Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 804/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 165 a  par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 804/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr), Sędziowie: WSA Anna Znamiec, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2008r., sprawy ze skargi A. D., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 200 zł (słownie: dwieście złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją - po rozpoznaniu odwołania - utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia[...]. odmawiającą A.D. [...]przywrócenia terminu do złożenia zeznania podatkowego w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci za rok 2005.

Organy podatkowe uznały, że skarżąca dopiero w dniu 13 listopada 2006 r. złożyła zeznanie podatkowe za 2005 r., tracąc tym samym prawo do preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Podkreślono, iż termin określony w art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., nr 14, poz. 176 ze zm.), dalej określanej skrótem "u.p.d.o.f.", który obliguje podatników do składania urzędom skarbowym zeznań o wysokości osiągniętego dochodu, w którym składa się również wniosek o preferencyjne opodatkowanie w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, do dnia 30 kwietnia - jest terminem prawa materialnego. Oznacza to, że jest on nieprzywracalny i po tym terminie podatnik traci prawo do skorzystania z możliwości preferencyjnego opodatkowania. Zdaniem organów podatkowych okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia rozliczenia, mające świadczyć o tym, że skarżąca złożyła zeznanie podatkowe są niejasne. Skarżąca nie posiada bowiem dowodu nadania listu, nie jest w stanie wskazać urzędu pocztowego, z którego zeznanie zostało wysłane. Również tłumaczenia podatniczki, iż od zimy do wiosny 2006 r. Fundacja M. zmieniała siedzibę, dlatego główna księgowa Fundacji, którą skarżąca poprosiła o pomoc w przygotowaniu i wysłaniu PIT-a, zajęta była przenosinami i zagospodarowaniem w nowym miejscu, i w związku z tym możliwe jest, iż wysłała zeznanie roczne "po drodze do domu", zdaniem organów podatkowych mogą przemawiać za niewysłaniem rozliczenia z uwagi na wzmożone w tym okresie obowiązki. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż nie neguje, że zeznanie podatkowe za rok 2005 zostało sporządzone z uwagi na wpłatę podatku w wysokości 5 634, 99 zł w dniu 27 kwietnia 2006 r.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...]., nr[...], wniosła o jej uchylenie, względnie jej uchylenie i orzeczenie o przywróceniu terminu lub odroczeniu terminu do złożenia wniosku o rozliczenie podatku dochodowego za 2005 r. jako osoby samotnie wychowującej dziecko. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, której wydanie nastąpiło z naruszeniem prawa, a to:

1) art. 180§1 i art. 187§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej określanej skrótem "O.p."), poprzez niedopuszczenie wskazanych przez skarżącą dowodów w postaci:

- przesłuchania jej oraz głównej księgowej na okoliczność złożenia w terminie zeznania podatkowego i sposobu jego złożenia, a także

- dowodu w postaci dokumentacji podatkowej prowadzonej przez właściwy organ podatkowy dla Fundacji M. w K. oraz dowodu w postaci odpisu z KRS Fundacji, wskazującego, kiedy doszło do zmiany adresu Fundacji, jak też umowy sprzedaży lokalu przy ul. B., z której wynika, że Fundacja od lutego 2006 r. organizowała przeprowadzkę

na okoliczność możliwości omyłkowego dołączenia zeznania do dokumentacji podatkowej Fundacji. Organy podatkowe naruszyły w ten sposób obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

2) art. 188 oraz art. 122 O.p. poprzez nieuwzględnienie przeprowadzenia powyższych dowodów w sytuacji gdy przedmiotem tych dowodów były okoliczności mające znaczenie dla sprawy,

3) art. 48 O.p. w zw. z art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez przyjęcie, iż przywrócenie terminu, względnie odroczenie terminu podatkowego nie jest możliwe z uwagi na materialny charakter uprawnienia, co z kolei po upływie terminu powoduje jego wygaśnięcie w sytuacji, podczas gdy ustawa z wyjątkami przewidzianymi w art. 48§1 nie stanowi, iż instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie jedynie do określonego rodzaju terminów.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż fakt złożenia zeznania podatkowego w terminie może być dowodzony wszelkimi możliwymi dowodami, a nie tylko ściśle określonym - czy to pocztowym potwierdzeniem nadania czy to kopią zeznania z prezentatą dziennika podawczego urzędu skarbowego. Zdaniem skarżącej całokształt przedstawionych okoliczności, a w szczególności zapłata podatku w kwocie wynikającej z zastosowania preferencyjnego opodatkowania dla matki samotnie wychowującej dziecko wyraźnie wskazuje, że zeznanie podatkowe sporządzono i złożono przed 30 kwietnia 2007 r. Podniesiono także, iż obok instytucji przywrócenia terminu uregulowanej w art. 162 i następnych O.p., ustawa przewiduje także instytucję odraczania terminu uregulowaną w art. 48 O.p., która pozwala na przesunięcie każdego terminu prawa podatkowego, w tym także na przesuwanie terminów traktowanych przez organy podatkowe jako terminy materialnoprawne. W takiej sytuacji wniosek podatnika może być także potraktowany jako właśnie wniosek o odroczenie/zmianę terminu. Skarżąca podała również, że konstrukcja formularza zeznania podatkowego obowiązującego w 2005 r. nie wskazuje, iż wniosek jest ważny tylko jeden rok. Ponadto nie wskazano w nim odrębnego wniosku o opodatkowanie jako samodzielnego rodzica. Pozwala to zakładać, iż wniosek taki można złożyć odrębnie i to przy braku wymaganej formy, a więc także ustnie bądź per facta concludenta - poprzez zapłatę należnego podatku w kwocie wynikającej z zastosowania preferencyjnego opodatkowania - co miało miejsce w przypadku skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wskazanych. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 z późn. zm - oznaczana dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 165§1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 165a§1 O.p.). Druga z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania została ujęta szeroko. Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć: braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego; sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna). Z przepisu tego wynika, że w tych przypadkach, w których w trakcie badania wstępnego żądania okaże się, że wniesione one zostało przez osobę niebędącą stroną lub, że z innych przyczyn postępowanie podatkowe nie może być wszczęte, organ podatkowy w formie postanowienia orzeka o odmowie wszczęcia postępowania.

W rozpoznanej sprawie organ podatkowy I instancji powinien był postanowieniem odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zeznania podatkowego, gdyż brak jest w przepisach podatkowych podstaw do rozpatrzenia treści tego żądania. Zwrócić bowiem należ uwagę, iż problematyka przywrócenia terminu uregulowana jest w rozdziale 7 działu IV O.p. zatytułowanego "Postępowanie podatkowe". Przywrócenie terminu dotyczy tylko terminów procesowych. O uchybieniu tego terminu można więc mówić w sytuacji, w której strona postępowania podatkowego nie dokonała czynności w wyznaczonym dla niej czasie (terminie). Uchybienie terminu niweczy możliwości wykorzystania uprawnień wynikających z tego etapu i rodzaju procedury, w której znajduje się sprawa, a niekiedy prowadzi do zaprzepaszczenia możliwości kontynuowania procesu podatkowego. Przepisy dotyczące przywrócenia uchybionego terminu procesowego nie mogą więc być podstawą do rozpoznania odrębnego wniosku złożonego poza toczącym się postępowaniem podatkowym. Organy podatkowe nie miały więc podstaw do merytorycznego rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu, gdyż w stosunku do niej nie toczyło się żadne postępowanie podatkowe, w toku którego nastąpiłoby jego uchybienie. Dopiero ten wniosek wszczął takie postępowanie i dlatego powinien on podlegać wstępnemu badaniu pod kątem istnienia przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Jak to zostało wcześniej wspomniane, badanie to powinno zakończyć się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdyż brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia złożonego wniosku.

Na marginesie Sąd zauważa, że termin, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f. przewidziany do złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (i również złożenia wniosku o preferencyjne opodatkowanie) jest terminem materialnym, co powoduje, że termin ten nie ma waloru przywracalności.

`Z tych też względów wniosek o przywrócenie takiego terminu nie może być przedmiotem odrębnej sprawy , a co za tym idzie nie można w tym zakresie wydawać decyzji administracyjnej. Nie tylko bowiem brak jest w tym zakresie przepisu prawnego dopuszczającego działanie organu administracji publicznej w danej sprawie w formie indywidualnego aktu administracyjnego , ale co więcej przepisy regulujące instytucje przywrócenia terminu , jak wykazano wyżej, wykluczają taką możliwość. Te same wady odnoszą się także do decyzji organu II instancji. Z tych względów brak było podstawy prawnej do wydania zaskarżonej decyzji co zgodnie z art. 247 § l pkt 2 ordynacji podatkowej skutkuje jej nieważnością.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 247§1 pkt 2 O.p.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis.

-----------------------

6