Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 912/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2005-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 912/04

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] września 2004 r. /[...]/, wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania S. G. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] lipca 2004 r. /[...]/ w sprawie odmowy wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi Z. gm. [...] zmiany podmiotu działki nr 929, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji ostatecznej podano, że S. G. domagała się wpisania działki nr 929 /drogi/ na własność jej i dzieci, wykazanej w operacie ewidencji gruntów wsi Z. na rzecz Urzędu Gminy [...]. Według jej twierdzeń przedmiotowa droga została wydzielona i oznakowana w 1976 r., nadto Gmina [...] zamierza nabyć sąsiednią działkę nr 928 i wybudować na niej drogę. Z kolei pismem z dnia 20 maja 2004 r. G. i S. S. wnosili o sprostowanie błędu w ewidencji gruntów wsi Z. i wykazania działki nr 929 na ich rzecz na podstawie przedłożonych dokumentów geodezyjno-prawnych: AWZ [...], arkusz posiadłości gruntowej, kopie mapy katastralnej i ewidencyjnej oraz umowy przekazania gospodarstwa rolnego, gdyż wynika z nich, że działki nr 928 i 929 powstały z pgr 277 podczas odnowienia ewidencji.

Odmawiając wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi Z. zmiany polegającej na wpisaniu wnioskodawców jako właścicieli działki nr 929 w miejsce dotychczas władającego tą działką Urzędu Gminy [...] – wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. – Starosta [...] wyjaśnił, że na mapie katastralnej wsi Z. w skali 1:2880 brak jest uwidocznienia konturu odpowiadającego przedmiotowej drodze. Działka nr 929 /droga/ została uwidoczniona na mapie ewidencyjnej po odnowieniu ewidencji gruntów wsi Z. w 1986 r. na bazie mapy zasadniczej w skali 1:2000. Wpisano ją wówczas jako drogę dojazdową na Urząd Gminy [...]. Oględziny w dniu 9 lipca 2004 r. z udziałem zainteresowanych stron wskazały na istnienie sporu co do prawa i zasięgu własności gruntu zajętego pod przedmiotową drogę.

S. G. w odwołaniu od tej decyzji podała, że przedmiotowa droga istnieje od 1976 r., powstała z gruntu rodziny G. i ona sama korzysta z niej od 1957 r., gdy wyszła za mąż za B. G. Z drogi korzystali również sąsiedzi, ale nie przykładała do tego wagi, gdyż mostek i droga należały do niej. Przy budowie nowego domu w 1980 r., właściciele sąsiedniej działki nr 928 F. i J. L. nie wnosili zastrzeżeń co do odległości od ich granicy, gdyż budynek został posadowiony zgodnie z planem. Natomiast aktualni właściciele działki nr 928. M. i J. T. /otrzymali ją w 2003 r. od rodziców G. i S. S./ wskazuje granica w taki sposób, jakoby droga powstała z ich parceli i jest ich własnością. W uzupełnieniu odwołania /pismo z dnia 15.08.2004 r./ S. G. wnosiła o uchylenie decyzji Wójta Gminy [...] wydanej przy scaleniu gruntów wsi Z. w 1976 r., w wyniku której bez powiadomienia jej naniesiono na mapie jej działki bez drogi, a przypisano ją sąsiadowi S.

Organ odwoławczy wskazał, że w latach 1974-1975 w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz. U. Nr 27, poz. 250/ dokonano kompleksowych uwłaszczeń gospodarstw rolnych wsi Z. Wówczas aktem własności ziemi Nr [...] z dnia 27 grudnia 1974 r. została stwierdzona własność m. in. pgr 221/1 o pow. 0,18 ha na rzecz B. G. Natomiast aktem własności ziemi z dnia 28 grudnia 1974 r. Nr [...] została stwierdzona własność m. in. sąsiedniej pgr 277 o pow. 0,18 ha na rzecz J. i F. L. Zarówno na mapie katastralnej, jak i na sporządzonej na jej bazie mapie ewidencji gruntów przyjętej do uwłaszczeń w skali 2:2880 nie była uwidoczniona droga pomiędzy wymienionymi nieruchomościami. W toku prac geodezyjnych, związanych ze sporządzeniem mapy zasadniczej i ewidencyjnej w skali 1:2000 dla wsi Z., w 1986 r. dokonano odnowienia operatu ewidencji gruntów. Zmieniono wówczas numerację z systemu parcelowego na działkowy i wtedy też istniejącą na gruncie drogę dojazdową /do działek rolnych i zagrodowych/ zamierzono jako odrębną działkę, której nadano numer 929 i wpisano do rejestru gruntów w poz. rej. 834 na rzecz Urzędu Gminy [...] – drogi. Organ I instancji w ramach postępowania wyjaśniającego, prowadzonego w myśl § 77 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, dokonał z udziałem zainteresowanych stron oględzin przedmiotowej drogi, zaś ze sporządzonego protokołu wynika, iż S. G. i S. S. nie są w stanie wskazać przebiegu granicy pomiędzy pgr 221, a 277, na które zostali uwłaszczeni B. G. i J. L. /teść S. S./. Według odwołującej się działka nr 929 powstała z dawnej pgr 221/1, natomiast S. S. twierdzi, że działka ta powstała z dawnej pgr 277. Z powyższego wynika, że na gruncie istnieje spór co do prawa i zasięgu własności gruntu zajętego pod przedmiotową drogę. Zainteresowane strony nie wskazały jednoznacznie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 930/1 i 928, którą można byłoby zmierzyć i sporządzić dokumentację geodezyjną. Brak jest zatem możliwości dokonania zmian w ewidencji gruntów. Nadto wyjaśniono, że żądanie wykazania przebiegu granic działek nr 930/1 i 928 w aktualnej ewidencji gruntów wsi Z. /opracowanej na mapie w skali 1:2000/ według stanu katastralnego, nie może być pozytywnie zaktualizowane. Stan katastralny odnosi się do cech fizycznych nieruchomości, w tym granic i powierzchni, które charakteryzowały ją przed wielu laty. Na przestrzeni zaś okresu czasu od założenia katastru do rozpoznania sprawy mogły zaistnieć i zaistniały zdarzenia wywołujące skutki w sferze prawa cywilnego, odnoszące się do przedmiotowych nieruchomości. Przytaczając treść art. 20 i 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, podkreślono zarazem, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów nie mogą być rozstrzygane zagadnienia związane z ustaleniem zasięgu własności nieruchomości, jak i spory na tym tle między właścicielami sąsiednich nieruchomości /por. wyrok NSA z dnia 17.02.1993 r. SA 1155/92 – ONSA 1994/2/61/. Ustalenie przebiegu granicy między przedmiotowymi działkami może nastąpić w odrębnym postępowaniu o rozgraniczenie, na wniosek i koszt zainteresowanych stron. Wyjaśniono również, wskazując na materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji, że decyzją z dnia [...] sierpnia 1980 r. /[...]/ Wojewody [...] zostało podjęte postępowanie w sprawie wymiany niezabudowanych gruntów wsi Z., poszerzonej o fragmenty gruntów wsi N., N., W. gm. [...] oraz wsi B., P., T. gm. [...] i wsi N. gm. [...]. Z decyzji tej wynika, że wymianą objęto grunty B. G. o łącznej powierzchni 2,63 ha. Wymianą nie objęto działek nr 221/1 i 216/1 wykazanych w akcie własności z dnia 27 grudnia 1974 r. [...], stwierdzającym własność m.in. na rzecz B. G. Ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 1980 r. /[...]/ Wojewody [...] zatwierdzony został projekt przedmiotowej wymiany gruntów. Z kolei decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. /[...]/ Starosty [...] został zatwierdzony projekt scalenia gruntów wsi Z. o obszarze 0,3536 ha obejmujący m.in. działki nr 930, 932, 934 o łącznym obszarze 0,20 ha stanowiące własność S. G., K. G., C. G. i J. G., wszyscy po ¼ część. W zamian za przejęte działki została wydzielona im działka nr 930/1 o powierzchni 0,1901 ha. Z mapy obszaru scalenia w skali 1:2000 wraz z wykazem zmian gruntowych wynika zaś, że granice działki nr 929 /drogi/ nie uległy zmianie. W tym stanie faktyczno-prawnym orzeczono jak w sentencji decyzji.

Opisaną decyzję z dnia [...] września 2004 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S. G. Ponawiając wcześniejsze twierdzenia, iż działka nr 929 została wydzielona z jej działki nr 930/1 poł. we wsi Z. na co posiada akt własności ziemi nr [...], wnosiła o "uznanie przywrócenia dz. nr 929 na podstawie przedstawionych dokumentów i zeznań".

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw.

Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269/, przy czym sąd ten – z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/ - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zatem zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie Sąd nie stwierdził, aby przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa i w konsekwencji, zgodnie z art. 151 powyższej ustawy, skarga podlegała oddaleniu.

Z przepisów art. 20, 22 i 24 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm./ wynika, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji oraz danych o gruntach i budynkach, które stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami /art. 21 ust. 1 ustawy/. Co do gruntów zawiera ona informacje o ich położeniu, granicach, powierzchni, rodzajach użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, właścicielach i władających. Spełnia ona funkcje informacyjno-techniczne, rejestrując stany prawne ustalone w innym trybie /i przez inne organy/.

Ewidencja ta, stosownie do art. 20 cyt. ustawy, w związku z § 44 pkt 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. Nr 38, poz. 454/ winna być utrzymywana w stanie aktualności. Aktualizacja zaś zawartych w niej danych następuje na podstawie przedłożonych dokumentów – prawomocnych orzeczeń, decyzji, aktów notarialnych, aktów normatywnych ilustrujących stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów /art. 20 w zw. z art. 23 cyt. ustawy i § 46 powyższego rozporządzenia/. Oznacza to, że w toku tego postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących wspomnianych danych.

Z takiego zatem statusu ewidencji gruntów i budynków wynika, że zapisy w ewidencji mają charakter techniczno-deklaratoryjny, a dokonywane zmiany nie mogą rozstrzygać o prawie własności ani przedmiocie własności /czyli nie mogą regulować spraw własnościowych/. I tak na przykład w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 1993 r. sygn. akt II SA 1155/92 /ONSA 1994/2/61/ zostało stwierdzone, że decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. Zmian w ewidencji gruntów w zakresie przebiegu granic dokonuje się tylko na podstawie dokumentów urzędowych, a ewentualne kwestionowanie tych dokumentów może odbyć się w przepisanym trybie i nie należy do organów ewidencji gruntów.

Przenosząc to wszystko, co wyżej powiedziano, na występujący w niniejszej sprawie stan faktyczny stwierdzić należy, że Starosta [...] zasadnie odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów wsi Z. gm. [...] odnośnie działki nr 929 /droga/, tj. wnioskowanej przez skarżącą S. G., a polegającej na wpisaniu jej jako właścicielki tej działki – w miejsce dotychczas władającego nią Urzędu Gminy [...] – jak również wykazania tej działki na rzecz G. i S. S. /o co wnosili w piśmie z dnia 20.05.2004 r./. Argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. wraz z argumentami organu II instancji, który tę decyzję utrzymał w mocy, są trafne i w ocenie Sądu zasługują na akceptację.

Z dołączonej do akt dokumentacji sprawy bowiem wynika, że na mapie katastralnej w skali 1:2880 z założenia ewidencji gruntów wsi Z. nie został uwidoczniony kontur drogi, wykazanej na mapie w skali 1:2000. Mapa ta powstała w 1986 r. po odnowieniu operatu ewidencji gruntów. Wówczas też nastąpiła zmiana numeracji z systemu "parcelowego na działkowy" i istniejąca na gruncie droga dojazdowa /do działek rolnych i zagrodowych/ została pomierzona jako odrębna działka – nadano jej nr 929 i wpisano do rejestru gruntów /poz. rej. 834/ na rzecz Urzędu Gminy [...].

Podczas uwłaszczeń gospodarstw rolnych we wsi Z., w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz. U. Nr 27, poz. 250/ na rzecz B. G. została stwierdzona własność m.in. pgr 216/1 i 221/1 – aktem własności ziemi Naczelnika Powiatu [...] z dnia 27 grudnia 1974 r. Nr [...]. Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego w R. z dnia 21 lutego 1994 r. sygn. akt [...] spadek po B. G. nabyła skarżąca S. G. oraz dzieci C. G., J. G., K. G. /wszyscy po ¼ części/. Nadto z materiału zebranego w sprawie wynika, że prowadzonym przez Wojewodę [...] postępowaniem w sprawie wymiany nie zabudowanych gruntów na terenie m.in. wsi Z. objęto grunty B. G. o łącznej powierzchni 2,63 ha /k. 61 akt administracyjnych I instancji/, ale nie objęto nią pgr 221/1 i 216/1 /wykazanych w w/w akcie własności ziemi/. Projekt przedmiotowej wymiany gruntów został zatwierdzony ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 1980 r. Nr [...] /k. 67-73 akt w/w/. Natomiast w wyniku scalenia gruntów wsi Z., zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] /k. 35 akt w/w/ w zamian za działki nr 930, 932, 934 o łącznej powierzchni 0,20 ha własności spadkobierców B. G. /zgodnie z powołanym wyżej postanowieniem z dnia 21.02.1994 r. [...]/ została im wydzielona działka nr 930/1 o powierzchni 0,1901 ha /k. 39 akt w/w/.

Natomiast na podstawie aktu własności ziemi Naczelnika Powiatu [...] z dnia 28 grudnia 1974 r. Nr [...] została stwierdzona własność m.in. pgr 277 /sąsiednia do pgr 221/1 B. G./ na rzecz J. i F. L., którzy następnie przekazali nieodpłatnie i w całości gospodarstwo rolne na rzecz G. i S. S.

Z protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej na gruncie w dniu 9 lipca 2004 r. wynika, że zarówno skarżąca, jak i S. S. nie są w stanie wskazać granicy między pgr 221/1 i pgr 277. Według twierdzeń skarżącej działka nr 929 /droga/ powstała z dawnej parceli 221/1, natomiast według S. S. przedmiotowa droga powstała z pgr 277.

W tym stanie rzeczy nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Sądu, że istnieje w istocie spór o własność gruntu zajętego pod przedmiotową drogę /aktualnie oznaczonego jako działka nr 929/, a w szczególności o zasięg własności tegoż gruntu. Dla tego rodzaju spraw, jak wcześniej zostało już wyjaśnione, droga przed organami właściwymi w sprawach ewidencji gruntów jest niedopuszczalna. Likwidacja zaś sporu na tym tle pomiędzy właścicielami sąsiednich nieruchomości może nastąpić w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym, którego wyniki dopiero będą mogły być podstawą ewentualnego dokonania zmian w ewidencji gruntów.

Reasumując stwierdzić należy, że materiał zebrany w sprawie, jego analiza i wnioski wyciągnięte przez organy obu instancji nie dają żadnych podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo. Tym samym brak było powodów do usunięcia tych decyzji z obrotu prawnego.

Dlatego w myśl art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga została oddalona.