Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 730/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par 2 ust. 1 i par 7
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 152 i art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 14 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...], nr [...] oraz decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na rzecz W. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 14 czerwca 2004r. W. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004.

W dniu 28 września 2004r. została przeprowadzona kontrola na miejscu, udokumentowana raportem z kontroli nr [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. przyznał W. K. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 548,43 zł.

W ramach kontroli zobowiązań wieloletnich ONW Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. pismem z dnia 27 listopada 2006r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień.

W dniu 28 listopada 2006r. W. K. złożył oświadczenie, że w dniu 30 listopada 2004r. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej i zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej z dniem 30 listopada 2004 r. Do wniosku został załączony akt notarialny umowy darowizny z dnia 17 listopada 2004 r. rep. A nr [...] oraz umowa cesji z dnia 26 listopada 2004 r.

Zawiadomieniem z dnia 7 października 2011r. (doręczonym w dniu 12 października 2011r.) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...], nr [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 2 i ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 i § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 73, póz. 657 z późn. zm.) stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...]., nr [...].

Powyższa decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 2 listopada 2011r.

Decyzją z dnia 22 lutego 2012r., nr 0083-2012-000671 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. odmówił przyznania W. K. przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podkreślił, że płatność ONW nie może być przyznana osobie, która była producentem rolnym, jednakże jeszcze przed wydaniem przez właściwy organ decyzji wyzbyła się posiadania gospodarstwa rolnego i posiadanie to przeniosła w drodze umowy na innego producenta. W takim przypadku przyznanie płatności jest w ocenie organu prawnie niedopuszczalne.

Od powyższej decyzji W. K. złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzut naruszenia:

- art. 5 ust. 2 ustawy z ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w zw. z § 6 ust. 1 i § 2 i 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r.;

- art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 dnia 11 grudnia 2001r. r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. L 327, 12/12/2001, str. 11-32), poprzez nieuwzględnienie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że beneficjent działał w dobrej wierze;

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wcześniejsze stwierdzenie, że decyzja z dnia 24 marca 2005r. o przyznaniu wnioskowanych płatności została wydana z naruszeniem prawa;

- art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 107 § 3, art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a.

wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98 póz. 634 z późn. zm.), § 2, § 4 ust. 2 i § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach planem rozwoju obszarów wiejskich w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 68, poz. 448, z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności ONW reguluje rozporządzenie 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – (zwane dalej rozporządzeniem ONW). Zgodnie z § 2 płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych n obszarach ONW, na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Zgodnie z § 4 ust. 2 w/w rozporządzenia płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe. Warunkiem uzyskania płatności jest zatem prowadzenie działalności rolniczej (użytkowanie w wyżej określonej formie) przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Natomiast w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia ONW w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek

Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący nie spełnił warunku przyznania płatności ONW, określonego w § 2 w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia ONW. W dniu 17 listopada 2004 r., tj. przed wydaniem decyzji o nr 0083-2004-000008923 z dnia 24 marca 2005 r. przekazał gospodarstwo rolne następcy w zamian za rentę strukturalną. Wobec powyższego zachodzą podstawy do odmowy przyznania wnioskowanej płatności. Przejmująca gospodarstwo rolne –A. Sz. nie złożyła wniosku, o którym mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia, w celu przejęcia przedmiotowej płatności.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podniósł, że w dniu wydania decyzji nr [...] z dnia [...] skarżący nie znajdował się w posiadaniu działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. Wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 został złożony przez skarżącego w dniu 14 czerwca 2004r., natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej małż. K. zawarli w dniu 17 listopada 2004r., a więc przed wydaniem decyzji, umowę darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz córki – A. Sz. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a.. organ stwierdził, że uchybienie to zostało sanowane na etapie postępowania odwoławczego (dowód: potwierdzenie odbioru pisma informującego o uprawnieniach strony wynikających z art. 10 kpa). Pomimo pouczenia strona nie skorzystała z prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wskazany natomiast przez skarżącego przepis art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2011 nie miał zastosowania w sprawie, bowiem dotyczy innego postępowania, tj. postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności. W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego organ II instancji ustala natomiast stan faktyczny i dokonuje jego konfrontacji w oparciu o przepisy prawa określające warunki przyznawania płatności bezpośrednich na rok 2004.

Ponadto organ podkreślił, że postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej i postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich są postępowaniami odrębnymi. Złożenie aktu notarialnego stanowiło warunek konieczny wydania decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej.

Reasumując organ zaakcentował, że z § 7 ust. 1 rozporządzenia ONW wynika nie tylko uprawnienie nowego posiadacza gruntów rolnych do uzyskania płatności, lecz również jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie między złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji. Przepis ten stoi na przeszkodzie przyznaniu płatności ONW pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa, jeżeli przekaże to gospodarstwo przed rozstrzygnięciem o płatnościach w jego sprawie. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, bowiem skarżący - jako pierwszy posiadacz gospodarstwa rolnego, przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta przed wydaniem decyzji przyznającej mu płatności do gruntów rolnych. Następca nie skorzystał natomiast z przysługującego mu prawa do przejęcia płatności.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że brak jest podstaw do zastosowania art. 44 ust. l Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Obniżki i wyłączenia, przewidziane w niniejszym tytule, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny. 2. Obniżki i wyłączenia przewidziane w niniejszym tytule, nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, odnośnie do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o pomoc jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują że wniosek jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując w całości zarzuty i argumentację przedstawioną w odwołaniu, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Dodatkowo podkreślił, że z treści zaskarżonej decyzji nie wynika na podstawie jakich przesłanek organ wykluczył dobrą wiarę skarżącego i czy nie powinien rozważyć kwestii przedawnienia. Wskazał, że okoliczność przekazania gospodarstwa rolnego córce była znana organowi z urzędu. Ten sam bowiem organ administracji rozpoznał wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Podkreślił, iż w listopadzie 2004r. organ dysponował wiedzą o przekazaniu gospodarstwa rolnego, natomiast decyzję o odmowie przyznania płatności na roku 2004 wydał dopiero w dniu 22 lutego 2012r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże z mocy art. 134 p.p.s.a., nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania w sposób mający i mogący mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 27 października 2011r w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Stan faktyczny sprawy został w toku postępowania administracyjnego ustalony prawidłowo. W. K. wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2004 rok złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. w dniu 14 czerwca 2004 r.

W dniu 17 listopada 2004 r. Aktem notarialnym - Umową darowizny w celu uzyskania prawa do renty strukturalnej skarżący przeniósł własność i posiadanie gospodarstwa rolnego na córkę, o czym powiadomił Agencję w dniu 30 listopada 2004 r. składając powyższy akt notarialny.

W dniu [...]. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wydał decyzją Nr [...], przyznającą skarżącemu Wiesławowi Kantorkowi płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2004 r.

Bezsprzecznie zatem Skarżący przeniósł posiadanie działek rolnych położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu – córki w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW. Bezspornie też w dniu wydawania decyzji Skarżący nie był prowadzącym działalność rolniczą na obszarze objętym ONW, co wprost wynika z zapisu § 1.2 lit. f aktu notarialnego.

Decyzją z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 157 § 1 oraz 158§ 1 Kpa., w związku z art. 5 ust. 2 i ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancyjnej Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz § 2 ust. 1 pkt 1 i 2, § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...]. Nr [...]. W uzasadnieniu organ podkreślił, że powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem w dacie jej wydania W. K. nie był już posiadaczem gospodarstwa rolnego, wskazanego do płatności we wniosku z dnia 14 czerwca 2004r.

Od powyższej decyzji W. K. nie wniósł odwołania. W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wydał w dniu [...]. decyzję Nr [...] odmawiającą skarżącemu przyznania płatności z tytuły wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że płatność ONW nie może zostać przyznana osobie, która była producentem rolnym jednak jeszcze przed wydaniem przez właściwy organ decyzji rozpoznającej jej wniosek wyzbyła się posiadania gospodarstwa rolnego i posiadanie to przeniosła w drodze umowy na innego producenta. W tego typu przypadkach przyznanie płatności jest prawnie niedopuszczalne. Po wniesieniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując argumentację w niej zawartą. Powyższa decyzja jest przedmiotem zaskarżenia do Sądu.

W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednak nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Natomiast w świetle art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wobec powyższego ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana w konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej Wiesławowi Kantorkowi płatności ONW na 2004 rok, mając jednocześnie na uwadze, że tożsama jest argumentacja organów zarówno w zakresie stwierdzenia nieważności jak i odmowy przyznania płatności ONW, Sąd w pierwszej kolejności odniesie się do decyzji stwierdzającej nieważność.

Ocenę jej legalności należy poprzedzić stwierdzeniem, że zasadnie organ ustalił, iż skarżący w dniu wydania decyzji przyznającej mu płatność ONW tj. 24 marca 2005r. nie spełniał kryteriów zawartych w § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, ponieważ nie był już użytkownikiem i posiadaczem gruntów rolnych, które przekazał aktem notarialnym w dniu 17 listopada 2004r.

Jednakże Sąd podnosi, iż dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego konieczna jest ocena, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdzenia naruszenia prawa nie kwalifikujące się jako "rażące" nie jest wystarczające dla zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W piśmiennictwie wyrażono pogląd, iż przy ocenie rażącego naruszenia prawa nie wystarczy oczywistość jego naruszenia, ale pod uwagę należy brać również skutki tego naruszenia. Rażące naruszenie prawa to takie, które wywołuje skutki społeczno-gospodarcze, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (G.Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II). Komentatorzy definiują także "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (M.Jaśkowska, A.Wróbel, Komentarz bieżący do art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2010). Komentarze te zbieżne są ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym m. innymi w wyroku z dnia 18 czerwca 1997 r., sygn. III SA 422-427/96, czy też z dnia 17 września 2008 r., sygn. II OSK 1043/07. Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. IISA/Po 382/08, stwierdził, iż rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest każde naruszenie prawa, ale tylko takie naruszenie, w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Dla oceny, czy doszło do naruszenia prawa o charakterze rażącym nie bez znaczenia jest zbadanie skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa pociąga.

Odpowiedź na pytanie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa wymaga analizy stanu prawnego w jakim wydana została decyzja o przyznaniu skarżącemu płatności ONW na rok 2004.

Stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 73, poz. 657 ze zm.) – zwane dalej rozporządzeniem - płatność ONW przyznaje się producentowi rolnemu:

1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, ze zm.),

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

W świetle powyższego uregulowania należy zgodzić się z organem nadzoru, że dopłaty przysługują osobie, która posiada grunty rolne. Sąd nie podziela jednak poglądu, że warunkiem przyznania płatności ONW jest ich posiadanie na dzień wydania decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych. Powyższy przepis tego nie rozstrzyga.

Należy również podkreślić, że z żadnego ze wskazanych w podstawie prawnej decyzji stwierdzającej nieważność przepisów nie wynika, aby warunkiem przyznania płatności było posiadanie przez rolnika gruntów do momentu wydania decyzji w sprawie płatności. Powyższy warunek nie wynika również z zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego.

Analiza przepisów będących podstawą wydania decyzji z dnia [...] wskazuje, że płatność ONW jest ustalana w relacji do danego roku kalendarzowego, na co wskazują użyte w przepisach zwroty, np.: "płatności ONW w danym roku kalendarzowym", "wniosek składa się co roku".

W ocenie Sądu decyzja w sprawie płatności ONW powinna, co do zasady, uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Wprawdzie wskazane przepisy przewidują możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność ONW (do dnia 30 kwietnia), ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku wymienionego we wniosku.

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2008r., II GSK 559/08. Ponadto zdaniem NSA, nawet zmiany stanu faktycznego zaistniałe po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego nie stanowią przeszkody do wypłaty płatności. Poglądy te zostały wyrażone przez NSA na tle mającego zastosowanie w sprawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący w dniu 14 czerwca 2004r. złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów na rok 2004. W dniu 17 listopada 2004r. zawarł umowę darowizny przekazując córce m.in. działki objęte wnioskiem. Do tego czasu skarżący rolniczo je użytkował. Wydanie gruntów nowemu właścicielowi nastąpiło więc po zakończeniu zbiorów. Uwzględniając pogląd NSA, że nie stanowią przeszkody do wypłaty płatności zmiany stanu faktycznego zaistniałe nawet po terminie, który łączy się co do zasady z zakończeniem wykonywania na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego, należy stwierdzić, że dla sprawy istotny jest stan faktyczny powstały w okresie od początku 2004r. do dnia zakończenia w 2004r. przez skarżącego wykonywania czynności na gruntach rolnych, tj. zakończenia zbiorów. W konsekwencji zmiany stanu faktycznego zaistniałe w miesiącu listopadzie 2004r. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ nie podważa, że w okresie od początku 2004 r. do 17 listopada 2004r. skarżący był posiadaczem gruntów, na które złożył wniosek o przyznanie płatności. To więc skarżący zasiał plony, dbał o nie, a następnie je zebrał. Fakt, że skarżący po zakończeniu sezonu rolniczego utracił posiadanie działek, w świetle rozstrzygnięcia NSA, nie może być przeszkodą do wypłaty skarżącemu płatności.

Konstatacji tej nie sprzeciwia się wzgląd na treść przywołanego przez organ nadzoru § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. Takie stanowisko zajął NSA w przytoczonym wyroku. Stwierdził on, że przepis ten reguluje kwestie ważne, ale dla oceny kwestii przejęcia uprawnień (i spraw na tym tle) do płatności ONW przez następcę w zakresie posiadania danych obszarów ONW. Sąd w niniejszym składzie do tego poglądu się przychyla. Wskazany przepis dotyczy wyłącznie możliwości uzyskania płatności przez nabywającego grunty po złożeniu przez niego stosownego wniosku i nie pozbawia dotychczasowego posiadacza płatności.

Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby w odniesieniu do płatności za 2004r. następca prawny otrzymał jakiekolwiek płatności, czy występował w tym przedmiocie ze stosownym wnioskiem.

Należy wskazać, że zasadniczym celem udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej jest zapewnienie ciągłości korzystania z użytków rolnych, zachowania terenów wiejskich, utrzymania i promowania trwałych systemów gospodarki rolnej. Cel taki wynika z preambuły (pkt 24) i z art. 13 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia. Cel ten nie jest zagrożony przy zaakceptowaniu powyżej zaprezentowanego stanowiska.

Przyjęcie zaś poglądu prezentowanego przez organ prowadziłoby do nieracjonalnego wniosku, iż nawet gdyby skarżący gospodarował w danym roku i w wymaganym zakresie na gruntach ONW i zbył działki po zakończeniu roku, lecz przed wydaniem decyzji przez organ, płatność z tego tytułu nie przysługiwałaby nikomu. Nie sposób zaakceptować stanowisko, które bez żadnego dającego się obronić uzasadnienia prowadzi do zmniejszenia poziomu wykorzystania funduszy, z których realizowane są płatności ONW.

Z niezwykle formalistycznego i pomijającego cel realizowania płatności ONW stanowiska organu wynika także niemożliwa do zaakceptowania konstatacja, iż to nie gospodarowanie na gruntach ONW, a sam wybór daty wydania decyzji przez właściwy organ byłby czynnikiem rozstrzygającym w sprawie. W ocenie Sądu z procesowej zasady, że organ ma obowiązek uwzględnić stan faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji w żaden sposób nie wynika, sformułowana przez organ nadzoru teza, iż rolnik powinien być posiadaczem gruntów do momentu wydania decyzji przez organ.

Powyższe stanowisko zgodne jest z linią orzeczniczą sądów administracyjnych wyrażoną m.in. w wyrokach WSA w Bydgoszczy z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie I SA/Bd 369/09, wyroku NSA z dnia 29 września 2011r. w sprawie II GSK 943/10, z dnia 14 grudnia 2011r. w sprawie II GSK 1317/10, z dnia 22 czerwca 2012r. w sprawie II GSK 716/11, z dnia 22 czerwca 2012r, w sprawie II GSK 735/11 www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując Sąd nie podziela poglądu, że warunkiem przyznania płatności ONW jest posiadanie gospodarstwa rolnego na dzień wydania decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych. Powołane w podstawie prawnej decyzji stwierdzającej nieważność przepisy prawa materialnego tego nie rozstrzygają. Należy również podkreślić, że z żadnego ze wskazanych w podstawie prawnej decyzji stwierdzającej nieważność przepisów nie wynika, aby warunkiem przyznania płatności było posiadanie przez rolnika gruntów do momentu wydania decyzji w sprawie płatności, tym bardziej, gdy decyzja ta wydawana jest w roku następującym po roku którego dotyczył wniosek o przyznanie płatności. Jak stwierdzono wyżej niemożliwa do zaakceptowania byłaby konstatacja, iż to nie gospodarowanie na gruntach ONW, a sam wybór daty wydania decyzji przez właściwy organ byłby czynnikiem rozstrzygającym w sprawie. Powyższy warunek nie wynika również z zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Z faktu, że płatność wypłacana jest już od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek ( § 6 pkt 6 rozporządzenia) wynika, że w danym roku kalendarzowym znaczenie ma tylko ta jego część, z upływem której kończy się w istocie wykonywanie na gruntach rolnych czynności przez producenta rolnego.

W sytuacji, gdy płatność dotyczyła roku 2004, w którym skarżący do 17 listopada, a więc przez cały sezon prac rolnych, posiadał i użytkował grunty objęte płatnościami ONW, a organ mając wiedzę, że w dniu 17 listopada 2004 roku nastąpiło przekazanie gospodarstwa rolnego wydał w dniu 24 marca 2005 roku decyzję przyznającą płatność ONW – nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, którego skutki społeczno-ekonomicznych są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

Konsekwencją stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej skarżącemu płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2004 było następnie odmowne załatwienie wniosku skarżącego z 14 czerwca 2004r,. o przyznanie tychże płatności, mocą decyzji będących przedmiotem zaskarżenia do Sądu w niniejszym postępowaniu. Argumentacja organów leżąca u podstaw negatywnego załatwienia wniosku skarżącego jest identyczna jak przytoczona w uzasadnieniu decyzji organu nadzoru o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatności ONW. Co do zasady organy stoją na stanowisku, że płatności ONW nie należą się wnioskodawcy w sytuacji, gdy przed wydaniem rozstrzygnięcia co do tych płatności wnioskodawca przekazał gospodarstwo, a przejmujący to gospodarstwo rolne we wskazanym w przepisie rozporządzenia czasie nie złożył stosownego wniosku o przyznanie płatności, której dotyczył pierwotny wniosek przekazującego gospodarstwo rolne. W ocenie Sądu dokonana przez organy interpretacja przepisów § 2 i § 7 rozporządzenia mających zastosowanie w sprawie jest błędna z przyczyn podniesionych wyżej. Argumenty leżące więc u podstaw uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność, stanowią jednocześnie uzasadnienie dla uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu. Przeprowadzona powyżej analiza mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa uprawnia do konstatacji, że nieuzasadnione, w świetle obowiązujących przepisów prawa na tle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, jest stanowisko organów, że przeniesienie gospodarstwa rolnego nas rzecz innego producenta rolnego przed wydaniem decyzji przyznającej mu płatność do gruntów rolnych oraz fakt niezłożenia przez następcę we właściwym czasie wniosku o przyznanie tychże płatności stanowiło podstawę negatywnego rozpoznania wniosku skarżącego. Jak podniesiono wyżej organy obu instancji pominęły mającą zasadnicze dla sprawy znaczenie okoliczność, że przekazanie gospodarstwa rolnego miało miejsce 17 listopada 2004r., a więc zasadniczo, po zakończeniu roku gospodarczego w rolnictwie, czego organy nie kwestionowały. Zupełnie nie znajdujący odzwierciedlenia w powołanych przepisach prawa jest również pogląd, że skarżący winien znajdować się w posiadania gospodarstwa rolnego nieprzerwanie do dnia wydania decyzji w przedmiocie płatności przez organ, tym bardziej w sytuacji jaka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, w której ostateczną decyzję o odmowie przyznania płatności organ podjął w dniu 18 czerwca 2012r. Godzi się w tym miejscu powtórzyć, że z niezwykle formalistycznego i pomijającego cel realizowania płatności ONW stanowiska organu wynika także niemożliwa do zaakceptowania konstatacja, iż to nie gospodarowanie na gruntach ONW, a sam wybór daty wydania decyzji przez właściwy organ byłby czynnikiem rozstrzygającym w sprawie.

Wobec powyższego na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 p.ps.a. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie posiadającej przymiotu wykonalności Sąd odstąpił od orzekania w trybie art. 152 p.p.s.a.

a.ł.