Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1415/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par. 1 pkt 1, art. 27 par. 1 pkt 2, art. 27 par. 1 pkt 7, art. 33 pkt 10
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf – Kalamala, Sędzia del. WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Paweł Kowalczyk, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 760/14 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "P." sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od Przedsiębiorstwa [...] "P." sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1.1. Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 760/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowego P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2014 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

1.2. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Spółka wniosła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 26 listopada 2013 r. Skarżąca zarzuciła, że błędnie oznaczono zobowiązanego poprzez nie podanie pełnej nazwy – pominięcie fragmentu: "Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Usługowe", w konsekwencji nazwa była niezgodna z wpisem do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Spółka wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej zwana: "u,.p.e.a."), ponieważ tytuły egzekucyjne nie spełniały wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 1), pkt 2) i pkt 7) u.p.e.a., a w konsekwencji również o uchylenie zajęć praw majątkowych z wierzytelności i ruchomości. Organ egzekucyjny przekazał zarzuty zgłoszone przez zobowiązaną wierzycielowi celem zajęcia stanowiska. Burmistrz Miasta L. postanowieniem z dnia 13 stycznia 2014 r. uznał te zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że tytuły wykonawcze zostały sporządzone z wykorzystaniem obowiązujących wzorów. Podkreślił, że tytuły wykonawcze są kompletne i czytelne. Nawiązując do zarzutu błędnego oznaczenia zobowiązanego stwierdził, że podanie nazwy "P. Sp. z o.o." pozwalało bezsprzecznie zidentyfikować zobowiązaną. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało zażalenie.

1.3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że oznaczenie zobowiązanego zamieszczone w tytułach wykonawczych, w oparciu o które prowadzona była egzekucja administracyjna pozwalało na niebudzącą wątpliwości identyfikację podmiotu wobec, którego prowadzona jest egzekucja. W tytułach wykonawczych zamieszczono NIP, REGON, oraz dane adresowe zobowiązanej. Wprawdzie w odpowiedniej rubryce nie podano pełnej nazwy spółki, gdyż pominięto "Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Usługowe" i zamieszczono jedynie "P. Sp. z o.o.", co nie odpowiadało pełnej nazwie ujawnionej w rejestrze przedsiębiorców KRS. Błąd ten, w zestawieniu jednak z innymi niekwestionowanymi danymi dotyczącymi zobowiązanej pozwalał na jednoznaczne ustalenie, wobec jakiego podmiotu jest prowadzona egzekucja. Nawiązując do zarzutu nieistnienia obowiązku w części w jakiej wierzyciel zaniechał oznaczenia okresu przerwy w naliczaniu odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych Kolegium stwierdziło, że jest on chybiony, ponieważ nie wystąpiła żadna z wymienionych w art. 54 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.; dalej zwana: "Ordynacja podatkowa"), okoliczności skutkujących przerwą w naliczaniu odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Odwołanie zobowiązanej od decyzji z dnia 29 marca 2010 r. wpłynęło do organu I instancji w dniu 16 kwietnia 2010 r. Odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęło do Kolegium w dniu 29 kwietnia 2014 r. Dochowany został zatem termin z art. 227 § 1 Ordynacji podatkowej i brak było podstaw do nie naliczania odsetek za okres od wniesienia odwołania do przekazania akt sprawy organowi odwoławczemu (art. 54 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Decyzja Kolegium z dnia 17 czerwca 2010 r. została doręczona pełnomocnikowi zobowiązanej w dniu 22 czerwca 2010 r., czyli z zachowaniem dwumiesięcznego terminu z art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej.

2.1. W skardze do WSA w Gliwicach pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a w konsekwencji uchylenie postanowienia wierzyciela i umorzenie postępowania egzekucyjnego; względnie o uchylenie zaskarżonej "decyzji" oraz poprzedzającej ją "decyzji" Burmistrza Miasta L. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a także prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, m.in. poprzez: uznanie, że kwestionowane tytuły wykonawcze zostały wystawione zgodnie z przepisami art. 27 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 7 u.p.e.a., mimo błędnego oznaczenia wierzyciela, zobowiązanego oraz innych uchybień zawartych w uzasadnieniu skargi, błąd w ustaleniach faktycznych, przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów w zakresie, w jakim organ odwoławczy przyjął, że błąd w oznaczeniu zobowiązanego, mimo ewidentności nie ma wpływu na ważność tytułów wykonawczych.

2.2. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

2.3. Sąd I instancji uzasadniając stwierdził, że rozstrzygnięcie SKO jest błędne co do oceny zarzutu wadliwości tytułu wykonawczego (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.) w zakresie oznaczenia firmy zobowiązanej. Tytuł wykonawczy, na postawie którego organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną jest dokumentem urzędowym sporządzonym według ustalonego wzoru, który musi odpowiadać wymogom formalnym określonym przez ustawodawcę w art. 27 u.p.e.a. Prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego ma niezwykle istotne znaczenie, ponieważ nie ma możliwości skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wadliwego lub niezawierającego wszystkich wymaganych przez prawo elementów. Art. 27 u.p.e.a. w § 1 pkt 2 stanowi, iż tytuł egzekucyjny zawiera m.in. wskazanie firmy zobowiązanego i jego adresu. Pojęcie firmy, którym posługuje się wskazany przepis, należy do kategorii prawa cywilnego. Firmą osoby prawnej, zgodnie z art. 435 (w uzasadnieniu omyłkowo podano art.435 ) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, dalej zwana: "K.c."), jest jej nazwa. Jest to oznaczenie indywidualizujące spółkę jako przedsiębiorcę. Określenie firmy jest niezbędnym warunkiem ważności umowy spółki, a wpis firmy do rejestru ma charakter konstytutywny. W odniesieniu do zobowiązanego podlegającego obowiązkowi wpisu do KRS miarodajny był co do jego nazwy wpis w rejestrze przedsiębiorców. Artykuł 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) wprowadza w tym zakresie domniemanie prawdziwości wpisów w rejestrze. W rezultacie Sąd I instancji zanegował stanowisko wierzyciela oraz organu odwoławczego, że sporny tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 2), gdyż spełnia on wymogi określone w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jedynie wtedy, gdy podana w nim firma zobowiązanego, przeciwko któremu ma być prowadzone postępowanie egzekucyjne, jest określona przez nazwę pod którą on działa i która widnieje w KRS. Skoro w spornych tytułach wykonawczych z dnia 26 listopada 2013 r. podano jako firmę zobowiązanej "P." Spółka z o.o., natomiast jak wynika z KRS zobowiązana działa pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe "P." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, to zarzut niewłaściwego wypełnienia pozycji 10 tytułu wykonawczego był zasadny. Ponadto Sąd I instancji, nie kwestionując argumentacji powołanej na poparcie tezy, że w sprawie nie wystąpiły okresy, w których nie nalicza się odsetek, stwierdził, że organ odwoławczy błędnie zidentyfikował ten zarzut. Skarżąca nie wskazała wprost, jaki zarzut podnosi, z odniesieniem do katalogu zarzutów zamieszczonego w art. 33 § 1 u.p.e.a. Z treści pisma zawierającego zarzuty wynikało jednak, że podnosi wadliwość tytułów wykonawczych, motywowaną między innymi nie zamieszczeniem w tytułach wykonawczych okresów przerw w naliczaniu odsetek. Kwalifikacja zarzut jako zarzutu nieistnienia obowiązku została dokonana przez Kolegium błędnie. Zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym zobowiązany może podnosić jedynie wówczas, gdy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które miały miejsce po wydaniu tytułu wykonawczego. Natomiast weryfikacja kwestii odsetkowej możliwa w przypadku wyspecyfikowania w tytule egzekucyjnym odsetek w nieprawidłowej wysokości lub za okresy nie odsetkowe, może się odbywać wyłącznie w oparciu o zarzut z art. 33 § 1 pkt 10) u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. W tym stanie rzeczy doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 i 10 u.p.e.a. w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwana: "k.p.a."), a dostrzeżone naruszenie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

3.1. Od powyższego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło skargę kasacyjną, w której zaskarżyło wyrok w całości i wniosło o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 § 1 pkt 1) lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwana: "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 10) u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 2) u.p.e.a.,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 1) oraz art. 33 pkt 10) w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 7 k.p.a.,

- art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób nie odpowiadający wymogom opisanym w art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz niespójność przyjętej podstawy prawnej rozstrzygnięcia z zaleceniami co do dalszego postępowania.

3.2. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że tytuł wykonawczy zawierał firmę Spółki (choć niepełną), przy czym pominięta część nazwy Spółki nie była w rzeczywistości częścią odróżniającą podmiot w obrocie. Wada ta nie była na tyle istotna aby uznać, że tytuły wykonawcze nie spełniały wymogów z art. 27 § 1 pkt 2) u.p.e.a. co stanowiłoby podstawę zarzutu z art. 33 pkt 10) tej ustawy. Spółka zgłaszając zarzuty nawiązując do okoliczności związanych z naliczaniem odsetek za zwłokę nie przyporządkowała ich do jednej z podstaw zgłoszenia zarzutów wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Kolegium w tym zakresie dokonało subsumcji uznając, że stanowią, one zarzut z art. 33 pkt 1) u.p.e.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

4.2. Za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 10) u.p.e.a. i w zw. z art. 27 § 1 pkt 2) u.p.e.a. Nie ulega wątpliwości, że w tytułach wykonawczych określając firmę zobowiązanego pominięto początkowy człon jej nazwy. Podkreślenia jednak wymaga, że prawidłowo została określona jego nazwa własna identyfikująca go jako P., a także forma organizacyjno-prawna, jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z treścią art. 1a pkt 20) u.p.e.a. zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osoba lub jednostka, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Z kolei unormowanie z art. 27 § 1 pkt 2) u.p.e.a. wymaga, aby tytuł wykonawczy zawierał wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. Należy podkreślić, że przepis ten ma za zadanie właściwe zidentyfikowanie osoby zobowiązanej, o której stanowi art. 1a pkt 20) u.p.e.a. Zauważyć należy, że w treści tytułu wykonawczego zobowiązana Spółka została dodatkowo dookreślona numerem identyfikacji podatkowej NIP oraz numerem REGON. Podkreślenia zatem wymaga, że oznaczenie zobowiązanego będącego osobą prawną polega nie tylko na wskazaniu jej firmy, formy organizacyjno-prawnej, nazwy oraz siedziby, ale także ewentualnie poprzez podanie innych danych (jak np. REGON, NIP), które także identyfikują dany podmiot. Co do zasady należy przyjąć w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dane te winny obejmować także pełną nazwę spółki kapitałowej poprzez wskazanie wszystkich jej członów. Konstatacja ta nie powoduje jednak, że sam brak wpisania w treści tytułu wykonawczego części nazwy, nie będącej przy tym jej indywidualnym wyróżnikiem, powoduje automatycznie wadliwość takiego tytułu. Należy bowiem zauważyć, iż identyfikacja określonego podmiotu (a w szczególności firmy) może się odbywać także poprzez wskazanie określonych cech, które są właściwe wyłącznie dla określonego, unikalnego podmiotu. Są to wspólnie takie elementy jak: adres siedziby, podanie nawet części nazwy, podanie nr NIP i REGON. W stanie faktycznym sprawy z wszystkich tych elementów, które wymienione zostały w wystawionych tytułach egzekucyjnym można było jednoznacznie określić i ustalić podmiot zobowiązany. Należy wobec tego rozważyć, czy pominięcie jedynie elementu pełnej nazwy strony zobowiązanej (tj. członu: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe) powoduje niespełnienie wymogów przewidzianych w art. 27 § 1 pkt 2) u.p.e.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie należy wyrazić pogląd, że pominięcie jedynie części nazwy zobowiązanego nie spowodowało braku możliwości jednoznacznej identyfikacji Spółki na etapie wszczęcia egzekucji administracyjnej. Istotne z punktu widzenia nazwy firmy, także z uwagi na przywołany przez WSA w Gliwicach zapis art. 433 § 1 K.c. jest to aby odróżniała ona dostatecznie określony podmiot od firm innych przedsiębiorców. To zaś jest dokonywane przede wszystkim łącznie poprzez unikatowy człon nazwy (tj. P.), formę organizacyjno-prawną (tj. spółkę z o.o.), adres siedziby oraz specyficzne i wyróżniające numery identyfikacji podatkowej i rejestru podmiotów gospodarki narodowej (tj. NIP i REGON). Ponadto wymaga w tym miejscu podkreślenia, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla je w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie trudno zaś doszukać się takiego wpływu.

4.3. Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 1) u.p.e.a. oraz art. 33 pkt 10) w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 7 k.p.a. Godzi się zauważyć, że to od okoliczności sprawy oraz treści sformułowanego zarzutu zależeć będzie, czy zobowiązany kwestionuje poprzez brak określenia w treści tytułu wykonawczego przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę istnienie w tej części egzekwowanego obowiązku, czy też niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Jak wynika ze stanowiska Spółki kwestionowała ona jedynie brak wykazania przez wierzyciela prawidłowości naliczania odsetek. Podkreślenia zatem wymaga, że w przypadku, gdy nie występują przerwy w naliczaniu odsetek wystarczające jest podanie w tytule wykonawczym daty początkowej, od której nalicza się odsetki oraz ich kwotę na dzień wystawienia tytułu. Jeżeli zatem strona zobowiązana nie podnosi i nie wskazuje konkretnych okresów, w których odsetki nie biegły, nie można przyjmować, że podnosi zarzut nieistnienia obowiązku w tej części. Jednakże okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż strona nie kwestionowała braku przerw w naliczaniu odsetek.

4.4. Bezzasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 7 k.p.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a także zalecenie do uwzględnienia wyrażonej oceny prawnej. Przede wszystkim należy zauważyć, że w ocenie WSA w Gliwicach każde naruszenie treści art. 27 § 1 pkt 2) u.p.e.a. w zakresie nawet braku części nazwy firmy w tytule wykonawczym skutkowało jego nieprawidłowością. Choć ze stanowiskiem tym w realiach rozpatrywanej sprawy nie można się zgodzić, to jednak nie stanowi ono o naruszeniu wskazanych powyżej przepisów postępowania.

4.5. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji dokonał przede wszystkim wadliwej wykładni art. 33 pkt 10) w zw. z art. 27 § 1 pkt 2) u.p.e.a. W tym stanie rzeczy, przy braku kwestionowania wyroku Sądu I instancji przez Skarżącą Spółkę, należało uznać, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 185 § 1 oraz w zw. z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.