Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 176/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 2 w zw. z art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 23 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków J. B. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego i zasiłku celowego postanawia: umorzyć postępowanie.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy [...]wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia podania J. B. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup odzieży i środków czystości.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 14 października 2021 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazał - według właściwości - Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...] wnioski J. B. w sprawie udzielenia mu świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zakup odzieży i środków czystości, powołując się na to, że wnioskodawca posiada status osoby bezdomnej, a ostatnim jego miejscem zameldowania na pobyt stały była [...] w gminie [...].

Zdaniem jednak Wójta Gminy [...], nie był on organem właściwym do załatwienia w/w sprawy. Organ wnioskujący stanął bowiem na stanowisku, że J. B. nie można było uznać za osobę bezdomną, w konsekwencji właściwość miejscowa organu powinna zostać ustalona w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej a więc według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Wójt Gminy [...]wskazał, że J. B. posiadał ostatnie zameldowanie na pobyt stały pod w/w adresem w [...]. Był to bowiem dom rodziców zainteresowanego, ale nie należał już do rodziny. Sam zainteresowany w połowie lat 90 – tych przeniósł się zaś do [...], gdzie zamieszkał i pracował. J. B. był żonaty i miał dzieci. Początkowo wraz z rodziną wynajmował mieszkania na terenie [...] (przy ul. [...]) i w miejscu tym był zameldowany na pobyt czasowy od 2008 r. do 2012 r.). Następnie mieszkał przy ul. [...]. W 2017 r. Sąd Okręgowy w [...] orzekł jednak rozwód małżeństwa J. B. i jego żony. Dzieci wraz z byłą żoną nadal zamieszkiwały przy ul. [...] w [...], zaś w dniu 23 września 2021 r. to Prezydent Miasta [...] wydał decyzje o uznaniu J. B. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Powyższe, zdaniem Wójta Gminy [...], przesądzało o tym, że centrum życiowe zainteresowanego od wielu lat znajdowało się w [...], gdyż J. B. mieszkał tam i nie zerwał z tym miejscem związku. Tam też poszukiwał obecnie zatrudnienia i starał się o przyznanie mu prawa do lokalu.

Z tych powodów - w ocenie wnioskodawcy - zasadnym było wskazanie Prezydenta Miasta [...] jako organu właściwego do rozpoznania sprawy.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] wnosił o wskazanie Wójta Gminy [...] jako organu właściwego w sprawie.

Pozostający w sporze organ podnosił, że w dniu 23 września 2021 r. do Działu Pomocy Bezdomnym MOPS w [...] wpłynął wniosek J. B.

o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego, ze względu na to, że zainteresowany zakończył w dniu 22 września 2021 r. odbywanie kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w [...] i zadeklarował - jako swoje miejsce pobytu - placówkę dla osób bezdomnych [...] prowadzoną przez Stowarzyszenie [...]. W dniu 27 września 2021 r. przeprowadzono z ww. wywiad środowiskowy, w trakcie którego J. B. złożył dodatkowo wniosek o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na środki czystości oraz zasiłku celowego na odzież i obuwie.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono zaś, że J. B. w latach 2000 - 2021 wielokrotnie odbywał kary pozbawienia wolności na terenie całej Polski. Obecnie jest wymeldowany z pobyt stałego z miejscowości [...] i nie posiada nigdzie tego rodzaju zameldowania. Jest osobą ubogą, bezdomną, długotrwale chorą, pozostającą w stałym leczeniu. Ponadto stwierdzono, że J. B. nie jest osobą związaną z Gminą Miejską [...], a jego obecny pobyt na terenie [...] związany jest jedynie z pobytem w placówce pomocy postpenitencjarnej. Faktem jest, że posiadał on w latach 2008 - 2012 zameldowanie na pobyt czasowy na terenie [...] (co było związane z wynajmowanym mieszkaniem wraz żoną w tym mieście) jednakże w związku z rozpadem związku małżeńskiego, zerwał on związek z Gminą Miejską [...].

W związku z tym, zdaniem Prezydenta Miasta [...], J. B. spełniał przesłanki dotyczące uznania go za osobę bezdomną zgodnie z art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, bowiem w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego nie zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym (za taki nie mogła być uznana placówka pomocy postpenitencjarnej) oraz nie był zameldowany na pobyt stały w lokalu mieszkalnym.

Jednocześnie w odpowiedzi na wniosek uczestniczący w sporze organ poinformował, że – mając na uwadze treść art. 23 k.p.a. - wydał decyzje przyznające J. B. zasiłek okresowy od 23 września 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. oraz pomoc w formie zasiłków celowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory

o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie, w dacie wniesienia przedmiotowego wniosku

o rozstrzygniecie sporu o właściwość powstałego pomiędzy Wójtem Gminy [...] Prezydentem Miasta [...], to jest w dniu 3 listopada 2021 r. rzeczywiście istniał spór co do tego, który organ – ze względu na właściwość miejscową – miał kompetencję do rozstrzygania w przedmiocie wniosków J. B. z dnia 23 i 27 września 2021 r. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego i celowego. Z dniem jednak [...] grudnia 2021 r. sytuacja ta zmieniła się. W dniu tym Prezydent Miasta [...] wydał bowiem decyzje nr [...] i nr [...] , w których orzekł o przyznaniu J. B. odpowiednio: zasiłku okresowego od dnia 23 września 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. oraz zasiłku celowego na zakup odzieży i środków czystości. Decyzjami tymi więc Prezydent Miasta [...] orzekł w całości o roszczeniu J. B. a tym samym spowodował, iż aktualnie (w dacie orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny) przedmiotowy spór o właściwość przestał istnieć. Tym samym postępowanie wywołane wnioskiem Wójta Gminy [...]stało się bezprzedmiotowe.

Na powyższe pozostaje bez wpływu to, że w odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] twierdził, iż wydając w/w decyzje z dnia [...] grudnia 2021 r., miał na uwadze treść art. 23 k.p.a.. Wskazać bowiem trzeba, że po z komparycji tych decyzji nie wynika, aby to wspomniany wyżej przepis art. 23 k.p.a. stanowił podstawę podjętych rozstrzygnięć. Przede wszystkim jednak wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z powołanym przepisem, do czasu rozstrzygnięcia sporu o właściwość organ administracji publicznej, na którego obszarze wynikła sprawa, podejmuje tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub słuszny interes obywateli i zawiadamia o tym organ właściwy do rozstrzygnięcia sporu. Cytowany przepis pozwala zatem jedynie na podjęcie "czynności", które nie cierpią zwłoki a nie uprawnia do wydawania "rozstrzygnięć" (orzeczeń) w sprawie. Jak przyjmuje zatem zgodnie doktryna, w trybie art. 23 k.p.a. (cyt.): "organ władny jest podejmować czynności tylko takie, które nie cierpią zwłoki ze względu na ochronę dwóch dóbr, tj. interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Chodzi tu zatem o zabezpieczenie możliwości zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, który w razie zwłoki w działaniu uległby np. zniszczeniu, nie byłby dostępny." (vide: Barbara Adamiak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017 str. 173). "W przypadku wszczęcia sporu o właściwość organ administracji nie może wydać decyzji w sprawie, ponieważ wydanie decyzji nie jest czynnością niecierpiącą zwłoki ze względu na interes społeczny lub słuszny interes obywateli" (vide: Piotr Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. XIII WKP 2021 – komentarz do art. 23 k.p.a. system LEX).

Podzielając w pełni powyższe stanowisko, przyjąć zatem należało, że

z uwagi na wydanie decyzji merytorycznych przez Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie wniosków J. B. z dnia 23 i 27 września 2021 r. dotyczących udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego i celowego, okoliczność, iż Prezydent Miasta [...] - jak twierdzi - wydał wspomniane wyżej decyzje z dnia [...] grudnia 2021 r. z uwagi na treść art. 23 k.p.a., nie miała – jak wyżej wspomniano - żadnego znaczenia. Fakt, że w dacie rozstrzygania przez Sąd przedmiotowego sporu o właściwość, spór ten przestał istnieć (bo wcześniej orzeczono co do wniosków strony o przyznanie jej wnioskowanych świadczeń z pomocy społecznej), skutkowało przyjęciem, że rozstrzyganie o właściwości organu, który w tej sprawie winien orzekać stało się – jak wyżej nadmieniono - bezprzedmiotowe.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 15 § 2 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.