Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 529/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 4, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 18
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. K.-L., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. A 40 lok. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. dc


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z [...] r., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z [...] r., którą odmówiono K. O. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wójt Gminy K., decyzją z [...] r., odmówił K.O. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką B.O. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że K.O. sprawuje opiekę nad matką i, jak oświadczyła, z tego powodu zrezygnowała z zatrudnienia. Osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Powołując się na 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020r. poz. 111 ze zm. – u.ś.r.) Wójt wskazał, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 25 roku życia, co uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia. Nadto, powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r. uznał, że przepis ten, w kontekście ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych nie pozwala na przyznanie K.O., jako córce osoby wymagającej opieki, świadczenia pielęgnacyjnego. Jak bowiem ustalił organ B.O. pozostaje w związku małżeńskim. Małżonek osoby wymagającej opieki złożył oświadczenie, z którego wynika, że pracuje jako kierowca, jego miejscem pracy jest teren Europy i z tego powodu jego zarobek jest głównym źródłem utrzymania rodziny. Matka osoby wymagającej opieki żyje, jednakże z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że choruje przewlekle, leczy się na serce i pozostaje pod stałą opieką lekarza. Nie jest zatem w stanie sprawować opieki nad B.O.

W odwołaniu K.O. wyjaśniła, że jej matka porusza się na wózku inwalidzkim i jest całkowicie uzależniona od drugiej osoby, potrzebuje stałej opieki, którą jej zapewnia. Ojciec pracuje zawodowo, jako kierowca i nie jest w stanie całodobowo sprawować opieki nad żoną, a matka osoby wymagającej opieki jest osobą w wieku emerytalnym, niedowidząca, przewlekle chorą, która mieszka oddzielnie i sama potrzebuje pomocy. Odwołująca wyjaśniła, że biorąc pod uwagę potrzeby matki zrezygnowała ze studiów stacjonarnych i poszukiwania pracy, gdyż tylko w ten sposób może matce zapewnić opiekę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wyjaśniło, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że wymagająca opieki, B.O. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z [...] czerwca 2019 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do 30 czerwca 2022 r.. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 15 stycznia 2019r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 23 kwietnia 2019 r..

Odnosząc się do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na kryterium wieku osoby wymagającej opieki Kolegium zwróciło uwagę, że przy wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ pierwszej instancji winien uwzględnić skutki wyroku Trybunał Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13, w którym Trybunał stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Tym samym kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, zawarte w art. 17 ust. 1b u.ś.r. utraciło przymiot konstytucyjności i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji Kolegium, uwzględniając stan faktyczny niniejszej sprawy, wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz linię orzeczniczą sądów administracyjnych, uznało, że data powstania niepełnosprawności B. O. w świetle art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Przechodząc do kolejnej przesłanki odmowy przyznania K. O. świadczenia pielęgnacyjnego organ odwoławczy ustalił, że matka B.O.(osoby wymagającej opieki) żyje, ma 73 lata, jest wdową i prowadzi oddzielne gospodarstwo

domowe. Jest osobą schorowaną, co zostało potwierdzone oświadczeniem oraz zaświadczeniem lekarskim z [...] lutego 2021 r., sama wymaga pomocy. W związku z powyższym organ uznał, że matka jako osoba wymieniona w pierwszej kolejności do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawną córką, która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Kolegium dodało, że jeżeli zatem żyjący rodzic niepełnosprawnego i pełnoletniego dziecka nie jest w stanie realnie i efektywnie wykonywać swojego obowiązku alimentacyjnego w zakresie sprawowania opieki, to prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobom wymienionym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r , którą w realiach niniejszej sprawy jest małżonek. Jest to bowiem osoba, na której, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 10 sierpnia 2020 r., poz. 1359 – k.r.o.) w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny. Organ przypomniał, że B.O. pozostaje w związku małżeńskim, a mąż - A.O. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest osobą aktywną zawodowo, co nie wyklucza możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego. Organ uznał także, iż nie może być usprawiedliwieniem dla braku wypełniania obowiązku alimentacyjnego fakt kontynuacji przez niego pracy zawodowej, gdyż nie jest to przyczyna obiektywna, niezależna, i nie wynikająca z woli małżonka. Zatem Kolegium uznało, że to A.O., będący małżonkiem osoby wymagającej opieki jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji, i jest w pierwszej kolejności osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium nie zakwestionowało przy tym faktu sprawowania przez K. O. opieki nad matką, jednakże okoliczność ta, w ocenie organu, jest tylko jedną z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a z uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego córka może skorzystać dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej ze względów obiektywnych (głównie zdrowotnych) nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi alimentacyjnemu, przez co aktywuje się obowiązek innych osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze K.O. zarzuciła błędną wykładnię zastosowanych w decyzji przepisów, poprzez wskazanie, że nie jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do opieki nad własną matką. Podkreśliła, że babcia nie może sprawować opieki nad córką, ponieważ sama jest chora, natomiast ojciec nie może sprawować opieki nad żoną z uwagi na pracę zawodową. Skarżąca wyjaśniła, że nie podejmuje pracy zawodowej oraz studiów stacjonarnych w celu sprawowania opieki nad matką, pozbawiła siebie dalszego rozwoju osobistego i kształcenia. Powołując się na art. 87 k.r.o. wskazała, że rodzice oraz dzieci powinny się wzajemnie wspierać, przez co rozumie się pomoc materialną, psychiczne wsparcie w chorobie, pomoc w podejmowaniu ważnych decyzji oraz pomoc fizyczną przy wykonywaniu różnych czynności. Opieka nad niepełnosprawną matką w pełni winna zasługiwać na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 18 listopada 2021 r., na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – p.p.s.a.) sprawę skierowano do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W piśmie z 23 sierpnia 2021 r., pełnomocnik skarżącej uzupełnił skargę, zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 - k.p.a.), przez dokonanie całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkujące błędnym przyjęciem, że nie występują obiektywne przesłanki uniemożliwiające mężowi A. O. sprawowanie opieki nad niepełnosprawną żoną B.O.;

- art. 17 ust. 4 u.ś.r., przez jego błędną wykładnię, skutkującą odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, na której w rzeczywistości spoczywa cały ciężar opieki nad niepełnosprawną matką.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.

Wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżąca jest osobą, która nie podejmuje zatrudnienia i nie pozostaje w zatrudnieniu, ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej wobec sprawowania opieki nad matką B.O., legitymującą się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Podkreślił, że powyższe regulacje należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi. Wskazał, że formalistyczna wykładnia omawianych przepisów może - w określonych okolicznościach sprawy - doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Podkreślił, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Pozbawienie bowiem krewnych wyższego stopnia świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy z udokumentowanych i obiektywnych powodów opieki takiej nie mogą sprawować osoby bliżej spokrewnione, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji). Godziłoby to też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji).

W ocenie skarżącej, wysoce niesprawiedliwe i krzywdzące jest stanowisko organu, który odmawia przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną matkę, swoje stanowisko argumentując możliwością sprawowania opieki nad B.O. przez jej męża. Jak wielokrotnie wskazywała skarżąca, A.O. jest jedynym żywicielem rodziny skarżącej. Wykonywana przez niego praca zarobkowa stanowi wyłączne źródło utrzymania dla skarżącej, która nadal się uczy oraz dla jej niepełnosprawnej matki. Rezygnacja przez A. O. z pracy zawodowej jest na chwilę obecną wykluczona. Skarżąca każdą wolną chwilę poświęca matce, która wymaga całodobowej opieki, a przez ilość obowiązków skarżąca musiała zrezygnować ze studiów stacjonarnych i nie może podjąć pracy. Wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. dokonana przez organ jest całkowicie oderwana od stanu faktycznego niniejszej sprawy i narusza konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w realiach rozpatrywanej sprawy.

W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie ma usprawiedliwionej podstawy prawnej. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej organy obu instancji nie dokonały błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, jak i nie naruszyły prawa procesowego w istotny sposób, a zwłaszcza przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a..

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Podstawę materialnoprawną wydanej ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, to jednocześnie, w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Na tle tego rodzaju spraw, sądy administracyjne wypracowały stanowisko, podzielane przez skład sądu orzekający w niniejszej sprawie, iż pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim będzie stanowić tylko wtedy przeszkodę w przyznaniu świadczenia, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie taką pomoc świadczyć. Tak przyjmuje przeważająca linia orzecznicza m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 grudnia 2009 r., I OSK 722/09 i I OSK 723/09; 18 lipca 2012 r., I OSK 190/12; 9 stycznia 2013 r., I OSK 1196/12; 23 stycznia 2013 r., I OSK 1899/12; 13 lutego 2013 r., I OSK 1526/12; 18 listopada 2015 r., I OSK 1200/14; 6 listopada 2014 r., I OSK 251/14; 20 września 2013 r., I OSK 46/13; 13 listopada 2015 r., I OSK 1230/14; 11 stycznia 2017 r., I OSK 1113/15; 25 stycznia 2021 r., I OSK 2103/20, z 18 listopada 2021 r., I OSK 744/21 – orzeczenia.gov.pl).

Możliwe jest zatem przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej, z przyczyn od siebie niezależnych i niewynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. Przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny nie może jednak obejmować sytuacji, w których współmałżonek osoby wymagającej opieki ma obiektywną możliwość sprawowania opieki (pozwala mu na to wiek i stan zdrowia), lecz nie podejmuje się sprawowania tej opieki z innych przyczyn, np. ekonomicznych. Nie ma przy tym znaczenia jakie są subiektywne przyczyny tej odmowy, a więc czy wynika to z wzajemnych relacji między małżonkami, czy też z innych przyczyn np. zdrowy współmałżonek nie chce zrezygnować z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki, a wolę takiej rezygnacji wyraża inny członek rodziny (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 19 czerwca 2019 r., II SA/Go 254/19; WSA w Szczecinie z 19 czerwca 2019 r., II SA/Sz 450/19; WSA w Bydgoszczy z 24 kwietnia 2019 r., II SA/Bd 153/19; WSA w Gdańsku z 2 lipca 2020 r., III SA/Gd 152/20; wyrok WSA w Olsztynie z 30 czerwca 2020 r., II SA/Ol 297/20; wyrok WSA w Rzeszowie z 2 czerwca 2020 r., II SA/Rz 192/20, wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., I OSK 1622/15).

W świetle powyższych orzeczeń sądowych nie ma najmniejszych wątpliwości, że Kolegium, mając na uwadze, że przyznanie świadczenia dalszym krewnym podopiecznego stanowi wyjątek od zasady - dokonało prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 pkt 2 lit.a u.ś.r., tj. spornej w sprawie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy słusznie uznał zatem, że w realiach niniejszej sprawy zobowiązanym alimentacyjnie w pierwszej kolejności względem niepełnosprawnej osoby jest jej współmałżonek – ojciec skarżącej, i to on jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego. Uprawnienie to nie przechodzi na innych członków rodziny w zależności od ich wyboru. Do wyboru skarżącej należy zaś, czy wsparcie ojca w zakresie jego obowiązków opiekuńczych względem żony, realizować będzie poprzez dalsze sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką, czy może względniejszym będzie podjęcie zatrudnienia celem opłacenia ewentualnej opieki sprawowanej przez osobę trzecią (lub wspomożenia budżetu rodzinnego).

W zakresie oceny okoliczności niemożności sprawowania opieki przez ojca skarżącej, jak i zarzutu niewyjaśnienia w sposób zgodny ze standardami k.p.a. tych okoliczności sąd stwierdza, że Kolegium nie naruszyło prawa.

Jak wynika bowiem z dokumentów sprawy matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności i niewątpliwie wymaga opieki. Matka zainteresowanej ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie opiekować się córką. Jednocześnie B.O. pozostaje w związku małżeńskim. Mąż zainteresowanej nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Ojciec skarżącej (mąż zainteresowanej) stwierdza jednocześnie, że sprawowanie przez niego opieki nie jest możliwe z uwagi na to, że pracuje zawodowo i sytuacja finansowa rodziny wymaga aby nadal pracował. Zatem jedyną okolicznością uniemożliwiającą mu sprawowanie opieki nad żoną jest charakter wykonywanej przez niego pracy i konieczność zapewnienia środków finansowych na utrzymanie rodziny (oświadczenie k-23 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Bezspornie pozwala to jednak mężowi zainteresowanej sprostać opiece nad niepełnosprawną B.O., przy ewentualnej częściowej pomocy dwóch pełnoletnich córek, w tym wnioskodawczyni. Sama wnioskodawczyni oświadczyła bowiem, że studiuje zaocznie, lecz ze względu na pandemię, studia odbywają się w trybie zdalnym, ale w przypadku powrotu do normalnego trybu nauczania, w trackie weekendów "zjazdowych" w opiece nad matką zastąpi ją ojciec, A.O. (k - 26 akt organu pierwszej instancji).

Wszystkie te argumenty wskazują, iż po stronie męża zainteresowanej nie ma przeszkód obiektywnych, które uniemożliwiałyby sprawowanie opieki nad żoną, bowiem ojciec skarżącej świadomie z tej opieki rezygnuje, i nie decyduje się na jej podjęcie ze względów zawodowych.

Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że - w świetle powołanych wyżej regulacji prawnych - skarżącej nie mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a w konsekwencji chybiony okazał się zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4, w zw. z ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r..

Nie są również zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały przez organ wyjaśnione i ustalone, a wnioski poczynione na ich podstawie są prawidłowe.

Odnosząc się do powoływanych zarzutów naruszenia art. 32 ust. 1, art. 2, art. 18 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP sąd stwierdza, że nie można w rozpoznawanej sprawie wykładać wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa, w ten sposób, że nakazuje ona identyczne traktowanie wszystkich osób, zobligowanych do alimentacji. Więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma bowiem zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi. Nie można również zgodzić się z zarzutami skargi, że w niniejszym przypadku doszło do naruszenia art. 18 Konstytucji RP, który stanowi ogólną ramę zobowiązującą państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Okoliczność wprowadzenia przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny w prawie do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego, nie oznacza bowiem, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony związku małżeńskiego, macierzyństwa i rodzicielstwa.

Na zakończenie powyższych rozważań sąd pragnie zauważyć, że w pełni podziela pogląd organu odwoławczego negujący jednocześnie stanowisko organu pierwszej instancji, iż stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa, w tym wypadku art. 17 ust. 1b u.ś.r. ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba, że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał nie skorzystał z tej możliwości. Wyrok w sprawie sygn. K 38/13 ogłoszono w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie to weszło w życie. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem wspomnianego wyroku jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. (w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności) począwszy od dnia jego ogłoszenia tj. od 23 października 2014 r. Trafnie wobec tego przyjęło Kolegium, że powołany w decyzji organu pierwszej instancji przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.

O kosztach niepłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).

dc