Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2156/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6535 Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15, art. 167
journal: Dz.U. 2005 nr 14 poz 114
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych
article: art. 36 ust. 1 , art. 39
journal: Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych (dalej 6 KO) z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Regionalnej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w P. z dnia [...] marca 2011 r. sygn. akt [...] w przedmiocie uznania skarżącego winnym nieumyślnego popełnienia czynu polegającego na zaciągnięciu zobowiązania w kwocie 36.600 zł z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań jednostki sektora finansów publicznych poprzez zawarcie w dniu [...] października 2009 r. umowy nr [...] z wynagrodzeniem 54.900 zł z terminem wykonania usługi do 30 czerwca 2010 r. i wymierzenie mu kary upomnienia.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w P. w dniu [...] listopada 2010 r. skierował do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych w P. zawiadomienie o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych w Urzędzie Miejskim w J.

W toku kontroli gospodarki finansowej Urzędu Miasta, przeprowadzonej w dniach od [...] sierpnia 2010 r. do [...] września 2010 r., ujawniono naruszenie dyscypliny finansów publicznych polegające na zaciągnięciu zobowiązania z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań jednostki sektora finansów publicznych poprzez zawarcie w dniu [...] października 2009 r. umowy nr [...], gdzie wartość wykonania przedmiotu umowy określono na kwotę 54. 900, 00 zł, w sytuacji, kiedy jednostka nie posiadała uchwalonego budżetu na 2010 rok.

Postanowieniem z [...] grudnia 2010 r. Rzecznik Dyscypliny Finansów Publicznych wszczął postępowanie wyjaśniające w toku, którego ustalił, że do wskazanego przez Prezesa RIO czynu naruszającego dyscyplinę finansów publicznych w Urzędzie Miasta J. doszło, a odpowiedzialność za naruszenie ponosi A. P., sprawujący w dacie jego popełnienia funkcję Burmistrza Miasta i Gminy J.

Postępowanie zakończył skierowaniem do Regionalnej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w P. wniosku o ukaranie karą upomnienia A. P. będącego w dacie popełnienia czynu Burmistrzem Miasta i Gminy J. przypisując mu odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 19 ust. 2 ustawy za nieumyślne naruszenie dyscypliny finansów publicznych w rozumieniu przepisów art. 15 ustawy.

W dniu [...] marca 2011 r. Regionalna Komisja Orzekająca: uznała A. P. pełniącego w czasie popełnienia naruszenia dyscypliny finansów publicznych funkcję Burmistrza J. winnym nieumyślnego popełnienia czynu polegającego na zaciągnięciu zobowiązania w kwocie 36.600 zł z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań jednostki sektora finansów publicznych poprzez zawarcie w dniu [...] października 2009 r. umowy nr [...] za wynagrodzeniem 54.900,00 zł z terminem wykonania usługi do 30 czerwca 2010 r. Wskazała, iż w dacie podpisania umowy jednostka nie posiadała uchwalonego budżetu na 2010 r. a tym samym zatwierdzonego planu jednostkowego Urzędu Miejskiego w J. na 2010 r., a zatem zobowiązanie zaciągnięto z naruszeniem przepisów art. 36 ust. 1 i art. 193 ustawy o finansach publicznych obowiązujących w dacie podpisania umowy (art. 46 ust. 1 i art. 261 ustawy o finansach publicznych obowiązującej od 1 stycznia 2010 r.) oraz art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym tj. winnym naruszenia dyscypliny finansów publicznych z art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2005 r. nr 14, poz. 114 ze zm.) i na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 1 wymierzyła mu karę upomnienia oraz na podstawie art. 167 ust. 1 obciążyła kosztami postępowania w wysokości 282, 27 zł stosując do oceny popełnionych czynów przepisy obowiązujące w dacie orzekania, uznając, iż stan prawny obowiązujący w chwili popełnienia czynu nie był dla sprawcy względniejszy.

Komisja przyjęła, że obwiniony podpisując w dniu [...] października 2009 r. umowę nr [...] za wynagrodzeniem 54.900, 00 zł a więc zaciągając zobowiązanie z terminem wykonania usługi – do 30 czerwca 2010 r. zaciągnął zobowiązanie z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań, bowiem w dacie podpisania umowy jednostka nie posiadała uchwalonego budżetu na 2010 r., a tym samym zatwierdzonego planu jednostkowego Urzędu Miejskiego w J. na 2010 r. Na dzień płatności w budżecie Gminy i planie finansowanym jednostki wprawdzie zabezpieczone zostały środki finansowe w pełnej wysokości, jednak ocenione to zostało jedynie, jako działania naprawcze, bowiem zaciągnięcie zobowiązania nastąpiło w chwili podpisania umowy, a nie w chwili dokonania płatności.

Wskazano, iż zaciągniecie przez obwinionego ww. zobowiązania pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 36 ust. 1 i art. 193 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249 poz. 2104 ze zm.) w dacie zaciągnięcia zobowiązania, a w obecnym stanie prawnym art. 46 ust. 1 i art. 261 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240), zgodnie z którymi jednostki sektora finansów publicznych mogą zaciągać zobowiązania do sfinansowania w danym roku do wysokości wynikającej z planu wydatków lub kosztów jednostki pomniejszonej o wydatki na wynagrodzenie i uposażenia, składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, inne składki i opłaty obligatoryjne oraz płatności wynikające z zobowiązań zaciągniętych w latach poprzednich. Limitem wyznaczającym zakres przedmiotowy upoważnienia do zaciągania jest kwota wydatków planowanych na dany cel w budżecie, co oznacza, że kierownik jednostki samorządowej może, w celu realizacji zadań zaciągać zobowiązania pieniężne do wysokości kwot wydatków określonych w zatwierdzonym planie finansowym jednostki.

Komisja Orzekająca przypisała obwinionemu zaciągnięcie zobowiązania z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań jednostki w kwocie 36. 600 zł, bowiem z kwoty 54. 900 zł, wynagrodzenie w kwocie 18.300 zł wypłacono poleceniem przelewu z dnia [...] grudnia 2009 r. Obwiniony zaciągnął zobowiązanie w kwocie 36.600 zł z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań jednostki.

Komisja stwierdziła, iż przedstawiony we wniosku czyn przez niego popełniony ma charakter zawiniony oraz że dopuścił się go nieumyślnie, nie zachowując ostrożności wymaganej w danych okolicznościach.

Mając na uwadze okoliczności popełnienia czynu oraz dotychczasową niekaralność obwinionego Komisja wymierzyła A. P. najniższą z katalogu kar za naruszenie dyscypliny finansów publicznych – karę upomnienia.

Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożył pełnomocnik A. P. wnosząc o uchylenie orzeczenia Regionalnej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. uniewinnienie obwinionego ze względu na okoliczność, że nie zachodzą przesłanki do przypisania mu winy w postaci umyślnej naruszenia dyscypliny finansów publicznych; ewentualnie – w przypadku uznania odwołującego za winnego zarzucanego mu czynu – o uchylenie orzeczenia Regionalnej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych w zakresie wymierzonej kary i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. odstąpienia od wymierzenia kary, ewentualnie – w przypadku zaistnienia przesłanek – o umorzenie postępowania na skutek okoliczności o których mowa w art. 78 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie dopuścił się naruszenia dyscypliny finansów publicznych gdyż w dniu podpisania umowy nr [...], tj. w dniu [...] października 2009 roku Gmina J. posiadała zagwarantowane środki na realizację tej umowy. Projekt budżetu na 2009 rok, zatwierdzony przez Radę Miejską [...] grudnia 2008 roku, przewidywał bowiem w dziale 750, rozdział 75023, paragraf 4390 zagwarantowane środki finansowe na strategię gminy w kwocie 55.930,00 złotych.

Podniósł również, że w dniu [...] października 2009 roku został sporządzony, podpisany przez Dyrektora Wydziału Organizacyjnego Urzędu Miejskiego i złożony do Wydziału Finansów Urzędu Miejskiego przed dniem podpisania umowy nr [...] plan finansowy dochodów i wydatków budżetowych na rok 2010. W planie tym, po stronie wydatków budżetowych w § 43900 uwzględniono zakup usług obejmujących wykonanie ekspertyz, analiz i opinii w tym dotyczących strategii gminy na kwotę 60.000 zł. Na podstawie wyżej wskazanego planu opracowany został projekt budżetu Gminy J. na rok 2010, w którym na opłacenie wydatków związanych ze strategią Gminy przeznaczona została kwota taka jak w planie finansowym, tj. 60.000 złotych. Projekt budżetu gminy Jarocin złożony został do Rady Miejskiej i Regionalnej Izby Obrachunkowej [...] listopada 2009 roku. Budżet Gminy J. na 2010 rok uchwalony został przez Radę Miejską na sesji w dniu [...] grudnia 2009 roku. Kwota przeznaczona na opłacenie wydatków związanych ze strategią gminy zatwierdzona została w takiej wysokości, w jakiej była przewidziana w planie finansowym dochodów i wydatków budżetowych na 2010 rok. Tym samym zobowiązanie zaciągnięte zostało zgodnie z zasadami wskazanymi wart. 36 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (aktualnie art. 46 ust. 1 ustawy z 2009 roku) oraz w art. 193 ustawy o finansach publicznych (aktualnie art. 261 ustawy z 2009 roku), co prowadzi do wniosku, że zobowiązanie zaciągnięte w związku z umową nr 17/2009 nie zostało zaciągnięte z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań jednostki sektora finansów publicznych, w związku, z czym nie można odwołującemu zarzucić nieumyślnego chociażby zawinienia w naruszeniu przepisu art. 15 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Jako okoliczności łagodzące wskazał, iż dostosowując się do zaleceń i wniosków pokontrolnych niezwłocznie podjął czynności w celu usunięcia i naprawy wskazanych w protokole kontrolnym uchybień, a ponadto przez dwie kadencje pełnienia funkcji Burmistrza Jarocina nie postawiono mu nigdy wcześniej zarzutów naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Wskazał też, iż wymierzona kara upomnienia jest zbyt surowa, a w sprawie zachodzą okoliczności łagodzące umożliwiające wymierzenie kary łagodniejszego rodzaju, a nawet odstąpienie od jej wymierzenia.

Orzeczeniem z dnia [...] listopada 2011 r. Główna Komisja Orzekająca w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie Komisji Orzekającej I instancji.

W uzasadnieniu orzeczenia Komisja potwierdziła ustalony w I instancji stan faktyczny i uznała, że skarżący swymi działaniami dopuścił się naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Wskazała, iż zgodnie z art. 19 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, która popełniła czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych określony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, o ile można jej przypisać winę.

Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy, jeżeli osoba nie mając zamiaru popełnienia naruszenia, popełnia je jednak na skutek niezachowania należytej ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia naruszenia przewidywała lub mogła przewidzieć, to sposób jej postępowania jest nieumyślny.

Udowodnienie winy zaś sprowadza się do wskazania na bazie stanu faktycznego, że nie zachowała się w sposób zgodny z prawem, mimo to, że miała taką możliwość. Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest zatem czyn bezprawny oraz zawiniony, określony jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych, tj. wypełniający znamiona przewidziane w jednym z przepisów art. 5-18 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Wskazała, iż stosownie do przepisów art. 193 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych, a w obecnym stanie prawnym art. 261 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych, kierownik samorządowej jednostki budżetowej może w celu realizacji zadań zaciągać zobowiązania pieniężne do wysokości kwot wydatków określonych w zatwierdzonym planie finansowym jednostki.

Obwiniony, podpisując w dniu [...].10.2009 r. umowę na wykonanie objętych nią usług w 2010 roku (do [...] sierpnia.) zaciągnął zobowiązanie. Zakres upoważnienia, o którym mowa w art. 15 przywołanej ustawy określa wysokość przewidzianych w uchwalonym planie finansowym wydatków, bowiem plan finansowy jednostki jest nie tylko limitem wydatków na dany rok, ale jednocześnie limitem zobowiązań, w granicach którego dopuszczalne jest ich zaciągnięcie.

Powoływanie się zaś obwinionego na okoliczność, że budżet Gminy J. na 2010 rok, uchwalony przez Radę Miasta na sesji w dniu [...] grudnia 2009 roku pozostawiał wielkość wydatków, na strategię Gminy na poziomie zaproponowanym w projektowanym planie finansowym dochodów i wydatków na 2010 r., nie ma znaczenia w sprawie, bowiem nie zmienia to faktu, że w dniu podpisywania umowy [...] października 2009, a więc w dniu zaciągnięcia zobowiązania budżetu Gminy na 2010 rok nie było. Nie można też powoływać się że w zatwierdzonym budżecie Gminy J. na 2009 rok ustalono kwotę 1.801.101 zł, do wysokości, której Burmistrz mógł samodzielnie zaciągać zobowiązanie, bowiem upoważnienie zaciągania zobowiązań ograniczono wyłącznie do wydatków na bieżące utrzymanie obiektów i zapewnienie ciągłości usług na rzecz Urzędu Miejskiego w J., w tym między innymi na usługi telekomunikacyjne, dostawę energii elektrycznej, doradztwo prawne, serwis urządzeń i konserwacje. Zlecenie udostępnienia metodologii, przeprowadzenia analiz, debat i warsztatów oraz asysty dla zespołu miejskiego, którego celem będzie opracowanie strategii rozwoju J. nie mieści się więc w kategorii bieżące utrzymanie obiektów i zapewnienie ciągłości usług. Tym samym Komisja Orzekająca zasadnie przyjęła, iż A. P. podpisując umowę na wykonanie wymienionych usług w 2010 roku, wobec braku zatwierdzonego planu finansowego Gminy na 2010 r., przekroczył zakres upoważnienia do zaciągania zobowiązań, przez co dopuścił się naruszenia dyscypliny finansów publicznych określonego w art. 15 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Główna Komisja Orzekająca wskazała też, że w wymierzenie kary upomnienia jest zgodne z art. 35 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Wskazała, że instytucję nadzwyczajnego złagodzenia kary oraz odstąpienia od jej wymierzenia reguluje art. 36 ustawy. Nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpienie od jej wymierzania jest zawsze fakultatywne. Dobrodziejstwo zastosowania tych instytucji nie jest powinnością, ale prawem komisji orzekającej.

Przesłanką zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia jest przypadek zasługujący na szczególne uwzględnienie. Zatem przy ocenie, czy w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wymierzenie kary łagodniejszego rodzaju lub odstąpienie od wymierzenia kary, powinny być brane pod uwagę zarówno charakter i okoliczności czynu, jak również warunki osobiste sprawcy.

Dotychczasowa niekaralność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych nie stanowi zaś samodzielnej przesłanki zastosowania odstąpienia od ukarania.

Również warunki osobiste sprawcy naruszenia, a mianowicie fakt pełnienia funkcji Burmistrza Miasta i Gminy J. przez dwie kadencje nie zasługuje na uwzględnienie skutkujące odstąpieniem od wymierzenia kary, wręcz przeciwnie, okoliczność ta uprawnia do przyjęcia, że obwiniony miał odpowiednie doświadczenie w zarządzaniu jednostką samorządową, przez co miał możliwość uniknięcia naruszenia poprzez podjęcie działań zgodnych z prawem. Obwiniony mógł, bowiem w zawartej umowie umieścić odpowiedni zapis, warunkując wykonanie prac nią objętych od przyznania środków finansowych bądź wystąpić o umieszczenie zaciągniętego zobowiązania na liście zobowiązań nie wygasających z końcem 2009 roku.

Wskazała, że mimo iż czynu obwiniony dopuścił się nieumyślnie, to jednak nie cechuje go znikoma szkodliwość dla ładu finansów publicznych. Główna Komisja dokonała oceny legalności czynu przypisanego obwinionemu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (m. in. art. 46 ust. 1 i art. 261), które określają zasady gospodarowania środkami publicznymi i wskazała, że czyn obwinionego choć w istocie nie spowodował uszczerbku finansów publicznych, to jednak zakłócił ich porządek i naruszył zasady, które regulują gospodarowanie środkami publicznymi.

Przedstawione okoliczności popełnienia czynu nie dają również podstaw do umorzenia postępowania wobec A. P. Wskazano, iż wymierzenie obwinionemu kary upomnienia jest adekwatne do wagi czynu i uwzględnia nieumyślność działania, jak również dotychczasową niekaralność.

W skardze na powyższe orzeczenie, które wpłynęło do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia Regionalnej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w P. w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów:

1) art. 15 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 roku o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych poprzez błędną jego wykładnię i błędne uznanie, że zaciągnął zobowiązanie z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań jednostki sektora finansów publicznych;

2) art. 36 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 roku poprzez jego niezastosowanie;

3) art. 78 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 roku poprzez jego niezastosowanie;

4) art. 6 oraz art. 7 k.p.a., mających istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Główna Komisja Orzekająca wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała dotychczasową argumentację. Odniosła się też szczegółowo do zarzutów sformułowanych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa materialnego w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Badając zaskarżone orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych we wskazanym zakresie Sąd uznał, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego, a w toku postępowania nie zostały naruszone przepisy proceduralne w stopniu mogącym mieć istoty wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności na podkreślenie zasługuje, że zarówno Główna Komisja Orzekająca, jak i Regionalna Komisja Orzekająca w sposób wszechstronny wyjaśniły stan faktyczny sprawy, który nie został przez skarżącego zakwestionowany w toku postępowania administracyjnego, jak i następnie w skardze do Sądu. Również subsumcja tego stanu faktycznego została dokonana prawidłowo, pod właściwą normą prawną.

Zaciągnięcie zobowiązań angażujących środki publiczne wiąże się z odpowiedzialnością prawną m.in. za naruszenie dyscypliny finansów publicznych na podstawie ustawy z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (dalej, jako u.o.n.d.f.p.). Do deliktów finansowych związanych z zaciągnięciem zobowiązań należy m.in. zaciągnięcie zobowiązania bez uprawnienia lub z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązania (art. 15 u.o.n.d.f.p.). W sektorze finansów publicznych zobowiązanie angażujące środki publiczne można zaciągnąć tylko na podstawie stosownego upoważnienia. Zakres upoważnienia rozpatrywać należy w ujęciu podmiotowym i przedmiotowym. Zakres przedmiotowy upoważnienia określany jest wysokością wydatków zaplanowanych w odpowiednim budżecie jednostki samorządu terytorialnego. Upoważnieniem do zaciągnięcia zobowiązania jest zatem kwota wydatków planowanych na dany cel w budżecie.

Zakres podmiotowy wyznacza przede wszystkim ogólna umowa kompetencyjna z art. 44 ustawy o finansach publicznych, obowiązująca w czasie popełnienia czynu (art. 53 ust. 1 nowej ustawy) zgodnie, z którą kierownik jednostki sektora finansów publicznych odpowiada za całość gospodarki finansowej, ale też zakres podmiotowy w zakresie kompetencji organów czy osób może wynikać z innych przepisów – w sprawie przedmiotowej z przepisów ustrojowych dotyczących samorządów gminnych i pracowników samorządowych wyznaczających kompetencje burmistrza. Zakres podmiotowy upoważnienia określa zatem podmiot odpowiadający za całość gospodarki finansowej, a także za zaciąganie zobowiązań angażujących środku publiczne.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżący jako Burmistrz J. był podmiotem odpowiedzialnym za prawidłową gospodarkę finansową gminy i upoważniony był do zaciągania jedynie takich zobowiązań, które mają pokrycie w ustalonych w uchwale budżetowej kwotach wydatków na poszczególne cele. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż A. P. podpisał w dniu [...].10.2009 r. umowę nr [...], za wynagrodzeniem 54.900 zł (a więc zaciągając zobowiązanie) z terminem wykonania usługi – do [...].06.2010 r. W dacie podpisania umowy jednakże jednostka nie posiadała uchwalonego budżetu na 2010 r., a tym samym zatwierdzonego planu jednostkowego Urzędu Miejskiego w J. na 2010 r.

Zaciągnięcie ww. zobowiązania pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 36 ust. 1 i art. 193 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249 poz. 2104 ze zm.), w dacie zaciągnięcia zobowiązania, a w obecnym stanie prawnym art. 46 ust. 1 i art. 261 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 roku Nr 157, poz. 1240), zgodnie z którym jednostki sektora finansów publicznych mogą zaciągnąć zobowiązania do sfinansowania w danym roku do wysokości wynikającej z planu wydatków lub kosztów jednostki, pomniejszonej o wydatki na wynagrodzenia i uposażenia, składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy, inne składki i opłaty obligatoryjne oraz płatności wynikające z zobowiązań zaciągniętych w latach poprzednich. Limitem wyznaczającym zakres przedmiotowy upoważnienia do zaciągania zobowiązań jest kwota wydatków planowanych na dany cel w budżecie, co oznacza, że kierownik jednostki samorządowej może, w celu realizacji zadań, zaciągać zobowiązania pieniężne jedynie do wysokości kwot wydatków określonych w zatwierdzonym planie finansowym jednostki. A. P. działał zatem z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań jednostki w kwocie 36.600 zł (z kwoty 54.900 zł, wynagrodzenie w kwocie 18.300 zł wypłacono poleceniem przelewu dnia [...] grudnia 2009 r.). Zatem zobowiązanie w kwocie 36.600 zł zostało zaciągnięte z przekroczeniem zakresu upoważnienia do zaciągania zobowiązań jednostki.

W dacie podpisania umowy przez obwinionego – Gmina nie posiadała uchwalonego i zatwierdzonego planu finansowego na 2010 rok. Okoliczności powyższych obwiniony, zarówno w składanych przed Komisją Orzekającą wyjaśnieniach, jak i w odwołaniu nie kwestionował. Nie negował również, że w § 10 przywołanej Uchwały, Rada ustaliła kwotę 1.801.101,00 zł, do wysokości której mógł samodzielnie zaciągać zobowiązania zgodnie z załącznikiem Nr 12, w którym wymienione zostały szczegółowe zadania wraz z planowanymi kwotami w latach 2010-2013. W zakresie bieżącego utrzymania obiektów i zapewnienia ciągłości usług na rzecz Urzędu Miejskiego w J., m.in. utrzymania czystości, usług telekomunikacyjnych, dostaw energii elektrycznej, doradztwa prawnego, serwisu urządzeń i konserwacji w latach przyszłych mógł zawierać umowy do kwoty 145.291,00 zł.

Przyznał, że w 2009 roku Rada nie podjęła Uchwały w sprawie wydatków, które nie wygasają z końcem 2009 roku. W tych okolicznościach faktycznych organ był uprawniony do uznania, że A. P. dopuścił się naruszenia dyscypliny finansów publicznych w rozumieniu art. 15 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Wbrew zarzutom skargi Komisja szczegółowo przedstawiła motywy wydanego rozstrzygnięcia, dokonując prawidłowej interpretacji powyższego przepisu. Podała też, co należy rozumieć pod pojęciem zaciągnięcia zobowiązania bez upoważnienia, bądź też z jego przekroczeniem i wywody Komisji w tym zakresie należy uznać za logiczne i wyczerpujące. Zostały one następnie w sposób prawidłowy odniesione do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Stan faktyczny sprawy upoważniał Komisję do uznania, że skarżący w sposób zawiniony naruszył podstawowe przepisy dotyczące gospodarowania publicznymi środkami finansowymi, przy czym zawinienie to miało charakter nieumyślny. Obwiniony nie miał zamiaru popełnienia czynu zabronionego, popełnił go jednak, bowiem w swych działaniach nie zachował wymaganej od niego staranności. Skarżący wiedział, że podpisując w dniu [...].10.2009 r. umowę nr [...], za wynagrodzeniem 54.900 zł z terminem wykonania usługi do 30.06.2010 r. jednostka nie posiadała uchwalonego budżetu na 2010 r., a tym samym zatwierdzonego planu jednostkowego Urzędu Miejskiego w J. na 2010 r.

Zgodnie z art. 19 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, która popełniła czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych określony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, o ile można przypisać jej winę.

Dla stwierdzenia naruszenia istotny jest wyłącznie sam fakt przekroczenia upoważnienia do zaciągnięcia zobowiązania, co oznacza, że nie ma znaczenia, czy zaciągnięte zobowiązanie jest wymagalne, czy też stanie się wymagalne w terminie przyszłym. Powoływanie się więc na okoliczność, że budżet Gminy J. na 2010 rok, uchwalony przez Radę Miasta na sesji w dniu [...] grudnia 2009 roku pozostawiał wielkość wydatków na strategię Gminy na poziomie zaproponowanym w projektowanym planie finansowym dochodów i wydatków na 2010 r., nie ma znaczenia w sprawie, nowiem w dniu podpisywania umowy [...].10.2009 r. a więc w dniu zaciągnięcia zobowiązania nie było budżetu Gminy na 2010 rok.

Na żadnym etapie postępowania skarżący tego faktu nie kwestionował.

Zgodnie z art. 21 ustawy, sprawca popełnia czyn zarówno poprzez działanie lub zaniechanie działania, do którego był obowiązany. Odpowiedzialność jest ponoszona zarówno za umyślne, jak i nieumyślne działania lub zaniechania.

Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy, jeżeli osoba nie mając zamiaru popełnienia naruszenia, popełniła je jednak na skutek niezachowania należytej ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia naruszenia przewidywała lub mogła przewidzieć, to sposób jej postępowania jest nieumyślny.

Udowodnienie winy sprowadza się do wskazania na bazie stanu faktycznego, że nie zachowała się w sposób zgodny z prawem, mimo to, że miała taką możliwość. Naruszeniem dyscypliny finansów publicznych jest zatem czyn bezprawny oraz zawiniony, określony jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych , tj. wypełniający znamiona przewidziane w jednym z przepisów art. 5-18 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.o.n.d.f.p. organ orzekający w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych wymierza karę według swego uznania. Oznacza to, że orzeczenie wymierzające karę ma charakter decyzji uznaniowej. Organ orzeka w granicach określonych w ustawie, uwzględniając skutki i stopień szkodliwości naruszenia dyscypliny finansów publicznych dla finansów publicznych, stopień winy, jak również cele kary w zakresie społecznego oddziaływania oraz cele zapobiegawcze i dyscyplinujące, które ma osiągnąć w stosunku do ukaranego, równocześnie uwzględniając motywy i sposób działania, okoliczności działania lub zaniechania, jak również właściwości, warunki osobiste osoby odpowiedzialnej za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, jej doświadczenie zawodowe, sposób wywiązywania się z obowiązków służbowych oraz zachowanie po naruszeniu dyscypliny finansów publicznych. Art. 36 ust 1 u.o.n.d.f.p. przewiduje w przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, przy wzięciu pod uwagę rodzaju i okoliczności naruszenia dyscypliny finansów publicznych lub właściwości i warunków osobistych sprawcy naruszenia dyscypliny finansów publicznych, wymierzenie mu kary łagodniejszego rodzaju, a nawet odstąpienie od jej wykonania.

Rolą Sądu jest jedynie kontrola, czy uwzględnione zostały wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rodzaj kary lub odstąpienie od jej wymierzenia i czy organ przy ich ocenie nie przekroczył granic swobodnej oceny. W rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do postawienia organowi zarzutu dowolności oceny. Okoliczności sprawy uzasadniały przyjęcie, że naruszenie dyscypliny finansów publicznych, którego dopuścił się skarżący było nieumyślne. Jednakże nadzwyczajne złagodzenie kary lub odstąpienie od jej wymierzenia jest zawsze fakultatywne. Zastosowanie tych instytucji nie jest powinnością, ale prawem Komisji Orzekającej. Uprawnienie do złagodzenia kary leży więc po stronie Komisji Orzekającej, nie można domagać się więc jej automatycznego zastosowania.

Przesłanką zastosowania dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia jest przypadek zasługujący na szczególne uwzględnienie. Zatem przy ocenie, czy w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wymierzenie kary łagodniejszego rodzaju lub odstąpienie od wymierzenia kary, powinny być brane pod uwagę zarówno charakter i okoliczności czynu, jak również warunki osobiste sprawcy.

W rozpoznawanej sprawie komisja zasadnie uznała, że czyn skarżącego nie nosi cech znikomego stopnia szkodliwości dla finansów publicznych, zaś każde naruszenie ładu i zasad finansów publicznych posiada przymiot szkodliwości.

Organ szczegółowo określił na czym polegało naruszenie przepisów, uznał też, że czyn obwinionego w istocie nie spowodował uszczerbku finansów publicznych, lecz zakłócił ich porządek i naruszył zasady, które regulują gospodarowanie środkami publicznymi, a okoliczności, w jakich czyn popełnił nie świadczą o tym, że stopień szkodliwości czynu jest znikomy. Taka sytuacja, w ocenie Sądu upoważniła Organ do wymierzenia sprawcy czynu kary najłagodniejszego rodzaju, to jest kary upomnienia.

Przedstawione okoliczności popełnienia czynu nie dają również podstaw do umorzenia postępowania wobec A. P. Wymierzenie obwinionemu kary upomnienia jest adekwatne do wagi czynu i uwzględnia nieumyślność działania, jak również dotychczasową niekaralność.

Wymiar kary został szczegółowo omówiony, co czyni zarzut naruszenia przepisu art. 36 ust. 1 i 2 oraz 78 ust. 1 pkt 7 u.o.n.d.f.p. niezasadnym. Podkreślić przy tym należy, że uzasadnienie skarżonego orzeczenia spełnia także pozostałe wymogi określone w ww. przepisie, co umożliwiało Sądowi jego kontrolę i pozwoliło odnieść się do zarzutów skargi. Brak jest również podstaw do uznania, że nastąpiło naruszenie przepisów proceduralnych. Rozpoznawanie sprawy w przedmiocie naruszenia dyscypliny finansów publicznych odbyło się w trybie i na zasadach określonych ustawą z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, w związku z czym przepisy kpa nie mają do tych spraw zastosowania.

Stosując przepisy ustawy, organy orzekające w obydwu instancjach wyczerpująco zebrały materiał dowodowy dotyczący rozpoznawanej sprawy oraz dokonały jego wszechstronnej i obiektywnej oceny. Zarówno w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak również przed organem odwoławczym stan faktyczny i prawny został ustalony prawidłowo i zgodnie z obowiązującym prawem.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.