Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 75/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1 pkt 6 tej ustawy i 1.11.11. pkt 1a załącznika do tej ustawy
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 3 ust. 1 i 4, art. 14 ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 1 art. 4 pkt 3, art. 14 ust. 1-7
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Protokolant Anna Tomaka-Magdoń po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 grudnia 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 1807/06 w sprawie ze skargi S.O. "C." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz S.O. "C." kwotę 1800 zł (słownie: tysiąc osiemset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi S.O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w L. z dnia [...] marca 2006 r., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji podał, że organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., art. 92 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.), zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym, pkt 1.11.11 ust 1 lit. a) załącznika do tej ustawy, art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L370 z 31 grudnia 1985 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Nr 3821/85 oraz art. 14 ust. 1 i 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L370 z 31 grudnia 1985 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Nr 3820/85, po rozpatrzeniu odwołania S.O. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2006 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 30.000 złotych. Powodem podjęcia powyższych rozstrzygnięć były wyniki kontroli dokumentacji przedsiębiorstwa za okres od dnia [...] stycznia 2005 r. do dnia [...] marca 2005 r. Organ po przeanalizowaniu materiału dowodowego, w tym protokołu kontroli z dnia [...] lutego 2006 r. oraz okazanej przez przedsiębiorcę ewidencji czasu pracy kierowców i rozkładów jazdy stwierdził, że przedsiębiorca nie okazał 840 wykresówek za kontrolowany okres.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że podlegające kontroli pojazdy zostały fabrycznie wyposażone w urządzenia rejestrujące, których przedsiębiorca nie wymontował i poddaje je legalizacjom. Zdaniem organu, z brzmienia art. 14 ust. 1 i 7 rozporządzenia Nr 3820/85 oraz art. 14 ust. 2 rozporządzenia Nr 3821/85 wynika, iż skoro pojazdy były wyposażone w tachografy, to przedsiębiorca miał obowiązek okazania wykresówek na żądanie inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Organ II instancji podkreślił, że przepis art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85 nie ma zastosowania do kierowców pojazdów wyposażonych w urządzenie rejestrujące używane zgodnie z przepisami rozporządzenia Nr 3821/85, a tym samym całość artykułu traktująca o obowiązku sporządzenia i posiadania harmonogramu pracy nie ma zastosowania, jeżeli pojazd jest w tachograf wyposażony. Zdaniem organu, w każdym takim przypadku przedsiębiorca ma obowiązek używania tachografu zgodnie z rozporządzeniem Nr 3821/85.

W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że dokonana przez organ wykładnia przepisów rozporządzenia nr 3820/85 jest błędna, a skarżący podczas kontroli nie miał obowiązku okazać wykresówek. Odwołując się do art. 3 rozporządzenia Nr 3821/85 stwierdził, że przedsiębiorcy wykonujący regularne krajowe usługi przewozu osób, korzystają ze zwolnienia z instalacji urządzeń rejestrujących, a jeśli urządzenia są zainstalowane (np. fabrycznie), to również z używania tych urządzeń. Podkreślił, że art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85 nie ma zastosowania do kierowców pojazdów wyposażonych w urządzenie rejestrujące używane zgodnie z przepisami rozporządzenia Nr 3821/85. Zdaniem skarżącego, doszło też do naruszenia art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania materiału dowodowego oraz błędną jego ocenę i błędne przyjęcie, że skarżący prawidłowo używał tachografów.

Sąd I instancji uzasadniając uchylenie wydanych w sprawie decyzji przyjął, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny, zaś sporna jest interpretacja przepisów rozporządzenia Nr 3820/85, rozporządzenia Nr 3821/85, ustawy o czasie pracy kierowców oraz rozporządzenia Nr 561/2006. Przywołując treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie Sąd stwierdził, że rozporządzenia te w określonym zakresie dopuszczają dwie alternatywne możliwości rejestracji okresów prowadzenia pojazdu, przerw i okresów odpoczynku kierowców: metodę "uproszczoną" polegającą na sporządzaniu wykazów obowiązków w połączeniu z kopią rozkładu jazdy oraz metodę rejestracji przy pomocy tachografu. Przepis art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85 nie wprowadza zasady, że fakt instalacji tachografu oznacza automatycznie brak możliwości stosowania rejestracji okresów prowadzenia pojazdów przy pomocy wykazów obowiązków i kopii rozkładów jazdy. Fakt instalacji tachografu nie jest równoznaczny z obowiązkiem jego stosowania. Istotna jest bowiem nie tyle instalacja tachografu, ale również jego używanie zgodnie z rozporządzeniem Nr 3821/85. Tylko w takiej sytuacji cele obowiązków określonych w art. 14 ust. 1-6 rozporządzenia Nr 3820/85 będą zrealizowane poprzez rejestrację przy pomocy tachografu i w związku z tym zasadne będzie zwolnienie przedsiębiorcy z tych obowiązków (co czyni art. 14 ust. 7). Wprowadzanie obowiązku, którego niewykonanie jest zagrożone sankcją w drodze interpretacji przepisów jest sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa zarówno polskiego, jak i prawa unijnego.

Sąd podkreślił ponadto, że organ nie przeprowadzając postępowania mającego na celu wyjaśnienie okoliczności dotyczących błędnego przekładu aktu prawnego nie był upoważniony do zastosowania przepisów rozporządzenia Nr 3821/85 w zakresie dotyczącym tej sprawy, a zatem nie mógł wskazać, jako podstawę materialnoprawną odpowiedzialności skarżącego z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy naruszało podstawowe zasady postępowania administracyjnego i również stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdził, że organ rozpoznając ponownie sprawę zastosuje przedstawioną interpretację przepisów i ewentualnie dokona kontroli dokumentacji "uproszczonej" oraz odniesie się do błędu w tłumaczeniu przepisów rozporządzenia.

Mając to na uwadze, Sąd I instancji uchylił wydane w sprawie decyzje na podstawie

art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

II

W skardze kasacyjnej Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżył powyższy wyrok w całości domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, względnie uchylenia wyroku i oddalenia skargi, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 141

§ 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie, w sytuacji, gdy stan faktyczny nie był sporny i naruszenia te nie miały miejsca, a rzeczywistą przyczyną uchylenia decyzji była przyjęta przez Sąd wykładnia prawa materialnego i orzeczenie takie zapaść powinno wyłącznie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Organ zarzucił także naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zwanej dalej p.u.s.a., poprzez uznanie, iż wywody organu, co do wykładni przepisów niezastosowanych w sprawie powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji administracyjnej, co w istocie stanowiło odmowę dokonania oceny prawnej sprawy.

Organ podniósł także zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 14 ust. 1 i 7 i 4 pkt 3 rozporządzenia Nr 3820/85 w związku z art. 3 ust. 1 i 4 rozporządzenia nr 3821/85 i w konsekwencji odmowę zastosowania w sprawie art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym oraz pkt 1.11.11 ust. 1 lit. a) załącznika do tej ustawy.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że Sąd wskazując na naruszenie przepisów dotyczących gromadzenia i oceny dowodów jednocześnie stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny, a powyższa sprzeczność stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 4 pkt 3 rozporządzenia Nr 3820/85 nie był podstawą decyzji, więc wyjaśnienie wątpliwości co do polskiego tłumaczenia tego przepisu nie mieściło się w dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Sąd mógł rozstrzygnąć ten problem w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości, a zaniechanie w tym względzie stanowi naruszenie art. 1 § 1 p.u.s.a. Uchylając decyzje na podstawie art. 145

§ 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd wskazał na nieistniejące naruszenia prawa procesowego.

Uzasadniając z kolei zarzuty naruszenia prawa materialnego organ wskazał na pominięcie przez Sąd I instancji, iż zawarte w preambule rozporządzenia Nr 3820/85 zapisy stanowią tylko potwierdzenie zasady, że przy przewozach regularnych nie jest obowiązkowe stosowanie tachografów. Jednakże skoro tachograf jest w pojeździe zainstalowany, to wówczas ewidencja przezeń prowadzona jest podstawową formą zapisu pracy kierowców. Uproszczone formy ewidencji stosowane są natomiast dla pojazdów nieposiadających tachografów. Organ podniósł, że wprawdzie żaden przepis nie zakazuje instalacji tachografów przy przewozach regularnych, istnieje za to norma, która określa konsekwencje prawne zainstalowania tachografu i jest nią art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85, który stanowi, że wyposażenie pojazdu w tachograf wyłącza uproszczone formy ewidencji czasu pracy kierowców. Zdaniem organu, fakt instalacji tachografu powoduje obowiązek jego używania. Wywodzenie z braku zakazu instalacji tachografów przy przewozach regularnych przyzwolenia na wybór w sposobie ewidencjonowania czasu pracy kierowców w razie zamontowania urządzenia, pozbawione jest podstaw prawnych i pozostaje w sprzeczności z celami rozporządzenia Nr 3821/85. W konkluzji organ stwierdził, że ustanowiony w art. 14 ust. 1 - 6 rozporządzenia Nr 3820/85 oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 3821/85 wyjątek od reguły ewidencjonowania czasu pracy kierowców dotyczy tylko sytuacji, gdy adresaci norm nie posiadają tachografów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną S.O. wniósł o jej oddalenie ustosunkowując się do postawionych w niej zarzutów.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Kontrolując zaskarżony wyrok w jej granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że oceniane orzeczenie odpowiada prawu. Zapadło ono na skutek skargi S.O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za "nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w danym okresie". Użyte w sentencji decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, określenie jest powtórzeniem zapisu zawartego w załączniku do ustawy o transporcie drogowym – 1.11.11. - 1a), w części dotyczącej "Wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem przepisów o czasie pracy". Przywołana jednostka redakcyjna załącznika do ustawy o transporcie drogowym obejmuje "Wykresówki" /1.11.11./, a w punkcie 1a określa wysokość kary pieniężnej za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu, podczas kontroli w przedsiębiorstwie - za każdy dzień pracy kierowcy. Nałożenie decyzją administracyjną kary pieniężnej było efektem ustaleń kontroli w przedsiębiorstwie skarżącego, obejmującej przestrzeganie przepisów o czasie pracy. Nie jest sporna przy tym okoliczność prawna dotycząca braku obowiązku instalowania w pojazdach należących do skarżącego urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Te istotne elementy prawne i faktyczne stanowią podstawę dalszych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 3821/85 – urządzenie rejestrujące jest instalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w państwach członkowskich i są wykorzystywane do przewozu osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85. Możliwość dalszych wyłączeń, jaką wprowadzono art. 3 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia, jako niemająca znaczenia dla rozpoznawanej sprawy, zostanie pominięta w wywodach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Powracając do art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 3821/85 zauważyć należy, że przepis ten wprowadza dwa obowiązki – obowiązek zainstalowania urządzenia rejestrującego i obowiązek jego używania. Konsekwencją obu jest wymóg wprowadzony art. 14 ust. 2 omawianego rozporządzenia, przechowywania wykresówek i wydruków, przez co najmniej rok po ich użyciu i obowiązek okazania wykresówek, wydruków oraz wczytanych danych na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych.

W świetle przytoczonych regulacji prawnych nie budzić powinno wątpliwości to, że w sytuacji, gdy kontrola obejmująca przestrzeganie przepisów o czasie pracy jest prowadzona w przedsiębiorstwie, wyposażonym w pojazdy niepodlegające wyłączeniu z obowiązków, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 3281/85, to nieokazanie wykresówek skutkuje karą pieniężną wymierzoną w oparciu o art. 14 ust. 2 rozporządzenia Nr 3281/85 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, w wysokości określonej zgodnie z 1.11.11. pkt 1a załącznika do tej ustawy.

Z dotychczasowych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika po pierwsze, że obowiązek, o którym mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia Nr 3281/85 odnosi się do podmiotów podlegających reżimowi tego rozporządzenia. Po wtóre, z niespornych ustaleń faktycznych w tym zakresie, wynika, że na skarżącym nie ciążył obowiązek instalowania i użytkowania urządzeń rejestracyjnych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 komentowanego rozporządzenia.

W stanie prawnym miarodajnym dla rozpoznawanej sprawy – a jest nim okres objęty kontrolą – przepisy wspólnotowe wyłączały z obowiązku instalowania urządzeń rejestracyjnych w pojazdach m.in. regularne krajowe usługi przewozu osób /art. 14 ust.1 rozporządzenia Nr 3820/85/. To wyłączenie zawarte było w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 3281/85, w którym to obok art. 14 ust. 1 rozporządzenia Nr 3280/85 powołano także przepis art. 4 tego ostatniego rozporządzenia.

Rozporządzenie Nr 3280/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego w art. 4 wymienia enumeratywnie pojazdy, do których rozporządzenie to nie ma zastosowania. Zestawiając art. 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym z treścią art. 4 rozporządzenia w sprawie harmonizacji niektórych przepisów..., stwierdzić należy, że wymienione w omawianym art. 4 przewozy dokonywane pojazdami wymienionymi w punktach 1 - 13, nie podlegają ani rozporządzeniu Nr 3280/85, ani też rozporządzeniu 3281/85. W punkcie 3 art. 4 rozporządzenia Nr 3280/85 wymieniono przewozy dokonywane pojazdami przeznaczonymi do przewozu osób wykonywanego w ramach usług regularnych, których droga przebiegu przekracza 50 km. W związku z takim brzmieniem przepisu należałoby w rozpoznawanej sprawie przyjąć, że ani przepisy rozporządzenia Nr 3280/85 ani też przepisy rozporządzenia Nr 3281/85 nie mogły być w niej stosowane, a przecież stanowiły podstawę materialnoprawną kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji. Trafnie przy tym wskazał Sąd I instancji, że polskie brzmienie art. 4 pkt 3 rozporządzenia Nr 3280/85 pozostaje w sprzeczności z jego treścią w języku angielskim. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że również w języku francuskim w przepisie tym mowa jest o drodze przebiegu nieprzekraczającej 50 km /ne depasse pas/. W uzasadnieniu ocenianej przez Sąd I instancji decyzji organ w ogóle nie odniósł się do tego newralgicznego problemu prawnego. Zastosował przepisy rozporządzeń wspólnotowych, mimo, że art. 4 pkt 3 rozporządzenia Nr 3280/85 wyłączał ich stosowanie. Już tylko z tego powodu zarzuty skargi kasacyjnej oparte na podstawie, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. są chybione. Z treści art. 107 § 3 k.p.a. wynika dla organu obowiązek uzasadnienia nie tylko faktycznego, ale i prawnego decyzji. Nie można przy tym zgodzić się z kasatorem, że "wątpliwości co do polskiego tłumaczenia przepisu nie mieściło się w dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a." i że wątpliwości te mógł rozstrzygnąć Sąd, a zaniechanie tego było naruszeniem art. 1 § 1 i 2 prawa o ustroju sądów administracyjnych. Wręcz przeciwnie, jeżeli organ stosował przepisy rozporządzeń, których w świetle art. 4 pkt 3 rozporządzenia Nr 3280/85, tak jak on brzmi w wersji opublikowanej w polskim wydaniu, nie mógł stosować, to obowiązkiem organu wynikającym zarówno z art. 7 jak i art. 107 § 3 k.p.a. było odniesienie się do tego podstawowego, w aspekcie podstawy materialnoprawnej decyzji, problemu.

W przywoływanym już wielokrotnie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 3281/85 z obowiązku instalowania i używania urządzeń rejestrujących zwolniono pojazdy, o których mowa w art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) Nr 3280/85. Przepis ten stanowi, że w przypadku regularnych krajowych usług przewozu osób, oraz regularnych międzynarodowych usług przewozu osób, których końcowe punkty tras znajdują się w odległości do 50 km w linii prostej od granicy pomiędzy dwoma Państwami Członkowskimi, i których trasa nie przekracza 100 km, podlegających niniejszemu rozporządzeniu, rozkłady jazdy i wykazy obowiązków są sporządzane przez przedsiębiorstwa. Kolejne jednostki redakcyjne tego przepisu – ust. 2, 3, i 4 dotyczą tego, co powinien zawierać wykaz obowiązków i kto go podpisuje. Z kolei przepis art. 14 ust. 5 nakłada na każdego kierowcę przydzielonego do wykonywania usługi, określonej w ust. 1 obowiązek posiadania wyciągu z wykazu obowiązków i kopie rozkładu jazdy, a art. 14 ust. 6 stanowi, że wykaz obowiązków przechowywany jest przez okres jednego roku po upływie okresu, jaki obejmował. Natomiast w myśl zdania następnego tego przepisu przedsiębiorstwo wydaje wyciąg z wykazu zainteresowanemu kierowcy na jego wniosek. Adresatami obowiązków wynikających z norm prawnych zawartych w omawianym art. 14 ust.1 - 6, są bądź przedsiębiorstwa /ust. 1, 2, 3, 4, i 6/ bądź kierowca przydzielony do wykonywania usługi, przy czym co istotne komentowany przepis zawarty jest w Sekcji "Postępowanie kontrolne i kary". Analiza przytoczonych przepisów pozwala na zaaprobowanie poglądu i Sądu i organu, że rozkład jazdy i wykaz obowiązków są formami ewidencji czasu pracy. Ta dość oczywista konstatacja prowadzi do istotnego wniosku, że w sytuacji, gdy kontrola przestrzegania przepisów o czasie pracy przeprowadzana jest w przedsiębiorstwie świadczącym regularne krajowe usługi przewozu osób, o których mowa w art. 14 ust. 1 rozporządzenia Nr 3820/85, to nieokazanie rozkładów jazdy i wykazu obowiązków skutkować musi nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 14 ust. 6 rozporządzenia Nr 3820/85 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w wysokości obliczonej zgodnie z 1.11.11 lit a załącznika do tej ustawy. Rozkład jazdy i wykaz obowiązków to "dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu", o których mowa w przywołanym 1.11.11. lit a załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Przenosząc dotychczasowe rozważania na ustalony w sprawie stan faktyczny wyeksponować należy to, że na przedsiębiorcę, u którego przeprowadzono kontrolę przestrzegania przepisów o czasie pracy nałożono karę pieniężną za "nieokazanie wykresówek lub dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdów". Tymczasem, jak trafnie spostrzegł Sąd I instancji, orzekające w sprawie organy nie podniosły, "że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzenie kontroli jest niemożliwe lub utrudnione, a nawet nie próbowały prześledzić ewentualnych naruszeń w oparciu o dokumentację jednego kierowcy, by wtedy objąć kontrolą całość dokumentacji" /str. 17 i 18 uzasadnienia wyroku Sądu I instancji/. Naczelny Sąd Administracyjny pogląd ten podziela, a to czyni niezasadnym zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W obrębie tego zarzutu kasator przytoczył jeszcze art. 80 k.p.a., ale z treści pisemnych motywów kontrolowanego orzeczenia wynika, że przepis ten nie stanowił podstawy uchylenia decyzji, a skoro Sąd I instancji nie powołał art. 80 k.p.a. uchylając z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. decyzje, to nie mógł naruszyć tego przepisu.

W oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. postawiono także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Argumentacja obejmująca naruszenie tego przepisu zasadza się na przyjęciu przez kasatora poglądu o błędzie logicznym w rozumowaniu Sądu polegającym na tym, że wpierw Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny, po czym uchyla kontrolowane decyzje przyjmując, że zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z takim rozumieniem pisemnych motywów orzeczenia nie sposób się zgodzić. Bezsporne elementy stanu faktycznego przyjętego przez organ /w tym wypadku nieokazania 840 wykresówek za okres objęty kontrolą/ nie przesądzają o tym, że sprawa administracyjna została należycie wyjaśniona. Tak byłoby wówczas, gdyby owe bezsporne elementy stanu faktycznego skutkowały prawidłową ich subsumcją. Natomiast w sytuacji, gdy organ błędnie uznał, że stan faktyczny odpowiada stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, a Sąd ten błąd wykazał i wskazał przepisy prawa materialnego, które powinny mieć zastosowanie, to dotychczasowe bezsporne elementy stanu faktycznego mogą okazać się niewystarczające dla uznania sprawy administracyjnej za należycie wyjaśnioną. Taka właśnie sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna oparta została także na zarzucie naruszenia prawa materialnego – art. 14 ust. 1 i 7 oraz art. 4 pkt 3 rozporządzenia Nr 3280/85 w zw. z art. 3 ust. 1 i 4 rozporządzenia Nr 3821/85 – poprzez błędną wykładnie tych przepisów skutkującą odmową zastosowania w sprawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym i 1.11.11. pkt 1a załącznika do tej ustawy. Mimo, iż w zarzucie tym przywołano szereg przepisów prawa materialnego, to racje ma kasator, że jego istota sprowadza się do wykładni przepisu art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85.

We wcześniejszych rozważaniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 14 ust. 1 rozporządzenia Nr 3820/85 ma zastosowanie do przedsiębiorców świadczących regularne krajowe usługi przewozu osób, a adresatami obowiązków wynikających z norm prawnych zawartych w omawianym art. 14 ust. 1- 6, są bądź przedsiębiorstwa /ust. 1, 2, 3, 4, i 6/ bądź kierowca przydzielony do wykonywania usługi. W myśl natomiast art. 14 ust. 7 tego rozporządzenia - niniejszy artykuł nie ma zastosowania do kierowców pojazdów wyposażonych w urządzenia rejestrujące używane zgodnie z przepisami rozporządzenia (EWG) nr 3281/85.

Wyłączenie stosowania art. 14 ust. 1 – 6 zawarte w art. 14 ust. 7 komentowanego rozporządzenia, według kasatora oznacza, że wyposażenie pojazdu w tachograf wyłącza uproszczone formy ewidencji czasu pracy kierowców. Strona skarżąca stawia nadto tezę, że z przepisu tego wynika zasada "masz tachograf musisz go używać", przy czym według organu nieistotne jest to, czy instalacja urządzenia rejestrującego jest wynikiem obowiązku prawnego, czy też zainstalowanie tachografu nastąpiło w pojeździe zwolnionym z tego obowiązku. Przeprowadzając wywód prawny oparty w znacznej mierze na wykładni celowościowej wynikającej z preambuły do rozporządzenia Nr 3281/ 85 organ wnoszący skargę kasacyjną w istocie wywodzi, że z okoliczności faktycznej, jaką jest zainstalowanie tachografu w pojeździe wynika obowiązek prawny jego używania i to obowiązek zagrożony sankcją administracyjną.

Z kolei Sąd I instancji nie zgadzając się z poglądem prawnym przyjętym przez organy w kontrolowanych decyzjach, twierdzi, że omawiany przepis nie wprowadza zasady, iż fakt instalacji tachografu oznacza automatycznie brak możliwości stosowania rejestracji okresów prowadzenia pojazdów przy pomocy wykazów obowiązków i kopii rozkładu jazdy. Nadto Sąd wywiódł, że ratio legis art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85 jest nie tyle ograniczenie możliwości stosowania rejestracji okresów prowadzenia pojazdów za pomocą wykazów obowiązków i kopii rozkładu jazdy, ale uniknięcie zbędnego dublowania różnych metod rejestracji okresów prowadzenia pojazdu. Należy jeszcze odnotować i to, że Sąd I instancji stwierdził, że wprowadzenie obowiązku, którego niewykonanie jest zagrożone sankcją w drodze interpretacji przepisów jest sprzeczne z podstawowymi zasadami zarówno prawa polskiego jak i prawa unijnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela to zapatrywanie. Ponadto stwierdza, że wykładnia art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85 dokonana przez organ skarżący jest wykładnią błędną. Przepis ten wyłącza stosowanie art. 14 ust. 1- 6 w stosunku do kierowców pojazdów wyposażonych w urządzenia rejestrujące. Wyłączone nim normy prawne odnoszą się do obowiązków przedsiębiorstwa i obowiązków, jak i uprawnień kierowców /uprawnienie żądania wydania wyciągu, wynikające z art.14 ust. 6/. Aby zatem dokonać prawidłowej wykładni art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85 należy odnieść się do wyłączonych nim przepisów art. 14 ust. 1- 6, a to odniesienie wskazuje, że w sytuacji, gdy pojazd jest wyposażony w urządzenie rejestrujące używane zgodnie z przepisami rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, to ani na przedsiębiorstwie ani na kierowcy nie ciążą obowiązki wynikające z art. 14 ust. 1- 6 rozporządzenia Nr 3820/85. Inaczej rzecz ujmując, obowiązek prawny instalacji i użytkowania urządzeń rejestrujących wynikający z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 3821/85, znosi obowiązki wynikające z art. 14 ust. 1-6 rozporządzenia Nr 3820/85. Jeżeli zatem przedsiębiorca ma obowiązek instalacji w pojeździe tachografu i jego użytkowania, to mocą art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85 nie ma obowiązku sporządzania rozkładów jazdy i wykazów obowiązków. Oczywiście zgodzić się należy z Sądem I instancji, że jeżeli mimo braku prawnego obowiązku przedsiębiorstwo zainstalowało tachografy i używa je zgodnie z przepisami to zapisy z tego urządzenia stanowią dokumentacją wskazującą na przestrzeganie przepisów o czasie pracy. Natomiast jeżeli zainstalowane tachografy nie są użytkowane w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Nr 3821/85, to ustalenia co do przestrzegania przepisów o czasie pracy powinny być prowadzone na podstawie dokumentacji, o której mowa w art. 14 ust. 1 rozporządzenia Nr 3820/85.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85 nie można wywieść obowiązku użytkowania tachografu w sytuacji, gdy nie istniał obowiązek prawny jego instalacji. Zasada przywołana przez stronę skarżącą zamykająca się w twierdzeniu "masz tachograf musisz go używać" została wprowadzona dopiero rozporządzeniem (WE) Nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. W stanie prawnym obowiązującym w rozpoznawanej sprawie wywodzenie jej z art. 14 ust. 7 rozporządzenia Nr 3820/85 było efektem błędnej wykładni tego przepisu. W tym stanie rzeczy i ten zarzut skargi kasacyjnej należy uznać za nieusprawiedliwiony.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) orzekł jak w sentencji.