Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 96/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15, art. 16, art. 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 3 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 października 2008r. sygn. akt II SA/Łd 355/08 w sprawie ze skargi P. B. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lutego 2008r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 października 2008 r. o sygn. akt II SA/Łd 355/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę P. B. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, uchylając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, wskazując przy tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Prezydent Miasta Łodzi orzekł o zwrocie przez P. B. nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej za okres od dnia 1 października 2007 r. do dnia 31 października 2007 r. w łącznej kwocie [...] zł.

Od powyższej decyzji P. B. złożyła odwołanie, w którym, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazała, że zatrudnienie jej matki – A. B., w firmie "[...]" nastąpiło we wrześniu 2006 r., natomiast w okresie zasiłkowym 2007/2008 podstawę obliczenia dochodu powinien stanowić dochód osiągnięty w roku 2006. Błędem natomiast i oczywistym łamaniem prawa jest, w ocenie zainteresowanej, że dochód rodziny za rok 2005 zsumowano z dochodem uzyskanym w roku 2007.

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy, odwołując się do treści art. 1 pkt 2, art. 7 ust. 1 i 2, art. 15, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), a także do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), wyjaśnił, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, iż decyzją z dnia [...] października 2007 r. Prezydent Miasta Łodzi przyznał P. B. zaliczkę alimentacyjną w kwocie 300,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Natomiast decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Prezydent Miasta Łodzi uchylił własną ostateczną decyzję z dnia [...] października 2007 r. i przyznał P. B. zaliczkę alimentacyjną na okres od dnia 1 października 2007 r. do dnia 30 września 2008 r. w kwocie 170,00 zł miesięcznie, wskazując w uzasadnieniu, iż powodem zmiany rozstrzygnięcia był fakt podjęcia od dnia [...] grudnia 2006 r. przez matkę wnioskodawczyni – A. B., zatrudnienia, a w konsekwencji przekroczenie dochodu uprawniającego do przyznania zaliczki w podwyższonej wysokości (dochód na osobę w rodzinie wyniósł 417,43 zł). Od powyższej decyzji wnioskodawczyni nie złożyła odwołania, co spowodowało, że w chwili obecnej nie ma w obrocie prawnym decyzji przyznającej stronie wnioskowane świadczenie. Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podniosło, iż w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza miesięcznie kwoty 583,00 zł, a do zaliczki alimentacyjnej w rodzinie uprawniona jest jedna lub dwie osoby zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż 170,00 zł dla osoby uprawnionej albo 250,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. organ I instancji, mając zatem na uwadze cytowany przepis, postąpił prawidłowo, przyznając wnioskodawczyni świadczenie w wysokości 170,00 zł miesięcznie.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu, SKO w Łodzi podało, że dla ustalenia dochodu rodziny pod uwagę wzięto dochód rodziny uzyskany w roku 2006, a nie – jak twierdzi strona – dochód z roku 2005. Do dochodu rodziny organ I instancji prawidłowo przyjął dochód uzyskany przez A. B. z tytułu podjęcia w dniu [...] grudnia 2006 r. zatrudnienia, doliczając do dochodu za rok 2006 kwotę 917,67 zł, stanowiącą wynagrodzenie za pełen pierwszy przepracowany miesiąc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wskazało także, że jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, wnioskodawczyni może w trybie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwrócić się do Prezydenta Miasta Łodzi z wnioskiem o umorzenie w całości lub w części kwoty nienależnie pobranych świadczeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżące P. B. i A. B., podtrzymując argumenty zawarte w odwołaniu, wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta Łodzi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, wyrażając stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę, stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji wydane zostały naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowiło podstawę do ich uchylenia.

Sąd wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 powołanej ustawy, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł (art. 7 ust. 2 ustawy). W myśl zaś art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy zaliczka alimentacyjna przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż w przypadku, gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki – 170,00 zł dla osoby uprawnionej albo 250,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie natomiast z treścią art. 10a powołanej ustawy, organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny, mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę. Osoba zaś, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu (art. 15 tej ustawy).

WSA w Łodzi wskazał, że obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia jest instytucją zapobiegającą pobieraniu świadczeń przez osoby do nich nieuprawnione, które w toku całego postępowania nie wykazały całego istotnego dla sprawy stanu faktycznego albo też zaniechały ciążącego na nich, jako uprawnionych, obowiązku informowania o każdej zmianie okoliczności faktycznych, mających wpływ na dalsze przysługiwanie świadczenia. Zapobiega również bezprawnemu pobieraniu w sytuacji, kiedy organ z urzędu nie wykrył tych zdarzeń w postępowaniu oraz prawidłowo oparł się na definicji nienależnie pobranych świadczeń, wskazanej w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W niniejszej sprawie skarżąca została pouczona przez organy orzekające o obowiązku informowania organu o okolicznościach, mających wpływ na istnienie uprawnień do świadczeń w formie zaliczki alimentacyjnej i bezspornym jest na tle stanu faktycznego, że nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, co szczegółowo (kiedy i w jakiej wysokości) znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonych decyzji.

Sąd jednakże podniósł, że zgodnie z treścią art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu zaliczek, a także wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Zdaniem Sądu, organy administracji publicznej, rozpatrując przedmiotową sprawę, nie rozważyły cytowanego powyżej przepisu art. 16 ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powinno znaleźć się bowiem odniesienie do wskazanych w powołanym przepisie przesłanek.

W ocenie Sądu, organy administracji publicznej obu instancji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Organy administracji publicznej stoją bowiem na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Organ administracji winien zgromadzić cały materiał dowodowy, konieczny do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów, służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. W rozpoznawanej sprawie organy orzekające naruszyły wskazane zasady postępowania, a naruszenie to niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że orzekając ponownie, organy administracji zobowiązane będą do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zapewniając stronie czynny udział na każdym etapie postępowania administracyjnego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być bowiem kompletny, celem ustalenia rzeczywistej sytuacji rodzinnej i dochodowej strony skarżącej w świetle przesłanek przepisu art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z przepisem art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.).

Uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu obu wydanych w sprawie decyzji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, zarzucając naruszenie prawa materialnego, a to art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), przez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano dowolnej oceny zaskarżonej decyzji, nie przystającej do stanu sprawy i zebranego materiału dowodowego, jak również dokonano oceny wydanych rozstrzygnięć pod względem słuszności, nie zaś legalności; art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez ich niewłaściwe zastosowanie, bowiem odrębnym jest ustalenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia od umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego bądź wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki; art. 15 w związku z art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez rażąco błędną wykładnię, która zaprzecza obowiązkowi zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi; art. 15 w związku z art. 16 i art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez rażąco błędną wykładnię, bowiem normy te kształtują w sposób wyraźny, jasny i jednoznaczny dwa odrębne przedmioty postępowań administracyjnych. Jednego, którego celem jest ustalenie kwot nienależnie pobranych świadczeń, drugiego, którego celem jest ewentualnie umorzenie należności wierzyciela z tytułu nienależnie pobranej zaliczki.

Ponadto SKO w Łodzi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone; art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez niepełne przedstawienie stanu sprawy i brak wykazania, że uchybienia natury procesowej, jak i wykładni norm prawa materialnego, miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a tym samym dokonanie wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego; art. 141 § 4 w związku z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez przedstawienie oceny prawnej, która jest niespójna i wewnętrznie sprzeczna, brak w uzasadnieniu wyroku pełnych wskazań co do dalszego postępowania; art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie dokonano w istocie oceny, czy ustalona kwota nienależnie pobranych świadczeń jest prawidłowa, a to było istotą postępowania prowadzonego przez organy administracji; art. 134 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez błędne zastosowanie, bowiem nie miało miejsca ani naruszenie norm prawa materialnego, ani też norm postępowania w granicach prowadzonego postępowania; art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 61 § 1 i § 4 kpa, przez błędne przyjęcie, że organ administracji ma obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej; art. 32 w związku z art. 50 § 1, art. 57 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez błędne przyjęcie, że A. B. przysługuje przymiot strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem decyzje administracyjne nie dotyczą jej interesu prawnego, jak również nie stanowią o naruszeniu jej prawa.

Wskazując na powyższe, SKO w Łodzi wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W dniu 3 września 2009 r. na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi cofnął wniosek o zasądzenie kosztów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem zawiera usprawiedliwione podstawy, co sprawia, że zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty w niej zawarte mogły wywołać bezpośrednio oczekiwany przez autora skargi kasacyjnej skutek.

Stawiając Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 141 § 4 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niepełne przedstawienie stanu sprawy i brak wykazania, że uchybienia natury procesowej, jak i wykładni norm prawa materialnego, miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, autor skargi kasacyjnej nie zaznaczył w istocie, o które przepisy w tym przypadku chodzi. Zarzut taki byłby skuteczny tylko wtedy, gdyby został połączony z innymi przepisami, wskazującymi na uchybienia Sądu I instancji, które zaistniały na etapie rozpoznania skargi. Kolejny oparty na art. 141 § 4 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzut skargi kasacyjnej kasator połączył już z odpowiednim przepisem procedury sądowoadministracyjnej (art. 153) i taka konstrukcja podstawy kasacyjnej pozwala na jej merytoryczne rozpoznanie.

Jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, uszło uwadze Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja była adresowana do P. B., będącej osobą pełnoletnią. W takiej sytuacji przymiot strony postępowania sądowoadministracyjnego przysługiwał tylko P. B., nie zaś A. B. (matce). W przypadku wniesienia wspólnej skargi, środek zaskarżenia pochodzący od A. B. winien zostać oddalony z uwagi na brak interesu prawnego po jej stronie. Tymczasem w sprawie błędnie przyjęto, że obie skarżące są legitymowane do wniesienia skargi, i że obie mają interes prawny. Ma to tym większe znaczenie, jeśli zważy się, że Sąd I instancji skargę obu skarżących uwzględnił, uchylając obie podjęte decyzje.

Ze sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2007 r. Prezydent Miasta Łodzi przyznał P. B. zaliczkę alimentacyjną w kwocie 300,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Z kolei decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. ten sam organ uchylił własną ostateczną decyzję z dnia [...] października 2007 r. i przyznał P. B. zaliczkę alimentacyjną na okres od dnia 1 października 2007 r. do dnia 30 września 2008 r. w kwocie 170,00 zł miesięcznie, wskazując w uzasadnieniu, iż powodem zmiany rozstrzygnięcia był fakt podjęcia od dnia [...] grudnia 2006 r. przez matkę wnioskodawczyni – A. B., zatrudnienia, co w konsekwencji spowodowało przekroczenie dochodu uprawniającego do przyznania zaliczki w podwyższonej wysokości (dochód na osobę w rodzinie wyniósł 417,43 zł). Decyzja ta stała się ostateczna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi prawidłowo stwierdziło, że w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza miesięcznie kwoty 583,00 zł, a do zaliczki alimentacyjnej w rodzinie uprawniona jest jedna lub dwie osoby, zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż 170,00 zł dla osoby uprawnionej albo 250,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przyznając zatem wnioskodawczyni świadczenie w wysokości 170,00 zł miesięcznie, organ I instancji zobowiązany był następnie orzec o zwrocie nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej za okres od dnia 1 października 2007 r. do dnia 31 października 2007 r., co uczynił mocą decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r.

W rozpoznawanej sprawie P. B. została pouczona o obowiązku informowania organu o okolicznościach, mających wpływ na istnienie uprawnień do świadczeń w formie zaliczki alimentacyjnej. Zmiana taka w istocie nastąpiła, doszło bowiem do zmiany sytuacji dochodowej jej rodziny, co zostało omówione w wydanych decyzjach.

Nie można w takim stanie sprawy zarzucić orzekającym organom, że naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym konieczność uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji, jak to miało miejsce. Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, że w ramach postępowania, prowadzonego w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, należy prowadzić ustalenia pod kątem stosowania instytucji umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Czym innym jest kwestia zwrotu zaliczki alimentacyjnej, którą w pierwszej kolejności należy uznać za nienależnie pobraną, co następuje z urzędu w drodze decyzji organu administracji, a czym innym jest jej ewentualne umorzenie także w drodze decyzji administracyjnej, ale dopiero wówczas, gdy zaliczka alimentacyjna zostanie już ostatecznie ustalona jako świadczenie pobrane nienależnie, co z kolei możliwe jest na wniosek osoby zainteresowanej. Są to zatem dwa odrębne postępowania i nie jest dopuszczalne, by sprawa o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia była prowadzona przez organ administracji z urzędu.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi prawidłowo wskazało także, że jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, wnioskodawczyni może – w trybie art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – zwrócić się do Prezydenta Miasta Łodzi z wnioskiem o umorzenie w całości lub w części kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stosując przepis art. 188 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zaś w oparciu o art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – do oddalenia skargi.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku.