Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 817/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 21 ust. 2, art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: ar. 16 par. 1, art. 154 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia As. sąd. Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2008r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: oddalić skargę /-/ I. Kucznerowicz JH


UZASADNIENIE

IV SA/Po 817/07

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Podstawą wydania tej decyzji były przepisy art. 154 § 1 i 2 kpa, art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 21 ust. 2 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm. dalej zwaną ustawą o kombatantach). Zdaniem organu wniosek Skarżącego o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 kpa nie zasługuje na uwzględnienie.

Art. 16 kpa wyraża zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Stanowi on, że: decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Oznacza to, że wydane w toku postępowania decyzje ostateczne korzystają z domniemania prawidłowości i mogą być wzruszane tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych przepisami prawa, a przepisy te jako wyjątkowe, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt ex-tende nie mogą być interpretowane rozszerzające Jednym z trybów służących wzruszeniu decyzji ostatecznych jest wniosek o zmianę (uchylenie) decyzji ostatecznej w oparciu o interes społeczny lub słuszny interes strony. Art. 154 § 1 kpa stanowi bowiem, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydal, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Rozpatrując całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy uznać należało, że strona nie wykazała, aby za uchyleniem bądź zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Spośród przesłanek zastosowania przywołanego powyżej przepisu spełniona została jedna, a mianowicie ta, że decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich jest ostateczna. Oczywiście słuszny interes strony przemawiałby za przyznaniem uprawnień, ale stosownie do art. 6 kpa wyrażającego zasadę praworządności organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może w takiej sytuacji prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na przyznaniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż przewidziane w przepisach Ustawy o kombatantach..., względnie - gdy okoliczności mające stanowić podstawę takiego rozstrzygnięcia nie zostały udokumentowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (wyrok z dnia 5 października 2004 r. sygn. II SA/Bk 428/04 wskazał, że nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania. Dążenie do zmiany decyzji w oparciu o słuszny interes strony lub interes społeczny może być aktualne w przypadku zmiany okoliczności faktycznych lub zmiany obowiązującego prawa, które nastąpiły po dniu wydania decyzji ostatecznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1991r. sygn. akt II SA 893/91; ONSA 1993/2/33). W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca przedłożył wprawdzie szereg dokumentów na okoliczność jego służby w ruchu oporu podczas II wojny światowej, ale jak to zostanie wykazane w dalszej części uzasadnienia nie mogą one - z przyczyn natury faktycznej i prawnej - skutkować wzruszeniem decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 24 lutego 2005 r. (sygn. akt II SA/Lu 81/05) wskazał, że z uwagi na treść art. 16 § 1 kpa podstawową cechą aktu administracyjnego jest domniemanie jego prawidłowości (trwałości), z czego wynika, iż ostateczna decyzja administracyjna może zostać wzruszona jedynie w trybie i przypadkach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Dla zastosowania trybu uregulowanego przepisem art. 154 § 1 kpa konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek: 1) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania; 2) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony; 3) przepisy prawa nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej, a ocena czy za zmianą lub jej uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 kpa. Dla wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej decyzję ostateczną konieczne jest kumulatywne ziszczenie się wskazanych przesłanek. W niniejszej sprawie po ustaleniu bezspornej kwestii, że decyzja o odmowie przyznania uprawnień jest decyzją ostateczną i nie tworzy prawa najistotniejszego znaczenia nabiera, kwestia odnosząca się do istnienia lub nieistnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które miałyby uzasadniać i przekonywać o konieczności zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej. W tym zakresie organ administracji związany jest brzmieniem art. 6 i 7 kpa, które łącznie ustanawiają zasadę praworządności. Nakazuje ona, iżby organy administracji publicznej prowadząc postępowania działały na podstawie przepisów prawa oraz aby - stojąc na straży praworządności - podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uwagi na powyższe przepisy, w tym głównie ze względu na koniunkcję pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem obywateli nie sposób jest zasadnie oczekiwać, żeby organ administracji publicznej związany przepisami powszechnie obowiązującego prawa mógł je naruszać, bagatelizować i omijać tylko i wyłącznie po to, iżby uczynić zadość przekonaniu zainteresowanego, że jego interes jako strony postępowania jest słuszny i w konfrontacji z nim, obowiązujący porządek prawny musi ustąpić. Tego rodzaju stanowisko zasadzające się na czysto subiektywnych kategoriach nie jest ani trafne, ani też słuszne i z całą pewnością nie koresponduje nie dość, że z obowiązującym stanem prawnym, to również z interesem społecznym.

Jeszcze dalej w ocenie braku dopuszczalności wzruszania w trybie uregulowanym w art. 154 kpa decyzji ostatecznych wydanych w oparciu o przepisy Ustawy o kombatantach... podążył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2007r. (sygn. akt II OSK 232/06, nie publ.). Wskazano tam m. in., że przepis art. 154 kpa jest jednym z trybów nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej. Tak jak wzruszenie decyzji ostatecznej w drodze wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia jej nieważności, dotyczy decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi, tak przepisy art. 154 i 155 kpa dotyczą wzruszenia (uchylenia, zmiany) decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych - nie dotkniętych żadnymi wadami. Jednakże należy mieć na uwadze, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 i 155 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie w tym trybie może być wszczęte tylko z urzędu w stosunku do decyzji ostatecznych nie dotkniętych wadami kwalifikowanymi, przy wydaniu których organ administracji miał pewne luzy decyzyjne, czyli do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, przy wydawaniu których organ jest ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy. Nie do przyjęcia jest pogląd, że w drodze art. 154 kpa można wzruszyć każdą decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Gdyby tak dosłownie rozumieć ten przepis, to w przypadku tzw. decyzji związanych, dochodziłoby do kolizji z art. i 156 § 1 pkt 2 kpa, co byłoby zaprzeczeniem podstawowych reguł wykładni prawa, gdyż wykładnia nie może prowadzić do takich sprzeczności (w ramach jednego aktu prawnego - ustawy - wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2005r., OSK 1667/04). W trybie art. 154 kpa nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie i ta okoliczność powinna być brana pod uwagę w pierwszej kolejności. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 § 1 kpa może przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, tylko w przypadku decyzji uznaniowych, kiedy przy ich wydaniu organ nie jest ściśle związany przepisami prawa (glosa S. Jędrzejewskiego do wyroku NSA z dnia 21.3.1995 r., SA/Po 2119/94, OSP 1996/4/77). W przypadku decyzji związanych w istocie bezprzedmiotowe jest analizowanie, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, bowiem nawet gdyby ustalono, że w/w przesłanki mają miejsce, to zmiana lub uchylenie tej decyzji spowodowałoby wydanie decyzji niezgodnej z prawem, co stanowiłoby w tym przypadku bez wątpienia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Niezależnie nawet od powyższego należy wskazać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że H.K. podczas II wojny światowej prowadził działalność kombatancką opisaną w art. 1 ust. 2 pkt 3 Ustawy o kombatantach.... Zainteresowany we wniosku o przyznanie uprawnień pochodzącym z 1997 roku nie powołał się na tego rodzaju okoliczności wskazując na powojenną służbę wojskową jako na podstawę swojego żądania. Dopiero w spóźnionym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał na swoje kontakty z Armią Krajową podnosząc, że był członkiem organu wartowniczego zorganizowanego przez Armię Krajową i w tym oddziale brał udział w działaniach zbrojnych na terenie Ostrowa Wlkp. Z oświadczenia tego i z dołączonego oświadczenia W.P. - co oczywiste - nie wynikało, że H.K. pełnił służbę w Armii Krajowej lub, że podczas wojny był członkiem jakiejkolwiek organizacji konspiracyjnej (np. harcerskiej). Dodatkowo z oświadczenia W.P. (wbrew twierdzeniu strony) wynikało, że ochotniczy oddział wartowniczy w przejściowym obozie dla jeńców niemieckich współdziałał z Komendą Wojskową Armii Czerwonej, a nie z Armią Krajową. W tej sytuacji twierdzenia strony i świadków zawarte w dokumentach nadesłanych do Urzędu w listopadzie 2003 roku o rzekomym udziale H.K. w operacji Burza w styczniu 1945 roku w Ostrowie Wlkp. i jego wcześniejszej służbie w drużynie harcerskiej im. Bolesława Chrobrego, której drużynowym miał być M.G. nie zasługują na wiarę. Trudno bowiem racjonalnie przyjąć by wnioskodawca, o ile rzeczywiście prowadził działalność kombatancką, składając wniosek o przyznanie uprawnień w 1997 roku, czy następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy mógł pominąć swój udział w ruchu oporu w tak poważnych rozmiarach jakie wynikają z jego życiorysu i oświadczeń świadków.

H.K. odwołał się od powyższej decyzji. Jego zdaniem złożył dwa wnioski. Pierwszy z nich dotyczy służby w Wojsku Polskim po zakończeniu wojny a drugi pełnienia służby w formacjach podziemnych i organizacjach takich jak Armia Krajowa i Szare Szeregi w okresie II Wojny Światowej. H.K. domagał się przywrócenia mu uprawnień kombatanckich bo za tym przemawia interes społeczny i Jego własny.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych na podstawie art. 127 § 3, art. 138§ 1 pkt 1 kpa i art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z [...].

W uzasadnieniu podniesiono, że strona nie wykazała aby za uchyleniem bądź zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Została bowiem spełniona tylko jedna z przesłanek a mianowicie to, że decyzja o odmowie przyznania uprawnie kombatanckich jest ostateczna. Słuszny interes strony przemawiałby za przyznaniem uprawnień ale stosownie do art. 6 kpa organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może w takiej sytuacji prowadzić do dochodzenia prawa polegającego na przyznaniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż przewidziane w przepisach ustawy o kombatantach, względnie - gdy okoliczności mające stanowić podstawę takiego rozstrzygnięcia nie zostały udokumentowane. Niezależnie od tego uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż H.K. podczas II wojny światowej prowadził działalność kombatancką opisaną w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach.

H.K. wniósł skargę na tę decyzję wnosząc o j uchylenie i przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. Zakłócenie w procesie decyzji administracyjnej powstało na skutek niewłaściwego pokierowania przez biuro kombatantów i wysłanie wniosku z zaświadczeniem odbytej służby w wojsku przed 1947 r. Jego zdaniem błędnie pouczono go, że ma wysłać dodatkowy wniosek z rekomendacją ostrowskiego ośrodka AK, na terenie którego prowadził działalność konspiracyjną. Po otrzymaniu rekomendacji skarżący wysłał uzupełniające dokumenty i dlatego powstały dwie decyzje. Nadto Skarżący przedstawił nowe dowody na potwierdzenie swoich twierdzeń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269 ze zm.) i art. 3 § 1 oraz art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 152/02/1270 ze zm. dalej ppsa), sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej.

W niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego.

Z pierwszym wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby wojskowej w Wojsku Polskim od dnia 23.08.1946 r. do dnia 30.09.1948 R. Skarżący wystąpił [...] roku. Decyzją ostateczną z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów odmówił Skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich wskazując, iż służba wojskowa po zakończeniu wojny nie stanowi tytułu przyznania uprawnień przewidzianego przepisami ustawy o kombatantach.

Po raz kolejny Skarżący złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich za udział w procesie tajnego nauczania oraz za udział w walkach z bronią w czasie operacji "Burza" w Ostrowie Wlkp. w dniu [...] listopada 2003 r. Kierownik Urzędu po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] odmówił Skarżącemu przyznania uprawnień komnatankich. W wyniku odwołania decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu uchylił decyzję z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, albowiem organ rozstrzygając sprawę w pierwszej instancji wydał decyzję w trybie zwykłym, w sytuacji, w której sprawa została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] przyznał H.K. uprawnienia kombatanckie z tytułu przewidzianego w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach za okres od stycznia 1942 r. do stycznia 1945 r.

Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] utrzymaną w mocy decyzją z [...] stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] nr [...] jako dotyczącej sprawy poprzednio rozstrzygniętej inna decyzja ostateczną dotyczącej sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 lutego 2007 r. skargę H.K. na ten wyrok oddalił.

W myśl art. 16 § 1 kpa decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Decyzje ostateczne mogą być weryfikowane tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w kodeksie. Skarżący w piśmie z dnia [...] czerwca 2007 r. domagał się rozpatrzenia wniosku w trybie art. 154 kpa.

Zgodnie z art. 154 § 1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Na podstawie art. 154 § 1 kpa mogą być uchylane lub zmienione decyzje ostateczne w rozumieniu art. 16 § 1 kpa. Zastosowanie przepisu art. 154 § 1 kpa wymaga spełnienia łącznego następujących przesłanek:

a) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania,

b) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Organ administracyjny zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której Skarżący nie nabył prawa nie przemawia interes społeczny ani słuszny interes strony. Skarżący nie wykazał bowiem aby za uchyleniem bądź zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes.

Art. 16.kpa wyraża zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Stanowi on, że: decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może "nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Oznacza to, że wydane w toku postępowania decyzje ostateczne korzystają z domniemania prawidłowości i mogą być wzruszane tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych przepisami prawa, a przepisy te jako wyjątkowe, zgodnie z zasadą exceptiones non sunt ex-tende nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Jednym z trybów służących wzruszeniu decyzji ostatecznych jest wniosek o zmianę (uchylenie) decyzji ostatecznej w oparciu o interes społeczny lub słuszny interes strony. Art. 154 § 1 kpa stanowi bowiem, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Rozpatrując całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy uznać należało, że strona nie wykazała, aby za uchyleniem bądź zmianą decyzji przemawiał interes społeczny lub jej słuszny interes. Spośród przesłanek zastosowania przywołanego powyżej przepisu spełniona została jedna, a mianowicie ta, że decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich jest ostateczna. Oczywiście słuszny interes strony przemawiałby za przyznaniem uprawnień, ale stosownie do art. 6 kpa wyrażającego zasadę praworządności organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może w takiej sytuacji prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na przyznaniu zainteresowanej osobie uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż przewidziane w przepisach Ustawy o kombatantach, względnie - gdy okoliczności mające stanowić podstawę takiego rozstrzygnięcia nie zostały udokumentowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (wyrok z dnia 5 października 2004r.; sygn. akt II SA/Bk 428/04) wskazał, że nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania. Dążenie do zmiany decyzji w oparciu o słuszny interes strony lub interes społeczny może być aktualne w przypadku zmiany okoliczności faktycznych lub zmiany obowiązującego prawa, które nastąpiły po dniu wydania decyzji ostatecznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1991r; sygn. akt II SA 893/91; ONSA 1993/2/33). W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca przedłożył wprawdzie szereg dokumentów na okoliczność jego służby w ruchu oporu podczas II wojny światowej, ale nie mogą one - z przyczyn natury faktycznej i prawnej - skutkować wzruszeniem decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 24 lutego 2005 r. (sygn. akt II SA/Lu 81/05) wskazał, że z uwagi na treść art. 16 § 1 kpa podstawową cechą aktu administracyjnego jest domniemanie jego prawidłowości (trwałości), z czego wynika, iż ostateczna decyzja administracyjna może zostać wzruszona jedynie w trybie i przypadkach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Dla zastosowania trybu uregulowanego przepisem art. 154 § 1 kpa konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek: 1) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania; 2) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony; 3) przepisy prawa nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej, a ocena czy za zmianą lub jej uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 kpa. Dla wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej decyzję ostateczną konieczne jest kumulatywne ziszczenie się wskazanych przesłanek. W niniejszej sprawie po ustaleniu bezspornego faktu, że decyzja o odmowie przyznania uprawnień jest decyzją ostateczną i nie tworzy prawa najistotniejszego znaczenia nabiera kwestia odnosząca się do istnienia lub nieistnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, które miałyby uzasadniać i przekonywać o konieczności zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej. W tym zakresie organ administracji związany jest brzmieniem art. 6 i 7 kpa, które łącznie ustanawiają zasadę praworządności. Nakazuje ona, iżby organy administracji publicznej prowadząc postępowania działały na podstawie przepisów prawa oraz aby - stojąc na straży praworządności - podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uwagi na powyższe przepisy, w tym głównie ze względu na koniunkcję pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem obywateli nie sposób jest zasadnie oczekiwać, żeby organ administracji publicznej związany przepisami powszechnie obowiązującego prawa mógł je naruszać, bagatelizować i omijać tylko i wyłącznie po to, iżby uczynić zadość przekonaniu zainteresowanego, że jego interes jako strony postępowania jest słuszny i w konfrontacji z nim, obowiązujący porządek prawny musi ustąpić. Tego rodzaju stanowisko zasadzające się na czysto subiektywnych kategoriach nie jest ani trafne, ani też słuszne i z całą pewnością nie koresponduje nie dość, że z obowiązującym stanem prawnym, to również z interesem społecznym.

Jeszcze dalej w ocenie braku dopuszczalności wzruszania w trybie uregulowanym wart. 154 kpa decyzji ostatecznych wydanych w oparciu o przepisy Ustawy o kombatantach... podążył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2007r. (sygn. akt II OSK 232/06, nie publ.). Wskazano tam m. in., że przepis art. 154 kpa jest jednym z trybów nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej. Tak jak wzruszenie decyzji ostatecznej w drodze wznowienia postępowania, czy też stwierdzenia jej nieważności, dotyczy decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi, tak przepisy art. 154 i 155 kpa dotyczą wzruszenia (uchylenia, zmiany) decyzji dotkniętych wadami niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych - nie dotkniętych żadnymi wadami. Jednakże należy mieć na uwadze, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 i 155 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie w tym trybie może być wszczęte tylko z urzędu w stosunku do decyzji ostatecznych nie dotkniętych wadami kwalifikowanymi, przy wydaniu których organ administracji miał pewne luzy decyzyjne, czyli do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, przy wydawaniu których organ jest ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy. Nie do przyjęcia jest pogląd, że w drodze art. 154 kpa można wzruszyć każdą decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Gdyby tak dosłownie rozumieć ten przepis, to w przypadku tzw. decyzji związanych, dochodziłoby do kolizji z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co byłoby zaprzeczeniem podstawowych reguł wykładni prawa, gdyż wykładnia nie może prowadzić do takich sprzeczności (w ramach jednego aktu prawnego - ustawy - wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2005r., OSK 1667/04). W trybie art. 154 kpa nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie i ta okoliczność powinna być brana pod uwagę w pierwszej kolejności. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 § 1 kpa może przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, tylko w przypadku decyzji uznaniowych, kiedy przy ich wydaniu organ nie jest ściśle związany przepisami prawa (glosa S. Jędrzejewskiego do wyroku NSA z dnia 21.3.1995 r., SA/Po 2119/94, OSP 1996/4/77). W przypadku decyzji związanych w istocie bezprzedmiotowe jest analizowanie, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, bowiem nawet gdyby ustalono, że w/w przesłanki mają miejsce, to zmiana lub uchylenie tej decyzji spowodowałoby wydanie decyzji niezgodnej z prawem, co stanowiłoby w tym przypadku bez wątpienia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Niezależnie nawet od powyższego należy wskazać, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że H.K. podczas II wojny światowej prowadził działalność kombatancką opisaną w art. 1 ust. 2 pkt 3 Ustawy o kombatantach. Zainteresowany we wniosku o przyznanie uprawnień pochodzącym z 1997 roku nie powołał się na tego rodzaju okoliczności wskazując na powojenną służbę wojskową jako na podstawę swojego żądania. Dopiero w spóźnionym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał na swoje kontakty z Armią Krajową podnosząc, że był członkiem organu wartowniczego zorganizowanego przez Armię Krajową i w tym oddziale brał udział w działaniach zbrojnych na terenie Ostrowa Wlkp. Z oświadczenia tego i z dołączonego oświadczenia W.P. - co oczywiste - nie wynikało, że H.K. pełnił służbę w Armii Krajowej lub, że podczas wojny był członkiem jakiejkolwiek organizacji konspiracyjnej (np. harcerskiej). Dodatkowo z oświadczenia W.P. (wbrew twierdzeniu strony) wynikało, że ochotniczy oddział wartowniczy w przejściowym obozie dla jeńców niemieckich współdziałał z Komendą Wojskową Armii Czerwonej, a nie z Armią Krajową. W tej sytuacji twierdzenia strony i świadków zawarte w dokumentach nadesłanych do Urzędu w listopadzie 2003 roku o rzekomym udziale H.K. w operacji Burza w styczniu 1945 roku w Ostrowie Wlkp. i jego wcześniejszej służbie w drużynie harcerskiej im. Bolesława Chrobrego, której drużynowym miał być M.G. nie zasługują na wiarę. Trudno bowiem racjonalnie przyjąć by wnioskodawca, o ile rzeczywiście prowadził działalność kombatancką, składając wniosek o przyznanie uprawnień w 1997 roku, czy następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy mógł pominąć swój udział w ruchu oporu w tak poważnych rozmiarach jakie wynikają z jego życiorysu i oświadczeń świadków (członkostwo w AK już od 1942 roku udział w walkach z bronią w ręku w 1945 roku, udzielanie pomocy więźniom obozu, udział w oddziale Kedywu, ochrona parowozowni, ratowanie książek przed zniszczeniem. Dodatkowo należało zważyć, że w wielkopolskim środowisku Szarych Szeregów nie jest znana działalność drużyny im. Bolesława Chrobrego w Ostrowie Wlkp. (por. pismo Zarządu Głównego Stowarzyszenia Szarych Szeregów z dnia 28 kwietnia 2005r. (L.dz. 264/05 - w aktach K -1180966), z którego wynika, że na podstawie żmudnych i szczegółowych poszukiwań, kontaktów i wywiadów z żyjącymi osobami ze środowisk konspiracji harcerskiej na terenie Wielkopolski (także w Ostrowie Wlkp.) i oświadczenia hm. A.B. (weryfikatora Oddziału Wielkopolskiego) stwierdzono brak wszelkich kontaktów z czasów wojny z osobą M.G. (to jest osobą wskazywaną jako drużynowy]. Dodatkowo należało wskazać, że M.G. i E.B. nie posiadają uprawnień kombatanckich.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) postanowił skargę oddalić.

/-/I.Kucznerowicz

KB/