Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 976/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,art. 8, art. 9, art. 11,  art. 77 par. 1,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. S. i S. A. - wspólników I. s.c. w G. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... kwietnia 2009 r. nr ... w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpoznania; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz J. S. i S. A. - wspólników I. s.c. w G. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... kwietnia 2009 r. Nr ..., pozostawiające bez rozpatrzenia zażalenie J. S. - wspólnika spółki cywilnej "I." w G. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... lutego 2009 r. nr ... .

Skarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 27 listopada 2008 r. J. S. - wspólnik spółki cywilnej "I." wystąpił do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne osób niepełnosprawnych i dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych za m-ce ... oraz ... .

Postanowieniem z dnia ... lutego 2009 r. nr ... Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił przywrócenia wnioskodawcy terminu do złożenia wniosków o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (WN-D) oraz o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (WN-U) za miesiące wskazane w ww. wniosku.

W dniu ... lutego 2009 r. J. S. złożył zażalenie (zatytułowane odwołanie) na ww. postanowienie z dnia ... lutego 2009 r.

Pismem z dnia ... kwietnia 2009 r. Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej wezwało skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego wezwania, dokumentów upoważniających Pana J. S. do reprezentowania "I." s.c. w sprawie o nr ... .

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w dniu 14 kwietnia 2009 r. (data nadania w palcówce pocztowej) przesłał umowę spółki cywilnej "I.", wskazując jednocześnie, iż z §10 tej umowy wynika upoważnienie każdego ze wspólników do reprezentowania Spółki w sprawach zwykłego zarządu (§9 umowy spółki).

Postanowieniem z dnia ... kwietnia 2009 r. nr ... Minister Pracy i Polityki Społecznej pozostawił zażalenie skarżącego na postanowienie z ... lutego 2009 r. nr ... bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ podniósł, iż w aktach sprawy brak było pełnomocnictwa udzielonego Panu J. S. do reprezentowania Spółki "I.". Skarżący na wezwanie organu nadesłał pismo wraz z umową spółki cywilnej "I.", z której wynika upoważnienie każdego ze wspólników do reprezentowania Spółki cywilnej w sprawach zwykłego zarządu – zwykłych spraw spółki. Powołując treść art. 865 §2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu zwykłych czynności spółki lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw, organ wyjaśnił, iż z nadesłanej umowy spółki (§9 pkt 1) wynika, iż każdy wspólnik uprawniony jest do prowadzenia spraw spółki w sprawach nieprzekarczających zwykłego zarządu. Zgodnie zaś z §10 tej umowy każdy wspólnik jest uprawniony do reprezentowania spółki na zewnątrz w granicach uprawniających go do prowadzenia jej spraw. Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2003 r. sygn. akt I SA/Ka 1065/02, w którym sąd stwierdził, iż "prowadzenie postępowania podatkowego przekracza zakres zwykłych czynności spółki i nie może jej w takim postępowaniu reprezentować pojedynczy wspólnik bez specjalnego mocowania, wynikającego z uchwały czy umowy Spółki. W żadnym razie, tego rodzaju mocowanie nie wynika z samej istoty spółki cywilnej, z faktu jej istnienia" organ wywnioskował, iż prowadzenie postępowania przekracza zakres czynności zwykłego zarządu i znajduje to również zastosowanie w postępowaniu administracyjnym. Z uwagi na powyższe wobec braku jednoznacznego upoważnienia do reprezentowania "I." w postępowaniu odwoławczym organ uznał, iż Pan J. S. nie był umocowany do samodzielnego reprezentowania spółki.

W skardze z dnia ... maja 2009 r. (data nadania w placówce pocztowej) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z ... kwietnia 2009 r. pełnomocnik skarżących - wspólników spółki cywilnej "I." J. S. i S. A. wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i nakazanie Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej dalsze rozpoznanie sprawy.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz art. 865 kodeksu cywilnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące nieprawidłowym uznaniem, iż wspólnik J. S. nie był uprawniony do samodzielnego reprezentowania spółki w przedmiotowym postępowaniu, a co za tym idzie – skutkującej pozbawieniem strony (spółki) prawa do rozpoznania sprawy.

W dalszej części skargi pełnomocnik skarżących podniósł, iż powołane przez organ orzeczenie NSA dotyczyło w sposób bezpośredni wyłącznie postępowania podatkowego, a ponadto zapadło na tle stanu faktycznego, w którym spółka była zobowiązana do zapłaty na rzecz Skarbu Państwa należności podatkowych określonych zaskarżonymi przez spółkę decyzjami. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacja odmienną – postępowanie dotyczy uzyskania od Skarbu Państwa dofinansowania wynagrodzeń i refundacji składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący podniósł, iż zgodnie z orzecznictwem i stanowiskiem doktryny w zakresie zwykłego zarządu mieszczą się czynności zmierzające do przysporzenia spółce (czy współwłaścicielom rzeczy) korzyści, bez obciążania ich dodatkowymi kosztami. Ponadto przy rozstrzyganiu czy określona czynność jest czynnością zwykłego zarządu, czy też przekraczającą zakres zwykłego zarządu należy mieć na względzie w szczególności takie okoliczności konkretnego przypadku jak cel, rodzaj i rozmiar działalności spółki.

W umowie spółki I. zastrzeżono, iż czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu są czynności, które wiążą się z zaciąganiem zobowiązań lub dokonywaniem wydatków na kwotę przewyższającą ... USD. Na tle treści umowy spółki brak jest nawet podstaw do przyjęcia aby charakter czynności przekraczającej zwykły zarząd miały działania zachowawcze jednego ze wspólników zmierzające do uzyskania świadczenia w kwocie przekraczającej wysokość wskazanej kwoty. Dodatkowo pełnomocnik skarżących wskazał, iż w myśl art. 865 §2 kodeksu cywilnego jeden wspólnik może skutecznie prowadzić sprawy spółki, a także w konsekwencji reprezentować pozostałych wspólników i siebie, tylko wtedy, gdy przed zakończeniem sprawy, nie sprzeciwił się jej prowadzeniu przez tego wspólnika, inny wspólnik. Każdy wspólnik dokonując czynności z zakresu zwykłych czynności spółki cywilnej czy też dokonując czynności nagłej przekraczającej ten zakres działa we własnym imieniu, lecz w interesie pozostałych wspólników, zgodnie z ich domniemaną wolą.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, iż postanowienie to nie może się ostać, albowiem zostało wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., w stopniu uzasadniającym jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Podstawowy spór jaki powstał pomiędzy stronami postępowania dotyczy umocowania jednego ze wspólników spółki cywilnej "I." – J. S. do reprezentowania tejże spółki w postępowaniu toczącym się przed Ministrem Pracy i Polityki Społecznej na skutek złożonego zażalenia na postanowienie Prezesa Zarządu PFRON.

Sąd pragnie zauważyć, iż kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe wydanie aktu administracyjnego. Ustalając tą istotną z punktu widzenia niniejszego postępowania okoliczność należy zauważyć, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracyjnych wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury.

Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (v. wyrok NSA z 17 10 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516). Z kolei przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zatem zobligowany do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dokładne ustalenie stanu faktycznego możliwe jest tylko na podstawie wszystkich istotnych dowodów i poprzez wyjaśnienie wszystkich nasuwających się w sprawie wątpliwości. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością orzeczenia (v. wyrok NSA z 19 03 1981 r., sygn. SA 234/81, ONSA z. 1/1981, poz. 23).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż zdaniem Sądu, Minister Pracy i Polityki Społecznej nie uczynił zadość obowiązkom ciążącym na nim z mocy powołanych wyżej przepisów. W szczególności nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości kluczowej kwestii dla przedmiotowego postępowania, a mianowicie, czy działania w imieniu spółki jednego ze wspólników – J. S., biorąc pod uwagę wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie tj. wysokość dofinansowania do wynagrodzeń i refundacji składek, o które ubiegała się spółka, przekraczały czynności zwykłego zarządu czy też nie, a w konsekwencji czy wniesienie w imieniu spółki zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu wymagało działania obydwu wspólników, bądź też jednego, ale ze specjalnym umocowaniem do tegoż działania od drugiego wspólnika.

Należy zaznaczyć, iż w skardze podniesiono, że zgodnie z umową spółki cywilnej I. czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu są czynności, które wiążą się z zaciąganiem zobowiązań lub dokonywaniem wydatków na kwotę przewyższająca ... USD. Powyższa kwestia została przez organ orzekający w ogóle pominięta. Postanowienie zatem Ministra Pracy i Polityki Społecznej było przedwczesne, gdyż istotne kwestie mające znaczenie dla zasadności rozstrzygnięcia powinny zostać dodatkowo wyjaśnione poprzez przeprowadzenie stosownych czynności w ramach postępowania wyjaśniającego.

Reasumując, Minister Pracy i Polityki Społecznej naruszył art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nieustalenie w sposób nie budzący wątpliwości istotnych kwestii dotyczących sposobu reprezentacji spółki cywilnej w przedmiotowej sprawie. Powyższe zaniechanie stanowi naruszenie przepisów procedury, które miało wpływ na wynik sprawy i spowodowało konieczność uchylenia przedmiotowego postanowienia.

Należy w tym miejscu przypomnieć, iż uzasadnienie orzeczenia stanowi jego integralną część i jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu powinno znaleźć się więc pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętego rozstrzygnięcia. Na marginesie Sąd zaznacza, iż przez właściwe motywowanie organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy - okoliczności podnoszonych przez stronę. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a." (v. także wyrok NSA z 6 sierpnia 1984 r., sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67).

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), orzekł jak w sentencji.