Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2163/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 105 pkt 10
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca), Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant Katarzyna Skurzyńska, referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Służby Celnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] zwalniającą funkcjonariusza celnego B.P. ze służby w Służbie Celnej.

Z akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:

Pismem z dnia [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w B. zawiadomił B.P. o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. zwolnił B.P. ze służby w Izbie Celnej w B. pełnionej w Urzędzie Celnym Z.

Szef Służby Celnej, po rozparzeniu odwołania wymienionej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...], wydaną na podstawie art. 105 pkt 10 oraz art. 188 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U Nr 168, poz. 1323) zwolnił B.P. ze służby w Izbie Celnej w B. z dniem doręczenia decyzji, które nastąpiło [...] grudnia 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wykazał, że na skutek wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego została ona zawieszona w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] na okres od dnia [...] sierpnia 2008 r. do dnia [...] listopada 2008 r. Okres zawieszenia został kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego. B.P. pozostawała zawieszona w pełnieniu obowiązków służbowych od [...] sierpnia 2008 r., czyli ponad 12 miesięcy, zawieszenie miało charakter ciągły i związane było z prowadzonym przeciwko niej postępowaniem karnym, a przyczyna będąca podstawą zawieszenia nie ustala. Dyrektor Izby Celnej w B. uznał, iż w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, a zatem uzasadnionym było podjęcie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze Służby Celnej. Organ I instancji wskazał ponadto na negatywne konsekwencje długotrwałego zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych dla Służby Celnej. Prawidłowa i terminowa realizacja nałożonych na Służbę Celną zadań wymaga jak najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów. Ponadto organ I instancji przedstawił sytuację kadrową w Urzędzie Celnym w Z., wskazując na duże braki kadrowe związane z zawieszeniem funkcjonariuszy w pełnieniu obowiązków służbowych, co w konsekwencji spowodowało blokadę etatu uniemożliwiającą jego obsadzenie przez inną osobę oraz dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy. Dodatkowo Dyrektor Izby Celnej w B. zwrócił uwagę na aspekt finansowy związany ze sprawą zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy celnych, w postaci obowiązku wypłacania w okresie długotrwałego zawieszenia 50 % uposażenia funkcjonariusza celnego.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego stanowiącego postawę wydania kwestionowanej decyzji.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, Szef Służby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i w motywach rozstrzygnięcia podniósł, iż ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ustala obligatoryjne (art.104) i fakultatywne (art.105) przesłanki zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby. Jedną z przyczyn fakultatywnego zwolnienia, jest zgodnie z przepisem art. 105 pkt 10 ustawy, upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.

W niniejszej zaś sprawie bezspornym jest, iż upłynął okres dwunastomiesięcznego zawieszenia B.P., w pełnieniu obowiązków służbowych. Funkcjonariusz zawieszony został bowiem w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] sierpnia 2008 r. na okres 3 miesięcy, a następnie decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. przedłużono okres zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego. Zatem w przedmiotowej sprawie, na dzień wydania decyzji o zwolnieniu ze służby B.P., istniała przesłanka wymagana przepisem art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej stanowiącym podstawę prawną skarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, iż przyczyną zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych było przedstawienie B.P. zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 228 § 1 kk. w zw. z art. 12 kk. w zw. z art. 65 § 1 kk. Z pisma Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] września 2010 r. wynika, iż sprawa [...] dotycząca B.P. nie została zakończona. Bezspornie przyczyna zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza nie ustała, a zatem druga przesłanka wymagana przez przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej została spełniona.

W ocenie organu II instancji skarżona decyzja, mająca charakter fakultatywny, nie daje również podstaw do stwierdzenia dowolności działań Dyrektora Izby Celnej w B. Organ I instancji wykazał bowiem, że zawieszenie w obowiązkach służbowych odwołującej, poprzez "blokadę etatu" związaną z jednoczesnym odsunięciem od wykonywania czynności służbowych, powoduje utrudnienia w pracy w Izbie Celne w B. oraz podległych jej jednostkach organizacyjnych. Istniejące niedobory kadrowe w stosunku do planowanej obsady praktycznie uległy dodatkowemu zwiększeniu wskutek zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy. Organ powołał się na ustalenia zawarte w protokole ze spotkania kadry kierowniczej w dniu [...] czerwca 2009 r., w którym wskazano, iż sytuacja kadrowa w Izbie Celnej w B. na dzień [...] czerwca 2009 r. wynosiła 1615 funkcjonariuszy, 76 osób w służbie cywilnej i 35 osób obsługi, w tym 121 funkcjonariuszy celnych zawieszonych i 343 funkcjonariuszy w służbie przygotowawczej. W szczególnie trudnym położeniu ze względu na obsadę etatową znajdował się Urząd Celny w Z. Na liczbę 621 funkcjonariuszy celnych w tym Urzędzie 86 funkcjonariuszy zostało zawieszonych w pełnieniu obowiązków służbowych. Jak wynika z pisma Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] sierpnia 2010 r. braki kadrowe Oddziału Celnego w D., czyli oddziału, w którym przed zawieszeniem pełniła służbę odwołująca, na koniec 2008 r. kształtowały się na poziomie od 2 do 5 etatów, natomiast w 2010 r. średnio na poziomie 10 etatów. Istniejąca sytuacja spowodowała konieczność zlecania dodatkowych zadań, przypisanych do etatów funkcjonariuszy zawieszonych, innym osobom pełniącym służbę, zaś w dalszej konsekwencji do dezorganizacji pracy i niemożności właściwego wykonywania nałożonych na Służbę Celną zadań. Tymczasem przepisy ustawy o Służby Celnej nie przewidują możliwości pełnienia służby przez innego funkcjonariusza, który byłby przyjmowany na zastępstwo funkcjonariusza nie mogącego pełnić służby.

W ocenie Szefa Służby Celnej uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, nie daje podstaw do stwierdzenia dowolności działań organu. W sytuacji bowiem trwającego ponad 27 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych oraz w zestawieniu z wykazanymi przez organ I instancji problemami kadrowo-organizacyjnymi związanymi z nie wykonywaniem przez odwołującą obowiązków służbowych, Dyrektor Izby Celnej w B. dokonał zasadnego rozstrzygnięcia w sprawie i słusznie ocenił, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, że jedynie dalsze przedłużanie zawieszenia funkcjonariusza celnego w obowiązkach służbowych byłoby w tej sytuacji niecelowe i sprzeczne z interesem służby.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania organ odwoławczy stwierdził, iż takowe nie miały miejsca. Organ uznał za niezasadny zarzut pozbawienia odwołującej możliwości zapoznania się ze wszystkimi akrami sprawy oraz zarzut braku wyłączenia przez organ I instancji funkcjonariusza prowadzącego postępowanie w sprawie zwolnienia odwołującej ze Służby Celnej. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również wad decyzji określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. i nie stwierdził naruszenia art. 110 k.p.a.

Z powyższych względów Szef Służby Celnej uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana przez Dyrektora Izby Celnej w B. zgodnie z prawem, nie zawiera cech dowolności, przez co mieści się w granicach uznania administracyjnego.

Decyzja Szefa Służby Celnej z dnia [...] lipca 2011 r. stała się przedmiotem skargi B.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżącą zarzuciła decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) poprzez:

a) błędne jego zastosowanie - wydanie zaskarżonej decyzji, mimo że w obrocie prawnym istniała decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2008 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, co narusza zasadę zaufania obywateli do państwa;

b) wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego; ewentualnie:

c) błędną wykładnię - uznanie, że zwolnienie ze służby w trybie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej może nastąpić, mimo zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego i dalszego istnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" wskazanej w przepisie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej; wskutek powyższego wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem praw podmiotowych skarżącej, wynikających z decyzji o zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków służbowych.

Ponadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 6, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez:

a) ograniczenie się organu do wykorzystania schematu uzasadnienia z innych podobnych postępowań i stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, że Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy bez jakiegokolwiek wskazania przez organ administracji publicznej na jakich to dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez stronę skarżącą dowodom,

b) brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji, w szczególności zakresie elementów dotyczących uznania administracyjnego,

c) brak udowodnienia, że wskazywany, jako przyczyna zwolnienia, fakt ‚"blokowania etatów" stanowi rzeczywisty i racjonalny powód zwolnienia, a nadto brak rozważenia w tym aspekcie słusznego interesu skarżącej;

2) art. 7 k.p.a. poprzez brak realizacji zasady proporcjonalności; organ nie realizował uznania administracyjnego w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, podczas gdy organ, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków;

3) art. 130 § 1 i 2 oraz 108 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie faktu naruszenia przez organ I instancji zasady niewykonalności decyzji nieostatecznych, tj. dokonanie zwolnienia skarżącego ze służby celnej z dniem doręczenia decyzji nieostatecznej.

Zarzucając powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiony został stan faktyczny sprawy. Podniesiono, iż decyzja została wydana z przekroczeniem uznania administracyjnego. Decyzja o zwolnieniu skarżącej ze służby jest bowiem sprzeczna z decyzją o przedłużeniu okresu zawieszenia.

W ocenie skarżącej organ zobowiązany był do dokładnego zbadania stanu faktycznego, przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz badania kryteriów odnoszących się do strony pod kątem wyważenia słusznego interesu obywateli oraz interesu strony. W rozpoznawanej sprawie zaś wzięto jedynie pod rozwagę interes społeczny bez rozważenia interesu skarżącej.

Strona skarżąca stwierdziła, że skoro ustawodawca zdefiniował uzasadnione przypadki przedłużenia zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego to przewidywał, iż w drodze poszanowania dla domniemania niewinności, część funkcjonariuszy pozostanie w Służbie Celnej.

Nadto skarżąca podkreśliła, że zaprzeczeniem istoty postępowania administracyjnego oraz rażącym naruszeniem prawdy obiektywnej jest rozpatrywanie określonej grupy spraw, nawet jeśli są podobne według określonego schematu.

W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.

Treść tego przepisu wskazuje, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, świadczy o tym zawarte w analizowanym przepisie sformułowanie "można zwolnić". Decyzja taka wprawdzie pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 k.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej.

Jak wynika z treści powołanego powyżej przepisu, zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby jest możliwe w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Regulacja ta wskazuje na istnienie dwóch przesłanek, jakie muszą wystąpić, by możliwym było podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby. Pierwsza z przesłanek to upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, druga natomiast to nieustąpienie przyczyn, które stanowiły podstawę zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Łączne spełnienie obu przesłanek pozwala na zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca została w dniu [...] sierpnia 2008 r. zawieszona w pełnieniu obowiązków służbowych na okres 3 miesięcy, w związku z prowadzonym przez Prokuraturę Apelacyjną w L. śledztwem, sygn. akt [...], w którym przedstawiono jej zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. Następnie Dyrektora Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. przedłużył okres zawieszenia do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko skarżącej postępowania karnego.

Nie ulega więc wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie upłynął okres dwunastu miesięcy zawieszenia, o którym mowa w art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a więc została spełniona pierwsza z przesłanek. Nie kwestionowanym jest, że nie ustąpiła przyczyna będąca podstawą zawieszenia. W czasie wydania zaskarżonej decyzji postępowanie karne nie zostało zakończone. Sąd Rejonowy w C. nie wyznaczył jeszcze terminu rozprawy w sprawie o sygn. akt [...].

Rozważeniu więc podlega, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego przy stosowaniu powyższego przepisu, co zarzuca autor skargi.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się takiego naruszenia w treści zaskarżonej decyzji. Szef Służby Celnej miał na względzie interes funkcjonariusza celnego, jednak wydając zaskarżone rozstrzygnięcie przyznał prymat interesowi społecznemu. Istotnym jest, że powyższe rozstrzygnięcie nie naruszyło zasady proporcjonalności. Organy celne w sposób szczegółowy przeprowadziły postępowanie dowodowe, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a swoje rozstrzygnięcia wydały w oparciu o przepis prawa i po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego, co czyni niezasadnym zarzuty skargi poczynione w tym zakresie. W aktach sprawy zgromadzono materiał dowodowy świadczący o trudnej sytuacji kadrowej w Izbie Celnej w B., a okoliczność ta znalazła swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i była okolicznością rozważaną przez organ przy podejmowaniu decyzji w kontekście ochrony interesu społecznego. Logicznym jest, iż fakt zawieszenia funkcjonariusza celnego w wykonywaniu swych obowiązków prowadzi do faktycznej blokady etatu, co niezasadnie usiłuje kwestionować w treści skargi pełnomocnik skarżącej.

Organ nie naruszył granic uznania przy wydaniu kontrolowanej decyzji. Nie można bowiem skutecznie zakwestionować, że w takiej sytuacji faktycznej, związanej z pilnymi potrzebami kadrowymi, należało przyznać prymat interesowi społecznemu przed interesem skarżącej. Organ wydający decyzję w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby rozważał względy interesu społecznego przejawiającego się w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której skarżąca pełniła służbę, kiedy to przedłużająca się nieobecność funkcjonariusza dezorganizowała pracę w jednostce. Należy przede wszystkim dostrzec, iż wschodnia granica Polski, stanowi obecnie zewnętrzną granicę Unii Europejskiej, co wydatnie wpływa na zwiększenie obowiązków Służby Celnej. Zwiększeniu uległ zarówno zakres kontroli towarów celnych na zewnętrznej granicy europejskiego obszaru celnego wykonywanych przez funkcjonariuszy celnych, jak też zakres obowiązków dotyczących nadzoru wykonywanego nad funkcjonariuszami przez określone organy służby celnej. Działania te polegają także na planowaniu i organizowaniu obowiązków służbowych w sposób wpływający na efektywne wykorzystanie etatów. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy jest długotrwałe zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych niektórych funkcjonariuszy blokujących etaty i uniemożliwiających w konsekwencji zatrudnienie na ich miejscach innych osób. Wymusza to ponadto dodatkowe obciążenie pracą innych funkcjonariuszy i w znacznym stopniu wpływa na dezorganizację pracy. Okoliczności te czynią bezpodstawnymi zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów o postępowaniu oraz zarzut wydania decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

Pozbawionym podstaw jest zarzut naruszenia art. 105 ust. 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez jego błędne zastosowanie z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, co zdaniem skarżącej doprowadziło do pozostawania w obrocie prawnym dwóch sprzecznych ze sobą decyzji. Zauważyć należy, że decyzje o zawieszeniu zostały wydane w oparciu o art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 156, poz. 1641 z 2004 r.). Ostatni z powołanych ustępów art. 23 tej ustawy pozwalał, aby w szczególnie uzasadnionych wypadkach okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych można było przedłużyć do czasu zakończenia postępowania karnego. Choć ustawodawca nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku", to jednak, nawiązując w treści tego przepisu do prowadzonego postępowania karnego, wskazał pośrednio na przesłankę do dalszego trwania zawieszenia funkcjonariusza celnego w pełnieniu obowiązków służbowych, określając tym samym, że okres ten może zostać przedłużony do czasu jego zakończenia. Z uwagi na różnorodność sytuacji faktycznych, w tym zwłaszcza zarzutów, jakie mogą być stawiane w postępowaniach karnych wobec funkcjonariuszy celnych, użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" jest w pełni uzasadnione. Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem organom Służby Celnej na odpowiednią ocenę zarówno samego faktu prowadzenia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, jak i charakteru stawianego mu w tym postępowaniu zarzutu, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych.

Podkreślić jednak należy, że wbrew twierdzeniom skargi istnieje ścisły związek pomiędzy zawieszeniem postępowania, a zwolnieniem ze służby w oparciu o art. 105 ust.10. Przepis ten bowiem, o czym już była mowa, uzależnia zwolnienie ze służby od istnienia określonego czasu zawieszenia w wykonywaniu obowiązków służbowych i braku ustania przyczyny tego zawieszenia. Analiza powyższej jednostki redakcyjnej prowadzi więc wprost do wniosku, iż decyzje te się nie wykluczają, a wręcz przeciwnie, wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby uwarunkowane jest istnieniem decyzji o zawieszeniu.

Okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych nie jest okresem gwarancyjnym, w którym funkcjonariusz objęty jest ochroną przed zwolnieniem ze służby, aż do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia jego sprawy. Zarówno poprzednio obowiązujące przepisy ustawy o Służbie Celnej (a więc przepisy obowiązujące w chwili przedłużania skarżącej zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego), jak i obecnie obowiązujące uregulowania ustawy o Służbie Celnej pozwalają właściwym organom zwolnić funkcjonariusza nawet wówczas, gdy nie zostało zakończone postępowanie karne, będące podstawą zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Ustawodawca wprowadził w ten sposób możliwość podjęcia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, wobec którego postępowanie karne, pomimo upływu 12 miesięcy, wciąż trwa, wskazał na ewentualność rozwiązania takiej sytuacji, pozostawiając w tym względzie swobodę organom Służby Celnej.

Świadczy to o potrzebie ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Jednak fakultatywność zwolnienia ze służby nie stanowi zakazu zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Oznacza to, że przedmiotowa regulacja uwzględniła fakt, iż zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych nie powinno trwać w nieskończoność, biorąc pod uwagę czasochłonność czynności podejmowanych przez organy ścigania i charakter zarzutów. Nie bez znaczenia są tu także względy wynikające z konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania danej jednostki, jak i najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby (interesu społecznego), i nie można tego rodzaju ocen postrzegać w kategoriach łamania zasad procedury administracyjnej. W przypadku zarzutów korupcyjnych z wykorzystaniem pełnionej funkcji, to interes służby winien górować nad indywidualnym interesem funkcjonariusza (art. 7 k.p.a), gdyż znaczenie tego rodzaju przestępstw, zwłaszcza w odbiorze społecznym – co do zasady – negatywnym, wpływa niekorzystnie na wizerunek organów Państwa.

Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił w powołanym przez organ wyroku z dnia 19 października 2004 r., sygn. K 1/04 (OTK-A 2004/9/93), że chociaż umieszczenie w Konstytucji, pośród wolności i praw obywatelskich, przepisu dotyczącego domniemania niewinności może wprawdzie prowadzić do rozszerzenia zakresu stosowania tej zasady poza ramy procesu karnego, to jednak zasadniczą rolą zasady domniemania niewinności jest stworzenie oskarżonemu konkretnych gwarancji w procesie karnym. W wyroku z 17 grudnia 2003 r., sygn. SK 15/02 (OTK ZU 2003/9/A/103) Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że zamieszczenie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, nie oznacza rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji. Przedmiotem niniejszej sprawy było rozwiązanie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celnej w oparciu o przepis ustawy pragmatycznej, który w żadnym stopniu nie nawiązuje do winy funkcjonariusza jako przesłanki zwolnienia ze służby. Organ celny słusznie więc wywiódł, że zasada domniemania niewinności pozostawała poza zakresem ocen przyjętych w sprawie zwolnienia, a tym samym pozostaje ona poza zakresem sądowej kontroli wydanych w tej sprawie decyzji.

Nie może też odnieść skutku zarzut naruszenia art. 130 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 108 k.p.a. Kwestia ta została odmiennie uregulowana w art. 188 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. W myśl tego przepisu, wniesienie odwołania o zwolnieniu ze służby nie wstrzymuje wykonania tej decyzji, możliwe wiec było określenie przez organ daty zwolnienia ze służby jako daty otrzymania tej decyzji.

W tym stanie rzeczy organ Służby Celnej mógł zwolnić skarżącą ze służby. Zaskarżona decyzja odpowiada kryteriom uznania administracyjnego. Motywy rozstrzygnięcia zostały w pełni wyjaśnione, decyzja nie nosi zatem znamion dowolności, zaś przytoczona w uzasadnieniu argumentacja jest wyczerpująca.

Wobec tego podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle prawa materialnego, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.