Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 117/02
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 2003-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
article: art. 1 ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lipca 1999 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 145a
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: W dniu 20 grudnia 2001 r., czyli w dacie wydawania przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu zaskarżonego wyroku, obowiązywał już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2000 r. /K 10/00 - OTK 2000 nr 8 poz. 298/, mocą którego Trybunał orzekł, iż art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /t.j. Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm.: Dz.U. 2000 nr 28 poz. 352/ jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W tej sytuacji, stosownie do kategorycznie sformułowanej dyspozycji art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, rozpoznając skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydaną między innymi na podstawie art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /w brzmieniu wówczas obowiązującym/, był obowiązany do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydenta miasta ponieważ w danym wypadku istniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie w trybie określonym w art. 145a Kpa.

TEZY

W dniu 20 grudnia 2001 r., czyli w dacie wydawania przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu zaskarżonego wyroku, obowiązywał już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2000 r. /K 10/00 - OTK 2000 nr 8 poz. 298/, mocą którego Trybunał orzekł, iż art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /t.j. Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm.: Dz.U. 2000 nr 28 poz. 352/ jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W tej sytuacji, stosownie do kategorycznie sformułowanej dyspozycji art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, rozpoznając skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydaną między innymi na podstawie art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /w brzmieniu wówczas obowiązującym/, był obowiązany do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydenta miasta ponieważ w danym wypadku istniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie w trybie określonym w art. 145a Kpa.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi Krystyny S., Janusza S., Gertrudy B., Antoniego B., Tadeusza K., Zofii P., Krystyny M., Mamerta M., Reginy K., Barbary S., Janusza S., Władysławy R., Haliny C., Edwarda C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2001 r., II SA/Wr 1443/99 - uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę NSA OZ we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

Prezydent W. decyzją z dnia 6 lipca 1999 r., wydaną w wyniku rozpoznania wniosków Haliny i Edwarda C., Krystyny i Mamerta M., Gertrudy i Antoniego B., Tadeusza K., Zofii i Jerzego P., Barbary i Janusza S., Reginy K., Krystyny i Janusza S. oraz Władysławy R. - na podstawie art. 1 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności/, a także na podstawie art. 2 ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 156 poz. 1020 -powoływanej nadal jako: ustawa o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności/ oraz art. 104 Kpa - odmówił wnioskodawcom przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu na położonej we W. i oznaczonej geodezyjnie działce o powierzchni 321 m2 /nr 12/19, AM-34, obręb S.-M. - objętej księgą wieczystą nr 88829/, które związane jest z przysługującym wnioskodawcom prawem własności lokali w budynku przy ul. N. nr 12, w prawo własności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Prezydent W. stwierdził, że wnioskodawcy są właścicielami dziewięciu spośród dwudziestu lokali znajdujących się w budynku przy ul. N. nr 12 we W., podczas gdy - stosownie do art. 1 ust. 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego - w wypadku, kiedy osoby fizyczne ubiegają się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinny być spełnione łącznie dwa warunki: po pierwsze - wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego powinni złożyć wszyscy użytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 2000 r.; oraz po drugie - w wyniku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności współużytkownicy wieczyści staną się wyłącznymi współwłaścicielami całej nieruchomości gruntowej. Tymczasem, w ocenie Prezydenta W., warunki te nie zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie, bowiem po przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wnioskodawców w prawo własności nie byliby oni wyłącznymi współwłaścicielami całej nieruchomości gruntowej, a to z uwagi na fakt, że współwłaścicielem tej nieruchomości byłaby nadal także Gmina W. Równocześnie Prezydent W. stwierdził, że przepisy ustawy o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w brzmieniu obowiązującym w wyniku jej nowelizacji mają zastosowanie także w sprawach, w których złożono wnioski przed dniem 5 stycznia 1999 r., to jest przed wejściem w życie ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.

W wyniku odwołania wnioskodawców, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia 18 sierpnia 1999 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję Prezydenta W. z dnia 6 lipca 1999 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasygnalizowało jednakże równocześnie, że Rzecznik Praw Obywatelskich zakwestionował przyjęte w ustawie o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności rozwiązanie prawne, które uniemożliwiało przekształcenie użytkowania wieczystego we współwłasność w sytuacji, gdy w budynku nie został wykupiony choćby jeden lokal i jego właścicielem pozostaje nadal Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, ponieważ - w opinii Rzecznika Praw Obywatelskich - wprowadzenie takiego zastrzeżenia narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, skoro bezzasadnie różnicuje sytuację współużytkowników wieczystych, którzy są właścicielami lokali.

Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 grudnia 2001 r. /II SA/Wr 1443/99/ oddalił skargę wnioskodawców na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 18 sierpnia 1999 r. W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z wymaganiami prawnymi określonymi w art. 1 ust. 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności - w brzmieniu obowiązującym począwszy od dnia 5 stycznia 1999 r., który /stosownie do art. 2 ustawy o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności/ ma zastosowanie również do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.

Rzecznik Praw Obywatelskich pismem z dnia 5 sierpnia 2002 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2001 r. /II SA/Wr 1443/99/, któremu zarzucił rażące naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa o NSA/ i na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - Ośrodkowi Zamiejscowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł w szczególności, iż: po pierwsze - "w wyroku z dnia 18 grudnia 2000 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP /K 10/00 - OTK 2000 nr 8 poz. 298/. Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis utracił moc obowiązującą z chwilą ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, tj. z dniem 20 grudnia 2000 r. Co prawda, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało wydane po wydaniu decyzji przez organy administracji publicznej obu instancji, jednakże weszło ono w życie przed rozpoznaniem skargi przez Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wyroku Trybunału Konstytucyjnego i oddalił skargę na decyzję, której materialną podstawę wydania stanowił przepis uznany przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją"; oraz po drugie - zważywszy na dyspozycję art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a Kpa, a także art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał na to, że w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w rażący sposób uchybił dyspozycji art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, ponieważ - wbrew kategorycznemu sformułowania dyspozycji tego przepisu - nie uchylił zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji pomimo, że w danym wypadku - w wyniku wydania wspomnianego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego -istniała podstawa do wznowienia postępowania w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2000 r. /K 10/00 - OTK 2000 nr 8 poz. 298/ orzekł, iż art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności t.j. Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm.: Dz.U. 2000 nr 28 poz. 352/ jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 20 grudnia 2000 r. /Dz.U. nr 114 poz. 1196/ i z tym dniem wszedł w życie /zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP/. W konsekwencji, stosownie do dyspozycji art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, począwszy od dnia 20 grudnia 2000 r. wyrok ten stanowił również podstawę do wznowienia postępowania w sprawach, w których została wydana ostateczna decyzja administracyjna na podstawie art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.

Oznacza to, że w dniu 20 grudnia 2001 r., czyli w dacie wydawania przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu zaskarżonego wyroku, obowiązywał już wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2000 r. /K 10/00 - OTK 2000 nr 8 poz. 298/, mocą którego Trybunał orzekł, iż art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /t.j. Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm.: Dz.U. 2000 nr 28 poz. 352/ jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tej sytuacji, stosownie do kategorycznie sformułowanej dyspozycji art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA, Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, rozpoznając skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 18 sierpnia 1999 r. wydaną między innymi na podstawie art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /w brzmieniu wówczas obowiązującym/, był obowiązany do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia 6 lipca 1999 r., ponieważ w danym wypadku istniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie w trybie określonym w art. 145a Kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[13] par. 1 Kpc w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./ orzekł jak w sentencji.