Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 743/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 79 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 26 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki schodów oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. nakazującą rozbiórkę schodów.

Jak wynika z akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w związku z pismem z dnia 6 grudnia 2011 r. Komendy Powiatowej Policji w P. , wszczął z urzędu postępowanie w sprawie sprawdzenia legalności robót budowlanych polegających na wyrównaniu terenu i budowie schodów na części działki stanowiącej jednocześnie brzeg rzeki W. zlokalizowanej w m. U. ul. A nr 2.

W dniu 2 lutego 2012r. przeprowadzone zostały oględziny, w trakcie których ustalono, iż na działkach o nr ewid. 1607, 1608 w U. wykonane zostało zejście w postaci schodów betonowych o szer. 2,5m z 23 stopniami rozszerzającymi się ku dołowi ze ściankami bocznymi z cegły klinkierowej wysokości do 1,0m. W. i J.Ł. oświadczyli, iż przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane jesienią 2010r. w celu bezpiecznego schodzenia na niżej położoną część działki. Inwestorem wykonanych robót budowlanych był J.Ł. Na wykonanie przedmiotowych robót budowlanych inwestor nie posiada decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał rozbiórkę rzeczonego obiektu budowlanego. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone w całości przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 4 września 2012r. przeprowadzono kolejne oględziny schodów wybudowanych na działkach 1607 i 1608 w miejscowości U., podczas których dokonano zwymiarowania schodów. Ustalono, iż schody usytuowane są na skarpie o wysokości

4,0m, wykonane zostały 23 stopnie o szerokości 35cm i wysokości 16cm, ich długość wynosi ok. 8,0m. Ponadto w trakcie oględzin nie stwierdzono aby istniały podobne zejścia o konstrukcji schodów.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał J.Ł. rozbiórkę przedmiotowych schodów betonowych. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu wniesionych odwołań decyzją z dnia [...] nr [...]uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nakazał J.Ł. i W.Ł., rozbiórkę przedmiotowych schodów betonowych. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone w całości przez organ I instancji, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji nakazał J.Ł. rozbiórkę schodów betonowych (23 stopnie) o długości 8,05m, szer. 3,0m rozszerzających się ku dołowi do szer. 6,0m, ze ściankami bocznymi z cegły klinkierowej o wysokości do 1,0m wybudowanych bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia na budowę, na działce oznaczonej nr ewid. 1607, 1608 w miejscowości U. . Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2015r., sygn. akt II SA/Łd 207/15 po rozpatrzeniu skargi J.Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...].

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę przeprowadził w dniu 15 października 2015 r. rozprawę administracyjną celem ustalenia m.in. inwestora schodów betonowych wybudowanych na działce nr 1607 i 1608 oraz okresu ich wybudowania i zakresu prowadzonych robót budowlanych.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013, poz. 267) oraz na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623), decyzją z dnia [...]nr [...] nakazał J.Ł. rozbiórkę schodów betonowych (23 stopnie) o długości 8,05 m, szer. 3,0 m rozszerzających się ku dołowi do szer. 6,0 m, ze ściankami bocznymi z cegły klinkierowej o wysokości do 1,0 m, wybudowanych bez wymaganego przepisami prawa budowlanego pozwolenia na budowę, na działce oznaczonej nr ewid. 1607, 1608 w miejscowości U. .

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J.Ł., który zarzucił organowi I instancji obrazę przepisu art. 7, 8, 10, 77 oraz 107 § 3 k.p.a., brak wskazania terminu wykonania rozbiórki, oparcie rozstrzygnięcia na wadliwym protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 4 września 2012r. i załączonym do niego szkicu, niewłaściwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 23) oraz na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016r., poz. 290), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 28 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem przypadków opisanych w art. 29-31, kiedy wymagane jest jedynie dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi. Wówczas co do zasady zamiar wykonania obiektu objęty jest obowiązkiem zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Z przekazanego materiału dowodowego wynika, iż na gruncie przedmiotowej sprawy mamy do czynienia z samowolną budową obiektu budowlanego bez wymaganej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. Organ wyjaśnił, że przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane nie przewiduje określenia terminu wykonania nakazu rozbiórki. Określenie przez organ terminu wykonania nałożonego obowiązku konieczne jest natomiast w postanowieniu poprzedzającym wydanie decyzji na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy, tj. gdy organ nakazuje przedstawienie określonych dokumentów na podstawie art. 48 ust. 3 ww. ustawy. Niewykonanie w zakreślonym terminie tego obowiązku skutkuje następnie wydaniem decyzji na podstawie art. 48 ust. 1, co wynika wprost z art. 48 ust. 4. Nakaz rozbiórki orzeczony decyzją ostateczną powinien być wykonany niezwłocznie - w przeciwnym razie organ ma prawo wszcząć postępowanie egzekucyjne. W przedmiotowej sprawie organ stopnia powiatowego nie wydał postanowienia na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, bowiem burmistrz Miasta U. w decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] wydanej na rzecz Firmy A ustalającej warunki dla inwestycji polegającej na rozbudowie, nadbudowie i przebudowie wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku szwalni na cele hotelarsko - gastronomiczne (do stu miejsc noclegowych), parkingu na 30 miejsc na działkach nr ewid. 1609, 1608 i 1607 usytuowanych w U. przy ul. B (droga gminna), w pkt 15 ustaleń dotyczących środowiska i zdrowia ludzi oraz ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej wskazał, iż "nieprzekraczalną linię zabudowy usytuować w końcu budynku szwalni; poza tą linię nie należy wznosić żadnych obiektów budowlanych". Ponadto, w pkt 16 ww. decyzji zapisano, iż "maksymalny zasięg ingerencji w ukształtowanie terenu nie może osiągnąć skarpy - strefy krawędziowej doliny rzeki W.; skarpa nie może być przekształcona". W opinii organu uznać należy, że przedmiotowe schody wybudowane nad rzeką W. naruszają wprost obowiązujące dla tego terenu przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co uzasadnia obowiązek wydania przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki ww. schodów z pominięciem wskazanego postanowienia. Ponadto, z protokołu z oględzin z dnia 2 lutego 2012r., oświadczeń M.T. (obecnie K.), B.K., K.B. z dnia 28 listopada 2013r. - bezsprzecznie wynika, iż inwestorem wybudowanych samowolnie schodów był J.Ł. Co prawda wyżej wymienione nie stawiły się na rozprawie administracyjnej w dniu 15 października 2015r., ale reprezentujący je H.K. oświadczył, że podtrzymują one swoje wcześniejsze oświadczenia złożone w przedmiotowej sprawie. Pozostali świadkowie (byli lub obecni pracownicy J.Ł.) odnieśli się wyłącznie do kwestii istnienia starych schodów, przy czym żaden nie określił kto był inwestorem schodów istniejących obecnie. Ponadto, z akt sprawy wynika, że wykonane roboty budowlane polegały nie na remoncie (jak wskazują w swoich wyjaśnieniach z dnia 21 lipca 2014r. W. i J.Ł.), lecz na budowie nowych schodów. Z wykonanego w 2009r. zdjęcia lotniczego nieruchomości na której przedmiotowe schody zostały wybudowane wynika, że schody te w 2009r. jeszcze nie istniały (w grudniu 2009r. zakupili oni działki nr ewid. 1607 i 1608 w U. nad rzeką W. ). Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżących odnośnie protokołu oględzin z dnia 4 września 2012r. i załącznika do protokołu w postaci szkicu oraz wykonanego w 2009r. zdjęcia lotniczego, które bezspornie ma moc dokumentu urzędowego. Ich prawidłowość nie budzi w ocenie organu uzasadnionych wątpliwości, bowiem odpowiada on niewątpliwie wymogom art. 67 § 1 i 68 k.p.a. Odnośnie kwestii zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu stwierdził, że organ stopnia powiatowego prawidłowo zawiadomił strony i świadków przedmiotowego postępowania. Co prawda zeznania J.K. zostały odebrane poza rozprawą, jednakże nie wynikało to z winy organu. Wyżej wymieniony z powodów osobistych nie mógł stawić się na rozprawie administracyjnej ustalonej w dniu 15 października 2015r., a organ nie mógł mu odmówić prawa złożenia oświadczenia. Ponadto, do protokołu z rozprawy dołączono pełnomocnictwo dla H. K. reprezentującego B.K. i M.K. (dawniej T.). Z kolei uczestnictwo innego pracownika Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego nie stoi na przeszkodzie odebrania oświadczeń od stron i świadków biorących udział w postępowaniu tym bardziej, iż organ I instancji nie jest w stanie zapewnić innych warunków lokalowych. Zaznaczył, że podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 15 października 2015r. strony i świadkowie podpisali protokół z powyższej rozprawy, co jest równoznaczne z tym, że zapoznali się z zawartym w nim pouczeniem. Organ zauważył, że rozprawa ustalona na dzień 10 grudnia 2015r. nie została odwołana - jak twierdzi pełnomocnik W. i J.Ł. Prawidłowo zawiadomione strony i świadkowie nie stawili się w wyznaczonym przez organ terminie, z wyjątkiem W.B. i J.K., których przesłuchano i spisano protokół. Ponadto, na dzień 22 czerwca 2016r. organ I instancji wyznaczył termin rozprawy w celu potwierdzenia nazwiska inwestora, jednak żadna ze stron postępowania ani świadkowie nie przybyli na rozprawę. Organ wskazał, że przedkładanie przez pełnomocnika skarżących zawiadomień o jego niedyspozycji na dzień przed planowanymi rozprawami, jak i wielokrotna nieobecność świadków znacząco utrudnia prowadzenie postępowania administracyjnego i powoduje jego notoryczne przedłużanie. W świetle powyższego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że należy utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J.Ł., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W treści skargi zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 76, 77 i 80 k.p.a. poprzez: oparcie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy na protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 4 września 2012 roku oraz załączniku do protokołu w postaci szkicu, których sposób sporządzenia wyklucza ich rzetelność i miarodajność; wydanie decyzji o rozbiórce schodów bez przeprowadzenia wyczerpującego wyjaśnienia czy budowa rzeczywiście jest niezgodna z ustaleniami zawartymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; przypisanie wykonanemu w 2009 roku zdjęciu lotniczemu mocy dowodowej dokumentu urzędowego; nie przeprowadzenie w sposób prawidłowy i kompletny przesłuchania świadków, wskazanych w piśmie pełnomocnika stron z dnia 4 czerwca 2014 roku oraz z inicjatywy organu nadzoru l instancji. Skarżący zarzucił także obrazę przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: nie uwzględnienie dowodów w postaci zeznań złożonych przez świadków przesłuchiwanych na rozprawie administracyjnej w dniu 15 października 2015 r. i podczas czynności mających miejsce w dniu 10 grudnia 2015 r.; nie wskazanie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji w związku z zaistnieniem jakich to okoliczności wiąże organ możliwość przypisania J.Ł. statusu inwestora. Skarżący zarzucił brak wskazania w decyzji organu l instancji terminu wykonania rozbiórki oraz obrazę przepisów postępowania tj. art. 10 k.p.a. poprzez nie zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu (dokonanie przesłuchania jednego ze świadków wezwanych na rozprawę w dniu 15 października 2015 r. – J.K. bez udziału pełnomocnika strony, dokonanie przesłuchania dwóch świadków przybyłych na rozprawę administracyjną w dniu 10 grudnia 2015 r. bez udziału pełnomocnika strony i w trybie o którym pełnomocnik stron nie został uprzednio poinformowany). Zdaniem skarżącego w sprawie doszło także do obrazy przepisów postępowania tj. art. 8 k.p.a. poprzez przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w dniu 15 października 2015 r. poprzez nie zapewnienie właściwych warunków lokalowych oraz dopuszczenie do udziału w rozprawie i składania oświadczeń w imieniu B.K. i M. K. rzekomego ich pełnomocnika H. K., którego statusu w żaden sposób nie zweryfikowano podczas rozprawy, a który dodatkowo reprezentował na rozprawie M.K., której nie wymieniono wśród osób wezwanych na rozprawę, a przede wszystkim udział w rozprawie osoby nieuprawnionej - innego pracownika organu, nie wymienionego w protokole rozprawy z imienia i nazwiska oraz charakteru tego uczestnictwa. Skarżący zarzucił także obrazę przepisów postępowania tj. art. 83 § 3 k.p.a. poprzez brak pouczenia świadków o prawie odmowy składania zeznań i odpowiedzi na pytania oraz odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Skarżący podkreślił, że w rzeczywistości wraz z W.Ł. dokonali jedynie wzniesienia (ogrodzenie) względnie remontu (schody będące przejściem) urządzeń budowlanych, które w zaistniałych warunkach mogą być przedmiotem legalizacji w oparciu o przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego. W sprawie doszło natomiast do naruszenia przepisu art. 17 ust. 1 Prawa budowlanego, polegającego na przypisaniu J.Ł. statusu inwestora robót budowlanych w sytuacji gdy nie ustalono inwestora tych robót.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przystępując do kontroli zaskarżonego orzeczenia nie sposób pominąć, iż sprawa niniejsza była już przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z dnia 11 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 207/15, uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki schodów betonowych. Nie budzi wątpliwości tożsamość podmiotowa i przedmiotowa obu spraw. Co jednak istotne, na skutek wskazanego orzeczenia sądu sprawa powróciła ponownie do organu administracji publicznej I instancji wobec wyeliminowania z obrotu prawnego aktów wydanych przez obie instancje. Ponownie zaś rozpoznając sprawę, organy obu instancji obowiązane były uwzględnić wytyczne zawarte w przywołanym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 czerwca 2015 r., będące wynikiem wcześniejszej kontroli sądowoadministracyjnej, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Stosownie bowiem do przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Niezastosowanie się organu administracji publicznej do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania traktować trzeba jako naruszenie normy prawa materialnego. Uznanie określonej okoliczności, jej sprecyzowanie, jako element oceny stanu faktycznego nie może naruszać art. 153 p.p.s.a., normującego zasadę związania organu administracji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku sądu administracyjnego. Ocena prawna wiąże w danej sprawie, natomiast związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt II GSK 104/05; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1401/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 347/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że ocena prawna wiąże nie tylko organy, ale i sąd ponownie rozpoznający sprawę. Związanie sądu, co wyraźnie akcentuje się nie tylko w orzecznictwie, ale i w piśmiennictwie, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. W konsekwencji powyższego, jako przesądzone trzeba ocenić ustalenia sądu dokonane w ramach poprzedniej kontroli.

W świetle wspomnianego już art. 153 p.p.s.a., za niepodlegające ponownej ocenie należy uznać ustalenia organów, zgodnie z którymi w przedmiotowej sprawie miała miejsce budowa betonowych schodów w myśl art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego (nie remont, czy wzniesienie ogrodzenia, względnie remont urządzeń budowlanych). Skoro zatem zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, to brak decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę schodów uzasadniał niewątpliwie prowadzenie postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Przypomnieć należy, że istota regulacji przepisu art. 48 Prawa budowlanego, a w szczególności art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, ma na celu umożliwienie inwestorowi wykazania, że budowa zrealizowana przez niego bez pozwolenia na budowę spełnia wymogi planowania i zagospodarowania przestrzennego i możliwe jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki obiektu może zostać orzeczony z kolei dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. W świetle rozważań sądu poprzednio rozpoznającego sprawę, nie budzi też wątpliwości, że protokół z oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 4 września 2012 r. i załącznik do protokołu w postaci szkicu sytuacyjnego oraz wykonane w 2009 r. zdjęcie lotnicze mają moc dokumentu urzędowego.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zarzuty strony skarżącej pozostające w sprzeczności z wymienionymi wyżej ustaleniami nie mogą zostać uwzględnione. Ustalenia te, w świetle powołanego art. 153 p.p.s.a., są bowiem wiążące dla sądu oraz organu. Powoływane zatem w skardze kwestie związane z niezasadnym oparciem zaskarżonego rozstrzygnięcia na protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 4 września 2012 r. oraz na załączniku do protokołu w postaci szkicu, czy też błędne przypisanie wykonanemu w 2009 r. zdjęciu lotniczemu mocy dowodowej dokumentu urzędowego, czy wreszcie nieprawidłowe zakwalifikowanie rodzaju wykonanych samowolnie robót budowlanych, zostały już przesądzone w prawomocnym wyroku z dnia 19 czerwca 2015 r. i nie podlegały ponownej ocenie tutejszego sądu.

Zdaniem sądu uprzednio rozpoznającego sprawę organy administracji miały jedynie ponownie, w sposób prawidłowy, przeprowadzić dowód z zeznań świadków. Zgodnie ze wskazaniami dotyczącymi dalszego postępowania organ I instancji przeprowadził zatem w dniu 15 października 2015 r. dowód z zeznań świadków. Organ przesłuchał następujących świadków: H.K., D.B., W.B., M.L.. H. K., jako pełnomocnik B.K. i M.K. podtrzymał ich wcześniejsze oświadczenia złożone w sprawie. Przeprowadzenie tego dowodu w ocenie sądu odbyło się zgodnie z wymogami art. 79 k.p.a. Jedynie oświadczenia złożonego przez J.K., który zgłosił się przed wyznaczoną godziną rozprawy, nie można uznać za zeznania świadka odpowiadające wymogom z art. 79 § 1 k.p.a. Niemniej jednak organy oceniły to oświadczenie, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego i zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. Prawidłowo przeprowadzona rozprawa w dniu 15 października 2015 r. pozwoliła na zgromadzenie wystarczającego materiału dowodowego dla podjęcia przez organy administracji rozstrzygnięcia w sprawie.

W dalszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutów skargi dotyczących reprezentowania przez H.K. na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. M.K. - nie wymienionej wśród osób wezwanych na rozprawę, braku pouczenia przesłuchiwanych świadków o prawie do odmowy zeznań, czy też obecności podczas rozprawy pracownika organu nie wymienionego z imienia i nazwiska w protokole rozprawy. Skarżący upatrują w tym działaniu organu naruszenia art. 8 k.p.a., jednak trudno doszukać się w treści skargi uzasadnienia w jaki sposób to uchybienie organu, zdaniem skarżących, miało wpłynąć na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że jak wynika z akt sprawy, H. K. , legitymując się stosownym upoważnieniem, podtrzymał wcześniejsze oświadczenia składane w toku postępowania przez B.K. i M.K. M. K. , co zresztą wyjaśnił organ, do 2015 r. posługiwała się nazwiskiem T.i wbrew twierdzeniom strony skarżącej została powiadomiona o terminie rozprawy administracyjnej. Strony i świadkowie podpisali protokół sporządzony z rozprawy przeprowadzonej w dniu 15 października 2015 r., zapoznając się jednocześnie z treścią zawartego w nim pouczenia. Powołane we wskazany sposób zarzuty strony skarżącej, zdaniem sadu, nie mogły wywołać zamierzonego skutku w postaci uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazać tymczasem należy, że zeznania świadków, o których przesłuchanie wnosił pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia 4 czerwca 2014 r. tj. byłych i obecnych pracowników J.Ł. tj. D. B., W. B. i M.L. oraz oświadczenie J. K . dotyczą w głównej mierze kwalifikacji wykonanych robót budowlanych, co w tym zakresie w świetle związania tut. sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku w sprawie sygn. akt II SA/Łd 207/15 również nie może mieć wpływu na wynik sprawy. Jak już zostało wspomniane, przedmiot postępowania został już przesądzony i jest nim budowa schodów betonowych.

Pozostały natomiast materiał dowodowy niewątpliwie wskazuje, że inwestorem prowadzonych prac był J.Ł. To ustalenie organów potwierdzają zeznania świadków (B.K. , M. T. – obecnie K. ), a w szczególności oświadczenia samego skarżącego i W.Ł. złożone podczas pierwszych oględzin nieruchomości w dniu 2 lutego 2012 r. Ponadto, do budowy schodów doszło na jesieni 2010 r. Tę okoliczność potwierdzają z kolei zdjęcie satelitarne z 2009 r. mające moc dokumentu urzędowego zgodnie z wyrokiem sądu w sprawie sygn. akt II SA/Łd 207/15, zeznania świadków (B.K. M.T. – obecnie K. ) i oświadczenia skarżących złożone podczas oględzin dokonanych 2 lutego 2012 r.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego potwierdza także, że wykonane roboty w postaci budowy schodów naruszają zapisy wydanej dla przedmiotowego terenu decyzji o warunkach zabudowy z [...]. Zgodnie z treścią tej decyzji nieprzekraczalną linię zabudowy należy usytuować w końcu budynku szwalni; poza tą linią nie należy wznosić żadnych obiektów budowlanych (pkt IV decyzji ppkt 15); maksymalny zasięg ingerencji w ukształtowanie terenu nie może osiągnąć skarpy – strefy krawędziowej doliny rzeki W.; skarpa nie może być przekształcona (pkt IV decyzji ppkt 16), obowiązuje zakaz ingerencji w teren skarpy (pkt IV decyzji ppkt 29). Schody zostały zatem wykonane z naruszeniem powyższych zapisów, bowiem ich budowa będąca przekształceniem terenu (rozumianym jako zmiana kształtu, formy lub funkcji terenu), dokonana została z naruszeniem nieprzekraczalnej linii zabudowy jak i maksymalnego zasięgu ingerencji w ukształtowanie terenu. Świadczy o tym szkic załączony do protokołu oględzin z 4 września 2012 r., który stanowi z kolei dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone, czyli skutkuje domniemaniem jego autentyczności i zgodności z prawdą, gdyż zgodnie z wyrokiem sądu (II SA/Łd 207/15) ma moc dokumentu urzędowego. Dowód ten nie został przy tym w żaden sposób skutecznie podważony. Powyższe świadczy z kolei, że podstawowy warunek umożliwiający legalizację wykonanych robót budowlanych w postaci zgodności z zapisami decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie został zachowany.

W odniesieniu do zarzutów skargi wskazać też wypada, że organy prawidłowo określiły przedmiot rozbiórki poprzez wskazanie rodzaju i wymiarów schodów oraz jego lokalizację. Ponadto, brak jest w przepisach Prawa budowlanego podstawy do określenia terminu wykonania nakazanej rozbiórki, co oznacza, że decyzja orzekająca nakaz rozbiórki obiektu budowlanego podlega wykonaniu z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna. Organ określając termin wykonania rozbiórki dopuściłby się naruszenia z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem wydanie orzeczenia w tym zakresie stanowiłoby przesłankę nieważności (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 310/14, wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 259/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 140/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż organy administracji publicznej uwzględniły wytyczne sądu opisane w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 czerwca 2015 r. Prawidłowo i zgodnie z wytycznymi sądu poprzednio rozpoznającego sprawę, ustaliły stan faktyczny w sprawie (w tym osobę inwestora, zakres i okres wykonania inwestycji). Prawidłowo oceniły, że z uwagi na brak możliwości dokonania legalizacji samowoli budowlanej w związku ze sprzecznością inwestycji z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, samowolnie zrealizowana inwestycja podlega rozbiórce. Mając na uwadze, że w pierwszej kolejności obowiązek ten nakłada się na inwestora robót budowlanych, organ I instancji ustalił inwestora w osobie J.Ł. w oparciu o prawidłowo zebrany w sprawie materiał dowodowy i zasadnie nałożył na niego obowiązek rozbiórki schodów.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.

IB