Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1176/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 4, art. 29 ust. 1 pkt 29, art. 29 ust. 2 pkt 19
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art, 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Karina Gniewek - Berezowska Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej D. P. kwotę 997 zł /słownie: dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., po rozpoznaniu odwołania D. P., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia [...] marca 2021 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy płyty do składowania obornika przy budynku gospodarczym, zlokalizowanym w [...] na nieruchomości nr 4890/4. W podstawie prawnej organ II instancji powołał art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "K.p.a.".

PINB w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że dniu 23 sierpnia 2019 r. przeprowadził kontrolę na nieruchomości nr 4890/4 w [...]. W wyniku powyższej ustalił, że przy budynku gospodarczym zlokalizowana jest płyta gnojowa o wymiarach 4,10 m x 2,35 m, głębokości około 1,20 m wraz ze zbiornikiem na gnojówkę pojemności około 4000 l. Płyta gnojowa zlokalizowana jest w odległości około 5,40 m od ściany bez okien budynku mieszkalnego na działce 1696/1 i 4,20 m od ogrodzenia między działkami 4890/4 i 1696/1. Płyta gnojowa wraz ze zbiornikiem jest konstrukcją betonową. Płyta wygrodzona jest płytami azbestowymi na wysokość 1,20 m; powyżej płyt założona jest siatka PCV. W dniu kontroli na płycie zalegały odpady wraz z obornikiem i koszona trawa. Obecny podczas kontroli właściciel nieruchomości – W. F. oświadczył, że płyta wraz z zabudową gospodarczą były budowane w latach 70-tych ubiegłego wieku. Ściany i dno wykonane są z betonu. Według jego oświadczenia, na dzień dzisiejszy nie jest prowadzone gospodarstwo, hodowane są tylko kury -12 sztuk. Na płytę wyrzucane są odpady z warzyw i słoma spod kur. Płyta jest opróżniana poprzez wywożenie na pole. Wymieniony nie przedłożył dokumentów budowy płyty. Z kolei, w dniu 8 października 2019 r. W. F. wyjaśnił, że budynek gospodarczy oraz płytę do składowania obornika budował jego ojciec jako wcześniejszy właściciel gospodarstwa rolnego. Gospodarstwo rolne prowadzone było do około roku przed śmiercią ojca, a płyta budowana była jeszcze wcześniej. Ojciec zmarł w 2000 r. Później gospodarstwo było powoli likwidowane, a w tej chwili w budynku gospodarczym hodowane jest 12 kur. Na płycie składowane są odpady z kur oraz 1 trawa z koszenia około 30 arów działki własnej i syna. W oświadczeniu z dnia 10 października 2019 r. W. F. jako rok budowy płyty do składowania obornika podał 1997 r. W dniu 12 lutego 2020 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną w celu ustalenia czasu i okoliczności wykonania zabudowy. Zeznania złożone przez strony oraz przez świadków nie przyniosły jednoznacznego rozstrzygnięcia co do czasu wykonania spornej płyty. W części zeznań twierdzono, że płyta powstała za życia poprzedniego właściciela nieruchomości – E. F., który zmarł w 2000 r. W innych, jako czas powstania płyty podano lata 2012 - 2014. Wobec braku jednoznacznych informacji co do czasu powstania, rozpatrując powyższą sprawę organ skupił się przede wszystkim na ocenie, jakie funkcje spełnia płyta w chwili obecnej. Wskazał więc, że z zeznań złożonych w trakcie rozprawy administracyjnej wynika, że początkowym przeznaczeniem płyty było składowanie obornika pochodzącego od krowy, konia i trzody chlewnej. Obecnie natomiast na płycie składowana jest trawa, odchody kurze oraz odpady żywności. Zaś zbiornik służący pierwotnie na gnojówkę wykorzystywany jest na gromadzenie wody.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. PINB umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie budowy płyty do składowania obornika przy budynku gospodarczym zlokalizowanym na nieruchomości nr 4890/4. Na skutek odwołania, WINB, decyzją z dnia [...] maja 2020 r., uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W trakcie przeprowadzonych w dalszym toku postępowania oględzin (w dniu 20 sierpnia 2020 r.) stwierdzone zostało, że na działce nr 4890/4 w [...], przy budynku gospodarczym, od strony północno-wschodniej wykonane jest obramowanie betonowe o wymiarach wewnętrznych 3,72 x 2,20 do 2,28 m wyniesione ponad teren istniejący na wysokość od 0 cm do 23 cm w narożnikach zewnętrznych. W obramowaniu, w czterech miejscach wbetonowano słupki metalowe wysokości 110 cm, wokół których zamocowano prowizorycznie siatkę ogrodzeniową i płyty z blachy. Pomierzono głębokość terenu wewnątrz obramowania, do miejsca, w którym pręt stalowy wbity w substancję zalegającą wnętrze obramowania napotkał na opór gruntu. Były to głębokości 110 cm, 101 cm, 114 cm, 94 cm. Stwierdzono, że we wschodnim narożniku, przy ścianie budynku umiejscowiona jest płyta drewniana 2 o wymiarach 120 x 65 cm. Pod płytą umiejscowiony jest otwór 50 x 50 cm ograniczony ścianką murowaną. Wnętrze pod pokrywą było wypełnione gęstą cieczą. We wnętrzu betonowego obramowania, na całej powierzchni 3,72 x 2,20 do 2,28 m zalegała trawa, a pod trawą substancje organiczne, zbutwiałe. Pomierzono odległość obramowania od budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr 1696/1, która wynosi 5,35 m licząc od zewnętrznej krawędzi obramowania. Odległość od krawędzi okna w tym budynku wynosi 6,91 m. W oparciu o zeznania G. F. organ uznał, że płyta na obornik została wybudowana nie później niż w 2000r. PINB wskazał, że w art. 29 ust 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 7 lipca 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) obowiązującego w dacie budowy płyty na obornik, ustawodawca określił, że budowa płyt do składowania obornika nie wymaga pozwolenia na budowę, ale zgodnie z art. 30 ust 1 pkt 1 tego aktu, wymagała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. PINB zauważył, że płyta stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania na dzień dzisiejszy w 99% służy do innych celów niż składowanie obornika. Gromadzone są na niej od kilku lat substancje organiczne takie jak słoma, wyściółka spod kur wraz z odchodami (kurzymi) oraz resztki żywności i trawa. Dlatego organ uznał, że rozpatrując sprawę należy uwzględnić zmianę sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu. Skoro bowiem tylko około 1 % objętości przedmiotowego obiektu jest wykorzystywana do gromadzenia obornika spod kur, a w 99% służy on do gromadzenia odpadów organicznych, które następnie wywożone są na grunty rolne, to przedmiotowy obiekt pełni aktualnie funkcję kompostownika, służy utrzymaniu porządku i w myśl przepisów art. 3 pkt 4 lit. c P.b. należy go zakwalifikować jako obiekt małej architektury.

Aktualnie obowiązujące przepisy art. 29 ust. 2 pkt 19 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. 2020r. poz. 1333 ze zm.) stanowią, że obiekty małej architektury, z wyjątkiem obiektów małej architektury w miejscach publicznych, nie wymagają pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Działka nr 4890/4 w [...] jest własnością prywatną, nie jest miejscem publicznym.

Zdaniem PINB, kompostowniki o pojemności do 10 m3 nie są też objęte zakresem § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. 3 w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065).

W oparciu o powyższe, decyzją z dnia [...] marca 2021 r. PINB umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie budowy płyty do składowania obornika przy budynku gospodarczym zlokalizowanym w [...] na nieruchomości nr 4890/4.

Odwołanie od tej decyzji złożyła D. P. Wskazała, że w dacie budowy obornika przepisy wymagały zgłoszenia takowej budowy, co nie zostało dokonane przez właściciela nieruchomości i w konsekwencji organ I instancji winien był wydać decyzję nakazującą przywrócenie do stanu pierwotnego poprzez nakazanie rozbiórki obornika. W obiekcie są bowiem gromadzone odchody kurze (zwierzęce), a co za tym idzie nie może on być kompostownikiem, gdyż do składowania odchodów kurzych służą oborniki, a te regulują przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywieniowej z dnia 7 października 1997 r., a co za tym idzie nie zostały zachowane odległości usytuowania obornika wskazane w wymienionym akcie.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podniósł, że na działce nr 4890/4 w [...] nie później niż w 2000 r. została wybudowana przez ojca W. F. płyta do składowania obornika. Wówczas prowadzone było gospodarstwo rolne, a płyta przeznaczona była do składowania obornika od krowy, konia i trzody chlewnej. Obecnie natomiast nie jest prowadzone gospodarstwo rolne, a W. F. posiada jedynie ok. 15 kur. Na płycie gromadzi trawę z 30 arów działki własnej i syna, odpady z kuchni, słomę i odchody spod wskazanych kur. WINB podkreślił, że organ I instancji zasadnie wyliczył w oparciu o dokonane pomiary pojemność przedmiotowej płyty, która wynosi 8,75m3 . Następnie, zasadnie stwierdził, że około 1 % objętości płyty jest wykorzystywana do gromadzenia obornika spod kur, a w 99% służy ona do gromadzenia odpadów organicznych, które następnie wywożone są na grunty rolne. Zatem, w ocenie WINB, organ I instancji zasadnie uznał, że przedmiotowy obiekt pełni aktualnie funkcję kompostownika, który służy utrzymaniu porządku i w myśl przepisów art. 3 pkt 4 lit. c P.b. należy go zakwalifikować jako obiekt małej architektury. W myśl zaś art. 29 ust. 2 pkt 19 P.b., obiekty takie, z wyjątkiem tych w miejscach publicznych, nie wymagają pozwolenia na budowę 4 oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Działka nr 4890/4 w [....] jest własnością prywatną, a zatem nie jest miejscem publicznym. Budowa na jej terenie kompostownika nie wymaga więc obecnie uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Nie wymagała także takich formalności w czasie rozpoczęcia użytkowania rozpatrywanego obiektu jako kompostownika.

Wobec powyższego, należało zdaniem WINB, sprawdzić czy roboty budowlane polegające na budowie przedmiotowego obiektu zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (art. 50 ust. 1 pkt 2 P.b.) lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b.).

Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji, że obiekt małej architektury jakim jest przedmiotowy kompostownik o pojemności 8,75m3 nie podlega rygorom rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych (...). Zatem usytuowanie przedmiotowego kompostownika, w stosunku do innych obiektów budowlanych, jak również do granicy działki nie podlega przepisom ww. rozporządzenia. Tym samym, przedmiotowy obiekt nie został wykonany w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, ani nie został wykonany w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, w szczególności przepisach techniczno-budowlanych. Zatem w aspekcie ustawy Prawo budowlane nie zachodzą okoliczności pozwalające na wydanie decyzji w trybie jej art. 51 tj. orzeczenia zaniechania dalszych robót budowlanych, czy rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części względnie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego. Jak również brak jest podstaw do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

D. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję WINB z dnia [...] czerwca 2021 r. zarzucając jej naruszenie:

1. przepisów proceduralnych mających wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 oraz art. 77 K.p.a. przez dokonanie stronniczej i nieobiektywnej oceny dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, które doprowadziło do niezgodnego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcia, że przedmiot postępowania jest obecnie kompostownikiem;

2. przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 29 ust. 1 pkt 29 P.b. w związku z § 6 ust. 5 pkt 1 ww. rozporządzenia MRiGŻ z dnia 7 października 1997 r., który stanowi, że odległość płyt do składowania obornika powinna wynosić co najmniej 25 m od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich, jednak nie mniej niż 30 m od otworów okiennych i drzwiowych w tych pomieszczeniach poprzez niezakwalifikowanie przedmiotu postępowania jako płyty do składowania obornika w sytuacji, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na przedmiocie postępowania składane są odchody kurze wraz z wyściółką spod kur i brak nakazania rozbiórki przedmiotu postępowania z uwagi na niemożliwość zastosowania postępowania naprawczego z uwagi na składowanie odchodów kurzych;

- art. 3 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez naruszenie definicji ustawowej bioodpadów przez przyjęcie, że odchody kurze mogą być składowane w kompostowniku w sytuacji, gdy za bioodpady mogące być kompostowane uważa się: ulegające biodegradacji odpady z ogrodów i parków, odpady spożywcze i kuchenne z gospodarstw domowych, gastronomii, zakładów zbiorowego żywienia, jednostek handlu detalicznego, a także porównywalne odpady z zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność.

Mając to na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanej zarówno przez organ I, jak i II Instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W jej ocenie, przedmiot postępowania stanowi płyta obornikowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 29 P.b. i nie jest ona kompostownikiem jedynie z racji tego, że również składowanie w niej są skoszona trawa oraz odpady z gospodarstwa domowego. To, że z biegiem czasu zmniejszyło się gospodarstwo rolne i obecnie hodowane są same kury nie oznacza, iż płyta obornikowa zmieniła swoją funkcję na kompostownik. Zmieniła się jedynie ilość odchodów zwierzęcych. Z definicji bioodpadów wynika, że odchody kurze nie mogą być składowane w kompostowniku niezależnie od tego ile jest kur i jaka powierzchnia jest wymagana do ich składowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawując kontrolę działalności administracji publicznej sąd bierze pod uwagę kryterium legalności, a zatem zgodności z prawem materialnym oraz procesowym, do czego zobowiązuje go art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz.137). Zauważając uchybienia przepisom prawa sąd eliminuje skarżony akt z obrotu prawnego, przy czym muszą to być uchybienia wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a. Kwestionowana decyzja podlega więc uchyleniu w całości lub w części w razie stwierdzenia: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei, w razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Objętą niniejszą skargą decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. WINB utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] marca 2021 r., która umarzała w całości postępowanie administracyjne w sprawie budowy płyty do składowania obornika przy budynku gospodarczym, zlokalizowanym w [...] na nieruchomości nr 4890/4. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcia te są przedwczesne, bowiem w sprawie wymagane jest podjęcie dodatkowych czynności, zmierzających do dokonania niezbędnych ustaleń faktycznych, które dadzą dopiero podstawę do dokonania prawidłowej subsumcji czyli przyporządkowania pod właściwą normę prawną.

Organy obydwu instancji ustaliły, że na działce nr 4890/4 w [...], przy budynku gospodarczym, od strony północno-wschodniej wykonane jest obramowanie betonowe o wymiarach wewnętrznych 3,72 x 2,20 do 2,28 m wyniesione ponad teren istniejący na wysokość od 0 cm do 23 cm w narożnikach zewnętrznych. W obramowaniu, w czterech miejscach wbetonowano słupki metalowe wysokości 110 cm, wokół których zamocowano prowizorycznie siatkę ogrodzeniową i płyty z blachy. Pomierzono głębokość terenu wewnątrz obramowania, do miejsca, w którym pręt stalowy wbity w substancję zalegającą wnętrze obramowania napotkał na opór gruntu. Były to głębokości 110 cm, 101 cm, 114 cm, 94 cm. Stwierdzono, że we wschodnim narożniku, przy ścianie budynku znajduje się jest płyta drewniana o wymiarach 120 x 65 cm. Pod płytą umiejscowiony jest otwór 50 x 50 cm ograniczony ścianką murowaną. Wobec trudności dowodowych przyjęto, że 7 przedmiotowy obiekt został wybudowany przez ojca obecnego właściciela działki W. F. – E. F. nie później niż w 2000 r. Była to płyta do przechowywania obornika, bowiem składowano tam obornik od krowy, konia i trzody chlewnej. Następnie, organy ustaliły, że aktualnie gospodarstwo rolne nie jest już prowadzone, a W. F. gromadzi na płycie trawę z powierzchni 30 arów działki własnej oraz syna, odpady żywnościowe oraz słomę i odchody spod 15 kur. Tę obecną funkcję płyty uznano za przesądzającą dla prawidłowej oceny obiektu budowlanego, który w konsekwencji potraktowano jako kompostownik. Organy stwierdziły bowiem, że około 1 % objętości płyty wykorzystywane jest do gromadzenia obornika spod kur, natomiast w pozostałych 99 % płyta służy składowaniu odpadów organicznych, które wywożone są w dalszej kolejności na grunty orne. Mając powyższe na uwadze organy nadzoru budowlanego przyjęły, że obiekt, którego dotyczy sprawa to obiekt małej architektury, zdefiniowany w art. 3 pkt 4 lit. c P.b., dla którego budowy w dacie jego użytkowania w tym charakterze nie było wymagane ani pozwolenie na budowę ani też zgłoszenie, a tożsame regulacje obowiązują także obecnie. Organy stwierdziły też, że do przedmiotowego obiektu nie mają zastosowania przepisy § 36 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych (...), bowiem jego pojemność wynosi do 10 m3 . Dodatkowo, WINB podniósł, że zbadał okoliczności, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 P.b. i nie stwierdził zagrożeń, jak też okoliczności, o których w nich mowa. Stanowisko to doprowadziło WINB do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a.

Sąd nie mógł oddalić złożonej skargi i uznać, że zapadłe decyzje są prawidłowe, bowiem w dniu 22 listopada 2021 r. tj. przed wydaniem wyroku wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej wraz z płytą CD zawierającą nagranie przedstawiające wybieranie wiadrem z obiektu stanowiącego przedmiot sprawy ciemnej lejącej substancji i przelewanie jej do innego miejsca. Zdaniem strony skarżącej, nagranie to wskazuje na zabieranie gnojówki, a zatem świadczy o tym, że w rzeczywistości płyta na działce nr 4890/4 w [...].. to płyta do składowania obornika. Okoliczność w postaci funkcji, jaką pełni obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa ma tymczasem kluczowe dla jej rozstrzygnięcia znaczenie. Niewątpliwie, jak wynika z akt sprawy, w momencie budowy tego obiektu w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, służył on do składowania obornika od krowy, konia i trzody 8 chlewnej. Natomiast obecnie właściciel działki, na której płyta się znajduje utrzymuje, że gromadzi na niej trawę z 30 arów działki oraz odpady żywnościowe, jak też słomę i odchody spod 15 kur.

W ocenie Sądu, słusznie organy nadzoru budowlanego uznały, że to aktualne przeznaczenie przedmiotowego obiektu ma przesądzające znaczenie dla jego prawnej kwalifikacji. Jeśli bowiem jest to faktycznie kompostownik, jako służący przede wszystkim do czasowego przechowywania resztek żywności oraz trawy, to tak poprzednio, jak i aktualnie obowiązujące przepisy nie wymagały w przypadku jego wznoszenia ani pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia. W poprzednim stanie prawnym (tzn. w latach 2012 – 2014 czyli przyjętych przez organy latach, kiedy rozpoczęto użytkowanie płyty jako miejsca gromadzenia trawy i resztek żywności) był to mianowicie art. 29 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Z kolei na datę wydania decyzji drugoinstancyjnej to art. 29 ust. 2 pkt 19 tego aktu. Niewątpliwie, kompostownik należy zaliczyć do obiektu małej architektury, którego definicję zawiera art. 3 pkt 4 P.b. Zgodnie z tym przepisem, przez tego rodzaju obiekty należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury (lit. a), posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej (lit. b), użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki (lit. c). Definicja powyższa nie jest precyzyjna, bowiem dokonuje rozróżnienia trzech kategorii obiektów małej architektury, zawierając przykładowe wyliczenie dla każdej z nich, co oznacza, że zaliczone do tej grupy mogą być obiekty - po pierwsze – o niewielkich rozmiarach, a po drugie - pełniące funkcję podobną do jednej z wyżej wymienionych. Obiektem takim może być z pewnością kompostownik służący utrzymaniu porządku.

Jeśli zaś chodzi o płytę do składowania obornika, to jej sytuacja prawna również przedstawia się dawniej i obecnie tak samo, tyle, że odmiennie niż w przypadku kompostownika. W świetle bowiem art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego obowiązującego w 2000 r., do budowy takiej płyty nie było konieczne wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę, jednak art. 30 ust. 1 pkt 1 wskazanego aktu wymagał dokonania zgłoszenia. Identycznie, obowiązujący w dacie wydania decyzji organu II instancji art. 29 ust. 1 pkt 29 Prawa budowlanego zwalniał z wymogu posiadania pozwolenia na budowę, ale nakładał obowiązek dokonania zgłoszenia.

Gdyby więc przyjąć, że w sprawie niniejszej mamy do czynienia z kompostownikiem, to zasadnie WINB uznał za konieczne dokonanie oceny istnienia takiego obiektu z punktu widzenia unormowań z art. 50 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 P.b. Jeżeli jednak okazałoby się, że jest to w rzeczywistości płyta do składowania obornika, wówczas w związku z niespełnieniem wymogu dokonania jego zgłoszenia, rolą organu nadzoru budowlanego musiałoby być wszczęcie stosownej procedury przewidzianej przez Prawo budowlane w takim wypadku.

Dlatego też, niezbędne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest jednoznaczne ustalenie, co stanowi przedmiot składowania na płycie, a zatem do czego de facto służy ta płyta. Od tego zależeć będą bowiem dalsze czynności organu nadzoru budowlanego. Organy ustalając objętość gnojownika potrzebną do zebrania odchodów od 15 kur w oparciu o załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu przyjęły, że w analizowanym przypadku niezbędna jest objętość 0,072 m3, co stanowi 0,82 % faktycznej objętości płyty. Organy nie ustaliły jednak, jak długo są gromadzone odchody spod kur, bo to musi rzutować na ilość zebranego nawozu, a więc ustalenie, że do zabezpieczenia odchodów od tej ilości kur potrzebna jest objętość 0,072 m3 jest czysto hipotetyczną. Ponadto nie ustalono sposobu usuwania przez W. F. odchodów. Na załączonym przez stronę skarżącą filmie widać, że wybierana z gnojownika/kompostownika ciemna lejąca się substancja jest nabierana z łatwością do wiadra, co wskazuje, że jej ilość jest znacznie większa niż 1 % objętości obiektu. Z całą pewnością nie jest to świeżo skoszona trawa. Do rozstrzygnięcia sprawy koniecznym jest skonfrontowanie ustaleń organów z przedstawionym przez stronę skarżącą dowodem. Niewątpliwie okoliczność w postaci funkcji, jaką pełni obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa ma kluczowe dla jej rozstrzygnięcia znaczenie.

W świetle art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wedle art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Z kolei, uzasadnienie decyzji, w myśl art. 107 § 3 K.p.a., powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (część faktyczna), jak też wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (część prawna).

W niniejszym postępowaniu obowiązki te nie zostały przez organy w sposób właściwy zrealizowane, co skutkowało przedwczesnym rozstrzygnięciem sprawy w określony sposób. Dlatego też w ponownym postępowaniu, zadaniem PINB będzie wyjaśnienie aktualnej funkcji spełnianej przez płytę, której sprawa dotyczy i w zależności od tych ustaleń wdrożenie stosownej procedury i wydanie kończącej sprawę decyzji.

Z powołanych wyżej względów orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje podstawę w art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Koszty te zasądzono od WINB na rzecz skarżącej, a obejmują one kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi, 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa oraz 480 zł jako wynagrodzenie tego pełnomocnika, wynikające z treści § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.). 11