Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1025/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 315 ust. 3, art. 246, art. 247, art. 256 ust. 2,
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 98
journal: Dz.U. 2018 poz 155
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.
article: art. 107 par. 3, art. 84 par. 1, art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. GmbH & Co. KG z siedzibą w [...], Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy się Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP") decyzją z [...] maja 2017 r. nr Sp. 511.2014, wydaną na podstawie art 10 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972r, (Dz.U z 1993 r., Nr 26, poz. 117) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776, dalej: "P.w.p.") w zw. z art. 246 oraz art 247 P.w.p. oraz art. 98 K.p.c. w związku z art. 256 ust 2 P.w.p., po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "Uchwyt noża styczno-obrotowego organu urabiającego maszyn górniczych" o nr [...] udzielonego na rzecz A. im. S. w K. (dalej: "Uprawniony"), wszczętej na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez K. z siedzibą w [...] Niemcy (dalej: "Wnoszący sprzeciw", "Skarżący"), oddalił sprzeciw.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji UP wskazał, że sprzeciw wpłynął do UP 31 sierpnia 2007 r., wynalazek został zgłoszony do ochrony [...] maja 2000 r., a udzielenie patentu ogłoszono [...]lutego 2007 r. w [...].

UP wyjaśnił, że decyzją z [...] lutego 2009 r. (sygn. akt [...]), unieważnił sporny patent. Przedmiotowa decyzja została zaskarżona do WSA, a następnie do NSA i ponownie do WSA, który wyrokiem z 11 stycznia 2012 r. uchylił decyzję UP. Następnie decyzją z [...] marca 2013 r. (sygn. akt [...]) UP, ponownie orzekł o unieważnieniu spornego patentu, a WSA, wyrokiem z [...] lipca 2014 r. uchylił ww. decyzję.

UP wskazał następnie, że jako podstawę swojego żądania Wnoszący sprzeciw podniósł, że sporny wynalazek nie spełnia ustawowych warunków określonych w art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości w związku z art. 315 ust. 3 P.w.p., gdyż rozwiązanie w dacie zgłoszenia nie było nowe i było oczywiste. Następnie pismem z 26 października 2015 r. Wnoszący sprzeciw sprecyzował, iż ograniczył podstawę prawną sprzeciwu do art. 10 ustawy o wynalazczości. Jako dowód szkodzący nowości i nieoczywistości spornego wynalazku wskazano wcześniejszy opis patentowy nr [...] pt. "Uchwyt nożycowy dla bębna wrębowego lub głowicy", do którego uprawnionym jest Wnoszący sprzeciw. Stwierdzono, że w zastrzeżeniu ww. rozwiązania przeciwstawionego, ujęto cechy analogicznej budowy uchwytu nożowego "w odsuniętej do tyłu komorze ma wlot powietrza". Zdaniem Wnoszącego sprzeciw w spornym patencie zastosowano otwór wlotowy powietrza w komorze uchwytu odsuniętej do tyłu, co stanowi realizację rozwiązania przeciwstawionego. Występuje zatem, zdaniem Wnoszącego sprzeciw, tożsamość obu porównywanych rozwiązań (ich zastrzeżeń niezależnych). Zdaniem Wnoszącego sprzeciw w obu rozwiązaniach tożsame są: stawiane cele (eżektorowe zasysanie cząstek), zastosowane środki techniczne i zasady, na których oparte są oba rozwiązania. Wnoszący sprzeciw podkreślił, że uzyskany rezultat techniczny w przypadku spornego patentu jest gorszy jakościowo (ograniczona możliwość zasysania cząstek pyłu - mniejsza czynna powierzchnia wlotu powietrza). Ponadto Wnoszący sprzeciw stwierdził, że specjalista danej branży, znający przeciwstawione rozwiązanie nr [...], mógł bez żadnych dokonań twórczych dojść do spornego patentu, który jest tym samym rozwiązaniem oczywistym.

UP wskazał dalej, że Uprawniony w piśmie z 25 października 2015 r. podkreślił, że sporny wynalazek jest produktem projektu badawczego. Celem projektu było opracowanie nowych rozwiązań frezujących zespołów maszyn wydobywczych, w tym nowych uchwytów narzędzi urabiających. W trakcie prac projektowych analizowano też rozwiązania ze stanu techniki m.in. wg wcześniejszego patentu [...] i poszukiwano alternatywnych i optymalnych uchwytów biorąc pod uwagę redukcję zapylenia, średnicę i ilość dysz zraszających. W podsumowaniu wyników badań wskazano, że największą redukcję zapylenia uzyskano stosując uchwyt [...] ejektor z podwójnymi dyszami z tyłu ostrza. Uprawniony stwierdził, że tak skonstruowany uchwyt (będący efektem badań i analiz), stanowiący następnie przedmiot spornego patentu [...] jest rozwiązaniem nieoczywistym i różni się znacznie od wcześniejszego rozwiązania K. wg patentu [...]. Wskazał następujące cechy, które różnią sporny patent [..] od wcześniejszego rozwiązania K. - [...]: a) wlot powietrza umieszczony został w tylnej części korpusu uchwytu w dyszy wodnej poosiowo dla niej, b) dysza wodna jest wielowylotowa/wielootworowa. Wymienione różnice, w opinii Uprawnionego przekładają się na konkretne, korzystne cechy/efekty stosowania spornego wynalazku, w wyniku istnienia których uzyskano: a) skuteczniejsze mieszanie z wodą zapylonego powietrza (skuteczność w zwalczaniu zapylenia wdychanego), b) zmniejszenie częstości zatykania się dyszy, wydłużenie czasu efektywnej pracy kombajnu, c) zmniejszenie gabarytów i masy noża, w tym dyszy wodnej. Uprawniony stwierdził, że sporny wynalazek jest nieoczywisty, bowiem rozwiązał określony problem techniczny - umożliwił poprawę funkcjonowania urządzenia i osiągnięcie wyraźnego efektu ekonomicznego. Sporny wynalazek jest zatem, zdaniem uprawionego, "czymś więcej niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera". Jest to, w jego opinii, wynalazek nowy i wykazuje poziom wynalazczy.

UP dokładnie opisał przebieg postępowania i podnoszoną argumentację przez obie strony postępowania, wskazał też, że Wnoszący sprzeciw ostatecznie zarzucił, iż w dacie zgłoszenia wynalazek nie spełniał warunku nieoczywistości.

Rozpoznając sprawę UP wyjaśnił, że ponieważ sporny wynalazek został zgłoszony do UP [...] maja 2000r, tj. w okresie obowiązywania ustawy o wynalazczości, przepisy tej ustawy stanowią podstawę prawną w zakresie oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu na wynalazek. Wnoszący sprzeciw powołując się na art. 10 ustawy o wynalazczości zarzucił (ostatecznie), że w dacie zgłoszenia wynalazek nie spełniał warunku nieoczywistości. Jako dowód szkodzący nieoczywistości rozwiązania wskazano wcześniejszy opis patentu nr [...].

UP wskazał, że przedmiotowe rozwiązanie określone w zastrzeżeniu patentowym spornego patentu dotyczy przedmiotu określonego jako: uchwyt noża styczno- obrotowego organu urabiającego maszyn górniczych, mający wlot powietrza oraz zawierający osadzoną przez wkręcenie zraszającą dyszę, usytuowaną w tylnej części uchwytu, przy czym przed powierzchnią czołową dyszy znajduje się wyprofilowana komora, stanowiąca część uchwytu, a w tylnej części korpusu uchwytu wydrążony jest dopływowy kanał, którego wylot łączy się z obwodowym rowkiem, znajdującym się na obwodzie kadłuba dyszy, który jest znamienne tym, że "wlot powietrza stanowi przelotowy poosiowy otwór (4) w dyszy (3), a w bocznej ściance obwodowego rowka (5) wykonane są otwory (6) wyprowadzone na powierzchnię czołową dyszy(3)".

Odnosząc się do zarzutu braku nieoczywistości spornego rozwiązania UP uznał, że Wnoszący sprzeciw nie udowodnił tego zarzutu. Zdaniem organu, sporny wynalazek spełniał w dacie zgłoszenia wymóg nieoczywistości, a wskazany przez Wnoszącego sprzeciw na okoliczność braku nieoczywistości spornego wynalazku opis patentu [...] nie stanowi skutecznego uzasadnienia tego zarzutu. Wnoszący sprzeciw nie wykazał bowiem, aby sporny patent w zakresie zastrzeżenia patentowego wynikał z przeciwstawionego opisu i przeciętnej wiedzy specjalisty w danej branży. W ocenie UP przedmiotem analizy nie mogą być podkreślane przez Wnoszącego sprzeciw zalety wcześniejszego patentu [...] (jego pionierski charakter), ale udowodnienie przez niego, że na tle wcześniejszego patentu, sporne rozwiązanie jest oczywiste, czego nie uczyniono.

UP wskazał, że wspólną cechą obu rozwiązań jest niewątpliwie wyposażenie uchwytu we wlot powietrza (w odsuniętej do tyłu komorze) oraz w dyszę zraszająca usytuowaną w tylnej części uchwytu. Natomiast rozwiązanie według spornego wynalazku odznacza się, szczególnymi i nieoczywistymi cechami np. innym kierunkiem wlotu powietrza - poosiowo z tyłu (co miało skutkować zmniejszeniem emisji drobin urobku zatykającego dyszę) oraz inaczej rozwiązanym - wielootworowym wypływem wody (co miało zwiększyć niezawodność, bo działanie otworów mogło być wymienne i tym samym można uzyskać mniejsze zapychanie się dysz). Dobór takiego ukształtowania uchwytu noża, zdaniem UP, nie stanowi efektu rutynowej pracy specjalisty. Podane cechy budowy są efektem myśli twórczej zastosowanej w celu rozwiązania określonego problemu technicznego t.j. skuteczniejszego mieszania z wodą zapylonego powietrza oraz wprowadzenia wielu otworów w celu zmniejszenia częstotliwości zatykania się dysz. Zdaniem UP, potwierdzeniem tej tezy jest również fakt prowadzonych przez Uprawnionego wieloletnich badań nad stworzeniem prototypu. UP zauważył, że, nawet jeśli postawione problemy techniczne nie zostały w pełni rozwiązane w spornym patencie (co sugerował Wnoszący sprzeciw), to nie może to dowodzić oczywistości spornego rozwiązania.

Zdaniem UP, opisanych przez Wnoszącego sprzeciw wyników badań przedstawionych w ekspertyzach (prywatna opinia strony) nie można traktować miarodajnie. Nie udokumentowano bowiem pochodzenia urządzeń użytych do badan (zwłaszcza uchwytu - prototypu AGH wg. spornego patentu). Sam też Wnoszący sprzeciw stwierdził, że uchwytów tych nie wytwarzano i nie wprowadzono na rynek, a badane przez niego urządzenia "były niewiadomego pochodzenia".

Niezależnie od powyższego UP uznał, że podnoszone przez Wnoszącego sprzeciw gorsze wydajności i efektywność noża wg spornego patentu również nie mogą przesądzać o oczywistości jego budowy. Efektywność wynalazku nie stanowi bowiem konkretnej przestanki merytorycznej do udzielenia (lub unieważnienia ) ochrony patentowej. Odnosząc się do zarzutu Wnoszącego sprzeciw, że Uprawniony faktycznie nie wytwarzał i nie wprowadził na rynek noża wg, spornego patentu UP uznał, że także i on nie może przesądzać o braku nieoczywistości spornego rozwiązania. W ocenie UP, uzyskanie praw wyłącznych na sporne rozwiązanie nie nakłada na Uprawnionego obowiązku jego stosowania.

W skardze z 24 kwietnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący zaskarżając decyzję UP z [...] maja 2017 r. w całości, wniósł o jej uchylenie w całości o oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80, art. 84 § 1 K.p.a., w związku z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, oddalenie wniosków dowodowych dotyczących okoliczności mających istotny wpływ na wynik postępowania co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony i oceniony stan faktyczny, w szczególności:

a) przypisanie mocy dowodowej "Projektowi celowemu AGH...":

- jego wynikom w związku z tym, że próby były wykonywane z sitkiem 11 (rys. M-00-01-00) usytuowanym w wlotowym kanale powietrza (szczegółowe wyjaśnienia pkt 9 TABELI I załączonej do pisma proc. z 27 stycznia 2017r.) tj. w poosiowym otworze (4) wynalazku AGH zasysającym zapylone powietrze poprzez efekt inżektorowy co nieuchronnie powoduje po uruchomieniu organu urabiającego zatkanie poosiowego otworu (4) zasysającego poprzez osadzenie się pyłu na sitku 11 - niwecząc całkowicie działanie inżektorowego zasysania powietrza - wtedy uchwyt działa jak typowy uchwyt ze zraszaniem zanożowym bez efektu eżektorowego,

- który w żadnym fragmencie swych badań nie dotyczył istoty przeciwstawionych wynalazków tj. badań w zakresie ilości eżektorowego zasysania zapylonego powietrza zlokalizowanego blisko noża i mieszania go z wodą w wewnętrznej komorze zlokalizowanej w korpusie uchwytu,

- między innymi na okoliczność prowadzonych przez uprawnionego wieloletnich badań (z udostępnionych dokumentów wynika poniżej 1 roku) nad stworzeniem prototypu, które zdaniem UP są potwierdzeniem tezy myśli twórczej, która doprowadziła do rozwiązania skuteczniejszego mieszania z wodą zapylonego powietrza mimo tego, że nie prowadziło badań w zakresie stanowiącym istotę spornych wynalazków, czyli iniektorowego mieszania z wodą zasysanego zapylonego powietrza blisko noża, w uchwycie tego noża,

b) przypisanie mocy dowodowej zeznaniom świadka prof. K. K. (tj.: twórcy wynalazku, pracownika Uprawnionego do spornego wynalazku oraz oceniającego sporny wynalazek w "Projekcie celowym AGH..."):

- że wszyscy w Z. Z.(K.) używają uchwyty ze spornego rozwiązania, gdy z materiału dowodowego (Zał. nr 1, 9, 9a, 9b , 9c,11) wynika, że nigdy faktycznie uchwyty te nie były stosowane w tych przedsiębiorstwach, a wręcz przeciwnie stosowane do chwili obecnej są jedynie uchwyty z eżektorowym zraszaniem typu: EB wg wcześniejszego patentu,

- który zeznał, że: podobne rozwiązanie jak w spornym patencie jest stosowane w przypadku noży promieniowych. Noże promieniowe wyszły z użytkowania w latach 90-tych. Zjawisko to jest znane w stanie techniki. Gdy wykazano między innymi w dowodzie Zał. nr 10, że to zeznanie jest błędne. Faktycznie po raz pierwszy iniektorowe zraszanie usytuowanie w uchwycie ujawnione i opatentowane zostało w wcześniejszym patencie [...],

c) przypisanie mocy dowodowej twierdzeniom Uprawnionego zawartym w punkcie 1 i 2 załącznika do protokołu z [...] maja 2017 r. (doręczonym bezpośrednio na ostatniej rozprawie), gdzie niezgodnie z prawdą Uprawniony twierdzi, że w otworach (6) znajdują się dysze rozpylające, które wprowadzają tzw. zdyspersowany stożek wodny,

d) poprzez oparcie swojego rozstrzygnięcia na materiale dowodowym przedstawionym przez Uprawnionego, z pominięciem dowodów i argumentacji Skarżącej między innymi zawartymi w piśmie z 17 stycznia 2017 r., a szczególnie Ekspertyzie porównawczej prototypów uchwytów wg spornych wynalazków wykonana przez Dyrektora Technicznego K. z 12 października 2016 r. wraz z innymi powiązanymi dowodami urzędowymi,

2) art. 107 § 3 K.p.a., w związku z art. 256 ust. 1 P.w.p., poprzez niewłaściwe uzasadnienie wydanej decyzji, tj. braku wyjaśnienia przez UP z jakich przyczyn jednym dowodom przyznał wiarygodność, a innym odmówił wiarygodności, w tym całkowity brak uzasadnienia w kwestii odmowy dopuszczenia dowodów załączonych do pisma procesowego z 27 stycznia 2017 r., w tym dowodów z urzędowych dokumentów oraz poprzez zupełne pominięcie technicznych aspektów w zakresie istotnych parametrów wskazujących na postęp techniczny wnoszony przez późniejszy wynalazek,

3) art. 8 K.p.a., pogłębiania zaufania do organów państwa, poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasad prawa procesowego oraz błędne stosowanie przepisów prawa materialnego przez uwzględnienie wyłącznie interesu Uprawnionego z jednoczesnym pominięciem argumentacji i twierdzeń Skarżącego,

4) art. 153 P.p.s.a., poprzez nie zastosowanie się do wskazań oraz oceny prawnej zawartej w wyroku WSA sygn. akt. VI SA/Wa 2515/13 z 23 lipca 2014 r., uchylającym decyzję Urzędu Patentowego z [...] marca 2013 r. w niniejszej sprawie, w szczególności poprzez:

- niezastosowanie się do wskazań Sądu, co do obowiązku przeprowadzenia ponownej, kompleksowej oceny materiału dowodowego i argumentów przedstawionych przez każdą ze stron,

- niezastosowanie się do oceny oczywistości spornego wynalazku poprzez zastosowanie metody "problem i jego rozwiązanie", aby w maksymalnym stopniu ocenę tę zobiektywizować,

5) art. 10 ustawy o wynalazczości, poprzez błędną wykładnię oceny przesłanki oczywistości spornego późniejszego wynalazku i pominięcie oraz nie uwzględnienie faktu, że późniejszy wynalazek stanowi realizację rozwiązania ujawnionego w zastrzeżeniu niezależnym, które określa zakres ochrony wcześniejszego patentu nr 172259, a także błędną ocenę postępu technicznego wnoszonego przez późniejszy wynalazek.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że przez cały czas postępowania UP konsekwentnie uznawał, że wynalazek nie spełniał w dacie zgłoszenia wymogu nieoczywistości. Orzeczenia UP wydawane były na podstawie tych samych wynalazków tj. objętego uprzednio patentem [...] oraz spornego. W treści uzasadnienia decyzji brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia zmiany stanowiska lub wyjaśnienia w tym zakresie. Zastrzegany wynalazek musi być rozpatrywany jako całość, a nie kombinacja poszczególnych cech. Sporny wynalazek ma w założeniu osiągać ten sam cel, jaki wynika z wcześniejszego patentu Skarżącego.

Skarżący stwierdził, że UP nie odniósł się do spornego wynalazku, jako całości, ale wyłącznie do poszczególnych elementów dokonywanych zmian. UP w sposób nieuprawniony i bez dowodów przyjął, że poosiowy wlot powietrza z tyłu zwiększył niezawodność urządzenia. Wniosek jest o tyle nielogiczny, że urządzenie według spornego patentu nie "opanowało" rynku, a zapewne musiałoby się tak stać mając na uwadze rodzaj pracy, do której jest przeznaczone oraz "zalety" jakie miało prezentować, w szczególności mając na uwadze, że system ten służy m in. zabezpieczeniu przeciwwybuchowemu podczas wydobycia (ma niwelować możliwość powstania iskry). Sam fakt prowadzenia rzekomo "wieloletnich badań" nad wynalazkiem nie legitymuje cechy nieoczywistości.

Zdaniem Skarżącego, UP w sposób nielogiczny argumentuje swoją decyzję - z jednej strony wskazując, że myśl twórcza miała doprowadzić do "skuteczniejszego mieszania z wodą zapylonego powietrza oraz wprowadzenia wielu otworów w celu zmniejszenia częstotliwości zatykania dysz", po czym kilka linijek niżej organ konstatuje "Należy przy tym zauważyć że, nawet jeżeli przedstawione problemy techniczne nie zostały w pełni rozwiązane w spornym patencie, to nie może to dowodzić oczywistości spornego rozwiązania". Ustalenie kryterium nieoczywistości rozwiązania to wieloetapowy proces obejmujący: określenie właściwego stanu techniki, zidentyfikowanie cech zgłoszonego wynalazku, przyjęcie właściwego miernika oceny oraz wyznaczenie progu oczekiwanego postępu. UP zatem z jednej strony zupełnie pomija kwestię oczekiwanego postępu w aspekcie technicznym, jako nieistotny element w ustalaniu cechy nieoczywistości spornego patentu, a z drugiej zamierzonym efektem spornego wynalazku tłumaczy brak oczywistości.

Skarżący stwierdził, że trudno w sposób logiczny i technicznie uzasadniony patrząc na sporny wynalazek jako całość przyjąć, że zmiana wlotu powietrza lub wielootworowy wypływ wody stanowi o nieoczywistości wynalazku, w szczególności zapoznając się z opisami patentowymi wynalazku wnoszącego skargę i spornego. Takie wnioskowanie wymaga przeprowadzenia całego procesu myślowego i jego uzasadnienie, czego zaskarżona decyzja de facto nie zawiera. Ekspert organu powinien dokonać oceny pozytywnych przesłanek, takich jak: a) zaskoczenie dla znawcy w danej dziedzinie techniki - brak spełnienia przesłanki, bowiem z prostej zasady logiki da się wywieść, że więcej otworów wypływowych powinno przyczynić się do lepszego przepływu - co jednak w warunkach pracy tego urządzenia się nie sprawdza, b) rozwiązanie zagadnienia bezskutecznie podejmowanego przez fachowców - brak, sporny wynalazek nie działa, co potwierdzają kolejne punkty, c)wyraźna poprawa efektywności (sukces handlowy) - brak, gdyby sporny wynalazek był "lepszy" to w świetle wszelkich zasad logiki i doświadczenia życiowego odniósłby sukces handlowy, d) przełamanie istniejących dotychczas uprzedzeń (przesądów) technicznych - brak e) nieoczekiwany, zaskakujący efekt - brak, jedynym efektem jest niefunkcjonalność i wadliwość pracy urządzeń według spornego patentu.

Zdaniem Skarżącego, UP w sposób arbitralny i nieuzasadniony odmawia mocy dowodowej dokumentacji z badań wykonanych i przedstawionych przez Skarżącego. Sam fakt niewprowadzenia na rynek spornego wynalazku nie uzasadnia brak możliwości wejścia w jego posiadanie lub wytworzenie. W tych okolicznościach na ostatniej rozprawie Wnoszący sprzeciw zakwestionował całe badania przedstawione przez Uprawnionego ze spornego patentu, wskazując że nie wie skąd Uprawniony pozyskał uchwyt eżektorowy produkowany przez Wnoszącego sprzeciw i w jakim był stanie technicznym. UP, mając wątpliwości w tym zakresie powinien w trybie art. 84 § 1 K.p.a., powołać biegłego do przeprowadzenia badań porównawczych w zakresie oczekiwanego postępu wprowadzonego przez sporny wynalazek.

Skarżący stwierdził, że nie jest zasadne twierdzenie organu, że "gorsze wydajności efektywność uchwytu wg spornego patentu również nie mogą przesądzać o oczywistości jego budowy". Oznacza to, że UP nie uważa za słuszne w toku oceny poziomu wynalazczego, określenie problemu, który powinien zostać rozwiązany. W ocenie Skarżącego oznacza to, że wynalazek zastrzeżony patentem [...]może być w sposób dowolny "nawiercony" i niezależnie od efektu, sam fakt innego umieszczenia wlotu/wylotu kanałów w obrębie tego samego uchwytu (co jest zresztą zastrzeżoną istotą wcześniejszego wynalazku) będzie stanowił o tym, że mamy do czynienia z nowym wynalazkiem spełniającym kryteria oczywistości i postępu.

W odpowiedzi na skargę UP wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem sprawy jest kwestia unieważnienia patentu na wynalazek pt.: "Uchwyt noża styczno-obrotowego organu urabiającego maszyn górniczych". UP oddalił sprzeciw Wnoszącego sprzeciw od powyższego patentu, uznając za niezasadny zarzut Wnoszącego sprzeciw, braku nieoczywistości spornego wynalazku, w rozumieniu art. 10 u.w.

UP słusznie uznał, że ocena spełnienia przez przedmiotowy patent warunków wymaganych do jego uzyskania ma zostać dokonana według przepisów ustawy o wynalazczości. Jak wynika z art. 315 ust. 3 P.w.p., ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku w UP. Sporny wynalazek został zgłoszony [...]maja 2000 r., a więc w czasie gdy obowiązywała ustawa o wynalazczości.

Zgodnie z art. 246 ust. 1 P.w.p., Każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. Sprzeciw w niniejszej sprawie wpłynął do UP 31 sierpnia 2007 r. wobec decyzji UP z [...] lipca 2006 r. o udzieleniu patentu na sporny wynalazek. Informacja o udzieleniu patentu na sporny wynalazek została opublikowana w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" nr [...] z [...] lutego 2007 r. Sprzeciw został zatem wniesiony w terminie.

Zgodnie natomiast z art. 247 ust. 2 zd. 1 P.w.p., jeżeli uprawniony w odpowiedzi na zawiadomienie Urzędu, o którym mowa w ust. 1, podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa zostanie przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. W piśmie z 29 listopada 2007 r. uprawniony z patentu uznał przedmiotowy sprzeciw za bezzasadny w związku z czym, sprawa została przekazana do rozpatrzenia w trybie postępowania spornego.

Zgodnie z art. 10 u.w., wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Nieoczywistość wynalazku czyli poziom wynalazczy, jak wynika z cyt. przepisu stanowi jedną z przesłanek zdolności patentowej. Dla spełnienia przesłanki nieoczywistości, czyli poziomu wynalazczego, konieczna jest, występująca w dniu zgłoszenia wynalazku do UP, różnica pomiędzy zgłoszonym rozwiązaniem, a stanem techniki jednak tego rodzaju, że przeciętny znawca, specjalista z danej dziedziny techniki, nie byłby w stanie pokonać jej w zawodowy i rutynowy sposób. Badanie zatem, czy zgłoszone rozwiązanie wykazuje poziom wynalazczy, wymaga wnioskowania w jakim stopniu rozwiązanie to wynika ze znanego stanu techniki. Istotne jest to, że dla oceny poziomu wynalazczego danego rozwiązania, należy odwołać się do całego stanu techniki, przy czym dane rozwiązanie może wynikać z prostego zestawienia kilku innych znanych wynalazków. Dlatego badając poziom wynalazczy, należy ustalić stan techniki najbliższy do rozpatrywanego wynalazku. Aby jednak ustalić najbliższy stan techniki do rozpatrywanego wynalazku konieczne jest ustalenie problemu technicznego rozwiązanego przez rozpatrywany wynalazek. Dopiero wówczas możliwa jest ocena twórczego charakteru postępu technicznego wynikającego z rozpatrywanego wynalazku, z punktu widzenia specjalisty z danej dziedziny, pod kątem rozważenia, czy specjalista doszedłby do tego rozwiązania w sposób rutynowy, bez wysiłku twórczego.

Wnoszący sprzeciw ostatecznie zakwestionował przymiot nieoczywistości spornego wynalazku, a jako najbliższy stan techniki szkodzący nieoczywistości spornego wynalazku wskazał wcześniejszy opis patentowy nr [...] własnego wynalazku pt. "Uchwyt nożycowy dla bębna wrębowego lub głowicy". W odniesieniu do tego zatem opisu patentowego UP analizował, czy sporny wynalazek spełnia przesłankę nieoczywistości.

Problemem technicznym rozwiązanym przez sporny wynalazek było skuteczniejsze mieszanie z wodą zapylonego powietrza oraz zmniejszenie częstotliwości zatykania się dyszy. Wynalazek, zgodnie z jego opisem patentowym służy do zwalczania zapylenia w miejscu pracy narzędzia skrawającego i umożliwia skuteczniejsze mieszanie z wodą zapylonego powietrza blisko ostrza noża, a zastosowanie kilku otworów do wypływu wody zmniejsza częstotliwość zatykania dyszy.

Celem przeciwstawionego wynalazku, zgodnie z opisem patentowym jest zwiększenie skuteczności strumienia wytwarzanego przez dyszę wodną. Dzięki temu rozwiązaniu powstaje strumień rozpylający wodno-powietrzny o większej równomierności niż w przypadku strumienia czysto wodnego. Większa równomierność pozwala obniżyć zużycie wody przy zasadniczo nie zmienionej skuteczności chłodzenia, gdyż dodatek powietrza do strumienia rozpylającego wodno-powietrznego chłodzi z taką samą lub zbliżoną, a nawet większą zdolnością gaszenia iskier. W opisie przeciwstawionego patentu wskazano również na działanie urządzenia wiążące pył, gdyż zapylone powietrze jeszcze bliżej miejsca powstawania, ostrza noża, zostaje zasysane i potem zmieszane z wodą.

Ten ostatni efekt działania obu wynalazków, czyli efekt wiążący pył powstający w miejscu pracy narzędzia skrawającego, w spornym wynalazku został rozwiązany w inny sposób niż w przeciwstawionym wynalazku. W spornym wynalazku poprzez wlot powietrza stanowiący poosiowy otwór w dyszy, natomiast w przeciwstawionym wynalazku wloty powietrza stanowią dwa przeciwległe otwory prowadzące do komory.

Również odmiennym rozwiązaniem było zastosowanie wielootworowego wypływu wody, który nie występuje w przeciwstawionym wynalazku, a które poprzez wymienne działanie otworów ma zmniejszyć częstotliwość zatykania się dysz.

Nie ulega zatem wątpliwości, że są to odmienne rozwiązania techniczne, konkretnych problemów technicznych, pomimo, że oba wynalazki posiadają wspólne cech w postaci wyposażenia uchwytu we wlot powietrza (w odsuniętej do tyłu komorze) oraz w dyszę zraszająca usytuowaną w tylnej części uchwytu. W zakresie jednak usytuowania wlotu powietrza oraz zastosowania wielootworowego wypływu wody, sporny wynalazek jest rozwiązaniem technicznym, nie wynikającym w sposób oczywisty z przeciwstawionego wynalazku. Podkreślenia wymaga, że wynalazek nie musi mieć charakteru przełomowego. Chodzi natomiast o różnice techniczne w stosunku do stanu techniki, które zawierają element postępu technicznego wynikającego z wkładu twórczego wynalazcy. Sąd zgadza się z UP, że Wnoszący sprzeciw nie wykazał aby sporny patent w zakresie zastrzeżenia patentowego wynikał w sposób oczywisty z opisu przeciwstawionego patentu i nie wymagał twórczego wysiłku od specjalisty w przedmiotowej dziedzinie techniki.

Dlatego też niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez UP art. 10 P.w.p., poprzez pominięcie oraz nie uwzględnienie faktu, że późniejszy wynalazek stanowi realizację rozwiązania ujawnionego w zastrzeżeniu niezależnym, które określa zakres ochrony wcześniejszego patentu nr [...], a także błędną ocenę postępu technicznego wnoszonego przez późniejszy wynalazek.

Podnoszone przez Skarżącego zarzuty dotyczące nieefektywności spornego wynalazku czyli brak efektu skuteczniejszego mieszania z wodą zapylonego powietrza i zmniejszenia zapylenia, jak również zmniejszenia częstotliwości zatykania się dysz, nie jest w ocenie Sądu argumentacją, która w niniejszej sprawie mogłaby podważyć nieoczywistość spornego wynalazku. Podobnie zarzut zwiększonego zużycia wody w spornym wynalazku, choć w tym zakresie można również wskazać, że problemem technicznym rozwiązanym przez sporny wynalazek nie było zmniejszenie ilości zużycia wody przez urządzenie. W ocenie Sądu, zakwestionowanie skuteczności wynalazku, w tym podnoszone przez Skarżącego zmniejszenie poziomu bezpieczeństwa w związku z obniżeniem gwarancji ochrony przed wybuchem metanu lub pyłu węglowego, czy też wykazanie większej skuteczności przeciwstawionego wynalazku nie przesądza o braku nieoczywistości danego wynalazku, stanowisko Skarżącego w tym zakresie opiera się bowiem na prywatnych opiniach sporządzonych przez Skarżącego lub na jego zamówienie, przy jednoczesnym braku udokumentowania pochodzenia urządzeń użytych do badań, co podkreślił UP. W związku z czym argumenty Skarżącego, jak i przedstawiane dowody w tym zakresie, nie mogą przesądzić o braku nieoczywistości spornego wynalazku.

Z tych też względów, Sąd uznał, że niezasadne są zarzuty naruszenia przez UP art. 7, art. 8, art. 77, art. 78, art. 80, art. 84 § 1 K.p.a., w związku z art. 256 ust. 1 P.w.p. Organ prawidłowo w ocenie Sądu odniósł się do materiału dowodowego i nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ekspertyzy powoływane przez Skarżącego istotnie stanowią prywatne opinie, są bowiem sporządzone przez Skarżącego lub na jego zamówienie. Dlatego nie mają one miarodajnego charakteru i nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Nie można się zgodzić, że UP oparł się w swym rozstrzygnięciu na "Projekcie celowym AGH...", czy też na zeznaniach świadka K. K.. Organ oparł się przede wszystkim na opisach patentowych spornego wynalazku i wynalazku przeciwstawionego. Trudno natomiast znaleźć w zaskarżonej decyzji argumentację, z której wynikałoby, iż to zeznania świadka K. K. stanowią podstawę podjętego rozstrzygnięcia. Odniesienie się natomiast do "Projektu celowego AGH...", ograniczało się jedynie do wskazania, iż Uprawniony prowadził przez wiele lat badania nad stworzeniem prototypu spornego wynalazku, co miało stanowić dodatkowy argument na to, że cechy budowy spornego wynalazku są efektem myśli twórczej zastosowanej w celu rozwiązania określonego problemu technicznego w spornym wynalazku. Brak jest też w zaskarżonej decyzji rozważań, które wskazywałyby, że podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiłoby twierdzenie Uprawnionego, że w otworach (6) znajdują się dysze rozpylające, które wprowadzają tzw. zdyspersowany stożek wodny.

Sąd stwierdza, że UP oddalił sprzeciw zaskarżoną decyzją po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego przedstawionego przez strony postępowania. Ocena tego materiału dowodowego nie przekroczyła zasady swobodnej oceny dowodów. Skarżący nie wskazał konkretnie, jakie UP oddalił wnioski dowodowe dotyczące okoliczności mających istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżący podniósł w skardze, że na ostatniej rozprawie zakwestionował całe badania przedstawione przez Uprawnionego ze spornego patentu, wskazując że nie wie skąd Uprawniony pozyskał uchwyt eżektorowy produkowany przez Wnoszącego sprzeciw i w jakim był stanie technicznym. Zdaniem Skarżącego UP, mając wątpliwości w tym zakresie powinien w trybie art. 84 § 1 K.p.a., powołać biegłego do przeprowadzenia badań porównawczych w zakresie oczekiwanego postępu wprowadzonego przez sporny wynalazek. Należy jednak zauważyć, że są to wątpliwości Skarżącego nie UP w związku z czym to Skarżący powinien wnosić o przeprowadzenie w tym zakresie dowodu z opinii biegłego. W postępowaniu spornym przed UP, to strony postępowania dążą do udowodnienia swych racji, nie UP.

Sąd, w związku z powyższym nie zgadza się z opinią Skarżącego, że UP wydał swoje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie w oparciu o błędnie ustalony i oceniony stan faktyczny.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. art. 107 § 3 K.p.a., w związku z art. 256 ust. 1 P.w.p. UP wyjaśnił w zaskarżonej decyzji dlaczego uznał dowody przedstawiane przez Skarżącego za niemiarodajne (prywatny charakter ekspertyz) w zakresie technicznych aspektów spornego wynalazku podnoszonych przez Skarżącego.

Sąd stwierdza, że w sprawie nie doszło także do naruszenia przez organ art. 8 § 1 K.p.a., skoro bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem, po przeprowadzeniu odpowiadającego wymogom prawa postępowania administracyjnego, nie mogło dojść do naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów państwa.

W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: "P.p.s.a."), poprzez nie zastosowanie się do wskazań oraz oceny prawnej zawartej w wyroku WSA sygn. akt. VI SA/Wa 2515/13 z 23 lipca 2014 r. UP, zdaniem Sądu, dokonał kompleksowej oceny materiału dowodowego i argumentów przedstawionych przez każdą ze stron, a oceniając przesłankę nieoczywistości spornego wynalazku, prawidłowo zastosował metody "problem i jego rozwiązanie".

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.