Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1155/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 66 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 519
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Józef Maleszewski Asesor sąd. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta [...] z [...] października 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 października 2017 r. sygn. akt II OSK 257/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 528/15 – oddalający skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia – i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Oba wyroki zapadły, jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku NSA, w następujących okolicznościach sprawy.

W decyzji z [...] października 2014 r. nr [...] Wójt Gminy [...] (dalej też jako "Wójt" lub "organ I instancji") – na podstawie art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4 oraz art. 82 i art. 85 ustawy z [...] października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.; dalej w skrócie "u.u.i.ś."), a także § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a tiret trzecie, czwarte, piąte i siódme rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.; dalej też jako "rozporządzenie RM") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") – po rozpatrzeniu wniosku z [...] czerwca 2013 r. [...] w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji odkrywki kruszywa naturalnego piaskowo-żwirowego "[...], po przeprowadzeniu postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, ustalił środowiskowe uwarunkowania dla wnioskowanego przedsięwzięcia.

Odwołanie od wyżej opisanej decyzji Wójta złożyło [...] (dalej też jako "Stowarzyszenie", "skarżący" lub "skarżący kasacyjnie") – dopuszczone do udziału w postępowaniu postanowieniem Wójta z [...] lipca 2013 r. – które wniosło o zmianę zaskarżonej decyzji i odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, i zarzuciło: 1. nieuwzględnienie wszystkich wskazań dotyczących warunków przeprowadzenia przedsięwzięcia, określonych przez organy ochrony środowiska; 2. nieodniesienie się przez organ do szeregu zastrzeżeń dotyczących przygotowanego raportu o oddziaływaniu na środowisko; 3. naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 3 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a u.u.i.ś.; 4. naruszenie art. 82 ust. 1 pkt 3 u.u.i.ś.; 5. naruszenie art. 81 ust. 2 u.u.i.ś.; 6. naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1, art. 8, art. 10 § 1 k.p.a.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, argumentując, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko został opracowany zgodnie z obowiązującymi przepisami i uzasadnia stwierdzenie, iż wnioskowana inwestycja nie zagraża środowisku w sposób uniemożliwiający jej realizację.

W piśmie z [...] czerwca 2015 r. Stowarzyszenie złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję SKO, w całości powtarzając i podtrzymując zarzuty i ich uzasadnienie powołane w odwołaniu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, podnosząc, że wszystkie uchybienia organu I instancji, jako niewyeliminowane przez organ II instancji, rzutują na jakość i legalność zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę, SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Pismem z [...] sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę. To samo uczynił pismem z [...] września 2015 r., w którym wskazał, że zgodnie z załączonym pismem Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu cmentarz [...] bezpośrednio sąsiadujący z terenem wydobycia, jest wpisany do rejestru zabytków.

Oddalając skargę opisanym na wstępie wyrokiem o sygn. akt IV SA/Po 528/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej też jako "Sąd I instancji" lub "WSA") wskazał w uzasadnieniu, że organy słusznie uznały, iż nie zaistniały warunki do odmowy zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Stwierdził, że z decyzji Wójta wynika, iż kwestie wskazane w toku postępowania przez Stowarzyszenie były poddane analizie organu. W zakresie zarzutów związanych z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Sąd I instancji nie dopatrzył się ani nieprawidłowości w toku postępowania dowodowego, ani bierności czy bezrefleksyjności organu. Zdaniem WSA, jeżeli w danej sprawie przedstawiony został raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, który w ocenie organu odpowiada przepisom prawa oraz jest spójny, logiczny i przekonujący, to nie jest koniecznym szczegółowa ocena wartości dowodowej tego raportu, w sytuacji, gdy organ administracji publicznej dokonał oceny, że jest on zupełny zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że jego ocena odnośnie do raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe. W ocenie WSA raport sporządzony w niniejszej sprawie takie wymagania spełnia.

Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Stowarzyszenie, reprezentowane przez r.pr. M. J. – w której zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: (a) art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym, uznanie że organ I i II instancji spełnił wymagania określone w art. 7 i art. 77 k.p.a.; (b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi pomimo naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy – Naczelny Sąd Administracyjny ("NSA"), przywołanym na wstępie wyrokiem o sygn. akt II OSK 257/16, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna jest częściowa zasadna. W pierwszej kolejności jednak Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazując, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji pozwala na poznanie motywów rozstrzygnięcia i umożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.

W drugiej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Zdaniem NSA zarzut ten, mimo błędnego sformułowania, zasługuje na uwzględnienie, gdyż z uzasadnienia skargi wynika, że w ocenie skarżącego kasacyjnie, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, raport nie został dogłębnie zbadany nie tylko przez organy wydające decyzję, ale także przez organy uzgadniające, tj. RDOŚ w [...] oraz PPIS w [...].

W ocenie NSA w niniejszej sprawie doszło do bezpodstawnego oddalenia skargi w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia obu zaskarżonych decyzji, ze względu na naruszenie przez orzekające organy art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. NSA zgodził się ze skarżącym kasacyjnie, że mimo przedstawionego wywodu w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji na temat możliwości i sposobu zakwestionowania raportu, Sąd ten, dokonując kontroli działalności organów orzekających w niniejszej sprawie, pominął okoliczność braku dokonania przez organy obu instancji rzetelnej oceny przedłożonego raportu. Stowarzyszenie podnosiło w toku postępowania przed orzekającymi w niniejszej sprawie organami administracji, że przedmiotowy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia minimalnych wymagań prawnych. Ponadto, jak stwierdził NSA, Sąd I instancji całkowicie pominął, iż SKO w uzasadnieniu swej decyzji z [...] lutego 2015 r. nie odniosło się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Stowarzyszenia, w którym powołano szereg merytorycznych argumentów kwestionujących zasadniczą cześć raportu. Ocena raportu przez organ II instancji sprowadza się do generalnej pozytywnej oceny tego dokumentu i nie opiera się na indywidualnej analizie jego treści.

Dalej NSA wskazał, że warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Dlatego też inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Brak dokonania oceny raportu przez SKO nie został dostrzeżony przez Sąd I instancji. Organy obu instancji nie zrealizowały obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ I instancji określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia na podstawie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który nie spełnia wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. Zgodnie z tym przepisem raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać: opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Ponadto raport powinien zawierać określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś.).

Tymczasem, jak zauważył NSA, w niniejszej sprawie na s. 53 raportu wyjaśniono, że wnioskodawca nie zakłada innych wariantów przedsięwzięcia, odbiegających od założeń inwestycyjnych, o których mowa w raporcie. W opisie racjonalnego wariantu alternatywnego znalazło się stwierdzenie: "Nie dotyczy". Autor raportu wyjaśnił, że specyfika planowanego przedsięwzięcia powoduje, że właściwie nie ma możliwości wariantowania. Zdaniem autora raportu, złoże zostało rozpoznane i udokumentowane w konkretnej lokalizacji, a technologia wydobycia i uszlachetniania kruszywa przy tego typu działalności jest podobna. W opisie wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wskazano, że "Wnioskodawca nie zakłada innych wariantów przedsięwzięcia, odbiegających od założeń inwestycyjnych, o których mowa w niniejszym opracowaniu". Na s. 55 raportu przedstawiono wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, który nie jest przewidziany w przepisach u.u.i.ś. jako wariant realizacji przedsięwzięcia.

W ocenie NSA, przyjęcie takiego uzasadnienia wariantowania przedsięwzięcia nie pozwala na określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.u.i.ś. Skoro w raporcie przewiduje się jedynie wariant proponowany przez wnioskodawcę i uznany przez autora raportu za jedyny możliwy do realizacji, to nie można mówić o określeniu przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. Z taką interpretacją art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. przedstawioną w raporcie nie można się zgodzić. Przedmiotowy raport zawiera bowiem jedynie krótki opis wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. W konsekwencji NSA podzielił stanowisko skarżącego kasacyjnie, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, raport nie został dogłębnie zbadany nie tylko przez organy wydające decyzje, ale także przez organy współdziałające.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu ponownie rozpoznającym sprawę w dniu 18 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i wywody skargi.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2015 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań nie mogą się ostać, co w istocie wynika już z treści uzasadnienia zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 października 2017 r. sygn. akt II OSK 257/16 (zwanego też dalej "Wyrokiem NSA"), który na mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") wiąże Sąd w obecnym składzie. Zgodnie ze zdaniem pierwszym tego przepisu sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, ustrojowe, jak i procesowe. W zgodnej opinii komentatorów wspomniane związanie ustaje jedynie w razie zasadniczej zmiany stanu faktycznego sprawy, zmiany stanu prawnego lub podjęcia przez NSA przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez sąd I instancji uchwały zawierającej odmienną wykładnię w tym samym zakresie, co wykładnia zamieszczona w wyroku uchylającym (por. m.in.: B. Dauter [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016, uw. 6 i 8 do art. 190; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 4–6 do art. 190). Należy stwierdzić, że żadna z wymienionych wyżej przesłanek w niniejszej sprawie nie wystąpiła.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd miał na uwadze także i to, że wyroki NSA zapadłe w danej sprawie objęte są również dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a. (zob.: B. Dauter [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016, uw. 5 do art. 190), w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Lege non distinguente, przez "sądy" należy tu rozumieć wszystkie sądy administracyjne, tj. każdy skład takiego sądu rozpoznający daną sprawę, a przez wiążące orzeczenie – prawomocne orzeczenie takiego sądu. W konsekwencji na mocy przywołanego art. 153 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku NSA związany jest też oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w tym wyroku. Należy przy tym podkreślić, że użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" wykracza swym zakresem poza samą tylko "wykładnię prawa", o której mowa w art. 190 p.p.s.a., gdyż w pojęciu "oceny prawnej" zawiera się nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie: stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje więc m.in. zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016, uw. 4 do art. 153). Ponadto ocena prawna – rozumiana najogólniej jako osąd o prawnej wartości sprawy – może dotyczyć także stanu faktycznego (por.: wyrok NSA z 08.10.2014 r., II OSK 864/14; wyrok NSA z 04.08.2016 r., II GSK 691/15; wyrok WSA z 10.11.2006 r., I SA/Wa 1597/06 – wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA"). Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" – stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej – dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2016, uw. 2–5 i 9 do art. 153).

W świetle powyższego Sąd w składzie rozpoznającym powtórnie niniejszą sprawę jest związany wykładnią, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w zapadłym w tej sprawie Wyroku NSA. W związku z tym należy zauważyć, że o ile uzasadnienie tego wyroku nie zawiera wyraźnie sformułowanych wskazań co do dalszego postępowania, to zamieszczono w nim szereg ocen prawnych, które w istocie zdeterminowały wynik niniejszego postępowania sądowego. Oto bowiem NSA w analizowanym wyroku ocenił w szczególności, że:

- w niniejszej sprawie doszło do bezpodstawnego oddalenia skargi wyrokiem WSA o sygn. akt IV SA/Po 528/15 w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia obu zaskarżonych decyzji, ze względu na naruszenie przez orzekające organy art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. wyrażające się w braku dokonania przez organy obu instancji rzetelnej oceny, przedłożonego w tej sprawie przez wnioskodawcę, raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (zwanego też dalej "Raportem");

- SKO nie odniosło się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Stowarzyszenia i nie dokonało indywidualnej analizy treści Raportu;

- Raport nie został dogłębnie zbadany także przez organy współdziałające;

- Raport nie spełnia wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 z późn. zm.; w skrócie "u.u.i.ś."), przede wszystkim z uwagi na brak przedstawienia w nim racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska;

- nie jest wynikiem właściwej interpretacji art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. taki sposób przedstawienia w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wymaganej tym przepisem, analizy wariantowej, która sprowadza się do jedynie krótkiego opisu wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz "wariantu" polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia (który w istocie nie został przewidziany w przepisach u.u.i.ś. jako wariant realizacji przedsięwzięcia), natomiast nie przedstawia żadnego racjonalnego wariantu alternatywnego ani wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Nie może stanowić uzasadnienia dla takiej praktyki w szczególności powoływanie się przez autora raportu na specyfikę planowanego przedsięwzięcia, która miałaby jakoby powodować brak możliwości wariantowania;

- skoro w Raporcie przewiduje się jedynie wariant proponowany przez wnioskodawcę i uznany przez autora raportu za jedynie możliwy do realizacji, to nie można mówić o określeniu przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś.

Jak z powyższego wynika, Raport przedłożony przez wnioskodawcę w tej sprawie jest wadliwy, gdyż został opracowany z istotnym naruszeniem art. 66 § 1 pkt 5 u.u.i.ś., który to przepis stanowi, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać m.in. opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym:

a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego,

b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska

– wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Wadliwy okazał się także proces weryfikacji Raportu przez organy wydające decyzje w obu instancjach oraz przez organy współdziałające. Wszystko to oznacza konieczność sporządzenia dla planowanego przedsięwzięcia nowego, prawidłowego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko – wolnego od ww. braków – a następnie poddania go procedurze opiniowania i uzgadniania przez organy współdziałające oraz ocenie przez organ wydający decyzję w sprawie środowiskowych uwarunkowań. W konsekwencji należy uznać, że w kontrolowanej sprawie pozostaje do wyjaśnienia zakres sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. To z kolei oznacza, że zaistniałe w tej sprawie uchybienia proceduralne uzasadniały nie tylko uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji SKO, ale także – na mocy art. 135 p.p.s.a. – poprzedzającej ją decyzji Wójta.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji będzie więc zobligowany usunąć zaistniałe braki proceduralne. Przede wszystkim wezwie wnioskodawcę o przedłożenie raportu niewadliwego, uzupełnionego o obligatoryjną analizę wariantową przeprowadzoną zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a następnie podda ów raport wnikliwej ocenie, także w ramach procedur uzgadniania i opiniowania. Po uzupełnieniu w niezbędnym zakresie postępowania wyjaśniającego, i na podstawie jego wyników, organ administracji podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a., w tym także odniesie się do zgłoszonych przez strony w toku postępowania istotnych zarzutów.

Na zakończenie należy jeszcze podkreślić, że celem wariantowania – którego w niniejszej sprawie ewidentnie zabrakło, co trafnie wytknął NSA – jest niedopuszczenie do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Skuteczność działań prewencyjnych w indywidualnej ocenie konkretnego przedsięwzięcia uzależniona jest w dużej mierze od jakości opracowanych w raporcie wariantów oraz prawidłowej ich oceny przez organ wydający decyzję środowiskową. Uregulowana w art. 6 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 z późn zm.; dalej w skrócie "p.o.ś.") zasada prewencji, w ocenie oddziaływania na środowisko wymaga od inwestora stosowania odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, które powinny znaleźć się w opisie wariantów. Tym samym oceniając warianty realizacji przedsięwzięcia, organ powinien dążyć do przeciwdziałania negatywnym oddziaływaniom przedsięwzięcia, w celu stopniowej ich eliminacji oraz ograniczania zakresu ich skutków teraz i w przyszłości. Zapobieganie negatywnym oddziaływaniom poprzez wybór właściwego wariantu wykonania przedsięwzięcia wymaga od organu oceniającego raport nie tylko wiedzy "statycznej", dotyczącej tego, co jest, ale również wiedzy niejako "dynamicznej", dotyczącej tego, co nastąpi w przypadku realizacji przedsięwzięcia zgodnie z danym wariantem (por. wyrok NSA z 01.08.2017 r., II OSK 2943/15, CBOSA).

Z tych też względów opis wariantów zawarty w raporcie nie może być lakoniczny. W doktrynie zwraca się uwagę, że podmiot sporządzający raport nie może ograniczyć się tylko do samego wyliczenia proponowanych wariantów. Powinien również uzasadnić ich wybór oraz określić przewidywane oddziaływanie na środowisko. Powinien wreszcie wskazać proponowany do realizacji wariant z określeniem jego oddziaływania na poszczególne elementy środowiska (zob. G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 189; por. też wyrok WSA z 29.06.2010 r., II SA/Wr 220/10, CBOSA).

Powyższe wynika stąd, że prawidłowy wybór wariantu realizacji przedsięwzięcia determinuje następnie bezpośredni i pośredni jego wpływ na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, a także możliwości, jak i sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego jego oddziaływania na środowisko. Warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. W raporcie wnioskodawca nie może zamiast alternatywnego wariantu – wymaganego przez prawo – przedstawić innej wersji tego samego wariantu, różniącej się tylko nieznacznie od wersji inwestora. Wskazać należy, że warianty powinny odwoływać się do różnych kryteriów realizacji przedsięwzięcia, takich jak: czynniki społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, przestrzenne – zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Przy tym lokalizacja przedsięwzięcia nie może być jedynym kryterium wyróżnienia wariantów jego realizacji. Warianty mogą dotyczyć rozwiązań technologicznych, takich jak: konstrukcja obiektów, skala przedsięwzięcia, czy moc planowanych instalacji, urządzeń. Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z instrumentów stosowania zasady prewencji uregulowanej w przywołanym wyżej art. 6 ust. 1 p.o.ś. Według tego przepisu: "Kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu". Zasada prewencji w procedurze ocen oddziaływania na środowisko zakłada obowiązek podejmowania pewnych czynności dla zapobiegania negatywnemu oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia, zanim jeszcze ono powstanie. Chodzi tu o podejmowanie czynności poprzedzających moment podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. W tym celu ustawodawca przewidział obowiązek przedstawienia przez inwestora w raporcie 3 wariantów realizacji przedsięwzięcia, które powinny różnić się od siebie (por. wyrok NSA z 01.08.2017 r., II OSK 2943/15, CBOSA).

Zgodnie z wymaganiami zrównoważonego rozwoju (zdefiniowanego w art. 3 pkt 50 p.o.ś.), w opisie, a następnie w analizie wariantów należy uwzględnić kwestie: ekonomiczne, społeczne, techniczne i prawne. W raporcie powinno znaleźć się wskazanie głównych przyczyn dokonanego wyboru wszystkich wariantów, z uwzględnieniem skutków dla środowiska. Każdy z wariantów powinien zawierać opis aspektów środowiska, które mogą być znacząco dotknięte skutkami realizacji przedsięwzięcia, obejmujących w szczególności faunę, florę, glebę, wodę, powietrze, czynniki klimatyczne, aktywa materialne łącznie z dziedzictwem architektonicznym i archeologicznym, krajobrazem oraz wzajemne relacje pomiędzy powyższymi elementami. Wariantowanie przedsięwzięcia nie może sprowadzać się jedynie do przedstawienia (odpowiednio: odmowy przedstawienia) wariantów związanych z lokalizacją przedsięwzięcia. Wariantowanie może dotyczyć w szczególności stosowania różnych technologii, skali przedsięwzięcia, rozwiązań technicznych, harmonogramu, organizacji prac związanych z realizacją i funkcjonowaniem przedsięwzięcia, Racjonalny wariant powinien być alternatywą dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Słowo "racjonalny" oznacza w tym kontekście tyle, co: "oparty na nowoczesnych naukowych metodach, dających dobre wyniki, rozsądny, przemyślany" (zob. hasło "racjonalny" w zn. lit. c [w:] Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, t. 4, Warszawa 2003), "oparty na nowoczesnych metodach naukowych; dobrze przemyślany i uzasadniony; dający dobre wyniki" (zob. hasło "racjonalny" w zn. pkt 1 [w:] Mały słownik języka polskiego, pod red. E. Sobol, Warszawa 1999). Wariant realizacji przedsięwzięcia może być uznany za racjonalny z praktycznego punktu widzenia, jeżeli bilans zysków i strat wynikłych z działań opartych na wnioskach uzyskanych tym sposobem z przesłanek prawdziwych nie będzie przy zastosowaniu tego sposobu wnioskowania na długą metę ujemny. Wariant racjonalny, to tyle co wariant zgodny z zasadą ekonomiczności (por. wyrok WSA z 20.06.2017 r., IV SA/Wa 683/17; por. też wyrok WSA z 14.02.2017 r., IV SA/Wa 2868/16 – wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA).

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu od skargi (200 zł), wynagrodzenie jego pełnomocnika ustalone na podstawie odnośnych przepisów wykonawczych (480 zł) oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 697 zł.