Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1313/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 6 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 122, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 109, art. 170, art. 171, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda (spr.) Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi D A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz D. A. kwotę 239 (dwieście trzydzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] ustalającą D. A. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007r. w kwocie 5.965,00 zł.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że do opodatkowania nieruchomości podatniczki położonej w Ł. przy ul. A 4 przyjęto: 818 m2 gruntów według stawki dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (0,69 zł), 270,90 m2 powierzchni budynków według stawki dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (16,92 zł), 65,50 m2 budynków według stawki dla budynków pozostałych (6,23 zł) oraz 20.467 zł wartości budowli według stawki 2 %. Powierzchnia budynku handlowo – usługowego została ustalona w trakcie oględzin nieruchomości w dniu 5 grudnia 2006r. na podstawie dokumentacji architektonicznej. Łączna powierzchnia budynku wynosi 270,90 m2 (parter 139,40 m2 i piętro 131,50 m2). Parter znajduje się w stanie surowym zamkniętym. Piętro (dwa pokoje o powierzchni 44,10 m2) zajęte jest na prowadzenie działalności gospodarczej podatniczki, natomiast pozostałe pokoje (54 m2) użytkowane są w celach magazynowych (dokumentacja klientów biura rachunkowego, meble po eksmisji dokonanej przez komornika z biura przy ul. B 6/8). Pomieszczenie o powierzchni 3,20 m2 zajęte jest na archiwum, pomieszczenie socjalne obejmuje 9,70 m2, WC – 4,40 m2, a korytarz – 16,10 m2. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił podatniczce pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń I piętra budynku handlowo – usługowego pod warunkiem wykonania robót budowlanych do dnia 31 grudnia 2005r. Decyzję tę zmieniono decyzjami z dnia [...] i [...], przedłużając termin wykonania robót do dnia 31 grudnia 2008r. Do opodatkowania podatniczka zgłosiła jako budynki związane z działalnością gospodarcza powierzchnię 74,30 m2. Dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej właściwa jest stawka najwyższa. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. – Dz.U. z 2006r. nr 121, poz. 844 ze zm.), powoływanej dalej jako u.p.o.l., w przypadku nowopowstałych budynków obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. Skoro zatem podatniczka rozpoczęła użytkowanie budynku niewykończonego jeszcze w 2004r., to w latach następnych musi uiścić podatek od całego budynku.

Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż dokonana przez ten organ kwalifikacja budynku podatniczki nie budzi zastrzeżeń, mimo że parter o powierzchni 139,40 m2 jest w stanie surowym zamkniętym, a na działalność gospodarczą zajęta jest faktycznie część I piętra, na którego użytkowanie udzielił pozwolenia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]. "Względy techniczne" tylko wtedy stanowią podstawę odstąpienia od opodatkowania stawką najwyższą, gdy budynek w całości nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Skoro budynek jest wykorzystywany na działalność gospodarczą, nie ma potrzeby badania, czy może być, czy też nie na tę działalność wykorzystywany, bowiem zaistnienie przesłanki wstępnej oznacza, że budynek podlega opodatkowaniu stawką najwyższą i to od całej jego powierzchni. W odniesieniu do budynków niemieszkalnych ustawodawca łączy opodatkowanie ich stawką najwyższą z istnieniem "związku" z prowadzeniem działalności gospodarczej, a nie z faktem "zajęcia" ich na tę działalność (art. 5 ust. 1 pkt 2b u.p.o.l.). Nie ma znaczenia, jaka powierzchnia w budynku przedsiębiorcy o charakterze niemieszkalnym jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. Za udowodnione Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że cały budynek handlowo – usługowy przy ul. A 4 w Ł. jest związany z działalnością gospodarczą podatniczki, mimo że na działalność tę faktycznie zajęta jest tylko część budynku. Odnosząc się do kwestii opodatkowania pozostałych budynków, gruntów i budowli, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż również ta kwestia nie budzi wątpliwości. Podatniczka zgłosiła do opodatkowania 818 m2 gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, 65,50 m2 budynku gospodarczego według stawek dla budynków pozostałych i budowle o wartości 20.467 zł. Zobowiązanie podatkowe w tym zakresie, zgodnie z art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej, zostało ustalone zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji.

W skardze na powyższą decyzję D. A. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania zawartych w Ordynacji podatkowej, tj.:

- art. 120, art. 122, art. 187 poprzez niepodjęcie właściwych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący;

- art. 195 i art. 197 poprzez niewykorzystanie wszystkich środków dowodowych w celu ustalenia stanu faktycznego;

- art. 196 § 1 poprzez fakt, iż protokół z oględzin został sporządzony w 2005r. i nie odzwierciedla rzeczywistego stanu faktycznego na moment wydania decyzji;

- art. 210 § 1 pkt 6 poprzez niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne;

2. prawa materialnego – art. 1a ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 6 ust. 2 u.p.o.l.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła, że dla organów podatkowych podstawę ustaleń stanowiły wyłącznie kolejne decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o dopuszczeniu do warunkowego użytkowania piętra budynku. Organy podatkowe obu instancji błędnie zdefiniowały pojęcie wyłączenia budynku z opodatkowania podatkiem od nieruchomości ze względów technicznych, jak również to kiedy względy techniczne przesądzają o niższej stawce. Z art. 66 ustawy Prawo budowlane wprost wynika, że tylko część obiektu może być wyłączona z użytkowania przez organ ze względu na warunki techniczne, gdyż nie w każdym przypadku wady techniczne budynku powodują konieczność całkowitego jego wyłączenia nawet w szczególnych okolicznościach i dotyczących skrajnie złych warunków technicznych – w każdym przypadku decyduje konstrukcja tego budynku. Obowiązkiem organu było zbadanie, czy budynek faktycznie nadaje się do eksploatacji, zwłaszcza, że tylko jego część jest dopuszczona do warunkowego użytkowania, a w dzienniku budowy zamieszczono zapisy o istnieniu usterek. Organ nie powinien ograniczyć się jedynie do ustalenia powierzchni użytkowej budynku, ale powinien ustalić, czy budynek odpowiada warunkiem technicznym zawartym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zwłaszcza, że jest to budynek przeznaczony dla pobytu ludzi i ujawniono w dzienniku budowy zapisy o usterkach technicznych budynku. Użyte w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. sformułowanie "względy techniczne" wskazuje, iż w pierwszej kolejności należy odnieść się do prawa budowlanego, czy też aktów wykonawczych. W aktach tych, co prawda nie występuje pojęcie "względów technicznych", ale podobne określenia, jak choćby "warunki techniczne". Pojęcie "względy techniczne" to pewne obiektywne przeszkody uniemożliwiające prowadzenia działalności gospodarczej, bądź w poważnym stopniu je utrudniające. Wystąpienie "względów technicznych" w stosunku do przedmiotu opodatkowania nie zwalnia przedsiębiorców z obowiązku płacenia podatków od gruntu i części budynku wykorzystywanego na cele działalności gospodarczej. Podlegają one jednak opodatkowaniu nie według stawek najwyższych, gdyż nie mogą być traktowane jako związane z działalnością gospodarczą nawet wtedy, gdy zachodzi nadzwyczajna konieczność ich użytkowania z przyczyn niezależnych od podatnika, który nie miał wpływu na wystąpienie "względów technicznych" związanych z wadliwym wykonawstwem, lecz dla budynków i gruntów pozostałych. Relacja "względów technicznych" do prowadzenia działalności gospodarczej powinna być analizowana przez organy podatkowe przez pryzmat ich wpływu na sposób wykonywania działalności w związku z brzmieniem art. 6 ust. 2 u.p.o.l. Część budynku usługowo – handlowego dopuszczona do warunkowego użytkowania winna być opodatkowana jak pozostałe budynki, a część niedopuszczona do warunkowego użytkowania powinna być w ogóle wyłączona z opodatkowania. Z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. wynika, że moment powstania obowiązku podatkowego wiązany być może wyłącznie z faktycznym zakończeniem budowy lub też faktycznym rozpoczęciem użytkowania budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. Powstanie obowiązku podatkowego wiąże się z zaprzestaniem budowy budynku. Skoro z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wynika obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w określonym czasie, to nie można twierdzić, że budowa obejmująca również prace wykończeniowe, została zakończona. Podstawa opodatkowania odnosi się do faktycznej możliwości korzystania z budynku lub jego części. Organy obu instancji pominęły fakt, iż w u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. zawarte zostało bezpośrednie odesłanie do przepisów prawa budowlanego zgodnie, z którym obiekt budowlany to budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Budynkiem w rozumieniu prawa podatkowego jest obiekt budowlany wraz z urządzeniami technicznymi trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Podstawową cechą budynku wyróżniającą go spośród innych obiektów budowlanych jest przeznaczenie takiego obiektu budowlanego. Zależnie od przeznaczenia musi on spełniać takie warunki techniczne, jakie są konieczne do realizacji jego przeznaczenia. W sytuacji, gdy budynek ten jest docelowo przeznaczony na pobyt ludzi, bezwzględne wymogi prawa budowlanego nakazują, aby budynek ten, a nie tylko jego część dopuszczona do warunkowego użytkowania, był wyposażony w minimum instalacji takich jak: elektryczna, oświetleniowa, wodno – kanalizacyjna, grzewcza. Wobec braku w przepisach definicji części budynku należy przyjąć, że elementy kształtujące określenie budynku należy odnieść również do części budynku, a zatem tylko ta część budynku, która posiada minimum wymogów określonych w prawie budowlanym może stanowić przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Organ drugiej instancji zapomniał, że z art. 4 § 1 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek określenia momentu powstania obowiązku podatkowego, który znajduje dodatkowe oparcie w art. 217 Konstytucji RP, co w sposób jednoznaczny wskazuje, iż o wymiarze podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy decyduje stan faktyczny, który powinien ustalić organ podatkowy na moment wydania decyzji, a nie na moment przeprowadzenia oględzin.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 10 czerwca 2010r. skarżąca ponowiła zarzuty skargi oraz uzupełniła je o zarzut naruszenia art. 198 § 1 Ordynacji podatkowej z powodu niepowołania biegłego rzeczoznawcy z zakresu budownictwa w celu wydania opinii, czy konstrukcja dachu spełnia swoją funkcję oraz wpływu wadliwej konstrukcji dachu na ściany budynku, które ulegają pękaniu, dokonania oględzin, jak również na okoliczność zaistnienia względów technicznych, a także art. 120 w związku z art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego z urzędu.

Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2010r., I SA/Łd 337/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił tę skargę.

Uzasadniając ten wyrok Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sytuacji, gdy skarżąca rozpoczęła użytkowanie części budynku handlowo – usługowego przed jego ostatecznym wykończeniem, doszło do powstania obowiązku podatkowego. Za niesporny Sąd uznał fakt użytkowania przez skarżącą części budynku handlowo – usługowego począwszy od 2004r. wskazując, iż pośrednio potwierdzała to decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], udzielająca podatniczce pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń I piętra tego budynku oraz wypowiedź samej skarżącej. Sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę powoduje, że budynek, budowla, grunt ze względów podatkowych są traktowane jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dotyczy to również obiektów niewykorzystywanych w danym momencie, a także takich, gdzie prowadzona jest innego rodzaju działalność niż gospodarcza. Zatem grunt, budynek i budowla będące w posiadaniu przedsiębiorcy, co do zasady są traktowane jako związane z działalnością gospodarczą z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że nie są one i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. W takiej sytuacji, gdy ze względów technicznych podatnik nie może prowadzić działalności gospodarczej na danej nieruchomości i rzeczywiście jej nie prowadzi, podlega ona opodatkowaniu według stawek niższych, właściwych dla tzw. pozostałych nieruchomości. Sąd przyznał rację skarżącej, że przy ustaleniu czy w sprawie zaistniały "względy techniczne" można posiłkowo posłużyć się przepisami prawa budowlanego, które regulują te kwestie. Podkreślił jednak, że niższe stawki znajdą zastosowanie tylko wówczas, gdy działalność ta faktycznie nie jest prowadzona. Jeżeli natomiast podatnik działalność prowadzi, chociaż ze względów technicznych nie powinna ona być prowadzona, to płaci podatek według stawek najwyższych. Przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. dopuszcza bowiem opodatkowanie budynku będącego w posiadaniu przedsiębiorcy według niższej stawki tylko wtedy gdy łącznie spełnione są dwa warunki: po pierwsze – przedmiot opodatkowania nie jest wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych, po drugie – z tych samych względów przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Spełnienie tylko jednego z tych warunków przy jednoczesnym niespełnieniu drugiego, powoduje konieczność zastosowania wyższej stawki. W takiej sytuacji badanie stanu technicznego budynku staje się niecelowe.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej D. A. od tego wyroku NSA wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2012r., II FSK 2445/10, uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

Naczelny Sąd Administracyjny za kluczową kwestię uznał wykładnię art. 6 ust. 2 u.p.o.l., wskazując, że przepis ten w przypadku opodatkowania budynków nowo wybudowanych zmienia zasadę momentu powstania obowiązku podatkowego z art. 6 ust. 1 u.p.o.l., stwierdzając, iż obowiązek podatkowy powstaje wówczas z dniem, nie pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, ale z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona. Za niesporne Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że budowa budynku przez skarżącą nie została zakończona, wskazując przy tym, iż nie zgłosiła ona (zawiadomienie) zakończenia budowy tego budynku zgodnie z art. 54, art. 57 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jedn. – Dz.U. z 2006r. nr 156, poz. 1118 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził dalej, że z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. wynika, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nowo budowanych budynków może powstać także przed zakończeniem ich budowy, o ile doszło do rozpoczęcia użytkowania budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. Nie jest jednak jasno wówczas określony zakres obowiązku podatkowego, aczkolwiek z faktu użycia w art. 6 ust. 2 u.p.o.l. dwukrotnie określenie "w części" (art. 6 ust. 2 in pirincipio, i art. 6 ust. 2 in fine u.p.o.l.) należy sądzić, że możliwa jest wówczas dwojakiego rodzaju sytuacja. Pierwsza, w której podatnik, przed zakończeniem budowy np. budynku jednopiętrowego, a po wybudowaniu parteru i zabezpieczeniu budowy zaprzestaje jej kontynuacji, rozpoczyna użytkowanie tego parteru przed ostatecznym wykończeniem, to wówczas obowiązek podatkowy w zakresie tego parteru powstałby od 1 stycznia następnego roku podatkowego po roku, w którym rozpoczęto użytkowanie budynku. Druga zaś sytuacja odnosiłaby się do stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie, w którym podatniczka nie zakończyła budowy budynku, nie wykończyła go ostatecznie, ale rozpoczęła użytkowanie jego części (tu I piętro). Obowiązek podatkowy zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. powstaje wówczas tylko w zakresie tej części użytkowanego budynku, a nie w zakresie całości. Wyraźnie bowiem przepis art. 6 ust. 2 stwierdza "w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części". Jeżeli by obowiązek podatkowy wówczas powstawał w zakresie całości budynku, to użycie w tym przepisie określenia "lub jego części" byłoby zbędne. Nie podzielając wykładni art. 6 pkt 2 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. co do tego, że związanie z prowadzoną działalnością gospodarczą nawet części budynku i rozpoczęcie jego użytkowania tylko w części powoduje konieczność opodatkowania jego całości najwyższymi stawkami podatkowymi, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż byłaby to rozszerzająca wykładnia tych przepisów. Z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. nie wynika bowiem, że związanie tylko części budynku z prowadzoną działalnością gospodarczą wywołuje obowiązek podatkowy jego opodatkowania najwyższą stawką podatkową w odniesieniu do całości budynku. Przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wprowadza również rozumienie określonych w nim pojęć, w tym i pojęcia budynek (art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.). Nawiązuje także do pojęcia przedmiotu opodatkowania. Przedmioty opodatkowania podatkiem od nieruchomości zostały wskazane w art. 2 ust. 1. To oznacza, że przedmiotem opodatkowania zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. może być "budynek lub jego część". Skoro zatem art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. nawiązuje do posiadania przez przedsiębiorcę "budynku lub jego części", to związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej może być "cały budynek lub jego część". Również "cały budynek lub tylko jego część" może nie być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Sąd pierwszej instancji błędnie zastosował art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. przez jego zastosowanie do całej powierzchni budynku, a nie tylko do jego części związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył także, iż w wyroku tegoż Sądu z dnia 7 października 2010r., II FSK 2080/08, stwierdzono, że "przez względy techniczne należy rozumieć uwarunkowania techniczno – konstrukcyjne obiektu będącego w posiadaniu podatnika oraz względy organizacyjne związane ze sposobem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej". Okoliczność, czy w sprawie zachodzą "względy techniczne", o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. musi być badana ad casum, co oznacza, że może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi. Do środków tych niewątpliwie należą zarówno orzeczenia organów nadzoru budowlanego, jak i opinie biegłych z zakresu budownictwa. W postępowaniu zmierzającym do ustalenia, czy w sprawie zachodzą "względy techniczne", jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej). W niniejszej sprawie zachodzi konieczność zbadania, czy względy techniczne stoją na przeszkodzie w wykorzystywaniu do prowadzenia działalności gospodarczej niezwiązanej z nią części budynku. Pogląd Sądu pierwszej instancji, co do opodatkowania najwyższymi stawkami Naczelny Sąd Administracyjny podzielił, ale tylko w odniesieniu do piętra budynku. W konkluzji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji w ponownym rozpoznaniu sprawy przyjmie przedstawioną wyżej wykładnię przepisów prawa oraz wskazania, co do konieczności ustalania, wszelkimi środkami dowodowymi, czy w sprawie opodatkowania pozostałej niezwiązanej z prowadzoną działalnością gospodarczą, częścią budynku zachodzą względy techniczne uniemożliwiające wykorzystanie jej na działalność gospodarczą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z kolei w myśl art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, o czym stanowi art. 171 p.p.s.a.

Związanie prawomocnym wyrokiem sądu polega na tym, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, iż kwestia ta nie może już być w ogóle badana w postępowaniu późniejszym, dotyczy to przy tym prawomocności materialnej orzeczenia (por. wyrok SN z dnia 12 lipca 2002r., V CKN 1110/00, LexPolonica nr 377898). Inne sądy i inne organy państwowe muszą więc brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, co implikuje w sposób bezwzględny ciążący na nich obowiązek jego uwzględnienia w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona już ponownie badana (por. J. Kunicki, Glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Gwarantuje to zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999r., IV SA 2543/98, wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2006r., I OSK 1268/05).

Powaga rzeczy osadzonej obejmuje sentencję orzeczenia, biorąc jednak pod uwagę fakt, iż istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego, ta zaś jest zawarta w jego uzasadnieniu, trzeba przyjąć, że powagą rzeczy osądzonej są objęte również motywy wyroku, a jej kryterium jest przedmiot rozstrzygnięcia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądowym może dotyczyć stanu faktycznego i prawnego (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 394 – 395 oraz B. Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 454).

W konsekwencji takiej regulacji prawnej sąd administracyjny, ponownie rozpoznający skargę na orzeczenie organu administracji publicznej, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Jest on związany oceną prawną i wytycznymi wynikającymi z poprzedniego orzeczenia sądu. Skutkiem tego jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem i obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Z taką regulacją prawną koresponduje również zawarty w art. 190 zdanie drugie p.p.s.a. zakaz opierania skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa mogłaby zaistnieć tylko wówczas, gdyby stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy zmienił się tak istotnie, że nie miałby do niego zastosowania przepisy interpretowane przez ten Sąd, a ponadto w przypadku takiej zmiany stanu prawnego zaistniałej po wydaniu tego orzeczenia, która odpowiadałaby okolicznościom tej konkretnej sprawy i miała do niej zastosowanie.

Wymagania praworządności wynikające, m.in. z celów i istoty kontroli instancyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym determinują zatem ścisłe i pełne respektowanie ustaleń, ocen oraz wskazań sformułowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 sierpnia 2012r., II FSK 2445/10, które wyznaczyły kierunek postępowania w niniejszej sprawie. Nie zaistniały bowiem przedstawione wcześniej przesłanki umożliwiające odstąpienie od powyższej oceny. Dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą więc być prowadzone w oparciu o stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone we wskazanym wyroku. Istotna dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest dokonana przez ten Sąd ocena prawidłowości przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego przez organ oraz ocena okoliczności faktycznych tej sprawy, a także dokonana wykładnia przepisów prawa materialnego.

Uwzględnienie oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 2012r., II FSK 2445/10, skutkuje uznaniem wniesionej skargi za zasadną. W pierwszej kolejności podnieść jednak należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny za bezsporne w niniejszej sprawie uznał, iż skarżąca nie zakończyła budowy budynku stanowiącego przedmiot opodatkowania i nie zgłosiła zakończenia jego budowy zgodnie z art. 54, art. 57 ust. 1 – 3 ustawy Prawo budowlane. Nie budzi też wątpliwości, w ocenie Sądu ponownie rozpoznającego tę sprawę, iż skarżąca przystąpiła do użytkowania I piętra spornego budynku i że użytkowała to piętro dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej, a ponadto, że otrzymała pozwolenie na jego użytkowanie ostatecznie do 31 grudnia 2008r. To zaś oznacza, iż I piętro jako związane z prowadzoną działalnością gospodarczą w badanym okresie podlegało opodatkowaniu wedle stawek dla budynków związanych z tą działalnością, co zresztą zaakceptował NSA w podjętym w tej sprawie wyroku w ostatnim zdaniu pkt 14 i końcowej części pkt 11 jego uzasadnienia. Za przedwczesne NSA uznał natomiast opodatkowanie w ten sam sposób pozostałej części spornego budynku. W tym zakresie NSA podał przy tym dwojakiego rodzaju argumenty, a mianowicie po pierwsze wykładnię prawa materialnego, a w konsekwencji i niewłaściwe jego zastosowanie; oraz po drugie zaniechanie przez organ zbadania wynikającej z prawa materialnego przesłanki wyłączającej zastosowanie wyższej stawki podatkowej, jaką są "względy techniczne" w stosunku do niezajętej na prowadzenie działalności gospodarczej części spornego budynku.

W pierwszej kwestii NSA, uznając za kluczową wykładnię art. 6 ust. 2 u.p.o.l., stwierdził, że jeżeli okolicznością, od której jest uzależniony obowiązek podatkowy, jest istnienie budowli albo budynku lub jego części, obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem. Dokonując wykładni tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepis ten w przypadku opodatkowania budynków nowo wybudowanych zmienia zasadę momentu powstania obowiązku podatkowego z art. 6 ust. 1 u.p.o.l., stwierdzając, iż obowiązek podatkowy powstaje wówczas z dniem, nie pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, ale z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona. Sąd odwoławczy zauważył też, iż z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. wynika, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nowo budowanych budynków może powstać także przed zakończeniem ich budowy, o ile doszło do rozpoczęcia użytkowania budynku lub jego części przed ich ostatecznym wykończeniem i nie jest jasno wówczas określony zakres obowiązku podatkowego. Wskazał na możliwość istnienia dwojakiego rodzaju sytuacji. Pierwsza, w której podatnik, przed zakończeniem budowy np. budynku jednopiętrowego, a po wybudowaniu parteru i zabezpieczeniu budowy zaprzestaje jej kontynuacji, rozpoczyna użytkowanie tego parteru przed ostatecznym wykończeniem, to wówczas obowiązek podatkowy w zakresie tego parteru powstałby od 1 stycznia następnego roku podatkowego po roku, w którym rozpoczęto użytkowanie budynku. Druga zaś sytuacja odnosiłaby się do stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie, w którym podatniczka nie zakończyła budowy budynku, nie wykończyła go ostatecznie, ale rozpoczęła użytkowanie jego części (tu I piętro). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązek podatkowy zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. powstaje wówczas tylko w zakresie tej części użytkowanego budynku, a nie w zakresie całości. Z art. 6 ust. 2 u.p.o.l. nie wynika bowiem, że związanie tylko części budynku z prowadzoną działalnością gospodarczą wywołuje obowiązek podatkowy jego opodatkowania najwyższą stawką podatkową w odniesieniu do całości budynku. Przedmiotem opodatkowania zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. może być "budynek lub jego część". Skoro zatem art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. nawiązuje do posiadania przez przedsiębiorcę "budynku lub jego części", to związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej może być "cały budynek lub jego część". Również "cały budynek lub tylko jego część" może nie być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Wobec tego za błędne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. do całej powierzchni budynku, a nie tylko do jego części związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej, tj. do pomieszczeń I piętra spornego budynku.

Odnosząc się do drugiej kwestii, NSA powołał podjęty w sprawie skarżącej dotyczącej zobowiązania w podatku od tej nieruchomości za 2005r. wyrok NSA z dnia 7 października 2010r., II FSK 2080/08. Odwołując się do stanowiska tego wyroku w zakresie rozumienia pojęcia "względów technicznych", o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., wskazał na konieczność badania ad casum okoliczności, czy w sprawie zachodzą "względy techniczne" z uwzględnieniem możliwości jej dowodzenia wszelkimi środkami dowodowymi, do których należą zarówno orzeczenia organów nadzoru budowlanego, jak i opinie biegłych z zakresu budownictwa. Za konieczne Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem zbadanie w tej sprawie, czy względy techniczne stoją na przeszkodzie w wykorzystywaniu do prowadzenia działalności gospodarczej niezwiązanej z nią części budynku i podzielił pogląd, co do opodatkowania najwyższymi stawkami, ale tylko w odniesieniu do piętra budynku.

Z powyższego wprost wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wiążącej wykładni wskazanych wyżej przepisów u.p.o.l., w tym pojęcia "względy techniczne". Za konieczne uznał też ustalenie, wszelkimi środkami dowodowymi, czy w sprawie opodatkowania pozostałej, niezwiązanej w prowadzoną działalnością gospodarczą części budynku zachodzą "względy techniczne" uniemożliwiające wykorzystanie jej na działalność gospodarczą.

Przenosząc powyższą wykładnię prawa materialnego i wytyczne na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy podatkowe w trakcie postępowania, w tym z protokołu oględzin nieruchomości z dnia 5 grudnia 2006r., wynika jedynie, że w dacie przeprowadzenia oględzin, parter budynku był w stanie surowym zamkniętym (brak tynków, posadzek, instalacji). Natomiast na piętrze do celów prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca wykorzystywała dwa pokoje o łącznej powierzchni 44 m2. Pozostałe pokoje o łącznej powierzchni 54 m2 nie były użytkowane w celach działalności gospodarczej, a jedynie "w celach magazynowych". W protokole z tych oględzin stwierdzono dalej, że pomieszczenia nie użytkowane na działalność to: pokój o powierzchni 19,30 m2, który posiada wylewkę posadzkową – cementową, brak podłogi (wykładziny bądź kafli), pomieszczenie o powierzchni 3,20 m2 stanowiące "archiwum" - niewykończone (posadzka), pomieszczenie socjalne ("docelowe") obejmujące 9,70 m2 – brak drzwi oddzielających powierzchnię socjalną od serwera, pomieszczenie WC o powierzchni 4,40 m2 – brak wykończenia, korytarz zajmujący powierzchnię 16,10 m2 – wykładzina. W protokole oględzin stwierdzono także, iż "w/w pokoje są nieogrzewane". W informacji w sprawie podatku od nieruchomości za 2007r. sporządzonej na formularzu IN-1 sama skarżąca jako powierzchnię zajętą na prowadzenie działalności gospodarczej zadeklarowała jedynie 74,30 m2, wyjaśniając jednocześnie, że ogólna powierzchnia użytkowa I piętra dopuszczona warunkowo do użytkowania wynosi 131,50 m2, z tego faktycznie na działalność gospodarczą przypada 74,30 m2, a pozostała powierzchnia – 57,20 m2 zajęta została na składowanie dokumentacji klientów. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., udzielając skarżącej pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń I piętra budynku handlowo – usługowego, zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. A 4 w Ł. jako warunek wskazał konieczność wykonania nie zakończonych robót budowlanych zgodnie z warunkami udzielonego decyzją z dnia [...] pozwolenia na budowę w terminie do dnia 31 grudnia 2005r. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zmienił wskazaną decyzję własną w zakresie zakreślonego w niej terminu wykonania powyższych robót budowlanych, wyznaczając nowy termin ich wykonania do dnia 31 grudnia 2006r. Kolejną decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. zmienił decyzję własną z dnia [...] i wyznaczył nowy termin zakończenia wszystkich robót do dnia 31 grudnia 2008r. W piśmie z dnia 3 marca 2006r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wyjaśnił z kolei, iż nie udzielił pozwolenia na użytkowanie parteru budynku handlowo – usługowego skarżącej. Z powyższego wynika, iż pozwolenie na użytkowanie budynku skarżącej dotyczyło wyłącznie pierwszego piętra budynku i miało warunkowy charakter, a ponadto było ono wykorzystywane na prowadzoną przez skarżącą działalność gospodarczą. To nie pozwala w świetle wykładni NSA i wytycznych za zasadne uznać twierdzenie, wedle którego część budynku dopuszczona do warunkowego użytkowania i wykorzystywana na działalność gospodarczą winna być opodatkowana wedle stawek dla pozostałych budynków. W końcowej części pkt 14 uzasadnienia wyroku z dnia 14 sierpnia 2012r. NSA stwierdził wszak, iż "w niniejszej sprawie zachodzi konieczność zbadania czy względy techniczne stoją na przeszkodzie w wykorzystywaniu do prowadzenia działalności gospodarczej niezwiązanej z nią części budynku. Pogląd Sądu pierwszej instancji, co do opodatkowania najwyższymi stawkami Naczelny Sąd Administracyjny podziela, ale tylko w odniesieniu, co do piętra budynku". W pkt 15 tego uzasadnienia NSA nakazał sądowi pierwszej instancji zbadanie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy czy "w sprawie opodatkowania pozostałej niezwiązanej z prowadzoną działalnością gospodarczą, części budynku zachodzą względy techniczne uniemożliwiające wykorzystywanie jej na działalność gospodarczą". Takie stanowisko zajął też WSA w Łodzi w podjętym w stosunku do skarżącej wyroku z dnia 5 sierpnia 2008r., I SA/Łd 975/06, dotyczącym analogicznego stanu faktycznego i prawnego za inny okres, utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z dnia 7 października 2010r., II FSK 2080/08. W wyroku tym Sąd, uchylając decyzję ustalającą podatek wedle wyższej stawki od całości spornego budynku, wskazał, iż organy podatkowe całkowicie zignorowały kwestię stanu technicznego spornego budynku, mimo że w pisemnym uzasadnieniu przyczyn korekty deklaracji podatniczka sygnalizowała w jakim stanie technicznym znajduje się parterowa część budynku. Zastosowanie zatem przez organy podatkowe w stosunku do całego budynku skarżącej stawki najwyższej przewidzianej dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej było w tej sytuacji przedwczesne, oparte zostało bowiem nie tylko na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu wskazanych wyżej przepisów u.p.o.l., ale również poprzedzone zostało niepełnym i niewyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

W konsekwencji powyższego uznać należało, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy podatkowe winny przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność zaistnienia przesłanki "względy techniczne", wyłączającej opodatkowanie wedle wyższej stawki podatkowej niezajętej na prowadzenie działalności gospodarczej części spornego budynku, a następnie wykazanie czy względy techniczne tej części budynku stały na przeszkodzie uznania tej części budynku za związaną z wykorzystywaną przez skarżącą działalnością gospodarczą. W niniejszej sprawie organy podatkowe nie badały tej okoliczności, co wprost wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, za wystarczającą przesłankę opodatkowania budynku skarżącej w sposób określony w decyzji z dnia [...] uznały bowiem istnienie samego jego "związku", choćby tylko częściowego z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, bez znaczenia uznały natomiast fakt jego zajęcia pod tę działalność jedynie w części, tj. I piętra. Straciły one natomiast z pola widzenia to, że "względy techniczne" tylko wtedy stanowią podstawę odstąpienia od opodatkowania stawką najwyższą, gdy budynek w całości nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. W konsekwencji takiego działania ustaliły skarżącej kwestionowane zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości. To jednakże, wobec przedstawionej wyżej wiążącej oceny wyroku NSA z dnia 14 sierpnia 2012r., uznać należało za błędne i niewłaściwe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest też oceny podnoszonej przez skarżącą okoliczności wad konstrukcyjnych dachu. W postępowaniu zmierzającym do ustalenia, czy w sprawie faktycznie występują "względy techniczne" stanowiące przeszkodę w wykorzystywaniu budynku do prowadzonej działalności gospodarczej i w jakim zakresie, możliwości organu są przy tym, jak przesądził NSA, w zasadzie nieograniczone o ile środki dowodowe, z których korzysta organ mają przymiot legalności. Środkami takimi są nie tylko wymienione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 2012r. orzeczenia organów nadzoru budowlanego i opinie biegłych z zakresu budownictwa, ale również przesłuchanie strony, zeznania świadków, oględziny, które zresztą w razie potrzeby należy powtórzyć, dokumenty związane z budową budynku oraz uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie. W ocenie Sądu, istotne znaczenie dowodowe może mieć dokumentacja dotycząca pozwolenia na użytkowanie I piętra spornego budynku. Stanowiła ona wszak podstawę zezwolenia na jego użytkowanie pomimo nie wykonania wszystkich robót budowlanych dotyczących spornego budynku, w szczególności określała stan zdatności do użytku objętej czasowym użytkowaniem części spornego budynku, jak i zakres robót koniecznych do wykonania, aby budynek w całości nadawał się do użytkowania.

Złożony w dniu 4 grudnia 2012r. wniosek skarżącej o odroczenie terminu rozprawy, Sąd postanowieniem wpisanym do protokołu rozprawy w dniu 4 grudnia 2012r. oddalił. Stosowanie bowiem do art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba, że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Co do zasady nieobecność strony lub jej pełnomocnika wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, obliguje sąd do odroczenia rozprawy, bez względu na prawidłowość zawiadomienia. Przez nadzwyczajne wydarzenie należy rozumieć niedające się przewidzieć zdarzenia sił przyrody lub inne nagłe zdarzenia, które uniemożliwiają stawiennictwo na rozprawie np. powódź, zamieć śnieżna, katastrofa kolejowa, śmierć osoby bliskiej. Inną znaną sądowi przeszkodę, której nie można przezwyciężyć, jest ta, o której sąd został powiadomiony przez stronę. Ocena tych okoliczności należy jednak wyłącznie do sądu (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 239-241).

Uzasadniając wniosek o odroczenie rozprawy skarżąca powołała się na chorobę poświadczoną przez uprawnionego lekarza sądowego. Do wniosku tego skarżąca załączyła zaświadczenie lekarskie. Wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba strony, uniemożliwiająca stawienie się w sądzie stanowi co do zasady przeszkodę w rozumieniu omawianego przepisu, pociągającą za sobą konieczność odroczenia rozprawy. Niemniej jednak pamiętać należy, że choroba musi być przeszkodą "której nie można przezwyciężyć". Dopiero przy spełnieniu obu tych warunków stanowi ona podstawę odroczenia rozprawy (tak też wyrok NSA z dnia 11 marca 2009r., II GSK 782/08, Lex nr 570322). Z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego wynika jednakże, że w rubryce "wskazania lekarskie" wpisano cyfrę "2", oznaczającą, iż "chory może chodzić", zaś sama niezdolność do pracy udokumentowana tym zaświadczeniem trwała od 10 do 30 listopada 2012r. Nie można w tej sytuacji przyjąć, aby choroba skarżącej, której to zaświadczenie dotyczy, była przeszkodą, "której nie można przezwyciężyć", skoro skarżąca zgodnie ze wskazaniami lekarza "może chodzić", a jednocześnie stwierdzona tym zaświadczeniem niezdolność do pracy miała trwać jedynie do dnia 30 listopada 2012r., wobec czego nie potwierdza ono faktu, że niezdolność ta istniała jeszcze w dniu 4 grudnia 2012r., a więc w dniu wyznaczonej rozprawy. Poza tym skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek innych okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, iż w tym konkretnym przypadku jej choroba (ewentualnie inne okoliczności) winna być traktowana jako przeszkoda, uniemożliwiająca stawienie się zgodnie z zawiadomieniem Sądu, której nie da się przezwyciężyć.

Należy też podkreślić, że udział w rozprawie nie jest ani obowiązkowy, ani nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów. Żaden z przepisów p.p.s.a. normującej postępowanie sądowoadministracyjne nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw. Skoro bowiem obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony postępowanie jest ważne. Wobec braku nakazu uczestniczenia w rozprawie sądowej, czynny udział strony w postępowaniu zapewnia wobec niemożności stawienia się na zawiadomienie Sądu pismo procesowe ze stanowiskiem w sprawie, co zresztą w dniu rozprawy skarżąca uczyniła. Nie bez znaczenia ma też i ta okoliczność, iż sądy administracyjne orzekają na podstawie akt administracyjnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. skargę uwzględnił. O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji zaś na podstawie art. 152 p.p.s.a.

A.D.