Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3260/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, 77 par. 1, 107 par. 3, 84 par. 1.
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 256 ust. 1.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2014 r. sprawy ze skargi G.S.A. z siedzibą T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej G.S.A. z siedzibą T. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 3260/13

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej po rozpoznaniu na rozprawie wniosku Z. S.A., T., o unieważnienie patentu na wynalazek "Sposób wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu oraz sposób rozpoczynania niekatalizowanego procesu utleniania cykloheksanu w procesie wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu" o numerze [...] udzielonego na rzecz K. N.V. H., Holandia, na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późniejszymi zmianami, dalej p.w.p.) oraz art. 10, 11 i 26 ust. 1 ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 315 ust. 3 oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej

- oddalił wniosek oraz przyznał K. N.V. H., Holandia od Z.S.A. kwotę 1600 zł. tytułem zwrotów kosztów postępowania.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] września 1999 r. został udzielony na rzecz na rzecz D. N.V. H., Holandia (obecnie K.N,V. H., Holandia, dalej jako: uprawniony) patent na wynalazek "Sposób wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu oraz sposób rozpoczynania niekatalizowanego procesu utleniania cykloheksanu w procesie wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu" o numerze [...], zgłoszony w dniuv[...] września 1999 roku.

Z.S.A. (dalej: wnioskodawca), w dniu [...] września 2003 r. wystąpiły z wnioskiem o unieważnienie tego patentu powołując się na art. 89 ust. 1 oraz art. 255 pkt 1 ustawy z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Urząd Patentowy RP orzekł o unieważnieniu patentu [...].

Na skutek skargi uprawnionego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2006 r. (sygn. akt VISA/WA 867/06) uchylił zaskarżoną decyzję.

Na skutek skargi kasacyjnej Z.S.A. Naczelny Sąd Administracyjny Wyrokiem z dnia 5 lipca 2007 r. (sygn. akt II GSK 92/07) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wnioskodawca jako konkurent uprawnionego z patentu, zainteresowany przemysłowym stosowaniem wynalazku, o którym sądzi, że nie powinien zostać opatentowany z uwagi na to, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania, posiada interes prawny w rozumieniu 28 k.p.a. uprawniający go do wszczęcia postępowania w przedmiocie unieważnienia patentu.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił też, że istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy w żadnym razie nie przesądza ostatecznego wyniku postępowania w sprawie unieważnienia patentu.

Wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r. (sygn. akt VISA/Wa 1404/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2006 r.

Wyrok ten nie był przedmiotem zaskarżenia.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie wskazał m in., że istota sprawy sprowadza się rozstrzygnięcia zagadnienia, czy opatentowany wynalazek spełnia kryterium braku nowości i nieoczywistości rozwiązania w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony.

Sąd wskazywał, że w sprawie zostały przedłożone opinie znawców w danej dziedzinie przez obie strony sporu. Skarżący złożył opinie dwóch wybitnych naukowców Prof. B. I. M. oraz Prof. I. D. Z kolei wnioskodawca przedstawił ekspertyzy wybitnych polskich specjalistów Prof. dr hab. inż. R. P. i mgr inż. A. K.

W ocenie Sądu Urząd Patentowy w swych rozważaniach oparł się na opinii złożonej przez wnioskodawcę postępowania nie argumentując dlaczego nie przychyla się do opinii uprawnionego.

W ocenie Sądu w razie złożenia dwóch przeciwstawnych opinii Urząd Patentowy winien w równym stopniu odnieść się do obu z nich i unieważniając patent na wynalazek nie może zasadniczo poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Przekonanie to poparte jest co prawda dokumentem prywatnym w postaci opinii jednak jest i opinia przeciwstawiona sprzeczna z poglądem Urzędu i opinią uczestników.

Wojewódzki Sad Administracyjny wskazał, że Urząd Patentowy powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów na poparcie swego stanowiska. Niewątpliwie w takiej sprawie konieczne jest wyznaczenie rozprawy. Ponadto może wchodzić też w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości, uzasadniało zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd wskazał też, że biegły winien również zająć stanowisko co do publikacji Bieriezina et al "Okislenia ciklogieksana" Moskwa 1962 r., gdyż stanowisko Urzędu co do tej publikacji jest sprzeczne. Raz Urząd w decyzji [...] listopada 1998 r. uznał, że nie przeczy on ani nowości ani oczywistość spornego wynalazku natomiast w decyzji [...] stycznia 2006 r. uznał, że publikacja ta przeczy nowości. Oba powyższe twierdzenia są wewnętrznie sprzeczne.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Urząd Patentowy RP oddalił wniosek Z.S A. o unieważnienie patentu na wynalazek "Sposób wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu oraz sposób rozpoczynania niekatalizowanego procesu utleniania cykloheksanu w procesie wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu" o numerze [...].

W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy RP wskazał, że jako podstawę wniosku o unieważnienie patentu wnioskodawca podał wymieniony w art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości brak nowości i nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w świetle znanego wcześniej stanu techniki.

Wnioskodawca stwierdził, że patent został udzielony na rzeczy oczywiste i znane specjalistom posiadającym podstawową wiedzę o procesie utleniania cykloheksanu. Zastrzeżenia: 1, 4, 5-7, 8, 10, 15 nie spełniają warunku nowości rozwiązania. Jako przeciwstawienia w tym zakresie wskazano dokumenty: [...],[...],[...]oraz publikację "Proizwodstwo cikłogeksanona i adipinowoj kisłoby okisleniem cikłogeksana" (Wydawnictwo "Chimija", Moskwa, 1967 r.). Zdaniem wnioskodawcy zastrzeżenia 9, 11- 14, 16-17 nie spełniają warunku nieoczywistości, o czym świadczą ww. publikacje oraz specyfika reakcji utleniania cykloheksanu.

Wnioskodawca, w celu poparcia swego stanowiska dotyczącego braku nieoczywistości i nowości, do wniosku o unieważnienie patentu dołączył również uwagi J. W. i S. O., uwagi A. K. oraz stanowiska M. Z., K. B. i S. C. Wymienione uwagi i stanowiska odnosiły się do zgłoszenia patentowego [...], dotyczącego spornego wynalazku.

W toku postępowania przedłożone zostały ekspertyzy prywatne znawców w danej dziedzinie przez obie strony sporu.

Uprawniony złożył ekspertyzę prof. B. I. oraz prof. A. D.

Wnioskodawca przedłożył ekspertyzy prof. dr hab. inż. R. P. i mgr inż. A.K.

W toku ponownego rozpoznania sprawy wnioskodawca w uzupełnieniu wniosku wskazał brak dostatecznego ujawnienia wynalazku, jak również brak jego stosowalności. Jako stan techniki podważający nowość i nieoczywistość spornego rozwiązania Wnioskodawca powołał fragmenty książek: Petera Wisemana "Zarys przemysłowej chemii organicznej" WN-T Warszawa 1977, s.94-99 i 105-108 oraz B. Bretsznajdera "Podstawy ogólne technologii chemicznej" WN-T Warszawa 1973, s.281-283 oraz opisy patentowe [...],[...].

Urząd Patentowy RP ponownie rozpatrując sprawę uznał, że wnioskodawca wykazał posiadanie interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego patentu, bowiem strony sporu są konkurentami na rynku, zaś wnioskodawca jest zainteresowany przemysłowym stosowaniem wynalazku wg spornego patentu, dlatego ma prawo żądać ustalenia czy sporny patent został udzielony z zachowaniem ustawowych warunków wymaganych do udzielenia ochrony.

Organ powołał się przy tym na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 13 marca 2008 r. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2007 r.

Organ stanął na stanowisku, że podstawę unieważnienia patentu mogą stanowić wyłącznie ustawowe warunki wymagane do udzielenia ochrony do których należą art. 10,11 i 26 ust. 1 ustawy o wynalazczości.

Organ powołał też art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazując, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Powołując art. 84 § 1 k.p.a. Urząd Patentowy RP wskazał, że w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, należy rozumieć w ten sposób, że dowód z opinii biegłego można dopuścić, jeżeli istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wybiegających poza zwykłą rutynową działalność organu. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodziła potrzeba skorzystania z opinii biegłego. Mając na względzie zawiłość sprawy Kolegium rozpoznało sprawę w składzie rozszerzonym (na podstawie art. 279 ust.2 pwp), w którym wzięło udział kilku specjalistów w analizowanej branży, co w ocenie organu realizuje wytyczne Sądu, który zwrócił uwagę, iż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych.

Urząd Patentowy RP stwierdził, że dysponuje ekspertami dysponującymi wiedzą specjalistyczną dlatego nie zachodziła potrzeba skorzystania z opinii biegłego.

Organ powoływał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie.

Urząd Patentowy RP stanął na stanowisku, że zarzuty braku nowości i nieoczywistości są bezzasadne.

W szczególności organ wskazał, że nie podważa nowości i nieoczywistości spornego rozwiązania publikacja Berezina et. al.. "Okislenia ciklogieksana" Moskwa 1962 r. Opisano tu dwa eksperymenty utleniania cykloheksanu ze zwiększoną szybkością reakcji, w których do mieszaniny reakcyjnej dodawano cykloheksanon w dwóch różnych stężeniach (4,6% wagowych i 12,5% wagowych). Oba te eksperymenty prowadzono w stalowym reaktorze reakcyjnym. Na str. 91 tej publikacji wyjaśniono, że reakcje te są katalizowane przez stalowe ścianki reaktora. Zatem te eksperymenty nie dotyczą niekatalizowanego utleniania cykloheksanu, lecz są reakcjami katalitycznymi, dlatego nie mogą być uznane za odnośny stan techniki dla oceny nowości i nieoczywistości wynalazku chronionego spornym patentem [...]. Ponadto, ilości cykloheksanu dodawanego w omawianym w powyższej publikacji eksperymentach (4,6% wagowych i 12,5% wagowych) są inne, znacznie wyższe niż zastrzegane w patencie [...]. Dlatego publikacja Berezina nie sugeruje, że dodanie do cykloheksanu produktów zawierających tlen w ilości 0,1-3% wagowych przyspiesza reakcję utleniania cykloheksanu, ani tego, że głównym produktem takiego utleniania będzie wodoronadtlenek cykloheksylu.

Urząd Patentowy RP podnosił, że w uwagach zgłoszonych do zgłoszenia [...], będącego zgłoszeniem spornego [...] ( [...], t. I, k. 21), A. K. uznał, że zgłoszenie to polega na połączeniu dwóch rzeczy od dawna znanych i opisanych w literaturze: utleniania cykloheksanu bez użycia katalizatora oraz obecności w surowcu wchodzącym do reaktora związków chemicznych, które są produktami reakcji i muszą znajdować się w zawracanym, nieprzereagowanym cykloheksanie. W powyższych uwagach powołano następujące dokumenty: opis patentowy [...], publikację "Proizwodstwo cikłogeksanona i adipinowoj kisłoby okisleniem cikłogeksana" (Wydawnictwo "Chimija", Moskwa, 1967r.), opisy patentowe [...],[...],[...],[...]. Zdaniem organu opis patentowy [...] dotyczy sposobu utleniania węglowodorów w celu otrzymania wodoronadtlenków. W opisie [...] przedstawiono sposób utleniania cykloheksanu w temperaturze 120°C (a więc niższej od zakresu ochrony spornego patentu), natomiast ciągłe utlenianie zachodzi w obecności 1,1-1,3% wodoronadtlenku cykloheksylu, powstałego podczas utleniania, nie podano ilości wodoronadtlenku cykloheksylu dodanej przed rozpoczęciem procesu utleniania oraz wpływu tej ilości na skład mieszaniny poreakcyjnej. Opis patentowy [...] dotyczy procesu schładzania gazów poreakcyjnych z procesów utleniania związków organicznych w fazie ciekłej gazami zawierającymi tlen. Opis ten przedstawia przepuszczanie uzyskanych w procesie utleniania gazów poreakcyjnych przez skruber, do którego górnej części wtłaczana jest ciecz poddawana utlenianiu i która wraz ze skroplinami z par zawartych w gazach odlotowych zawracana jest do reaktora utleniania z dolnej części skrubera. Opis [...] nie podaje zawartości produktów zawierających tlen w cykloheksanie podczas rozpoczynania procesu utleniania, ani też nie podaje składu mieszaniny poreakcyjnej, którą otrzymuje się sposobem chronionym spornym patentem, dlatego Urząd Patentowy RP uznał, że ww. publikacje nie stanowią dokumentów podważających nowość i nieoczywistość spornego patentu. Pozostałe publikacje wymienione w uwagach A.K. pokrywają się w ocenie organu z dokumentami wymienionymi we wniosku o unieważnienie patentu [...].

Urząd Patentowy RP wskazał, że W opinii S. C. ( [...], t. I k. 22) nie można utleniać cykloheksanu tak, aby nie były obecne w środowisku reakcji produkty utleniania. Zgodnie z ww. opinią proces utleniania cykloheksanu przemysłowo prowadzi się wyłącznie w sposób ciągły w szeregu stopni reakcji, z których każdy zasilany jest powietrzem, zaś produkt utleniania przechodzi ze stopnia do stopnia - jako potwierdzenie tego stanowiska powołano opis patentowy [...]. Ponadto w ocenie Urzędu Patentowego RP stanowisko w ww. opinii nie zostało poparte stanem techniki dokumentujących, że zawartość produktów zawierających tlen wynika z istoty procesu, a nie ze świadomego działania będącego wynikiem stosowania sposobu ujawnionego w zgłoszeniu spornego wynalazku.

Organ podnosił, że według przeciwstawienia autorstwa M. Z. i K. B. ( [...], t. I k. 25) w zgłoszeniu [...] opisano powszechnie znane fakty, a mianowicie to, że podczas utleniania cykloheksanu powstaje wodoronadtlenek cykloheksylu i, że produkty utleniania zawarte w cykloheksanie kierowanym do układu reakcyjnego przyspieszają przebieg reakcji utleniania cykloheksanu. Jako dokumenty potwierdzające fakt, że opary z reaktora utleniania cykloheksanu wykraplane są w skruberze i wykroplone związki wraz z cykloheksanem obiegowym i świeżym zawraca się do reaktora utleniania, powołano opisy patentowe [...] i [...]. Zdaniem organu ww. opisy patentowe nie odnoszą się do rozwiązania chronionego spornym patentem. Nie podano w nich składu mieszaniny poreakcyjnej jak również wpływu na nią ilości związków zawierających tlen dodawanych do cykloheksanu.

Urząd Patentowy RP wskazał też, że w uwagach złożonych do zgłoszenia [...], będącego zgłoszeniem spornego patentu [...], J. W. i S. O. uznali, że sporne rozwiązanie nie jest nowe i jest oczywiste. Zdaniem autorów znany jest proces utlenianie cykloheksanu w obecności innych związków organicznych nie zawierających metali, ale łatwo tworzących rodniki (nadtlenki, wodorotlenki, nadkwasy, hydroksykwasy, alkohole, ketony i inne związki zawierające tlen). Jako dokumenty potwierdzające tę tezę wskazano opisy, patentowe [...],[...],[...],[...],[...]. W opinii Urzędu Patentowego RP opisy patentowe [...],[...] i [...] dotyczą katalitycznego utleniania cykloheksanu prowadzącego do otrzymania cykloheksanolu, cykloheksanolu lub kwasu adypinowego, zatem nie odnoszą się do przedmiotu chronionego spornym wynalazkiem. W opisie patentowym [...] również nie uwzględniono wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu, ponieważ przedmiotem patentu [...] jest wytwarzanie fenolu z benzenu. Natomiast opis [...] przedstawia sposób wytwarzania cyklicznych alkoholi i ketonów (cykloheksanolu i cykloheksanonu), nie ujawnia wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu, a ilość użytego kwasu jest mniejsza niż ilość związków zawierających tlen w spornym patencie. Wobec powyższego organ uznał|, że ww. opisy nie stanowią podstawy do uznania zarzutu braku nowości i braku nieoczywistości spornego rozwiązania. Tym samym Urząd Patentowy RP przychylił się do opinii prof. D. ( [...], t. I k. 74), mówiącej o tym, że dokumenty powołane w ekspertyzach nie wspominają ani nie sugerują jako celu wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu, ponieważ pożądanymi produktami są cykloheksanol i cykloheksanon.

Urząd Patentowy RP wskazał, że we wniosku o unieważnienie patentu z dnia [...]09.2003 r. Wnioskodawca powołał opisy patentowe [...],[...],[...] oraz publikację "Proizwodstwo cikłogeksanona i adipinowoj kisłoby okisleniem cikłogeksana" (Wydawnictwo "Chimija", Moskwa, 1967 r.). Opis patentowy [...] dotyczy utleniania cykloheksanu w fazie ciekłej w obecności katalizatora (naftenianu kobaltu). Produktami otrzymanymi w tym procesie są cykloheksanon i cykloheksanol. Zatem patent [...] nie stanowi dowodu na brak nowości i nieoczywistości spornego patentu [...]. Również opis patentowy [...] nie sugeruje rozwiązania chronionego spornym patentem. Opis [...] dotyczy reaktora do selektywnego utleniania związków organicznych i nie zawiera informacji na temat otrzymywania wodoronadtlenku cykloheksylu. Zgodnie z opisem [...] w przypadku utleniania cykloheksanu najcenniejszymi produktami są cykloheksanol i cykloheksanon. Zatem w opisie patentowym [...] nie wskazano sposobu otrzymywania wodoronadtlenku cykloheksylu, będącego przedmiotem spornego patentu.

Urząd Patentowy RP podniósł, że dokumentem przedstawionym we wniosku o unieważnienie patentu [...] jest publikacja "Proizwodstwo cikłogeksanona i adipinowoj kisłoby okisleniem cikłogeksana" (Wydawnictwo "Chimija", Moskwa, 1967 r.), w której stwierdza się, że w celu zainicjowania reakcji utleniania cykloheksanu do wchodzącego do reakcji cykloheksanu dodaje się cykloheksanon. Jednakże zdaniem Urzędu Patentowego RP publikacja ta nie sugeruje rozwiązania według spornego patentu, ponieważ dotyczy procesu katalitycznego utleniania cykloheksanu. W ww. publikacji na str.81 w. 14 znajduje się informacja: "Proces utleniania cykloheksanu dokonywany jest w reakcji prostej pod ciśnieniem 18-20at., przy temperaturze 135-140°C w obecności katalizatora - stearynianu lub naftenianu kobaltu". Ponadto publikacja ta nie zawiera żadnych wskazówek, dotyczących procesu wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu w wyniku utleniania cykloheksanu.

Organ podniósł, że w piśmie procesowym z dnia [...]09.2010r. (Sp. [...], t. III k. 98) Wnioskodawca powołał opisy patentowe [...] i [...]. Według opisu [...] katalityczne utlenianie cykloheksanu prowadzi się w obecności soli żelaza, a w przykładzie wykonania uzyskano mieszaninę zawierającą 0,7% wag. cykloheksanolu, 0,9% wagowych cykloheksanolu oraz 3,3% wagowych wodoronadtlenku cykloheksylu. Zdaniem Urzędu Patentowego RP opis ten nie zawiera informacji skłaniających do uzyskania rozwiązania według spornego patentu, ponieważ w opisie [...] użyto innych środków technicznych do uzyskania tej mieszaniny - jako katalizatora użyto roztworu naftenianu żelaza. Natomiast opis [...] dotyczy sposobu otrzymywania mieszaniny cykloheksanolu i cykloheksanonu. Sposób według opisu [...] polega na tym, że cykloheksan utlenia się gazami zawierającymi tlen w fazie ciekłej w nieobecności rozpuszczonych w nim katalizatorów, bądź też w obecności tak małych ilości katalizatorów, że surowy produkt reakcji zawiera znaczące ilości nadtlenków, a następnie surowy produkt reakcji przepuszcza się w warunkach identycznych bądź bliskich warunkom reakcji przez warstwę katalizatora składających się z tlenków wanadu osadzonych na żelu SiO2. W przykładzie wykonania w opisie patentowym [...], surowy produkt otrzymany w nieobecności katalizatorów zawierał: 2,27% wag. cykloheksanolu i 1,16% wag. cykloheksanonu oraz 1% wag. nadtlenków w przeliczeniu na wodoronadtlenek cykloheksylu. Zdaniem organu powyższe wartości otrzymanych produktów wskazują na niską selektywność tego procesu względem wodoronadtlenku cykloheksylu, czyli celem patentu [...] nie było otrzymanie wodoronadtlenku cykloheksylu, jak również nie sugerowano w nim dodawania do cykloheksanu 0,1-3% wag. produktów zawierających tlen, aby zwiększyć ilość wodoronadtlenku cykloheksylu w otrzymanej mieszaninie.

Następnie Urząd Patentowy RP wywodził, że zdaniem Wnioskodawcy zarzut braku nowości i nieoczywistości spornego rozwiązania potwierdza ekspertyza prof. P. i A. K. wraz z zawartymi w niej patentami: [...],[...], a także publikacjami rosyjskimi: "Proizwodstwo cikłogeksanona i adipinowoj kisłoby okisleniem cikłogeksana" (Wydawnictwo "Chimija", Moskwa, 1967 r.), Berezin, Denisów, Emanuel "Okislenie cikłogieksana" Moskwa 1962r., M. Spielman, AIChE J., 1964, 7, 496, Praca zbiorowa "Połuprodukty dla sinteza poliamidow", Moskwa 1963r. Zdaniem autorów ekspertyzy dodawanie do utlenianego cykloheksanu produktów zawierających tlen nie jest rozwiązaniem nowym i nieoczywistym. Zacytowano publikację "Proizwodstwo cikłogeksanona i adipinowoj kisłoby okisleniem cikłogeksana" (Wydawnictwo "Chimija", Moskwa, 1967 r.). Zdaniem autorów ekspertyzy, fakt, że w cytowanej publikacji mowa jest o obecności katalizatora, zaś patent [...] zastrzega sposób niekatalizowanego procesu, nie może przesądzać o nowości sposobu według spornego patentu. Ponadto, zdaniem autorów ekspertyzy, skoro zaletą katalizowanego utleniania jest to, że reakcję utleniania można łatwo prowadzić, natomiast sposób niekatalityczny ma tę wadę, że bardzo trudno jest rozpocząć reakcję utleniania oraz dla uzyskania dającej się zaakceptować konwersji potrzebny jest dłuższy czas reakcji i/lub wyższa temperatura, to jest rzeczą całkowicie oczywistą, że jeśli korzystne (wg ww. publikacji "Proizwodstwo cikłogeksanona i adipinowoj kisłoby okisleniem cikłogeksana") jest dodawanie produktu zawierającego tlen w procesie katalitycznym, to tym bardziej korzystne będzie dodawanie go w procesie niekatalitycznym, w którym inicjowanie reakcji jest z natury rzeczy bardziej wskazane czy nawet potrzebne. Jednocześnie zdaniem autorów ekspertyzy rozpoczynanie reakcji utleniania może mieć miejsce wyłącznie w cykloheksanie zawierającym pewne ilości cykloheksanolu i cykloheksanonu. Inna sytuacja jest niemożliwa, zaś zawartości cykloheksanolu i cykloheksanonu nie można kształtować dowolnie. Potwierdzeniem tej tezy, zdaniem autorów ekspertyzy, jest np. patent [...], w którym, w przykładzie wykonania zastosowano cykloheksan zawierający łącznie 0,2% wag. cykloheksanolu i cykloheksanonu. Urząd Patentowy RP nie podzielił zdania autorów ekspertyzy. W ocenie organu przedstawienie stanu techniki, w którym uwzględniono dodawanie do utlenianego cykloheksanu związków zawierających tlen w procesie katalitycznym, nie świadczy o oczywistości ich dodawania w procesie niekatalitycznym. Odnosząc się do opisu patentowego [...], w którym cykloheksan utlenia się gazami zawierającymi tlen w fazie ciekłej w nieobecności rozpuszczonych w nim katalizatorów, bądź też w obecności tak małych ilości katalizatorów, że surowy produkt reakcji zawiera znaczące ilości nadtlenków, można zauważyć, że w sposobie realizacji tego wynalazku nie otrzymano głównie wodoronadtlenku cykloheksyłu w stosunku do cykloheksanolu i cykloheksanonu (jak w spornym patencie). W opisie [...] nie dodawano również do utlenianego cykloheksanu produktów zawierających tlen, a inne proporcje otrzymanej w wyniku utleniania mieszaniny świadczą o braku produktów zawierających tlen w cykloheksanie utlenianym według patentu [...]. Przykład wykonania w opisie patentowym [...] dowodzi także, że wbrew twierdzeniu Wnioskodawcy, rozpoczynanie reakcji utleniania może mieć miejsce nie tylko wyłącznie w cykloheksanie zawierającym pewne ilości cykloheksanolu i cykloheksanonu. Wobec powyższego Urząd Patentowy RP nie podzielił stanowiska zawartego ww. ekspertyzach co do braku nowości i nieoczywistości spornego rozwiązania.

Urząd Patentowy RP wskazał też, że jako stan techniki podważający nowość i nieoczywistość spornego rozwiązania Wnioskodawca powołał również fragmenty książek: Petera Wisemana "Zarys przemysłowej chemii organicznej" WN-T Warszawa 1977, s.94-99 i 105-108 oraz B. Bretsznajdera "Podstawy ogólne technologii chemicznej" WN-T Warszawa 1973, s.281-283. Zdaniem Wnioskodawcy utlenianie cykloheksanu jest wieloetapowym, silnie egzotermicznym procesem, w którym przebiega szereg następczych reakcji (produkt jednej reakcji jest surowcem dla kolejnej reakcji). Jednocześnie zachodzi szereg reakcji ubocznych utleniania i przekształcania produktów utleniania, w rezultacie czego mieszanina poreakcyjna, oprócz pożądanych produktów, zawiera różne ilości produktów utleniania takich jak: alkohole, aldehydy, ketony, kwasy, hydroksykwasy, ketokwasy, estry oraz wodę. Wszystkie przebiegające reakcje są nieodwracalne, i o składzie mieszaniny poreakcyjnej decyduje kinetyka poszczególnych reakcji. Podstawowym problemem w procesie utleniania cykloheksanu do mieszaniny cykloheksanolu i cykloheksanonu jest fakt, że "produkty utworzone w pierwszym etapie utleniania cykloheksanu ulegają znacznie łatwiej utlenieniu aniżeli substancja wyjściowa" (s. 105). Konsekwencją tego jest obniżanie selektywności procesu i konieczność prowadzenia procesu przy stosunkowo niskich stopniach przemiany. Sumaryczna wydajność procesu jest iloczynem selektywności i stopnia przemiany i ze względu na fakt, iż są to wielkości zmieniające się przeciwstawnie, funkcja zależności wydajności od np. stopnia przemiany, zawsze posiada wartość maksymalną (optymalną) i w takich warunkach powinno się prowadzić proces. Zależność tę opisano w

Podstawach ogólnych technologii chemicznej" B. Bretsznajdera. W ocenie Urzędu Patentowego RP w cytowanym przez Wnioskodawcę źródle (Peter Wiseman "Zarys przemysłowej chemii organicznej") omówiono utlenianie cykloheksanu jako reakcję, którą prowadzi się w celu otrzymania mieszanin cykloheksanolu i cykloheksanonu, stanowiących surowiec w procesie produkcji poliamidów. W powołanej publikacji nie wspomniano o możliwości otrzymywania wodoronadtlenku cykloheksylu, jedynie w części dotyczącej utleniania kumenu (str. 99) podano informację, że wodoronadtlenek jest produktem pożądanym stanowiącym niezbędny produkt przejściowy w kumenowym procesie otrzymywania fenolu. Na str. 105, w części dotyczącej utleniania cykloheksanu zaznaczono jednak, że wodory cykloheksanu znacznie trudniej ulegają odrywaniu niż wodory grup aldehydowych w aldehydzie octowym lub trzeciorzędowe atomy wodoru kumenu. Dlatego przy utlenianiu cykloheksanu należy stosować znacznie ostrzejsze warunki reakcji niż w przypadku tamtych substancji. Wskutek tego, (jak również dzięki temu, że produkty utworzone w pierwszym etapie utleniania cykloheksanu ulegają znacznie łatwiej utlenieniu, aniżeli sama substancja wyjściowa) chemia utleniania cykloheksanu jest znacznie bardziej złożona w porównaniu z chemią procesów utleniania kumenu. Na stronie 108 opisano proces katalityczny utleniania cykloheksanu: "Utlenianie prowadzi się za pomocą powietrza .... w obecności nafltenianu kobaltu jako katalizatora. W celu uzyskania dobrej wydajności cykloheksanolu i cykloheksanonu proces prowadzi się przy małym stopniu konwersji (ok. 10%), aby zapobiec dalszemu utlenianiu tych produktów". Dlatego Urząd Patentowy RP uznał, że publikacja ta nie wskazuje procesu chronionego spornym patentem. W publikacji B. Bretsznajdera omówiono zagadnienia kinetyki procesu technologicznego, matematyczne zależności między selektywnością, wydajnością reakcji a stopniem przemiany w procesach chemicznych, nie wskazując jak otrzymać wodoronadtlenek cykloheksylu w reakcji utleniania cykloheksanu.

Urząd Patentowy RP wskazywał, że Wnioskodawca podkreśla, że w żadnym

z dołączonych do opisu zastrzeżeń nie określono pochodzenia "produktów zawierających tlen". Zdaniem Wnioskodawcy tylko w zastrzeżeniu 4 stwierdzono, że "stosuje się produkty zawierające tlen, pochodzące ze strumienia zawracanego do obiegu w procesie utleniania cykloheksanu", natomiast w opisie stwierdzono jedynie, że "proces korzystnie prowadzi się skraplając gazy powstałe podczas utleniania, ewentualnie wraz z mieszaniną gazową powstałą po rozprężeniu mieszaniny reakcyjnej razem tworzą odciek gazowy, i dostarczeniu ich w celu rozpoczęcia niekatalizowanego utleniania cykloheksanu bez żadnej dalszej operacji oczyszczania. Zapewnia to, że pożądana ilość składników C1-C6 jest zawracana w sposób ciągły do obiegu, i w przypadku procesu prowadzonego w sposób ciągły nie ma potrzeby dodawania do procesu liniowych lub cyklicznych produktów zawierających tlen aby zapewnić, że reakcja utleniania przebiega prawidłowo" (s. 6 akapit 5 od góry). Podobnie w przykładach 6 oraz 8 przedstawiono dostarczanie "produktów zawierających tlen" do cykloheksanu poprzez absorpcję par z reaktora za pomocą zimnego cykloheksanu. Zdaniem Wnioskodawcy cykloheksan zawracany do procesu zawsze zawiera związki tlenowe, będące produktami utleniania cykloheksanu, a odpowiadające (według spornego wynalazku) definicji "produktów zawierających tlen". Jako literaturę potwierdzającą tę tezę przytoczono opis [...] oraz opis [...]. W ocenie Urzędu Patentowego RP opis patentowy [...], dotyczący sposobu utleniania cykloheksanu, pomimo, że zawiera informację, iż cykloheksan kierowany do utleniania zawiera 0,2% wag. cykloheksanolu i cykloheksanonu, nie wskazuje na możliwość otrzymania sposobem wg opisu [...] wodoronadtlenku cykloheksylu. Opis ten dotyczy utleniania cykloheksanu, nie wskazuje czy proces ten jest katalityczny, czy też nie, ale produktami tego utleniania mają być cykloheksanol i cykloheksanon i zgodnie z pismem Wnioskodawcy z dnia [...]09.2010r. (Sp. [...], t. III k. 107): "wiedza specjalistów z zakresu utleniania cykloheksanu pozwala w opisanym procesie rozpoznać katalityczny sposób utleniania cykloheksanu". W opisie [...] zamieszczono informację: "Rzeczą zasadniczą w procesie utleniania cykloheksanu jest takie prowadzenie reakcji, aby przebiegała ona z możliwie największą selektywnością w kierunku cykloheksanolu i cykloheksanonu. Cel ten osiąga się różnymi sposobami, między innymi przez prowadzenie procesu przy niskiej konwersji przez zwiększenie ilości stopni reakcyjnych oraz przez obniżenie ciśnienia procesu" (opis [...] kol.2 w.3-10). Zatem opis [...] nie sugeruje, że rozpoczynając reakcję utleniania w cykloheksanie zawierającym 0,1-3% wagowych produktów zawierających tlen o liniowych bądź cyklicznych łańcuchach alkilowych, można otrzymać wodoronadtlenek cykloheksylu. Urząd Patentowy RP przychylił się zatem do opinii prof. B. M. (t.I Sp. [...], k.87), dotyczącej opisu patentowego [...], zgodnie z którą, fakt, że wodoronadtlenek cykloheksylu nie powstaje podczas reakcji zgadza się z głównym celem procesu katalizowanego utleniania, którym jest wytwarzanie cykloheksanolu i cykloheksanonu z dużą selektywnością a wodoronadtlenku cykloheksylu w ilości tak małej jak to możliwe. W ww. opinii zaznaczono również fakt, że opis patentowy [...] (odpowiednik holenderskiego opisu patentowego [...]) odnosi się do katalitycznego utleniania, co zdaniem organu nie daje podstaw do rozpatrywania go jako stanu techniki w przypadku procesu niekatalitycznego.

Urząd Patentowy RP odniósł się też do kolejnego dokumentu przytoczonego przez Wnioskodawcę, to jest opisu patentowego [...]. Podano tu, że zawracanie produktów utleniania do strefy utleniania powoduje znaczne zmniejszenie selektywności netto w przeliczeniu na molową ilość wodoronadtlenku cykloheksylu, cykloheksanolu i cykloheksanonu. Zatem z opisu patentowego [...] wynika, że ilość produktów o 6 atomach węgla, zawierających tlen, wprowadzanych do utleniania, powinna być jak najniższa. Ponadto, w opisie [...] oraz w cytowanym w tym opisie stanie techniki podano, że pożądane jest dodawanie do utlenianego cykloheksanu alkoholu tert-butylowego w dużej ilości, aby przyspieszyć utlenianie. Dlatego też opis [...] nie podaje żadnych informacji, które sugerowałyby, że dodanie do cykloheksanu 0,1-3% wagowych produktów zawierających tlen o liniowych bądź cyklicznych łańcuchach alkilowych wpływa na ilość otrzymanego wodoronadtlenku cykloheksylu.

Organ wskazywał, że Wnioskodawca uważa, że cykloheksan kierowany do reaktora zawsze będzie zawierał "produkty zawierające tlen", pochodzące zarówno ze strumienia gazowego jak i ze strumienia ciekłej mieszaniny poreakcyjnej w ilościach zależnych od warunków prowadzenia procesu utleniania, ale w zasadzie mieszczących się w granicach 1,0±0,5% masowych. Twierdzenie to jest wynikiem wywodu, zgodnie z którym podczas destylacji mieszaniny poreakcyjnej oddestylowuje się przede wszystkim azeotropy cykloheksanu, praktycznie cały cykloheksan wraz z niewielką ilością cykloheksanolu i cykloheksanonu. W sumie oddestylowany zregenerowany cylkoheksan, tzw. cykloheksan obiegowy, musi zawierać praktycznie wszystkie "lżejsze" produkty utleniania oraz niewielkie ilości pożądanych, czyli cykloheksanol i cykloheksanon. Zawartość "produktów zawierających tlen" zależy przede wszystkim od realizowanego stopnia utlenienia i selektywności procesu. Zgodnie z tą tezą wnioskodawca ponownie przywołuje opis patentowy [...], w którym cykloheksan obiegowy zawiera około 0,2% wag. cykloheksanolu i cykloheksanonu. Wnioskodawca twierdzi również, że cykloheksan zawracany do procesu utleniania nie jest w żaden inny sposób oczyszczany, jak sugeruje to opis spornego patentu [...] (opis str. 4; akapit 5). Opis ten jednak przedstawia katalizowany proces utleniania cykloheksanu, więc nie dowodzi, że stan techniki wskazuje na stosowanie cykloheksanu zawierającego "produkty zawierające tlen" w procesie niekatalizowanym, zastrzeganym według spornego patentu. W ocenie Urzędu Patentowego RP sposób katalitycznego utleniania cykloheksanu prowadzący do otrzymania cykloheksanolu i cykloheksanonu oraz prowadzony w cykloheksanie zawierającym około 0,2% wag. cykloheksanolu i cykloheksanonu, nie potwierdza, że ilość ta wpływa na zwiększoną szybkość reakcji w niekatalizowanym wytwarzaniu wodoronadtlenku cykloheksylu. Kataliza ta jest zjawiskiem przyspieszenia szybkości reakcji chemicznej pod wpływem dodania do układu niewielkiej ilości katalizatora, który sam nie ulega trwałym przekształceniom, lecz tylko tworzy z innymi substratami związki lub kompleksy przejściowe. Działanie katalizatora polega na zmianie ścieżki kinetycznej reakcji poprzez obniżenie energii aktywacji reakcji i utworzenia innych, w stosunku do reakcji prowadzonej na sposób niekatalityczny, kompleksów przejściowych. Zatem proces katalityczny i niekatalityczny różnią się stosowanymi środkami technicznymi i dlatego na podstawie przebiegu procesu katalitycznego nie można wnioskować o przebiegu procesu niekatalitycznego. Dlatego, w ocenie organu kolejny przedstawiony przez Wnioskodawcę w piśmie z dnia [...]04.2010 r. dokument, mający świadczyć o oczywistości i braku nowości spornego patentu, czyli opis patentowy [...], nie stanowi dowodu na oczywistość i brak nowości patentu [...], ponieważ opis [...] dotyczy katalizowanego procesu utleniania. Ponadto wskazane przez Wnioskodawcę inicjatory reakcji w opisie patentowym [...] są dodawane w przykładach jednocześnie z katalizatorami, zatem opis ten nie potwierdza zarzutu oczywistości i braku nowości spornego patentu.

Odnosząc się do zarzutu Wnioskodawcy wskazującego na brak stosowalności przedmiotowego wynalazku ze względu na brak jego stosowalności Urząd Patentowy RP wywodził, że zdaniem Wnioskodawcy tytuł wynalazku objętego patentem [...] nie określa rzeczywistego przedmiotu wynalazku. Wg wnioskodawcy rzeczywistym przedmiotem wynalazku jest tworzenie mieszaniny cykloheksanolu i cykloheksanonu. Wodorotlenek cykloheksylu jest nieuniknionym "produktem przejściowym", który jest przerabiany dalej do "produktu końcowego". Zdaniem Wnioskodawcy opis patentowy sugeruje tę tezę poprzez umieszczenie informacji: "Wodoronadtlenek cykloheksylu stosuje się do wytwarzania cykloheksanolu i cykloheksanonu", w VI i VII przykładzie: "Wydajność w przeliczeniu na produkt docelowy (wodoronadtlenek cykloheksylu, cykloheksanol i cykloheksanon) wynosiła ...% wagowych". W ocenie Urzędu Patentowego RP w opisie patentowym umieszczono również mtormację dotyczącą innego wykorzystania wodoronadtlenku cykloheksylu, sugerującą możliwość zastosowania produktu otrzymanego sposobem według spornego patentu "Wodoronadtlenek cykloheksylu, korzystnie w stężeniu wynoszącym 4-50%, można także stosować jako środek utleniający w procesie wytwarzania tlenków alkanów z odpowiednich alkenów". Ponadto zastrzeżenia patentowe określające sposób wytwarzania wodoronadlenku cykloheksylu pod nieobecność katalizatora dotyczą sposobu otrzymywania dokładnie tego produktu, ponieważ zgodnie z opisem [...] rozkład wodoronadtlenku cykloheksylu nie jest przedmiotem wynalazku, gdyż odbywa się., pod wpływem katalizatora - str.8 opisu, akapit 5. Wobec powyższego organ uznał, że tytuł spornego wynalazku został sformułowany w prawidłowy sposób, czyli jednoznacznie określa przedmiot ochrony. Na marginesie organ zauważył, że nieprawidłowy tytuł wynalazku nie stanowi samodzielnej podstawy do unieważnienia patentu.

Urząd Patentowy RP wskazał, że wnioskodawca zarzuca spornemu patentowi błędną ilość oraz nieprawidłowe sformułowanie zastrzeżeń patentowych. Wykreowanie niepotrzebnych (bo powielających się wzajemnie) zastrzeżeń niezależnych powoduje naruszenie zasady jednolitości wynalazku. Organ stwierdził, że redakcja zastrzeżeń spornego patentu [...] spełnia wymóg jednolitości, ponieważ zgłoszenie może obejmować jeden lub więcej wynalazków, jeśli połączenie tych wynalazków opiera się na wspólnych cechach technicznych. Rozwiązanie spełniające warunek jednolitości może zawierać kilka niezależnych zastrzeżeń dotyczących tej samej kategorii lub kilka niezależnych zastrzeżeń dotyczących różnych kategorii. Rozpatrując warunki konieczne do ustalenia czy dane zgłoszenie spełnia warunek jednolitości, należy rozważyć cechy techniczne, jakimi scharakteryzowane są poszczególne kategorie. W rozpatrywanym przypadku cechą wspólną wszystkich zastrzeżeń niezależnych jest rozpoczynanie reakcji utleniania w cykloheksanie zawierającym 0,1 do 3% wagowych produktów zawierających tlen o liniowych łańcuchach alkilowych o 1-6 atomach węgla lub cyklicznych łańcuchach alkilowych o 3-6 atomach węgla. Zatem nie stwierdzono naruszenia zasady jednolitości wynalazku.

Urząd Patentowy RP wskazał, że kolejny zarzut Wnioskodawcy, dotyczący budowy zastrzeżeń, to sformułowanie "nieobecność katalizatora", które stanowi cechę, jakiej wynalazek nie posiada. Zdaniem organu takie sformułowanie w zastrzeżeniu patentowym jest cechą wskazującą na rodzaj procesu, czyli precyzuje utlenianie cykloheksanu jako proces niekatalityczny. Zdaniem Wnioskodawcy, jest rzeczą oczywistą, iż brak katalizatora, który przyspiesza reakcję rozszczepiania wodoronadtlenku cykloheksylu, skutkować będzie zwiększonym stężeniem tegoż w mieszaninie poreakcyjnej. Poza zmianą proporcji zawartości poszczególnych produktów w mieszaninie poreakcyjnej nic więcej w procesie utleniania się nie zmienia - powstają te same produkty według tego samego rodnikowego schematu. Zdaniem Wnioskodawcy tezę tę potwierdza Uprawniony, pisząc w opisie: "Z reguły produkt niekatalizowanego utleniania zawiera wodoronadtlenek cykloheksylu w takiej ilości w % wagowych, że jest ona co najmniej porównywalna z łączną ilością, wyrażoną w % wagowych, cykloheksanolu i cykloheksanonu. Często ilość wodoronadtlenku cykloheksylu obecnego w mieszaninie po reakcji jest dwukrotnie większa od łącznej ilości cykloheksanolu i cykloheksanonu. W przeciwieństwie do tego, katalizowane utlenianie daje mieszaninę zawierającą mniej niż 50% wodoronadtlenku cykloheksylu w stosunku do łącznej zawartości cykloheksanolu i cykloheksanonu, wyrażonej w % wagowych" (str. 3 w. ostatni-str.4 w.6)".

Organ wywodził, że zgodnie z powyższą interpretacją opisu patentowego Wnioskodawca twierdzi, że istota wynalazku sprowadza się do braku katalizatora w procesie utleniania cykloheksanu, co skutkuje automatycznie zwiększeniem ilości wodorotlenku cykloheksylu, ponieważ wg stanu techniki "działanie katalizatorów polega na rozszczepieniu wodoronadtlenków. (...) Mogą one również w niektórych przypadkach uczestniczyć w zapoczątkowaniu reakcji" (Peter Wiseman "Zarys przemysłowej chemii organicznej" WN-T Warszawa 1977, str.98, ostatnie zdanie, str.99 w.3-4.). Według Wnioskodawcy informację tożsamą zamieszcza również Uprawniony w opisie spornego wynalazku: "Aby zapobiec wprowadzaniu do utlenianej mieszaniny metali przejściowych (promujących rozkład wodoronadtlenku cykloheksylu).." (str.7 opisu wers 15-16 od dołu). Analizując opis spornego patentu oraz zawarte w nim przykłady Urząd Patentowy RP stwierdził, że istota spornego wynalazku nie polega na prowadzeniu procesu "pod nieobecność katalizatora", co w oczywisty sposób skutkuje zwiększonym stężeniem wodoronadtlenku cykloheksylu. Zgodnie z opisem spornego patentu [...], poza faktem, że katalizowane utlenianie cykloheksanu (w przeciwieństwie do niekatalizowanego) daje mieszaninę zawierającą mniej niż 50% wodoronadtlenku cykloheksylu w stosunku do łącznej zawartości cykloheksanolu i cykloheksanonu, wyrażonej w % wagowych" (str. 3 w. ostatni- str.4 w.6), podano również inne cechy techniczne porównujące oba procesy. Podczas niekatalizowanego utleniania cykloheksanu otrzymuje się mniej produktów ubocznych. Sposób ten ma jednak tę wadę, że bardzo trudno jest rozpocząć reakcję utleniania i utrzymać jej bieg tak, że dla uzyskania dającej się zaakceptować konwersji potrzebny jest dłuższy czas reakcji i/lub wyższa temperatura, przez co traci się część uzyskanych korzyści, gdyż sprzyja to powstawaniu produktów ubocznych. Problemy te rozwiązano poprzez rozpoczęcie utleniania w cykloheksanie zawierającym 0,1 do 3% wagowych produktów zawierających tlen o liniowych łańcuchach alkilowych o 1-6 atomach węgla lub cyklicznych łańcuchach alkilowych o 3-6 atomach węgla. Organ wskazywał, że analiza przykładów wykonania potwierdza tę tezę - dodanie we wskazanych ilościach produktów zawierających tlen zwiększyło znacznie ilość wodoronadtlenku cykloheksylu w stosunku do przykładu porównawczego I.

Urząd Patentowy RP podnosił, iż Wnioskodawca uważa, że terminy "rozpoczynanie procesu utleniania" oraz "konwersja" powodują niejasności w interpretacji zastrzeżeń patentowych. Organ uznał powyższe sformułowania za powszechnie znane i nie budzące wątpliwości co do ich znaczenia w zastrzeżeniach patentowych. Rozpoczęcie utleniania określono w opisie wynalazku (str.8 w.7-17), natomiast termin "konwersja" został użyty zgodnie z powszechnie znanym znaczeniem - "przekształcenie". Odnosząc się do zarzutu Wnioskodawcy, dotyczącego błędnego określenia produktów zawierających tlen, spowodowanego, użyciem różnych spójników ("lub" oraz "i") w zastrzeżeniach zależnych oraz niezależnych Urząd Patentowy RP stwierdził, że kwestionowane określenia produktów zawierających tlen w zastrzeżeniach zależnych 6 i 12 zostały użyte prawidłowo, ponieważ spójnik "i" w tych zastrzeżeniach odnosi się do długości łańcuchów alkilowych (ilości atomów węgla), natomiast w zastrzeżeniach niezależnych spójnik "lub" odnosi się do rodzaju łańcuchów alkilowych (podziału na liniowe i cykliczne). Zatem nie stwierdzono wskazywanych przez Wnioskodawcę "niedopuszczalnej niejednolitości w zastrzeżeniach zależnych oraz rozszerzenia zakresu ochrony w stosunku do zastrzeżeń niezależnych".

Organ podniósł, że zdaniem Wnioskodawcy przykłady wykonania nie ujawniają dostatecznych danych dla stosowania wynalazku, przez co wynalazek nie spełnia wymogu stosowalności, który polega na możliwości uzyskania w działalności gospodarczej, powtarzalnego skutku technicznego, będącego celem wynalazku. Według Urzędu Patentowego RP przykłady przedstawiają w dostateczny sposób ideę spornego wynalazku. Przykłady, w których sposób realizowany jest metodą okresową (przykłady I-V) w skali laboratoryjnej, przedstawiają proces prowadzony przy różnej zawartości w cykloheksanie: wodorotlenku cykloheksylu, cykloheksanolu i cykloheksanonu jak również składników C4 i C5 (butanol, pentanon, pentanal i pentanol) w porównaniu do zastosowania czystego cykloheksanu - przykład porównawczy I. Przykłady te obrazują wzrost szybkości powstawania wodoronadtlenku cykloheksylu przy zastosowaniu cykloheksanu zawierającego zastrzegane związki zawierające tlen w stosunku do reakcji, w której zastosowano czysty cykloheksan. Analizując ilości powstałych produktów: wodorotlenku cykloheksylu, cykloheksanolu i cykloheksanonu w poszczególnych przykładach Wnioskodawca, w piśmie procesowym z dania [...]04.2010 r. stwierdza, że stosowanie sposobu według wynalazku pogarsza stosunek zawartości wodoronadtlenku cykloheksylu do zawartości sumy cykloheksanonu i cykloheksanolu, ponieważ stosunek wodoronadtlenku cykloheksylu do sumy cykloheksanonu i cykloheksanolu dla przykładów realizowanych metodą okresową wynosi 3,06-5,08, dla przykładów realizowanych metodą ciągłą wynosi 0,93-2,15, natomiast dla przykładu porównawczego wynosi 8,61. Urząd Patentowy RP przykłady obrazują ideę wynalazku, ponieważ dodanie do cykloheksanu zastrzeganych ilości produktów zawierających tlen powoduje znaczny wzrost szybkości reakcji i powstawania pożądanego wodoronadtlenku cykloheksylu. Dla przykładów realizowanych metodą okresową otrzymano średnio 8,6 razy więcej wodorotlenku cykloheksylu w stosunku do przykładu porównawczego.

Ostatecznie organ wskazał też, że pełnomocnik Wnioskodawcy podniósł, iż jest nieuniknione w ciągłym przemysłowym procesie utleniania cykloheksanu rozpoczynanie tego procesu w cykloheksanie zawierającym tlen. W ocenie Urzędu Patentowego RP Wnioskodawca nie przedstawił dowodów świadczących o tym, że rozpoczynając niekatalizowane utlenianie cykloheksanu w cykloheksanie zawierającym 0,1-3% związków zawierających tlen można otrzymać wodorotlenek cykloheksylu według spornego wynalazku. Wszelkie przedstawione dokumenty odnosiły się do procesów katalitycznych utleniania cykloheksanu, które zdaniem -organu nie są materiałami podważającymi nowość i nieoczywistość spornego patentu [...].

Skargę na opisaną decyzję wniosła G.S.A. z siedzibą w T. (dawniej Z.S.A.). Skarżąca żądała uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania.

Zarzuty skargi obejmowały:

1. Rażące naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art.11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a.3 oraz art. 153 p.p.s.a4 , poprzez:

a) Niewłaściwe zastosowanie art. 153 p.p.s.a., tj: pominięcie zaleceń WSA w Warszawie, zawartych w uzasadnieniu wyroku z 13 marca 2008 roku, o Sygn. Akt. VI SA/Wa 1404/07, w szczególności;.

• nie powołanie biegłego specjalisty uznając, że przedmiot wynalazku nie ma charakteru zasadniczo specjalistycznego i nie wybiega poza rutynową działalność organu,

• nie uwzględnienie zalecenia WSA, wskazującego że biegły specjalista winien zająć stanowisko względem publikacji Bieriezina et al pt:"Okisienia ciklogieksana", z uwagi na sprzeczne w tym zakresie stanowiska organu.

b) Zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, skutkujące dowolną a nie ustawowo dopuszczalną, swobodną oceną dowodów, w szczególności poprzez pominiecie lub pobieżną i analizę (i bez zastosowania fundamentalnych zasad chemizmu procesu utleniania o węglowodorów) powołanych przez Wnioskodawcę/Skarżącą dokumentów patentowych oraz publikacji literatury naukowej:

• pominięcie lub zdawkowe potraktowanie dołączonych przez Skarżącą pozycji z literatury akademickiej, tj;

- Pracy zbiorowej pt: "Proizwodstwo cikłogesanona i adipinowej kisłoty okislieniem ciklogieksana, Wyd. Chimija, Moskwa 1967,

- Pracy zbiorowej - "Połuprodukty dla sinteza poliamidów", Moskwa 1963,

- Publikacji Petera Wisemana - "Zarys przemysłowej chemii organicznej", WNT, Warszawa 1977,

- Publikacji B.Bretsznajdera - "Podstawy ogólne technologii chemicznej" - WNT, Warszawa 1973,

- Publikacji Edwarda Grzywy, Jacka Molendy "Technologia Podstawowych Syntez Organicznych Tom 2 -, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1989 s. 274;"),

• pominięcie i tym samym nie przeanalizowanie złożonych przez Skarżącą opisów polskich patentów o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]

• pominięcie i tym samym nie przeanalizowanie normy polskiej [...]pt: "Technologia chemiczna. Nazwy i określenia"

c) Błędy w ustaleniach faktycznych, które miały bezpośredni wpływ na ostateczny charakter oraz poziom merytoryczny skarżonej decyzji uznającej, że wynalazek charakteryzuje się nowością, nieoczywistością oraz przemysłową stosowalnością, w szczególności poprzez;

• błędne uznanie, iż wszelkie przedstawione przez Wnioskodawcę dowody odnosiły się do procesów katalitycznych i nie uwzględnienie opisu procesów bez-katalitycznych dołączonych przez Skarżącą wynalazków: [...]oraz [...], co w konsekwencji doprowadziło do błędnej oceny nieoczywistości wynalazku [...],

• nie przeanalizowanie przedstawionego przez Skarżącą, wykonanego dla przykładu IV bilansu masowego, który wskazywał na znaczne różnice w ilościach produktów wchodzących do układu reaktorów i wychodzących z tego układu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej oceny stosowalności wynalazku [...],

• błędne dokonanie porównania przedmiotu ochrony spornego wynalazku z przeciwstawionymi przez Wnioskodawcę wynalazkami, w szczególności nie przeanalizowanie zakresu ochrony wynikającego z dołączonych opisów patentowych i nie uzasadnienie tego faktu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej oceny nowości i nieoczywistości wynalazku [...],

• zastosowanie przeciwnych sposobów interpretacji zastrzeżeń patentowych wynalazku [...]w stosunku do wynalazków przeciwstawionych przez Skarżącą, tj dokonanie rozszerzającej wykładni zastrzeżeń patentowych wynalazku [...]przy zastosowaniu wykładni literalnej dla zastrzeżeń patentowych przeciwstawionych przez Skarżącą wynalazków, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej oceny nieoczywistości wynalazku [...],

• błędne dokonanie oceny przykładów wykonania wynalazku poprzez przyjęcie, że przykłady wykonania mają obrazować ideę wynalazku w skali laboratoryjnej, nie zaś stanowić przykłady przemysłowej realizacji wynalazku, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej oceny stosowalności wynalazku [...],

• nie dokonanie właściwej oceny nieoczywistości wynalazku poprzez zastosowanie zabiegu porównań jednostkowych, tj, odniesienie pojedynczych przeciwstawionych dokumentów patentowych do spornego wynalazku [...], co skutkowało pominięciem zasady, że przy ocenie nieoczywistości naieży brać pod uwagę całą wiedzę ogólną i dostępną na dzień przed zgłoszeniem wynalazku,

• niewłaściwe odniesienie do złożonych w sprawie ekspertyz specjalistów każdej ze stron, tj. Prof. M. i D. oraz Prof. P. oraz A.K., pomijając elementy wspólne dla wszystkich ekspertów.

• niewłaściwą i pozostającą w sprzeczności z materiałem dowodowym oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 5 lipca 2007 roku (Sygn. akt II GSK 92/07) ocenę interesu prawnego Skarżącej, poprzez błędne wskazanie, że wynika on chęci przemysłowego stosowania wynalazku wg spornego patentu, co skutkowało błędnym przyjęciem stosowalności wynalazku,

• nieprawidłowe dokonanie dychotomicznego podziału na procesy katalityczne i niekatalityczne z pominięciem fundamentalnej i aksjomatycznej wiedzy chemicznej odnoszącej się do procesów utleniania węglowodorów.

d) Niespełniające przesłanek ustawowych poprzez wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne skażonej decyzji, w szczególności poprzez; 6 zawarcie w niej niedopuszczalnych uogólnień,

• brak odniesienia do istotnych, formułowanych przez Wnioskodawcę podstaw prawnych unieważnienia, przejawiający się wewnętrzną sprzecznością użytych w uzasadnieniu twierdzeń,

• brak subsumcji konkretnych elementów stanu faktycznego, pod konkretną normę prawną, skutkujące brakiem wyczerpującego i merytorycznego odniesienia się do konkretnych podstaw prawnych unieważnienia a faktyczne ograniczenie się do ogólnego przywołania treści przepisu

2. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 10, 11, 26 ust.1 Ustawy z 19 października 1972 o wynalazczości (tekst jednolity: Dz.U. z 1993 roku Nr 26, poz.117 z późniejszymi zmianami, dalej uow) poprzez przyjęcie, iż wynalazek o numerze patentu [...], jest nowy, nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki i nadaje się do przemysłowego stosowania. Nie oceniono nowości, nie oceniono nieoczywistości oraz nie oceniono przemysłowej stosowalności wynalazku.

W uzasadnieniu skargi obszernie rozbudowano przytoczone wyżej zarzuty.

Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał m.in., że opisane w skardze dowody, do których nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji nie miały w jego ocenie znaczenia w sprawie.

Uczestnik postępowania K.N.V. z siedzibą w H., Holandia na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd nie jest organem odwoławczym od decyzji Urzędu Patentowego RP i jego zadaniem nie jest dokonanie ponownej i własnej oceny sprawy. Zadaniem Sądu jest skontrolowanie zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem. W przedmiotowej sprawie wskazana ocena dokonywana była przy uwzględnieniu dyspozycji art. 153 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W wyroku z dnia 7 lutego 2013 r. (sygn. akt II OSK 1865/11; LEX nr 1293568) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że " uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania".

W wyroku z dnia 6 lutego 2013 r. (sygn. akt II GSK 2101/11) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "1. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

2. Sformułowanie "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną istotnej zmianie przepisy" (LEX nr 1277944).

Z kolei w wyroku z dnia 21 sierpnia 2012 r. (sygn. akt II FSK 5/11) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "naruszenie art. 153 p.p.s.a. może polegać na pominięciu wiążącej oceny i przyjęciu stanowiska odmiennego niż z niej wynikające bądź niewykonaniu wytycznych, co do dalszego postępowania" (LEX nr 1244358).

W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez niepełne uwzględnienie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2008 r. (sygn. akt .VISA/Wa 1404/07).

W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny powołując art. 315 ust. 3 p.w.p. wskazał, że ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu "Sposób wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu oraz sposób rozpoczęcia niekatalizowanego procesu utleniania cykloheksanu w procesie wytwarzania wodoronadtlenku cykloheksylu" Nr [...], zgłoszony przez D. N.V H., Holandia ( obecnie K. N.V H., Holandia) podlega przepisom ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości. Ponadto z chwilą wejścia w życie przepisów p.w.p. postępowanie przed Urzędem Patentowym toczy się w trybie tych przepisów (art. 317 p.w.p.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał też, że kwestia interesu prawnego Z. została przesądzona przez NSA, który uznał, że wnioskodawca jako konkurent uprawnionego z patentu, zainteresowany przemysłowym stosowaniem wynalazku, o którym sądzi, że nie powinien zostać opatentowany z uwagi na to, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania, posiada interes prawny w rozumieniu 28 k.p.a. uprawniający go do wszczęcia postępowania w przedmiocie unieważnienia patentu.

Decyzją, która podlegała ocenie w sprawie o sygn. akt VISA/Wa 1404/07 Urząd Patentowy RP unieważnił przedmiotowy wynalazek uznając, iż nie spełnia on wynikających z ustawy o wynalazczości kryteriów nowości i nieoczywistości w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 13 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że z uwagi na ograniczenie powszechnej swobody korzystania z ujawnionego rozwiązania technicznego, co jest istotą przyznanego patentem prawa wyłącznego podmiotowego, patent powinien być udzielony tylko na takie rozwiązanie techniczne, które reprezentuje kwalifikowany poziom wynalazczy. Nie oznacza to jednakże, iż przedmiotem patentu mogą być tylko wynalazki epokowe, rewolucjonizujące technikę. Wystarczające jest, aby wynalazek był czymś więcej, niż rutynową tylko wiedzą mechanika lub inżyniera.

W ocenianej przez Sąd decyzji Urząd Patentowy RP uznał brak nowości przedmiotowego wynalazku przeciwstawiając mu publikację z 1962 r. I.V. Berezin, E. T. Denison i in. The Oxidation of cyclohexane Moskwa 1962 r. w ocenie Urzędu publikacja ta ujawnia w sposób bezpośredni istotę wynalazku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił jednak uwagę, że w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 1998 r. Urząd Patentowy RP stwierdził, że z "publikacji Bieriezina et al. "Okislenie ciklogieksana" Izdat. Moskowsko Uniwersiteta, Moskwa 1962 str. 92-96 wynika, iż efektywna konwersja cykloheksanu zachodzi przy wysokich zawartościach cykloheksanu dodawanych do substratu produktów utlenienia co najmniej 4,6 % cykloheksonów w przypadku cykloheksanu obserwuje się przy niskich zawartościach cykloheksanolu zahamowanie procesu utleniania (rys. 39), dopiero jego dodatek w ilości 20 % powoduje wzrost efektywności procesu. Ilość dodawanych w zgłoszeniu produktów utleniania cykloheksanu, będących mieszaniną pochodnych tlenowych alkanów C1 – C6 jest znacznie niższa (0,1 – 3% wag.) i stanowi o nieoczywistości wynalazku".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że z przytoczonego stanowiska Urzędu Patentowego wynika, że uznał on, iż publikacja Bierizina nie tylko nie przeczy nowości wynalazku, ale również jego nieoczywistości.

Wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wzbudziła również możliwość porównania przedmiotowego wynalazku przedstawiającego proces bezkatalityczny z przeciwstawionymi mu procesami katalitycznymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodził się z Urzędem Patentowym, iż zapis sumaryczny reakcji chemicznej przeprowadzonej w obecności katalizatora jak i bez jego udziału jest taki sam, gdyż w zapisie sumarycznym podaje się jedynie substraty reakcji i produkty. Natomiast sam katalizator ma jedynie wpływ na szybkość przebiegu reakcji, uczestniczy w niej, ale po jej zakończeniu wraca do swej pierwotnej postaci.

Wobec powyższego należy poddać ocenie nieoczywistość wynalazku.

Sąd wskazywał przy tym, że w odniesieniu do poziomu "wynalazczego" wynalazku (nieoczywistości rozwiązania) brak jest obiektywnych, a w szczególności ustawowych kryteriów. Stwarza to konieczność dokonywania ustaleń na okoliczność poziomu wynalazczego wynalazku w oparciu o kryteria w dużej mierze subiektywne.

Odnosząc się do ocenianej decyzji Sąd podniósł, że nie można, zwłaszcza w wynalazku o charakterze chemicznym dokonywać oceny "wyrwanych" z kontekstu zastrzeżeń patentowych na okoliczność ich nieoczywistości. W wynalazku chemicznym zmiana nawet jednego zastrzeżenia patentowego może bowiem prowadzić do nieoczekiwanych efektów. Taki nieoczekiwany efekt upatrywał uprawniony w tym, że opatentowany sposób - reakcja chemiczna przebiega bez katalizatora w sposób szybki i jest selektywna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie zarówno wnioskodawca, jak i uprawniony z patentu przedstawili opinie znawców w danej dziedzinie, które prowadziły do sprzecznych wniosków. Zaś Urząd Patentowy RP wydając decyzję oparł się tylko na opinii jednej strony nie argumentując dlaczego nie przychyla się do opinii uprawnionego.

Wojewódzki Sąd administracyjny uznał, że w razie złożenia dwóch przeciwstawnych opinii Urząd Patentowy winien w równym stopniu odnieść się do obu z nich i unieważniając patent na wynalazek nie może zasadniczo poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek kryterium nieoczywistości.

Sąd wskazał przy tym, że Urząd Patentowy powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów na poparcie swego stanowiska. Niewątpliwie w takiej sprawie konieczne jest wyznaczenie rozprawy. Ponadto może wchodzić też w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). Brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy wszechstronnego postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości, uzasadniało zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 §3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podnosił przy tym, że braki postępowania dowodowego przeprowadzonego przez Urząd Patentowy RP nie mogą być usunięte w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze względu na dyspozycję art. 106 § 3 p.p.s.a. W szczególności, w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wchodzi w grę dopuszczenie dowodu z opinii biegłego.

Biegły winien również zająć stanowisko co do publikacji Bieriezina et al "Okislenia ciklogieksana" Moskwa 1962 r., gdyż stanowisko Urzędu co do tej publikacji jest sprzeczne. Raz Urząd w decyzji [...] listopada 1998 r. uznał, że nie przeczy on ani nowości ani oczywistość spornego wynalazku natomiast w decyzji [...] stycznia 2006 r. uznał, że publikacja ta przeczy nowości. Oba powyższe twierdzenia, jak wskazał Sąd, są wewnętrznie sprzeczne.

W decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r., która jest przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawi Urząd Patentowy RP powołując się na art. 84 § 1 k.p.a. stanął na stanowisku, że dowód z opinii biegłego można dopuścić, jeżeli istnieje potrzeba pozyskania wiadomości wybiegających poza zwykłą rutynową działalność organu. W ocenie Urzędu Patentowego RP, nie zachodziła potrzeba skorzystania z opinii biegłego. Organ mając na względzie zawiłość sprawy, na podstawie art. 279 ust. 2 p.w.p. rozpoznał sprawę w rozszerzonym składzie Kolegium, w którym wzięło udział kilku specjalistów w analizowanej branży, co zdaniem Urzędu Patentowego RP realizowało wytyczne Sądu. Urząd stwierdził, że dysponuje ekspertami dysponującymi wiedzę specjalistyczną dlatego nie zachodziła potrzeba skorzystania z opinii biegłego.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, Urząd Patentowy RP nie dopuszczając dowodu z opinii biegłego co w sytuacji, gdy z uzasadnienia wyroku z dnia 13 marca 2008 r. (sygn. akt VISA/Wa 1404/07) takie wskazanie, co do dalszego toku postępowania wynika, dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a., co stanowi samoistną przesłankę uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreślić trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 marca 2008 r. po pierwsze wskazał, że zbadanie kwestii nieoczywistości spornego wynalazku wymaga wiadomości specjalnych.

Po drugie Sąd wskazując, że w grę może wchodzić dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, wskazał, że braki postępowania dowodowego przeprowadzonego przed Urzędem Patentowym RP nie mogą być usunięte w postępowaniu przed sądem w szczególności z powodu braku możliwości dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Sąd wskazał przy tym co do jakiego materiału dowodowego biegły w szczególności powinien zając stanowisko. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, tak sformułowane stanowisko Sądu, jasno wskazuje na potrzebę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i nie pozostawia miejsca na własną ocenę tej kwestii przez organ, a brak przeprowadzenia tego dowodu stanowi naruszenie art. 153 p.p.s.a., a w konsekwencji również art. 84 § 1 k.p.a. w zw. a art 256 ust. 1 p.w.p., a także art. 7,8,77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. Z art. 256 ust.1 p.w.p. wobec braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W tym miejscu dodatkowo warto wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2013 r. ( sygn. akt II GSK 1880/11) w którym wskazano, że brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w sytuacji, gdy sprawa wymaga wiadomości specjalnych stanowi istotne uchybienie procesowe.

Nadto podnieść należy, że również uzasadnienie zaskarżonej decyzji potwierdza wysoce specjalistyczny charakter niniejszej sprawy. Organ dokonując wynikających z art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości przesłanek nowości i nieoczywistości spornego patentu zaniechał odniesienia się do powoływanych przez wnioskodawcę dowodów w tym publikacji Edwarda Grzywy i Jacka Molendy "Technologia Podstawowych Syntez Organicznych", normy polskiej [...] pt. "Technologia chemiczna. Normy i określenia" oraz powołanych w ekspertyzie prof. Pohoreckiego opisów patentowych.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP podniósł, że wskazane dowody nie miały istotnego znaczenia w sprawie, jednak z uzasadnienia decyzji nie wynika dlaczego dowody te nie były istotne. Jednym z problemów dotyczących oceny przesłanki nieoczywistości przedmiotowego wynalazku jest ocena możliwości porównania spornej metody/ sposobu jako niekatalitycznej z metodami katalitycznymi znanymi ze stanu techniki na datę zgłoszenia i odpowiedzi, na pytanie czy metody te w sposób oczywisty będą sugerowały ekspertowi z danej dziedziny sporne rozwiązanie. Przy czym (w dużym uproszczeniu) skarżąca wywodzi, że przebieg reakcji jest taki, że w jej początkowej fazie wydziela się tlen, który jest katalizatorem dla dalszego toku reakcji. Ocena tego aspektu z pewnością wymaga specjalistycznej wiedzy chemicznej.

Również w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie opinia biegłego, która w sposób bardziej obszerny i kompleksowy mogłaby wyjaśnić wskazane kwestie oraz przedstawić stosowne wnioski będzie pomocna przy rozstrzygnięciu tej sprawy.

Podnieść również należy, że ostatecznego rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzone dowody dokonuje zawsze organ – w tym przypadku Urząd Patentowy RP. Jego ocenie podlega również dowód w postaci opinii biegłego. Jednak aby dokonać prawidłowego rozstrzygnięcia musi dysponować pełną wiedzą faktyczną w przedstawionej mu sprawie, w tym również wiedzą specjalistyczną.

Brak ustalenia okoliczności stanowiących podstawy orzekania stanowi uchybienie procesowe, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Rzeczą Urzędu Patentowego RP przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie pełne wykonanie wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2008 r. (sygn. akt VISA/Wa 1404/07), a także w niniejszym wyroku oraz ponowna ocena sprawy w jej całokształcie z odniesieniem się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie.

Biorąc pod uwagę przytoczone wyżej okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.