Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 215/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 31zq ust. 1 i 3, art. 31zo ust. 2, art. 15 ust. 3 zzs4, art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 8 ust. 8, art. 47, art. 123
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 180, art. 107 par. 3, art. 11, art. 10 par. 1, art. 79a par. 1, art. 77 par. 4, art. 7 i art. 77
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] numer [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], sygn. [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., numer [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 tj.; dalej: "ustawa COVID-19"), Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił własną decyzję sygn.: [...] (powinno być: [...]) z [...] r. w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zwolnienia M.P. z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maj 2020 r. oraz orzekł o odmowie M.P. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. oraz stwierdził, że decyzja z [...] r. nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu organ wskazał następujące okoliczności faktyczne

i rozważania prawne:

Decyzją z [...] r. umorzono postępowanie w sprawie zwolnienia M.P. z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r., w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ wskazał, że w sprawie ustalono, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu braku na koncie płatnika dokumentów rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., które strona powinna złożyć do 30 czerwca 2020 r.

W dniu 22 lipca 2020 r. strona wystąpiła o ponowne rozpatrzenie wniosku

o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

Organ wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek było przesłanie poprawnych dokumentów rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r. chyba, że płatnik był z tego obowiązku zwolniony. Wskazał, iż w związku z tym, iż wnioskodawca korzystał z ulgi "mały ZUS", miał obowiązek złożyć dokument ZUS DRA2 na rok 2020. Z uwagi na brak powyższego dokumentu na koncie płatnika tworzyły się błędne dokumenty rozliczeniowe za okres od marca do maja 2020 r. Dokument ZUS DRA 2 wraz z dokumentami rozliczeniowymi za okres od marca do maja 2020 r. wnioskodawca złożył dopiero 8 września 2020 r. W związku z powyższym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ uznał za bezzasadny.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, M.P. podniósł, że jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą był zwolniony ze składania deklaracji DRA za kolejne miesiące poza styczniem. W dniu 7 lutego 2020 r. złożył deklarację DRA za styczeń i deklarację ZUS DRA cz. II, jako płatnik z ulgą "mały ZUS". Został poinformowany, że nie musi składać następnej deklaracji, gdyż automatycznie zostanie zarejestrowany jako płatnik "mały ZUS plus". Okazało się to nieprawdą w związku z tym, że złożył w terminie zgłoszenie do ubezpieczeń z kodem 059000. ZUS przyznał skarżącemu w dniu 8 października 2020 r. przywrócenie terminu złożenia deklaracji DRA cz. ll (mały ZUS plus) i DRA za 02/2020. Strona wskazała, że formalnie rzecz biorąc, ZUS uznał, że od lutego 2020 r. jest płatnikiem z ulgą mały ZUS plus, w związku z tym był zwolniony ze składania deklaracji za miesiąc marzec, kwiecień i maj 2020 roku. W ocenie strony, organ odmawiając prawa do skorzystania z ulgi opłacania składek za okres marzec - maj 2020 roku podważa własną decyzję o przywróceniu terminu złożenia deklaracji DRA cz. ll (mały ZUS plus). Skarżący nadmienił, że płacił w terminie składki wyliczone w deklaracji złożonej 7 lutego 2020 r. za miesiąc luty, czerwiec, lipiec. ZUS narusza natomiast interes prawny strony, bowiem będąc płatnikiem z ulgą mały ZUS plus skarżący miał prawo skorzystać ze zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za marzec-maj 2020 r. bez składania deklaracji do 30 czerwca 2020 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wyjaśnił, że sytuacja, w której wnioskodawca nie złożył w ustawowym terminie deklaracji rozliczeniowych powoduje, że postępowanie nie staje się bezprzedmiotowe, ale wniosek jest bezzasadny, czego konsekwencją było uchylenie decyzji z [...] r. Organ, powołując następnie treść 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził, że w oparciu o ten przepis istnieje możliwość uchylenia decyzji błędnie umarzającej postępowania i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a nieuwzględnienie roszczenia M.P. nie będzie naruszać treści art. 139 k.p.a. Z daleko idącej ostrożności procesowej, odnosząc się do kwestii obowiązku złożenia przez skarżącego deklaracji rozliczeniowych za miesiące marzec - czerwiec 2020 r. w terminie do 30.06.2020 r., organ odwołując się do art. 47 ust. 2g ustawy systemowej, art. 18c ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 4 ustawy z dnia 12.12.2019 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o krajowej administracji skarbowej z dn. 12.12.2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2550), wyjaśnił, że deklaracja rozliczeniowa za miesiące marzec - czerwiec 2020 r. została złożona przez skarżącego dopiero w dniu 8.09.2020 r. Ze względu na niezłożenie deklaracji w ustawowym terminie do 30.06.2020 r., skarżący nie został zwolniony z obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych za miesiące marzec - maj 2020 r. Termin, o którym wyżej mowa jest terminem prawa materialnego, nieprzekraczalnym i nieprzywracalnym, dlatego też wbrew twierdzeniom skarżącego nie mógł on zostać przywrócony. Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny i prawny organ podniósł, że wniosek o oddalenie skargi należy uznać za konieczny i uzasadniony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 ust. 3 zzs⁴ ustawy COVID-19.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., jak i poprzedzająca ją decyzja tego organu z [...] r. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Zgodnie ze stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji art. 31zq ust.1 ustawy COVID-19, w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku, płatnik składek zobowiązany jest przesyłać za marzec, kwiecień i maj 2020 r. deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31zq ust. 3 cyt. ustawy).

Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321, zwanej dalej: "u.s.u.s.") osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 lutego 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

W art. 47 u.s.u.s., uregulowana została kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 1 u.s.u.s., płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przesyła jedynie deklarację rozliczeniową (art. 47 ust. 2 u.s.u.s.). W myśl natomiast art. 47 ust. 2g u.s.u.s., osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące i ustalające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c u.s.u.s. są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliły tę podstawę. Osoby te obowiązane są do złożenia deklaracji rozliczeniowej za pierwszy miesiąc prowadzenia działalności gospodarczej każdego kolejnego roku, na który ustaliły podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18c.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odwołując się do art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 stwierdził, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. i w ustawowym terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych za wskazany okres. Dokumenty takie zostały złożone 8 września 2020 roku. Organ wskazał przy tym, że w związku z tym, iż skarżący korzystał z ulgi "mały ZUS", to miał obowiązek złożyć dokument ZUS DRA 2 na rok 2020. Z uwagi na brak powyższego dokumentu na koncie płatnika tworzyły się błędne dokumenty rozliczeniowe za okres od marca do maja 2020 r. Przy czym stanowisko organu nie zostało w żaden sposób uzasadnione i poparte analizą stanu prawnego i materiału dowodowego potwierdzającego jego prawidłowość. Tymczasem skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wskazywał, że w dniu 7 lutego 2020 r. złożył oświadczenie o przychodzie w 2019 r. i na tej podstawie wyliczona mu została składka za miesiąc styczeń 2020 r. Jednocześnie strona podniosła, że została poinformowana, iż ma obowiązek złożyć deklarację za styczeń i jeśli nie zmienia się podstawa to do końca roku nie musi składać deklaracji. W piśmie z 1 grudnia 2020 r. skarżący wskazał ponadto, że 8 października 2020 r. otrzymał zgodę na skorygowanie wcześniejszego błędu i może skorzystać z małego ZUS Plus od 1 lutego 2020 r. W związku z tym nie składał dokumentów DRA za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Tymczasem organ II instancji rozstrzygając w przedmiocie wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy nie odniósł się do argumentacji strony we wskazanym zakresie.

W tym miejscu podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy k.p.a., stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Następnie materiał ten winien zostać oceniony zgodnie z art. 80 k.p.a. w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).

W kontekście powyższego wskazać należy, że w rozstrzyganej sprawie organ zobowiązany był wykazać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że obowiązek składania deklaracji za miesiące marzec - maj 2020 roku ciążył na stronie i nie podlegała ona zwolnieniu w tym zakresie. Należało podać, jakie i kiedy złożone zgłoszenie o tym przesądzało. Kolejno należało to odnieść do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoliłby poznać jasne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym dotyczący prawidłowości bądź wadliwości deklaracji złożonych przez skarżącego. Dopiero przedstawienie w uzasadnieniu decyzji takich informacji, odwzorowanych w aktach administracyjnych pozwoliłoby na uznanie jej za prawidłową.

Organ dopiero w odpowiedzi na skargę odwołał się do regulacji prawnych

w zakresie obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych bez odniesienia się jednak do okoliczności faktycznych sprawy. W tym miejscu należy zauważyć, że odpowiedź na skargę jest wyłącznie pismem procesowym składanym w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Argumentacja zaprezentowana w odpowiedzi na skargę nie może zastępować czy uzupełniać zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji (por. wyrok WSA w Gdańsku z 19 października 2021 r., I SA/Gd 836/21 LEX nr 3246998). Odpowiedź na skargę w żadnym razie nie może stanowić uzupełnienia zaskarżonej decyzji, w zakresie jej uzasadnienia. Na tym bowiem etapie, jakim jest postępowanie sądowe, decyzja ta jest już rozstrzygnięciem ostatecznym i jako takie stanowi ona integralną całość, niepodlegającą modyfikacji. Wobec powyższego odpowiedzi na skargę nie można traktować jako swoistego rodzaju sposobności umożliwiającej konwalidację wadliwej decyzji, między innymi w zakresie jej uzasadnienia.

Wskazać zatem trzeba, że ZUS nie dokonał analizy przesłanek wynikających z art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19. Tymczasem warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo jest natomiast zgodnie z art. 31zq ust. 3 przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Obowiązkiem ZUS było więc przytoczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiednich przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skonfrontowanie ich treści ze stanem faktycznym występującym w niniejszej sprawie a następnie wyjaśnienie dlaczego, zdaniem organu, skarżący miał obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych, któremu uchybił. Mając na względzie powołane przepisy procesowe sąd stwierdził, że postępowanie organu rozpoznającego wniosek skarżącego o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, nie spełnia wymogów wynikających z powołanych powyżej przepisów. Zarówno uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji narusza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na jej wynik.

Zauważyć także należy, że z akt sprawy nie wynika, aby strona przed wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji była przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w jakikolwiek sposób informowana o obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. oraz że od tego zależy pozytywne rozstrzygnięcie jej wniosku. Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej organ wyjaśnił stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a.).

W ocenie Sądu, również art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał ZUS do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc ZUS na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych posiadał wiedzę, że strona nie złożyła wymaganych deklaracji rozliczeniowej, bądź że na koncie płatnika tworzyły się błędne dokumenty rozliczeniowe, to powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed 30 czerwca 2020 r.

Należy podkreślić, że złożenie przez skarżącego w dniu 2 kwietnia 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek wszczęło postępowanie administracyjne, a to oznacza, że w rozsądnym terminie, umożliwiającym uzupełnienie braków, ZUS miał obowiązek skierować do skarżącego informację

o okolicznościach prawnych, które mają wpływ na rozstrzygnięcie jego wniosku

i wskazać konkretnie, jakich dokumentów brakuje do jego pozytywnego załatwienia. W rozpoznawanej sprawie organ z tego obowiązku się nie wywiązał.

Dodać należy, że jeżeli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a. i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Takiej adnotacji brak w aktach administracyjnych sprawy. Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W kontrolowanej sprawie z akt sprawy (informacja do wniosku RDZ-ODW - k-6 akt adm.) wynika ponadto, że deklaracja DRA za 01/2020 została złożona w terminie. Na tej podstawie utworzył się "klon" za 02/2020 r. Z uwagi na brak DRA 2 wskazano, że jest on błędny. Za okres od 03/2020 do 07/2020 r. na koncie tworzyły się PS-y z podstawą wymiaru składek 3.136, 20 zł. W dniu 8 września 2020 r. płatnik złożył dokumenty rozliczeniowe za okres 02/2020 do 8/2020 r. z podstawą wymiaru 780,00 zł. W ocenie sądu w takiej sytuacji organ był obowiązany zawiadomić płatnika składek o stwierdzeniu nieprawidłowości, a płatnik składek miał obowiązek złożenia deklaracji korygującej w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia Zakładu lub od stwierdzenia takich nieprawidłowości we własnym zakresie (art. 41 ust. 7a w zw. z art. 47 ust. 3b u.s.u.s.). Z akt sprawy nie wynika by strona przed 30 czerwca 2020 r. była przez organ informowania o stwierdzonych nieprawidłowościach i wezwana do złożenia korekty deklaracji. Dopiero w piśmie z 8 października 2020 r. poinformowano skarżącego o możliwości skorygowania dokumentów rozliczeniowych zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 lutego 2020 r. i możliwości skorzystania z Małego ZUS plus, gdyż złożył w terminie zgłoszenie do ubezpieczenia z kodek 059000 (k. 10 akt administracyjnych).

Końcowo wskazać trzeba, że w zaskarżonym orzeczeniu z [...] r. organ wadliwie wskazał sygnaturę uchylanej decyzji, co może powodować istotne wątpliwości w zakresie treści samego rozstrzygnięcia. Tymczasem rozstrzygnięcie organu zawarte w decyzji syg. [...] z [...] r. o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, było z całą pewnością nieprawidłowe. Organ bowiem uznał, że skoro strona nie przedłożyła w terminie wymaganych art. 31zo ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 deklaracji, to postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Jednak bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy przestaje istnieć kwestia wymagająca rozstrzygnięcia decyzją administracyjną; gdy brak jest przedmiotu sprawy, to znaczy gdy nie ma materialno-prawnych podstaw do wydania decyzji administracyjnej. Postępowanie o zwolnienie skarżącego z obowiązku opłacenia składek ma swój przedmiot, jest nim właśnie obowiązek opłacenia tych składek, wynikający z przepisów prawa materialnego, a rozstrzygnięcie w tym zakresie leży w kompetencjach ZUS. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w sytuacji, gdy ona nie zachodzi oznacza uchylenie się od orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty. Jest rozstrzygnięciem procesowym bez merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 18 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 804/21, LEX nr 3284048).

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. W kontrolowanej decyzji Zakład nie wyjaśnił dlaczego skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za okres marzec – maj 2020 r., ani też nie pouczył go

w sposób wyczerpujący o warunkach uzyskania wnioskowanego przez niego zwolnienia z obowiązku zapłaty składek oraz o skutkach niezłożenia deklaracji w wymaganym terminie, co stanowiło naruszenie art. 7,art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 79a § 1 art. 80 i 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję ZUS z [...] r.

W tym stanie rzeczy niezbędnym jest powtórzenie postępowania, celem wykazania i wyjaśnienia przez ZUS, na podstawie jakich przepisów prawa i w oparciu o jakie dowody przyjął, że na stronie skarżącej ciążył obowiązek złożenia deklaracji rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020 r., którego ta nie wykonała w terminie. Organ wyjaśni też, czy przed 30 czerwca 2020 r. (albo po tej dacie) informował stronę o skutkach niezłożenia wymaganej dokumentacji rozliczeniowej lub o obowiązku dokonania ich korekty. Rozważy zastosowanie art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19, który stosuje się do całego okresu obowiązywania stanu epidemii.

is