Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 686/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 16 § 1, art. 156 § 1, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lutego 2022 r. sprawy ze skargi U. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 156 § 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu wniosku U.D., odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., nr [...], znak: [...].

W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniosło, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...] r. nr [...], znak: [...] umorzył z urzędu postępowanie (wszczęte także z urzędu) w sprawie uchylenia w trybie art. 154 k.p.a. decyzji własnej z [...] r. nr [...] o odmowie wydania U.D. zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej – ul. A., o powierzchni 22,32 m2, w okresie od 1 grudnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. w celu umieszczenia w nim całorocznego obiektu handlowego – kiosku. Decyzja ta została doręczona skarżącej 13 stycznia 2017 r. i wobec niezłożenia przez nią odwołania stała się ostateczna 28 stycznia 2017 r.

26 marca 2021 r. wpłynął wniosek skarżącej z 23 marca 2021 r. o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji z [...] r. Według skarżącej decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Organ pozostawał w bezczynności i przewlekłości. Rażąco naruszył art. 105 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Wszczęcie postępowania administracyjnego gdy nie istniała decyzja jest błędem, którego nie wolno usunąć w trybie art. 105 k.p.a. Organ winien wydać decyzję "o odmowie postępowania w trybie art. 154 k.p.a." i uzasadnić ją w sposób przewidziany art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno spełniać przesłanki uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja z [...] r. nie jest dotknięta żadną z kwalifikowanych wad prawnych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Nieistnienie w obrocie prawnym decyzji administracyjnej, co do której wskutek błędu organu administracji publicznej wszczęto postępowanie w ramach jednego z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, jakim jest uregulowany w art. 154 i art. 155 k.p.a. tryb uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, stanowi przyczynę bezprzedmiotowości postępowania. Powodem wydania [...] r. decyzji było stwierdzenie przez Prezydenta Miasta Ł. już w toku postępowania, że decyzja z [...] r., nr [...] będąca przedmiotem postępowania została wcześniej uchylona na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 września 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 674/15. Decyzja z [...] r. nie tylko nie została wydana z rażącym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a., ale zawiera rozstrzygnięcie w pełni zgodne z tym przepisem prawa, skoro dalsze prowadzenie wadliwie wszczętego postępowania w sprawie uchylenia decyzji uprzednio wyeliminowanej z obrotu prawnego było pozbawione podstaw faktycznych i prawnych, czyli bezprzedmiotowe. Chociaż uzasadnienie decyzji z [...] r. jest zwięzłe, to zawiera najważniejszą informację, a mianowicie wskazanie przyczyny bezprzedmiotowości umorzonego postępowania. W sytuacji gdy okoliczność ta świadczyła o oczywistej bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego w trybie art. 154 k.p.a., nie było potrzeby wskazywania jej za pomocą bardziej rozbudowanej argumentacji. Zarzut dotyczący bezczynności lub przewlekłości postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie może być rozpoznany w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Właściwy w tym zakresie jest bowiem odrębny tryb ponaglenia (art. 37 k.p.a.), z którego skarżąca mogła skorzystać w odpowiednim czasie.

W skardze na powyższą decyzję U.D. wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów sądowych.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 154 § 1 "ustawy z dnia 30.08.2020 r. p.p.s.a." poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] r.; Organ drugiej instancji nienależycie przeprowadził postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie, dlatego też nie zostały spełnione warunki dla takiego rozstrzygnięcia. Zachodziły natomiast przesłanki do wyeliminowania go z obrotu prawnego;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego i wystarczającego przeprowadzenia postępowania dowodowego w niniejszej sprawie oraz "niesprawdzenie treści" wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uchylił decyzję obejmującą odmowę zajęcia pasa drogowego w innym okresie;

3. naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji zawierającej zbyt ogólne, niejasne i nie dające się zweryfikować uzasadnienie nie odpowiadające zarzutom skarżącej, a także niezgodne z treścią przywołanego we wniosku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. oraz o wstrzymanie wykonania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 30 września 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 674/15, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. odmawiającą zajęcia pasa drogowego w okresie od 1 grudnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że należy wyjaśnić sprawę podstawy prawnej zajęcia pasa drogowego, co pomimo składanych przez skarżącą dokumentów, się nie stało. Prezydent Miasta Ł. ponownie naruszył zasady postępowania administracyjnego, które miały wpływ na stosowanie przepisów prawa materialnego. Decyzja objęta wnioskiem dotyczyła odmowy zajęcia pasa drogowego dla umieszczenia obiektu handlowego w terminie od 1 grudnia 2014 r. do 15 grudnia 2014 r. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał skargę na decyzję odmowną za okres od 1 grudnia 2014 r. do 28 lutego 2015 r. Wobec tego, zdaniem skarżącej, niemożliwe jest zgodne z prawem wykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdy organ nie wydał prawidłowo decyzji dotyczącej zakreślonego w nim "czasokresu". Organ administracji nie wykonał w sposób należyty wyroku o sygn. akt III SA/Łd 674/15, bowiem sąd wyrokiem tym uchylił decyzję ostateczną i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. W następstwie powołanego wyroku, którego wykonania się domagała, nie została wydana jedna decyzja Prezydenta Miasta Ł. Wydano za okres przez sąd badany dwie sprzeczne ze sobą decyzje.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, dalej: "ustawa o COVID-19"). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 13 grudnia 2021 r. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że w piśmie z 5 stycznia 2022 r. skarżąca oświadczyła, że nie ma technicznych możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej i wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zaś organ administracji, pomimo wezwania, nie potwierdził możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie. Skutkowało to skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym skarżąca i organ administracji zostali zawiadomieni w wykonaniu zarządzenia z 12 stycznia 2022 r.

Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej strony postępowania nie skorzystały.

Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W wypadku niestwierdzenia tego rodzaju naruszeń, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu wszczętym na skutek żądania skarżącej stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., nr [...], znak: [...].

Wskazaną decyzją z [...] r. Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie w sprawie uchylenia decyzji własnej z [...] r., nr [...] o odmowie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] ulicy A. (działka nr 187/1, w obrębie [...]) na wysokości posesji 72 w celu umieszczenia obiektu handlowego o powierzchni 22,32 m2. Jak wynika z uzasadnienia decyzji z [...] r. przyczyną umorzenia postępowania było uchylenie decyzji z [...] r. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 674/15.

We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r., nr [...], znak: [...] skarżąca jako podstawę żądania wskazała art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 154 i art. 105 k.p.a. oraz art. 104 i art. 107 § 3 k.p.a. Według skarżącej decyzja z [...] r. została wydana z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Organ pozostawała z bezczynności i przewlekłości. Rażąco naruszył art. 105 i art. 107 § 3 k.p.a. Wszczęcie postępowania, gdy nie istniała w obrocie prawnym decyzja było błędem, którego nie wolno usunąć w trybie art. 105 k.p.a. Organ winien wydać "decyzję o odmowie postępowania" w trybie art. 154 k.p.a. i ją uzasadnić w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec tego wyjaśnić należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej i stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 k.p.a.

W postępowaniu tym, mającym charakter samodzielny i odrębny w stosunku do postępowania zwykłego, organ nadzoru nie rozpatruje sprawy tak, jak w postępowaniu zwykłym, ale w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozpatrzenie tego rodzaju sprawy nie może polegać na ponownym przeprowadzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyroki NSA: z 29 lipca 1999 r., IV SA 1381/97; z 8 lipca 1999 r., IV SA 970/97; z 24 czerwca 2021 r., I OSK 2766/20; 15 lipca 2021 r., III OSK 1310/21). Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ orzekający o nieważności nie może zatem rozpatrywać sprawy co do jej istoty (por. wyroki NSA: z 28 grudnia 2000 r., II SA/Gd 542/99; z 6 stycznia 1994 r., SA/Gd 2026/93, OSS 1994, nr 2, poz. 70; z 21 sierpnia 1998 r., IV SA 1684/97; z 6 września 1999 r., IV SA 787/98; z 21 czerwca 1999 r., IV SA 1944/98; z 21 czerwca 1999 r., IV SA 935/96; wyrok SN z 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSNAPiUS 1996, nr 18, poz. 258). Tym bardziej organ nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, w jej całokształcie w zakresie różnych wątków z nią związanych (por. wyroki NSA: z 17 kwietnia 2013 r., I GSK 123/12; z 16 maja 2104 r., II OSK 2992/12), czego wydaje się oczekiwać skarżąca. Co więcej, skarżąca brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] r., której stwierdzenia nieważności obecnie się domaga. We wniosku o stwierdzenie nieważności skarżąca przyznała, że decyzję z [...] r. doręczono jej 13 stycznia 2017 r. Skarżąca miała zatem możliwość jej zaskarżenia w postępowaniu zwykłym, lecz z możliwości tej nie skorzystała.

W związku z tym, że skarżąca podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji upatruje w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa, wskazać należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu tego przepisu decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r., II OSK 2928/14). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., III OSK 1310/21). Przy rażącym naruszeniu prawa nie chodzi o każde wadliwie zastosowanie prawa, ale o jego naruszenie w stopniu najwyższym z możliwych, którego ciężar gatunkowy jest tak szczególnie duży, że wyklucza możliwość dalszego funkcjonowania decyzji w porządku prawnym. Wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to przede wszystkim wady o charakterze materialnoprawnym. Wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego z reguły mogą być usuwane jedynie w drodze kontroli instancyjnej, a nie w trybie nadzwyczajnym w ramach przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ocena materiału dowodowego, oparta na zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie stanowi bowiem naruszenia prawa, które można zaliczyć do kwalifikowanego. Zauważyć jednak trzeba, że w orzecznictwie wskazuje się, że przyczyną stwierdzenia nieważności może być również wyjątkowo naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, jednak tylko w sytuacji, gdy naruszenie przepisów procesowych ma charakter rażący i pozostaje w związku przyczynowym z ostatecznym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób nie budzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym (por. wyroki NSA: z 20 maja 2016 r., I OSK 2321/15; z 11 marca 2016 r., I OSK 1336/14). Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 15 lipca 2021 r., III OSK 1310/21). Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., stanowiącym podstawę wydania kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy, wywiera natomiast skutek procesowy i kończy sprawę w danej instancji. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu. Jest to rozstrzygnięcie proceduralne, o charakterze formalnym. Podkreślenia wymaga, że art. 105 § 1 k.p.a. dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zatem, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. wyrok NSA z 27 stycznia 1998 r., I SA/Łd 1025/96). Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej (por. np. wyrok NSA z 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990/1, poz. 16). Okoliczności stanowiące podstawę do umorzenia postępowania mogą pojawić się zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Postępowanie musi być uznane za bezprzedmiotowe wskutek ustalenia stanu faktycznego nie podlegającego uregulowaniu przez organ administracji w drodze decyzji (por. wyrok NSA z 29 września 1987 r., IV SA 220/87, ONSA 1987, nr 2, poz. 67). Przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zatem zastosowanie w sytuacji, gdy wszczęte już postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, tj. gdy ogólnie ujmując, przestał istnieć przedmiot postępowania – gdy w toku postępowania wystąpiła przeszkoda do rozpatrzenia sprawy mająca charakter trwały i nieusuwalny lub gdy nie istniał jego przedmiot.

W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka miała miejsce, bowiem Prezydent Miasta Ł. wszczął postępowanie w sprawie uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji własnej z [...] r., nr [...], o czym zawiadomił skarżącą zawiadomieniem z 23 sierpnia 2016 r. W dacie wszczęcia tego postępowania brak było jednak jego przedmiotu, gdyż decyzja z [...] r., nr [...] została już wyeliminowana z obrotu prawnego. Prawomocnym wyrokiem z 30 września 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 674/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił bowiem decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., nr [...]. Postępowanie w sprawie uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji z [...] r., nr [...] było zatem już w momencie jego wszczęcia bezprzedmiotowe. W tej sytuacji organ administracji nie miał podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie uchylenia na podstawie art. 154 k.p.a. tej decyzji i zobowiązany był je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., co też uczynił wydając [...] r. decyzję nr [...]. Organ administracji nie mógł wydać decyzji "o odmowie postępowania", czego domagała się we wniosku o stwierdzenie nieważności skarżąca, skoro postępowanie, pomimo braku jego przedmiotu, zostało już wszczęte. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji, organy orzekające badają stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności.

Wbrew twierdzeniom skarżącej, zasadnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja z [...] r., nr [...], znak: [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności. Organ administracji trafnie też zwrócił uwagę na brak możliwości rozpoznania w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zarzutów dotyczących bezczynności i przewlekłości postępowania i odrębny tryb zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca nie wykazała, że badana w trybie nadzoru ostateczna decyzja dotknięta była wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

is