z tym produktem (jego smak nie był bowiem naturalny, jak w przypadku cytryny - drugiego zobrazowanego na opakowaniu owocu). Nie ma więc większego znaczenia okoliczność, jak często przeciętny konsument nabywa opisane wyżej produkty. Uwzględniając jednak jego przeznaczenie (zapobieżenie odwodnieniu organizmu np. w przypadku biegunki) trudno od osoby chorej, czy też innej kupującej dla niej ww. produkt wymagać dogłębnej analizy składu produktu poprzez sprawdzenie, czy ilustracja owoców maliny na opakowaniu w rzeczywistości oznacza, że podany malinowy smak produktu jest naturalny (co sugeruje obraz maliny), czy jednak sztuczny (co wynika ze składu).

Zgodzić się należy także z oceną orzekających w sprawie organów, że sposób oznakowania produktu jest mylący zarówno na zewnętrznym opakowaniu, jak i ulotce informacyjnej oraz opakowaniu saszetki. Nie zawsze bowiem ewentualny nabywca podejmuje decyzję o zakupie jedynie w aptece widząc zewnętrzne opakowanie, może przecież otrzymać ulotkę, czy saszetkę od innej osoby i w taki sposób "zapoznać się" z produktem, podejmując decyzję o jego kupnie. Ponadto strona skarżąca nie wykazała, czy nawet nie podniosła, że produktu nie można sprzedawać również "na saszetki". Prezentacja tego środka spożywczego nie jest zatem ograniczona jedynie do zapoznania się z zewnętrznym jego opakowaniem.

Podsumowując w ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo nakazały stronie skarżącej prawidłowe oznakowanie wprowadzonej do obrotu żywności specjalnego przeznaczenia medycznego pn. "[...]", poprzez usunięcie z opakowania, ulotki informacyjnej oraz saszetki grafiki malin z terminem realizacji 31 sierpnia 2020 r. Jeszcze raz podkreślić bowiem należy, że takie oznakowanie przedmiotowego produktu mogło wprowadzić w błąd potencjalnych konsumentów, wpływając tym samym na jego wybór, albowiem takie użycie przez stronę skarżącą graficznego przedstawienia malin sugerowało, że produkt ten zawiera wskazane składniki, chociażby w postaci aromatu naturalnego, co bezsprzecznie wprowadza konsumenta w błąd.

Działanie skarżącej narusza ww. przepisy prawa, co zostało wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w którym odniesiono się także w wyczerpujący sposób do wszelkich zgłoszonych przez nią wątpliwości. W związku z powyższym zarzuty skargi są niezasadne. Organy obu instancji dokonały zarówno merytorycznej, jak i formalnoprawnej oceny i kontroli materiału dowodowego w sprawie, stosując właściwą podstawę prawną i odzwierciedlając pełen tok rozumowania prowadzący do podjętych rozstrzygnięć w uzasadnieniach swoich decyzji. Organ II instancji w wyniku analizy pełnego materiał dowodowego zgromadzonego w sprawie uwzględniając wszelkie zasady proceduralne podjął rozstrzygnięcie zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i słusznie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.