Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1464/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.), Sędziowie NSA Kazimierz Jarząbek, Halina Wojtachnio, Protokolant Marcin Chojnacki, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt V SA 2376/03 w sprawie ze skargi [...]Spółki z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 3 czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz skarżącej [...] Spółki z o.o. w Warszawie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 września 2004 r. sygn. akt.V SA 2376/03 oddalił skargę "[...]" Sp. z o.o. w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 3 czerwca 2003 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia 11 kwietnia 2003 r. Nr [...], którą Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 1999r. Nr [...], wymierzającej opłatę manipulacyjną dodatkową.

Oddalając skargę na wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając za miarodajne dokonane w postępowaniu administracyjnym ustalenia co do stanu faktycznego sprawy podał, że Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie decyzją z dnia 23 kwietnia 1999r. wymierzył na podstawie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie 2280 zł, za czynności służbowe wykonywane poza siedzibą urzędu celnego, podejmowane na wniosek Agencji Celnej "[...]- poprzednika prawnego skarżącej - w okresie od dnia 19 kwietnia 1999r. do dnia 23 kwietnia 1999r. Pismem z dnia 5 grudnia 2002r. "[...]" Sp. z o.o. - uprzednio "[...]" Sp. z o.o. wystąpiła w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego z wnioskiem o uchylenie ostatecznych decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego oraz art. 123 § 1, art. 165 § 2, art. 192 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej.

Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie odmówił uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie, a na skutek odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy, negatywną zaś przesłanką jest zakaz uchylenia lub zmiany decyzji wynikający z przepisów szczególnych.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, który uznał, że wniosek o zwrot nienależnie pobranej opłaty został złożony z uchybieniem 3-letniego terminu, wskazanego w art. 246 § 4 Kodeksu celnego, jak również że jest on przepisem szczególnym, który uniemożliwia zwrot uiszczonych opłat manipulacyjnych.

Za niezasadny sąd uznał zarzut strony, iż zgodnie z art. 277 Kodeksu celnego – w wersji przed nowelizacją – jedynie pobór a nie zwrot opłat manipulacyjnych następował na zasadach i w trybie określonym dla należności celnych. Sąd uznał, iż wykładnia systemowa przepisów art. 277 i 246 Kodeksu celnego prowadzi, przy braku w Kodeksie innych rozwiązań prawnych regulujących dopuszczalność, przesłanki, tryb i termin zwrotu opłaty manipulacyjnej, do stosowania art. 246 także przy zwrocie lub umarzaniu opłat pobranych w sprawach celnych. Ponadto, zdaniem sądu, skarżąca sama sobie zaprzecza, twierdząc z jednej strony, iż do zwrotu opłat manipulacyjnych nie ma zastosowania przepis art. 246 § 4 Kodeksu celnego, z drugiej strony podnosi, iż organ celny powinien zwrócić z urzędu pobrane opłaty, na podstawie art. 246 § 5 Kodeksu celnego.

W ocenie Sądu brak było podstaw do zwrotu z urzędu, w oparciu o art. 246 § 5 Kodeksu celnego, wpłaconych przez stronę należności. Zdaniem sądu wyrok wydany w innej sprawie nie może stanowić podstawy do uruchamiania nadzwyczajnych trybów postępowania, a takim jest tryb określony w art. 2651 Kodeksu celnego, w innych sprawach. Charakteru prawnego pobranych od strony na mocy decyzji opłat manipulacyjnych dodatkowych, nie zmieniły również przywołane przez skarżącą decyzje odnoszące się do innego podmiotu ( spółki [...]), gdyż decyzja uchylająca decyzję wymierzającą opłaty manipulacyjne dodatkowe wydana w konkretnej sprawie, nie stanowi powszechnej wykładni prawa.

Sąd wskazał ponadto, że przyjęta przez organ celny interpretacja zawartego w art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego określenia "siedziba urzędu celnego" jako " miejsca innego niż urząd celny" została zakwestionowana w orzeczeniu NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. V SA 2690/99 w sprawie ze skargi spółki [...] o zwrot nienależnie pobranych opłat manipulacyjnych dodatkowych. Stanowisko NSA podzielił badający sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej SN w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. III RN 54/01. W cytowanych wyrokach wyrażono pogląd, iż pojęcie "poza siedzibą urzędu celnego" interpretowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, także rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. Nr 162, poz.1122) oznacza miejsce poza granicami administracyjnymi miasta, w którym znajduje się urząd celny a nie miejsce pod innym adresem w tej samej miejscowości. Orzeczenia te, zdaniem sądu orzekającego, jakkolwiek wytyczyły drogę do zmiany treści art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, w którym od nowelizacji obowiązującej od dnia 19 marca 2001 r. (ustawa z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny... , Dz. U. z 2001 r. Nr 12, poz. 92) wprost jest mowa o "miejscu innym niż urząd celny", to jednakże nie mogły odnieść bezpośredniego skutku w zakresie obowiązków strony wynikającej z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Warszawie, o której uchylenie skarżąca wniosła pismem z dnia 5 grudnia 2002 r. Orzeczenia te nie zmieniły charakteru prawnego pobranych od strony na mocy tej decyzji opłat manipulacyjnych dodatkowych, bowiem zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA ocena prawna wyrażona w konkretnej sprawie w jego orzeczeniu wiązała wyłącznie ten sąd oraz organ, którego działanie lub zaniechanie było przedmiotem zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał również, że instytucja uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, przewidziana w art. 2651 Kodeksu celnego nie zastępuje instytucji odwołania jako środka zaskarżenia decyzji nieostatecznej, a ponadto zauważył, iż naruszenie przez organ administracji przepisów prawa, które nie ma charakteru rażącego, nie daje podstaw do wzruszenia ostatecznych decyzji w nadzwyczajnych trybach postępowania.

WSA stwierdził także, iż jeśli chodzi o zarzut braku wszczęcia postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej organy celne mogły przyjąć, że wniosek o skierowanie celników do pracy w miejscu uznanym wszczyna postępowanie w sprawie wymierzenia opłat manipulacyjnych dodatkowych na podstawie przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego. Skoro więc skarżąca takie wnioski składała, musiała liczyć się z tym, że organy celne taką opłatę pobiorą.

W skardze kasacyjnej spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W powołaniu na art. 174 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) , dalej: p.s.a. zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania:

1) art. 265¹ Kodeksu celnego, tj. nie rozważenie występowania w niniejszej sprawie przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego oraz błędne przyjęcie, iż przesłanką negatywną wyłączającą uchylenie decyzji ostatecznej w trybie tego artykułu jest art. 246 paragraf 4 Kodeksu celnego.

2) art. 145 paragraf l pkt l lit c) w związku z art. 145 paragraf 2 p.s.a. przez odmowę uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej naruszającej rażąco przepisy o postępowaniu, tj. art. 263¹ Kodeksu celnego, art. 120-122, art. 187 paragraf l Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem:

- Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 265¹ Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych, zgodnie z paragrafem 4 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane, oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia przez niewłaściwe zastosowanie, był Dyrektor Izby Celnej;

- organy celne nie badały czy za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes publiczny lub ważny interes strony;

- organy celne błędnie przyjęły, iż wszczęcie postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej nastąpiło na wniosek skarżącej w chwili złożenia wniosku o oddelegowanie funkcjonariuszy celnych do miejsca uznanego.

3) art. 141 paragraf 4 p.s.a. przez:

- brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku w zakresie istnienia w sprawie ważnego interesu strony lub interesu publicznego;

- niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, dla których WSA podtrzymuje pogląd, iż w przedmiotowej sprawie uważa za zasadne przyjęcie, że art. 246 paragraf 4 Kodeksu celnego jest przepisem szczególnym wyłączającym możliwość uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego;

- niedostateczne wyjaśnienie przyczyn, dla których w ocenie WSA organy celne nie miały podstaw do zwrotu z urzędu opłat manipulacyjnych, w trybie art. 246 paragraf 5 Kodeksu celnego.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) paragrafu 4 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów przez niewłaściwe zastosowanie, albowiem Naczelnik Urzędu Celnego, jako organ celny pierwszej instancji właściwy rzeczowo do rozpatrzenia wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 2651 Kodeksu celnego, rozstrzygnął w niniejszej sprawie również o zasadności zwrotu opłat manipulacyjnych, podczas gdy organem celnym pierwszej instancji właściwym rzeczowo do orzekania o zwrocie należności celnych był, zgodnie z paragrafem 4 w/w. rozporządzenia Rady Ministrów, Dyrektor Izby Celnej.

2) art. 2651 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię, tj. uznanie, iż negatywną przesłanką zastosowania tego artykułu jest art. 246 paragraf 4 Kodeksu celnego, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej, mimo iż przemawiał za tym zarówno interes publiczny, jak i ważny interes strony.

3) art. 32 Konstytucji, w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji przez ich błędne stosowanie, tj. pominięcie normatywnej treści tych przepisów, w zakresie w jakim wynika z nich fundamentalna dla państwa prawa zasada równości wobec prawa, albowiem poprzez odmowę uchylenia decyzji organów celnych, mimo, iż występuje w sprawie ważny interes skarżącej oraz interes publiczny, uniemożliwiono skarżącej wystąpienie z wnioskiem o zwrot opłat manipulacyjnych, w sytuacji gdy inne podmioty znajdujące się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej są uprawnione do wystąpienia z takim wnioskiem, a wiele z tych które się o to ubiegały uzyskało taki zwrot.

4) art. 2 oraz art. 7 Konstytucji w zakresie, w jakim ustanawiają one zasadę praworządności oraz zaufania do organów władzy publicznej, przez błędne ich stosowanie, tj. ewidentne pominięcie ich normatywnej treści w procesie stosowania prawa, przez bezpodstawne przesądzenie w postępowaniu toczącym się w trybie art. 265¹ Kodeksu celnego kwestii zasadności zwrotu skarżącej opłat manipulacyjnych, z jednoczesnym naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej wskazanych w pkt II. l. powyżej i nieuwzględnienie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia interpretacji prawa celnego dokonanej w wyroku Sądu Najwyższego oraz wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego tj. nieuwzględnienie faktu, iż wykładnia prawa dokonana w tych wyrokach (mimo nieistnienia w polskim systemie prawnym instytucji wiążącego precedensu) w istocie odzwierciedla stanowisko utrwalone w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie, wynikające także z praktyki ustawodawczej.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § l p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres sądowego rozpoznania sprawy, poza nieważnością postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów kasatora. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia ściśle sformalizowanym i prócz wymagań przepisanych dla pisma procesowego w postępowaniu sądowym, winna zawierać, poza oznaczeniem zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części i wnioskiem o uchylenie lub zmianę orzeczenia - przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art. 176 p.s.a.). Stosownie do art. 174 p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej skarga kasacyjna zarzuca zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.

W postępowaniu administracyjnym wyróżnia się postępowanie w trybie zwykłym oraz postępowanie w trybach nadzwyczajnych.

System nadzwyczajnych trybów postępowania składa się z:

a) postępowania w sprawie wznowienia postępowania; b) postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji; c) postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej. System ten jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności, tzn., że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Naruszenie wyłączności stosowania określonego trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.

Wymieniony wyżej system nadzwyczajnych trybów postępowania uregulowany został w art. od 145 do 160 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), z tym że art. 154 § 1 k.p.a. dotyczy decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, zaś art. 155 kpa dotyczy decyzji, na mocy której strona nabyła prawo.

System nadzwyczajnych trybów, o których mowa wyżej, został uregulowany także w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) (dalej O.p.) w art. 240 – 253 b/, z tym że w art. 253 b/ O.p. wymieniono powody wykluczające stosowanie przepisów art. 253 i 253 a/ O.p. dotyczących uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a nadto art. 256 O.p. określa termin, po upływie którego nie może być wszczęte postępowanie o zmianę lub uchylenie decyzji na żądanie strony lub z urzędu.

W myśl art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) (dalej K.cel.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego.

W dziale IV O.p. zamieszczone są przepisy od art. 120 do 271, a zatem też przepisy dotyczące ww. trybów nadzwyczajnych.

Z dniem 20 maja 1999 r. nastąpiła zmiana w zakresie stosowania przepisów O.p. do postępowania w sprawach celnych, albowiem z tym dniem weszły w życie przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy Kodeks celny (Dz. U. Nr 40, poz. 402), którymi m.in. dodano przepisy w brzmieniu:

1. "art. 2651 § 1. Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być na jej wniosek lub za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ celny, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, organ celny wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji.

2. art. 2652. Jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny:

1) nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji,

2) nie wznawia postępowania".

Z powyższego wynika, że art. 2651 K.cel. wyłączył odpowiednie stosowanie art. 253 a/ O.p. w sprawach celnych.

Art. 2652 K.cel., który jest przepisem szczególnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania, wyłącza również w zakresie w nim unormowanym stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej.

Zaznaczyć należy, że przepisy art. 155 k.p.a., art. 253 a/ O.p. oraz art. 2651 § 1 K.cel. mają niemal identyczne brzmienie, a zatem przy ich wykładni można powoływać się na dotychczasowe poglądy doktryny oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne i Sądu Najwyższego.

Sąd pierwszej instancji słusznie podkreślił, że uchylenie lub zmiana decyzji w trybie określonym w art. 2651 § 1 K.cel. oparta jest na dwóch przesłankach pozytywnych i jednej negatywnej.

Do przesłanek pozytywnych należą:

a) złożenie przez stronę wniosku lub wyrażenie zgody.

Odnośnie tej przesłanki w doktrynie i orzecznictwie prezentowane stanowisko, że zgoda ta musi wyraźnie być udzielona – bez żadnych wątpliwosci co do treści i zakresu, a z wniosku również wyraźnie wynikać wola strony i jej zakres;

b) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes publiczny lub ważny interes strony.

Ocenę wymagań obu interesów przeprowadza organ administracyjny. Wprowadzenie jako przesłanki dodatkowej zgodności wzruszenia decyzji z interesem publicznym lub ważnym interesem strony powoduje znacznie ważniejszy skutek, ponieważ sprawia, że organ administracyjny nie może w rozpoznaniu sprawy na podstawie art. 2651 K.cel. nie ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 1987 r. III SA 1048/86 (ONSA 1987 Nr 2, poz. 50) stwierdził, że "ograniczenie się przez organ przy rozpoznawaniu sprawy w trybie art. 155 k.p.a. wyłącznie do skontrolowania legalności decyzji objętej wnioskiem strony i zaniechanie rozpoznania sprawy w świetle przesłanek do zmiany lub uchylenia decyzji określonych w tym artykule, stanowi naruszenie prawa".

Przepis art. 2651 § 1 K.cel. nie może być traktowany jedynie jako stwarzający możliwość uznaniowego działania organów administracji i to tylko w interesie publicznym reprezentowanym przez organy administracyjne, albowiem jest to przepis pozwalający na zajęcie się ponownie sprawą również w interesie strony. W interesie publicznym leży racjonalne pojmowanie administracji publicznej. Wobec tego zmiany polityki administracyjnej, wykładni prawa, oceny stanów faktycznych, zwykła zmiana stanowiska tego samego organu w sprawach pozostawionych uznaniu administracyjnemu, następujące po wydaniu w sprawie np. odmownej decyzji, nie prowadzą do jej wadliwości lub bezprzedmiotowości, a zatem bez dopuszczenia odwołalności decyzji lub jej wzruszenia w trybie nadzoru strona byłaby pozbawiona uzyskania dla siebie nowego rozstrzygnięcia jej sprawy. (por. E. Iserzon, J. Starościak Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz IV, str. 264; B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1996 r., str. 675-676). Ważny interes strony to osiągnięcie przez nią korzyści w wyniku wzruszenia decyzji.

Przesłanką negatywną stosowania wyżej wymienionych trybów postępowania, a w tym i trybu wynikającego z art. 2651 K.cel., jest zakaz wzruszania ostatecznych decyzji zawarty w przepisach szczególnych, do których w nich się odsyła.

Zakazy te mogą być ogólne, tj. odnoszące się do wszystkich trybów nadzwyczajnych wzruszania decyzji ostatecznych, bądź też mogą dotyczyć tylko niektórych postępowań z ww. trybów.

Przykładowo jako przepisy szczególne można wskazać przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oaz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464), który stanowi, że "Do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji", art. 177 k.p.a., który został uchylony z dniem 1 stycznia 1998 r., tj. z dniem wejścia w życie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, art. 256 O.p., a także art. 2652 K.cel., który dotyczy tylko wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji.

Kodeks celny nie zawiera przepisów szczególnych, które sprzeciwiałyby się uchyleniu lub zmianie decyzji.

W sprawie nie jest sporne, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2000 r. sygn. akt V SA 2690/99 dokonał wykładni przepisu art. 275 § 4 pkt 5 Kodeksu celnego, który wówczas stanowił, że organ celny pobiera opłaty manipulacyjne dodatkowe za czynności podejmowane w wyniku wykonania na wniosek osoby zainteresowanej czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego, a mianowicie uznał, że siedzibą urzędu celnego, którego funkcjonariusze prowadzili czynności służbowe w "miejscu uznanym" jest miasto według podziału administracyjnego kraju, a nie adres tego urzędu.

Tę wykładnię art. 275 § 4 pkt 5 K.cel. podzielił w całej rozciągłości Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. akt III RN 54/01. Powołane wyżej wyroki wiązały organ w sprawie, w której zostały wydane, jednakże należy zaznaczyć, że sądy orzekające w tej sprawie dokonały wykładni prawa, co jak wyżej podkreślono nie jest bez znaczenia przy ocenie interesu publicznego w postępowaniu o uchylenie lub zmianę decyzji, tej okoliczności nie rozważył w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji. Należy także zauważyć, że pogląd WSA jakoby "naruszenie przez organ administracji przepisów prawa, które nie ma charakteru rażącego, nie daje podstaw do wzruszenia ostatecznych decyzji w nadzwyczajnych trybach postępowania" jest prawidłowy tylko w zakresie ograniczonym do trybu z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (odpowiednio art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

W świetle powyższego nie zasługuje na akceptację pogląd Sądu pierwszej instancji, że jeżeli wniosek dłużnika o zwrot należności celnych został złożony po upływie 3 lat od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach, to ten Sąd podziela stanowisko organów celnych wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż przepis art. 246 § 4 K.cel. jest przepisem szczególnym, który uniemożliwia zwrot uiszczonych opłat manipulacyjnych.

Z wyżej przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach i na podstawie art. 185 i art. 203 ust. 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.