Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3089/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art.243 par.1, art. 246 par.2 pkt 2, art. 245 par.3, art.260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 21 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. sp. z o.o. z siedzibą Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

Skarżąca – P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. pismem z dnia 12 listopada 2013 r. złożyła skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na jej trudną sytuację finansową i brak środków na opłacenie wpisu sądowego. Podniosła także, iż w wyniku działań Urzędu Skarbowego w K. Skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi.

Zarządzeniem z dnia 12 marca 2014 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek Skarżącej bez rozpoznania.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2014 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego zarządzenia wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie z kosztów sądowych.

W formularzu PPPr, znajdującym się w aktach sprawy Skarżąca wskazała, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano jej wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Wyjaśniła, że wszystkie środki ruchome i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż. Trwa ich licytacja. Podniosła, iż naruszające prawo działanie organów skarbowych uniemożliwiło Skarżącej odzyskanie należnego do stycznia 2004 r. zwrotu podatku VAT, które doprowadziło do znacznych strat finansowych i konieczności zwolnienia kilkudziesięciu pracowników. Stwierdziła, iż przedstawia zajęcie Urzędu Skarbowego w Z., jednakże nie dołączyła żadnego dokumentu na potwierdzenie tego faktu. Skarżąca podniosła, że nie opłaca rachunków, gdyż bank zawiesił ich funkcjonowanie. Skarżąca nie posiada ponadto udziałów w innych podmiotach. Wskazała także, iż w lutym 2006 r. zorganizowana grupa przestępcza, składająca się z 5 funkcjonariuszy CBŚ, z naruszeniem prawa ukradła Skarżącej 9 kartonów segregatorów z dokumentami i od tego czasu Skarżąca nie jest w stanie wskazać szczegółowej informacji o należnościach i zobowiązaniach.

W związku z tym, że informacje zawarte w formularzu PPPr okazały się niewystarczające, pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. Skarżąca została wezwana do nadesłania w terminie 7 dni dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżąca w piśmie z dnia 2 maja 2014 r. wskazała, że żądane przez Sąd dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. W ocenie Skarżącej jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia aby ochronić naruszający prawo organ administracyjny. W związku z powyższym Skarżąca oświadczyła, że nie nadeśle żądanych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.

Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie.

Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym jest wpis od skargi w kwocie 100 zł.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).

Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez Sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku.

Skarżąca nie potwierdziła złożonych oświadczeń żadnymi dokumentami, które uprawdopodabniałyby jej ciężką sytuację majątkową. Mimo wezwania Skarżąca nie wyjaśniła swojej sytuacji majątkowej. W szczególności nie nadesłała zeznań podatkowych, bilansu oraz rachunku zysków i strat, nie podała także jakoby ich nie składała. Oświadczyła jedynie, że z żądanych dokumentów nie będzie wynikał brak środków finansowych. Wyjaśniła, że bank zawiesił funkcjonowanie rachunków bankowych. Brak informacji o należnościach i zobowiązaniach uzasadniła natomiast kradzieżą dokumentów, jakiej miała się dopuścić "zorganizowana grupa przestępcza składająca się z 5 funkcjonariuszy CBŚ". Wszystko to sprawia, że Sąd ma do dyspozycji jedynie oświadczenia Skarżącej. Oświadczenia te nie są jednak wystarczające aby podjąć obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych.

Skoro Skarżąca wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, powinna liczyć się wykazaniem okoliczności uzasadniających przyznanie jej tego prawa, w tym z koniecznością podjęcia działań także utrudnionych. Tymczasem Skarżąca nie podjęła żadnych działań, aby wykazać swoją sytuację materialną. Nie wykazała też, że choćby podjęła próbę uzyskania żądanych przez Sąd dokumentów.

Samych twierdzeń Skarżącej Sąd nie uznał za wystarczające do przyznania jej prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.