Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 942/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Dnia 20 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 roku sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 942/17

UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] o niepełnosprawności Powiatowy Zespół ds. Orzekania o niepełnosprawności w G. nie zaliczył syna skarżącej – J. P. do osób niepełnosprawnych. Następnie, orzeczeniem nr [...] z [...] lipca 2016 r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności utrzymał orzeczenie o niepełnosprawności w mocy. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2016 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w T. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił orzeczenie o niepełnosprawności w ten sposób, że zaliczył wnioskodawcę J. P. do osób niepełnosprawnych na okres od [...] maja 2016 r. do [...] stycznia 2021 r. z ustaleniem, że wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powyższy wyrok Sądu uprawomocnił się w dniu [...] grudnia 2016 r. Klauzula o nadaniu prawomocności została podpisana w dniu [...] marca 2017 r. Skarżąca w dniu [...] marca 2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Wójt Gminy G. przyznał B. P. świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] marca 2017 r. do [...] stycznia 2021 r. Przy ustaleniu prawa do zasiłku organ powołał się na art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.). Przepis ten stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Tym samym organ uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 24 ust. 2a ww. ustawy, zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

B. P. złożyła odwołanie od orzeczenia Wójta Gminy G. w zakresie początkowego terminu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Uważa, że świadczenie powinno zostać przyznane począwszy od miesiąca maja 2016 r. Skarżąca wyjaśniła, że wyrok sądu otrzymała dopiero, gdy [...] marca 2017 r. wystąpiła pisemnie do Sądu Rejonowego w T. i [...] marca 2017 r. otrzymała orzeczenie Sądu w przedmiocie niepełnosprawności.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych upłynął w dniu [...] marca 2017 r. Termin początkowy świadczenia, według organów określony mógł zostać wyłącznie na podstawie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wobec powyższego, Wójt Gminy G. prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie od [...] marca 2017 r. do [...] stycznia 2021 r.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. B. P., działając przez pełnomocnika - radcę prawnego – M. R., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucono:

1. naruszenie art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), poprzez błędną jego wykładnię, na skutek przyjęcia przez organ, że skarżąca złożyła wniosek z dnia [...] marca 2017 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uchybieniem terminu, podczas gdy z prawidłowej wykładni tego przepisu, z zastosowaniem wykładni prokonstytucyjnej, wynika, że termin wskazany w art. 24 ust. 2a ustawy dotyczy orzeczeń o charakterze administracyjno-prawnym, nie zaś wyroków sądów powszechnych. Uchybienie tego terminu nie może spowodować utraty prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż naruszałoby to wyrażoną w art. 69 Konstytucji RP gwarancję pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczaniu egzystencji;

2. naruszenie art. 69 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, a w konsekwencji dokonanie wykładni art. 24 ust. 2a ustawy w sposób prowadzący do pozbawienia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jako prawa do pomocy w zabezpieczeniu egzystencji osoby niepełnosprawnej na skutek odmowy przyznania świadczenia za okres od maja 2016 r. oraz z naruszeniem wyrażonej w art. 31 ust. 3 zasady proporcjonalności w wyniku błędnej wykładni przepisu, skutkującej unicestwieniem istoty prawa pomocy w zabezpieczeniu egzystencji osoby niepełnosprawnej;

3. naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zakresie praw nabytych na mocy wyroku sądu powszechnego, na mocy którego syn skarżącej został od dnia [...] maja 2016 r. do dnia [...] stycznia 2021 r. zaliczony do osób niepełnosprawnych, w wyniku czego nabył on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zaś decyzja administracyjna ustalająca wysokość świadczenia jest wyłącznie formalnoadministracyjną konsekwencją ustaleń zawartych w ww. wyroku;

4. naruszenie art. 8, art. 9 K.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a.

5. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. na skutek wydania zaskarżonej decyzji bez rozstrzygnięcia o całości żądania strony, ponieważ skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia za okres od maja 2016 r. do stycznia 2021 r.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy G. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ewentualnie o zobowiązanie organu do wydania decyzji ustalającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od maja 2016 r. i wysokości tego świadczenia.

W skardze zawarto również wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369) - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.

W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.

W przedmiotowej sprawie, kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem od dnia [...] marca 2017 r. do [...] stycznia 2021 r.

Podstawę materialnoprawną wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej stanowił art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie to przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Skarżąca nie kwestionuje przyznanego jej prawa do powyższego świadczenia.

Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy wyłącznie ustalenia początkowego terminu do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W celu wyjaśnienia powyższej kwestii na wstępie rozważań należy podkreślić to, że postępowanie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wszczynane jest na wniosek, a nie z urzędu. Złożenie wniosku przez osobę uprawnioną następuje według zasad określonych w art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W zakresie ustalenia terminu, od którego należy się osobie uprawnionej świadczenie organ miał obowiązek, na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy kierować się zasadami określonymi w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Wbrew stanowisku skarżącej, nie zostały w przedmiotowej sprawie spełnione przesłanki do ustalenia terminu początkowego dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności(ust. 2a).

W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po raz pierwszy, w dniu [...] marca 2017 r. Do wniosku skarżąca załączyła wymagane dokumenty potwierdzające niepełnosprawność syna, w tym wyrok Sądu Rejonowego w T. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2016 r. sygn. akt [...] o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności w ten sposób, że zaliczono syna skarżącej do osób niepełnosprawnych na okres od [...] maja 2016 r. do [...] stycznia 2021 r. z ustaleniem, że wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powyższy wyrok Sądu uprawomocnił się w dniu [...] grudnia 2016 r. Klauzula o nadaniu prawomocności została podpisana w dniu [...] marca 2017 r.

Skarżąca dopiero w dniu [...] marca 2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nawet jeżeli Sąd w wyroku określił okres niepełnosprawności i wskazał datę od kiedy osoba chora jest niepełnosprawna, to nie powoduje to automatycznie, że osoba uprawniona nabywa prawo do świadczenia. Dopiero złożenie wniosku o świadczenie daje uprawnienia do jego przyznania, ale według zasad określonych w ustawie. Dotyczy to również określenia terminu początkowego od kiedy świadczenie będzie przysługiwało.

W ocenie Sądu, organ dokonał prawidłowej wykładni art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych uwzględniając do obliczenia zachowanego terminu trzymiesięcznego początek jego biegu na podstawie daty prawomocności wyroku Sądu Rejonowego w T., tj. dnia [...] grudnia 2016 r. Trzymiesięczny termin upłynął w tych okolicznościach sprawy w dniu [...] marca 2017 r. Złożenie przez skarżącą wniosku o świadczenie w dniu [...] marca 2017 r. oznaczało, że uchybiła ona terminowi określonemu w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a organ miał w tej sytuacji obowiązek przyznania świadczenia z uwzględnieniem nie szczególnego uregulowania zawartego w art. 24 ust 2a ustawy, lecz terminu ustalonego według generalnej zasady, określonego w art. 24 ust. 2 ustawy, począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, tj. od [...] marca 2017 r.

Dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego ustalające okres niepełnosprawności mogło stanowić podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] listopada 2016 r. wywoływał skutki od momentu uprawomocnienia się w dniu [...] grudnia 2016 r. Skarżąca z tym dniem nabyła prawo do skorzystania z zasad przyznawania świadczenia na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednak z tego uprawnienia nie skorzystała okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Skład Sądu podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1863/16: "1. Mechanizm przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym zasiłku pielęgnacyjnego, obejmuje dwa etapy: urzędowe potwierdzenie istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku (stadium pierwsze) i przyznanie zasiłku (stadium drugie). Zasiłek (decyzja wydana w stadium drugim) jest związany z istnieniem określonego stopnia niepełnosprawności i jest przeznaczony na zniwelowanie skutków tego upośledzenia. W stadium pierwszym następuje wskazanie daty wystąpienia niepełnosprawności, która jest bez znaczenia dla daty początkowej uzyskania zasiłku. 2. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów, co w ukształtowanym dwuetapowym mechanizmie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego ma niebagatelne znaczenie dla odkodowania właściwego rozumienia art. 24 ust. 2a u.ś.r." – pul. LEX nr 2378066.

W tych okolicznościach sprawy należy uznać za niezasadne zarzuty skargi.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skargi, że organ przy wydawaniu decyzji o przyznaniu świadczenia naruszył art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Rozstrzygnięcie organu o przyznaniu świadczenia oparte na podstawie art. 24 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie narusza art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Zostało ono sformułowane w taki sposób, że nie ma wątpliwości, czego ono dotyczy. Nie zachodzi również sprzeczność między rozstrzygnięciem decyzji a jej uzasadnieniem. Nie zachodziła konieczność wydania przez organ decyzji o odmowie przyznania świadczenia za okres od maja 2016 r. do końca lutego 2017 r., ponieważ we wniosku skarżąca nigdzie nie określiła, za jaki okres ubiega się o przyznanie świadczenia. Wniosek z kompletem dokumentów został złożony dopiero w dniu [...] marca 2017 r. i świadczenie organ przyznał uwzględniając cały miesiąc marzec 2017. Dodać również należy, że to nie organ pozbawił skarżącą za wcześniejszy okres świadczenia, lecz sama skarżąca nie zadbała o złożenie wniosku z dokumentami w czasie określonym w art. 24 ust. 2a ustawy. Wniosek taki należy wyprowadzić z odwołania od decyzji organu I instancji, gdzie wskazała ona, że wiedziała o wydanym wyroku przez sąd powszechny i orzeczenie to uzyskała dopiero po złożeniu pisemnego wniosku w dniu [...] marca 2017 r. Nie można zgodzić się w tej sytuacji z zarzutem naruszenia art. 69 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 69 Konstytucji RP, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Według art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Organ w przedmiotowej sprawie działał zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie została spełniona przesłanka do zastosowania art. 24 ust. 2a tej ustawy z uwagi na spóźniony wniosek o świadczenie rodzinne. Przypomnieć w tym miejscu należy, że wyrokiem z dnia 27 października 2007 r. P 28/07 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 24 ust. 2 u.ś.r. z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Zakwestionowano więc w tym przypadku zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Konsekwencją przywołanego wyroku TK było dokonanie nowelizacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w wyniku której w art. 24 dodano ust. 2a. Przy czym przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. został następnie zmieniony art. 13 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych, a obecne brzmienie uzyskał na mocy nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych art. 1 pkt 7 lit. b ustawy zmieniającej z 2012 r.

Przepisem art. 24 ust. 2a u.ś.r. wprowadzono zasadę, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Regulacja ta wprowadza więc wyłom w zasadzie ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 ab initio u.ś.r.).

Przedmiotowe rozwiązanie umożliwia nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, uwzględniający czas rozpatrywania sprawy przez organ właściwy do ustalania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Co więcej, obowiązująca treść przepisu umożliwia wsteczne przyznanie prawa do wszystkich świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, nie ograniczając tego uprawnienia, jak było wcześniej, wyłącznie do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym skorzystanie z dobrodziejstwa przepisu przez osobę niepełnosprawną obwarowane jest wystąpieniem przez nią ze stosownym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności w ściśle określonym terminie, tj. w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Należy bowiem pamiętać, że postępowanie np. o ustalenie stopnia niepełnosprawności jest odrębnym postępowaniem od postępowania o świadczenie rodzinne. Złożenie wniosku przed organami orzekającymi o stopniu niepełnosprawności nie powoduje automatycznie uruchomienia postępowania o przyznanie np. świadczenia pielęgnacyjnego, chociaż są to postępowania prowadzone na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ale na podstawie odrębnych przepisów administracyjnego prawa materialnego. Zawarte w art. 24 ust. 2a u.ś.r. sformułowanie "od dnia wydania orzeczenia" należy rozumieć jako dzień wydania przez właściwy organ lub sąd orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności.

Nadto należy zauważyć, że zachowanie powyższego warunku jest niezwykle istotne z punktu widzenia interesów tych osób, gdyż nie budzi aktualnie wątpliwości w orzecznictwie, że wniosek strony zainteresowanej jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia, przy czym termin wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie podlega przywróceniu, gdyż jest terminem prawa materialnego, który nie jest przywracany. Terminy materialnoprawne ustanawiane są dla zapewnienia stabilności stosunków prawnych. Wobec tego w razie niezachowania terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia, jaki związany jest z datą złożenia wniosku. Przy czym, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, z woli ustawodawcy termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r., został ograniczony czasowo do 3 miesięcy liczonych od dnia wydania orzeczenia. Po upływie tego terminu strona zainteresowana traci uprawnienie, a utrata tego uprawnienia następuje przez sam fakt bezskutecznego upływu terminu. Zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2013 r. I OSK 1197/12, wyrok NSA z 3 grudnia 2010 r. I OSK 1108/10; wyrok WSA w Gdańsku z 15 września 2010 r. II SA/Gd 297/10.

Przepis ten w pierwotnym brzmieniu został dodany do art. 24 przez art. 1 pkt 13 lit. a) ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.2008.223.1456) zmieniającej min. ustawę z dniem 2 stycznia 2009 r. Kolejne nowelizacje nadały mu aktualnie przytoczona powyżej treść. Z uzasadnienia jednak ustawy zmieniającej z dnia 17 października 2008 r (Sejm RP VI kadencji, Nr druku: 473) wynika, że zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych, jest ustalane od miesiąca złożenia wniosku do końca okresu zasiłkowego. W przypadku zasiłku pielęgnacyjnego i innych świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności uwzględniony został szczególny charakter tych świadczeń, których nabycie uzależnione jest od posiadania odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawanego przez powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności. Jeżeli więc strona nie złoży wniosku wraz z dokumentacją, ponieważ nie posiada jeszcze odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności, to może wniosek złożyć dopiero wtedy, gdy otrzyma orzeczenie, a zasiłek zostanie jej wypłacony za okres wsteczny. W art. 24 ust. 2a została ustalona więc zasada nabywania po raz pierwszy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, uwzględniająca możliwość opóźnienia w wydawaniu przez powiatowy zespół odpowiedniego orzeczenia. W art. 24 w ust. 3a ustawy zostały określone zasady nabywania prawa do rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w przypadku kontynuacji ich pobierania. Rozwiązanie to umożliwia nabycie prawa do świadczeń za okres wsteczny, w przypadku gdy między utratą ważności jednego orzeczenia, a wydaniem nowego orzeczenia nastąpiła przerwa. W związku z tym przepisy ust. 2a i 3a wprowadzone do art. 24 ustawy mają charakter szczególny względem pozostałych przepisów dotyczących sposobu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. W art. 24a ustawy znalazły się przepisy dotyczące uzupełniania dokumentacji. Odnoszą się one do wszystkich świadczeń rodzinnych, a więc także mogą mieć zastosowanie do świadczenia pielęgnacyjnego i innych świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, gdy strona złoży wniosek do urzędu gminy bez właściwej dokumentacji. Organ nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co czyni niezasadnym zarzut dotyczący podstawy stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Reasumując, dokumenty dołączone do wniosku z dnia [...] marca 2017 r. uzasadniały przyznanie skarżącej, na podstawie art. 17 ustawy, wnioskowanego świadczenia od marca 2017 r. - miesiąca, w którym wpłynął wniosek - zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, który stanowi jednoznacznie, że prawo do świadczeń rodzinnych, a zatem również do świadczenia pielęgnacyjnego, ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W sprawie brak było podstaw do zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 24 ust. 2a i przyznania świadczenia począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, gdyż skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Takim orzeczeniem o niepełnosprawności jest wyrok Sądu Rejonowego w T. [...] listopada 2016 r. Termin zatem do złożenia wniosku upływał [...] marca 2017 r. Wniosek zaś został złożony [...] marca 2017 r. - czyli po upływie 3 miesięcy od daty wydania prawomocnego wyroku.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bardzo wyraźnie i konsekwentnie potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 24 ust. 2a ustawy wynikami wykładni celowościowej uwzględniającej funkcję, którą realizować ma świadczenie pielęgnacyjne oraz mechanizm jego przyznawania uzależniony od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Tytułem przykładu wskazać należy na reprezentatywne w tym zakresie wyroki: NSA z 28 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2143/15, WSA w Krakowie z 3 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 553/16 oraz WSA w Poznaniu z 16 lutego 2016 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Po 817/16. Podzielając te poglądy, wskazać zatem należy na konieczność dostrzeżenia, przy interpretacji art. 24 ust. 2a ustawy, różnicy pomiędzy datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, od daty orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawanego przez sąd powszechny w formie wyroku.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę na istotny walor wyroku sądu powszechnego w postaci prawomocności, która determinuje moc wiążącą takiego wyroku. Przepis art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.) stanowi bowiem, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powyższe oznacza, że dopiero prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wywołuje skutek wiążący również w zakresie jego treści w stosunku do innych sądów i organów, co w ukształtowanym dwuetapowym mechanizmie przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego ma niebagatelne znaczenie dla odkodowania właściwego rozumienia art. 24 ust. 2a ustawy.

W świetle zasady wynikającej z art. 24 ust. 2 ustawy, nakładającej na ubiegającego się o świadczenie obowiązek przedłożenia prawidłowo wypełnionych i kompletnych dokumentów, w tym orzeczenia o niepełnosprawności, nie sposób pominąć istotnej różnicy między datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności przez powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekania o niepełnosprawności a datą wydania wyroku przez sąd powszechny w tym samym przedmiocie, który wiąże inne organy w rozumieniu art. 365 k.p.c. dopiero od daty jego prawomocności, co w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu [...] grudnia 2016 r. W tej dacie nastąpiło stwierdzeni prawomocności wyroku. Skarżąca nie podjęła próby złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne przed upływem trzech miesięcy od uprawomocnienia się wydanego w sprawie niepełnosprawności wyroku, zatem w sprawie nie miał zastosowanie art. 24 ust. 2a ustawy, co uzasadniało ustalenie prawa do świadczenia począwszy od miesiąca, w którym z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania w zakresie zasad wyrażonych w art. 6, art. 8, art. 9 k.p.a. Organy w przedmiotowej sprawie działały na podstawie przepisów prawa, stan faktyczny sprawy nie budził żadnych wątpliwości.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.