Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 30/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla p. p. z dnia [...] września 2012 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu na rzecz skarżącego D.W. kwotę [...] zł ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu p. (dalej PINB) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zabudowy działek nr. ewid. [...],[...] i [...] położnych przy ul. [...][...] w R.

Po przeprowadzeniu postępowania PINB decyzją z dnia [...].09.2012r. nr [...], działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 - dalej ustawa prawo budowlane z 1974r.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2010r. nr 243, poz. 1623 ze zm. – dalej ustawa prawo budowlane z 1994r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.) nakazał D.W. rozbiórkę obiektów służących do produkcji dywaników gumowych, położonych przy ul. [...][...] w R. (dz. nr [...],[...],[...]), tj. budynku gospodarczego o wymiarach w planie 3,55m x 6,30 m, wiaty o wymiarach w planie 6,88m x 11,70 m, wiaty o wymiarach w planie 3,0m-5,5m x 23,4 m, budynku socjalnego o wymiarach w planie 10,70m x 8,35 m, budynku warsztatowego o wymiarach w planie 13,70m x 4,70 m, budynku warsztatowego o wymiarach w planie 5,15m x 5,4 m, obudowy zbiornika sprężonego powietrza oraz wiaty gospodarczo - magazynowej o wym. 5,80m x 9,90m. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż właściciel nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających legalność inwestycji, zaś złożony wniosek o ustalenie warunków zabudowy został pozostawiony bez rozpoznania. Poza decyzją o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego z dnia [...].07.1984r. (znak [...]) oraz decyzją o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego z dnia [...].11.1983r. (znak [...]) nie odnaleziono dokumentów potwierdzających legalność zabudowy będącej przedmiotem postępowania. PINB wskazał, iż w świetle art. 103 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994r. co do zasady do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy tej ustawy. Przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane nie stosuje się jednak do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 01.01.1995r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Odesłanie do przepisów dotychczasowych w tym przypadku powoduje, że skutki samowoli budowlanej polegającej na wybudowaniu obiektu przed dniem 1.01.1995r. należy likwidować używając środków prawnych przewidzianych w przepisach ustawy Prawo budowlane obowiązującej przed tą datą. Zatem konsekwencje samowoli budowlanej oceniane będą wg odpowiednich przepisów ustawy prawo budowlane z 1974r. Zgodnie z zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy prawo budowlane z 1974r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce (...), gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego cześć znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

PINB wskazał, iż zgodnie z zapisami uchwały nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...].05.2012r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi R. i części wsi Ch. w rejonie jeziora Ch. - etap I, działka nr [...] znajduje się na terenie ozn. 58 MN i przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, działka nr [...] częściowo pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (58 MN) w obszarze nasadzeń izolacyjnych bez prawa lokalizacji nowej zabudowy i częściowo pod zieleń urządzoną (55 ZP), działka nr [...] pod zieleń urządzoną (55 ZP). Wg obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego posadowione na działkach [...][...],[...] samowolnie obiekty nie mogą się ostać, gdyż na działce [...] (teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej) możliwe jest posadowienie jednego budynku mieszkalnego jednorodzinnego i jednego budynku gospodarczo - garażowego. Obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie dopuszcza lokalizowania na tym terenie obiektów służących produkcji (w niniejszym przepadku produkcji dywaników gumowych). Plan dopuszcza wydzielanie w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych pomieszczeń na cele działalności usługowej i handlowej, z wyłączeniem warsztatów naprawczych samochodów i pojazdów oraz blacharskich i wulkanizacyjnych, o ile prowadzona działalność usługowa i handlowa nie będzie kolidować z funkcją mieszkalną. Dalej, plan dopuszcza rozbudowę i przebudowę istniejących w dniu opublikowania miejscowego planu budynków gospodarczych, jednak wyłącznie z przystosowaniem do potrzeb zabudowy mieszkaniowej, a nie na cele chowu i hodowli zwierząt. Jak wynika z analizy planu na terenie działki [...] nie jest możliwe posadowienie więcej niż jednego budynku gospodarczego (a taki już istnieje jako zrealizowany w oparciu o pozwolenie na budowę) a z drugiej strony nie jest możliwe wedle zapisów planu budowanie obiektów służących prowadzonej produkcji dywaników samochodowych. Również posadowienie obiektów na działkach [...] (w obszarze zieleni izolacyjnej i zieleni urządzonej) i [...] (zieleni urządzonej) oznacza ich niezgodność z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

D.W. kwestionując powyższą decyzję wniósł odwołanie.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB) po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...].10.2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotem postępowania jest kwestia legalności posadowienia w latach 80-tych (wg oświadczenia właściciela) obiektów służących do produkcji dywaników gumowych, położonych przy ul. [...][...] w R. (dz. nr [...],[...],[...]), tj. budynku gospodarczego, dwóch wiat stalowych, budynku socjalnego, dwóch budynków warsztatowych, obudowy zbiornika sprężonego powietrza oraz wiaty gospodarczo - magazynowej. Zważywszy na czas kiedy wybudowano przedmiotowe obiekty przyjęto, iż są one obiektami budowlanymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. a więc stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. można je wybudować po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Mając powyższe na uwadze należy zdaniem organu odwoławczego przyjąć, że sporne obiekty powstały w warunkach samowoli budowlanej przed dniem wejścia w życie Prawa budowlanego z 1994r, zatem zastosowanie ma art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego 1974r. Wykładnia w/w przepisu wskazuje, że przepis ten uzależnia rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części od tego, czy znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Powołując się na orzecznictwo przyjęto, iż zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym winna być oceniana według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w chwili wydawania decyzji o nakazie rozbiórki lub legalizacji, a nie w chwili wybudowania obiektu. Mając więc na uwadze zapisy uchwały nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...].05.2012r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi R. i części wsi Ch. w rejonie jeziora Ch. - etap I (Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2012r. poz.2897), organ odwoławczy stwierdził, że nie istniała możliwość przeprowadzania postępowania legalizacyjnego z uwagi na brak zgodności przedmiotowej zabudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatem nakładanie na właściciela jakichkolwiek obowiązków wiązałoby się z dodatkowymi kosztami, a które nie wpłynęłyby na podjęte rozstrzygnięcie.

Odnosząc się zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazano, iż niniejsze postępowanie dotyczyło kwestii legalności posadowienia przedmiotowych obiektów, zatem zamiar zamiany użytkowania obiektów przez skarżącego, jako zdarzenie przyszłe pozostaje bez znaczenia dla niniejszej sprawy, gdyż jak wskazano jest to teren zabudowy mieszkaniowej i na dz. nr [...] posadowiony jest budynek mieszkalny wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy wskazał również, że organy nadzoru budowlanego nie są właściwe do zajmowania stanowiska odnośnie pobierania podatków, ponieważ nie należy to do ich kompetencji.

D.W. kwestionując powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przez to uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak jego zastosowania i brak uchylenia decyzji niezgodnej z prawem pomimo wskazania błędnych numerów działki skarżącego oraz wydania decyzji WINB oraz poprzedzającej jej decyzji PINB na podstawie przepisów nie mających zastosowania w przedmiotowej sprawie. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego w ten sposób, że nie wyjaśniono dokładnie legalności wybudowania przedmiotowych budynków i budowli skoro znajdują się one na mapach posiadanych przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartografii w P. i nie ustalono dat powstania budynków, w szczególności budynku określonego przez organ I i II instancji jako pochodzący z lat sześćdziesiątych, co prowadzi do niemożności zastosowania odpowiednich przepisów. Wnoszący skargę zarzucił również naruszenie art. 65 § 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku poprzez zastosowanie tej ustawy w sytuacji, gdy zastosowanie winny mieć przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 nr 7 poz. 46) lub przepisy wcześniejsze. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 oraz art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego z 1961 roku poprzez błędne przyjęcie, iż w nakazanej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające nakaz rozbiórki budynków i wiat i to w sytuacji braku dokładnego zbadania sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji WINB i poprzedzającej jej decyzji PINB i przeprowadzenie dowodu z dokumentów zgromadzonych w sprawie. W razie nieuwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji WINB i poprzedzającej jej decyzji PINB

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 10 i art. 73 k.p.a. skarżący wskazał, że odebrał zawiadomienie WWINB o możliwości zapoznania się z materiałem i dowodami zgromadzonymi w sprawie dnia 30.10.2012 roku. Z zawiadomienia wynikało, iż stronom przysługuje na to trzydniowy termin. Zgodnie z metryką sprawy znajdującą się w aktach Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego Decyzja WINB została sporządzona dnia [...].10.2012 roku i podpisana dnia [...].10.2012 roku. W związku z powyższym organ rażąco naruszył przepis art. 10 k.p.a. sporządzając decyzję jeszcze przed otrzymaniem dowodu o tym, iż skarżący został odpowiednio pouczony o możliwości zapoznania się z materiałami i dowodami zgromadzonymi w sprawie. Organ odwoławczy naruszył art. 10 k.p.a. wydając zanim upłynął termin, jaki organ wyznaczył skarżącemu do zapoznania się z materiałami i dowodami w sprawie.

Uzasadniając wniosek o stwierdzenie nieważności skarżący wskazał, że jest właścicielem działek o numerze [...] oraz [...]. Nie może więc zastosować się do decyzji nie będąc właścicielem działki nr [...]. Oznacza to, że organ I i II instancji dopuściły się rażącego naruszenia prawa. Wniosek o stwierdzenie nieważności został również oparty na fakcie, iż jeden z budynków objęty nakazem rozbiórki jest bardzo stary i w toku wyjaśniania sprawy mogłoby się okazać, ze pochodzi nawet z lat pięćdziesiątych. Jednakże organ administracji nie podjął żadnego trudu w wyjaśnieniu tej kwestii, a stosując przepisy obowiązujące od 1974 roku z pewnością naruszył przepisy prawa, gdyż zgodnie z zasadami ogólnymi w odniesieniu do budynku powstałego, co najmniej, w latach 60-tych XX wieku nie jest możliwe zastosowanie przepisów późniejszych. Ustalenie dokładnej daty inwestycji jest faktem istotnym dla sprawy i ma wpływ na rozstrzygnięcie. W związku z powyższym należy przyjąć, iż organy nie ustaliły nawet w sposób pewny daty wybudowania budynków i wiat, a tym samym nie jest możliwe precyzyjne ustalenie prawa, które powinno być zastosowane.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło samowolnie wybudowanych w okresie przed wejściem w życie obecnie obowiązującej ustawy prawo budowlane z 1994r. obiektów budowlanych służących do produkcji dywaników gumowych, położonych na działce przy ul. [...][...] w R. (dz. nr [...],[...],[...]), tj. budynku gospodarczego o wymiarach w planie 3,55m x 6,30 m, wiaty o wymiarach w planie 6,88m x 11,70 m, wiaty o wymiarach w planie 3,0m-5,5m x 23,4 m, budynku socjalnego o wymiarach w planie 10,70m x 8,35 m, budynku warsztatowego o wymiarach w planie 13,70m x 4,70 m, budynku warsztatowego o wymiarach w planie 5,15m x 5,4 m, obudowy zbiornika sprężonego powietrza oraz wiaty gospodarczo - magazynowej o wym. 5,80m x 9,90m. Zgodnie z art. 103 ust.2 ustawy prawo budowlane z 1994r. do takich obiektów budowlanych nie stosuje się obecnie obowiązujących przepisów w zakresie rozbiórki, lecz przepisy dotychczasowe. W orzecznictwie przyjmuje się, że "przepisami dotychczasowymi", o których mowa w art. 103 ust. 2, według których następuje likwidacja samowoli budowlanej popełnionej przed dniem 1 stycznia 1995 r. - niezależnie od tego, czy popełniono ją w okresie obowiązywania ustawy z 1974 r., czy też wcześniej, są przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W przepisach przejściowych ustawy z 1974 r. brak bowiem unormowania, które nakazywałoby dla stanów faktycznych zaistniałych przed wejściem jej w życie stosować poprzednią ustawę (tak NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2002 r., II SA/Ka 1231/00 oraz w wyroku z dnia 20 września 2000 r., II SA Gd 1597/98). Powyższe oznacza, iż co do zasady - organy administracyjne - wbrew zarzutom skargi słusznie przyjęły jako podstawę prawną wydanych rozstrzygnięć art. 103 ust.2 ustawy prawo budowlane z 1994r. w zw. z przepisami ustawy prawo budowlane z 1974r.

Zastosowanie w sprawie przez organy art. 103 ust. 2 ustawy prawo budowlane z 1994r. było konsekwencją przyjęcia, iż wszystkie obiekty budowlane objęte zakresem niniejszego postępowania w przedmiocie rozbiórki zostały zrealizowane bez pozwolenia na budowę przed 1 stycznia 1995r. Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że okolicznością nie kwestionowaną przez skarżącego jest, iż wszystkie obiekty powstały przed 1995r. Dalej stwierdzić należy, że podnoszona przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego argumentacja dotycząca obiektów o konstrukcji drewnianej (kontener) krytej dachem z płyty falistej eternitowej o wym. w planie 3,55m x 6,30 m, wiaty o wymiarach w planie 6,88m x 11,70 m, wiaty o wymiarach w planie 3,0m-5,5m x 23,4 m oraz wiaty gospodarczo - magazynowej o wym. 5,80m x 9,90m, zmierzała do wykazania, iż obiekty te nie wymagały pozwolenia na budowę gdyż miały tymczasowy charakter. Powyższe nie jest jednak zgodne z art. 28 ust. 1 ustawy prawo budowlane z 1974 r., który dla wszystkich robót budowlanych (niezależnie od charakteru obiektu), z wyjątkiem rozbiórek wymagał pozwolenia na budowę. Oczywistym jest więc co do tych obiektów fakt samowolnego ich wybudowania, co też organy administracyjne uczyniły przyjmując daty ich powstanie zgodnie z oświadczeniem skarżącego złożonym do protokołu kontroli. Co do dalszej części budynków gospodarczych stwierdzić należy, iż w ramach prowadzonego postępowania ustalono, że na terenie nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny zrealizowany na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 1983r. nr [...] oraz budynek warsztatu o wymiarach 16,65 m x 4,7 m h= 5,0 m zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] lipca 1984 r. nr [...]. W stosunku do pozostałych budynków gospodarczych organ ustalił, iż nie było prowadzone żadne postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę. Powyższe w ocenie Sądu pozwala przyjąć, iż budynki te powstały w ramach samowoli budowlanej.

Wątpliwości Sądu budzi jednak kwestia wybudowania bez pozwolenia dawnego budynku mieszkalnego, obecnie pełniącego funkcje socjalne, powstałego jak przyjęto w trakcie postępowania w latach 60 - tych ubiegłego wieku. Organy administracyjne przyjęły, ż budynek ten wybudowany został bez pozwolenia opierając się na braku przedłożenia stosownych dokumentów przez skarżącego. W świetle powyższego w ocenie Sądu nieuprawnione jest domniemanie samowoli budowlanej w sytuacji niemożliwości ustalenia faktu wydania pozwolenia na budowę. Kwestia upływu czasu od chwili zrealizowania inwestycji nie może stanowić bowiem podstawy takiego domniemania, tym bardziej, że okolicznością bezsporną pozostaje, iż budynek ten istniał już w momencie nabycia działki przez ojca skarżącego. Podkreślić należy, że eliminowanie samowoli budowlanych należy do zadań i kompetencji organów nadzoru budowlanego, co oznacza przede wszystkim obowiązek działania z urzędu organów nadzoru budowlanego w tym zakresie. Nierealizowanie tego obowiązku przez organy nadzoru budowlanego na przestrzeni lat nie może w konsekwencji prowadzić do przerzucania ciężaru dowodu legalności inwestycji na aktualnych właścicieli lub zarządców obiektu budowlanego. Wprawdzie w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji prowadził postępowanie wyjaśniające w kierunku ustalenia, czy zostało wydane pozwolenie budowlane dotyczące przedmiotowej inwestycji, jednakże z faktu nie odnalezienia akt dotyczących przedmiotowej sprawy nie wynika ponad wszelką wątpliwość, że realizacja przedmiotowej inwestycji została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę. W aktach znajduje się adnotacja z dnia 5.09.2012r. dotycząca rozmowy z pracownikiem Urzędu Gminy w K., iż. rejestrach pozwoleń na budowę od lat 60 – tych ub. wieku, poza dwoma decyzjami znajdującymi się w aktach sprawy (decyzje z dnia [...].12.1983r. i dnia [...].07.1984 r.) oraz decyzji dotyczącej budowy ogrodzenia nie odnaleziono żadnych decyzji o pozwoleniu na budowę. Treść powyższej notatki przy braku szczegółowego postępowania nie wyklucza bowiem możliwości wcześniejszego wybudowania budynku mieszkalnego obecnie użytkowanego jako socjalny. Skarżący jako syn nabywcy nieruchomości może nie znać w pełni historii obiektów znajdujących się na należącym obecnie do niego gruncie. W takiej sytuacji ograniczenie prowadzonego postępowania dowodowego do lat 60 – tych powoduje naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Organy administracyjne w sprawie rozbiórki nie mogą opierać się na domniemaniu braku pozwolenia na budowę. Obowiązkiem organów administracji jest bowiem ustalenie faktów istotnych dla sprawy i dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i na tej podstawie dokonanie ustaleń istotnych w sprawie. Brak szczegółowego postępowania dowodowego co do daty zrealizowania inwestycji i jej legalności stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej znajdującej odzwierciedlenie w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i w sytuacji, gdy dotyczy faktów istotnych dla sprawy – a do nich niewątpliwie należy ustalenie daty zrealizowania budynku użytkowanego obecnie jako socjalny i legalności samej inwestycji – ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Powyższe uchybienia procesowe w zakresie postępowania wyjaśniającego powoduje, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane przedwcześnie i jako takie są niezgodne z prawem.

Rację ma skarżący dowodząc naruszenia art.10 k.p.a., według którego organy administracji publicznej zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt wynika, że organ wydał decyzję zanim upłynął wyznaczony termin do zapoznania się z aktami. Wbrew jednak zapatrywaniu skarżącego uchybienie powyższemu obowiązkowi przez organ II instancji nie może automatycznie prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie sądowym zgodnie bowiem przyznaje się, że wspomniane naruszenie kwalifikowane jest jako naruszenie przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. , poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) tylko wówczas, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazuje się zatem, że dla skuteczności podnoszonego zarzutu strona powinna wskazać czynności procesowe, których na skutek zaniechania organu nie była w stanie wykonać ( wyroki NSA z dnia 2 września 2009r. II OSK 1316/08 Legalis, 23 października 2008r. I OSK 1757/07 Legalis, 18 maja 2006 r., II OSK 831/05 Legalis, uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005r. FPS 6/04 ONSAiWSA 2005/4/66 ). Z treści skargi nie sposób wywieść, jakich konkretnie czynności procesowych skarżący nie mógł dokonać przez zarzucane uchybienie. Zarzut ten sprowadza się więc jedynie do wskazania na samo uchybienie, co, jak już podano, nie może zostać uznane za wystarczające.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że prowadząc postępowanie wobec obiektów wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej przed 1 stycznia 1995r. organ orzekający dysponuje wyłącznie dwoma instrumentami prawnymi, a mianowicie:

1/ wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego albo

2/ legalizacją samowolnej budowy, przez wydanie zezwolenia na jej użytkowanie, na podstawie art. 42 Prawa budowlanego.

Oczywiście zastosowanie każdego z tych przepisów nie jest dowolne lecz wynika ze ściśle określonych przesłanek zastosowania każdego z nich. Zastosowanie pierwszego z tych instrumentów, tj. nakazu rozbiórki, stosuje się jedynie wówczas, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego, tj. gdy obiekt został wzniesiony na terenie, który w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest przewidziany pod zabudowę lub jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju, bądź gdy obiekt ten powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jeżeli w sprawie nie zostanie stwierdzone, że zachodzą wymienione wyżej okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki takiego obiektu, to organ orzekający nie ma podstaw do wydania nakazu jego rozbiórki. Pozostaje wówczas do zastosowania druga możliwość tj. legalizacja takiego obiektu.

Dokonując wykładni językowej przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., należy zwrócić uwagę na to, że używa on czasu teraźniejszego, co wskazuje na ocenę stanu faktycznego co do przeznaczenia gruntu według stanu prawnego z daty orzekania przez organ stosujący analizowany przepis. Za takim kierunkiem wykładni przemawia ponadto zróżnicowanie sformułowań obu przesłanek rozbiórki, a mianowicie wskazanie, że przesłanka niezgodności budowy obiektu budowlanego z przepisami prawa ma być odnoszona do przepisów "...obowiązujących w okresie ich budowy" i brak takiego określenia w stosunku do przesłanki przeznaczenia terenu. Zastosowana technika redakcyjna przepisu wskazuje, że gdyby intencją ustawodawcy była ocena przeznaczenia terenu, na którym obiekt budowlany został samowolnie zbudowany według przepisów obowiązujących w dacie jego wzniesienia, to odpowiednie określenie znalazłoby się w treści przepisu podobnie jak przy wskazaniu przepisów, według których należy oceniać zgodność budowy z przepisami prawa.

Również wykładnia celowościowa tegoż przepisu prowadzi do analogicznych wniosków. Zauważyć bowiem należy, że reakcja właściwych organów administracji na stwierdzenie samowoli budowlanej uwzględniać musi wzajemny stosunek dwóch konkurencyjnych niekiedy wartości, a mianowicie chronionego między innymi przez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego dobra publicznego jakim jest ład przestrzenny i architektoniczny oraz prawa własności nieruchomości zabudowanej w sposób niezgodny z prawem. Niewątpliwie wartością podlegającą prawnej ochronie jest nie sposób zagospodarowania przestrzennego danego terenu określony w przeszłości (w nieobowiązujących już przepisach planów miejscowych), lecz ład przestrzenny i sposób zagospodarowania przestrzeni określony w przepisach aktualnie powszechnie obowiązujących (zarówno w przepisach prawa miejscowego - miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego jak i w przepisach ustawowych). Zatem obie wymienione wyżej wartości muszą być rozważane według stanu aktualnego w dacie orzekania przez organ administracji. Taki pogląd jest obecnie przyjmowany w orzecznictwie sadowoadministracyjnym (zob. wyroki NSA z 8 października 2007 r., II OSK 1318/06, NSA z 12 maja 2010 r., II OSK 812/09, publ. w LEX nr 597879, NSA z 17 maja 2010 r., II OSK 878/09, LEX nr 597928).

Oznacza to, iż organy administracyjne co do zasady słusznie odwołały się do zapisów uchwały nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...].05.2012r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi R. i części wsi Ch. w rejonie jeziora Ch. - etap I. Z zapisów obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że teren, na którym położona jest działka [...] znajduje się na terenie 58 Mn i przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, działka [...] częściowo pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną w obszarze nasadzeń izolacyjnych bez prawa lokalizacji nowej zabudowy i częściowo pod zieleń urządzoną, zaś działka [...] pod zieleń urządzoną. Na działce [...] (teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej) możliwe jest posadowienie jednego budynku mieszkalnego jednorodzinnego i jednego budynku gospodarczo- garażowego. Obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie dopuszcza lokalizowania na tym terenie obiektów służących produkcji (w niniejszym przepadku produkcji dywaników gumowych). Plan dopuszcza wydzielanie w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych pomieszczeń na cele działalności usługowej i handlowej, z wyłączeniem warsztatów naprawczych samochodów i pojazdów oraz blacharskich i wulkanizacyjnych, o ile prowadzona działalność usługowa i handlowa nie będzie kolidować z funkcją mieszkalną. Dalej, plan dopuszcza rozbudowę i przebudowę istniejących w dniu opublikowania miejscowego planu budynków gospodarczych, jednak wyłącznie z przystosowaniem do potrzeb zabudowy mieszkaniowej, a nie na cele chowu i hodowli zwierząt. Jak wynika z analizy planu na terenie działki [...] nie jest możliwe posadowienie więcej niż jednego budynku gospodarczego, a z drugiej strony nie jest możliwe wedle zapisów planu budowanie obiektów służących prowadzonej produkcji dywaników samochodowych.

Zróżnicowane przeznaczenie gruntów należących do skarżącego, wymaga więc szczegółowego odniesienia lokalizacji konkretnego obiektu budowlanego do określonej działki na której jest on położony, czego jednak organy orzekające w sprawie nie uczyniły we właściwy sposób. Ponadto wskazać należy, iż w sentencji decyzji określając zakres postępowania organ I instancji wskazał, iż dotyczy on zabudowy działek [...],[...] i [...]. W rozstrzygnięciu decyzji nakazem rozbiórki objęto obiekty położone na działkach [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu stwierdzono zaś, iż obiekty objęte nakazem rozbiórki położone są na działkach [...] i [...]. Ma to istotne znaczenie, gdyż działka [...]wskazana w rozstrzygnięciu nie jest własnością skarżącego, zaś działka [...] jest własnością Gminy K. Organy administracji powinny więc wykazać na jakiej podstawie zobowiązują skarżącego do rozbiórki obiektów nie znajdujących się na gruncie należącym do skarżącego. Powyższe błędy dotyczące oznaczenia działek wbrew zarzutom skargi nie są jednak podstawą do stwierdzenia nieważności, lecz powinny być wyjaśnione przez organy prowadzące postępowanie administracyjne.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania zaś Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

MZ