Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1043/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 174 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) sędzia NSA Krystyna Anna Stec sędzia del. WSA Jarosław Szulc Protokolant starszy asystent sędziego Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2957/14 w sprawie ze skargi P.Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 lipca 2014 r. nr ... w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od P.Spółki z o.o. w W.na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 2957/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 lipca 2014 r. nr .... w przedmiocie kary pieniężnej, oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie następujących ustaleń faktycznych:

W dniu 7 kwietnia 2014 r. zatrzymano do kontroli na drodze krajowej nr 11 (droga krajowa o dozwolonym nacisku na pojedynczą oś napędową do 10 t) pojazd członowy, składający się z ciągnika marki Scania o nr rej....wraz z naczepą o nr rej. ...., będący w dyspozycji P.Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca", "spółka").

Przedmiotem przewozu był ładunek drutu w ilości 24.343 kg. Po przeważeniu ładunku nacisk na pojedynczą oś napędową pojazdu (po odjęciu tolerancji 4%) wyniósł 12,61 t. Stwierdzono przekroczenie dozwolonego nacisku na tę oś o 2,61 t. Kierowca nie okazał zezwolenia na przewóz pojazdem nienormatywnym kategorii VII.

Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 21 maja 2014 r., wydaną na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012, poz. 1137 ze zm.), nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, za brak zezwolenia kategorii VII ustala się w wysokości:

a) 500 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,

b) 2.000 zł – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,

c) 15.000 zł – w pozostałych przypadkach.

Wspomnianą na wstępie decyzją dnia 28 lipca 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Jak wskazał organ odwoławczy przekroczenie przez skontrolowany pojazd o 26,1% dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej zostało stwierdzone pomiarem dokonanym wagą samochodową do ważenia pojazdów w ruchu TENZO VAHY o nr fabr. 09/13, typu PLT 0995. Waga ta w dniu kontroli legitymowała się świadectwem legalizacji pierwotnej, wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Brzegu, z datą ważności do dnia 30 września 2015 r. Ponadto, jak wspomniał organ, nie dopatrując się zasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2014 r. organ pierwszej instancji pouczył skarżącą spółkę o treści art. 10 § 1 kpa, umożliwiając jej czynny udział w postępowaniu.

Od powyższej decyzji spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła brak zawiadomienia o zakończeniu prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania, co pozbawiło ją możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożenia ewentualnych uwag i wyjaśnień, w czym dopatruje się naruszenia art. 10 § 1-3 w związku z art. 81 kpa. Okoliczność ta, zdaniem skarżącej, stanowiła przesłankę wznowienia postępowania w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Powołując się na treść art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia wydanego przez właściwy organ. Takim zezwoleniem spółka nie legitymowała się. Z kolei, w myśl art. 140aa ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Według Sądu pierwszej instancji, mając na uwadze przekroczenie przez kontrolowany pojazd dopuszczalnej wartości nacisku osi o 26,1%, spółka nie dopełniła obowiązku posiadania wymaganego prawem zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Brak takiego zezwolenia kategorii VII obligował organ do nałożenia na spółkę kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.

Za pozbawione podstaw Sąd pierwszej instancji uznał zarzuty skarżącej o uniemożliwieniu jej wzięcia czynnego udziału w sprawie. Organ pierwszej instancji w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2014 r., o czym była już mowa, pouczył spółkę o treści art. 10 § 1 kpa, umożliwiając jej czynny udział w postępowaniu w celu wypełnienia dyspozycji art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Nie można wobec tego przyjąć, aby doszło do naruszenia art. 10 § 1-3 w związku z art. 81 kpa. Dlatego w sprawie nie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, gdyż skarżąca nie została pozbawiona możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swych interesów.

W takim stanie rzeczy Sąd pierwszej oddalił skargę.

Spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie obu decyzji organów oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa skarga kasacyjna zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że spółce umożliwiono czynny udział w każdym stadium postępowania w celu wypełnienia dyspozycji art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz że nie doszło do naruszenia art. 10 § 1-3 w związku z art. 81 kpa. Tym samym, według skargi kasacyjnej, w sprawie zachodzi przesłanka wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Tym samym Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że skarżąca nie została pozbawiona możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swych interesów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna, gdyż podstawy, na których ją oparto, nie znajdują usprawiedliwienia.

Sposób sformułowania zarzutu naruszenia przepisów wskazanych w petitum skargi kasacyjnej wskazuje na konieczność przypomnienia podstawowych zasad rozpoznawania spraw przez sąd kasacyjny. Otóż, zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Żadna z wymienionych w nim sytuacji nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Innymi słowy, postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wszczęte skargą kasacyjną nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na odniesieniu się do poszczególnych zarzutów, składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez Sąd drugiej instancji. Zasada związania podstawami skargi kasacyjnej oznacza tym samym wymóg prawidłowego ich określenia.

W tym stanie rzeczy, czego nie można nie dostrzec, sformułowanie zarzutu naruszenia "prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że spółce umożliwiono czynny udział w każdym stadium postępowaniu w celu wypełnienia dyspozycji art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz że nie doszło do naruszenia art. 10 § 1-3 w związku z art. 81 kpa, co oznacza, że w sprawie nie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa, posiada wady konstrukcyjne.

Przede wszystkim, mimo oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa materialnego, nie wskazano żadnego przepisu o takim charakterze.

Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania brak jednoznacznego wskazania, czy Sądowi pierwszej instancji w związku z naruszeniem wskazanych przepisów kpa stawiany jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, czy też lit. c ppsa.

Tymczasem jest to istotne, bowiem poza przypadkiem wymienionym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonej decyzji w razie naruszenia przepisów postępowania jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć wpływ – i to istotny - na wynik sprawy. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy (por. uchwała NSA dnia 25 kwietnia 2005 r. FPS 6/04 na tle analogicznej regulacji prawnej Ordynacji podatkowej).

Zgodnie z objętym podstawami skargi kasacyjnej art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W świetle powyższych uwag dla oceny skutków uchybienia art. 10 § 1 kpa konieczne jest zatem odróżnienie naruszenia tego przepisu przez pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania od jego naruszenia przez pozbawienie strony możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Odnośnie ewentualnego uniemożliwienia skarżącej spółce w rozpoznawanym przypadku wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań trzeba wskazać, że ani w treści zarzutu, ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przedstawiono stosownej argumentacji z tym związanej. Innymi słowy skarga kasacyjna nie wykazała by zarzucane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem, po stronie wnoszącej skargę kasacyjną istnieje obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia. Podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej obowiązany jest w uzasadnieniu wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia, wskazanych w niej przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, to treść wyroku byłaby inna. Toteż, zamierzony skutek skarga kasacyjna może odnieść tylko wówczas, gdy wykazane zostanie takie naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, któremu można zasadnie przypisać możliwy, istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Oznacza to, że niezależnie od wskazania istoty zarzutu, skarżący kasacyjnie powinien przedstawić argumentację, która wykaże wpływ tego naruszenia na treść orzeczenia oraz że wpływ ten mógł być istotny dla wyniku sprawy, a tym samym zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Wniesiona skarga kasacyjna, poza ogólnym uwagami odnoszącymi się do konieczności przestrzegania reguł postępowania dowodowego, takich wskazań i związanej z tym argumentacji nie zawiera. Brak jest również jakichkolwiek odniesień, jakich konkretnie czynności dowodowych organ nie przeprowadził, a także jakie istotne dla sprawy okoliczności - z naruszeniem art. 77 § 1 kpa - pozostały nierozpatrzone ani w jakim zakresie ocena zgromadzonych dowodów przekroczyła granice prawem przewidzianej swobody. Bez wykazania wpływu naruszenia art. 10 § 1 kpa w omawianym zakresie na wynik sprawy nie można też przyjąć by sam fakt niezawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do materiałów dowodowych sprawy bezpośrednio przed wydaniem decyzji wykluczał możliwość uznania okoliczności faktycznych sprawy za udowodnione, w rozumieniu art. 81 kpa.

Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że o zasadach wynikających z treści art. 10 § 1 kpa skarżącą spółkę poinformowano w treści zawiadomienia o wszczęciu postępowania pismem z dnia 2 stycznia 2014 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sądowi pierwszej instancji nie można też skutecznie zarzucić, że nie dostrzegł naruszenia art. 10 § 1 kpa jako przesłanki do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Otóż, jak wynika z akt sprawy, do skierowanego do spółki pisma z dnia 7 kwietnia 2014 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego załączył uwierzytelnioną kopię protokołu z kontroli drogowej, ponadto zawiadomił spółkę o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W piśmie tym - jak już wskazano - powołując się na art. 10 § 1 kpa, organ pouczył stronę nie tylko o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, ale także o prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Jednocześnie wezwano spółkę do złożenia w terminie 7 dni od otrzymania pisma wszechstronnych i popartych dowodami wyjaśnień dotyczących stwierdzonych w czasie kontroli naruszeń. Poinformowano skarżącą spółkę, że niezastosowanie się do tego wezwania spowoduje rozpatrzenie sprawy w oparciu o znajdujący się w sprawie materiał dowodowy, co miało miejsce, gdyż poza znajdującymi się w aktach sprawy dowodami organ nie oparł się na żadnych innych dowodach.

Poza sporem, pomimo pouczenia skarżącej spółki o przysługujących jej uprawnieniach procesowych, nie wykazała ona jakiejkolwiek aktywności w toku postępowania, a w szczególności nie ustosunkowała się do naruszeń stwierdzonych w trakcie kontroli drogowej. Z tych względów organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, zasadnie oparły rozstrzygnięcia na zebranym w sprawie materiale dowodowym, a w szczególności na treści protokołu z kontroli drogowej.

Z powyższych względów nie jest zasadny zarzut skarżącej o braku uczestnictwa bez własnej winy w postępowaniu administracyjnym. Tym samym w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

W tym stanie sprawy skarga kasacyjna, jako nie oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu (art. 184 ppsa).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).