Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 142/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 art. 151 art. 149 art. 148 art. 149
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spraw.), Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Alicja Palus, Protokolant Izabela Krajewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta B. w oparciu o przepisy art. 149 § 3 w związku z art. 28 i art. 148 § 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Pani H. R. z dnia [...] o wznowienie postępowania administracyjnego – odmówił wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. Nr [...] z dnia [...] w sprawie podziału działki nr [...] o pow. 7, 5826 ha, położonej przy ul. Z. w B. stanowiącej własność Gminy Miejskiej w B., będącej w trwałym zarządzie Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w B.

W uzasadnieniu organ ustalił, że wnioskodawczyni wnioskiem z dnia [...] (złożonym w siedzibie organu [...]) wystąpiła w sprawie wznowienia postępowania, zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...], w sprawie podziału działki nr [...], stanowiącej własność Gminy Miejskiej w B., będącej w trwałym zarządzie Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w B. Pani H. R. jest właścicielką działki nr [...], bezpośrednio sąsiadującej z dzieloną działką nr [...]. Obie nieruchomości położone są w B. przy ul. Z.

Wnioskiem z dnia [...] Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w B. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o przeprowadzenie podziału działki nr [...], w celu doprowadzenia do zgodności stanu prawnego ze stanem faktycznym granic pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Działka nr [...], stanowi własność osób fizycznych J. i A. Z. Projekt podziału działki nr [...] został opracowany przez geodetę uprawnionego Pracowni Geodezyjnej A w B. Projekt odpowiadał wymogom formalnym i uwzględniał wskazania zawarte w postanowieniu opiniującym wstępny projekt podziału działki nr [...]. Procedura podziału działki zakończona została wydaniem decyzji Prezydenta Miasta B., która stała się ostateczna w dniu [...].

Odmowa wznowienia postępowania może nastąpić z przyczyn podmiotowych, ze względu na niespełnienie przez składającego wniosek przesłanek art. 147 KPA, który mówi że "wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony". Jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 4 KPA, gdy "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Art. 147 KPA jednoznacznie określa podmioty uprawnione do wystąpienia z inicjatywą wznowienia postępowania i są to: organ administracji występujący z własnej inicjatywy ( z urzędu) i strona (złożenie pisemnego wniosku). Organ rozpatrujący wniosek o wznowienie postępowania stwierdził jednoznacznie, że wnioskodawczyni domagająca się wznowienia postępowania nie jest stroną i nie ma legitymacji do wystąpienia o wznowienie postępowania. Z art. 28 KPA wynika, że stroną jest każdy, kto twierdzi, że wydana decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku prawnego. Taka interpretacja jest poprawna, jeżeli nie ma odmiennych uregulowań w innych aktach prawnych na zasadzie lex specialis. W omawianej sprawie postępowanie podziałowe reguluje ustawa o gospodarce nieruchomościami, która wprawdzie nie zawiera przepisów określających podmioty uprawnione do udziału w postępowaniu podziałowym, ale orzecznictwo sądowe określiło zakres podmiotów, które mogą być uważane za stronę postępowania podziałowego. Wnioskodawczyni występuje o wznowienie postępowania twierdząc, że jako właścicielowi sąsiadującej działki przysługuje Jej prawo uczestnictwa w postępowaniu jako stronie. W kwestii uczestnictwa właścicieli sąsiednich działek w postępowaniu podziałowym wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając zagadnienie, czy właściciel sąsiedniej nieruchomości jest stroną w postępowaniu o podział nieruchomości. W wyroku z dnia 28 stycznia 1997 r., SA/Gd 3467/95 zawarł następującą tezę "Właściciele nieruchomości przylegającej bezpośrednio do innej nieruchomości, w odniesieniu do której na wniosek jej właściciela wszczęte zostało postępowanie administracyjne o podział na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (...) nie są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 KPA" (ONSA 1997, nr 4 poz. 180). Ustawa o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 roku nie zmieniła przepisów w tej materii ani nie zmienił się kierunek wykładni w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Na podstawie wyżej przytoczonych argumentów prawnych organ stwierdził, że Pani H. R., nie będąc stroną postępowania podziałowego, nie jest uprawniona do żądania wznowienia postępowania dotyczącego podziału działki nr [...]. Organ rozpatrując wniosek o wznowienie postępowania zbadał również, czy można wznowić postępowanie na podstawie art. 235 § 1 w związku z art. 233 k.p.a. jako skargę powszechną, złożoną przez osobę trzecią, w związku z wyrokiem naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.08.1986 r. (ONSA 1986, Nr 2, poz. 46), w którym stwierdzono "Nakaz rozpatrzenia możliwości wzruszenia ostatecznej decyzji we właściwym trybie, zawarty w art. 235 § 1 KPA, oznacza, że jeżeli w skardze zarzuca się, iż decyzję wydano na podstawie fałszywych dowodów (art. 145 § 1 pkt 1 KPA) to właściwym trybem rozpatrzenia takiego zarzutu, jak i innych zarzutów dotyczących prawidłowości postępowania, wymienionych w art. 145 § 1 KPA jest tryb wznowienia postępowania." Organ stwierdził, że nie może wznowić postępowania na podstawie potraktowania wniosku jako "skargi powszechnej", ponieważ wniosek z dnia [...] nie zawiera zarzutów dotyczących wydania decyzji na podstawie fałszywych dowodów.

W dalszym ciągu swego uzasadnienia organ I instancji stwierdził, że nawet gdyby wnioskodawczynię uznać za stronę postępowania, to i tak uchybiała terminowi z art. 148 § 1 kpa, albowiem o toczącym się postępowaniu pierwotnym wiedziała na kilka tygodni przed datą wydania decyzji podziałowej.

Od decyzji tej H. R. złożyła pismo zatytułowane "odwołanie", w którym wniosła stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji organu I instancji, względnie o jej uchylenie lub zmianę. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 6 - art. 10, art. 39, art. 67, art. 68, art. 77, art. 79 - art. 81 i art. 109 Kpa oraz art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu pisma H. R. opisując czynności organu I instancji powzięte w sprawie podziału działki nr [...] stwierdziła, że postępowanie tego organu było prowadzone nieprawidłowo, chaotycznie i dezinformacyjnie. Podniosła także kwestie dotyczące sprzedaży wydzielonej działki nr [...], wpływu takiego podziału na sposób zagospodarowania jej nieruchomości. Jej zdaniem stanowisko organu I instancji o braku po jej stronie interesu prawnego jest nieprawidłowe. Podała również, że decyzji organu I instancji B. z dnia [...] nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w B. przy ul. Z., w granicach zabudowanej działki nr [...] nie otrzymała i tym samym nie jest jej znana dokładna treść tej decyzji.

Wobec okoliczności, że w ww. piśmie zatytułowanym "odwołanie", H. R. wniosła także o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji organu I instancji, względnie o jej uchylenie lub zmianę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. zwróciło się o wyjaśnienie czy ww. pismo stanowi tylko odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] nr [...], czy też zawiera wniosek o wszczęcie również przez Kolegium nowego, odrębnego postępowania w trybie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie Kolegium wniosło o przesłanie załączników, o których mowa w piśmie H. R. Odpowiadając, Kolegium H. R. stwierdziła, że ww. pismo zatytułowane "odwołanie" należy traktować zgodnie z jego przeznaczeniem jako odwołanie. Nadmieniła również, że organ I instancji w toku postępowania dopuścił się rażącego naruszenia prawa, które wyczerpuje ustawowe przesłanki stwierdzenia nieważności, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności wydanych przez niego decyzji, co tym bardziej przemawia za uchyleniem zaskarżonej decyzji w toku postępowania odwoławczego, o czym była już mowa z jej poprzednim ww. piśmie.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. w oparciu o przepis art. 138 § 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji stwierdził, co następuje:

Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną (tzn. od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania), jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Przesłanki wznowienia postępowania zostały enumeratywnie wyliczone w przepisie art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Enumeratywne wyliczenie przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego powoduje, że przyczyny wznowienia ograniczone są jedynie do tych przesłanek. Jedną z tych przesłanek jest okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - punkt 4 § 1 art. 145 Kpa.

Zgodnie z treścią przepisu art. 147 Kpa, wznowienie postępowania może nastąpić na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145 a następuje tylko na żądanie strony. W sytuacji gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wznowienie następuje tylko na jej żądanie. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1), a odmowa wznowienia - decyzją (art. 149 § 3).

Zatem po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania organ administracyjny winien ustalić czy osoba, która wystąpiła z wnioskiem ma interes prawny żądając wznowienia postępowania - czyli czy może być uznana za stronę tego postępowania oraz czy wniosek został złożony w terminie przewidzianym do jego złożenia. Jeżeli w toku postępowania wyjaśniającego organ stwierdzi, że ww. przesłanki występują łącznie wówczas wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania i rozstrzyga sprawę co do istoty - art. 149 § 1 i 2 Kpa. Jeżeli natomiast nie zostanie spełniona przynajmniej jedna z ww. przesłanek, wówczas organ administracyjny, do którego złożony został wniosek o wznowienie postępowania odmawia wznowienia postępowania administracyjnego. Wówczas organ ten nie przeprowadza postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa wznowienia następuje w drodze decyzji - art. 149 § 3 Kpa. Właściwy organ nie bada również w takim przypadku przesłanek wynikających z przepisu art. 148 Kpa.

Materialnoprawne jak również procesowe warunki podziału nieruchomości określone zostały w przepisach Rozdziału 1 zatytułowane "Podziały nieruchomości" zamieszczone w Dziale III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Stosownie do przepisu art. 97 ust. 1 cyt. ustawy podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny.

Z treści tego przepisu wynika, że podział nieruchomości może nastąpić na wniosek każdej osoby, która ma w tym "interes prawny". Ustawodawca wprawdzie nie zdefiniował pojęcia interesu prawnego, jednakże przy wykładni tego pojęcia znajdą zastosowanie kryteria wypracowane w orzecznictwie na tle art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące pojęcia strony. Interes prawny nie może wynikać z uznania organu administracyjnego, czy też sądu, lecz z konkretnej normy prawnej (konkretnego przepisu prawa), która w sposób bezpośredni lub pośredni określa interes prawny w zgłoszeniu wniosku podziałowego.

Stosownie do przepisu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, stroną postępowania administracyjnego w określonej indywidualnej sprawie jest tylko ten, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Tak rozumiany interes prawny w postępowaniu o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości ma niewątpliwie jej właściciel, a także użytkownik wieczysty. Uprawnienie do zgodnego z planem zagospodarowania przestrzennego podziału nieruchomości jest bowiem składnikiem prawa podmiotowego własności (art. 140 Kodeksu cywilnego), i jako takie, nie może być wyłączone lub ograniczone działaniem osób trzecich. Interesu prawnego, co do takiego, a nie innego podziału nieruchomości przez właściciela, nie mają osoby wywodzące swoje prawa do gruntu jedynie ze stosunku obligacyjnego np. najmu, dzierżawy, użyczenia), a także właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich nieruchomości.

Wobec powyższego wnioskodawczyni H. R. nie może zostać uznana za stronę postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Naczelnika Wydziału Mienia i Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miasta B. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w B. przy ul. Z., w granicach zabudowanej działki nr [...]. Tym samym jej zarzut, że nie brała udziału w tym postępowaniu bez własnej winy nie jest uzasadniony. Zatem jej żądanie wznowienia ww. postępowania o podział nieruchomości nie może zostać uwzględnione.

Ponadto organ uznał, że rozważania organu I instancji dotyczące niezachowania przez odwołującą się miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie były bezprzedmiotowe , co jednak nie miało wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Pani H. R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 28 kpa i art. 145 § 1,pkt 4 kpa,

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 7, 77 oraz 107 kpa, polegające na pominięciu istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz na nie wskazaniu przyczyn, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej,

- nieuwzględnienie faktu, że Decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] zatwierdzająca podział działki narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i Konstytucji , wskazanych w odwołaniu z [...].

W uzasadnieniu skarżąca powołała się także na argumenty zawarte w tym odwołaniu oraz na orzecznictwo NSA. Podkreśliła także swoje długie starania o nabycie działki nr [...], zakończone dla niej niepomyślnie. Przedstawiła także sprzeczne z prawem traktowanie jej przez organ I instancji w zakresie informowania o przebiegu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), jak też w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W ocenie Sądu skarżona decyzja w niczym nie narusza prawa, a argumenty zawarte w jej uzasadnieniu Sąd w pełni podziela. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., że skarżąca w sprawie o podział nieruchomości gruntowej sąsiedniej wobec jej własności nie wykazała swojego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, zaś argumentacja podniesiona zarówno w odwołaniu jak i w skardze do Sądu świadczy jedynie o istnieniu po jej stronie interesu faktycznego. Takie stanowisko potwierdzają powołane w uzasadnieniu decyzji skarżonej poglądy doktryny jak i treść orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Godzi się zatem powołać na wyrok NSA z 12.09.2001 r. ( II SA/ Gd 941/99) i zawartą tam szeroką argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał tam, że pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) utrwalony został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że prawo do wystąpienia z wnioskiem o podział nieruchomości w trybie art. 10 ust. 1 i 5 tej ustawy przysługuje wyłącznie podmiotom dysponującym tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego tej nieruchomości. Wynikało to z oceny interesu prawnego stron postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. oraz faktu, że w postępowaniu o podział nieruchomości nie decydowano o ich przeznaczeniu, ograniczając się do wydzielenia z jednej działki dwóch lub więcej działek, które następnie mogły zostać wprowadzone do obrotu prawnego jako odrębne nieruchomości. Analogiczne było w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego.

W orzecznictwie przyjmowano również, że właściciele nieruchomości przylegającej bezpośrednio do innej nieruchomości, w odniesieniu do której na wniosek jej właściciela wszczęto postępowanie administracyjne o podział, nie są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Za stronę postępowania o podział nieruchomości w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie uznawano również osoby, która ubiegała się o sprzedaż w trybie bezprzetargowym części przyległego gruntu stanowiącego własność gminy (wyroki NSA z dnia 28 stycznia 1997 r. sygn. akt SA/Gd 3467/95 - ONSA 1997, z. 4, poz. 180; z dnia 19 czerwca 1996 r. sygn. akt IV SA 198/95 - "Wspólnota" 1996, nr 48, s. 26; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1995 r. sygn. akt III ARN 16/95 - OSNAPiUS 1995, nr 21, poz. 258). Za stronę takiego postępowania natomiast uznawano gminę, lecz wyłącznie w sytuacji, gdy w wyniku podziału nieruchomości będącej własnością osoby fizycznej lub prawnej wydzielono z niej grunty pod budowę ulic, które z mocy art. 10 ust. 5 tej ustawy przechodziły na własność gminy za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości (wyrok NSA z dnia 10 maja 1993 r. sygn. akt I SA 1471/92 - ONSA 1994, z. 2, poz. 80).

Takie stanowisko jest nadal aktualne na bazie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami cytowane w skarżonych decyzjach.

W przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) czy też ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741) stronami postępowania są właściciele (współwłaściciele) oraz użytkownicy wieczyści (współużytkownicy wieczyści).

W żadnym zaś razie stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego, lecz zainteresowane są nabyciem własności lokali położonych na tych działkach. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne, nie mogą jednak stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony ( wyrok NSA z 22.10. 1998 r. sygn. I SA 500/98- Lex nr 44571).

W tej sytuacji należałoby rozważyć, czy organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego po myśli art. 149 § 3 kpa.

W wyroku z dnia 23.04. 2002 r. sygn. V SA 2483/01- Lex nr 109264 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, kiedy można na początku wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, a kiedy decyzję o odmowie. Z treści art. 149 § 2 k.p.a. określającego skutki postanowienia o wznowieniu postępowania wynika, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania organ może wydać tylko w tych przypadkach, gdy z żądaniem wystąpiła osoba, która nie jest stroną w sprawie, albo która jest wprawdzie stroną, ale wniosła żądanie po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., gdy termin ten nie został przywrócony. Decyzję taką organ może również wydać, gdy żądanie pochodzi od strony nie mającej zdolności do czynności prawnych, działającej bez przedstawiciela ustawowego.

Powodem tym natomiast nie może być brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż ocena przyczyn wznowienia - co wadliwie przyjęto w niniejszej sprawie - przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Takie stanowisko zaprezentował NSA w wyroku z dnia 20.06.1991 r., IV SA 487/91, ONSA 1991, nr 2, poz. 50:

1. Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna.

2. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia; może natomiast być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a.".

Również w późniejszym wyroku NSA z dnia 8.06.1995 r., SA/Po 416/95, Mon. Pod. 1996, nr 7, s. 214 stwierdzono, że "Odmowa wznowienia postępowania następuje tylko i wyłącznie ze względów formalnych, a nie merytorycznych". Identyczne stanowisko wyrażono w wyroku NSA z dnia 15.12.1998 r., I SA/Łd 1843/96 (niepublikowany): "Podstawą odmowy wznowienia postępowania nie może być merytoryczna ocena przesłanek wznowienia postępowania, która to ocena może być dokonana dopiero na etapie postępowania i decyzji wydanej po wznowieniu postępowania". Por. też glosę Z. Czarnik, Z. Suwała do wyroku NSA z dnia 8.07.1997 r., SA/Rz 606/96, ST 1997, nr 11, s. 62: "Decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowionego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia. Innymi słowy, decyzja taka może być wydana wtedy, gdy w podaniu o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wskazuje się podstawy wznowienia przewidzianej przepisami art. 145 § 1 k.p.a. Jeżeli natomiast są jakiekolwiek wątpliwości dotyczące istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i potrzeba zbadania w tym zakresie sprawy, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie, czy wskazana przez stronę podstawa wznowienia występuje".

Ten kierunek myślenia zdaje się kontynuować NSA w wyroku z dnia 24.03.1998 r. II SA 122/98 ONSA 1999, nr 2, poz. 53:

"1. Wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 149 § 3 k.p.a., może nastąpić tylko z trzech przyczyn:

a) podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.;

b) podanie o wznowienie zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 148 k.p.a.;

c) w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia, określonych w art. 145 § 1 k.p.a.

2. Badanie sprawy wznowienia postępowania w zakresie określonym zarówno w art. 151 § 1 k.p.a., jak w art. 151 § 2 k.p.a. może nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 1 i 2 k.p.a., a więc po ustaleniu, że nie zachodzi żadna z przyczyn uzasadniających odmowę wznowienia postępowania".

Z kolei celem postępowania rozpoznawczego jest ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania oraz - w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej. Dopiero w wyniku przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego organ wydaje decyzję, w której zgodnie z art. 151 k.p.a.:

a) odmawia uchylenia decyzji ostatecznej (dotychczasowej), gdy stwierdzi brak podstaw do tego z mocy art. 145 § 1 k.p.a. Jeżeli zatem organ ustali, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania, to nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej będącej przedmiotem weryfikacji decyzji. Nawet bowiem wtedy, gdy stwierdzi innego rodzaju wadliwość decyzji, to nie będzie mógł jej uchylić w tym trybie, albowiem podstawy wznowienia postępowania są wyliczone w kpa wyczerpująco i wyjście poza nie byłoby rażącym naruszeniem prawa dającym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji;

b) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi wystąpienie podstaw do jej uchylenia w oparciu o art. 145 § 1 k.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy;

c) wydaje decyzję stwierdzającą niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem, w wypadku gdy wystąpiła jedna z przesłanek niedopuszczalności uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 146 § 1 i 2 k.p.a.).

W świetle takiego orzecznictwa sądowego – rozstrzygnięcia organów należy ocenić jako zgodne z prawem. Z tych też powodów Sąd nie mógł uznać za trafne zarzuty skargi. Powołane bowiem w skardze orzecznictwo sądowe wydano na tle zupełnie innej materii prawnej, np. dotyczącej procesu inwestycyjnego.

Z tego też powodu dokonywanych przez skarżącą uogólnień i przeniesienia ich na grunt niniejszej sprawy, dotyczącej podziału nieruchomości, Sąd nie mógł podzielić. Podniesione w skardze argumenty, mające uzasadnić interes prawny skarżącej w sprawie o podział nieruchomości sąsiedniej, mogłaby być skuteczne właśnie w postępowaniu dotyczącym procesu inwestycyjnego. Ewentualne roszczenia do nieruchomości, jako zdarzenia przyszłe i niepewne, także nie mogą świadczyć o interesie prawnym skarżącej.

Sąd nie analizował w tej sytuacji zarzutów skargi dotyczących uchybień procesowych popełnionych przez organ w toku postępowania podziałowego, a także naruszenia przepisów, materialnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, albowiem okoliczności te byłyby istotne w toku merytorycznego rozpatrzenia sprawy po wznowieniu postępowania dotyczącego podziału nieruchomości gruntowej.

Z tych też powodów orzeczono jak na wstępie w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.