Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 259/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 16
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 27 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Referent-stażysta Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2016 roku sprawy ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 oddala skargę. R.T.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23), § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329), oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173), art. 16 ust. 5 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL.2011. Nr 25 str. 8), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...], wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] w sprawie przyznania H. P. płatności ONW na 2014 rok.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

H. P. złożyła w dniu 15 maja 2014 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2014, w którym ubiegała się o przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych o powierzchni 6,88 ha. W dniu 7 lipca 2014 roku strona złożyła formularz wycofania części wniosku. W dniu 7 lipca 2014 r. organ I instancji, na podstawie art. 50 § 1 k.p.a., wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z uwagi na ustalenie, że na grunty rolne w granicach tej działki wniosek złożył również inny producent rolny.

W dniu 7 lipca 2014 r. w odpowiedzi na wezwanie strona złożyła oświadczenie o treści: "Działka [...] jest przeze mnie użytkowana na powierzchni 1,30 ha, 50 arów skosił O. T. na moje zlecenie, 80 arów skosił B. H. też na moje zlecenie. Pozostała część działki jest nieużytkowana."

W dniu 6 sierpnia 2014 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni gruntów rolnych w ramach zadeklarowanych przez stronę do płatności w przedmiotowym wniosku na 2014 rok w zakresie działek rolnych oznaczonych literami od "B" do "D". Działka rolna "A" położona na spornej działce nr [...] została dokontrolowana w dniu 25 lutego 2015 r. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości, stwierdzone w raporcie z kontroli nr [...].

W dniu 8 stycznia 2015 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna w sprawie ustalenia faktycznego użytkownika gruntów rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...]. H. P. oświadczyła: "Jak zwykle na moje zlecenie T. O. i B. kosili łąkę na działce [...].Kosili na powierzchni O. 0,50 ha - koniec maja, B. 0,80 ha - w drugiej połowie czerwca. Później J. J. wypasał krowy do sierpnia tj. do oprysku przez Pana G. i zaorania działki. Zobowiązuje się dostarczyć podpisany i autoryzowany protokół z rozprawy sądowej z dnia 3 grudnia 2014 r., w którym znajdują się zeznania Pana O. i B. Działka jest zasądzona J. P., ale to zasądzenie ja kwestionuję jako niesprawiedliwe. W 2014 r. byłam posiadaczem i miałam prawo dysponować działką bo użytkuję tę działkę od 1980 r. Dobra kultura była tam zachowana na powierzchni 1,30 ha a na działce tej była także pozostałości siatki dla gęsi z lat poprzednich. Do czerwca Pan G. nie wykonał tam żadnych zabiegów, dopiero w sierpniu wykonany był oprysk. Teraz działka jest zaorana i obsiana przez M. G."

M. G. zeznał: "Na działce ewidencyjnej nr [...] w roku 2014 wykonałem obkoszenie przed czerwcem, później opryskanie. Zauważyłem, że Pan O. i jeszcze jedna osoba kosili na tej działce. Dowiedziałem się od nich, że robili to na zlecenie H. P. Wykonałem koszenie na powierzchni 1,50 ha. Pozostała część działki wymagała uporządkowania. Doprowadziłem ją do dobrej kultury rolnej powierzchnię 2,40 ha a obecnie działka jest zaorana i posiana jest pszenica ozima. Użytkuję na podstawie umowy dzierżawy z J. P., płacę podatki i wnoszę czynsz dzierżawy za całość, tj. 2,9985 ha. Wnoszę o przesłuchanie w tej sprawie A. P., syna właściciela".

W aktach sprawy znajduje się protokół z rozprawy cywilnej z dnia 3 grudnia 2014 r. z powództwa H. P. przeciwko M. G. o przywrócenie posiadania.

W dniu 28 stycznia 2015 r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w [...] przesłuchano w charakterze świadka A. P. w zakresie ustalenia faktycznego użytkowania gruntów rolnych położonych na działce nr [...]. W dniu 28 stycznia 2015 r. H. P. i M. G. złożyli wyjaśnienia, utrwalone w protokole z przesłuchania stron 02/2015.

W dniu 11 lutego 2015 r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w [...] przesłuchano w charakterze świadka T. O. oraz H. B. w zakresie ustalenia faktycznego użytkowania gruntów rolnych położonych na działce nr [...] w [...], w gminie [...].

W aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 4 listopada 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie podejrzenia zaistnienia w okresie od 15 lipca 2014 do 12 sierpnia 2014 na działce nr [...] zniszczenia mienia przez M. G. W dniu 11 lutego 2015 r. strony H. P. i M. G. złożyli wyjaśnienia, utrwalone w protokole z przesłuchania stron [...].

W aktach sprawy znajduje się protokół z rozprawy cywilnej z dnia 20 sierpnia 2014 r. z powództwa H. P. przeciwko M. G. o przywrócenie posiadania. Ponadto w aktach sprawy znajdują się wyjaśnienia H. P. do rozprawy administracyjnej z dnia 11 lutego 2015 r.

W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...] odmawiającą przyznania płatności ONW na 2014 rok i nakładającą sankcje w wysokości 232,70 zł.

Strona wniosła w dniu 15 kwietnia 2015 r. odwołanie od decyzji w sprawie przyznania płatności ONW na 2014 rok.

W dniach 8 maja i 2 lipca 2015 r. strona złożyła pisma w uzupełnieniu do odwołania. W dniu 21 sierpnia 2015 r. organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję odmawiającą przyznania płatności ONW na 2014 rok i nakładającą sankcje w wysokości 232,70 zł.

Strona wniosła w dniu 19 listopada 2015 r. odwołanie od decyzji w sprawie przyznania płatności ONW na 2014 rok.

Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, że w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW płatność ONW jest przyznawana na wniosek rolnika, natomiast wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się zgodnie z postanowieniem § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW i jest to iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni deklarowanej przez rolnika do płatności ONW na działkach rolnych.

Istotą sprawy powinno być ustalenie, czy strona postępowania, spełnia przesłanki otrzymania płatności ONW.

Zgodnie z § 2 płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późno zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późno zm.), zwanego dalej " rozporządzeniem nr 1257/1999", albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późno zm.), zwanego dalej " rozporządzeniem nr 1698/2005";

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej" obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej l ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności,

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późno zm.).

Dalej w decyzji wskazano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w oparciu o posiadany materiał dowodowy Kierownik Biura Powiatowego w [...] odmówił przyznania stronie wnioskowanej płatności, nakładając sankcje w wysokości 232,70 zł, uznając, że strona nie użytkowała w 2014 roku gruntów rolnych w granicach działki ewidencyjnej nr [...].

W rozstrzygnięciu organ wskazał, że wykluczył z płatności grunty rolne na działce nr [...], co skutkowało przedeklarowaniem powierzchni o 50,78 % i zastosowaniem przepisu art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% płatność zostaje odmówiona, a na rolnika nakłada się sankcje w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota nałożonych sankcji podlegać będzie odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006, co oznacza, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. Jeżeli w tych latach przyznane płatności nie pozwolą na pełna kompensację kwoty sankcji, pozostałe saldo zostanie anulowane.

W ocenie organu odwoławczego, biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy: protokół z rozprawy administracyjnej z dnia strona 8 stycznia 2015r., protokół z przesłuchania świadka H.B. z dnia 11 lutego 2015 r., protokół z przesłuchania świadka T.O. z dnia 11 lutego 2015 r., oświadczenia strony, strona nie wykazała, że użytkowała rolniczo grunty rolne o powierzchni 1,30 ha, zadeklarowane jako działka rolna "A" na działce ewidencyjnej nr [...].

Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie należy rozróżnić kwestię własności od posiadania spornych gruntów jak również wziąć pod uwagę okoliczność użytkowania spornej działki przez kilka osób, w różnym zakresie. Niewątpliwie istotą płatności ONW jest pomoc rolnikowi, który faktycznie użytkuje grunty rolne, utrzymując je zgodnie z normami, decyduje o profilu upraw i dokonuje swobodnie zabiegów agrotechnicznych oraz zbiera plony, a nie jedynie posiada tytuł prawny do zadeklarowanych gruntów. Brak pozwolenia na użytkowanie gruntów rolnych przez właściciela tych gruntów udzielonego innej osobie nie ma istotnego znaczenia z punktu widzenia przyznania stronie płatności. Przepisy rozporządzenia ONW nie uzależniają zastosowania instytucji pomocowych dla rolników od dobrej lub złej wiary władającego gruntami.

Celem płatności do gruntów jest wspieranie działalności rolniczej posiadaczy gospodarstw rolnych (zwanych producentami rolnymi), którzy utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Wobec zaś obowiązujących regulacji, które nie przewidują możliwości przyznania płatności ONW zarówno właścicielowi nieruchomości, jak i faktycznie użytkującemu grunt posiadaczowi, ani też przyznania płatności właścicielowi gruntu, gdy użytkujący faktycznie działkę posiadacz korzysta z nieruchomości bez tytułu prawnego a nawet wbrew woli jej właściciela, należało opowiedzieć się za płatnościami na rzecz posiadacza realnie gospodarującego na nieruchomości rolnej, pozostawiając stronom sporu ewentualne rozliczenia z tego tytułu. Organ podkreślił, że "faktycznego posiadania" gruntu rolnego nie można utożsamiać z tytułem własności jako wyłącznie uprawniającym do posiadania - takiego wymogu nie przewiduje żaden z przepisów wspólnotowych.

Zdaniem organu H. P. nie była właścicielem gruntów na działce nr [...] w 2014 roku. Strona przedstawiła dokumenty, potwierdzające o przyznaniu w 2011 roku m.in. spornej działki nr [...] na własność J. P. Należało wiec ustalić, czy skarżąca była posiadaczem, który użytkował te grunty rolniczo. Z oświadczenia H. P. z dnia 7 lipca 2014 r. wynika, że na działce [...] na powierzchni 1,30 ha 50 arów skosił O. T. na zlecenie H. P. i 80 arów skosił B. H. też na jej zlecenie. H. B. zeznał w charakterze świadka" Sprzątnąłem trawę częściowo, nie wiem, ile było arów ok 0,80 ha. Słyszałem, że oprócz mnie Pan O. też uprzątnął część działki". Na pytanie strony "Na czyje zlecenie przyjechał Pan kosić tę łąkę?", świadek odpowiedział, "Najpierw pytałem się Pani H., zezwoliła mi na użytkowanie napowierzchni 2,50 ha, skosiłem ok 0,80 ha, później przyszedł Pan M. i mi pozwolił na uprzątnięcie tej części działki."

T. O. zeznał w dniu 11 lutego 2015 r. w charakterze świadka, że w 2014 roku na działce nr [...] sprzątnął pierwszy i drugi pokos, około 0,70 ha- 0,80 ha, a resztę opryskał M. G. Z jego oświadczenia wynika również, że dokonał on zabiegów agrotechnicznych oraz że prosił o zgodę na użytkowanie tych gruntów zarówno H. P. oraz M. G. W stosunku do Pani P. dokonał gratyfikacji pieniężnej.

Z akt sprawy wynika, że działka nr [...] była własnością J. P., który nie użytkował jej rolniczo, ale w dniu 1 lipca 2013 r. zawarł umowę dzierżawy z M. G. Ze wszystkich oświadczeń wynika też, że M. G. również użytkował działkę, zaorał ją. Potwierdza to raport z kontroli działki "A" z dnia 25 lutego 2015 r. M. G. natomiast potwierdził, że był świadkiem koszenia działki przez T. O. i inną osobę.

Z oświadczenia H. P. z dnia 28 stycznia 2015 r. wynika: " W sądzie po wtargnięciu Pana G. na pole toczy się sprawa cywilna o naruszenie prawa posiadania z wniosku przeciwko M. G." Organ zauważył, że strona jeszcze w 2013 roku miała wiedzę na temat użytkowania spornych gruntów przez Pana G., niezależnie od tego, czy było to działanie zgodne z prawem czy bezprawne w ocenie skarżącej. W oświadczeniu z dnia 2 lipca 2015 r. skarżąca wskazała: "Informuję, że byłam posiadaczem działek w dniu 7 lipca 2014 r. zauważyłam że na początki czerwca M. G. skosił trawę, który mnie wyprzedził. Dlatego wycofałam działki [...][...] i część [...]."

Organ wskazał, że strona mogła wycofać grunty rolne do dnia powiadomienia jej o ewentualnych nieprawidłowościach, stosownie do treści przepisu art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, zgodnie z którym każdy wniosek o przyznanie pomocy może być wycofany w każdym czasie w całości lub części. Jednakże, jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości. Idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych.

Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego, H. P. nie była w posiadaniu spornych gruntów i nie była ich faktycznym użytkownikiem. T. O. i B. użytkowali działkę nr [...], a w późniejszym terminie M. G. Z materiał dowodowego w sprawie nie wynika, żeby strona decydowała o produkcji rolnej na tych gruntach. Z akt sprawy wynika, że właściciel działki nr [...] zawarł umowę dzierżawy w 2013 roku z M. G., a M. G., przynajmniej w częściowym zakresie, dokonał określonych zabiegów agrotechnicznych. Sama skarżąca przyznaje przecież, że choć jej zdaniem bezprawnie, to zaorał w sierpniu sporne grunty. Dlatego w ocenie organu odwoławczego żadna ze stron nie wykazała, że użytkowała rolniczo sporne grunty rolne przez cały rok kalendarzowy. Skarżąca wykazała skomplikowaną sytuację prawną działki nr [...]. W ocenie organu odwoławczego H. P. nie wykazała, że swobodnie rozporządzała gruntami rolnymi na działce nr [...] jako posiadacz. Ponadto organ zauważył, że osoby, które kosiły łąkę na ww. gruntach (T. O., H. B.), potwierdziły na nich obecność M. G., wykonującego zabiegi agrotechniczne Nie można też pominąć okoliczności, że za skoszenie trawy, jak wynika z oświadczeń H. B., H. P. otrzymała w zamian gratyfikację pieniężną.

Organ wskazał, że w myśl § 2 rozporządzenia ONW przedmiotowa płatność przysługuje, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej l ha.

Dla wykładni normy prawnej zawartej w omawianym przepisie nie są i nie mogą być pomocne pojęcia zdefiniowane w kodeksie cywilnym (art. 336 i art. 337 k.c.). W związku z podnoszoną przez skarżącą kwestią powództwa wniesionego przez nią przeciwko M. G. o przywrócenie posiadania spornych działek, należy przyjąć, że skoro strona wystąpiła z powództwem o przywrócenie posiadania spornych działek, to nie była w ich posiadaniu m.in. w roku kalendarzowym 2014, a więc nie spełniła podstawowej przesłanki ubiegania się o płatności do gruntów rolnych.

Nie może jednak budzić wątpliwości, iż niezależnie od przyczyny, która spowodowała, że skarżąca nie wykonywała czy też nie mogła wykonywać działalności rolniczej na spornych gruntach, okoliczność ta spowodowała, że nie mogła uzyskać pomocy w formie płatności do gruntów, których faktycznie nie uprawiała.

Organ wskazał, że przy ustalaniu prawa danego podmiotu do otrzymania płatności ONW na dany rok należy badać nie tylko stan faktyczny na dzień 31 maja tego roku, ale generalnie ustalać, kto utrzymywał grunty, zgodnie z normami i przestrzegał wymogów, przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek. Pomoc ta może być udzielona jedynie tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów oraz utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru jedynie sporadycznego. Stwierdzić należy, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ustawy).

Zgodnie z art. 7 i 77 kpa, obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie znaczy to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. W trakcie przesłuchania świadków skarżąca była obecna i miała możliwość zadawania świadkom pytań, stosownie do art. 79 § 2 kpa, zgodnie z którym strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytanie świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Analizując materiał dowodowy organ zauważył, że skarżąca w szczególności używa argumentów, mających na celu zakwestionowanie praw do otrzymania płatności do gruntów rolnych przez producenta rolnego, który złożył wniosek zwierający te same działki ewidencyjne. Wobec powyższego w sprawie nie znajduje zastosowania art.73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, zgodnie z którym obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w sytuacji, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Organ odwoławczy podzielił rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie odmowy H. P. przyznania płatności ONW na 2014 rok i nałożenia sankcji, na skutek stwierdzonego ponad 50 % zawyżenia powierzchni deklarowanej działek rolnych. Strona nie wycofała z płatności całości gruntów rolnych na działce nr [...], pomimo, że miała wiedzę, że toczy się postępowanie sądowe w sprawie przywrócenia posiadania spornych gruntów, wszczęte z jej inicjatywy jeszcze w roku 2013. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie mogła więc swobodnie dysponować gruntami rolnymi ani jako właściciel ani jako posiadacz zależny.

Na powyższą decyzję H. P. wniosła skargę podważając ustalenia organów odnośnie posiadacza działki o nr ewidencyjnym [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie, która odbyła się przed WSA w Łodzi w dniu 27 lipca 2016 r. skarżąca popierała skargę i oświadczyła, że użytkowała działkę rolną A w 2014 roku od kwietnia do lipca. Rozrzuciła nawóz na działce i zleciła jej skoszenie T. O. i H. B., którzy zapłacili jej za skoszona trawę, zaś od lipca 2014 r. działkę użytkował już M. G.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40 poz. 329z późn. zm.), rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L nr 30 poz.16 ze zm.) oraz rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL.2011. Nr 25 poz.8 ze zm.).

Zgodnie z treścią § 2 rozporządzenia z 11 marca 2009r. płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":

1) (uchylony)

2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65)(5), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005".

W myśl art.2 a rozporządzenia nr 73/2009 pojęcie "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą;

Zgodnie z treścią art.2 c rozporządzenia nr 73/2009 pojęcie "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, zgodnie z art. 6;

W myśl art.16 ust.3 rozporządzenia nr 65/2011 jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany. Jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. Jeżeli jednak różnica między całkowitym zatwierdzonym obszarem a całkowitym obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność w przypadku danego środka wynosi do 0,1 hektara włącznie, zatwierdzony obszar uważa się za równy obszarowi zadeklarowanemu. Na potrzeby tego wyliczenia uwzględnia się jedynie zawyżenie powierzchni obszarów na poziomie grupy upraw. Akapit trzeci nie ma zastosowania w przypadku, gdy różnica przekracza 20 % całkowitego obszaru zadeklarowanego w celu objęcia płatnością.

Zgodnie z treścią artr.16 ust.5 rozporządzenia nr 65/2011 w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem.

Należy zaznaczyć, że jednym z warunków otrzymania płatności obszarowych jest posiadanie działek rolnych o określonej powierzchni. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach obszarowych należy rozumieć jako faktyczne ich użytkowanie. Aby zostać beneficjentem płatności obszarowych nie wystarcza być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego ale należy je również rolniczo użytkować. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 13 czerwca 2012r. w spr. II GSK 734/11, z 16 maja 2012r. w spr. II GSK 537/11, z 7 marca 2012r. w spr. II GSK 87/11, z 18 lipca 2012r. w spr. II GSK 932/11 i z 29 listopada 2011r. w spr. II GSK 1177/10).

Podnieść należy, iż z przepisu § 2 rozporządzenia z 11 marca 2009r. wynika, że płatność przysługuje rolnikowi zaś pojęcie "rolnika" zostało zdefiniowane w art.2a rozporządzenia nr 73/2009 i należy przez nie rozumieć osobę, która prowadzi działalność rolniczą. Z kolei "działalność rolnicza" to produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt lub utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej (art.2c rozporządzenia nr 73/2009). Innymi słowy płatność obszarowa przysługuje tylko takiej osobie, która faktycznie rolniczo użytkuje działkę rolną. Przez faktyczne użytkowanie gruntów rolnych należy rozumieć decydowanie o profilu upraw, wykonywanie zabiegów agrotechnicznych, zbieranie plonów, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej. Płatność obszarowa przysługuje tylko takiemu rolnikowi który wykonuje czynności niezbędne do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Do otrzymania płatności nie wystarcza sama możność władania gruntami rolnymi lecz konieczne jest efektywne (rzeczywiste) w sensie gospodarczym korzystanie z gruntów czyli faktyczne ich użytkowanie przy czym użytkowanie to musi istnieć zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności jak i przez cały rok kalendarzowy w którym złożono wniosek. Płatność obszarowa nie przysługuje natomiast osobie która w ogóle nie użytkowała gruntu bądź użytkowała je tylko przez pewien okres w roku złożenia wniosku.

W rozpoznawanej sprawie w dniu 15 maja 2014r. H. P. zgłosiła do płatności ONW grunty rolne o powierzchni 6,88 ha. Następnie częściowo cofnęła wniosek i ostatecznie do płatności zadeklarowała grunty o powierzchni 3,86 ha na które składały się: działka rolna C o powierzchni 2,56 ha oraz działka rolna A o powierzchni 1,36 ha (położona na działce ewidencyjnej nr 320/2). Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy skarżącej przysługuje płatność do działki A gdyż do płatności na 2014r. zadeklarował ją również inny producent rolny.

Należy zaznaczyć, że od 2011r. właścicielem działki ewidencyjnej nr [...] jest J. P., który w dniu 1 kwietnia 2013r. zawarł z M. G. umowę dzierżawy tej działki na okres do 31 grudnia 2013r. oraz w dniu 1 stycznia 2014r. zawarto umowę dzierżawy na okres 3 lat. Od dnia 1 kwietnia 2013r. do chwili obecnej dzierżawcą wymienionej działki jest zatem M. G., który płaci za nią podatki oraz czynsz dzierżawny.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w 2014r. H. P. nie użytkowała działki rolnej A przez cały rok kalendarzowy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że M. G. przed czerwcem 2014r. skosił trawę na działce A, uprzątnął działkę (usunął śmieci, wyrwał stare kołki i siatki), w lipcu 2014r. wykonał oprysk działki a następnie ją zaorał i obsiał pszenicą ozimą. Wskazują na to jego relacje złożone na rozprawie administracyjnej w dniu 8 stycznia 2015r. oraz na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014r. w sprawie [...]. Fakt wykonywania oprysku przez M. G. a następnie zaorania i obsiania przez niego działki przyznała również skarżąca na rozprawie administracyjnej. Fakt zaorania działki A i jej obsiania potwierdził raport z kontroli przeprowadzonej w dniu 25 kwietnia 2015r. Powyższe okoliczności wskazują, że to M. G. a nie skarżąca użytkował działkę rolną A w 2014r.

Jedyną czynnością ma którą powoływała się H. P. w postępowaniu administracyjnym, a która ,w jej ocenie, świadczyła o użytkowaniu przez nią działki było to, że zezwoliła T. O. i H. B. na skoszenie działki.

T. O. faktycznie sprzątnął pokos siana na powierzchni około 0,70-0,80 ha przy czym prosił o zgodę zarówno skarżącą jak i M. G. zaś H. P. zapłacił 50 zł.

Jeżeli chodzi o H. B. to skosił on trawę na powierzchni około 0,80 ha za zgodą skarżącej zaś M. G. zgodził się na uprzątnięcie trawy. Zapłacił on H. P. 150 zł.

Okoliczność, że skarżąca zezwoliła T.O. i H.B. na skoszenie trawy nie oznacza, że użytkowała ona rolniczo działkę A przez cały 2014r. Jednorazowej zgody H.P. na skoszenie działki (za co T.O. i H.B. jej zapłacili) nie można utożsamiać z faktycznym jej użytkowaniem przez cały kalendarzowy rok 2014. Pomiędzy skarżącą a M. G. istnieje konflikt co do tego komu faktycznie przysługuje prawo do użytkowania działki nr [...]. W związku z czym T.O. prosił o zgodę na skoszenie trawy zarówno H. P. jak i M. G. zaś H.B. uzyskał zgodę skarżącej na skoszenie trawy a M.G. zgodził się na uprzątnięcie trawy. To, że H.P. zezwoliła T.O. i H.B. na skoszenie działki A nie oznacza, że przysługuje jej płatność ONW jako rolnikowi faktycznie użytkującemu rolniczo tę działkę. Płatność obszarowa przysługuje bowiem tylko rolnikowi w rozumieniu art. 2a rozporządzenia nr 73/2009 a więc osobie, która rzeczywiście rolniczo użytkuje zadeklarowaną działkę zarówno w dacie złożenia wniosku o płatność jak i przez cały rok kalendarzowy w którym złożono wniosek. Skarżąca nie spełniła wymogów tej definicji odnośnie działki A w 2014r. Nie użytkowała bowiem rolniczo działki A przez cały rok kalendarzowy 2014 Nawet na rozprawie w dniu 27 lipca 2016r. H. P. przyznała, że od lipca 2014r. działka A jest użytkowana rolniczo przez M. G. Skoro zatem nie użytkowała ona rolniczo działki A przez cały rok kalendarzowy 2014 to organy administracji słusznie uznały, że brak jest podstaw do przyznania płatności ONW do tej działki na 2014r.

Podnieść również należy, iż w dniu 17 lipca 2014r. H. P. wystąpiła przeciwko M. G. z powództwem o przywrócenie poosiadania działki nr [...]. Dowodzi to, że co najmniej od lipca 2014r. działka A była w posiadaniu M. G., który rzeczywiście użytkował ją rolniczo. Okoliczność ta potwierdza ustalenia organów obu instancji, że skarżąca nie spełniła przesłanek przyznania jej płatności ONW dla działki A gdyż nie użytkowała ją rolniczo przez cały kalendarzowy rok 2014. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia fakt, że wyrokiem z dnia 29 października 2015r. Sąd Okręgowy w [...] przywrócił H.P. posiadanie działki nr [...]. W uzasadnieniu wymienionego orzeczenia dokładnie wyjaśniono dlaczego powództwo zostało uwzględnione. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że skarżąca nie użytkowała rolniczo działki A przez cały rok kalendarzowy 2014 co uzasadniało odmowę przyznania płatności do tej działki.

Wspomnieć również należy, że H.P. zawiadomiła organy ścigania o przestępstwie popełnionym przez M. G. w okresie od 15 lipca do 12 sierpnia 2014r. polegającym na zniszczeniu działki nr [...] przez zastosowanie oprysku chemicznego. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014r. Prokurator Rejonowy w [...] odmówił wszczęcia dochodzenia w tej sprawie zaś postanowieniem z dnia 4 listopada 2014r. Sąd Rejonowy w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wymieniona okoliczność potwierdza fakt, że w 2014r. to M. G. faktycznie rolniczo użytkował działkę A.

Konsekwencją wykluczenia z płatności ONW działki A jest to, że skarżącej nie przysługuje płatność ONW na 2014r. Wykluczona powierzchnia działki A (1,30 ha) stanowi bowiem 50,78 % powierzchni stwierdzonej (2,56 ha). Zgodnie z treścią art.16 ust.5 rozporządzenia nr 65/2011 uzasadniało to odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji. Prawidłowość tego wyliczenia nie była kwestionowana przez skarżącą.

W ocenie sądu dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia zarzut skargi, że niezgodne z prawem są umowy dzierżawy z 1 kwietnia 2013r.l i z 1 stycznia 2014r. zawarte pomiędzy J. P. a M. G. co stwierdził sąd w uzasadnieniu wyroku w sprawie [...].

Przede wszystkim należy podnieść, że w sprawie [...] Sąd Okręgowy w [...] nie stwierdził niezgodności z prawem obu umów dzierżawy. W uzasadnieniu wyroku brak jest takiego stwierdzenia. Kwestia zgodności z prawem obu umów dzierżawy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i pozostaje poza zakresem rozważań sądu. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma to czy H. P. rolniczo użytkowała działkę A przez cały rok kalendarzowy 2014 i przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że sytuacja taka nie miała miejsca. Zarzut skargi w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że H. P. nie użytkowała rolniczo działki A przez cały rok kalendarzowy 2014. Działkę tę przynajmniej od lipca 2014r. faktycznie użytkował M. G. W związku z czym skarżącej nie przysługuje płatność ONW do tej działki na 2014r. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę H. P.

R.T.