Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 422/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 27e ust. 1 pkt 1, art. 27e ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2028
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko, , Asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), Sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Prezesa Wód Polskich z dnia [...] grudnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Prezesa Wód Polskich na rzecz S. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. znak [...] Prezes Wód Polskich utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody z [...] lipca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody.

2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.

2.1. W dniu 3 marca 2021 r. do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej Dyrektor RZGW lub organ I instancji) wpłynął wniosek S. B. (dalej: skarżącego)

z 26 lutego 2021 r. w sprawie rozstrzygnięcia sporu dotyczącego odmowy zawarcia umowy na dostawę wody dla nieruchomości położonej w [...] przez Zakład Wodociągowy Związku Gmin [...] z siedzibą w [...] (dalej: Zakład Wodociągowy).

2.2. Decyzją z [...] lipca 2021 r. znak: [...] Dyrektora RRZGW umorzył postępowanie w sprawie, działając na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.) w związku z art. 27e w związku z art. 27a ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2020 r. poz. 2028; dalej u.z.z.w.).

2.2.1. Organ I instancji ustalił, że skarżący posiada umowę o zaopatrzenie w wodę zawartą [...] sierpnia 2003 r. W dniu 16 stycznia 2020 r. Zakład Wodociągowy wypowiedział przedmiotową umowę ze skutkiem na 29 lutego 2020 r. Rozwiązanie umowy skutkować miało zastosowaniem przez przedsiębiorstwo odcięcie dostaw wody. Pismem z 18 lutego 2020 r. skarżący wskazał, że wnosi o kontynowanie umowy

na dotychczasowych zasadach i wyraża zgodę na dokonanie niezbędnych napraw instalacji w należącym do niego zakresie. Pismem z 21 lutego 2020 r. Zakład Wodociągowy utrzymał w mocy wypowiedzenie umowy i podniósł, że przygotowanie miejsca na montaż wodomierza głównego zgodnie z załączonym wcześniej schematem wstrzyma procedurę odcięcia dostaw wody i rozwiązania umowy. Pismem z 4 marca 2020 r. skarżący został zawiadomiony w trybie art. 8 ust. 3 u.z.z.w. o zamiarze odcięcia dostaw wody, czego przyczyną miało być naruszenie postanowień umowy z [...] sierpnia 2003 r.: § 9 ust. 1 pkt 1 i 4 oraz ust. 2. W dniu 12 marca 2020 r. skarżący zwrócił się

do Zakładu Wodociągowego na podstawie § 7 ust. 1 pkt 3 umowy o naprawę zaworu odcinającego wodę, co umożliwiłoby mu wykonanie ustalonych prac. Pismem z 26 marca 2020 r. Zakład Wodociągowy podtrzymał stanowisko dotyczące odcięcia dostaw wody w przypadku nieprzygotowania miejsca i niezbędnych elementów pod legalizację wodomierza głównego. W piśmie wskazano na § 9 umowy, w którym określono wszystkie czynności i obowiązki odbiorcy. Pismem z 8 kwietnia 2021 r. skarżący zwrócił się do Zakładu Wodociągowego o zawarcie umowy oraz do dokonania wszystkich niezbędnych czynności konserwacyjno-remontowych instalacji i przyłączy wodociągowych należących do przedsiębiorstwa koniecznych do realizacji umowy. Odpowiadając na powyższy wniosek, Zakład Wodociągowy pismem z 20 kwietnia

2021 r. poinformował skarżącego, że posiada on umowę z [...] sierpnia 2003 r.

nr [...]. W związku z tym, że nie zaprzestano świadczenia usługi, nie nastąpiło skuteczne rozwiązanie umowy. Zgodnie z § 3 ust. 9 Regulaminu dostarczania wody

na obszarze eksploatowanym przez Związek Gmin [...]: na terenie Gmin [...],[...],[...] i [...] po rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy, przedsiębiorstwo wodociągowe zaprzestaje świadczenia usług. W związku z powyższym Zakład Wodociągowy nie wstrzymał świadczenia usług i dostawa wody odbywa się nieprzerwanie na podstawie zawartej umowy z [...] sierpnia 2003 r.

2.2.2. Dyrektor RZGW uznał, że Zakład Wodociągowy nie odmówił zawarcia umowy

z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci, gdyż odbiorca posiada umowę. Przedmiotowy spór dotyczył również kwestii do kogo należy obowiązek wykonania prac remontowych wskazanych w piśmie przedsiębiorstwa z 2 września 2019 r. dotyczącego elementów sieci (przyłącza wodociągowego) oraz w jaki sposób prace te powinny być wykonane i przez kogo finansowane, w jakiej kolejności wykonane tak aby możliwym było zawarcie i realizowanie umowy. Ponadto wyjaśnienie zgodności § 7 ust. 1 pkt 4 umowy z dnia [...] sierpnia 2003 r. z przepisami art. 5 ust. 2 u.z.z.w. oraz wyjaśnienia czy elementy instalacji wodociągowej opisane w piśmie Zakładu Wodociągowego z 2 września 2019 r. stanowią składniki przyłącza wodociągowego. Skarżący podnosił również kwestię wyjaśnienia czy zawór odcinający wodę do nieruchomości, który znajduje się na wodociągu głównym, na wysokości przyłącza wodociągowego doprowadzającego wodę do nieruchomości wnioskodawcy, stanowi część sieci wodociągowej czy element posiadanej przez odbiorcę instalacji wewnętrznej, w tym rozstrzygniecie kwestii naprawienia zaworu odcinającego wodę

do nieruchomości wnioskodawcy. Powyższe kwestie nie mogą stanowić przedmiotu postępowania przed organem regulacyjnym, gdyż nie posiada on kompetencji do ich rozstrzygania. Spór odbiorcy usług i przedsiębiorstwa dotyczy ich wzajemnych obowiązków wynikających z umowy. W związku z powyższym decyzja, do jakiej wydania na mocy powołanych wyżej przepisów uprawniony jest organ regulacyjny

nie powinna dotyczyć kwestii wykonywania umowy, w tym określania na którym

z podmiotów spoczywają konkretne obowiązki. Ponadto organ regulacyjny nie rozstrzyga kwestii istnienia umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem oraz warunków jej wykonywania. Kwestie te nie zostały one wymienione w przepisie art. 27e ust. 2 u.z.z.w. zawierającym katalog rozstrzygnięć wydawanych przez organ regulacyjny w sprawach sporów, o których mowa w art. 27e ust. 1 u.z.z.w., więc nie należą do meritum wydanej przez organ regulacyjny decyzji. W przypadku braku osiągnięcia porozumienia właściwym do wydania rozstrzygnięcia zastępującego umowę jest sąd a nie organ regulacyjny, który może jedynie wydać decyzję o nakazaniu przedsiębiorstwu zawarcia umowy. W art. 6 ust. 2-8 u.z.z.w. ustawodawca określił jedynie warunki zawarcia umowy. Ze wskazanych przepisów ustawy wynika, że kwestie dotyczące treści umowy winny być uregulowane w umowie pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Nie może zatem budzić wątpliwości, że ingerowanie przez organ regulacyjny w treść umowy cywilnoprawnej, stanowiłoby ingerencję pomiędzy odbiorcę usług, a przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, do czego organ regulacyjny nie jest upoważniony, zgodnie art. 27e u.z.z.w.

2.2.3. Jak podał organ I instancji, zgodnie z art. 27e ust. 1 u.z.z.w. nie rozstrzyga sporów, dotyczących kwestii istnienia umowy pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem oraz warunków jej wykonywania. W związku z tym, że obowiązujące przepisy nie przewidują wydania przez organ decyzji nakazującej przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu rozwiązania umowy i następnie jej zawarcia oraz nałożenia obowiązków przeprowadzenia czynności konserwacyjno-remontowych instalacji

i przyłączy wodociągowych należących do przedsiębiorstwa koniecznych do realizacji tej umowy, w tym rozstrzygnięcia na którym z podmiotów spoczywa obowiązek ich przeprowadzenia, umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe.

2.3. W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący wniósł o jej uchylenie w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz merytorycznego orzeczenia

w sprawie.

2.4. Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2021 r. znak [...] Prezes Wód Polskich utrzymał w mocy ww. decyzję Dyrektora RZGW z [...] lipca 2021 r.

2.4.1. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie

z art. 6 ust. 1 u.z.z.w. zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy, zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Katalog obligatoryjnych elementów tej umowy wskazany jest w art. 6 ust 3 u.z.z.w. i obejmuje, między innymi, postanowienia dotyczące odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia (pkt 6). Stosowne postanowienia zawiera również umowa

nr [...] z [...] sierpnia 2003 r. zawarta między skarżącym a Zakładem, której kopia znajduje się w aktach sprawy. Zdaniem Prezesa Wód Polskich, Zakład złożył skarżącemu wypowiedzenie umowy (pismo z 16 stycznia 2020 r.). Równocześnie jednak, w wyjaśnieniach skierowanych do organu regulacyjnego (pismo z 24 marca 2021 r.) Zakład jednoznacznie wskazuje, że do chwili obecnej nie rozwiązał umowy,

a tym samym nie wstrzymano dostawy wody. Podobnie w piśmie z 23 lipca 2021 r. Zakład stwierdził, że do dnia sporządzenia pisma nie zaprzestał świadczenia usług, tym samym nie doszło do skutecznego rozwiązania umowy ze skarżącym. Organ odwoławczy wskazał, że rozumie stanowisko skarżącego co do wewnętrznej sprzeczności stanowiska Zakładu, ostatecznie jednak jest zobowiązany do rozpatrzenia określonego stanu w kontekście obowiązujących przepisów prawa, nie zaś subiektywnego odczucia "spójności" bądź jej braku. Skoro zaś umowa między stronami obowiązuje, bezpodstawne byłoby nakazywanie Zakładowi zawarcie kolejnej umowy.

2.4.2. W tym kontekście Prezes Wód Polskich zwrócił uwagę na specyfikę u.z.z.w.

i rodzaju usług, których ona dotyczy. Podkreślił, że usługi zaopatrzenia w wodę,

ze względu na ich niezbędność dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych odbiorców usług, mają charakter szczególnych usług użyteczności publicznej, zatem winny być świadczone w sposób powszechny i ciągły. Z tych więc powodów uzasadniona jest szczególna ochrona interesów odbiorców usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, która wyrażać ma się również w tym,

że przedsiębiorca nie może posiadać prawa do swobodnego uznania, kiedy może odstąpić od umowy i tym samym zaprzestać świadczenia usług. Organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że przedsiębiorstwo nie jest uprawnione do jednostronnej oceny istniejącego stanu faktycznego i samodzielnego podjęcia decyzji o rozwiązaniu zawartej z konsumentem umowy. Prowadziłoby to do pozbawienia konsumentów, wynikającej z przepisów ustawy, świadomości ochrony przed utratą nieprzerwanego charakteru zawartej z przedsiębiorstwem umowy

i powstania niepewności co do ciągłości świadczonych usług. Rozwiązanie umowy jest dopuszczalne wyłącznie jako skutek niedotrzymania warunków umowy, które

są określone w art. 8 ust. 1 u.z.z.w., zaś postanowienia wzorców umownych przewidujące możliwość rozwiązania umowy za wypowiedzeniem pozostają

w sprzeczności z art. 6 ust. 3 pkt 6 u.z.z.w.

2.4.3. Prezes Wód Polskich podkreślił, że umowa o odprowadzanie ścieków niewątpliwie ma charakter cywilnoprawny, i w okresie jej obowiązywania za jedynie dopuszczalną drogę rozstrzygania sporów między jej stronami należy uznać drogę sądową. Zasady i postanowienia w zakresie świadczenia usług pomiędzy odbiorcą usług a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym zwarte są w umowie (nie zaś w ustawie), zatem spory wynikające z zawartej umowy (bądź bezumownego korzystania z urządzeń) rozstrzygać powinien sąd powszechny. Zdaniem organu odwoławczego, sprawy dotyczące sporów pomiędzy odbiorcami usług

a przedsiębiorstwami wodociągowo-kanalizacyjnymi, wykraczające poza zakres spraw oznaczonych w art. 27e u.z.z.w., nie są sprawami podpadającymi pod dyspozycję

art. 1 k.p.a., a w konsekwencji – nie są sprawami, w których może być wydana decyzja administracyjna. Żaden z przepisów u.z.z.w. nie daje organowi regulacyjnemu podstawy do rozstrzygania sporu cywilnoprawnego, a ramy jego kompetencji określone w art. 27e nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Zdaniem Prezesa Wód Polskich, przedmiotowa sprawa, niezależnie od tego, iż istotnie może być określona "sporem", podlega rozstrzygnięciu na drodze cywilnoprawnej z uwagi na brak materialnoprawnej podstawy do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Z tego względu

za niesłuszne uznał zarzuty naruszenia art. 6, 7, 77, 80 i 105 § 1 k.p.a. Zakres kompetencyjny organu regulacyjnego do rozstrzygania sporów między odbiorcą usług

a przedsiębiorstwem ustawodawca zakreślił jednoznacznie, konkretyzując zarówno zakres tych sporów, jak i możliwe do podjęcia rozstrzygnięcia. Na gruncie obowiązujących przepisów u.z.z.w. organ regulacyjny nie mógł zatem orzec inaczej,

niż w zaskarżonej decyzji, a tym samym niezbędne było utrzymanie jej w mocy.

3. Pismem z 25 stycznia 2022 r. S. B. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję, zarzucając wydanie jej

z:

1) rażącym naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. przez jego zastosowanie w tej sprawie i błędne uznanie, że:

a) postępowanie w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody dla nieruchomości położonej w [...] przez Zakład Wodociągowy jest bezprzedmiotowe, a zarzuty skarżącego zawarte w jego odwołaniu od decyzji organu I Instancji w tym zakresie są niezasadne; jednak wnioskodawca ma interes prawny w załatwieniu sprawy administracyjnej

i domaga się w istocie rozstrzygnięcia sporu pomiędzy nim

a przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym dotyczącego zawarcia umowy

o dostawę wody, co leży w zakresie kompetencji organu regulacyjnego zgodnie art. 27e ust. 1 u.z.z.w. w sytuacji kiedy przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne złożyło skuteczne oświadczenie o rozwiązaniu umowy z 2003 r., którego to oświadczenia nie cofnęło i nie zawarto nowej umowy,

b) kwestia praw i obowiązków stron umowy o dostawę wody i tego kogo obciąża obowiązek przeprowadzenia prac remontowych sieci wodociągowej

na gruncie przedmiotowej sprawy, wykracza poza zakres spraw oznaczonych w art. 27e u.z.z.w. a tymczasem ze stanowiska przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego wynika, że odmowa wykonania prac remontowych sieci wodociągowej przez odbiorcę (który uważa, że prace te dotyczą elementów sieci wodociągowej stanowiącej składnik przedsiębiorstwa wodociągowego

i wobec tego powinny być wykonane przez przedsiębiorstwo) podpada pod przepis art. 8 ust. 1 u.z.z.w. i wobec tego uprawnia przedsiębiorstwo

do rozwiązania umowy o dostawę wody, co powoduje, że zagadnienia

te wymagają jednoznacznego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 27e ust. 1 u.z.z.w. przez organ regulacyjny;

2) naruszeniem przez organy obu instancji art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez:

a) pominięcie części dowodów zaoferowanych przez skarżącego (np. pismo

z 7 kwietnia 2021 r.) oraz błędną analizę zgromadzonego materiału dowodowego, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów,

co doprowadziło organ regulacyjny do błędnych wniosków, że umowa

z 2003 r. nadal wiąże pomiędzy stronami na dotychczasowych warunkach, podczas gdy została ona skutecznie rozwiązana przez przedsiębiorstwo wodociągowe a jednocześnie przedsiębiorstwo nie cofnęło oświadczenia

o wypowiedzeniu umowy ani nie zawarło innej umowy z wnioskodawcą,

co powoduje, że odbiorca nadal znajduje się w stanie niepewności prawnej

co do tego, czy dostawy będą realizowane, na jakiej podstawie i jakie warunki na zawarcie dalszej umowy lub przywrócenie poprzedniej umowy stawiać będzie przedsiębiorstwo wodnokanalizacyjne w zakresie remontu sieci wodociągowej przez skarżącego;

b) brak wystarczającego wyjaśnienia z odwołaniem się do zgromadzonych dowodów w oparciu o jakie dowody organy dokonały ustaleń faktycznych

co do dalszego obowiązywania umowy o dostawę wody pomiędzy wnioskodawcą i przedsiębiorstwem wodociągowym z 2003 r. pomimo wypowiedzenia umowy przez przedsiębiorstwo z odwołaniem się przez nie

na niespełnienie przesłanek z art. 8 ust. 1 u.z.z.w. i w związku z tym na czym oparły ustalenie o bezprzedmiotowości tego postępowania, przez

co naruszono zasady postępowania: praworządności, prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II Instancji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz merytorycznego orzeczenia w sprawie, o zasądzenie od organu na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W skardze zawarto ponadto wniosek o dopuszczenie dowodów z dokumentów: pisma Zakładu Wodociągowego z dnia 20 kwietnia 2021 r., faktury [...] z [...] stycznia 2022 r. oraz faktura VAT nr [...] – na okoliczność stanowiska przedsiębiorstwa wodociągowego, które wskazuje, że odetnie odbiorcy dostawy wody po ustaniu pandemii, wystawiania faktur za dostawę wody, po które wnioskodawca musi udawać się do przedsiębiorstwa każdorazowo, gdyż nie są one mu dostarczane jak było to

w okresie obowiązywania umowy z 2003 r.

4. W odpowiedzi na skargę Prezes Wód Polskich wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.

5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie.

6. Kontrolowane postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek pisma skarżącego z 26 lutego 2021 r. oznaczonego jako "wniosek o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy odbiorcą usług i przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym oraz o nakazanie zawarcia umowy na dostawę wody", w podstawie prawnej którego powołano

art. 27a ust. 1 i ust. 3 pkt 3, art. 27e ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.z.z.w.

6.1. Należy zatem zauważyć, że u.z.z.w. określa zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym:

1) zasady:

a) działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych,

b) tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i odpowiedniej jakości wody oraz niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków,

c) ochrony interesów odbiorców usług, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów;

3) wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi;

4) tryb zatwierdzania taryf oraz organ regulacyjny i jego zadania (art.1 u.z.z.w.).

Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest zadaniem własnym gminy (art. 3 ust. 1 u.z.z.w.). Władztwo organów gminy i obowiązki z tym związane obejmują wszystkich mieszkańców gminy jako członków tej wspólnoty samorządowej i całe terytorium należące do danej gminy. Nie stoi temu na przeszkodzie to, że niektórzy mieszkańcy gminy, czy też grupy mieszkańców zaopatrują się w wodę z własnych studni, czy też ujęć wody, nienależących formalnie do gminy, czy też przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, którym gmina powierzyła na swym terenie wykonywanie zbiorowego zaopatrzenia w wodę (por. wyrok NSA z 4 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1107/18).

6.2. Z kolei art. 27e u.z.z.w. wskazuje na zasady rozstrzygania spraw spornych przez organ regulacyjny (którym jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – art. 27a ust. 1 u.z.z.w.). Zgodnie z art. 27e ust. 1 u.z.z.w., w sprawach spornych dotyczących:

1) odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne,

2) odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, lub odmowy przyłączenia do sieci nieruchomości osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci

- na wniosek strony rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji.

Jak stanowi art. 27e ust. 2 u.z.z.w., rozstrzygnięcie organu regulacyjnego, o którym mowa w ust. 1, może polegać na nakazaniu przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu:

1) zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków;

2) przywrócenia dostawy wody;

3) otwarcia przyłącza kanalizacyjnego;

4) przyłączenia do sieci.

Z ust. 3 tego przepisu wynika, zaś, że na wniosek jednej ze stron organ regulacyjny może określić, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, warunki zaopatrzenia w wodę lub odprowadzania ścieków, lub przyłączenia do sieci do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu.

6.3. W ocenie Sądu, przytoczony wyżej art. 27e ust. 2 u.z.z.w. w sposób jednoznaczny określa wszystkie możliwe rodzaje rozstrzygnięć, jakie może wydać organ regulacyjny, gdyż przepis wymienia je w sposób enumeratywny. Katalog przewidzianych w tym przepisie rozstrzygnięć jest więc zamknięty. Zatem jeżeli organ regulacyjny nie uwzględnia wniosku o rozstrzygnięcie sporu, to powinien wydać decyzję o oddaleniu tego wniosku (por. wyrok SOKiK – SO w [...] z [...] lipca 2020 r., sygn. akt XVII AmW [...], LEX nr [...]). Zatem na podstawie analizowanego przepisu, organ regulacyjny ma prawem przewidziany obowiązek wydania decyzji merytorycznej jeżeli ziści się warunek tam przewidziany (zob. wyrok WSA w Warszawie z 2 marca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2557/21, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pamiętać również należy, że od decyzji, o której mowa w art. 27e ust. 1 u.z.z.w. służy odwołanie do Sądu Okręgowego w [...] – sądu ochrony konkurencji i konsumentów w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Postępowanie w sprawie odwołania od decyzji toczy się na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575) o postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji rynku wodno-kanalizacyjnego (por. art. 27f u.z.z.w.). Wyrok [...] w [...] z [...].08.2020 r., XVII AmW [...], LEX nr [...]. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów będąc sądem powszechnym, w toku postępowania cywilnego na skutek odwołania od decyzji administracyjnej dokonuje samodzielnie oceny stanu faktycznego i prawnego w rozpoznawanych sprawach, a nie tylko kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem formalnym (zob. wyrok SO w [...] – [...] z [...] lipca 2020 r., sygn. akt XVII AmW [...], LEX nr [...]).

7. W kontrolowanym postępowaniu przedmiotem sporu między skarżącym

i Zakładem Wodociągowym były kwestie dotyczące umowy na dostawę wody do nieruchomości skarżącego.

7.1. Wskazać zatem należy, że dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług (art. 6 ust. 1 u.z.z.w.). Ustawodawca określił zatem jakie w szczególności postanowienia winna zawierać umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzenie ścieków, przewidując jednoznacznie pisemną formę takiej czynności prawnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z 21 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 139/19). Zawarte we wskazanym przepisie sformułowanie "odbywa się" nie pozostawia żadnej dowolności w interpretowaniu tego zwrotu. Inaczej mówiąc zasady "dostarczanie wody" muszą zostać określone w "pisemnej umowie o zaopatrzeniu w wodę". Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny nie ma podstaw prawnych, aby na treść takiej umowy wpływać (por. wyrok WSA w Białymstoku z 30 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 705/21). Kwestie dotyczące m.in. praw i obowiązków stron, sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń, okresu obowiązywania umowy czy odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunki jej wypowiedzenia, powinny być uregulowane w umowie o świadczenie usług (por. wyrok WSA w Szczecinie z 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 683/21).

7.2. Z art. 6 ust. 1 u.z.z.w. wyraźnie wynika, że "dostarczanie wody" odbywa się na podstawie "pisemnej" umowy o zaopatrzenie w wodę zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Przepis ten nie wymaga żadnej innej wykładni poza wykładnią literalną. Zatem zasady "dostarczanie wody" muszą zostać określone w "pisemnej umowie o zaopatrzeniu w wodę". W szczególności zatem w ocenie Sądu, nie można jednak zawrzeć takiej umowy per facta concludentia w sytuacji, gdy przepis prawa nakazuje zawarcie umowy w formie pisemnej. Dodatkowo z art. 6 ust. 3 u.z.z.w. wynikają szczególne postanowienia, które powinna zawierać taka umowa (tj. dotyczące: ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia; sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń; praw i obowiązków stron umowy; warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług; procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; ustaleń zawartych w zezwoleniu, o których mowa w art. 18; okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia). Trudno przyjąć, że wskazane wyżej postanowienia mogłyby zostać przyjęte w sposób dorozumiany (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 marca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2642/21)

7.3. W tym miejscu warto dodać, że "odbiorcą usług" – w rozumieniu analizowanej ustawy – jest każdy, kto korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym (art. 2 pkt 3 u.z.z.w.). W ocenie Sądu zatem już z samej definicji "odbiorcy usług" wynika, że:

a) dostarczanie wody oraz odprowadzanie ścieków jest "usługą",

b) jednocześnie w art. 6 ust. 2 u.z.z.w. posłużono się pojęciem "zakupu wody", co sugeruje, iż umowa o zaopatrzenie w wodę jest umową sprzedaży; na taki charakter tej umowy wskazuje obecne brzmienie art. 555 k.c., zgodnie z którym przepisy o sprzedaży stosuje się odpowiednio m.in. do sprzedaży wody (por. wyrok SN z 13 lipca 2017 r., sygn. akt I CSK 193/17);

c) "usługa" ta świadczona jest "na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym" (obligatoryjny pisemny charakter umowy).

8. Wydając zaskarżoną decyzję, organ umorzył postępowanie administracyjne prowadzone z wniosku skarżącego z 26 lutego 2021 r. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

8.1. Zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. przez organy administracji publicznej było przedmiotem licznych wypowiedzi sądów administracyjnych. Na tle tego przepisu wskazywano, że umorzenie postępowania jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nie stanowi rozstrzygnięcia sprawy co do istoty (Wyrok NSA z 28.05.2021 r., I OSK 3092/18, LEX nr 3265573). Skoro decyzja administracyjna, jako forma działania administracji, może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy norma materialna prawa administracyjnego przewiduje podstawę do jej wydania, to o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego decyduje stwierdzenie, że ustawodawca nie przewidział możliwości stosowania formy decyzji administracyjnej w określonej sytuacji społecznej, z tego powodu, że pozostaje ona poza zakresem zadań i kompetencji przypisanych organom administracji publicznej, albo dlatego, że właściwą reakcją na tę sytuację jest zastosowanie innych form działania niż decyzja. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne, pozytywne czy negatywne, staje się prawnie niedopuszczalne (wyrok NSA z 22.02.2021 r., I OSK 2502/20, LEX nr 3195737). Przedmiot postępowania administracyjnego istnieje wtedy, gdy istnieje sprawa administracyjna załatwiana w tej formie działania, a zatem gdy obowiązujący przepis prawa tworzy podstawę do wydania decyzji konkretyzującej prawa i obowiązki podmiotu spoza struktur administracji publicznej, z uwagi na to, że podmiot ten znalazł się w sytuacji faktycznej przewidzianej w normie prawnej tworzącej podstawę do działania organu administracji publicznej w tej właśnie formie (wyrok NSA z 26.01.2021 r., III OSK 3007/21, LEX nr 3166549). Zatem określona w art. 105 § 1 k.p.a. bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (wyrok NSA z 6.07.2020 r., II OSK 818/20, LEX nr 30647230). Co istotne, umorzenie postępowania administracyjnego jest obligatoryjne, gdy postępowanie to zostało wszczęte, a z jakiejkolwiek przyczyny okazało się ono od początku bezprzedmiotowe (bezprzedmiotowość pierwotną), lub też stało się bezprzedmiotowe w jego trakcie – bezprzedmiotowość następcza (wyrok NSA z 24.01.2020 r., I OSK 3648/18, LEX nr 2799085). Bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny obejmuje zarówno przyczyny podmiotowe jak i przyczyny przedmiotowe. Do przyczyn przedmiotowych należy zaliczyć ustalenie w wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w sprawie, w której postępowanie zostało wszczęte, że stan faktyczny nie odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w normie materialnego prawa administracyjnego będącego podstawą rozpoznawanej sprawy. W razie gdy stan faktyczny nie odpowiada hipotetycznemu stanowi zapisanemu w normie materialnego prawa administracyjnego wyłączona jest dopuszczalność wyprowadzenia nakazów obciążających jednostkę (wyrok NSA z 24.04.2018 r., II OSK 1469/16, LEX nr 2522081).

8.2. Należy również podkreślić, że przypadki umorzenie postępowania oraz przyczyny jego bezprzedmiotowości – jako wyjątek od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy – muszą podlegać wykładni dosłownej oraz ścieśniającej, w żadnym zaś razie wykładni rozszerzającej. Wobec powyższego, w pełni należy podzielić prezentowany od dawna w orzecznictwie pogląd, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1, przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak sprawy administracyjnej – mogącej być przedmiotem postępowania Oznacza to, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe - w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. - tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się z zbędne (wyrok NSA z 28.02.2018 r., II GSK 1567/16, LEX nr 2471625).

8.3. Warto przy tym pamiętać, że brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Jeżeli bowiem strona domaga się rozstrzygnięcia organu opierając swój wniosek na obowiązujących przepisach prawa materialnego, to organ administracji nie może uchylać się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z 29.01.2020 r., II OSK 3589/18, LEX nr 3034034). Także przesłanka bezcelowości postępowania nie stanowi podstawy do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. (wyrok NSA z 20.04.2021 r., III OSK 138/21, LEX nr 3171677). Również zaistnienie np. bezzasadności żądania, nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., lecz oznacza jedynie niezasadność żądania. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty. Natomiast umorzenie postępowania, w przypadku braku przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, jest niezgodnym z prawem uchyleniem się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z 22.11.2019 r., II GSK 3210/17, LEX nr 2772152).

9. W ocenie Sądu, ustalenia podzielane przez organy regulacyjne obu instancji nie dawały podstawy do umorzenia postępowania na zasadzie art. 105 § 1 k.p.a.

9.1. Zasadniczym argumentem powołanym przez organ na okoliczność bezprzedmiotowości kontrolowanego postępowania było ustalenie, że między skarżącym a Zakładem Wodociągowym istnieje obowiązująca umowa o zaopatrzenie w wodę. Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Sąd doszedł do następujących wniosków. Po pierwsze, organy trafnie oceniały, że umowa o zaopatrzenie w wodę ma charakter cywilnoprawny, zaś organ regulacyjny nie ma kompetencji do określania jej treści lub rozstrzygania sporów dotyczących wywiązywania się stron tej umowy od określonych w niej zobowiązań. W razie braku porozumienia stron w tym zakresie, właściwym organem do rozstrzygania sporów pozostaje sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. Po drugie, organ dokonał jednak ustaleń dotyczących istnienia między skarżącym a Zakładem Wodociągowym obowiązującej i aktualnej umowy, a ponadto przedstawił swoje stanowisko co do prawnej możliwości wypowiedzenia tej umowy, z którego należałoby wnosić, że w stanie faktycznym ustalonym przez organ nie doszło do (przynajmniej zgodnego z prawem) wypowiedzenia tej umowy. W tym miejscu należy jednak zauważyć na marginesie, że organ regulacyjny nie rozważył, jakie mogą być skutki złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w sytuacji, w której – przynajmniej jego zdaniem – nie ziściła się przesłanka jej wypowiedzenia. Te wszystkie ustalenia zawarto w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji pomimo tego, że zgodnie z art. 189 k.p.c., powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Nie ma przy tym wątpliwości, że stanowiska stron postępowania co do obowiązywania umowy z 2003 r. są sprzeczne ze sobą i wynikają z różnic w ocenie skuteczności oświadczenia Zakładu o wypowiedzeniu umowy. W związku z tym argumentacja organów obu instancji, z której wynika, że – z jednej strony – nie mogą one rozstrzygać sporów dotyczących umowy o zaopatrzenie w wodę, a – z drugiej strony – ustalają istnienie i aktualność stosunku zobowiązaniowego wynikającego z umowy z 2003 r. jest wewnętrznie sprzeczna. Należy zatem przypomnieć, że uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część, a jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego rozstrzygnięcia. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ się kierował przy podejmowaniu decyzji. W szczególności powinno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji musi być spójne wewnętrznie, logiczne i ścisłe, co oznacza, że nie może zawierać luk i sprzeczności. Obowiązkiem organu jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 8 k.p.a. (zasada zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej), art. 9 k.p.a. (zasada informowania) oraz w art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie "zasadności przesłanek" rozstrzygnięcia). Zaniechanie dopełnienia przez organ powyższych obowiązków skutkuje naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., które Sąd stwierdził w niniejszej sprawie z podanych wyżej przyczyn.

9.2. W ocenie Sądu, organ nie wyjaśnił ponad wszelką wątpliwość, dlaczego dał wiarę twierdzeniom Zakładu Wodociągowego, zawartym w piśmie z 24 marca 2021 r., z których wynika, że Zakład "nie rozwiązał umowy" oraz, że "nie doszło do skutecznego rozwiązania umowy". Przede wszystkim, Prezes Wód Polskich wyraźnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na istnienie "wewnętrznej sprzeczności stanowiska Zakładu", który najpierw składa skarżącemu oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o zaopatrzenie w wodę, a następnie twierdzi (jednostronnie), że umowy tej nie rozwiązał. Skarżący słusznie zarzuca organowi, że zaakceptował stanowisko tej strony postępowania, która inaczej treściowo komunikuje te same lub zbliżone zagadnienia w postępowaniu przed organem regulacyjnym, a inaczej w relacjach ze skarżącym. Dlatego też Sąd przypomina, że na zasadzie art. 80 k.p.a., organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Ocena materiału dowodowego nie może też być wybiórcza. Jeśli organ dokonuje jedynie wybiórczej oceny materiału dowodowego dopuszcza się naruszenia zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, gdyż wówczas ma ona charakter oceny dowolnej. O naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów można mówić wtedy, gdy w ramach tej oceny okoliczności faktyczne sprawy zostaną ustalone w sposób sprzeczny z prawidłami logiki, zasadami doświadczenia życiowego, w wyniku przeinaczenia ocenianych treści badanych dokumentów, czy też z pominięciem istotnych dla sprawy dowodów. W ocenie Sądu nie sposób uznać, aby z samego faktu dalszego dostarczania wody na nieruchomość skarżącego przez Zakład Wodociągowy wyciągać wniosek o obowiązywaniu umowy o zaopatrzenie w wodę, w szczególności w świetle niezaprzeczonego przez Zakład Wodociągowy faktu złożenia skarżącemu oświadczenia o wypowiedzeniu tej umowy. Tylko to, że Zakład Wodociągowy nie odciął (jeszcze) dopływu wody do nieruchomości skarżącego, a skarżący opłaca dostawy wody, nie oznacza, że między stronami istnieje aktualna pisemna umowa. Jest bowiem możliwe, że dostawa wody odbywa się obecnie bez tytułu prawnego, tj. bezumownie, przy milczącej akceptacji obu stron dla takiego stanu rzeczy. Niemniej jednak kompetencja organu regulacyjnego w sprawach odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę dotyczy – z opisanych wyżej przyczyn – pisemnej umowy, która dla zabezpieczenia praw jej stron powinna zawierać postanowienia wskazane w u.z.z.w. Organ zatem nie wyjaśnił tego zagadnienia zgodnie z regułami logiki i doświadczenia życiowego, co przesądziło o stwierdzeniu naruszenia art. 80 k.p.a.

9.3. Należy wreszcie wskazać, że umarzając postępowanie w kontrolowanej sprawie zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., organ powinien był wykazać bezprzedmiotowość tego postępowania, czego jednak nie uczynił. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał natomiast, że między skarżącym i Zakładem Wodociągowym istnieje "spór", ale nie taki, który podlega kognicji organu regulacyjnego. Zdaniem tego organu wystąpił brak podstawy materialnoprawnej. Oczywiście należy zgodzić się z organem, że nie ma on podstaw do rozstrzygania o takich zagadnieniach wskazywanych we wniosku

z 26 lutego 2021 r. jak: 1) po czyjej stronie leży obowiązek wykonania prac remontowych przyłącza wodociągowego i w jaki sposób miałyby zostać one wykonane, 2) interpretacji § 7 ust. 1 pkt 4 umowy z 1 sierpnia 2003 r., 3) wyjaśnienia, czy elementy instalacji stanowią składniki przyłącza wodociągowego, 4) wyjaśnienia czy zawór odcinający wodę stanowi część sieci wodociągowej. Jak bowiem już wyżej wskazano

i jak trafnie ocenił organ, zagadnienia te nie mieszczą się w zakresie art. 27e ust. 1 u.z.z.w. i nie mogą zostać merytorycznie rozpatrzone przez organ, skoro nie dotyczą odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, lub odmowy przyłączenia do sieci nieruchomości osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Niemniej jednak skoro odbiorca usług wnosi o rozstrzygnięcie sporu z przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym (aspekt podmiotowy), który dotyczyć ma – poza wskazanymi wyżej zagadnieniami – odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę (aspekt przedmiotowy), to nie sposób uznać, aby w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania. Jeżeli z całokształtu prawidłowo ustalonych okoliczności wynikać będzie, że wniosek o odbiorcy usług domagającego się zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę nie powinien być uwzględniony, to organ regulacyjny powinien wydać decyzję odmowną (oddalającą ten wniosek), nie zaś umarzać postępowanie w sprawie. Jeżeli zaś ustalenia organu doprowadzą do wniosków o zasadności żądania odbiorcy usług, to należy wydać decyzję uwzględniającą ten wniosek, tj. orzekającą jak w art. 27e ust. 2 pkt 1 u.z.z.w. Sąd uznał zatem, że umorzenie kontrolowanego postępowania nastąpiło z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a.

10. Wskazane wyżej naruszenie przepisów legło u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono

na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

11. Ponownie rozpoznając sprawę, organy orzekające w sprawie związane oceną prawną zaprezentowaną w niniejszym postępowaniu, przeprowadzą wyczerpujące postępowanie dowodowe i rozpatrzą wniosek skarżącego zgodnie z granicami swojej właściwości rzeczowej.

12. W tym miejscu należy jeszcze wyjaśnić, że Sąd nie dopuścił wniosku dowodowego skarżącego, złożonego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie

z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok NSA z 18 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 2815/18, LEX nr 3192343). Tymczasem wniosek dowodowy strony skarżącego zmierzał

w rzeczywistości do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych w tym zakresie należy do organu prowadzącego postępowanie w sprawie. Ponadto przytoczonego art. 106 § 3 p.p.s.a. nie stosuje się w przypadku, gdy zachodzi potrzeba dokonania przez organ ponownej oceny materiału dowodowego oraz poszerzenia przez ten organ tego materiału (zob. wyrok NSA z 19 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 93/21, LEX nr 3197747).

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.