Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 256/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2009-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par 22
journal: Dz.U. 2006 nr 72 poz 500
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego - tekst jednolity
article: art. 72 par 1 pkt 1, art. 73 par 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. sprawy ze skargi B. [...] S.A. w A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia papierosów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...].01.2009 r., nr [...], 2. stwierdza, że wymienione w pkt 1 decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 1451 (słownie: jeden tysiąc czterysta pięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 27.10.2008 r. B. [...] S.A. z siedzibą w A. (zwana dalej jako: "Spółka") złożyła w Urzędzie Celnym w S. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego AKC-U z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego papierosów do badań w ilości 9.008 szt. opłacając jednocześnie zadeklarowany podatek akcyzowy w wysokości 2.212,00 zł.

Następnie w dniu 23.12.2008 r. Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym w kwocie 32.896,00 zł na podstawie art. 72 § 1 pkt 1

w zw. z art. 73 § 2 pkt 2 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego w S. Spółka w dniu 06.01.2009 r. złożyła korektę deklaracji AKC-U z określoną kwotą podatku akcyzowego w wysokości 0 zł oraz pismo, w którym wyjaśniła, iż z uwagi

na istniejące w § 22 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 kwietnia 2004 r.

w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 72, poz. 500

ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem") zwolnienie, które przysługuje ex lege, uiszczony przez nią podatek akcyzowy jest nienależny.

Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją z dnia [...].01.2009 r.

nr [...] odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego wskazując, że Spółce nie przysługuje prawo do zwolnienia od podatku akcyzowego, a w konsekwencji brak jest też podstaw do stwierdzenia nadpłaty.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Spółka wniosła od niej odwołanie.

Decyzją z dnia [...].04.2009 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Spółka wywiązała się ze wszystkich obowiązków wynikających z nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobu akcyzowego zharmonizowanego z akcyzą zapłaconą na terytorium innego Państwa Członkowskiego. Mimo, iż Spółka w momencie składania deklaracji wiedziała, że nabyte papierosy będą przeznaczone do badań nie skorzystała z przysługującego jej prawa zastosowania zwolnienia od podatku akcyzowego na podstawie § 22 rozporządzenia. Organ wskazał dalej, że Minister Finansów na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 25 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) w celu realizacji między innymi regulacji zawartych w art. 25 ust. 3 ustawy, w rozporządzeniu dopuścił możliwość realizacji zwolnień w różnych formach. Nie tylko poprzez zwolnienie z obowiązku płacenia podatku w momencie powstania obowiązku podatkowego, ale również poprzez zwrot kwoty akcyzy (np.: § 4, § 20 rozporządzenia) lub poprzez obniżenie należnej kwoty akcyzy o kwotę przysługującego zwolnienia (np.: § 12, § 17, § 21 rozporządzenia). Zwolnienie przewidziane w § 22 rozporządzenia realizowane jest poprzez niepłacenie podatku w momencie powstania obowiązku podatkowego o ile podmiot lub wyrób akcyzowy spełnia określone rozporządzeniem warunki do korzystania z tego zwolnienia. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż realizacja zwolnienia poprzez zwrot zapłaconej akcyzy nie jest tożsama z instytucją stwierdzenia nadpłaty określoną w przepisach Ordynacji podatkowej. Zwolnienie realizowane przez zwrot nie polega na wykazaniu, że podatek został zapłacony nienależnie lub w wysokości większej od należnej. Zwrotu akcyzy jako forma zwolnienia jest natomiast dokonywany na pisemny wniosek podatnika, w którym ma wykazać rozliczenie ze zużycia, użycia lub przetworzenia wyrobu akcyzowego, który podlegał zwolnieniu. W niniejszej sprawie podatnik składając deklarację dla podatku akcyzowego dokonał samoobliczenia podatku opierając się na powszechnie obowiązujących w tym czasie przepisach. Zdaniem organu, zapłacony podatek z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego papierosów z akcyzą zapłaconą na terytorium innego Państwa Członkowskiego na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej na mocy przepisu art. 55 ustawy o podatku akcyzowym był należny. Korzystanie z ulgi podatkowej nie jest przymusowe i zależy od woli podatnika. Nieskorzystanie z prawa zwolnienia od podatku nie uprawnia podatnika do stwierdzenia, iż podatek został zapłacony nienależnie.

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, określenie w rozporządzeniu wydanym

na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 25 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym rodzajów zwolnień realizowanych przez niepłacenie podatku lub przez zwrot podatku nie jest naruszeniem postanowień Dyrektywy Rady 95/59/WE oraz 92/12/EWG, lecz realizacją implementowania przepisów UE do ustawodawstwa krajowego. Dyrektywa 95/59/WE nie narzuca formy realizacji zwolnienia, wręcz przeciwnie, wskazuje dwie formy (niepłacenie i zwrot) i zezwala na wewnętrzne uregulowanie kwestii wyboru warunków i formalności zwolnienia przez ustawodawcą krajowego. Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się z zarzutem, iż odmowa stwierdzenia nadpłaty narusza prawo podmiotowe Spółki do zwolnienia, a przez to przepis art. 217 Konstytucji RP. Stwierdził, że rozporządzenie w sprawie zwolnień od podatku w przypadku zwolnień podmiotowych nie wprowadza nowych podmiotów uprawnionych do zwolnienia ani też nie ogranicza.

Nadto organ zauważył, że stosownie do art. 26 ustawy o podatku akcyzowym wyroby akcyzowe zwolnione od podatku objęte są zawieszeniem poboru akcyzy

i na mocy art. 25 ust. 4 ustawy mogą one podlegać szczególnemu nadzorowi podatkowemu. Przepis § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonywania szczególnego nadzoru podatkowego (Dz. U. Nr 65, poz. 598 ze zm.) stanowi, iż wymienione wyroby akcyzowe, które są objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy objęte są szczególnym nadzorem podatkowym. Zapłacenie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobu akcyzowego, wyłącza ten wyrób spod kontroli szczególnego nadzoru podatkowego i uniemożliwia sprawowanie nadzoru nad spełnieniem warunków zwolnienia.

W końcowej części uzasadnienia organ stwierdził ponadto, iż podatnik nie wypełnił warunku zwolnienia określonego w § 22 ust. 1 rozporządzenia dotyczącego prowadzenia ewidencji. Przedstawione "Raporty miesięczne z ewidencji papierosów wpływających do Działu produktu w Składzie Podatkowym - akcyza zapłacona" zawierają tylko część informacji niezbędnych, jakie powinna zawierać ewidencja,

o której mowa w § 22 rozporządzenia. Raport te zawierają wyłącznie wskazanie ilości wyrobów tytoniowych, nie określają natomiast sposobu ich wykorzystania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:

– nieprawidłową wykładnię art. 25 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym w zw. z § 22 rozporządzenia, a przez to naruszenie art. 217 Konstytucji RP oraz art. 11 lit. c) Dyrektywy Rady 95/59/WE z dnia 27 listopada

1995 r. w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe, wpływających

na spożycie wyrobów tytoniowych, oraz art. 22 Dyrektywy Rady 92/12/EWG

z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania,

– art. 26 ustawy o podatku akcyzowym w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonywania szczególnego nadzoru podatkowego oraz

– art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 72 § 1 pkt 1) Ordynacji podatkowej;

– oraz przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów prawa materialnego.

Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa w całości lub, uchylenie w całości powołanych decyzji, jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa materialnego a także przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca została zwolniona z podatku akcyzowego z momentem prawidłowego dokonania wewnątrzwspólnotowego nabycia wyrobu uznanego

na terenie Polski za wyrób akcyzowy i wykazania w prowadzonej ewidencji papierosów ilości i sposobu wykorzystania. Spółka nabyła przedmiotowe wyroby akcyzowe w związku ze zleceniem, jakie otrzymała od spółki z grupy B. [...]

na przeprowadzenie badań laboratoryjnych próbki wyrobu pobranej z rynku. Były

to papierosy dopuszczone do obrotu, a zatem z zapłaconą akcyzą i nabyte poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy. Z tego względu ich przekazanie

do laboratorium Skarżącej było możliwe jedynie poprzez ich nabycie wewnątrzwspólnotowe.

Zdaniem pełnomocnika w przepisie § 22 rozporządzenia zwolniono określone wyroby akcyzowe z określonym przeznaczeniem, nie zaś czynności, zatem zapłata podatku nie powoduje utraty prawa do zwolnienia. Zwolnienie to wynika z przepisu prawa, nie zależy zatem od rodzaju procedury, w której papierosy zostały nabyte/wytworzone. O zastosowaniu zwolnienia decydują łącznie - fakt, iż wyrobem akcyzowym są papierosy oraz ich przeznaczenie. Przeznaczenie papierosów musi zostać wykazane poprzez sposób ich wykorzystania w ewidencji, z której wynikać będzie ich ilość. Spółka mogła zatem skorzystać ze zwolnienia od akcyzy najwcześniej z chwilą wykazania zużycia wyrobów akcyzowych zgodnie

z ich przeznaczeniem, co mogło nastąpić dopiero po ich zużyciu. Zdaniem pełnomocnika przyjęcie interpretacji spornych przepisów proponowanej przez organy podatkowe tj. niepłacenie akcyzy w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym, prowadziłoby do naruszenia art. 55 ustawy o podatku akcyzowym, który nie przewiduje wyjątku od obowiązku zapłaty podatku akcyzowego w terminie 10 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Wywiązanie się natomiast z tego obowiązku nie mogło prowadzić do negatywnego skutku w postaci utraty prawa do zwolnienia od akcyzy wyrobu akcyzowego.

W skardze stwierdzono również, że warunkiem skorzystania ze zwolnienia nie jest zastosowanie procedury zawieszenia poboru akcyzy, ani objęcie szczególnym nadzorem podatkowym. Ewentualne dodatkowe wymagania lub warunki prawne pozostają bez wpływu na realizację podmiotowego prawa do zwolnienia. Nadto, skoro Spółka wykazała wolę skorzystania ze zwolnienia już po zużyciu wyrobów akcyzowych, brak było podstaw do obejmowania ich szczególnym nadzorem podatkowym.

Pełnomocnik podkreślił, iż określenie warunków i formalności, którym podlegać mają zwolnienia i zwroty zgodnie z art. 11 lit. c) Dyrektywy 95/59/WE nie może być rozumiane, jako podstawa do faktycznego ograniczenia prawa

do zwolnienia lub zwrotu podatku akcyzowego. Stanowisko organów podatkowych prowadzi do sytuacji, w której ze zwolnienia mogłoby korzystać wyłącznie wydanie

z krajowego składu podatkowego. Tymczasem, przepis § 22 rozporządzenia, jak również przepisy ustawy o podatku akcyzowym i przepisy Dyrektywy 95/59/WE nie uzależniają prawa do zwolnienia od konkretnego sposobu nabycia lub wytworzenia wyrobów tytoniowych. Interpretacja organów, w ocenie pełnomocnika, narusza też prawo podmiotowe Spółki do zwolnienia, a przez to również art. 217 Konstytucji RP. Pełnomocnik stwierdził, że Konstytucja wprowadza zasadę, iż wszelkie ulgi, w tym przypadku w postaci zwolnienia od akcyzy, mają swoje źródło wyłącznie w ustawie, inaczej mówiąc nie jest możliwe, zarówno na etapie legislacji, jak i wykładni prawa, ograniczanie zakresu przyznanego zwolnienia w akcie rangi podustawowej. Zauważył, iż stanowisko to jest zbieżne z prezentowanym w wyroku WSA

w Warszawie z 05.10.2006 r., III SA/Wa 1776/06.

Zdaniem autora skargi, przeznaczenie nabytych wewnątrzwspólnotowo papierosów do badań jakościowych prowadzonych w laboratorium Spółki potwierdza zaakceptowana przez organy podatkowe dokumentacja wewnątrzwspólnotowego nabycia wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Z comiesięcznych raportów ewidencji papierosów przeznaczonych do badań jakościowych w Składzie Podatkowym wynika, jaka ilość papierosów z zapłaconą akcyzą pozostała

z poprzedniego okresu rozliczeniowego, jaka wpłynęła w danym miesiącu, ile papierosów zużyto, a ile pozostało. Ewidencja była prowadzona w wersji elektronicznej, oddzielnie na każdy miesiąc w pliku programu Excel nazwie "Ewidencja papierosów "nazwa miesiąca". Pliki z ewidencją papierosów przeznaczonych do badań jakościowych w Dziale Produktu w Składzie Podatkowym umieszczono w katalogu H:\DEPARTAMENTAL\Quality\Ewidencja papierosów.

Prawidłowy jest też, w ocenie pełnomocnika, zastosowany w sprawie mechanizm zwrotu w trybie wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty. W tym zakresie autor skargi odwołał się do wyroku WSA w Gliwicach z 01.12.2008 r., sygn. akt III SA/Gl 1156/08.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że sąd administracyjny pierwszej instancji rozstrzyga zawisłą przed nim sprawę w jej granicach i nie jest związany zarzutami

i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia przywoływana

w skrócie "p.p.s.a.").

Zasadniczym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu podatkowego pierwszej instancji stało się dostrzeżone przez Sąd, a nie podniesione w skardze naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Otóż organy podatkowe rozpoznając przedmiotową sprawę nie dostrzegły matarialnoprawnych skutków, które wywołała złożona przez Spółkę w dniu [...].01.2009 r. deklaracja korygująca wysokość zobowiązania podatkowego.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, Spółka w dniu 22.09.2008 r. złożyła

w Urzędzie Celnym w S. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego AKC-U z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego papierosów do badań w ilości 9.600 szt. opłacając jednocześnie zadeklarowany podatek akcyzowy. Następnie, w związku ze złożonym wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, w dniu 06.01.2009 r. Spółka złożyła korektę deklaracji AKC-U z określoną kwotą podatku akcyzowego w wysokości 0 zł.

Obowiązek złożenia w tym przypadku deklaracji uproszczonej wynikał z art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym. Przepis ten stanowi, że gdy podatnik prowadzący działalność gospodarczą nabywa wyroby akcyzowe zharmonizowane

z akcyzą zapłaconą na terytorium państwa członkowskiego na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej na terytorium kraju, jest on obowiązany złożyć deklarację uproszczoną i dokonać zapłaty akcyzy na terytorium kraju

w terminie 10 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy powstaje wówczas z dniem otrzymania wyrobów akcyzowych zharmonizowanych przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia dokonania wysyłki określonej w uproszczonym dokumencie towarzyszącym.

W tym miejscu należy odwołać się do regulacji zawartych w ustawie

z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60

ze zm., dalej w skrócie: "o.p.") dotyczących skutków złożenia deklaracji podatkowej. Zgodnie z art. 21 § 2 tej ustawy, jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają

na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje

w sposób określony w § 1 pkt 1 tj. z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3. Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 3 o.p.). W pełni uzasadniony jest zatem wniosek, iż dopóki deklaracja nie zostanie zastąpiona decyzją organu podatkowego, dopóty to ona wskazuje na wysokość zobowiązania podatkowego.

Taki sam charakter ma korekta deklaracji podatkowej, którą należy traktować jako nową deklarację - w całości zastępującą deklarację pierwotną. Konsekwentnie zatem, jeżeli podatnik złożył korektę deklaracji podatkowej w podatku akcyzowym,

to wynikający z tej korekty podatek jest podatkiem należnym chyba, że właściwy organ podatkowy wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku. Jeżeli organ podatkowy nie zgadza się z wyliczoną przez podatnika w korekcie deklaracji kwotą zobowiązania podatkowego, winien wówczas sam określić to zobowiązanie w decyzji podatkowej, co wynika z art. 21 § 3 o.p. Dopóki organ tego nie uczyni, dopóty nie może przyjąć innego zobowiązania podatkowego, niż wynikające ze złożonej przez podatnika korekty deklaracji.

Powyższe uwagi dotyczą również postępowań wywołanych wnioskiem podatnika o stwierdzenie nadpłaty podatku. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 o.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Chcąc zatem stwierdzić, czy w sprawie występuje nadpłata, należy porównać wysokość zobowiązania podatkowego z kwotą zapłaconego podatku. Jak już wspomniano, wysokość zobowiązania podatkowego wynika ze złożonej przez podatnika deklaracji (korekty deklaracji) chyba, że organ w decyzji określi inną jego wysokość. Zatem niezbędnym elementem postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty jest odniesienie się przez organ podatkowy

do złożonej przez podatnika korekty deklaracji podatkowej i stwierdzenie, czy wynikająca z tej korekty wysokość zobowiązania podatkowego jest prawidłowa, czy też zobowiązanie to należałoby określić w innej wysokości. W sytuacji, gdy organ podatkowy kwestionuje wysokość zobowiązania podatkowego wynikającą

ze skorygowanej deklaracji, to w pierwszej kolejności obowiązany jest określić w decyzji prawidłową wysokość tego zobowiązania. Dopiero to pozwoli rozstrzygnąć kwestię istnienia bądź nieistnienia nadpłaty.

W ocenie Sądu, organ podatkowy może orzec w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego i nadpłaty podatku w jednej decyzji podatkowej (podobnie: wyrok WSA w Warszawie z 21.11.2007 r., III SA/Wa 1703/07). Są to dwa wynikające z jednego stanu faktycznego i ściśle ze sobą powiązane elementy, które nadają się do rozpoznania w jednym postępowaniu podatkowym. Przemawia za tym przepis art. 75 § 3 o.p., z którego wynika, że podatnik (płatnik, inkasent) równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty powinien złożyć skorygowane zeznanie (deklarację). Skoro ustawodawca powiązał złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty z obowiązkiem złożenia skorygowanego zeznania, to trudno przyjąć,

że ocena prawidłowości skorygowanego zeznania powinna być przedmiotem odrębnego postępowania podatkowego, wszczynanego przez organ z urzędu. Przeciwnie, z przepisu art. 75 § 4 o.p. wynika, że to w sprawie wywołanej wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty organ podatkowy ocenia prawidłowość skorygowanej deklaracji.

W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego w B. odmówił podatnikowi stwierdzenia nadpłaty bez uprzedniego zakwestionowania złożonej przez podatnika korekty zeznania podatkowego. W wydanej decyzji organ ten nie określił zobowiązania podatkowego w innej wysokości, niż wynika to z przedmiotowej korekty zeznania. Nie został przez to zniesiony skutek, o którym mowa w pierwszej części przepisu art. 21 § 2 o.p. tj. podatek akcyzowy wynikający z korekty deklaracji uproszczonej jest podatkiem należnym (według korekty deklaracji z 06.01.2009 r. -

0 zł.).

Przepis art. 21 § 2 o.p. wskazuje na materialnoprawne skutki złożenia zeznania (korekty zeznania). Skoro w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji nie skorzystał z kompetencji określenia w drodze decyzji innej wysokości zobowiązania podatkowego, to nie mógł pominąć materialnoprawnego skutku korekty zeznania podatkowego. W konsekwencji organ orzekając o odmowie stwierdzenia nadpłaty, bez uprzedniego określenia zobowiązania podatkowego

w wysokości innej, niż to wynika z złożonej przez podatnika korekty zeznania, postąpił wbrew dyspozycji art. 21 § 2 o.p. Powyższe naruszenie miało niewątpliwe wpływ na wynik sprawy i musiało skutkować uchyleniem decyzji organów obu instancji.

Sąd uznał za zasadny także zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy podatkowe przepisu § 22 rozporządzenia poprzez jego nieprawidłową wykładnię.

Poddając ocenie stanowisko organów w tym zakresie, w pierwszej kolejności należy przedstawić regulacje prawne dotyczące kwestii zwolnienia od podatku akcyzowego wyrobów tytoniowych przeznaczonych do badań. Przepis art. 11 Dyrektywy Rady 95/59/WE z dnia 27.11.1995 r. w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe, wpływających na spożycie wyrobów tytoniowych (Dz.U.UE.L.95.291.40) stanowi, iż zwolnienie od podatku akcyzowego lub zwrot zapłaconego podatku akcyzowego może nastąpić między innymi dla wyrobów tytoniowych, które są wyłącznie przeznaczone do testów naukowych i testów związanych z jakością produktu. W drugim zdaniu tego przepisu stwierdzono,

iż Państwa Członkowskie określą warunki i formalności, którym podlegają wymienione zwolnienia lub zwroty. Zatem Państwo Członkowskie musi wprowadzić zwolnienie dla tej kategorii wyrobów, lecz warunki zwolnienia określa samodzielnie. Wypełniając powyższe zobowiązanie, w przepisie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy

o podatku akcyzowym zapisano, iż zwolnienie od akcyzy stosuje się również, gdy wynika to z przepisów Wspólnoty Europejskiej, z kolei w art. 25 ust. 5 zawarto delegację dla Ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia,

w drodze rozporządzenia, szczegółowego zakresu zwolnień od akcyzy oraz warunków i trybu ich stosowania, uwzględniając specyfikę obrotu wyrobami akcyzowymi, przeznaczenie tych wyrobów oraz możliwość sprawowania szczególnego nadzoru podatkowego, a także wpływ czynników losowych i sił wyższych na powstawanie ubytków wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Należy też dodać, że stosownie do art. 25 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym wskazane zwolnienie może być całkowite lub częściowe, może być realizowane również poprzez zwrot kwoty akcyzy. W oparciu o upoważnienie ustawowe Minister Finansów w rozporządzeniu w § 22 ust. 1 zwolnił od akcyzy wyroby tytoniowe przeznaczone do badań naukowych, laboratoryjnych lub związanych z jakością produktu. W ust. 2 tego paragrafu zastrzeżono, iż zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, ma zastosowanie pod warunkiem, że podmiot uprawniony do zwolnienia będzie prowadził ewidencję pozwalającą na określenie ilości i sposobu wykorzystania wyrobów tytoniowych przeznaczonych do badań naukowych, laboratoryjnych lub związanych z jakością produktu.

Przepis § 22 rozporządzenia przewiduje zatem zasadniczo dwa warunki konieczne do uzyskania przez podatnika prawa do zwolnienia od podatku akcyzowego. Otóż zwolnione są jedynie wyroby tytoniowe przeznaczone do badań naukowych, laboratoryjnych lub związanych z jakością produktu, nadto podmiot uprawniony do zwolnienia musi prowadzić ewidencję pozwalającą na określenie ilości i sposobu wykorzystania wyrobów tytoniowych przeznaczonych do badań naukowych, laboratoryjnych lub związanych z jakością produktu. Spełnienie tych wymogów skutkuje zwolnieniem przedmiotowym wskazanych wyrobów tytoniowych.

Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji zdaje się wskazywać, że warunkiem powyższego zwolnienia jest również objęcie wyrobu zawieszeniem poboru akcyzy oraz poddanie szczególnemu nadzorowi podatkowemu. Rzeczywiście przepis art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym stanowi, że pobór akcyzy od wyrobów akcyzowych zharmonizowanych jest zawieszony, jeżeli wyroby te są zwolnione

od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. Nadto, na mocy art. 25 ust. 4 ww. ustawy, wyroby akcyzowe zwolnione od akcyzy mogą podlegać szczególnemu nadzorowi podatkowemu. Realizacją tego ostatniego przepisu jest § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonywania szczególnego nadzoru podatkowego (Dz. U. Nr 65, poz. 598 ze zm.), zgodnie

z którym szczególnym nadzorem podatkowym są objęte wyroby akcyzowe objęte procedurą zawieszenia poboru podatku akcyzowego min. papierosy. Mając

na względzie te regulacje, należy jednak wyraźnie podkreślić, że ani przepisy ustawy o podatku akcyzowym, ani przepisy rozporządzenia nie stanowią, że zastosowanie tych procedur jest warunkiem uzyskania prawa do zwolnienia z § 22 rozporządzenia. Stanowisko to znajduje potwierdzenie poprzez to, iż prawodawca w przypadkach,

w których uznał, że zastosowanie wskazanych procedur jest warunkiem zwolnienia wyraźnie zastrzegł to w przepisach rozporządzenia (np. § 12 ust. 2 pkt 3, § 24 ust. 2). Trzeba podkreślić, że organy podatkowe nie mogą "domniemywać" warunków zwolnienia, muszą one wynikać wprost z przepisów prawa.

Nie znajduje też uzasadnienia pogląd prezentowany przez pełnomocnika skarżącej Spółki, iż z omawianego zwolnienia można skorzystać dopiero w sytuacji uprzedniego wykorzystania wyrobów tytoniowych zgodnie z przeznaczeniem. Przeczy temu wyraźny zapis ust. 2 § 22 rozporządzenia, iż zwolnienie z ust. 1 ma zastosowanie pod warunkiem, że podmiot uprawniony do zwolnienia "będzie prowadził" stosowną ewidencję. Stąd, poprzez sformułowanie warunku przyszłego, umożliwiono podatnikom skorzystanie ze zwolnienia przed wykorzystaniem wyrobów tytoniowych i przed sporządzeniem ewidencji.

Przede wszystkim należy jednak wskazać, że Sąd nie podziela stanowiska organów podatkowych, iż ze zwolnienia z § 22 rozporządzenia podatnik może skorzystać jedynie w momencie powstania obowiązku podatkowego, a raczej

w terminie do złożenia deklaracji uproszczonej przewidzianej w art. 55 ustawy

o podatku akcyzowym. Nie ma podstaw do stwierdzenia, że w przypadku, gdy podatnik "nie zadeklaruje" skorzystania ze zwolnienia w tym momencie, nie może

z niego skorzystać poprzez skorygowanie pierwotnej deklaracji. Prawo do korekty uprzednio złożonej deklaracji wynika wprost z art. 81 o.p. Organy nie wskazały przepisów, które by w analizowanym przypadku pozbawiały podatnika tego prawa. Złożenie korekty deklaracji ma na celu zmianę wysokości kwoty zobowiązania podatkowego, nie ma przeszkód, by podatnik w ten sposób zrealizował przysługujące mu prawo do zwolnienia od podatku. Dodać należy, iż przepis art. 75 § 2 pkt 1 lit. a o.p. stanowi, iż podatnik, którego zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1, może złożyć wniosek

o stwierdzenie nadpłaty podatku jeżeli w zeznaniach (deklaracjach), o których mowa w art. 73 § 2, wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek albo wykazali nadpłatę

w wysokości mniejszej od należnej. W tym przypadku, zgodnie z § 3 art. 75 o.p. podatnik równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).

Nieprzekonujące są argumenty organów podatkowych wskazujące na różne formy zwolnień stosowane w podatku akcyzowym – zwolnienia realizowane

w momencie powstania obowiązku podatkowego, zwolnienia realizowane poprzez zwrot kwoty akcyzy oraz zwolnienia polegające na obniżeniu należnej kwoty akcyzy o kwotę przysługującego zwolnienia oraz ich przypisanie do poszczególnych zwolnień przewidzianych w rozporządzeniu. Niewątpliwie w analizowanym przypadku mamy do czynienia z klasyczną postacią zwolnienia wyłączającą powstanie zobowiązania podatkowego. Jak już wskazano powyżej, podatnik może skorygować pierwotne samoobliczenie podatku i w ten sposób skorzystać z tej formy zwolnienia. Nie można natomiast utożsamiać sytuacji, w której podatnik chcąc skorzystać z tego zwolnienia składa deklarację korygującą, która zastępuje deklarację pierwotną,

ze zwolnieniem realizowanym poprzez zwrot kwoty akcyzy. W pierwszym przypadku korekta deklaracji skutkuje powstaniem nadpłaty podatku w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 o.p. Składając korektę deklaracji wraz z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatnik nie wnosi natomiast o zastosowanie zwrotu podatku jako formy zwolnienia podatkowego.

Podsumowując należy zatem stwierdzić, że organy podatkowe nieprawidłowo zinterpretowały przepis § 22 rozporządzenia, bowiem skarżąca Spółka mogła skorzystać z tego zwolnienia poprzez złożenie korekty deklaracji uproszczonej.

Odrębną kwestią pozostaje natomiast ocena, czy Spółka spełniła warunki uprawniające do zastosowania zwolnienia. W związku z przyjętą interpretacją § 22 rozporządzenia, organy podatkowe nie badały tego zagadnienia. Zostało ono podniesione jedynie w końcowej części uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Organ ten wskazał, że przedstawione przez podatnika "Raporty miesięczne

z ewidencji papierosów wpływających do Działu produktu w Składzie Podatkowym - akcyza zapłacona" zawierają tylko część informacji niezbędnych, jakie powinna zawierać ewidencja, o której mowa w § 22 rozporządzenia. Raporty te zawierają wyłącznie wskazanie ilości wyrobów tytoniowych, nie określają natomiast sposobu ich wykorzystania. Podejmując tę kwestię dopiero w uzasadnieniu decyzji odwoławczej, organ pozbawił stronę możliwości odniesienia się w toku instancyjnym do podniesionych zarzutów, co prowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wynikającej z art. 127 o.p. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji, mając w szczególności na uwadze wyjaśnienia pełnomocnika Spółki w tym zakresie zawarte w skardze, wszystkie te okoliczności należy poddać ocenie przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę organy podatkowe uwzględnią przedstawioną w wyroku jej ocenę prawną. Wydając decyzję w przedmiocie nadpłaty organy winny rozstrzygnąć w niej również kwestię wysokości zobowiązania podatkowego, uwzględniając wykładnię przepisu § 22 rozporządzenia dokonaną w niniejszym orzeczeniu.

Wobec wskazanych powyżej naruszeń przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. O niewykonalności uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).