Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 109/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 877
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Mariusz Pawełczak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla pkt 2 zaskarżonej decyzji


UZASADNIENIE

1. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021r. D. W. (dalej: skarżący, strona) zwrócił się do Burmistrza Ś. o umorzenie zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę J. W. za okres od [...] sierpnia 2013r. do [...] lutego 2019r. w kwocie [...]zł warz z należnymi odsetkami.

2. Decyzją z dnia [...] września 2021r. Burmistrz Ś., z upoważnienia którego działał Kierownik Wydziału Polityki Społecznej Urzędu M. Ś. na podstawie art. 8b, art. 25 i art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 877 ze zm. - dalej "u.p.o.u.a.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm. – dalej "k.p.a.") odmówił skarżącemu umorzenia zadłużenia alimentacyjnego powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę J. W. wynoszącego na dzień [...] września 2021r. kwotę [...]zł (tj. [...] zł wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz [...] zł odsetek ustawowych za opóźnienie).

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] listopada 2011r. sygn. akt XC 1625/11 zostały od strony zasądzone alimenty na rzecz J. W. w kwocie po [...] zł miesięcznie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] maja 2013r., sygn. akt VRC 881/12 zostały podwyższone alimenty na J. W. z kwoty [...]zł miesięcznie na kwotę [...]zł miesięcznie. Ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Ś. z dnia [...] marca 2019r. sygn. akt III RC 284/18 strona zobowiązała się do łożenia w miejsce alimentów w kwocie [...]zł po [...] zł miesięcznie. Strona jest osoba rozwiedzioną, na utrzymaniu ma dwójkę dzieci, 21 letniego syna J. i 19 letnią córką. Dalej organ wskazał, że skarżący jest osobą w wieku aktywności zawodowej ma 42 lata i nie jest osobą niepełnosprawną ani przewlekle chorą. Z wykształcenia skarżący jest mechanikiem samochodowym oraz posiada prawo jazdy kat. A, B, BE, B1, C, CE, C1, C1E, f, k, p. Obecnie storna wykonuje pracę w rolnictwie pomagając bratu w prowadzeniu 10 ha gospodarstwa rolnego. Przeciętny dochód wynosi ok. [...] zł. Dalej organ stwierdził, że brak jest w niniejszej sprawie przesłanek do potraktowania sytuacji skarżącego jako wyjątkowej i umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu w szczególności istotny jest fakt, że obecne dochody skarżącego są niskie z uwagi na utrzymywanie rodziny poprzez pomaganiu bratu w prowadzeniu niewielkiego gospodarstwa rolnego i prace dorywcze, zaś strona jest w wieku pełnej aktywności zawodowej 42 lata, a z zawodu jest mechanikiem samochodowym oraz posiada prawo jazdy kategorii A, B, BE, BI, C, CE, Cl, C1E, fkp, więc skarżący nie powinien mieć problemu ze znalezieniem pracy, a nawet w miarę atrakcyjnej finansowo. Z dokumentacji niniejszej sprawy nie wynika zaś, aby legitymował się jakimkolwiek stopniem niepełnosprawności czy też dotknięty był takimi schorzeniami, które niejako automatycznie eliminowałby lub ograniczały możliwość znalezienia pracy. Nie występują zatem czynniki ograniczające możliwości potencjalnego zatrudnienia jako pracownika zgodnie z takimi kwalifikacjami jakie posiada. Organ podkreślił również, że dzieci skarżącego są już pełnoletnie (19 i 22 lata), nie są niepełnosprawne ani przewlekle chore, a więc nie wymagają takiej opieki która ograniczałaby możliwości podjęcia przez pracy przez stronę. Organ wskazał m.in. również, że zadłużenie wobec funduszu alimentacyjnego istnieje od sierpnia 2013r. i skarżący nie dokonał jakiejkolwiek spłaty. Pomimo, iż obecna sytuacja życiowa czy też dochodowa nie jest zbyt dobra organ uznał, uwzględniając aspekt społeczny sytuacja nie jest na tyle zła i nieodwracalna, aby można było zastosować najbardziej uprzywilejowaną formę ulgi w spłacie należności w postaci umorzenia. Ponadto umorzenie przedmiotowych należności prowadziłoby do przerzucenia obowiązku utrzymania dzieci dłużnika na wszystkich podatników, a zatem sprzeciwia się temu interes społeczny.

3. W odwołaniu skarżący wskazał, że organ administracji wiedział, że sytuacja rodzinna jego byłej żony zmieniła się w 2013r, a więc trzy lata przed wejściem w życie przepisów ustawy o tzw. 500+, a pomimo to przyznał i wypłacał świadczenia aż do roku 2019. Strona wskazała, że jej dochód wynosi od [...] zł do [...] zł, sporadycznie zdarzają się prace dorywcze, jest zwolniona ze składania PIT-ów jako rolnik. Z zarobionych pieniędzy utrzymuje siebie i dwójkę dzieci. Skarżący szczegółowo opisał sytuację rodzinną.

4. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2021r. uchyliło w całości powyższą decyzję Burmistrza Ś. z dnia [...] września 2021r., odmówiło umorzenia zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę J. W. wynoszącego [...] zł (od sierpnia 2013r. do lutego 2019r.) oraz umorzyło odsetki w wysokości [...] zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że z kwestionariusza wywiadu alimentacyjnego z dnia [...] września 2021r. wynika, że na utrzymaniu skarżącego pozostają dwie osoby. Dochód z rolnictwa i pracy dorywczej wynosi [...] zł. Brak problemów zdrowotnych. Z oświadczenia z dnia [...] września 2021r. wynika, że strona do gospodarstwa rolnego wydzierżawionego przez rodziców jest dopisana jako domownik. Nigdzie nie pracuje i nie ma dodatkowych dochodów. Z wydruku obrotów FA i ZA za okres od [...] stycznia 2004r. do [...] września 2021r. wynika, że od [...] sierpnia 2013r. do [...] lutego 2019r. z funduszu alimentacyjnego dla M. W. wypłacono [...] zł w tym odsetki w kwocie [...]zł, tj. [...] zł. Kwota wypłaconych alimentów nie jest kwestionowana. Kwota [...]zł wypłacana co miesiąc począwszy od sierpnia 2013r. lutego 2019 r. wynosi [...] zł.

Dalej organ wskazał, że stosownie do treści art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust.3). Sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Umorzenie (rozłożenie na raty) należności alimentacyjnych może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Umorzenie czy też rozłożenie na raty na podstawie przepisu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter szczególny i wyjątkowy. Podstawa do takiego rozstrzygnięcia istnieje jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie czy też rozłożenie na raty jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Zdaniem Kolegium dochód strony oraz ciążący na stronie obowiązek alimentacyjny wobec swoich dzieci jak również wypłacanie świadczenia alimentacyjnego z funduszu alimentacyjnego, z powodu zaistnienia ustawowych przesłanek do wypłaty, uzasadnia umorzenie stronie odsetek od zadłużenia głównego tj. kwoty [...]zł.

5. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

- naruszenie przepisu art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w związku z zebraniem i rozpatrzeniem w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,

- naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, w szczególności nierówne traktowanie stron postępowania oraz tym, że organ administracji publicznej nie zgromadził i nie rozpatrzył zgromadzonego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, lakonicznie odnosząc się do wniosków i zarzutów skarżących, s skupił się wyłącznie na dowodach, które zdaniem organu świadczą na niekorzyść skarżącego,

- naruszenie art. 32 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie obywateli przez organy administracji publicznej, w szczególności nierówne traktowanie stron postępowania.

W uzasadnieniu skarżący szczegółowo opisał w jaki sposób doszło do powstania zadłużenia. W ocenie strony wydając decyzję o przyznaniu i wypłacie świadczenia alimentacyjnego z Funduszu Alimentacyjnego w roku 2013 organ pierwszej instancji nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 7 k.p.a. oraz art. 19 u.p.o.u.a., poprzez działanie, które można uznać za szkodliwe dla skarżącego. Dalej skarżący sformułował szereg zarzutów dotyczących decyzji z 2013r.

Ustosunkowując się do stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji skarżący stwierdził, że rodzice samodzielni są grupą dyskryminowaną przez państwo. W jego ocenie odmowa umorzenia zaległości jest naruszeniem zasady równego traktowania oraz nie budzi zaufania obywateli do organów państwa. Organy nie wzięły pod uwagę faktów świadczących na korzyść skarżącego i nie budzących wątpliwości. Podjęcie trudu wychowywania i opieki dwójki małoletnich dzieci w sytuacji bardzo niskich dochodów, utrzymywania się z pracy własnych rąk, wieloletnich postępowań sądowych oraz pokonywania przeciwności bez wykorzystywania środków finansowych państwa, zostało przez organy zrównane z zachowaniami skrajnymi i patologicznymi, społecznie nie akceptowanymi. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący wskazał, że sprowadzanie zaistniałego stanu do tylko materialnego odzyskania środków, przyznanych i wydatkowanych bez należytego wykonania obowiązków przez pracowników organów reprezentujących państwo, jest sytuacją nie zrozumiałą, gdyż procedujące w sprawie organy powinny mieć również na uwadze, że rozważając kwestię ewentualnego umorzenia zaległości należy mieć w polu widzenia skutki, jakie może wywołać dla strony decyzja negatywna, w związku z powstaniem nowych długów oraz kumulacją postępowań egzekucyjnych. Słusznie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż egzekucja zaległych świadczeń nie powinna prowadzić do sytuacji, w której dłużnik Skarbu Państwa, wobec którego orzeczono konieczność spłaty ciążących na nim należności, w ostateczności stanie się beneficjentem środków z pomocy społecznej. Ponadto w ocenie skarżącego koniecznym jest rozstrzygnięcie przez organy kwestii istnienia dobrej wiary skarżącego, jako przesłanki do uniknięcia przez niego negatywnych konsekwencji. Zarówno sam skarżący, jak i Sąd Rejonowy w Ś. (Wydział Karny i Wydział Rodzinny i Nieletnich) uznały, iż jego działanie polegające na nie płaceniu alimentów nie jest podyktowane naganną motywacją, lecz przekonaniem, że postępuje on słusznie. Od momentu zamieszkiwania ze skarżącym dwójki dzieci, czyli od roku 2013, ponosił on pełne koszty ich utrzymania, natomiast była żona skarżącego - tylko jednego dziecka, córki J. W.. Jednocześnie matka dzieci korzystała z pomocy socjalnej oraz społecznej w formie pieniężnej, pobierając świadczenia na niemieszkające z nią dzieci. Środków tych nie przekazywała skarżącemu, do czego przyznaje się zeznając pod przysięgą przed Sądem.

6. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022r. poz. 329 - dalej "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

8. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Decyzja podejmowana na podstawie powyższego przepisu opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ nie jest zobowiązany do umorzenia należności, nawet wówczas gdy zaistnieją przesłanki, o których mowa w przepisie. Jednakże taka decyzja nie może być dowolna, albowiem uzasadnienie powinno wskazywać, że wzięte zostały pod uwagę wszystkie okoliczności i co ostatecznie zadecydowało o takim a nie innym rozstrzygnięciu sprawy. Sądowa weryfikacja decyzji uznaniowych ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy w danym przypadku granice uznania nie zostały przekroczone. O ile zatem stanowisko organu orzekającego oparte jest na prawidłowych ustaleniach stanu faktycznego, odnosi się do przesłanek ustawowych i jest przekonujące z punktu widzenia logicznego rozumowania oraz zasad doświadczenia życiowego, to podważanie tego typu decyzji w trybie skargi sądowej musi być uznane za bezskuteczne. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Sąd podziela pogląd o wyjątkowości zastosowania umorzenia określonego w art. 30 ust.2 u.p.o.u.a. Oznacza to, że ustawodawca dopuszcza możliwość takiego umorzenia jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Intencją ustawodawcy było umożliwienie umorzenia wspomnianych należności w sytuacjach wyjątkowych, gdy z przyczyn obiektywnych ich egzekucja jest niemożliwa lub wywołałaby wobec dłużnika znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki negatywne. Temu właśnie celowi służy przepis art. 30 ust.2 u.p.o.u.a.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

9. Zdaniem sądu, powyższe obowiązki nie zostały zrealizowane w postępowaniu odwoławczym. Kolegium wydając decyzję reformatoryjną uchyliło decyzję organu I instancji, odmówił umorzenia zadłużenia alimentacyjnego w wysokości [...] zł oraz umorzyło odsetki od tego zadłużenia w wysokości [...] zł. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał co wynika z kwestionariusza wywiadu alimentacyjnego, następnie zacytował kilka orzeczeń sądów administracyjnych oraz wskazał, że strona w gospodarstwie domowym utrzymuje się z dwójką dzieci, a dochód strony wynosi ok. [...] zł. Następnie Kolegium stwierdziło, że ciążący na stronie obowiązek alimentacyjny wobec swoich dzieci jak również wypłacanie świadczenia alimentacyjnego z funduszu alimentacyjnego, z powodu zaistnienia ustawowych przesłanek do wypłaty, uzasadnia umorzenie stronie odsetek od zadłużenia głównego tj. kwoty [...]zł. Treść decyzji organu I instancji, treść odwołania oraz stanowisko strony zawarte w skardze wskazują na niedostateczność oceny Kolegium, a zatem naruszenie art. 7, art. 11 art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ I instancji odmawiając stronie umorzenia zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący jest osoba rozwiedzioną, na utrzymaniu ma dwójkę dzieci, 21 letniego syna J. i 19 letnią córką. Dalej organ wskazał, że skarżący jest osobą w wieku aktywności zawodowej ma 42 lata i nie jest osobą niepełnosprawną ani przewlekle chorą. Z wykształcenia skarżący jest mechanikiem samochodowym oraz posiada prawo jazdy kat. A, B, BE, B1, C, CE, C1, C1E, f, k, p. Obecnie storna wykonuje pracę w rolnictwie pomagając bratu w prowadzeniu 10 ha gospodarstwa rolnego. Przeciętny dochód wynosi ok. [...] zł. Dalej organ stwierdził, że brak jest w niniejszej sprawie przesłanek do potraktowania sytuacji skarżącego jako wyjątkowej i umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem organu w szczególności istotny jest fakt, że obecne dochody skarżącego są niskie z uwagi na utrzymywanie rodziny poprzez pomaganiu bratu w prowadzeniu niewielkiego gospodarstwa rolnego i prace dorywcze, zaś strona jest w wieku pełnej aktywności zawodowej 42 lata, a z zawodu jest mechanikiem samochodowym oraz posiada prawo jazdy kategorii A, B, BE, BI, C, CE, Cl, C1E, fkp, więc skarżący nie powinien mieć problemu ze znalezieniem pracy, a nawet w miarę atrakcyjnej finansowo. Z dokumentacji niniejszej sprawy nie wynika zaś, aby legitymował się jakimkolwiek stopniem niepełnosprawności czy też dotknięty był takimi schorzeniami, które niejako automatycznie eliminowałby lub ograniczały możliwość znalezienia pracy. Nie występują zatem czynniki ograniczające możliwości potencjalnego zatrudnienia jako pracownika zgodnie z takimi kwalifikacjami jakie posiada. Organ podkreślił również, że dzieci skarżącego są już pełnoletnie (19 i 22 lata), nie są niepełnosprawne ani przewlekle chore, a więc nie wymagają takiej opieki która ograniczałaby możliwości podjęcia przez pracy przez stronę.

Z kolei odwołanie zawiera rozbudowaną argumentację, do których ustosunkowania się brak w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Zaskarżona decyzja nie zawiera nawet ogólnego wskazania kwot wydatków, poprzestając jedynie na wskazaniu, że dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. [...] zł. Tymczasem konstrukcja decyzji uznaniowej wydanej w konkretnej sprawie, a zwłaszcza uzasadnienia takiej decyzji, nie może być oparta na ogólnych treściach, które pasowałyby do większości spraw o danym przedmiocie. Jak wskazał NSA w sprawie OSK 1468/04, prawidłowo sporządzone uzasadnienie "mówiąc obrazowo, powinno być, jak garnitur uszyty na miarę, a nie jak garnitur pierwszy lepszy zdjęty w sklepie z wieszaka, który może kupić każdy klient i będzie jakoś pasował". Pogląd ten sformułowano odnośnie wyroku sądu, ale można go odnieść bezpośrednio także do uzasadnienia decyzji administracyjnej, zwłaszcza uznaniowej. Innymi słowy, uzasadnienie decyzji uznaniowej nie może być oparte przede wszystkim na sformułowaniach, które mogłyby zostać powielone w wielu sprawach. Tymczasem przez usunięcie z uzasadnienia zaskarżonej decyzji kilku zdań charakteryzujących ogólnie sytuację skarżącego można by osiągnąć wyżej opisany skutek pasowania do większości spraw. Z ogólnego stanowiska Kolegium nie wynika, dlaczego wniosek skarżącego zasługiwał na uwzględnienie w zakresie odsetek, natomiast w zakresie należności głównej już nie (czy to w części czy w całości). Organ nie rozważył, czy odmowa umorzenia wyżej wymienionych należności nie doprowadzi do nieodwracalnych strat dla skarżącego i w konkretnej, bardzo trudnej jego sytuacji nie spowoduje zagrożenia dla jego dalszej egzystencji. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. W ocenie Sądu organ nie wykazał, czy pomimo egzekwowania należności skarżący będzie w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla niego. Nie ma wątpliwości, że te ustalenia wymagają odniesienia się do wyników postępowania dowodowego w konkretnej sprawie i nie mogą być oparte na ogólnikach, w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie o efektywności egzekucji oraz dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dokonując oceny organ winien zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z niezbędnymi kosztami utrzymania jego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku. Ponadto organ odwoławczy winien rozważy, czy egzekwowanie należności z dochodu i majątku skarżącej może realnie prowadzić do popadnięcia skarżącego w ubóstwo, powodujące konieczność korzystania z pomocy społecznej.

Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi nieprawidłowej realizacji przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji, stanowiące integralną część każdej decyzji, jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości przeprowadzenia postępowania administracyjnego, z poszanowaniem reguł wynikających z art. 15 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Uzasadnienie powinno przekonywać zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego i prawnego, jak i co do zasadności samej treści podjętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W przepisie tym przewidziano, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2014r., sygn. akt II SA/Ol 257/14, LEX nr 1465425). Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody czy też twierdzenia lub wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, w tym okoliczności podnoszonych przez stronę.

Należy zatem uznać, że poprzez nieustosunkowanie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w tej sprawie do twierdzeń uważanych przez stronę skarżącą za istotne dla sposobu załatwienia sprawy organ II instancji naruszył powyższe zasady. Nie zbadał bowiem w sposób prawidłowy podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu twierdzeń. Z obowiązku szczegółowego ustalenia sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego przy rozpatrywaniu jego wniosku o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego, nie zwalnia organów uznaniowy charakter decyzji podejmowanej na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Uznaniowość takiej decyzji nie oznacza bowiem, że organ administracji może podjąć ją w sposób całkowicie dowolny.

Artykuł 30 ust. 2 u.p.o.u.a., przy rozstrzyganiu wniosku o umorzenie należności, obliguje organ do uwzględnienia sytuacji zdrowotnej, dochodowej i rodzinnej. Ocena ta winna dotyczyć aktualnej sytuacji dłużnika z uwzględnieniem jego potencjalnych możliwości w przyszłości. W zaskarżonej decyzji brak jest szczegółowej i dokładnej analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego.

Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy Kolegium winno również mieć na uwadze, że dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny (zob. wyrok NSA z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14 i wyrok NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 4027/18).

Reasumując stwierdzić należy, że Kolegium odmawiając umorzenia zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie rozważyło wszystkich okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i życiowej skarżącego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni i szczegółowo przeanalizuje i opisze sytuację dochodową, rodzinną i zdrowotną skarżącego wraz z ustaleniem rokowań na przyszłość.

Uznając, że zaskarżona decyzja w zakresie odmowy umorzenia zadłużenia alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (pkt 2 decyzji) została wydana z naruszeniem przepisów w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.