Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 404/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 19
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Asystent Sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 02 września 2009 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz S.Ś. kwotę 3.100,00 (trzy tysiące sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Bd 404/09

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w L. z/s w S. nr [...] z dnia [...] o przyznaniu S.Ś. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny: S. Ś.złożył w dniu [...] w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L.z/s w S. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. Zdaniem organu we wniosku tym producent rolny ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do trzech działek rolnych: "D, H i O" o łącznej powierzchni 1,72 ha i o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do dwunastu działek rolnych: "A, B, C, E, F, G, I, J, K, L, M i N" o łącznej powierzchni 37,54.

Z uwagi na nie wskazanie we wniosku rodzaju płatności wnioskodawca został wezwany do usunięcia braków formalnych. W w dniu [...] producent rolny stawił się w Biurze Powiatowym i wskazał o jaką płatność się ubiega - płatności do gruntów rolnych.

W wyniku weryfikacji wniosku organ stwierdził, że suma powierzchni gruntów rolnych na działce ewidencyjnej nr 115/1 ogółem jest różna od sumy powierzchni części działek rolnych w granicy działki ewidencyjnej, powierzchni gruntów rolnych niezgłoszonych do programów pomocowych oraz powierzchni gruntów rolnych zalesionych. W związku z powyższym. Kierownik Biura Powiatowego wezwał beneficjenta do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie w dniu [...] wnioskodawca złożył korektę wniosku, w której została poprawiona suma powierzchni gruntów rolnych na działce ewidencyjnej nr 115/1 ogółem.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy jednolitą płatność obszarową (JPO) dla działek D, H, O. Organ odmówił przyznania stronie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych ze względu na błędną jego zdaniem deklarację do dwunastu działek rolnych: A, B, C, E, F, G, I, J, K, L, M i N. W opinii organu zostały one zadeklarowane niezgodnie z instrukcją wypełniania wniosku na 2008r. W konsekwencji wnioskodawca w zakresie przyznania płatności dla ww. działek nie spełniał w danym roku warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.).

Od powyższego rozstrzygnięcia S. Ś.złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., w którym wniósł o zmianą zaskarżonej decyzji i o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do wszystkich działek rolnych, które zostały wykluczone z płatności. Odwołujący się podniósł, iż rzeczywiście działki zostały zadeklarowane do płatności uzupełniającej bez wyszczególnienia, że podlegają one jednocześnie jednolitej płatności obszarowej. Wyjaśnił, że kierując się logiką i praktyką stosowaną przez ARiMR w odniesieniu do sposobu wypełniania wniosków w latach poprzednich przyjął błędne założenie, że występując o płatność dodatkową w sposób zrozumiały działki te podlegają płatności podstawowej. W konsekwencji w ten właśnie sposób wypełnił wniosek. Rolnik zarzucił również organowi I instancji, że pomimo dwukrotnego wezwania do uzupełnienia braków i poprawienia wniosku nikt nie zwrócił mu uwagi na popełniony błąd.

Rozpatrując środek odwoławczy organ II instancji powołując się na przepisy art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.) wyjaśnił, iż rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunt rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 oraz, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

W dalszej części uzasadnienia decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż zgodnie z art. 18 ust. 1 ww. ustawy płatności są przyznawane na wniosek rolnika. Wniosek o przyznanie płatności składa się w nieprzywracalnym terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja.

Wskazując na treść art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r.) organ wyjaśnił, iż do dnia 31 maja rolnik ma prawo z własnej inicjatywy złożyć formularz zmiany do wniosku, o ile nie został powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu stwierdzi nieprawidłowości. Zmiana taka obejmuje: dodanie nowych działek ewidencyjnych i rolnych, zmianę już zadeklarowanych danych w tym m.in. zmianę powierzchni zadeklarowanych działek, zmianę grupy upraw, zmianę użytkowania działki rolnej. Natomiast w myśl art. 21 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia rolnik może zgłaszać zmiany po terminie 31 maja, ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku, czyli 25 dni po 15 maja, tj. do dnia 9 czerwca 2008 r. Wskazano, iż dla działek zgłoszonych po wyznaczonym terminie dokonuje się zmniejszenia o 1 % na każdy dzień roboczy kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby wniosek został złożony w terminie. Organ podkreślił również, że rolnik może złożyć zmianę dotyczącą zadeklarowanych wcześniej działek po 31 maja, o ile spełnia warunki określone w art. 68 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, tzn. rolnik poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, o ile nie został on powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz nie został poinformowany o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, iż na formularzu zmiany składanej w myśl art. 68 ww. rozporządzenia nie można dodawać nowych działek ewidencyjnych/rolnych ani zwiększać powierzchni deklarowanej. Nie dopuszcza się także zmiany grup upraw z koperty JPO na grupy upraw z koperty UPO. Można natomiast zmienić grupę upraw, do której należała się płatność UPO na grupę upraw z koperty JPO, z zachowaniem wszystkich wymogów opisanym w przedmiotowym artykule ww. rozporządzenia.

Mając powyższe na uwadze Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że wnioskodawca nie skorzystał z możliwości złożenia zmiany do wniosku zgodnie z ww. przepisami Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w związku, z czym nie można odnieść się w sposób pozytywny do podnoszonego przez odwołującego faktu błędnego wypełnienia wniosku - zgodnie logiką i praktyką stosowaną przez ARiMR w latach ubiegłych.

Organ II instancji wyjaśnił ponadto, że w części IX wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 "Objaśnienia", znajduje się informacja pouczająca stronę, że wypełniając część VII wniosku o przyznanie płatności "grupę upraw, do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych, oznacza się w następujący sposób: JPO - w przypadku ubiegania się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, UPO - w przypadku ubiegania się o przyznanie płatności uzupełniającej do grupy upraw podstawowych" (pkt 1) a "grupę upraw JPO, UPO, CH, do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych oznacza się jako odrębną działkę rolną" (pkt 2).

Dyrektor podniósł również, iż wniosek o płatności do gruntów rolnych na 2008 r. dostarczony został przez ARiMR wnioskodawcy wraz z instrukcją wypełniania wniosku. Z jej treści wynikają dokładne wskazówki, jak prawidłowo wypełnić wniosek o przyznanie płatności. W pkt 1 wymienia się rodzaje płatności, natomiast w części A3 zatytułowanej "Grupy upraw/obszary" mowa jest o tym, jakie wyróżnia się grupy upraw i obszary, stanowiące odrębne działki rolne. W skazane jest również, tak jak we wniosku pomocowym, że grupę upraw JPO, UPO, CH, do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności do gruntów rolnych oznacza się jako odrębną działkę rolną. Ponadto w części B w pkt 2 określającym zasady wypełniania wniosku, stwierdza się, że rolnik musi czytelnie podpisać wniosek pełnym imieniem i nazwiskiem, potwierdzając prawdziwość podanych danych oraz oświadczając, że zna zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych i zobowiązuje się do ich przestrzegania. W konsekwencji w ocenie organu wnioskodawca dysponował pełną informacją z zakresu wypełniania wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych.

Organ ponownie podkreślił, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawnionych na trwałych użytkach zielonych oraz innych roślin położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

Dyrektor, odnosząc się do zarzutu strony, iż pomimo dwukrotnego wezwania do uzupełnienia braków i poprawienia wniosku nikt nie zwrócił jej uwagi na błędy wyjaśnił, iż wnioskodawca został wezwany do Biura Powiatowego w dniu [...] i w dniu [...], tym samym z uwagi na upływ terminów przewidzianych dla dokonania zmian w art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 nie mógł już dokonać zmiany w złożonym wniosku. Jednocześnie w ocenie organu wnioskodawca nie mógł również dokonać zmiany w oparciu o art. 68 ust. 2 cytowanego rozporządzenia gdyż zmiana taka oznaczałaby dodanie nowych działek rolnych i zwiększenie powierzchni deklarowanej.

Na zakończenie organ wskazał, iż S. Ś. nie skorzystał także z przysługującego mu zgodnie z art. 3 ust.2 pkt. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., prawa do żądania udzielania mu przez organ administracji publicznej niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Poniesiono ponadto, iż w oparciu o art. 3 ust. 3 to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. S. Ś. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów:

- art. 21 ust. 2 oraz art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym. wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30.04.2004 r. str. 18 ze zm.) poprzez błędną jego wykładnię;

- art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.) poprzez nie przyznanie skarżącemu jednolitej płatności obszarowej w pełnej wysokości oraz uzupełniającej płatności obszarowej pomimo spełnienia wszystkich niezbędnych warunków oraz

- art. 3 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy poprzez nieudzielenie stronie na jej żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Polemizując z twierdzeniami organu, iż w dniach w których skarżący był wzywany do siedziby Biura Powiatowego ARiMR nie mógł on już dokonać żadnych poprawek i że nie mógł dokonać zmiany w oparciu o art. 68 powołanego rozporządzenia autor skargi podniósł, iż zgodnie z art. 68 ust. 1 "obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości." Zdaniem strony skarżącej taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Złożony przez skarżącego wniosek pod względem faktycznym był poprawny, jedyną nieprawidłowością było wypełnienie części "Oświadczenie o wykorzystaniu działek rolnych" niezgodnie z instrukcją na rok 2008. Wyjaśniono, iż w roku poprzedzającym, to jest w roku 2007, wnioski były wypełniane właśnie w ten sposób, pomimo że płatność do gruntów rolnych przysługiwała na podstawie tych samych przepisów prawnych. Podniesiono ponadto, iż w części zatytułowanej "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" wpisano prawidłowo wszystkie działki do których skarżący ubiegał się o przyznanie płatności. Nie może więc być mowy o nie zgłoszeniu wszystkich działek do płatności (JPO). Jedynym "błędem" wnioskodawcy było wypełnienie części wniosku zgodnie z ubiegłoroczną instrukcją, a jak wiadomo instrukcja wypełnienia wniosku nie stanowi źródła prawa, tak więc nie zastosowanie się do niej nie może skutkować zmniejszeniem płatności.

Zdaniem strony skarżącej pod względem faktycznym wniosek był wypełniony poprawnie, gdyż wymienione zostały wszystkie działki do których wnioskodawca ubiegał się o płatności oraz oświadczono o sposobie ich wykorzystywania w taki sposób, ze nie budził wątpliwości fakt, do jakiej powierzchni przysługuje mu jednolita płatność obszarowa oraz w jaki sposób wykorzystuje on wnioskowane działki rolne, co wiąże się z możliwością ubiegania się o przyznanie płatności UPO.

Autor skargi nie zgadza się z interpretacją organu przepisu art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Jego zdaniem wnioskodawca spełniał warunki określone w ust. 1 art. 68, zaś z treści przepisu nie wynika, iż warunki z ust 1 i 2 muszą być spełnione łącznie.

W konsekwencji za chybiony uznano argument organu, iż nie udzielono stronie na jej żądanie żadnych informacji o niezgodnym z obecną instrukcją wypełnieniu wniosku, gdyż i tak było już za późno na poprawki. Po pierwsze, strona mogła jeszcze dokonać poprawek gdyż zachodziły okoliczności wskazane w powołanym powyżej art. 68 ust. 1, po drugie ustawa nakazuje organowi udzielać stronie informacji na jej żądanie bez względu na to na jakim etapie jest toczy się postępowanie administracyjne oraz niezależnie od tego w jaki sposób organ ocenia szanse strony na pozytywne rozpatrzenie sprawy. Tym samym w ocenie skarżącego w toku postępowania administracyjnego naruszono art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego .

Strona skarżąca wskazała, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, jednolita płatność obszarowa przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia płatnością. Natomiast zgodnie z ust. 2 cytowanego przepisu rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, innych roślin położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o jednolite płatności obszarowe. W ocenie skarżącego na podstawie brzmienia powyższych przepisów, a także na podstawie doświadczenia związanego z wypełnianiem wniosku w ubiegłym roku uznał on, iż jest sprawą logiczną i oczywistą, że skoro w "Oświadczeniu o sposobie wykorzystania działek rolnych", w rubryce "grupa upraw" określił działkę jako UPO to działka ta jest jednocześnie działką określoną jako JPO. W konsekwencji, zdaniem skarżącego organ nie przyznając należnych płatności naruszył powyższe przepisy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ przedstawił argumentację tożsamą z zaprezentowaną wcześniej w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, dotyczącego naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy poprzez nieudzielenie stronie na jej żądanie niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, organ II instancji stwierdził, iż w aktach sprawy nie znajduje się dokument, który potwierdzałby zgłoszenie przez S. Ś. żądania udzielenia mu niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organ ponownie stwierdził, że nawet gdyby strona zgłosiła takie żądanie będąc w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] i w dniu [...] to nie mogłaby dokonać korekty wniosku ze względu na upływ terminów określonych w przepisach unijnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy jak twierdzi organ sposób wypełnienia przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008 jasno wyrażał wolę rolnika a jego zmiana mogła nastąpić tylko do dnia 9 czerwca 2008r. czy też rolnik spełniał niezbędne warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowejoraz uzupełniającej płatności obszarowej w pełnej wysokości a złożony przez niego wniosek mógł być w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa konwalidowany w trakcie toczącego się postępowania.

Sąd zwraca uwagę, iż przy ocenie uprawnień rolnika do płatności w ramach wspólnej polityki rolnej i przyznawaniu konkretnych kwot należy stosować regulacje zawarte w aktach prawnych Unii Europejskiej a dokonując ich interpretacji trzeba mieć na uwadze cele udzielania wsparcia rolnikom. Wynika to nie tylko z traktatowej i konstytucyjnej zasady nadrzędności prawa wspólnotowego na prawem krajowym ale również z przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 35, poz. 217 ze zm.) , która w art. 1 powołuje się między innymi na :

- rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników ... (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003",

- rozporządzenie Komisji (WE) nr 79612004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej kontroli przewidziane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 178212003 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.), zwanej dalej "rozporządzeniem nr 79612004" stanowiąc, że regulacje krajowe dotyczą kwestii nieokreślonych w przepisach Unii Europejskiej lub przewidzianych w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie.

Ustawa reguluje zatem uzupełniająco wiele zagadnień z zakresu regulacji Wspólnej Polityki Rolnej, której główne cele, zasady oraz sposób realizacji określają akty prawne Unii Europejskiej, mające bezpośrednie zastosowanie w Państwach Członkowskich.

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jednocześnie w ust. 2 i 3 powołanego art. 3 nieco inaczej, niż wynika to z przepisów k.p.a. formułuje obowiązki organów administracji publicznej, właściwych do rozpoznawania wniosków i obowiązki stron postępowania, w szczególności w zakresie ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów mających znaczenie prawne.

W powołanych przepisach ustawodawca nakazuje organom Agencji stanie na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, udzielania stronom, na ich żądanie, niezbędnych informacji i zapewnienie na żądanie, czynnego udziału w postępowaniu.

Podkreślić należy, iż zasada praworządności, o której mowa wart. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach ... wyrażona także wart. 6 k.p.a. ma szeroki zakres znaczeniowy. Jej przestrzeganie oznacza uwzględnianie w procesie stosowania prawa, zasad równości, niedyskryminacji, proporcjonalności, a w zakresie procedury stosowania tych norm szczegółowych, które nie zostały wyraźnie wyłączone przez przepisy szczególne.

Poza sporem pozostaje kwestia, iż jak to wskazują w zaskarżonej decyzji organy Agencji płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, złożony na formularzu opracowanym i udostępnianym przez Agencję (o czym stanowią odpowiednio art. 18 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy). W ocenie Sądu fakt ten nie może jednak prowadzic do wniosku, iż sposób wypełnienia formularza przez skarżącego poprzez oznaczenie działek A,B,C,E,F,G i I wskazywał na jego zamiar rezygnacji z przysługujących płatności jednolitych do powierzchni tych działek skoro zgłosił je do płatności uzupełniających, zaznaczając sposób ich wykorzystywania i że jednocześnie pozbawia go prawa do płatności uzupełniającyh. Słusznie skarżący podnosi, że niezrozumienie przez niego sposobu wypełniania formularza, który uległ zmianie w stosunku do roku poprzedniego, nie powinno skutkować pozbawieniem go prawa do płatności.

Zwrócić należy uwagę , iż część VII wniosku, do której nawiązuje część wstępna, zawiera oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych. Jednolita płatność obszarowa, co do zasady, przysługuje - niezależnie od sposobu wykorzystywania działek, w sensie przeznaczenia pod określone uprawy. Decydujące jest posiadanie gruntów na dzień 31 maja roku, w którym wniosek jest składany i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej, niezależnie od rodzaju upraw. Tak więc, logicznie rzecz biorąc JPO nie stanowi żadnej podgrupy dla grupy upraw UPO.

W ocenie Sądu "nieprawidłowości" polegające na błędach w oznaczaniu działek tylko jednym symbolem "UPO" a nie osobno jako "JPO" i "UPO" nie wypełniają dyspozycji art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 79612004. Art. 15 ust. 1 dotyczy możliwości zmiany wniosku przez zgłoszenie działek, które nie zostały zadeklarowane w pojedynczym wniosku w celu otrzymania pomocy "w ramach jakiegokolwiek systemu pomocy obszarowej" oraz zmian dotyczących "użytkowania ziem" lub "systemu pomocowego w odniesieniu do poszczególnych działek", która może być dokonana tylko do dnia 31 maja - art. 15 ust. 2 rozporządzenia.

W ocenie Sądu , mając na uwadze treść omawianego przepisu należy wskazać, że w stanie faktycznym sprawy nie mogło chodzić o:

- dodanie działek, bo wszystkie zostały wymienione w dokumentacji załączonej do wniosku jak i w ramach wniosku;

- zmianę sposobu użytkowania, gdyż sposób użytkowania został wskazany przez oznaczenie działek jako "UPO" i na załączonych do wniosku fotomapach;

- zmianę systemu pomocowego w odniesieniu do poszczególnych działek.

Zdaniem Sądu zaznaczenie kwadratu pierwszego na formularzu wniosku o przyznanie płatności na rok 2008, który odnosi się do płatności do gruntów rolnych takich jak:

1. jednolitej płatności obszarowej;

2. płatności uzupełniających do powierzchni:

a) grupy upraw podstawowych,

b) uprawy chmielu

3. płatności do roślin energetycznych;

4. przejściowych płatności z tytułu owoców miękkich

- zgodnie z oznaczeniem grupy upraw w części VII wniosku, a nie oznaczenie działek z grupą upraw podstawowych (UPO) również symbolem JPO, należało potraktować jako oczywisty błąd, który mógł być naprawiony w każdym czasie, zgodnie z art. 19 rozporządzenia nr 796/2004. przepis ten stanowi, iż wniosek pomocowy może być skorygowany w każdym momencie po jego złożeniu , w przypadku gdy właściwe władze wykryją oczywiste błędy.

Wymagania jakie powinien spełniać wniosek o przyznanie płatności zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 44, poz. 269 ze zm.). Przepis § 2 powołanego rozporządzenia wyraźnie stanowi, że wnioski rolników należy traktować jak podania w rozumieniu przepisów k.p.a. Powinny one zawierać określone elementy, a między innymi wg § 3 ust. 1 i 2 :

- oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością, której dotyczą,

- oświadczenia o powierzchni i położeniu działek ewidencyjnych oraz dane z ewidencji gruntów i budynków,

- powierzchnię gruntów rolnych na działce ewidencyjnej w tym powierzchnię niezgłoszoną do programów pomocowych,

- sposobie wykorzystania działek rolnych.

W związku z powyższym jeżeli organ stwierdzi, iż podanie budzi jakiekolwiek wątpliwości co do jego treści z punktu widzenia wymogów określonych rozporządzeniem, w szczególności zaś co do intencji wnoszącego podanie, ma obowiązek wezwania strony do usunięcia braków formalnych w trybie art. 64 § 2 k.p.a.

Skarżący podnosi, iż wniosek wypełnił on w identyczny sposób jak w latach poprzednich w których w ten właśnie sposób oznaczano działki co do których wnioskowano o jednolitą płatność obszarową oraz uzupełniającą płatność obszarową. Instrukcja , a co za tym idzie sposób wypełnienia wniosku uległa zmianie w stosunku do roku poprzedniego.

Ponadto podkreślenia wymaga fakt, iż informacje znajdujące się na formularzu opracowanym przez Agencję a także wydawane instrukcje nie są normami prawa w związku z czym nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji administracyjnej co de facto miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Na marginesie Sąd zauważa, że organy zdawały sobie sprawę, iż zmiana instrukcji może powodować trudności w wypełnianiu wniosków ponieważ na wstępie nowej instrukcji umieściły ostrzeżenie dotyczące tej zmiany. Jednocześnie stwierdzić należy, że przedmiotowa instrukcja, wbrew twierdzeniom organu, iż zawiera dokładne informacje co sposobu wypełnienia wniosku w związku z czym skarżący posiadał pełną informację w tym zakresie, jest dokumentem zawiłym i nieczytelnym nawet dla osób obeznanych z przepisami prawa.

W konsekwencji w ocenie Sądu organ, wypełniając obowiązek wynikający z przywołanej wyżej zasady praworządności, wyrażonej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach ... oraz w art. 6 k.p.a winien zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. , mając na uwadze treść art. 19 rozporządzenia nr 796/2004, wezwać stronę do usunięcia braków formalnych wniosku. Zdaniem Sądu przemawia za tym ocena stanu faktycznego sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa wspólnotowego i krajowego dotyczących przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Fakt opisania we wniosku spornych działek jedynie jako UPO należało potraktować jako oczywisty błąd, który został dostrzeżony przez organ w rozumieniu powołanego przepisu art. 19 rozporządzenia nr 796/2004. Tym bardziej, że niewątpliwie organy rozpatrując wniosek musiały go dostrzec, skoro w konsekwencji błędnie interpretując przepisy odmówiły przyznania płatności do działek.

Podkreślić należy, iż zadaniem Agencji określonym zarówno przepisami prawa wspólnotowego jak i krajowego jest prawidłowe przyznawanie płatności. Z jednego z głównych założeń i celów wspólnej polityki rolnej, wyrażonego w pkt 21 preambuły do rozporządzenia nr 1782/2003 wynika, iż "Systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodowe mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego standardu życia dla społeczności rolniczej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać niewłaściwemu rozdysponowaniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności wspierających rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takich płatności". Z przytoczonej reguły można wnosić, że w sytuacji, gdy stosowny wniosek został złożony w terminie odmowa przyznania płatności, co do zasady, powinna dotyczyć celowych błędów i niezgodności.

Skoro chodzi o środki budżetowe, to niewątpliwie zasadne jest przestrzeganie ścisłych reguł, zasad i trybu dysponowania nimi, po uprzedniej kontroli spełnienia warunków do ich otrzymania przez osoby uprawnione. Obowiązkiem organów administracji jest załatwianie spraw zgodnie z przepisami prawa, ale prawo to nie może być interpretowane w ten sposób, że błędy formalne uznawane są za wywołujące skutki materialnoprawne. Jest to sprzeczne ze wspólnotową zasadą proporcjonalności oraz wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zaufania do organów stosujących prawo.

Reasumując w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj.: art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 64 § 2 kpa oraz art. 19 cyt. wyżej Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., przy czym stopień naruszenia tych przepisów był tego rodzaju, iż miał wpływ na wynik sprawy. Wykazane wyżej naruszenie przepisów postępowania doprowadziło w konsekwencji do tego, iż zaskarżona decyzja została wydana również z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 i 2 cyt. Wyżej ustawy z dnia 26 stycznia 2007r., poprzez odmowę przyznania stosownych płatności obszarowych.

Z tych względów Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, 152, 200 i 205 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

M. Łent Z. Pietrasik D. Dudra