Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 326/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1 i 6 pkt 1,
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
article: art. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 45 poz 435
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Olga Białek Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2010r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] - na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004r. Nr 92, poz. 880 ze zm.) - po rozpatrzeniu wniosku z dnia 22 kwietnia 2009r. T.K. w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew, Burmistrz Miasta i Gminy T. orzekł:

1. Zezwolić na usunięcie drzew z gat.: olcha czarna w ilości 100 sztuk, wieku ok. 60-80 lat i przeciętnym obwodzie (mierzonym na wysokości 130 cm) 110 cm, sosna pospolita w ilości 27 sztuk, wieku ok. 80-90 lat i przeciętnym obwodzie 123 cm, brzoza brodawkowata w ilości 4 sztuk, wieku ok. 60-80 lat i przeciętnym obwodzie 136 cm, wiąz szypułkowy w ilości l sztuka, wieku ok. 60-80 lat i obwodzie 157 cm, występujących na działce nr 17 AM l, obręb S., będącej własnością wnioskodawcy.

1.1. Wyznaczyć termin usunięcia drzew, wymienionych w punkcie 1 do dnia 31 marca 2010r.

2. Nie pobierać opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzenie w nim zmian, tj. za usunięcie wymienionych w pkt 1 drzew zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy.

3. W ramach rekompensaty nakazać nasadzenia zastępcze, zgodnie z art. 83 ust. 3 w/w ustawy w ilości nie mniejszej niż 132 sztuki, gatunkami wielolatków (minimum 5 lat) drzew liściastych zalecanych w opracowaniu dendrologicznym (tj. dąb, buk, jesion, olsza) w terminie do 30 kwietnia 2010 r..

4. Ustalić obowiązek pisemnego zgłoszenia organowi do dnia 15 maja 2010r. faktu dokonania nasadzeń zastępczych, z podaniem danych o miejscu nasadzenia, gatunku, ilości oraz terminu ich wykonania.

5. W przypadku niewykonania warunku, o którym mowa w punkcie 3 lub, jeżeli nasadzone drzewa nie zachowają żywotności w okresie do 3 lat od dnia posadzenia, zostanie wydana decyzja stwierdzająca wygaśnięcie niniejszej decyzji, zgodnie z art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a.. W konsekwencji wydania przedmiotowej decyzji i niespełnienia warunku opisanego w pkt 3, dokonana wycinka zostanie potraktowana jako bez wymaganej zgody właściwego organu i zostanie naliczona kara z tego tytułu, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 w/w ustawy oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004r. Nr 228, poz. 2306).

Na powyższą decyzję odwołanie wniósł T.K., kwestionując termin usunięcia drzew i domagając się jego wydłużenia do 30 marca 2011r. z uwagi na okoliczność, że pracę tą chce wykonać samodzielnie, nie podnajmując podmiotów gospodarczych. Ponadto skarżący stwierdził, że ponieważ grunt jest żwirowo-piaszczysty, stąd pięcioletnie gatunki drzew nie zachowają żywotności.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a. oraz art. 83 ust. 1 i 3, art. 84 ust. 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i orzekając co do istoty odmówiło wydania zezwolenia na usunięcie drzew.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, na wniosek posiadacza nieruchomości. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się jednak do drzew lub krzewów w lasach (art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody).

W przedmiotowej sprawie należało w pierwszej kolejności ustalić, co jest "lasem" w znaczeniu normatywnym. Kolegium powołując się na przepis art.1 i 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.) – wskazało, że lasem w rozumieniu ustawy jest zatem - co do zasady - grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym. W języku potocznym "zwartość" oznacza zbiór elementów znajdujących się blisko siebie. Zatem las rozumiany jako grunt o "zwartej powierzchni", to kompleks gruntów pokrytych roślinnością leśną, czyli obszar jednej lub kilku, konkretnie oznaczonych działek ewidencyjnych, stanowiący jednolitą przestrzeń leśną. Kryterium obszarowe należy zatem odnieść do enklawy gruntów, które faktycznie są pokryte roślinnością leśną.

W przedmiotowej sprawie – jak wskazało Kolegium – T.K. wystąpił do organu I instancji o wydanie zezwolenia na usunięcie, z terenu nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 17, AM - 1, obręb S., drzew: olchy czarnej w ilości 100 sztuk, sosny pospolitej w ilości 27 sztuk, brzozy brodawkowatej w ilości 4 sztuk i wiązu szypułkowego w ilości 1 sztuki. Jako przyczynę zamierzonego usunięcia drzew wskazał dojrzałość techniczną drzewostanu i osiągnięcie wieku rębnego. Do wniosku załączył operat dendrologiczny. W operacie dendrologicznym stwierdzono, że: "Przedmiotem dokumentacji jest drzewostan zwarty zadrzewiania stanowiący cały obszar o pow. 0,48 ha działki geodezyjnej nr 17, obręb S., której właścicielem jest Pan T.K. (...) przedmiotowy drzewostan (...) posiada wybitnie charakter leśny. (...) W związku z charakterem leśnym drzewostanu przyjęto zasady hodowlane jak dla lasów w potencjalnym typie siedliskowym lasu mieszanego świeżego i miejscami wilgotnego. (...) przy sporządzaniu opisu taksacyjnego ustalono, że jest to drzewostan rębny po osiągnięciu wieku dojrzałości technicznej, 2 - gatunkowy o składzie 80 % olszy 60 lat i 20 % sosny 100 lat z pojedynczym dębem i brzozami oraz sporadycznie wiąz. (....) na podstawie pomiaru posztucznego pierśnic drzew (...) w wieku rębnym, których ilość ustalono razem 132 sztuki drzewa na ogólną masę grubizny 125 m3, w tym 100 szt. olch z masą 87,5 m3, 27 szt. sosny z masą 30 m3, 4 szt. brzozy z masą 5,5 m3 i 1 szt. wiązu z masą 2 m3. (...) drzewa występują w formach kępowych i grupowych, pod względem stopnia zwarcia koron drzew w obszarze drzewostanu występuje zwarcie przerywane i umiarkowane. Zaś zakrzaczenia podokapowe w postaci podszytu występujące na 60 % powierzchni tworzą gatunki krzewiaste i drzewiaste jak leszczyna, kruszyna, grab, olsza. (...) drzewa te (wnioskowane do usunięcia - dopisek Kolegium) osiągnęły wiek dojrzałości technicznej i w odniesieniu do zasad hodowlanych i użytkowania lasu stanowią drzewostan rębny kwalifikujący się do usunięcia na zasadzie rębni zupełnej z pozostawieniem drzewostanu podrzędnego młodszego i średniej klasy wieku. (...) do usunięcia przeznaczono cały zasób drzewostany rębnego". Do operatu załączono zdjęcia potwierdzające leśny charakter działki.

W dniu 16 lipca 2009r. przeprowadzono także oględziny działki, w protokole (wadliwie nazwanym notatką służbową) z których potwierdzono okoliczności wskazane w operacie dendrologicznym. Wskazano, że usunięty zostanie cały zasób rębny z pozostawieniem drzewostanu podrzędnego młodszego i średniej klasy wieku, z gatunku dąb, grab, buk. Wskazano, że działka na której rosną drzewa objęte podaniem, "tworzy enklawę pośród gruntów oznaczonych jako Ls (las), otaczających z trzech stron (...), a nie różni się istotnie od nich swoim zagospodarowaniem" i dlatego "potraktuje się ją jak działki sąsiednie, t. j. powierzchnię po wycince zagospodaruje się zgodnie z zasadami zawartymi w ustawie (...) o lasach".

Kolegium zwróciło także uwagę, że roślinnością leśną pokryta jest nie tylko działka objęta wnioskiem strony, która - zgodnie z danymi z ewidencji gruntów - stanowi użytek sklasyfikowany jako Lz (grunty zadrzewione) klasy IV, o powierzchni 0,4800 ha. Do operatu załączono także wyrys z mapy ewidencyjnej. Z wyrysu z mapy ewidencyjnej wynika, że działka nr 17, AM - 1, obręb Sądrożyce z trzech stron jest otoczona gruntami sklasyfikowanymi jako grunty leśne (Ls). Stanowi ona zatem część zwartego kompleksu gruntów pokrytych lasem, rosnącego na działkach z nią graniczących. W przedmiotowej sprawie działka, z której mają być usunięte drzewa, jest w całości pokryta roślinnością leśną o zwartej powierzchni ponad 0,10 ha - jest zatem lasem w rozumieniu ustawy o lasach. W ocenie Kolegium nie ma tu znaczenia, że zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków działka nr 17, AM - 1, obręb S. stanowi użytek sklasyfikowany jako Lz (grunty zadrzewione), gdyż ustalony w sprawie stan faktyczny świadczy o czymś przeciwnym. Poza tym, w tego rodzaju sprawach (jak rozpatrywana), zapisy tej ewidencji nie muszą odgrywać decydującego znaczenia.

Organ odwoławczy podkreślił także, że gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi są grunty porośnięte roślinnością leśną, których pole powierzchni jest mniejsze od 0,1000 ha, a także: a) śródpolne skupiska drzew i krzewów niezaliczone do lasów, b) tereny torfowisk, pokrytych częściowo kępami krzewów i drzew karłowatych, c) grunty porośnięte wikliną w stanie naturalnym oraz krzewiastymi formami wierzb w dolinach rzek i obniżeniach terenu, d) przylegające do wód powierzchniowych grunty porośnięte drzewami lub krzewami, stanowiące biologiczną strefę ochronną cieków i zbiorników wodnych, e) jary i wąwozy pokryte drzewami i krzewami w sposób naturalny lub sztuczny w celu zabezpieczenia przed erozją, niezaliczone do lasów, f) wysypiska kamieni i gruzowiska porośnięte drzewami i krzewami, g) zadrzewione i zakrzewione tereny nieczynnych cmentarzy, poza zwartymi kompleksami lasów, h) skupiska drzew i krzewów mające charakter parku, ale niewyposażone w urządzenia i budowle służące rekreacji i wypoczynkowi (pkt 2, ust. 2 załącznika nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, Dz. U. Nr 38, póz. 454). Z tego sformułowania wynika więc jasno, że podstawą rozróżnienia między "lasem" - jako gruntem pokrytym roślinnością leśną, a "gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi" - jak również gruntem pokrytym roślinnością leśną - jest kryterium obszarowe. Lasem zatem jest grunt pokryty roślinnością leśną o obszarze zwartym co najmniej 10 arów, zaś gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi są grunty pokryte roślinnością leśną o obszarze poniżej 10 arów (wyrok SN z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt IV CSK 353/08, publ. LEX nr 527250).

Ewidencja gruntów i budynków – jak zważyło Kolegium - to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami (art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Ewidencja jest więc zbiorem (rejestrem) informacji o określonych okolicznościach faktycznych i prawnych, zwanych danymi ewidencyjnymi. W tym znaczeniu ewidencja gruntu ma znaczenie jedynie informacyjno - techniczne, odzwierciedlające określony bezspornie stan faktyczny i prawny (wyrok NSA z dnia 4 marca 1999 r., sygn. akt II SA 17/99, publ. LEX nr 46214). Brak oznaczenia w ewidencji, że dany użytek gruntowy jest lasem, nie zmienia jego faktycznego charakteru. W ocenie Kolegium w sprawie o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew (czy też dotyczącej pozyskiwania drewna) zapis ewidencji ma charakter pomocniczy (informacyjny) dla ustalenia oznaczenia użytku. W większości przypadków będzie to miarodajny dowód dla ustalenia jego charakteru. Jednak w przypadku rozbieżności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym decydować będzie rzeczywisty stan gruntu (podobnie, choć w innej sprawie, SN w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt IV CSK 353/08, publ. LEX nr 527250). Oczywiście ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach (art. 20 ust. 3a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Ten ostatni zapis w zasadzie wyklucza oznaczenie użytku w ewidencji gruntów i budynków jako lasu, o ile nie wynika to z planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu. Zgodnie bowiem z art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu. Oznacza to, że w sprawach, o których mowa w art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zapisy ewidencji gruntów i budynków, dokonywane w oparciu o plany urządzenia lasu i uproszczone plany urządzenia lasu, będą miały pierwszeństwo przed faktycznym przeznaczeniem gruntu. Jednak ta swoista legalna teoria dowodu nie dotyczy spraw z zakresu ochrony środowiska dotyczących usuwania drzew i krzewów rosnących w lasach. W tym przypadku organ ochrony środowiska obowiązuje zasada prawdy materialnej. W sprawach z zakresu ochrony środowiska, dotyczących usuwania drzew i krzewów, w przypadku rozbieżności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym, o charakterze użytku gruntowego (np. jako lasu - Ls), decydować będzie to, czy faktyczny sposób jego zagospodarowania odpowiada normatywnej definicji lasu z ustawy o lasach. Ta ostatnia nie wymaga zaś (co wykazano powyżej), aby za las uznawać tylko taki użytek gruntowy, który w ewidencji gruntów i budynków oznaczony jest symbolem Ls.

W ocenie Kolegium ustalenie, że użytek gruntowy, wbrew informacji zamieszczonej w ewidencji gruntów i budynków, jest faktycznie lasem w rozumieniu legalnej definicji lasu zamieszczonej w ustawie o lasach skutkuje tym, że usunięcie drzew z tego terenu może nastąpić wyłącznie na zasadach określonych w ustawie o lasach, a nie w ustawie o ochronie przyrody. Dla drzew rosnących w lasach nie są bowiem wydawane decyzje o zezwoleniu na usunięcie wskazanych konkretnie okazów drzew. Ustawa o lasach zawiera szczególne zasady ich usuwania, a także ich ochrony, odmienne niż ustawa o ochronie przyrody. Ochroną tą objęto przede wszystkim nie pojedyncze drzewa i krzewy, ale cały kompleks pokryty roślinnością leśną (las). Jej celem jest zachowanie, ochrona i powiększanie zasobów leśnych (art. 1 ustawy o lasach; zob. także cele tej ochrony wyrażone w art. 7, 8 i nast. ustawy o lasach). Usuwanie drzew rosnących w lesie oraz sadzenie tam nowych następuje w ramach nie indywidualnych, incydentalnych zezwoleń wydawanych ad hoc, ale planowanej gospodarki leśnej, czyli działalności leśnej w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych. gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna (...), a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu (zob. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy po lasach). Wymaga to uprzedniego określenia, m. in., ilości przewidzianego do pozyskania drewna, określonego etatem miąższościowym użytków głównych (rębnych i przedrębnych) oraz ilości zalesień i odnowień [art. 18 ust. 4 pkt 3 li. a) i b) ustawy o lasach]. Gospodarkę tę (w tym pozysk drewna, zalesianie i odnowienia) prowadzi się w oparciu o: plan urządzenia lasu, uproszczony plan urządzenia lasu (art. 7 ust. 1 ustawy o lasach), decyzję starosty określającą zadania z zakresu gospodarki leśnej (art. 19 ust. 3 ustawy o lasach), zadania z zakresu gospodarki leśnej określone przez nadleśniczego (art. 19 ust. 4 ustawy o lasach). Strona, by móc usunąć drzewa rosnące w lesie (w ramach pozysku drewna), oraz by dokonać tam nowych nasadzeń (w ramach zalesień lub odnowień), powinna wystąpić o wydanie odpowiedniego aktu prawnego. W przypadku Wnioskodawcy najprawdopodobniej chodzi o decyzję właściwego starosty. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 3 ustawy o lasach, dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów. Odpowiedni akt będzie także stanowił podstawę naniesienia w ewidencji gruntów i budynków stosownych zmian na podstawie art. 20 ust. 3a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Kolegium zauważyło przy tym, że pozyskiwanie drewna z lasu bez odpowiedniego planu lub decyzji jest wykroczeniem (por. art. 158 kodeksu wykroczeń).

Mając na uwadze powyższe, Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i odmówiło wydania zezwolenia, stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie istniał podmiot (wnioskodawca) i przedmiot postępowania (drzewa objęte wnioskiem). Istniały także podstawy prawne do wydania decyzji negatywnej. Zdaniem Kolegium, nie ulega przy tym wątpliwości, że przyczyny zastosowania przez tenże organ przepisu art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a. przesądzają w tym przypadku o nieobowiązywaniu ograniczenia przewidzianego w art. 139 tej ustawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję wniósł T.K., zarzucając jej naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, zasady zawartej wart. 9 zdanie 2 k.p.a. oraz zasady zawartej w art. 139 k.p.a.. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Uzasadniając skargę, skarżący podniósł, że wbrew zasadzie o nieorzekaniu na niekorzyść strony skarżącej Kolegium podjęło decyzję o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji i odmówiło wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Zdaniem skarżącego taka treść decyzji organu II instancji obarcza go skutkami podjęcia decyzji w I instancji przez nieuprawniony rzeczowo organ, gdy zaś złożył wniosek o wydanie zgody na usunięcie drzew na druku wskazanym w urzędzie. Wniosek został przyjęty jako prawidłowy i zostało wszczęte postępowanie, którego skutkiem było wydanie decyzji w I instancji. Skarżący poniósł koszty sporządzenia operatu dendrologicznego, chcąc w jak najbardziej fachowy sposób uzasadnić swoją prośbę. Przepisy k.p.a. gwarantują to, że w przypadku skierowania sprawy do niewłaściwego rzeczowo czy miejscowo organu ten niezwłocznie przekaże sprawę do właściwego urzędu i powiadomi o tym stronę wnoszącą pismo. Nic takiego w Jego przypadku nie miało miejsca.

Ponadto skarżący wskazał, że z uwagi na dbałość o ochronę naturalnego środowiska, wycinka drzew z nieruchomości skarżącego jest po prostu niezbędna, aby pozostałe egzemplarze drzew mogły zdrowo i prawidłowo się rozwijać. Nasadzenia zastępcze są doskonałym sposobem odtworzeniowym kompleksów leśnych, ale z zachowaniem zdrowego rozsądku i zasad ekonomii. Wszystkim organom zajmującym się szeroko pojętą problematyką ochrony naturalnego środowiska, przyrody i zasobów naturalnych powinien przyświecać przecież cel nadrzędny - planowa, mądra i dalekosiężna polityka ochrony tego, co najcenniejsze w naturze. Jednak obie decyzje podjęte w tej sprawie przeczą takiemu poglądowi. Skarżący nie zgodził się z decyzją organu odwoławczego, odmawiającą zgody na usuniecie wskazanych drzew, które są chore, stare, zniekształcone i połamane. Nasadzenia zastępczego skarżący chce dokonać w jak najbardziej przemyślany i w sposób zgodny ze zdroworozsądkowym podejściem do tematu sposób. Sadzonki 5-cioletnie na glebie o takiej strukturze, jaka jest na nieruchomości strony, nie mają szans na przeżycie i trzeba będzie dosadzać w miejsce obumarłych kolejne młode drzewa przez wiele lat. Zdaniem skarżącego, obniżenie wieku sadzonek daje zdecydowanie większą szansę na to, że las przeżyje i będzie się dobrze rozwijał, choć nieco dłużej to potrwa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu była wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwaną dalej k.p.a., oraz art. 83 ust. 1 i 3, art. 84 ust. 3 oraz art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), decyzja z dnia [...]r., Nr [...], którą uchylono w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy T. z dnia [...]r. i orzekając co do istoty odmówiono wydania zezwolenia na usunięcie drzew.

W świetle szczegółowo przedstawionej argumentacji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznać należy - wbrew zarzutom skargi - że zapadłe rozstrzygnięcie SKO jest w pełni zasadne.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ochronie przyrody".

I tak zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, na wniosek posiadacza nieruchomości.

Jak stanowi natomiast art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się jednak do drzew lub krzewów w lasach.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy działka nr 17 AM 1, obręb S., będąca własnością skarżącego, jest "lasem", co w sytuacji pozytywnej odpowiedzi powoduje - wyłączenie zastosowania przepisów art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, a tym samym wyłączenie możliwości ubiegania się o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów na niej się znajdujących w trybie tejże ustawy.

Istotny jest w tej sytuacji przepis art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.), zgodnie z którym "lasem" w rozumieniu ustawy jest grunt:

1) o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony:

a) przeznaczony do produkcji leśnej lub

b) stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo

c) wpisany do rejestru zabytków;

2) związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne.

Powyższa regulacja skłania skład orzekający w niniejszej sprawie do podzielenia poglądu Sądu Najwyższego zaprezentowanego w wyroku z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt IV CSK 353/08 /publ. LEX nr 527250/, w myśl którego za las należy także uznać grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi), drzewami i krzewami oraz runem leśnym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium z art. 3 pkt 1 lit. a, b i c ustawy o lasach (nie jest przeznaczony do produkcji leśnej, nie stanowi rezerwatu przyrody ani nie został wpisany do rejestru zabytków). Dodatkowe kryteria dotyczą gruntów o obszarze co najmniej 0,10 ha przejściowo pozbawionych roślinności leśnej.

Tym samym trafne jest stwierdzenie organu odwoławczego, że za "las" może być uznany każdy grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną, drzewami i krzewami oraz runem leśnym, bez koniczności spełnienia któregokolwiek z kryteriów wymienionych pod literą a, b lub c art.3 pkt.1 ustawy o lasach .

Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że z akt administracyjnych niewątpliwie wynika, iż do wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z terenu nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr 17, AM - 1, obręb S., skarżący dołączył Operat dendrologiczny z kwietnia 2009r., opracowany przez rzeczoznawcę Z.D. – Dokumentacje Leśne i Dendrologiczne. W opracowaniu tym na str.2 stwierdzono m. innymi, że:

" ... Przedmiotem dokumentacji jest drzewostan zwarty zadrzewienia stanowiący cały obszar o pow. 0,48 ha działki geodezyjnej nr 17, obręb S., której właścicielem jest Pan T.K. ....".

Ponadto w opracowaniu tym na str.4 stwierdzono, że: " ... Przedmiotowy drzewostan zadrzewienia na terenie pochyłym Pd posiada wybitnie charakter leśny. (...) W związku z charakterem leśnym drzewostanu przyjęto zasady hodowlane jak dla lasów w potencjalnym typie siedliskowym lasu mieszanego świeżego i miejscami wilgotnego.".

Istotną okolicznością są również ustalenia organu I instancji dokonane w wyniku przeprowadzonych w dniu 16 lipca 2009r. z udziałem skarżącego oględziny przedmiotowej działki. W protokole z dnia 4 sierpnia 2009r., znak [...] (nazwanym "notatką służbową") z tych oględzin wskazano, że ponieważ, cyt.: "przedmiotowa działka poprzez oznaczenie ewidencyjne Lz (leśne zadrzewienie) tworzy enklawę pośród gruntów oznaczonych jako Ls (las), otaczających z trzech stron niniejszą działkę, a nie różni się istotnie od nich swoim zagospodarowaniem, potraktuje się ją jak działki sąsiednie, t.j. powierzchnię po wycince zagospodaruje się zgodnie z zasadami zawartymi w ustawie z dnia 28 września 1991r. o lasach".

Należy również mieć na względzie, a na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy - dołączony do Operatu wyrys z mapy ewidencyjnej, z której wynika, że działka nr 17, AM - 1, obręb S. z trzech stron jest otoczona gruntami sklasyfikowanymi jako grunty leśne (Ls). Wskazuje to zatem, że stanowi ona część zwartego kompleksu gruntów pokrytych lasem, rosnącego na działkach z nią graniczących.

Z uwagi na powyższe okoliczności koniecznym jest odnieść się do kwestii, jakie znaczenie mają dane z ewidencji gruntów i budynków, w szczególności co do określenia rodzaju użytków gruntowych. Sprawę ewidencji gruntów i budynków reguluje ustawa z dnia 17 maja 1999 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005, Nr 240, poz. 2027 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 453). Wprawdzie generalnie przyjmuje się, że ewidencja gruntów i budynków jest podstawą krajowego rejestru informacji o terenie, skoro sporządzona jest dla całego kraju i bieżąco aktualizowana, nie mniej jednak zapisy w ewidencji nie zawsze są na bieżąco aktualizowane.

W myśl art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.

W orzecznictwie przyjęte zostało, że ewidencja jest więc zbiorem (rejestrem) informacji o określonych okolicznościach faktycznych i prawnych, zwanych danymi ewidencyjnymi. W tym znaczeniu ewidencja gruntu ma znaczenie jedynie informacyjno-techniczne, odzwierciedlające określony bezspornie stan faktyczny i prawny (por.wyrok NSA z dnia 4 marca 1999 r., sygn. akt II SA 17/99, publ. LEX nr 46214).

Powyższe pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że brak oznaczenia w ewidencji, że dany użytek gruntowy jest lasem, nie zmienia jego faktycznego charakteru. Skąd orzekający podziela tym samym stanowisko prezentowane przez Kolegium, że w sprawie o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew (czy też dotyczącej pozyskiwania drewna) - zapis ewidencji ma charakter pomocniczy (informacyjny) dla ustalenia oznaczenia użytku. Wprawdzie w większości przypadków będzie to miarodajny dowód dla ustalenia jego charakteru, jednakże w przypadku rozbieżności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, decyduje rzeczywisty stan gruntu.

W ocenie Sądu skoro przedmiotowa działka jest w całości pokryta roślinnością leśną o zwartej powierzchni ponad 0,10 ha, to zasadnie organ odwoławczy przyjął , iż wbrew informacji zamieszczonej w ewidencji gruntów i budynków – działka ta jest faktycznie lasem w rozumieniu definicji "lasu" zawartej w art. 3 ustawy o lasach.

Zważyć przy tym należy, że okoliczność ta nie jest kwestionowana tak przez samego skarżącego, jak i organ I instancji. Należy bowiem zauważyć, że w decyzji z dnia [...]r., Nr [...] Burmistrz wskazał m.in., że, cyt.: "działka nr 17 AM 1, zgodnie z ewidencją gruntu posiada rodzaj użytku oznaczonego jako Lz (zadrzewienie leśne), jednakże w trakcie wizji w terenie ustalono, że z racji swojej lokalizacji oraz sposobu zagospodarowania (las), na przedmiotowej działce powinna być prowadzona gospodarka leśna, zgodnie z ustawą z dnia 28 września 1991 r. o lasach (...). Powierzchnię po wycince należy zagospodarować zgodnie z zasadami zawartymi w ustawie o lasach i z sugestiami z operatu dendrologicznego poprzez dokonanie nasadzeń zastępczych drzew: dąb, buk od strony północnej; jesion, olsza od strony południowej.".

Poczynione ustalenia wskazują, że trafne jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego, iż w świetle art.83 ust.6 pkt.1 ustawy o ochronie przyrody – wydanie zezwolenia na usunięcie drzew z przedmiotowej działki z powołaniem się na przepis art.83 ust.1 tejże ustawy, stanowi rażące naruszenie prawa, z tej to przede wszystkim przyczyny, że stosownie do w/w art.83 ust.6 omawianej ustawy, nie wydaje się zezwoleń na usunięcie wskazanych konkretnie okazów drzew rosnących w lasach.

Biorąc pod uwagę powyższe należało stwierdzić, że uchylenie przez Kolegium decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmówienie wydania zezwolenia na usunięcie drzew z przedmiotowej działki jest w pełni uzasadnione. Zgodnie bowiem z treścią art. 138 k.p.a. organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzeć wszystkie okoliczności sprawy i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. W sytuacji zaś, gdy organ II instancji stwierdzi, że decyzja organu I instancji (jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie) jest wadliwa, obowiązany jest wydać decyzję uchylająca taką decyzję, zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a..

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi naruszenia art. 139 k.p.a., należy zauważyć, że zgodnie z jego treścią organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

W niniejszej sprawie – jak to już wyżej Sąd zauważył – decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo, bowiem Burmistrz Miasta i Gminy T. orzekł wbrew przepisowi art. 83 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, a który to przepis wyłącza zastosowanie przepisów m.in. art. 83 ust. 1, czyli usuwanie drzew po wcześniejszym uzyskaniu zezwolenia na ich usunięcie.

W konsekwencji stwierdzić należało, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje sądu administracyjnego, nie wykazała by decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie mógł uwzględnić skargi T.K. i wobec tego oddalił ją w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stąd orzeczono jak w sentencji.