Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 740/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi Zrzeszenia [...] w L. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Zrzeszenia [...] w L. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] października 1951 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] m², zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w L. pod nr hip. [...], stanowiącej własność Stowarzyszenia [...] – utrzymał w mocy własną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister Budownictwa podał, że orzeczeniem z dnia [...] października 1951 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. orzekło o wywłaszczeniu między innymi nieruchomości położonej w L., szczegółowo opisanej w osnowie zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 20 grudnia 2004 r. Zrzeszenie [...] w L. – następca prawny Stowarzyszenia [...] wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] października 1951 r. w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, podnosząc, iż zostało ono wydane z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1951 r. w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność Stowarzyszenia [...].

W uzasadnieniu decyzji Minister Budownictwa podał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1949 r. Nr 27, poz. 55 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 2 tego dekretu, prawo przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości w trybie tego dekretu służyło wykonawcom narodowych planów gospodarczych, zakładom i instytucjom państwowym, organizacjom samorządu gospodarczego, centralom spółdzielni, spółdzielniom.

W niniejszej sprawie wywłaszczenia dokonano na wniosek Akademii [...] w L.

Zgodnie z art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych, jeżeli uznał, że nieruchomość była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Zezwolenia Akademii [...], jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na nabycie, pod rozbudowę Akademii [...], nieruchomości położonych w L. udzielił Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, będący, zdaniem organu, osobą do tego upoważnioną, mimo iż w aktach archiwalnych brak jest samego upoważnienia, bowiem zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. u. z 1949 r. Nr 7, poz. 43), Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zastępowali dwaj zastępcy, których mianował i odwoływał Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Prezesa Rady Ministrów, przedstawiony w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, a zgodnie z art. 6 ust. 3 tej ustawy, stanowiska zastępców Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego były równorzędne stanowiskom ministrów.

Minister Budownictwa podał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1484/97, LEX nr 48653 stwierdził, że "Sam brak wzmianki o istniejącym upoważnieniu nie stanowi jeszcze o możliwości automatycznego przypisania ocenianej decyzji wady kwalifikowanej przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 1 kpa."

Organ stwierdził również, że wnioskodawca wywłaszczenia uzyskał zaświadczenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Biuro Regionalne w L. z dnia [...] maja 1950 r., które, zgodnie z art. 6 dekretu w brzmieniu nadanym dekretem z dnia 26 października 1949 r. o zmianie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych było wymagane, aby wnioskodawca narodowych planów gospodarczych mógł wystąpić z wnioskiem o nabycie nieruchomości zgodnie z art. 4 dekretu.

Zgodnie z art. 7 dekretu, wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie przewidziane w art. 5 dekretu, obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości niezbędnej dla realizacji planu, aby odstąpił mu też nieruchomość za cenę określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

Jak wynika z wezwania z dnia 19 lutego 1951 r. Akademia [...] w L. wyraziła gotowość zawarcia umowy kupna przedmiotowej nieruchomości za cenę, która miała zostać określona na podstawie art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., a następnie zatwierdzona przez Ministerstwo Zdrowia. W wezwaniu do zawarcia umowy nie podano ceny, bowiem powołano się na § 2 zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów ([...]), zgodnie z którym wezwanie powinno było zawierać wyrażenie gotowości wykonawcy narodowych planów gospodarczych do zawarcia umowy kupna za cenę, która miała zostać określona przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych zgodnie z zasadami art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., a zatwierdzona przez władzę naczelną wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na warunkach ustalonych przez tę władzę. W związku z tym nie można, zdaniem organu, uznać, aby brak ceny w wezwaniu był rażącym naruszeniem prawa, skoro szczegółowy tryb ustalony ww. zarządzeniem przewidywał możliwość wskazania jedynie zasad jej ustalenia, co wnioskodawca wywłaszczenia zastosował. Obowiązek wezwania właściciela do sprzedaży przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, tym samym został wypełniony.

Zgodnie z art. 17 dekretu, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie, w którym należało wskazać, m. in., nieruchomość, której wniosek dotyczył, powierzchnię nieruchomości, właściciela, wskazać na czym miało polegać wywłaszczenie oraz wskazać w sposób ogólny cel wywłaszczenia.

Jak wnika z wniosku Akademii [...] w L. z dnia 5 marca 1951 r. wszystkie powyższe wymogi zostały spełnione, a ponadto, jak wynika z wykazu załączników, do wniosku zostało dołączone m.in. zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, ogólny plan sytuacyjny i odpis zaświadczenia Oddziału [...] Sądu Grodzkiego w L.

Biorąc powyższe pod uwagę, organ uznał, że wymogi formalne wniosku o wywłaszczenie zostały spełnione.

Obwieszczeniem z dnia [...] marca 1951 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. Wydział Społeczno – Administracyjny zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego obejmującego przedmiotową nieruchomość. Powyższe obwieszczenie było wywieszone na tablicy ogłoszeń w gmachu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej – zgodnie z wymogiem zawartym w art. 17 ust. 1 dekretu – w dniach od [...] marca 1951 r. do [...] kwietnia 1951 r.

Minister Budownictwa wskazał również, że obwieszczenie z dnia [...] marca 1951 r. spełniało wszystkie wymagania wskazane w art. 17 dekretu.

Pismem z dnia 21 kwietnia 1951 r. Stowarzyszenie [...] w L. zostało zawiadomione o terminie rozprawy wywłaszczeniowej, którą wyznaczono na dzień 7 maja 1951 r.

Odnosząc się do zarzutu strony, iż rozprawa został przeprowadzona przez osobę nieumocowaną, tj. A. G., bowiem z pisma z dnia 21 kwietnia 1951 r. wynika, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. do jej przeprowadzenia upoważniło K. G., Minister Budownictwa stwierdził, że z protokołu rozprawy wynika, że w zastępstwie Kierownika Wydziału Społeczno – Administracyjnego Miejskiej Rady Narodowej w L. K. G. rozprawie przewodniczył A. G. (z protokołu komisyjnego opisu nieruchomości przeprowadzonego w dniu [...] marca 1951 r. wynika, że A. G. był Zastępcą Kierownika Wydziału Prezydium Miejskiej Rady Narodowej). Zdaniem organu powyższy zarzut należy uznać za bezzasadny, bowiem np. z przyczyn losowych Kierownik Wydziału mógł ustnie polecić Zastępcy Kierownika, tj. A. G. poprowadzenie rozprawy wywłaszczeniowej.

Zdaniem Ministra Budownictwa, orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] października 1951 r. zawierało wszystkie elementy określone w art. 23 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Odnosząc się do zarzutu niewłaściwości organu – Minister Budownictwa wskazał, że zgodnie z art. 33 i 37 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) zniesione zostało stanowisko wojewody, a funkcje dla niego zastrzeżone przejęły właściwe Prezydia Wojewódzkich Rad Narodowych.

Skargę na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Zrzeszenie [...] w L.; zarzucając naruszenie art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji planów gospodarczych poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego był upoważniony do wydania Akademii [...] nieruchomości położonych w L. w sytuacji, gdy z tego przepisu wynika, że zezwolenia mógł udzielić tylko Przewodniczący, naruszenie art. 7 kpa przez nieuwzględnienie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia w sytuacji, gdy organ administracji publicznej zobowiązany jest stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest odmowa stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 1951 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] października 1951 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] m², zapisanej w księdze wieczystej Sądu Powiatowego w L. pod nr hip. [...], stanowiącej własność Stowarzyszenia [...].

Prawidłowo Minister Budownictwa odmawiając stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 1951 r. stwierdził, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, jest formą nadzoru. Jego przedmiotem jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w trybie nadzwyczajnym jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. A zatem, w postępowaniu tym obowiązkiem organu jest wyłącznie rozpatrzenie sprawy w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, co organ zarówno w zaskarżonej jak również poprzedzającej uczynił.

Sąd podziela pogląd, że skoro wywłaszczenia nieruchomości dokonano na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 oraz Nr 55, poz. 438), to w aspekcie zgodności z przepisami tego dekretu należało oceniać zaskarżone orzeczenie.

Zgodnie z art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 z późn. zm.), zezwolenia na nabycie nieruchomości udziela Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych, jeżeli uzna, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych, oraz, że przewidziane będą środki na jej nabycie.

Prawidłowo organ uznał, że stosownie do art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 7, poz. 43), Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zastępują dwaj zastępcy, których mianuje i odwołuje Prezydent Rzeczypospolitej; stanowiska zastępców Przewodniczącego są równorzędne stanowiskom ministrów. Z przepisu tego wynika, że obaj zastępcy przewodniczącego są ustawowo upoważnieni do zastępowania przewodniczącego, a zatem, zarzut skargi w tym zakresie jest bezzasadny, zwłaszcza że, wbrew temu co zarzucono w skardze, art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych nie stanowi, że zezwolenia mógł udzielić tylko przewodniczący. A skoro przepis nie stanowił, że kompetencje te przysługują wyłącznie przewodniczącemu, to oznacza, kompetencje do udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości przysługiwały zarówno przewodniczącemu jak i obaj zastępcom przewodniczącego.

Bezzasadny jest również zarzut strony skarżącej, że rozprawa została przeprowadzona przez osobę nieupoważnioną, bowiem w piśmie dnia 21 kwietnia 1951 r. przy którym przesłano akta sprawy, nie tylko upoważniono K. G. – Kierownika Wydziału Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. do przeprowadzenia rozprawy, ale również wskazano na konieczność zwrócenia uwagi na art. 7 ust. 1 oraz art. 63 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.), które to przepisy dotyczą wyłączenia urzędników administracyjnych. Oznacza to, że organ wskazujący osobę, która miała przeprowadzić rozprawę równocześnie dopuszczał przeprowadzenie rozprawy przez innego przewodniczącego, jeśli zaistniałyby ustawowe okoliczności wskazujące na konieczność wyłączenia się wskazanego urzędnika. Art. 8 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. stanowi, że w wypadkach wyłączenia urzędnik powinien być bezzwłocznie zastąpiony przez innego urzędnika.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.