Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1420/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : WSA Krystyna Daniel AWSA Wojciech Jakimowicz (spr) Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2005r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 kwietnia 2002r., [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2002 r., znak: [...] - wydaną w postępowaniu wszczętym na wniosek A. C. z dnia [...] marca 2002 r. o udzielenie "realnej pomocy materialnej", m.in. o przyznanie zasiłku w kwocie 340 zł na kupno okularów - Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. orzekł o przyznaniu A. C. zasiłku celowego w kwocie 250 zł z przeznaczeniem na zakup żywności i środków czystości (100 zł) oraz na zakup dwóch par okularów (150 zł) oraz o odmowie przyznania A. C. zasiłku celowego w kwocie 190 zł stanowiącej różnicę pomiędzy wskazaną we wniosku kwotą 340 zł, a realnym kosztem zakupu okularów, tj. kwotą 150 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgromadzona w sprawie dokumentacja potwierdza zasadność wniosku o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności, środków czystości oraz zakup okularów. Wskazano jednocześnie, że po rozpoznaniu kosztów zakupu okularów w zakładach optycznych ustalono, że realny koszt zakupu okularów wynosi 150 zł i dlatego odmówiono przyznania zasiłku na ten cel w wysokości przewyższającej tę kwotę. Powołano się na ceny obowiązujące w Zakładzie Optycznym ul. K. [...] - Przychodnia "I." K., tj. zakładzie najbliższym w stosunku do miejsca zamieszkania wnioskodawcy.

Decyzją z dnia 24 kwietnia 2002 r., sygn. akt: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu odwołania A. C. od decyzji wydanej z upoważnienia Rady Miejskiej przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. z dnia [...] marca 2002 r., znak: [...] przyznającej zasiłek celowy w wysokości 250,00 zł w tym: 100 zł na zakup żywności oraz 150 zł na zakup dwóch par okularów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji A. C. wniósł o przeprowadzenie postępowania odwoławczego zgodnie z k.p.a., rozpoznanie sprawy na jawnej rozprawie administracyjnej z jego udziałem, przesłuchanie Dyrektora MOPR w K., a także przesłanie stosownej sygnalizacji do Wojewody Ś. jako przedstawiciela rządu oraz Rady Miejskiej w K.. Wskazał także, że mimo wystąpienia do dyrektora MOPR o udostępnienie dokumentacji dotyczącej działalności ośrodka, organ odmówił mu ich udostępnienia. Odwołujący się podniósł szereg zarzutów pod adresem pracowników MOPR w K., dotyczących postępowania w sprawie jego wniosku o przyznanie świadczenia na zakup okularów oraz wymianę baterii w łazience. Odwołujący się uważa bowiem, że postępowanie pracowników w tych sprawach jest zbyt daleką ingerencją w jego życie prywatne i naruszeniem jego danych osobowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że A. C. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. wnioskiem z dnia [...] marca 2002 r. o przyznanie realnej pomocy finansowej, adekwatnej do sytuacji, w jakiej się znajduje nie z własnej winy i woli. Wystąpił o przyznanie zasiłku okresowego w kwocie po 447 zł na okres pół roku, zasiłku celowego w kwocie 340 zł na zakup okularów oraz o zasiłku w wysokości 90 zł na zakup biletów MPK niezbędnych na dojazdy m.in. do Powiatowego Urzędu Pracy oraz MOPR.

Organ pierwszej instancji po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, decyzją z dnia [...] marca 2002 r. przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości 250 zł w tym: na żywność 100 zł oraz 150 zł na zakup okularów uznając, że są to najpilniejsze potrzeby wnioskodawcy. Natomiast odnośnie do przyznania innych świadczeń wymienionych we wniosku strony z dnia [...] marca 2002 r., organ pierwszej instancji wydał odrębne decyzje, od których A. C. także wniósł odwołania do Kolegium. Organ pierwszej instancji w treści zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że w związku z tym, iż A. C. nie przedłożył informacji o faktycznych kosztach zakupu okularów, organ sam ustalił, po konsultacji w jednym z punktów okulistycznych, że koszty zakupu dwóch par okularów zgodnie z przedłożoną przez wnioskodawcę receptą nie przekroczą 150 zł. W związku z bardzo ograniczonymi środkami finansowymi ośrodek musi bowiem miarkować wysokość udzielanej pomocy do wysokości faktycznych kosztów i potrzeb wnioskodawcy. Dyrektor Ośrodka wyjaśnił, że działanie pracownika socjalnego w kwestii ustalenia wysokości kosztów zakupu okularów dla A. C. było jak najbardziej dyskretne i w żaden sposób nie naruszyło dóbr osobistych strony, albowiem było anonimowe i miało jedynie na celu szybkie załatwienie sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Wskazano, że Kolegium wielokrotnie wyjaśniało stronie zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, tj. że są one świadczeniami uznaniowymi, a ich wysokość uzależniona jest przede wszystkim od możliwości finansowych ośrodka. W ocenie Kolegium nie ma potrzeby przeprowadzania rozprawy ani przesłuchiwania świadków w tej sprawie, albowiem organ odwoławczy zna zarówno stanowisko, jak i zarzuty strony w stosunku do zaskarżonej decyzji MOPR w K.. Kolegium poinformowało ponadto, że nie stwierdziło w postępowaniu organu pierwszej instancji istotnych uchybień powodujących potrzebę wydania postanowienia sygnalizacyjnego w myśl przepisów art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych.

Wskazano, że sprawa odmowy udostępnienia dokumentów dotyczących działalności MOPR w K. jest przedmiotem odrębnego postępowania.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 kwietnia 2002 r., sygn. akt: [...] A. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do przeprowadzania postępowania odwoławczego w trybie i w sposób przewidziany w k.p.a. z wyznaczeniem rozprawy administracyjnej z udziałem skarżącego i z zachowaniem równości stron tego postępowania, uznanie, że w sprawie rażąco naruszono prawo skarżącego do godności i ochrony danych osobowych ze szkodą na rzecz skarżącego (poprzez fakt prezentowania przez pracownika socjalnego odbitek kserograficznych recept okulistycznych w zakładzie optycznym), napiętnowanie postawy organów administracji orzekających w sprawie, spowodowanie przesłania stosownej sygnalizacji do Rady Miejskiej w K. i Wojewody Ś. o postępowaniu Kolegium wobec skarżącego.

Skarżący podnosi, że okulary stanowią rzecz osobistą, został zmuszony do nabycia "tandety", a z części kwoty zasiłku na ich zakup skarżący musiał sfinansować koszt pilnego zamontowania baterii w łazience i znosić obecność "nasłanych" przez organ hydraulików. Ponadto podniósł zarzuty dotyczące odmowy dostępu do akt sprawy oraz zarzuty dotyczące przyznania zbyt małego zasiłku na zakup baterii decyzją z dnia [...] maja 2002 r.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] sierpnia 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2005 r. strony postępowania sądowego nie stawiły się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi A. C. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 kwietnia 2002 r., sygn. akt: [...] i poprzedzające ją postępowanie administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Poza tak określonym przedmiotem kontroli Sądu pozostają zatem inne podniesione przez skarżącego okoliczności i żądania, np. napiętnowania postawy organów administracyjnych, czy też spowodowania przesłania stosownej sygnalizacji do Rady Miejskiej w K. i Wojewody Ś. o postępowaniu Kolegium wobec skarżącego, a także kwestie ochrony danych osobowych oraz przyznania zasiłku w innej sprawie, tj. zasiłku na zakup baterii na mocy decyzji z dnia [...] maja 2002 r.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego na wskazane przez wnioskodawcę cele.

Zgodnie z brzmieniem art. 32 ust.1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej.

Okoliczność, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, oznacza, że zakres jej kontroli sądowej jest ograniczony do badania, czy podjęcie rozstrzygnięcia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej, (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994r., sygn. l S.A. 1649/93).

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w sprawie niniejszej organy administracji swoje kompetencje do działania w ramach uznania administracyjnego wykonały poprawnie, a nieuwzględnienie w całości oczekiwań skarżącego nie było wynikiem dowolności, lecz mieściło się w ramach dozwolonego uznania administracyjnego.

Ustalona została należycie sytuacja życiowa i materialna skarżącego. Dokonane w toku postępowania wyjaśniającego spostrzeżenia upoważniały organ do poczynienia stosownych ustaleń. Z jednej strony nie ma wątpliwości, że skarżący spełnia kryterium dochodowe określone przepisem art. 4 ustawy i że nie radzi sobie sam z zaspokojeniem własnych potrzeb bytowych. Konieczności udzielenia pomocy skarżącemu organy nie kwestionują. Z drugiej jednak strony - co wynika z akt sprawy pomocą taką - szerszą niż tylko wynikającą z zaskarżonej decyzji - skarżący został wielokrotnie objęty.

W tym stanie rzeczy zarzuty skarżącego, iż odmowa przyznania zasiłku celowego jest nieuzasadniona w stosunku do jego potrzeb i oczekiwań - mają charakter subiektywny. Pomoc społeczna jest przyznawana w wysokości, którą ograniczają pozostające w dyspozycji organów środki finansowe. Nadto świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie mają za zadanie zaspokajać wszelkich potrzeb podopiecznych. W szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany jedynie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (zakupu lekarstw, żywności, ubrania, drobnych napraw itp.). i na ten cel wielokrotnie skarżącemu były przyznawane świadczenia z pomocy społecznej. Jak wynika z akt spraw ze skarg A. C. będących przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (m.in. o sygn. akt. II SA/Kr 618/01, II SA/Kr 3452/01, II SA/Kr 3473/01, II SA/Kr 3474/01, II SA/Kr 3807/01, II SA/Kr 3808/01, II SA/Kr 1207/04, II SA/Kr 671/02, II SA/Kr 2240/01, II SA/Kr 8/02, II SA/Kr 399/02, II SA/Kr 2241/01) sytuacja rodzinna, zdrowotna i majątkowa skarżącego jest organom administracji znana i brana pod uwagę w trakcie postępowań w sprawie udzielania mu świadczeń z pomocy społecznej. Skarżącemu jest przyznawana stała pomoc w wysokości odpowiadającej możliwościom ośrodka pomocy społecznej (m.in. w 2000 r. skarżącemu przyznano zasiłki okresowe w łącznej kwocie 1350 zł, zasiłki celowe w łącznej kwocie 1558 zł oraz pomoc w formie bezpłatnych obiadów w barze "J." w łącznej kwocie 1045,35 zł - co daje kwotę 3953,35 zł.). W kwietniu 2002 r. przyznano skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 100 zł na zakup żywności (decyzja Kierownika MOPR w K. z dnia [...] kwietnia 2002 r., znak: [...]). Skarżący objęty jest więc stałą pomocą społeczną, która wprawdzie w jego osobistym odczuciu jest niewystarczająca, lecz uznać ją należy za adekwatną do możliwości finansowych MOPR w K..

Dodać także należy, iż świadczenia z pomocy społecznej mają jedynie wspomagać osoby z nich korzystające, a nie je utrzymywać - to jest bowiem podstawowym zadaniem każdego obywatela, który w tym zakresie winien przejawiać racjonalną aktywność w ramach swoich możliwości i współpracować z właściwymi instytucjami, w tym organami pomocy społecznej. W związku z tym przyznanie A. C. zasiłku celowego w kwocie 250 zł z przeznaczeniem na zakup żywności i środków czystości (100 zł) oraz kwoty 150 zł na zakup okularów, tj. kwoty mniejszej niż podana przez skarżącego nie może być uznane za sprzeczne z prawem, zwłaszcza, że organ wykazał dokumentacją zgromadzoną w aktach (k. 13), że kwota 150 zł wystarcza na zakup okularów. W kontekście zgromadzonej dokumentacji i zaprezentowanego przez organ odwoławczy uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można zarzucić temu rozstrzygnięciu dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego. Nie można też podzielić stanowiska skarżącego, iż poprzez fakt prezentowania przez pracownika socjalnego odbitek kserograficznych recept okulistycznych w zakładzie optycznym rażąco naruszono prawo skarżącego do godności i ochrony danych osobowych ze szkodą na rzecz skarżącego, a innych przyczyn uzasadniających powyższy zarzut skarżący nie wykazał. Korzystanie z pomocy społecznej i znajdujące oparcie w przepisach prawa czynności organu związane ze świadczeniem tej pomocy nie mogą być traktowane jako naruszające godność człowieka, zwłaszcza wtedy, gdy organ realizuje swoje ustawowe obowiązki i podejmuje działania mające na celu wyważenie uzasadnionych potrzeb wnioskodawcy i możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej.

Na koniec stwierdzić należy, że powtarzające się pretensje A. C. o to, że w sprawie nie została przeprowadzona rozprawa administracyjna, nie są uzasadnione. Organ przyznający świadczenie i organ rozpatrujący odwołanie nie są stroną postępowania administracyjnego, nie mogła zatem istnieć potrzeba "uzgodnienia interesów stron" (art. 89 § 2 k.p.a.), nie zachodziły też inne przesłanki zobowiązujące organ do przeprowadzenia rozprawy, czy choćby tylko uzasadniające takie działanie.

Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.