Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 750/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1419
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1358/11 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

M. S. , wnioskiem z dnia 14 listopada 2008 r., wystąpiła do Wojewody Lubelskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. B., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nieruchomości położonych w P. , gm. Maguny, pow. Święciany, woj. wileńskie (str. 85 akt administracyjnych Tom. I). Organy obu instancji stwierdziły, że prośba o potwierdzenie prawa do rekompensaty dotyczy również nieruchomości pozostawionych w P. pow. Święciany, woj. wileńskie (obecnie tereny Litwy).

Z postanowienia Sądu Rejonowego w Puławach Wydział I Cywilny z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt I Ns 219/09 wynika, że spadek po M. B. z d. Ż. , zmarłej dnia 7 kwietnia 1987 r. w Puławach, ostatnio stale zamieszkałej w Nałęczowie nabyły: córka M. H. S. oraz wnuczka L. R. po 1/2 części każda nich.

L. R. zamieszkała na Litwie nie złożyła wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez M. B.

Wojewoda Lubelski decyzją z dnia [...] listopada, nr [...] odmówił M. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia w 1957 r. przez M. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ pierwszej instancji wskazał, że przedłożona Karta Ewidencyjna Repatrianta Nr 41226 wystawiona na nazwisko M. B., Karta Repatriacyjna Nr 008889 wystawiona na nazwisko M. B. sporządzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie łącznie z protokołem przesłuchania strony z dnia 30 stycznia 2009 r., stanowią dowód opuszczenia przez M. B. w 1957 r. byłych terenów RP, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. Ponadto w oparciu o ww. dowody ustalono także, że M. B. posiadała obywatelstwo polskie w dniu 1 września 1939 r.

Spośród dowodów zgromadzonych w sprawie, Wojewoda przywołał także zaświadczenie Centralnego Państwowego Archiwum Litwy z dnia 9 czerwca 2009 r., R4-1366, z którego wynika, że w zasobie archiwum brak jest dokumentów tyczących majątku M. B. z domu Ż. Ponadto organ wskazał, o braku dokumentów dotyczących nieruchomości M. B. położonej we wsi P. świadczy także pismo Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie z dnia 29 czerwca 2009 r., znak: WK-3131-132/09, L.dz. 1057.

Jednocześnie organ pierwszej instancji przywołał zaświadczenie Gminy Maguny, rejon Święciany z dnia 13 sierpnia 2009 r., Nr M21-56 dotyczące wykazu posiadanych budynków w gospodarstwie domowym o treści: "Niniejszym potwierdzamy, że M. B., urodzona w 1908 r. faktycznie posiadała własny dom mieszkalny wraz z budynkami gospodarczymi we wsi P.".

Dalej Wojewoda podniósł, że z zeznań świadków oraz oświadczenia strony postępowania wynikają rozbieżności, co do składników nieruchomości położonej w P. w chwili jej opuszczenia przez M. B. I tak, świadek J. P. zeznała, że w chwili wyjazdu M. B. była właścicielką tylko 0,60 arów ziemi (w protokole przesłuchania świadka 60-ciu arów), bowiem resztę oraz zabudowania zabrano do kołchozu. Z kolei świadek A. S. oraz M. S. zeznali, że w chwili wyjazdu z byłych terenów RP M. B. była właścicielką 0,60 ha ziemi oraz zabudowań.

Wojewoda stwierdził, że w powyższych zeznaniach brak jest spójności co do składników nieruchomości, a przede wszystkim jej właściciela, według stanu na 1957 r., tj. w chwili opuszczenia przez M. B. byłych terenów RP.

Następnie organ zaznaczył, że zgodnie z uchwalonym w dniu 22 lipca 1940 r. aktem nacjonalizacyjnym, Sejm Ludowy Litewskiej Republiki Radzieckiej postanowił, że cała ziemia na Litwie ma należeć do narodu, czyli ma być wyłączną własnością państwa. W dniu 22 lipca 1940 r. odbyła się na Litwie powszechna nacjonalizacja ziemi, likwidując własność prywatną. Zdaniem organu powyższe potwierdza przedłożone przez stronę urzędowe tłumaczenie wykazu z księgi gospodarstw rejonu Święciany, obwód Maguny, sporządzone przez Archiwum Powiatu Vilnius, dotyczące gospodarstwa M. B. we wsi P., z którego wynika, że według stanu na lata 1955–1957 r. nieruchomość użytkowana przez M. B. o pow. 0,60 ha zabudowana: domem mieszkalnym oraz dwoma chlewami znajdowała się w Kołchozie im. Stalina.

W konsekwencji organ pierwszej instancji stwierdził, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. przesądza, że uprawnienie przysługuje osobom, które były właścicielami nieruchomości w dacie opuszczenia byłych terenów RP. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w chwili repatriacji M. B. nie była już właścicielką nieruchomości opisanych w powołanych wyżej oświadczeniach, bowiem utraciła swój majątek w wyniku upaństwowienia.

Wobec czego, zdaniem organu pierwszej instancji, brak jest podstaw do potwierdzenia M. S. prawa do rekompensaty z ww. tytułu.

Jednocześnie, opisując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie organ pierwszej instancji wskazał, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Miasta Gminy Nałęczów z dnia 29 listopada 1989 r., znak: GG-8242/IV/3/88/89, wydana na wniosek M. S., w sprawie zaliczenia na pokrycie ceny sprzedaży działek nr [...] oraz 1/2 części działki nr [...], położonych w C. w Nałęczowie o łącznej powierzchni 2,66 ha w zamian za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Organ wskazał także na akt notarialny Rep. A Nr 5318/90 sporządzony 28 marca 1990 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w Lublinie Oddział w Puławach, potwierdzający nabycie prawa własności działek nr: [...] oraz [...] w 1/2 części o łącznej pow. 2,6632 ha, położonych w obrębie C. w Nałęczowie, otrzymanych przez M. S. na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Nałęczów z dnia 29 listopada 1989 r., znak: GG-8242/IV/3/88/89 w ramach zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami RP.

Minister Skarbu decyzją z [...] maja 2011 r. [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubelskiego z [...] listopada 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał na przepis art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o rekompensacie, z którego wynika, że "Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; 2) posiada obywatelstwo polskie."

Minister, za organem pierwszej instancji podkreślił, że o opuszczeniu przez M. B. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadczą: Karta Repatriacyjna Nr 008889 wystawiona na nazwisko M. B., sporządzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie oraz uwierzytelniona przez Archiwum Akt Nowych kopia Karty Ewidencyjnej Repatrianta Nr 41226 na nazwisko M. B.

Zgodnie z powyższymi dokumentami M. B. przybyła na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 4 grudnia 1957 r. Ponadto z ww. dokumentów wynika, że M. B. w dniu 1 września 1939 r. posiadała obywatelstwo polskie.

Ponadto, przywołując za Wojewodą materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, Minister stwierdził, że dwa domy letniskowe położone w P. zostały zniszczone w czasie działań wojennych, natomiast ziemia stała się własnością państwową jeszcze przed wyjazdem M. B. w 1957 r. z byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej, zaś co do nieruchomości w P., Minister stwierdził, że w 1957 r. znajdowała się w kołchozie. W konsekwencji organ drugiej instancji uznał, iż M. B. w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w 1957 r. nie była właścicielką nieruchomości położonych w P. gmina Maguny, powiat Święciany, województwo wileńskie oraz w P., powiat Święciany, województwo wileńskie (obecnie tereny Litwy), ponieważ nieruchomości te zostały wcześniej znacjonalizowane.

Minister Skarbu Państwa podkreślił, że w świetle art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. podstawowym warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty jest przysługiwanie prawa własności do nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wskazał także, że składniki mienia objęte nacjonalizacją przed momentem opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą być uznane za składniki "nieruchomości pozostawionej". Skoro więc nieruchomości te zostały wcześniej znacjonalizowane, a zatem M. B. nie spełnia dyspozycji art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., określającego warunki przyznania prawa do rekompensaty właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi graniami Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym, zdaniem organu, M. S. nie jest osobą uprawnioną do rekompensaty za ww. nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1358/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Lubelskiego z [...] listopada 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że roszczenie o realizację prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej podlega rygorom wynikającym z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz.1418 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 tej ustawy, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub osoba wskazana do rekompensaty w terminie nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust.1 ww. ustawy).

Zdaniem Sądu, przed przystąpieniem do merytorycznej oceny ww. wniosku, organ zobligowany jest nie tylko do zbadania wniosku pod kątem spełnienia przesłanek formalnych, ale jednocześnie do oceny czy w oparciu o materiał dokumentacyjny sprawy nie doszło już do zrealizowania prawa do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów.

Odnosząc to do sprawy Sąd podkreślił, że Wojewoda Lubelski opisując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie zaznaczył, iż w aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Miasta i Gminy Nałęczów z dnia 29 listopada 1989 r., znak: GG-8242/IN//3/88/89, wydana na wniosek M. S., w sprawie zaliczenia na pokrycie ceny sprzedaży działek nr: [...] oraz ½ części działki nr [...], położonych w C. w Nałęczowie o łącznej powierzchni 2,66 ha w zamian za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Powyższa decyzja została wydana m.in. na podstawie art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. Nr 14, poz. 74). W decyzji tej organ wskazał, że wartość mienia pozostawionego za granicą została ustalona w opinii Nr S-G/88/89 z dnia 4 lutego 1989 r. i orzeczeniu technicznym Nr S-I8/89 z dnia 6 lutego 1989 r. na łączną kwotę 16.143.000,- zł (szesnaście milionów czterdzieści trzy tysiące zł) – przed denominacją. Konsekwencją niniejszej decyzji było zawarcie aktu notarialnego Rep. A Nr 5318/90, sporządzonego dnia 26 marca 1990 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w Lublinie Oddział w Puławach, który to akt potwierdzał nabycie prawa własności działek nr: [...] oraz [...] w ½ części o łącznej pow. 2,6632 ha, położonych w obrębie C. w Nałęczowie, otrzymanych przez M. S. na podstawie ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Nałęczów z dnia 29 listopada 1989 r. Z ww. aktu wynika, iż cena nabycia powyższych działek wyniosła 3.767.667,- zł (trzy miliony siedemset sześćdziesiąt siedem tysięcy sześćset sześćdziesiąt siedem zł) – przed denominacją.

Wskazując na powyższy materiał dokumentacyjny Sąd zauważył, iż zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie dokonali jego oceny pod kątem ewentualnego zrealizowania prawa do rekompensaty przez M. S. przechodząc bez tej oceny, do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Takie postępowanie, zdaniem Sądu, było przedwczesne.

Ponadto Sąd zauważył, że w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. został złożony wniosek M. S. z dnia 14 listopada 2008 r., który miał ściśle określony zakres przedmiotowy, tj. dotyczył nieruchomości w nim wskazanych, tzn. położonych w P. (str. 85 akt administracyjnych Tom I). Wniosek ten bez wątpienia nie dotyczył nieruchomości położonych koło P. Podobnie wniosek z dnia 19 listopada 2008 r. (str. 92 akt administracyjnych Tom I) dotyczył tylko nieruchomości położonych w P. W konsekwencji organy obu instancji nie wyjaśniły, w jakich pismach złożonych w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. M. S. domagała się rekompensaty za inne mienie pozostawione, tj. położone koło P. A jeśli wniosek odnośnie tych nieruchomości został zgłoszony w terminie późniejszym, organy administracji winne były ocenić czy jest dopuszczalna modyfikacja wniosku z dnia 14 listopada 2008 r. (co do jego zakresu przedmiotowego), po dniu 31 grudnia 2008 r.

Tak więc, dopiero po powyższych ustaleniach, organ administracji powinien był przystąpić do oceny przesłanek, wynikających z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., warunkujących przyznanie prawa do rekompensaty. Jednakże, zdaniem Sądu, nawet ta ocena poszła w niewłaściwym kierunku.

I tak zarówno organ pierwszej i jak i drugiej instancji, uzasadniając stanowisko w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej powoływali się na zaświadczenie Centralnego Państwowego Archiwum Litwy z dnia 9 czerwca 2009 r., Nr R4-1366, z którego wynika, że w zasobie archiwum brak jest dokumentów dotyczących majątku M. B. z domu Ż. oraz pismo Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie z dnia 29 czerwca 2009 r., znak: WK-3131 -132/09, L.dz. 1057.

Jednakże, pomimo przywoływania także zaświadczenia Gminy Maguny, rejon Święciany z dnia 13 sierpnia 2009 r., Nr M21-56 dotyczącego wykazu posiadanych budynków w gospodarstwie domowym o treści: "Niniejszym potwierdzamy, że M. B., urodzona w 1908 r. faktycznie posiadała własny dom mieszkalny wraz z budynkami gospodarczymi we wsi P.", (str. 133 akt administracyjnych Tom I), zbieżnego co do treści z twierdzeniami strony oraz świadków – organy administracji uchyliły się od oceny tego dowodu.

Ponadto, Minister Skarbu Państwa podkreślił, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skoro więc z przedłożonego przez stronę urzędowego tłumaczenie wykazu z księgi gospodarstw rejonu Święciany, obwód Maguny, sporządzonego przez Archiwum Powiatu Vilnius, dotyczącego gospodarstwa M. B. we wsi P. wynika, że według stanu na lata 1955–1957 r. nieruchomość użytkowana przez M. B. o pow. 0,60 ha zabudowana: domem mieszkalnym oraz dwoma chlewami znajdowała się w Kołchozie im. Stalina – to, zdaniem organu, M. B. nie była właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi graniami Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd podkreślił, iż podziela stanowisko organu, że osoba o której mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. musiała być właścicielem nieruchomości zarówno w dniu 1 września 1939 r. jak i w momencie jej pozostawienia. Okoliczność ta powinna jednak wynikać bezspornie z materiału dokumentacyjnego sprawy. Organy administracji winne więc były nie tylko odnieść się do zaświadczenia Gminy Maguny, rejon Święciany z dnia 13 sierpnia 2009 r., ale również ustalić czy oddanie gruntu wraz z zabudowaniami do kołchozu – jeżeli takowe miało miejsce pomimo ww. zaświadczenia – stanowi dowód na to, że nastąpiło odjęcie prawa własności dotychczasowemu właścicielowi. Organ winien więc wyjaśnić czy wcielenie nieruchomości do kołchozu pozbawiało jego właściciela tytułu prawnego do gruntu.

Zdaniem Sądu orzekającego, dokonanie oceny decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Nałęczów z dnia 29 listopada 1989 r., nr GG-8242/IV/3/88/89, oraz zakresu przedmiotowego wniosku z dnia 14 listopada 2008 r. jest elementem niezbędnym do oceny po pierwsze prawidłowości wszczęcia postępowania, po drugie do oceny prawidłowości jego elementu przedmiotowego. Następnie, w zależności od dokonanych ustaleń, istotne jest również skonfrontowanie dwóch dowodów w sprawie, tj. zaświadczenia Gminy Maguny, rejon Święciany z dnia 13 sierpnia 2009 r., Nr M21-56 oraz wykazu z księgi gospodarstw rejonu Święciany, obwód Maguny, sporządzonego przez Archiwum Powiatu Vilnius, a w konsekwencji wyjaśnienie czy fakt wcielenia nieruchomości do kołchozu wywierał skutki prawne w zakresie posiadanego przez M. B. prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Reasumując, Sąd uznał, iż organy nie poczyniły wszystkich niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w rozpatrywanej sprawie, co oznacza, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i 80 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Minister Skarbu Państwa wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach:

1) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), poprzez nienależyte przeprowadzenie kontroli i bezzasadne zarzucenie organowi niewłaściwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przejawiającego się w braku wykazania utraty tytułu własności do pozostawionych nieruchomości w sytuacji gdy:

– z materiału dowodowego sprawy w postaci oświadczeń świadków (co do znacjonalizowanego gruntu) oraz pisma Archiwum Powiatu Vilnus z dnia 8 stycznia 2010 r. znak Na 2009-12-14 (wskazującego na stan z lat 1955-57 – czyli okresu poprzedzającego opuszczenie Kresów Wschodnich) wynika, że całe gospodarstwo M. B., w tym: dom mieszkalny, dwa chlewy i nieprzejęta wcześniej ziemia –0,60 ha, włączone zostało do struktur kołchozu – co z uwagi na niespełnienie przesłanki wskazanej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r.Nr 169, poz. 1418; z 2006 r. Nr 195, poz. 1437; z 2008 r. Nr 197, poz. 1223), tj. posiadania tytułu własności na moment repatriacji, pozbawiło stronę prawa własności i tym samym prawa do rekompensaty;

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ nie ustalił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, nie zebrał dowodów potwierdzających utratę tytułu własności do przedmiotowego gospodarstwa oraz nie odniósł się do wszystkich zgromadzonych w aktach sprawy dowodów w tym między innymi do zaświadczenia Gminy Magun z dnia 13 sierpnia 2009r., Nr M21-56 w sytuacji gdy:

– włączenie gospodarstwa do struktur kołchozu (co pozbawia prawa własności) wynika z całokształtu materiału dowodowego i nie zostało wyraźnie zakwestionowane przez Sąd,

– ww. zaświadczenie jest bardzo ogólne w swej treści, nie wskazuje okresu, którego, potwierdzony w nim stan ma dotyczyć oraz w ogóle nie podaje danych co do gruntu wchodzącego pierwotnie w skład gospodarstwa, w związku z czym nie miało wpływu na treść dokonanych ustaleń.;

– art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wyraźnych wskazań co do sposobu prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia, czy kołchoz pozbawiał prawa rekompensaty.

Na tych podstawach wnosił o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,

2) zasądzenie od skarżącej na rzecz Ministra Skarbu Państwa kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. B. wnosiła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie jest zasadny. Sąd przeprowadził w pełni prawidłową oceną zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zgodność z przepisami prawa to ustalenie stanu faktycznego sprawy na podstawie reguł prawa procesowego. Jedną z podstawowych reguł realizacji zasady praworządności jest pełne ustalenie stanu faktycznego, który jest zapisany w normie prawa materialnego. Pełne ustalenie to ustalenie faktów mających znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) stanowi o pierwszej przesłance realizacji prawa do rekompensaty: prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustalenie spełnienia tej przesłanki wymaga wyczerpującej oceny materiału dowodowego. Nie jest ustaleniem zgodnym z regułami prawa procesowego stwierdzenie, że wyklucza jej spełnienie fakt, że M. B. utraciła swój majątek w wyniku upaństwowienia. Przesłanką przesądzającą prawa do rekompensaty jest pozostawienie mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ten fakt stanu hipotetycznego zapisanego w normie prawnej organy obowiązane były ustalić, a nie fakty, co do przekształceń własnościowych, które nie mają znaczenia prawnego dla sprawy.

W pełni zasadnie Sąd wywiódł, że organy nie ustaliły w pełni prawidłowo stanu faktycznego. Przypisanie znaczenia prawnego ustalenia faktu realizacji prawa do rekompensaty jest prawidłowe. Naczelnik Miasta i Gminy Nałęczów wydając decyzję 29 listopada 1989 r. znak: GG-8242/IV/3/88/98 dokonał ustaleń w zakresie przysługującego M. B. prawa własności nieruchomości. Nie ma żadnych podstaw do zakwestionowania tych ustaleń. Również zasadnie Sąd wskazał na pominięcie oceny zaświadczeń. Usunięcie wątpliwości co do stanu faktycznego należy do podstawowych obowiązków organu orzekającego w sprawie.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.