Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2421/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego T. C. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania T. C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1963 r., nr [...] - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji

Zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Decyzją z dnia [...] listopada 1963 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. ustaliło odszkodowanie za działkę rolną o powierzchni [...] oraz zabudowania, położone w W. przy ul. [...], stanowiące własność J. C. - w kwocie [...] zł.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium Rady Narodowej W. wystąpił następca prawny J. C.– T. C.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1963 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na brak przesłanek stanowiących podstawę do wyeliminowania kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. wniósł T. C. podnosząc, że organ wojewódzki wadliwie przyjął, iż w przedmiotowej sprawie została przeprowadzona obligatoryjna rozprawa administracyjna dotycząca odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...]. Odwołujący się zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1961 r., Nr 18 poz. 94), poprzez przyjęcie, że wydanie decyzji w przedmiocie przyznania odszkodowania na podstawie protokołu inwentaryzacyjnego oraz elaboratu szacunkowego, sporządzonych przed wszczęciem postępowania odszkodowawczego, jest tożsame z ustaleniem odszkodowania na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ, zawierającej szczegółowe uzasadnienie, i nie stanowi rażącego naruszenia ww. przepisu.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że Wojewoda [...], orzekając jako organ nadzoru, badał jedynie, czy kwestionowana przez wnioskodawcę decyzja Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1963 r. przyznająca odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], zawiera wady wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Minister wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Następnie podniósł, że jak wynika z pisma Wydziału Rolnictwa Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1963 r. oraz analizy akt odszkodowawczych przedmiotowa nieruchomość obejmowała teren o powierzchni [...], na którym J. i M. C. prowadzili gospodarstwo ogrodniczo - warzywnicze o produkcji towarowej, zabudowany budynkiem mieszkalnym, stodołą, wozownią, budynkiem gospodarczym, szopą i ustępem. W wyniku rozpatrzenia wniosku Dyrekcji O. w W. z dnia [...] maja 1963 r. o przyznanie odszkodowania za teren przejęty pod rozbudowę stacji W. - decyzją z dnia [...] listopada 1963 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. orzekło o ustaleniu i wypłacie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość orzeczono na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1961 r., Nr 18 poz. 94). Organ wskazał na treść art. 53 ust. 1 ww., zgodnie z którym przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostali użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu wżycie niniejszej ustawy (tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r.). Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynika, że przedmiotowa nieruchomość zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [......] z dnia [...] września 1961 r., [...] została przekazana Dyrekcji O. pod rozbudowę stacji W. W związku z powyższym, jak stwierdził Minister, należy przyjąć, iż były właściciel został pozbawiony władztwa faktycznego nad nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Prawidłowo zatem w tym zakresie organ przyznający odszkodowanie zastosował przepis art. 53 powołanej ustawy, oceniając, że spełnione zostały warunki przewidziane w art. 53 ustawy do przyznania odszkodowania za gospodarstwo rolne i znajdujące się tam budynki. Ustosunkowując się zaś do zarzutów odwołania organ stwierdził, że nie doszło do rażącego naruszenia, przez organ wydający decyzję w dniu [...] listopada 1963 r., przepisu prawa materialnego - tj. art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Przepis art. 21 tej ustawy nakłada obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Minister wskazał, że z decyzji z dnia [...] listopada 1963 r. wynika, że wysokość odszkodowania za działkę rolną została ustalona na podstawie protokołu inwentaryzacyjnego z dnia [...] maja 1963 r., sporządzonego przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. Natomiast elaborat szacunkowy sporządzony został przez rzeczoznawców do spraw budowlanych Prezydium Rady Narodowej w W. Wydziału Gospodarki Terenami w dniu [...] marca 1963 r. Minister, zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że uznany przez organ wojewódzki za dowód przeprowadzenia rozprawy protokół inwentaryzacyjny z dnia [...] maja 1963 r. nie jest tożsamy z przeprowadzeniem rozprawy administracyjnej w kwestii przyznania odszkodowania, bowiem został on sporządzony przed wszczęciem postępowania odszkodowawczego. Jednakże, zdaniem organu, z okoliczności, iż w aktach odszkodowawczych brak jest protokołu z rozprawy, która zostałaby przeprowadzona po wszczęciu postępowania odszkodowawczego nie można wnioskować, iż rozprawa taka nie została przeprowadzona. Dodatkowo Minister podkreślił, że ówczesne szacowanie wartości nieruchomości miało charakter uproszczony (wobec ustalonych stałych stawek dla określonej kategorii gruntów), w konsekwencji do oceny czy orzeczona wysokość odszkodowania odpowiada prawu niezbędne jest wzięcie po uwagę indywidualnych okoliczności sprawy, tj. to, że J. C. uczestniczył w sporządzeniu protokołu inwentaryzacyjnego, który odsyłał do operatu szacunkowego, a więc miał możliwość zgłoszenia do niego uwag i zadawania organowi pytań - czego nie uczynił. Reasumując, zdaniem Ministra, okoliczności takie jak: znajomość elaboratu szacunkowego i możliwość zgłoszenia do niego uwag (chociażby przy sporządzaniu ww. protokołu z dnia [...] maja 1963 r.), brak kwestionowania wysokości odszkodowania, brak zaskarżenia decyzji odszkodowawczej – uzasadniają, że stawiane zarzuty nie mogą być oceniane w kategoriach przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania. Ponadto Minister wyjaśnił, że wprawdzie (jak wskazał odwołujący się) nie sporządzono wymaganych opinii w toku postępowania odszkodowawczego, a organ odszkodowawczy posłużył się opiniami sporządzonymi przed wszczęciem tego postępowania i wykonanymi nie na zlecenie organu, jednakże to uchybienie, mimo, iż stanowi naruszenie art. 21 ustawy z 1958 r., to nie w stopniu, który można zakwalifikować jako rażący. Tego rodzaju zarzuty mogły być podnoszone w postępowaniu odwoławczym (zwykłym), a nie w postępowaniu nadzwyczajnym, w którym inne są kryteria naruszenia prawa, które w szczególności winny uwzględniać naczelną zasadę postępowania administracyjnego - trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.).

Od decyzji Ministra z dnia [...] października 2012 r., nr [...] skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł T. C., reprezentowany przez r. pr. K. F. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tj. nieustalenie przez organ okoliczności przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej, co skutkowało niemożnością weryfikacji skarżonej decyzji ze względu na rażące naruszenie prawa ;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i przyjęcie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających, a mianowicie, że rozprawa została przeprowadzona, a jedynie brak jest dowodu jej przeprowadzenia, a także, że właściciel nieruchomości J. C. nie kwestionował wysokości odszkodowania ustalonego w elaboracie szacunkowym w dniu [...] marca 1963 r. i nie zgłaszał do niego uwag, podczas gdy w protokole z pertraktacji sporządzonym w dniu [...] kwietnia 1963 r. J. C. sprzeciwił się dobrowolnemu odstąpieniu nieruchomości za cenę ustaloną przez rzeczoznawców;

3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r. w kształcie obowiązującym w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej (j.t. Dz.U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) poprzez przyjęcie, że skarżona decyzja nie jest rażąco wadliwa, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż jej wydanie nie było poprzedzone przeprowadzeniem obligatoryjnej rozprawy, a J. C. kwestionował wysokość ustalonego odszkodowania.

W konsekwencji, T. C. wniósł o uchylenie w całości decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. skarżący podkreślił, że zważywszy na treść art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych, kluczowym jest ustalenie, czy w toku postępowania odszkodowawczego taka rozprawa została przeprowadzona, co pozwoli na stwierdzenie, czy to uchybienie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. T. C. podniósł, że kwestią bezsporną jest, iż w aktach odszkodowawczych brak jest protokołu z rozprawy administracyjnej, przy czym organ pierwszej instancji usiłował przedstawić jako ww. dowód protokół inwentaryzacyjny z dnia [...] maja 1963 r., sporządzony przed wszczęciem postępowania odszkodowawczego. Minister, zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że dokumenty te nie są tożsame, uznając, iż w zgromadzonym materiale nie ma dowodu przeprowadzenia rozprawy, co powoduje, iż nie można ustalić, czy postępowanie odszkodowawcze zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Zdaniem skarżącego, pogląd ten oznacza, iż sam organ we własnym mniemaniu nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy, a zatem nie był w stanie wydać merytorycznej decyzji i trafnie wypowiedzieć się co do spełnienia bądź niespełnienia przesłanek art. 156 § 2 pkt 1 k.p.a.

Skarżący podkreślił, że analiza dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie świadczy jednoznacznie o tym, że Dyrekcja O. starając się o przedmiotową nieruchomość, zleciła sporządzenie elaboratu szacunkowego z dnia [...] marca 1963 r., w którym biegli określili wartość odszkodowania, zaś w dniu [...] kwietnia 1963 r. podczas pertraktacji w sprawie dobrowolnego odstąpienia nieruchomości z ww. elaboratem [...] zapoznała J. C., który nie zgodził się na dobrowolne odstąpienie swojej nieruchomości za cenę ustaloną przez rzeczoznawców (vide: protokół z dnia [...] kwietnia 1963 r. w aktach sprawy). Następnie [...] zleciła dokonanie protokołu inwentaryzacyjnego z dnia [...] maja 1963 r. i w dniu 25 maja 1963 r. złożyła wniosek w przedmiocie ustalenia odszkodowania, wszczynając postępowanie w przedmiotowej sprawie. W aktach sprawy nie ma ani jednego dokumentu świadczącego o przeprowadzeniu rozprawy, w tym wezwania J. C. przez organ w sprawie odszkodowania za nieruchomość gruntową i zabudowania. W tej sytuacji, uprawniony jest wniosek, że Prezydium Rady Narodowej W. nie przeprowadziło w trakcie postępowania ani oględzin nieruchomości ani - tym bardziej - rozprawy administracyjnej, poprzestając na dokumentach dostarczonych jej przez podmiot przejmujący nieruchomość. Skarżący wskazał, że jeżeli organ stwierdza, iż z okoliczności, że w aktach odszkodowawczych brak jest protokołu z rozprawy, nie można wnioskować, iż rozprawa taka nie została przeprowadzona, godzi się zauważyć, że tym bardziej nie można z tej okoliczności wnioskować, że rozprawa taka została przeprowadzona. Podobnie, zdaniem skarżącego, nieprawidłowo organ ocenia inne dowody w sprawie twierdząc, iż J. C. nie kwestionował wysokości odszkodowania ustalonego w elaboracie szacunkowym z dnia [...] marca 1963 r. i godził się na zawartą w nim wycenę. Twierdzenie to stoi w sprzeczności z treścią protokołu sporządzonego w dniu [...] kwietnia 1963 r. z przeprowadzonych pertraktacji, którym to J. C. nie wyraził zgody na dobrowolne odstąpienie swojej nieruchomości za cenę ustaloną przez rzeczoznawców w elaboracie szacunkowym z dnia [...] marca 1963 r.

Skarżący podniósł także, że protokół inwentaryzacyjny z dnia [...] maja 1963 r., odnoszący się do elaboratu szacunkowego dnia [...] marca 1963 r. zawierał jedynie opis nieruchomości i spis poszczególnych składników, a zatem jego negowanie przez stronę nie miałoby żadnego merytorycznego uzasadnienia. Protokół ten nie odnosił się bowiem do wysokości odszkodowania, która to wysokość została oszacowana we wspomnianym już elaboracie szacunkowym z dnia [...] marca 1963 i zakwestionowana przez J. C.. Wobec powyższego to właśnie rozprawa administracyjna umożliwiłaby właścicielowi nieruchomości czynny udział w postępowaniu i zgłoszenie dalszych zarzutów dotyczących wysokości odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

I tak, zasadniczą kwestią sporną jest wyjaśnienie, czy Minister słusznie przyjął, że skoro w zachowanych aktach archiwalnych nie ma protokołu z rozprawy administracyjnej – to Prezydium Rady Narodowej W. nie naruszyło rażąco przepisu art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, co z kolei uzasadniało uznanie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium z dnia [...] listopada 1963 r. została wydana prawidłowo. A ponadto, czy wydając powyższe merytoryczne rozstrzygnięcie Minister prawidłowo przyjął, że wydanie decyzji w przedmiocie przyznania odszkodowania na podstawie protokołu inwentaryzacyjnego z dnia [...] maja 1963 r. oraz elaboratu szacunkowego z dnia [...] marca 1963 r. (sporządzonych przed wszczęciem postępowania odszkodowawczego), jest tożsame z ustaleniem odszkodowania na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ, co wynikało z przepisów ustawy z 1958 r.

W przedmiotowej sprawie kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1963 r., nr nr [...] wydana została na podstawie art. 7 ust. 2, 8 ust. 1, 13, 53 ust. 1 i 55 wyżej powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Zgodnie z art. 53 ust. przepisy niniejszej ustawy (z 1958 r.) dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostaną użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie niniejszej ustawy. Prawidłowo Minister wskazał, że warunki przewidziane w art. 53 ustawy z 1958 r. do przyznania odszkodowania za gospodarstwo rolne i znajdujące się tam budynki zostały spełnione, gdyż po pierwsze: przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, i po drugie: były właściciel został pozbawiony władztwa faktycznego nad nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., gdyż zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] przedmiotowa nieruchomość została przekazana Dyrekcji O. pod rozbudowę stacji W.

W konsekwencji odpowiedniego stosowania, w niniejszej sprawie, przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości należy odnieść się do art. 21 ustawy z 1958 r., zgodnie z którym odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zaś zawierać szczegółowe uzasadnienie.

Podkreślić należy, że wskazany przepis jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, dotyczącym zasad i trybu postępowania odszkodowawczego. Z brzmienia tego przepisu wynika, że orzec o odszkodowaniu można było po spełnieniu następujących przesłanek: a) musiała odbyć się rozprawa administracyjna; b) na rozprawie tej musiały być przedstawione opinie biegłych; c) biegli musieli być powołani przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej; d) opinia biegłych musiała zawierać szczegółowe uzasadnienie. Oznacza to, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej przy ustalaniu odszkodowania w postępowaniu wywłaszczeniowym było obligatoryjne. Ustawodawca nie przewidział bowiem żadnych odstępstw od reguły przeprowadzenia rozprawy. Rozprawa taka, była poza tym formą postępowania dowodowego, zapewniającą wyjaśnienie okoliczności sprawy.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika tymczasem, że wysokość odszkodowania za wyżej skazaną nieruchomość, nie została ustalona na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej – czyli w trybie wskazanego art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Analiza akt sprawy wskazuje, że w dniu wydania decyzji z dnia [...] listopada 1963 r., organ orzekający dysponował jedynie protokołem inwentaryzacyjnym z dnia [...] maja 1963 r., sporządzonym przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W., oraz elaboratem szacunkowym z dnia [...] marca 1963 r., sporządzonym (na zlecenie Biura I.) przez rzeczoznawców Prezydium Rady Narodowej w W., w którym to elaboracie została oszacowana wyszczególniona w nim nieruchomość, przeznaczona do wywłaszczenia w związku z rozbudową stacji W., tj. grunt budowlany, zabudowania (budynek mieszkalny, stodoła, wozownia, budynek gospodarczy, szopy, ustęp), oraz urządzenia zewnętrzne (ogrodzenia, chodniki, studnie). Oszacowana w elaboracie kwota odszkodowania wyniosła [...] zł, i (jak słusznie podniesiono w skardze) J. C. zgłosił wobec jej wysokości sprzeciw w protokole z pertraktacji z dnia [...] kwietnia 1963 r. stwierdzając, że nie wyraża zgody na dobrowolne odstąpienie na rzecz Kolei swojej nieruchomości za cenę ustaloną przez rzeczoznawców w ww. operacie. Na uwagę zasługuje także okoliczność, że protokół inwentaryzacyjny z dnia [...] maja 1963 r. zawierał jedynie opis nieruchomości i spis poszczególnych składników, nie zawierał pouczenia, co do możliwości kwestionowania ustalonego w elaboracie odszkodowania, i w konsekwencji, wbrew twierdzeniu Ministra, zgłoszenie do niego uwag nie miałoby merytorycznego oparcia w przepisach prawa. Protokół ten nie odnosił się bowiem do wysokości odszkodowania,

Nie ulega zatem wątpliwości, że ustalając wysokość odszkodowania organ nie zachował trybu określonego we wskazanym wyżej przepisie art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Odszkodowanie nie zostało bowiem ustalone na podstawie obligatoryjnej rozprawy administracyjnej. Ponadto, znajdujący się w aktach sprawy elaborat szacunkowy z dnia [...] marca 1963 r., w ocenie Sądu, nie może być uznany za opinię biegłego, o której mowa w powołanym wyżej art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Określone w niej bowiem zostały jedynie szacunkowe kwoty odszkodowania za nieruchomość przewidzianą dopiero do wywłaszczenia, zakwestionowane zresztą przez J. C. w dniu [...] kwietnia 1963 r., a więc przed datą wydania decyzji odszkodowawczej.

Prawidłowo więc stwierdzono w zarzutach skargi, że nieprzeprowadzenie rozprawy, pomimo wyraźnego wymogu ustawowego, pozbawiło J. C. możliwości odniesienia się do ustaleń o wysokości i formie odszkodowania w toku postępowania.

Wyżej wskazane uchybienia organu nadzoru jako naruszające przepisy art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, stanowią zatem wystarczająca podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organów administracji publicznej będzie eliminacja wytkniętych uchybień, to jest ponowne ustalenie czy w archiwalnych aktach sprawy administracyjnej znajduje się protokół rozprawy, przeprowadzenie której nakazywał przepis art. 21 ustawy z 1958 r., i w razie ponownego negatywnego wyniku wydanie rozstrzygnięcia (w tak ustalonym stanie faktycznym), zawierającego ocenę co do naruszenia przez Prezydium ww. przepisu art. 21. Rozstrzygnięcie to powinno uwzględniać ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku – z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

-----------------------

8