Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1490/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a ust. 1, art. 13b, art. 15c, art. 22a, art. 24a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

J. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lutego 2021 r. (nr [...]) o odmowie wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służy Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 ze zm.), na podstawie art. 8a tej ustawy.

Z okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, ustalonych i przyjętych przez organ za podstawę rozstrzygnięcia, wynika, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2018 r. (nr [...]) odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z jego wnioskiem z [...] stycznia 2017 r. W uzasadnieniu podał, że wyłączenie stosowania wobec byłego funkcjonariusza powołanych przepisów ustawy jest dopuszczalne wówczas, gdy jego służba na rzecz państwa totalitarnego była krótkotrwała (art. 8a ust. 1 pkt 1) oraz gdy rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (art. 8a ust. 1 pkt 2). Wyłączenie stosowania przez organ wobec byłego funkcjonariusza stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których krótkotrwałość służby jest niezaprzeczalna, a rzetelność służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - tylko wtedy bowiem zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podał, że "krótkotrwałość" (służby) i "rzetelność" (wykonywania zadań i obowiązków) są pojęciami nieostrymi. Organ przywołał leksykalne synonimy: "krótkotrwałości" (chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny) oraz "rzetelności" (m. in. gorliwy, niestrudzony, solidny, staranny, sumienny). Zdaniem organu, krótkotrwałość służby należy oceniać przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym (jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa), a dodatkowo proporcjonalnie (w stosunku do całości okresu służby byłego funkcjonariusza). Funkcjonariusz rzetelnie wykonujący zadania i obowiązki to funkcjonariusz, który sumiennie, solidne i dokładnie wykonuje obowiązki służbowe. Postawa rzetelnego funkcjonariusza cechuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację obowiązków, ale także wykazywanie inicjatywy w służbie oraz gotowość do realizacji zadań dodatkowych. Zdaniem organu, "narażenie zdrowia i życia", o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, należy traktować jako "dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza".

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przenosząc te rozważania natury ogólnej, na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdził, że służba skarżącego (od [...] maja 1972 r. do [...] maja 1975 r.) o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, nie była służbą krótkotrwałą (tymczasową, doraźną, epizodyczną), zarówno w ujęciu bezwzględnym (3 lata, 22 dni), jak i w odniesieniu do ponad 33-letniego okresu całej jego służby.

W uzasadnieniu decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podniósł, że z pisma Komendanta Głównego Policji z [...] listopada 2017 r. wynika, że J. S. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązku w okresie pełnienia służby w Policji, był mianowany na wyższe stopie policyjne i stanowiska służbowe, nie był karany dyscyplinarnie. Jednakże brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby służba ta była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.

Z tych wszystkich względów organ stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2244/18 uwzględnił skargę J. S. i uchylił opisaną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z [...] października 2018 r.

W powołanym wyroku Sąd stwierdził, że ustawodawca w art. 8a ust. 1 ustawy, "połączył ze sobą dwa wymogi dla skutecznego ubiegania się o wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a ustawy" (przez użycie spójnika "oraz").

Sąd stwierdził, że organ prawidłowo zinterpretował przesłankę wyłączenia stosowania przepisów ustawy, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1. Sąd zgodził się z organem że "krótkotrwałość służby", o której mowa w tym przepisie, powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie zarówno w ujęciu bezwzględnym - jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, jak i w aspekcie proporcjonalnym - stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Zarzucił natomiast, że organ ominął, że w ujęciu proporcjonalnym okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w stosunku do całego okresu służby wynosi niespełna 9%. i w związku z tym nie wyjaśnił wyczerpująco, dlaczego uznał, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była krótkotrwała.

Sąd podzielił stanowisko organu, że pojęcie "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie zadań i obowiązków. Nawiązując jednak do zawartego w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, że w aktach osobowych funkcjonariusza nie ma dokumentów potwierdzających pełnienie służby z narażeniem życia i zdrowia Sąd stwierdził, że ustawodawca w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie wymaga, aby "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." rozumieć wyłącznie jako przypadek pełnienia służby z narażeniem życia i zdrowia.

W świetle powyższego, wskazany przez organ brak dowodów potwierdzających, że skarżący pełnił służbę z narażeniem życia i zdrowia, nie mógł stanowić podstawy do przyjęcia, że przesłanka z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona zwłaszcza, że organ nie zakwestionował rzetelnego wykonywania przez skarżącego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.

W konkluzji Sąd wywiódł, że Minister choć stwierdził, że szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi wówczas, gdy wnioskodawca – poza spełnieniem przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2. ustawy, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy, nie dokonał oceny, czy w przypadku skarżącego ta przesłanka została spełniona.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Ministra Spraw Wewnętrznych od tego wyroku, wyrokiem z 14 października 2020 r. sygn. akt I OSK 2380/19 oddalił tę skargę.

Sąd II instancji stwierdził, że skoro Sąd zakwestionował poprawność zbadania przez organ obu warunków formalnych to w konsekwencji, zasadnie zlecił organowi ponowne zbadanie czy w sprawie występuje "szczególnie uzasadniony przypadek". NSA uznał również za nieuzasadniony zarzut nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy i stwierdził, że "narażenie zdrowia i życia", nie stanowi miary rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków lecz zostało potraktowane jako przykład takiej rzetelności. Zatem podstawą uznania, że służba była wykonywana rzetelnie mogą być również inne okoliczności, nie tylko narażanie zdrowia i życia.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lutego 2021 r. ponownie odmówił wyłączenia stosowania wobec J. S. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy.

W uzasadnieniu podał, że 8a ust. 1 ustawy zawiera dwie przesłanki formalne, a nadto przesłankę określoną jako "szczególnie uzasadniony przypadek", co prowadzi do wniosku, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Minister podniósł jednocześnie, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, wywiódł, że: "(...) ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określających treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę szczególnie uzasadnionych przypadków, którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia".

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał wykładni pojęcia "krótkotrwałości" pełnienia służby, podkreślił uznaniowy charakter tej przesłanki i stwierdził, że służba skarżącego, o której mowa w art. 13b ustawy, oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa (3 lata i 22 dni) oraz proporcjonalnie do okresu całości służby byłego funkcjonariusza (9%), nie była krótkotrwała (tymczasowa, doraźna, epizodyczna). Organ dodał, że skarżący podjął tę służbę z własnej woli.

Minister podał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania przez skarżącego zadań i obowiązków w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. Z zebranej dokumentacji wynika, że J. S. uzyskiwał pozytywne opinie służbowe, wielokrotnie był wyróżniany, a także podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia.

Wykonując zalecenia Sądu co do oceny zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", Minister podał, że "szczególnie uzasadniony przypadek", zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Oznacza to, że uprawnienie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami.

Zdaniem organu, osiągnięcia skarżącego po dniu 12 września 1989 r., niewątpliwie zasługują na aprobatę. J. S. był wyróżniającym się funkcjonariuszem, o czym świadczą nadane skarżącemu wysokiej rangi odznaczenia państwowe i resortowe tj. Złoty Krzyż Zasługi oraz Brązowa, Srebrna i Złota Odznaka Zasłużonego Policjanta, a także zajmowane przez niego stanowiska służbowe (w tym m.in. [...] KWP w [...], naczelnika Wydziału [...] KWP z siedzibą w [...] oraz naczelnika Wydziału [...] KWP z siedzibą w [...]). Ta okoliczność, zdaniem organu, nie mogła prowadzić do przyjęcia, że zaistniał tzw. "szczególnie uzasadniony przypadek". Mianowicie, skarżący w służbie przed 31 lipca 1990 r. realizował zadania typowe dla ustroju państwa totalitarnego. Jako inspektor operacyjny Referatu SB nie wykonywał czynności biurowych, administracyjnych ale zadania stricte operacyjne. Jak wynika z informacji zawartych m.in. w opinii służbowej z dnia [...] stycznia 1974 r. prowadził sprawę obiektową kryptonim [...], posiadał na łączności jednego tajnego współpracownika, opracowywał dwóch kandydatów na [...].

Organ dodał, że skarżący w sposób świadomy i z własnej inicjatywy rozpoczął służbę w strukturze Służby Bezpieczeństwa, o czym świadczy jego raport z [...] marca 1972 r., w którym zwrócił się o przyjęcie do służby. Nadto będąc członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami.

Z tych wszystkich względów Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że przypadek skarżącego nie jest "szczególnie uzasadniony" i w związku z tym nie jest dopuszczalne skorzystanie przez organ z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

J. S. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lutego 2021 r. zarzucił, że została wydana z naruszeniem art. 10 § 1, art. 8 § 1, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Organ nie zawiadomił go o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, prowadził postępowanie w sposób "tendencyjny, z pominięciem zasady bezstronności, proporcjonalności i równości, nie przeprowadził dostatecznego postępowania dowodowego (..) i w konsekwencji nie ustalił prawidłowo okoliczności faktycznych sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, podniósł że organ podkreślając uznaniowy charakter "krótkotrwałości służby" na rzecz totalitarnego państwa, nie wyjaśnił dlaczego stwierdził, że jego nieco ponad 3-letnia służba (3 lata i 22 dni) w SB była służbą niekrótkotrwałą, zwłaszcza że w tym okresie uczestniczył również w szkoleniach oraz pracował przy wydawaniu dowodów osobistych i wkładek paszportowych. Skarżący dodał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jednoznacznego stwierdzenia, czy przesłanka "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." została przez niego spełniona.

J. S. zarzucił, że organ oceniając że jego przypadek nie jest "szczególnie uzasadniony", oparł się na opinii służbowej z [...] stycznia 1974r. , która – zdaniem strony – zawiera nieprawdziwe informacje, na co wskazywał w wyjaśnieniach złożonych w toku postępowania (w piśmie z 30 stycznia 2017r. oraz 22 lipca 2019 r.). Minister nie wziął pod uwagę wcześniejszych opinii (np. za okres od [...] stycznia do [...] sierpnia 1973 r.), z których wynika, że nie zajmował się pracą operacyjną. Skarżący dodał, że nie można przyjąć, jak czyni to organ, że wykonywał zadania stricte operacyjne, tylko dlatego, że zajmował stanowisko inspektora operacyjnego Referatu SB. Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 16 września 2020 r. przyjął, że kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zaskarżona przez J. S. decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji narusza prawo i dlatego jego skarga jest uzasadniona.

Należy przypomnieć, że kontrolowana decyzja wydana została w związku z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2244/18 i wyroku NSA wydanym w tej sprawie.

W powołanym wyroku Sąd I instancji uznał, że Minister naruszył art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), ponieważ nie rozważył dostatecznie, czy w odniesieniu do skarżącego spełniony został warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku" (czy skarżący legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy) oraz niedostatecznie uzasadnił, dlaczego przyjął, że trzyletnia służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego nie była krótkotrwała. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w tej sprawie stwierdził, że skoro Sąd zakwestionował poprawność zbadania przez organ obu warunków formalnych to w konsekwencji prawidłowo polecił organowi też zbadanie czy w sprawie występuje ten "szczególnie uzasadniony przypadek".

Należy przypomnieć, że w ponownym postępowaniu organ stwierdził, że służba skarżącego przed 31 lipca 1990 r. nie była krótkotrwała, zarówno w ujęciu bezwzględnym jak i proporcjonalnym. Uzasadniając to stanowisko przywołał synonimy pojęcia "krótkotrwałość" oraz podał, że J. S. podjął tę służbę z własnej woli. Minister stwierdził, że skarżący w służbie po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki (mimo że nie pełnił tej służby z narażeniem zdrowia i życia). Następnie stwierdził, że mimo że osiągnięcia skarżącego w służbie po dniu 12 września 1989 r. niewątpliwie zasługują na aprobatę, to jednak z uwagi na charakter jego służby przed 31 lipca 1990 r. i wykonywane obowiązki oraz postawę ideologiczną (przynależność do PZPR), nie ma podstaw do przyjęcia, że jego przypadek jest "szczególnie uzasadniony".

Według art. 153 ustawy procesowej, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, natomiast stosownie do art. 170 tej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zgodnie, ze przepisy art. 153 i art. 170 p.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji. W ponownym postępowaniu organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem sądu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania tracą moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. np. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r sygn. akt II OSK 1962/17, wyrok WSA w Opolu z 25 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Op 236/20).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w tej sprawie (w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania) stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wytycznych zawartych w uzasadnieniu powołanych wyroków.

Zdaniem Sądu, organ nadal nie wyjaśnił dostatecznie, jakimi kryteriami się kierował, dochodząc do wniosku, że w perspektywie ponad 33 - letniej służby skarżącego, 3 lata i 22 dni służby na rzecz totalitarnego państwa to okres zbyt długi, aby uznać go za szczególnie krótkotrwały. Należy przypomnieć, że WSA w Warszawie w wyroku z 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2244/18 zarzucił, że organ pominął, że w ujęciu proporcjonalnym okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w stosunku do całego okresu służby wynosi niespełna 9%. W związku z tym organ nie wyjaśnił wyczerpująco, dlaczego uznał, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie była krótkotrwała.

Zdaniem Sądu, twierdzenie organu, że skarżący podjął służbę w SB w sposób świadomy i dobrowolny, nie stanowi uzasadnienia dla stwierdzenia, że jego służba nie była krótkotrwała.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważa, że w orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2019 r.) przyjmuje się, że w określonych stanach faktycznych nie ma przeszkód do kwalifikowania służby kilkuletniej jako mającej charakter "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy. W tym zakresie warto przypomnieć, że jako pewnego rodzaju wskazówkę interpretacyjną wskazywano w trakcie prac nad treścią art. 8a ustawy, że 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby (por. zapis posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr 55) z dnia 14 grudnia 2016 r. Sejm VIII Kadencji, s. 19). Tak więc w sytuacji, gdy okres służby w organach wymienionych w art. 13b ustawy jest stosunkowo krótki w stosunku do okresu całej służby skarżącego można uznać, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust 1 pkt 1 ustawy.

Zdaniem Sądu, to wszystko prowadzi do wniosku, że nie ma przeszkód, do przyjęcia, że służba skarżącego w strukturach SB była krótkotrwała.

Należy przypomnieć, że WSA w Warszawie w powołanym wyroku z 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 2244/18 podniósł, że Minister choć stwierdził, że szczególnie uzasadniony przypadek zachodzi wówczas, gdy wnioskodawca – poza spełnieniem przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2. ustawy, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy, nie dokonał oceny, czy w przypadku skarżącego ta przesłanka została spełniona.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2021 r. podał, że osiągnięcia skarżącego w służbie po dniu 12 września 1989 r. niewątpliwie zasługują na aprobatę, niemiej jednak z uwagi na charakter jego służby przed 31 lipca 1990 r. i wykonywane obowiązki oraz postawę ideologiczną, w odniesieniu do skarżącego nie może być mowy o "szczególnie uzasadnionym przypadku".

W ocenie Sądu, stwierdzenie organu o zaangażowaniu skarżącego w działalność partyjną, bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji państwa totalitarnego nie znajduje żadnego uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy. Jeżeli zatem nie jest prawdziwe, nie może być przesłanką odmowy wyłączenia stosowania wobec skarżącego przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Także wywody dotyczące charakteru jego służby przed 31 lipca 1990 r. nie zostały poparte stosownym materiałem dowodowym (w aktach sprawy brak jest opinii służbowej z dnia [...] stycznia 1974 r. o której mowa w zaskarżonej decyzji). Zdaniem Sądu, fakt, że skarżący w raporcie z [...] marca 1972 r. zwrócił się o przyjęcie do SB, nie świadczy samo w sobie o jego zaangażowaniu w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji państwa totalitarnego. Organ pominął milczeniem wyjaśnienia skarżącego w tej kwestii oraz to, że odszedł z SB na własną prośbę (o czym świadczy znajdujący się w aktach sprawy jego raport z [...] czerwca 1975 r. zawierający prośbę o przeniesienie do KWMO w [...]).

Mając na uwadze zalecenia Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku z 13 listopada 2019 r., podkreślić należy, że o szczególnie uzasadnionym przypadku mogą świadczyć pewne wyjątkowe czy szczególne okoliczności związane z przesłankami zastosowania art. 8a ust. 1 ustawy, a więc nie tylko, wybitne osiągnięcia w służbie, ale także np. okoliczności związane z samą służbą przed 31 lipca 1990 r., a więc np. wyjątkowo krótki okres służby przed tą datą czy nawet rodzaj wykonywanych zadań albo treść czynności służbowych mogących mieć mniej lub bardziej bezpośredni związek z działaniami charakterystycznymi dla państwa totalitarnego.

Nie sposób przyjąć, że wolą ustawodawcy było wyłączenie stosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej wobec funkcjonariuszy którzy krótko, epizodycznie na początku swojej kariery zawodowej, pełnili służbę na rzecz totalitarnego państwa, a następnie długotrwale rzetelnie wykonywali obowiązki służbowe sądząc, że sumienna służba spowoduje wypracowanie okresu uprawniającego do godziwej emerytury. Zaakceptowanie powyższego stanowiska godziłoby w zasadę sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.

Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że skarga J. S. jest uzasadniona. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wykonał należycie wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w uzasadnieniach wyroków: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2019 r. i z Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2020 r. i w ten sposób naruszył art. 153 i art. 170 p.p.s.a. i uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ prawa skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), należy zauważyć, że J. S. nie wykazał, w jaki sposób jego prawo do czynnego uczestnictwa w postępowaniu zostało naruszone. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w doktrynie przyjmuje się jednolicie, że zarzut naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu może odnieść skutek tytko wtedy, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych, istotnych czynności procesowych. W ocenie Sądu niedoręczenie skarżącemu zawiadomienia organu o prawie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Organ ponownie rozpatrując sprawę powinien przede wszystkim zweryfikować ustalenia faktyczne, które przyjął za podstawę stwierdza, że przypadek skarżącego nie jest szczególnie uzasadniony. Następnie zaś ponownie dokonać oceny prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia przesłanek wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, określonych w art. 8a ust. 1 tej ustawy, kierując się wykładnią tego przepisu przyjętą przez Sąd w wyrokach wydanych w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.