Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2383/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: § 4, § 17
journal: Dz.U. 1997 nr 116 poz 745
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1997 nr 142 poz 950
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie AWSA Jolanta Ewa Wojtyna NSA Jerzy Solarski /spr./ Protokolant ref. staż. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2004 r. na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie Anny Sieradzkiej-Żukowskiej sprawy ze skargi S. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. Uchyla zaskarżoną decyzję; II. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz S. D. kwotę 10 zł /dziesięć/ tytułem kosztów postępowania sądowego; III. Określa, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku.-


UZASADNIENIE

SA/Rz 2383/01

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...].05.2001r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. Nr 142 poz. 950 ze zm.), pozbawił S. D. uprawnień kombatanckich przyznanych z tytułu walk zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej od 13.10.1948r. do 21.05.1950 - z przerwami - bowiem w okresie tym wymieniony pełniąc służbę w Wojsku Polskim nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art.1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach (...).

W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...].09.2001r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].05.2001r. o pozbawieniu S. D. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że rozpatrując ponownie sprawę na skutek złożonego wniosku w trybie art.127 § 3 Kpa, nie budzi wątpliwości fakt nabycia uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. W okresie zaliczonym do działalności kombatanckiej S. D. pełnił służbę w Wojsku Polskim - w 10 Pułku KBW, który nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art.1 ust.2 pkt 6 ustawy. Wynika to z akt byłego ZBOWiD oraz wykazu CAW Nr [...] z 22.08.1995r., przy czym jest to wykaz jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia. W związku z tym w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się uprawnień osoby, które na mocy przepisów dotychczasowych uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Równocześnie organ wskazując na ostatnio powołany przepis stwierdził, że nie jest obowiązany do dokonywania ustaleń, w szczególności czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności określonej w art.1 ust.2, art.2 i art.4 ustawy o kombatantach, a taka interpretacja znalazła potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Na decyzję tą skargę złożył S. D. wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą. Przyznając, że służył w Wojsku Polskim wskazywał na wyjaśnienia z postępowania weryfikacyjnego oraz na przedłożone tam dowody, które świadczą o działalności w czasie okupacji. W uzupełnieniu skargi twierdził, że wraz z wojskiem wyjechał w okolice Gorzowa Wielkopolskiego, gdzie walczył z Wehrwolfem; był także w ówczesnym woj. Rzeszowskim na akacji przeciw UPA.

Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie podkreślając, że jednostka w której służbę odbywał S. D. brała udział w walkach z bandami reakcyjnego podziemia. Brak jest natomiast dowodów świadczących o udziale w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu.

W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zgłosił swój udział Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Rzeszowie, który do protokołu rozprawy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem art.7, art.77 § 1 i art.80 Kpa: Kierownik Urzędu nie wyjaśnił udziału skarżącego w walkach z UPA, który to udział potwierdzają akta ZBOWiD.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga jest uzasadniona.

Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do przepisu art.97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach, o których mowa w § 1, stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sadowych. Sytuacja, o jakiej mowa w tym przepisie ma miejsce w niniejszej sprawie, zatem skarga wniesiona przed dniem 1.01.2004r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie rozpatrzona została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie. Sąd ten, stosownie do przepisu art.134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270, zwaną dalej - Ppsa ), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stan faktyczny przedstawia się następująco: zawiadomieniem z dnia 7.12.2000r. Kierownik Urzędu wszczął postępowanie weryfikacyjne w sprawie uprawnień kombatanckich posiadanych przez S. D., o czym powiadomił zainteresowanego, wzywając jednocześnie do nadesłania wszelkich wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mających wpływ na posiadane uprawnienia. Odpowiadając na wezwanie skarżący nadesłał żądane przez organ dokumenty a następnie oświadczenia podpisane przez świadków obejmujące okres okupacji. Przy takich dokumentach Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...].05.2001r. pozbawiła S. D. uprawnień kombatanckich, nie odnosząc się do przesłanych oświadczeń podpisanych przez świadków. Decyzja ta utrzymana została w mocy po rozpatrzeniu wniosku, w którym skarżący zarzucał, że nie wzięto pod uwagę działalności podczas okupacji niemieckiej.

Postępowanie weryfikacyjne uregulowane zostało w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. 1997 r. Nr 116 poz. 745) i z mocy § 17 w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Taka regulacja pozwala na stwierdzenie, że postępowanie weryfikacyjne jest postępowaniem administracyjnym z odrębnościami wynikającymi ze wskazanego powyżej rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów. Skoro tak, to Kierownik Urzędu miał obowiązek zawiadomić stronę o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego wzywając jednocześnie do przedstawienia związanych z przedmiotem postępowania wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów (§ 4 rozporządzenia). Wyjaśnienia te oraz nadesłane dokumenty stanowią cześć materiału dowodowego i podlegają ocenie w powiązaniu z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy. Organ przy tym w całym postępowaniu weryfikacyjnym winien kierować się zasadami ogólnymi rządzącymi postępowaniem administracyjnym, w tym zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej sformułowaną w art.7 Kpa. Przy ocenie zaś materiału dowodowego musi mieć na uwadze wymagania wynikające z przepisu art.80 Kpa. Ocena zebranego materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, przekonującym zarówno co do prawidłowości oceny sytuacji wynikającej z prawa materialnego, jak i co do zasadności treści rozstrzygnięcia.

Tymczasem Kierownik Urzędu prowadząc weryfikację uprawnień kombatanckich posiadanych przez S. D. naruszył przepisy postępowania, a to art.7, art.77 § 1, art.80 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim pominął dowody złożone przez skarżącego podczas postępowania weryfikacyjnego. Nie odniósł się do nich również w zaskarżonej decyzji stwierdzając jedynie, nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające po stronie skarżącego przyznanie uprawnień kombatanckich. Ze stanowiskiem tym nie można się jednak zgodzić.

W kwestii możliwości wykazania w postępowaniu weryfikacyjnym, że uprawnienia kombatanckie przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego, dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego nie było jednolite. W kilku wyrokach wyrażony został pogląd o braku obowiązku dokonywania w postępowaniu weryfikacyjnym ustaleń dotyczących okoliczności uprawniających do przyznania uprawnień z tytułu innej działalności. Wyrażono też zapatrywanie, że "jeżeli z materiału zebranego w sprawie wynika, że osobie, której przyznano uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu wymienionego w art.25 ust.2 pkt 2 ustawy, przysługują uprawnienia na innej podstawie prawnej, to administracyjny organ orzekający nie może pozbawić jej uprawnień kombatanckich bez należytego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym. W sprawach administracyjnych, w których prawa lub obowiązki stron wynikają ze stanu faktycznego oraz prawnego regulowanego przez tą samą ustawę, a także w których właściwy jest ten sam organ administracji państwowej, może toczyć się jedno postępowanie dotyczące tej samej sprawy i nie ma potrzeby prowadzenia odrębnego postępowania" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4.09.1996r. sygn. III ARN 30/96, OSNAPU nr 6/1997, poz.83). Pogląd analogiczny wyrażony został również w późniejszych orzeczeniach, w tym w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. III RN 77/2000 (OSNAPiUS 2001/15 poz. 475) gdzie stwierdzone zostało, że procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym lub innym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego (art. 1 ust. 2 - art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, tekst jednolity: Dz. U. 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm. oraz § 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień, Dz. U. 1997 r. Nr 116 poz. 745).

Także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczało taką możliwość. W uchwale z dnia 4.03.2002 sygn. OPS 13/01 (ONSA nr 4 z 2002r., poz.132) stwierdzono, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach (...), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich.

Podzielając zaprezentowaną powyżej linię orzecznictwa SN i NSA stwierdzić należy, że skoro S. D. w postępowaniu weryfikacyjnym przedłożył dowody, które jego zdaniem wskazują na inny tytuł kombatancki, to rzeczą organu było dowody te ocenić dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Niezależnie od tego stwierdzić należy, że przedwczesne są ustalenia organu, jakoby w okresie służby wojskowej skarżący nie uczestniczył w walkach z UPA, przy czym okoliczność ta - zdaniem Kierownika Urzędu - wynika zarówno z akt ZBOWiD, jak i z zaświadczenia CAW.

Jeśli chodzi o dowody znajdujące się w aktach ZBOWiD to wskazują one na zupełnie co innego: w deklaracji członkowskiej datowanej 18.12.1976r., jak i w życiorysie z tej samej daty S. D. wskazuje miejscowości i regiony, w których walczył z bandami UPA. W aktach też znajduje się zaświadczenie WKU J. z dnia 26.05.1976r. potwierdzające walkę z tymi bandami. Zatem ta część akt administracyjnych w żaden sposób nie uzasadnia stanowiska, że skarżący nie uczestniczył podczas służby wojskowej w walkach z bandami UPA. Kierownik Urzędu dowodów tych w żaden sposób nie ocenił co oznacza, że naruszył art.80 i art.107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ postępowanie weryfikacyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem art.7, art.77 § 1, art.80 i art.107 § 3 Kpa, dlatego zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit.c Ppsa.

Orzeczenie określające, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia art.152 Ppsa. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 Ppsa.