Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 40/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 179  par. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca),, Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Protokolant: Paweł Poźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie tego samego organu z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w sprawie odmowy A S.A. z/s we W. (dalej: Strona, Skarżąca, Spółka) możliwości zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, tj. dokumentami otrzymanymi z Prokuratury Okręgowej w O. ze śledztwa V [...] i [...], co do których Prokurator nie wyraził zgody na ich udostępnienie.

Z akt sprawy wynika, że Spółka w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z [...] września 2015 r. nr [...] wniosła pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. o udostępnienie do wglądu oraz umożliwienie sporządzenia odpisów z akt postępowania w zakresie materiałów tj. protokołów przesłuchania podejrzanych wymienionych przez Spółkę w złożonym wniosku oraz materiałów otrzymanych z Prokuratury Okręgowej w O. ze śledztwa [...] wyłączonych postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] z akt postępowania z uwagi na interes publiczny w części nie udostępnionej stronie.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy tj. dokumentami otrzymanymi z Prokuratury Okręgowej w O. co do których Prokurator nie wyraził zgody na ich udostępnienie oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podatkowy w oparciu o treść art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2015 r. poz. 613 ze zm.- dalej O.p. ) argumentował, że dokumenty te zostały wyłączone z akt sprawy ze względu na interes publiczny wiążący się z potrzebą zapewnienia prawidłowego przebiegu śledztwa. Nie mogą być zatem udostępnione stronie wskazując na stanowisko Prokuratury, która akta te udostępniła organom podatkowym.

W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie Strona podniosła, że postanowienie narusza zarówno przepis art. 178 § 1 O.p. dający Stronie prawo do wglądu w akta sprawy, robienia z nich notatek, kopii i odpisów, jak i art. 179 § 1 O.p. bowiem organ podatkowy nie wskazał żadnych konkretnych okoliczności przemawiających przeciwko ujawnieniu podatnikowi na tym etapie postępowania części materiałów śledztwa, które są ściśle powiązane z zarzutami stawianymi przez organy podatkowe. Dodatkowo Strona podniosła zarzut naruszenia art. 51 § 3 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do dostępu do dotyczących go dokumentów urzędowych i zbiorów danych.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 179 oraz 239 O.p. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Na wstępie organ podatkowy wskazał, że skoro zasady i warunki wyłączenia jawności określonych dokumentów, a tym samym i praw Strony do wglądu w akta sprawy zostały określone w ustawie jaką jest Ordynacja podatkowa, to bezpodstawne są zarzuty Spółki naruszenia przepisu art. 51 § 3 Konstytucji RP.

W dalszej kolejności wyjaśnił organ podatkowy, że Prokurator Prokuratury Okręgowej w O. wyrażając zgodę na wykorzystanie przez Dyrektora Urzędu Kontroli w O. materiałów ze śledztwa sygn. akt [...] i [...] w postępowaniach podatkowych na podstawie art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego zawarł zastrzeżenie, iż z uwagi na ważny interes publiczny materiałów nie można udostępnić stronom postępowania odwoławczego. Stąd też Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w O. wyłączył jawność otrzymanych dokumentów znajdujących się aktach sprawy otrzymanych z Prokuratury Okręgowej w O. zgromadzonych w ramach śledztw [...] i [...] ze względu na interes publiczny wiążący się z potrzebą zapewnienia prawidłowego przebiegu śledztwa. Wyłączeniem jawności objęte zostały wszystkie dokumenty o udostępnienie których wniosła Skarżąca pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. zatem nie jest możliwe udostępnienie Spółce prawa wglądu do powyższych dokumentów. Podkreślił organ podatkowy, że w toku postępowania odwoławczego występował do Prokuratury Okręgowej w O. o wyrażenie zgody na udostępnienie Stronie spornych dokumentów, zgody tej jednak nie otrzymał ponieważ nie ustała przyczyna uniemożliwiająca udostępnienia tych materiałów Stronie postępowania.

Odnosząc się do zarzutu Spółki w świetle którego organ podatkowy nie wskazał żadnych konkretnych okoliczności przemawiających przeciwko ujawnieniu podatnikowi żądanych materiałów wyjaśnił Dyrektor Izby Skarbowej, że dokumenty których jawność została wyłączona dotyczą osób trzecich i w ocenie Prokuratury Okręgowej w O. wyłączenie ich jawności wobec strony wiąże się z potrzebą zapewnienia prawidłowego postępowania śledztwa. W ocenie organu podatkowego wskazane wyjaśnienie mieści się w pojęciu "ochrony interesu publicznego", o którym mowa w art. 179 § 1 O.p.

Zauważył organ odwoławczy, że nie wszystkie dokumenty przekazane przez Prokuraturę Okręgową w O. ze śledztwa [...] są objęte wyłączeniem ich jawności ze względu na dobro śledztwa. W dniu [...] lipca 2016 r. pełnomocnik Strony zapoznała się z tymi materiałami. Zdaniem organu dowodzi to, że w sytuacji gdy w ocenie Prokuratora ustają przyczyny utajnienia dokumentów istniejące wcześniej w aspekcie prowadzonego postępowania karnego, organ natychmiast utajnione uprzednio dokumenty udostępni Stronie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego i zarzuciła naruszenie art. 123, art. 129, art. 178 § 1 i art. 179 § 1 O.p. art. 51 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (DU nr 62 p.284 z 10 lipca 1993 r.).

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że organ podatkowy w zaskarżonym postanowieniu poza powołaniem się na dobro śledztwa, nie wskazał konkretnych okoliczności przemawiających przeciwko umożliwieniu podatnikowi zapoznania się ze ściśle określoną częścią materiałów śledztwa i to ściśle powiązanych z zarzutami stawianymi przez organy podatkowe. W ocenie Strony organ nie wykazał w jaki sposób poznanie przez Skarżącą treści w/w materiałów i to części jej konkretnie dotyczących miałoby zaszkodzić dobru śledztwa. Dodała Spółka, że skoro organy podatkowe w treści swoich decyzji podały zarówno nazwiska osób przesłuchanych jak i treść ich zeznań, to przeciwko częściowemu ujawnieniu Skarżącej protokołów tych zeznań nie przemawia zarówno ochrona praw osób trzecich, jak i tajemnica śledztwa.

Następnie podniosła Skarżąca, że śledztwo w sprawie [...] trwa już 3 lata a w sprawie [...] trwa 2 lata i brak jest jakichkolwiek danych kiedy zostanie ukończone. Tymczasem postępowanie podatkowe w toku instancji zostało zakończone i to z wykorzystaniem dowodów z którymi Strona nie mogła się zapoznać. Przy czym, co wynika z treści decyzji podatkowej Dyrektora Izby Skarbowej, zeznania złożone przez osoby przesłuchane stanowiły koronny dowód na fakt rzekomego świadomego udziału Skarżącej w przestępstwie karuzeli podatkowej. Strona nie miała zatem faktycznej możliwości ustosunkowania się do tych zeznań i skutecznej obrony w postępowaniu, co stanowi naruszenie nie tylko podstawowych praw podatnika określonych przepisami art. 123, art. 129, art. 178 i art. 179 § 1 O.p., ale także podstawowych praw obywatelskich w szczególności określonych przepisem art. 51 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1369) – w skrócie p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w szczególności powołanych w skardze przepisów o postępowaniu. Zgodnie z art. 178 § 1 O.p. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.

Cytowany przepis, jak słusznie dostrzega organ podatkowy nakłada na organ podatkowy obowiązek umożliwienia stronie wglądu do akt sprawy, co jest bezpośrednio związane z dwiema zasadami postępowania podatkowego, tj. zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.) oraz zasadą jawności postępowania dla strony (art. 129 O.p.).

Odstępstwo od tych zasad uregulowane jest w art. 179 § 1 O.p., który stanowi, iż przepisów art. 178 O.p. nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

W rozpoznawanej sprawie Prokurator Prokuratury Okręgowej w O. wyrażając zgodę na wykorzystanie przez Dyrektora Urzędu Kontroli w O. materiałów ze śledztwa sygn. akt [...] i [...] w postępowaniach podatkowych na podstawie art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego zawarł zastrzeżenie, iż z uwagi na ważny interes publiczny materiałów nie można udostępnić stronom postepowania odwoławczego. Stąd też Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w O. wyłączył jawność otrzymanych dokumentów znajdujących się aktach sprawy otrzymanych z Prokuratury Okręgowej w O. zgromadzonych w ramach śledztw [...] i [...] ze względu na interes publiczny wiążący się z potrzebą zapewnienia prawidłowego przebiegu śledztwa. Wyłączeniem jawności objęte zostały wszystkie dokumenty o udostępnienie których wniosła Skarżąca pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. zatem nie jest możliwe udostępnienie Spółce prawa wglądu do powyższych dokumentów.

W ocenie Sądu zasadnie wskazał organ podatkowy na ochronę interesu publicznego, rozumianego w istocie jako dobro prowadzonego przez Prokuraturę śledztwa, czy jako ochrona takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.

Należy zauważyć, że dokumenty, których jawność została wobec strony wyłączona dotycząc osób trzecich i jak wskazała Prokuratura służy zapewnieniu prawidłowego przebiegu postępowania karnego. Nie wszystkie dokumenty przekazane przez Prokuraturę są objęte wyłączeniem, co dodatkowo potwierdza że wyłączeniem zostały objęte tylko te materiały, które według Prokuratury nie mogą być na tym etapie postępowania ujawnione. Ocena w tym zakresie niewątpliwie należy do Prokuratury. Sąd podzielił zatem stanowisko organu podatkowego, iż odmawiając Stronie zapoznania się z materiałami zgromadzonymi przez Prokuraturę Okręgową w O. organ podatkowy nie naruszył zasad postępowania przewidzianych w art. 123 § 1 O.p. (prawo do czynnego udziału w postępowaniu), art. 129 O.p. (zasada jawności postępowania wobec strony).

Nie ma także racji Strona zarzucając naruszenie przepisu art. 51 ust. 3 Konstytucji RP który wskazuje, że każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa przewiduje ustawa. Zatem nawet gdyby przyjąć, że akta Prokuratury są zbiorem dokumentów o jakich mowa w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, co nie jest oczywiste, a na pewno nie odnosi się do wszystkich dokumentów, to ustawa zarówno przepis art. 156 § 5 K.p.k. jak i art. 179 O.p. przewiduje możliwość wyłączenia wobec strony jawności takich dokumentów co należy zauważyć wyłączenie to jest jedynie czasowe albowiem zakończenie postępowania przez Prokuraturę spowoduje, że te przesłanki wyłączenia jawności wobec Strony mogą stracić aktualność.

W ocenie Sądu nie było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

Należy jednak wskazać, że czym innym jest postępowanie procesowe dotyczące zasadności wyłączenia jawności dokumentów wobec Strony postępowania podatkowego, a czym innym ocena czy w ramach postępowania podatkowego Strona miała możliwość odniesienia się do dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Takiej oceny Sąd nie może dokonać w ramach niniejszego postępowania, wykracza to bowiem poza zakres przedmiotu zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.