Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2417/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 105,7,77 par. 1,80,13 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Łukasz Trochym (spr.) Protokolant referent Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S. K., L. K., E. S. i D. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz S. K., L. K., E. S. i D. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osięmdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K. , L. K. , E. S. i D. S. , reprezentowanych przez radcę prawnego J. B. , od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania za, przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w W. przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...] , która obecnie wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...], [...] , [...] , [...] , [...] , [...] z obrębu [...] – uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz umorzył postępowanie administracyjne w całości, przedstawiając w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r.

o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret o własności i użytkowaniu gruntów". Działka ozn. hip. [...] stanowi obecnie działki ewidencyjne o nr: [...] , [...] , [...] , [...] , [...] i [...] z obrębu [...] .

Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Powiatowego dla W. Wydział [...] w W. z dnia [...] maja 1959 r. Nr [...] tytuł własności co do nieruchomości nr [...] , zapisany był wpisem na imię F. i K. małżonków K., w równych częściach niepodzielnie.

Na mocy art. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów, powyższa nieruchomość przeszła na własność gminy [...], a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130), stała się własnością Skarbu Państwa.

Następnie z dniem 27 maja 1990 r. część powyższego gruntu, tj. działki ew. nr [...], [...] , [...] i [...] oraz [...] , stała się własnością Dzielnicy – Gminy [...]. Pozostała część w/wym. gruntu, tj. działka ew. nr [...] , z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się własnością Powiatu W. .

Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju W. (Dz. U. Nr 48, poz. 195) grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością Gminy [...], a obecnie, na mocy art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju W. (Dz.U. z 2015, poz. 1438 ze zm.), stanowi własność [...]. Wobec ww. nieruchomości wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o własności

i użytkowaniu gruntów o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu nie został złożony. Natomiast, pismem z dnia 10 grudnia1987 r. T. S. , spadkobierczyni dawnych właścicieli F. K. oraz K. E. K., wystąpiła z wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] o pow. [...] m2.

Po rozpatrzeniu ww. wniosku Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...], decyzją z [...] kwietnia1988 r. znak: [...], odmówił uwzględnienia żądania T.S. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], o pow. [...] m2 nr hip. [...] z uwagi na fakt, iż grunt przedmiotowej nieruchomości został zajęty pod inwestycję przed 1952 rokiem, w związku z czym nie została spełniona jedna z przesłanek z art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości warunkująca przyznanie odszkodowania. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła T. S. .W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...], decyzją z [...] maja 1988 r. znak: [...] , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...]. Decyzja organu II instancji nie została zaskarżona do sądu w związku z czym stała się prawomocna.

Następnie pismem z 29 grudnia 1997 r., spadkobierca dawnych właścicieli - I. K. wystąpił z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną

w W. przy ul. [...] , ozn. hip. [...] o pow. [...] m2. Wnioskodawca wystąpił z wnioskiem w swoim imieniu oraz w imieniu pozostałych spadkobierców dawnych właścicieli, tj.: L. K. i T. S. z domu K..

Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy orzeczeń Sądów, organ I instancji ustalił następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości. I tak, spadek po F. K. nabyli: córka T. S. oraz synowie I. S. K. i L. A. K. w częściach równych po 1/3 części spadku, natomiast spadek po K. E. K. nabyli: syn S. K. K. i E. M. S. po 1/2 części spadku każde z nich. Z kolei spadkobiercami po I. K. zostali: syn S. K. i córka E. M. S. po 1/2 części spadku każde z nich. Natomiast jedynym spadkobiercą po T. A.S.-E. został jej syn – D. S. S..

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku

z 29 grudnia 1997 r., Prezydent [...], decyzją nr [...] z [...] marca 2018 r., odmówił przyznania odszkodowania za przejętą dekretem o własności

i użytkowaniu gruntów nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną

w W. przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...] , która obecnie wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...], [...] , [...] , [...] , [...] , [...] z obrębu [...] .

Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie złożyli S. K. , L. K. , E. S. oraz D. S., reprezentowani przez radcę prawnego J. B. .

Rozpoznając złożone odwołanie Wojewoda [...] wskazał, że zarówno sprawa zakończona decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] , jak i sprawa zakończona decyzją Prezydenta [...] nr [...] z [...] marca 2018 r., dotyczą tej samej nieruchomości i tego samego roszczenia spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości - ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] m2, położoną w W. przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...] , przejętą na podstawie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów.

Ponadto, Wojewoda doszedł do przekonania, analizując przepisy dotyczące odszkodowań, w szczególności przepisy art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74) oraz art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 z późn. zm.), że mimo zmian przepisów dotyczących gospodarowania nieruchomościami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz terenowych jednostek samorządu, została zachowana ciągłość regulacji prawnej dotyczącej odszkodowań za przejęte przez Państwo nieruchomości.

Wojewoda zauważył przy tym, że decyzja z [...] maja 1988 r. została wydana

w wyniku rozpatrzenia wniosku T. S., spadkobierczyni dawnych właścicieli nieruchomości, natomiast decyzja z [...] marca 2018 r. została wydana

w wyniku rozpatrzenia wniosku I. K., również spadkobiercy ww. właścicieli. Powyższe prowadzi do wniosku, zdaniem Wojewody, że w niniejszej sprawie pomimo zmiany imiennej stron, zarówno poprzedniego jak i aktualnie prowadzonego postępowania odszkodowawczego, ogólnie pojęta strona podmiotowa postępowania nie uległa zmianie – są to nadal spadkobiercy dawnych właścicieli nieruchomości.

Podsumowując Wojewoda stwierdził, iż sprawa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, rozstrzygnięta ostateczną decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji

i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] , jak i sprawa rozstrzygnięta decyzją Prezydenta [...] nr [...] z [...] maja 2018 r., są tożsame pod względem podmiotowym i przedmiotowym i w związku z tym fakt istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] tworzy, w rozpatrywanej aktualnie sprawie odszkodowawczej, stan powagi rzeczy osądzonej.

Skoro zatem w niniejszej sprawie zachodziła powaga rzeczy rozstrzygniętej, na skutek tożsamości podmiotowej sprawy zakończonej ostateczną decyzją z [...] maja 1988 r., chroniona zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), to w ocenie Wojewody, nie istniała prawna możliwość rozpoznania nowego wniosku z 29 grudnia 1997 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W takim bowiem wypadku zapadła decyzja, co do istoty, byłaby dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.).

Powyższe ustalenia skłoniły Wojewodę [...] do uchylenia decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] marca 2018 r. i umorzenia w całości postępowania administracyjnego przed organem I instancji.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] złożyli S. K., L. K., E. S. i D. S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego J. B. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w całości

i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 156 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 14 czerwca [...] 0 roku kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 16 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, iż:

- wydanie merytorycznej decyzji przez organ I instancji stanowiło naruszenie zasady res iudicata, ponieważ w ocenie organu w obrocie znajduje się już ostateczna decyzja rozstrzygająca o odszkodowaniu za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] , ozn. hip. [...] , skierowana do T. S. (decyzja Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] );

- zachodzi tożsamość podmiotowa pomiędzy osobami, do których została skierowana decyzja Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] oraz decyzja Prezydenta [...] nr [...] z [...] marca 2018 r., podczas gdy decyzja Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] została wydana na wniosek T. S. i wydana jedynie w stosunku do niej, natomiast decyzja Prezydenta [...] nr [...] z [...] marca 2018 r. została skierowana do innych osób - S. K. , L. K. , E. S. oraz D. S. ;

2) naruszenie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.)

w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania

i rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, pomimo iż postępowanie trwało ponad 20 lat, tj. w szczególności niezbadanie, czy i kiedy poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością położoną w W. przy ul. [...] , ozn. hip. [...] oraz jaki jest aktualny charakter działek składających się na powyższą nieruchomość, a w szczególności działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] , oraz nieodniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu skarżących od decyzji organu I instancji;

3) naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego

i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonanie dowolnej,

a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, co skutkowało:

- błędnym przyjęciem kto był stroną postępowania zakończonego decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] , a kto jest stroną niniejszego postępowania;

- błędnym przyjęciem, iż skarżący S. K., L. K. i E. S. są następcami prawnymi T. S. ;

4) naruszenie art. 138 § 1 ust. 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i wadliwe umorzenie postępowania w I instancji, ze względu na błędne przyjęcie, iż zachodzi tożsamość postępowań administracyjnych, podczas gdy w niniejszej sprawie nie zachodzi tożsamość podmiotowa stron, bowiem skarżący S. K. , L. K. i E. S. nie są następcami prawnymi T. S. , co oznacza, iż Wojewoda [...] powinien był uchylić decyzję organu I instancji i rozpoznać sprawę, lub uchylić decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej wskazane okazały się słuszne.

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. [...] 25 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo,

a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Kierując się powyższą regułą Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została

z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania - jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - oznacza zaś brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny

i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego, tj. takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1242/17 – wyrok opublikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Istnienie ostatecznej decyzji wydanej w sprawie stanowi przesłankę umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego jedynie wówczas, gdy strona wnosi o wydanie decyzji tożsamej z decyzją uprzednią. W takiej sytuacji nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego w sytuację prawna zindywidualizowanego podmiotu, sprawa administracyjna nie istnieje,

a postępowanie administracyjne w niej uruchomione, jako bezprzedmiotowe podlegać musi umorzeniu. Wówczas bowiem jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne - pozytywne czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne.

Podstawowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma zatem ustalenie tożsamości spraw administracyjnych rozstrzygniętych z jednej strony decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak:

[...] , i z drugiej decyzją Prezydenta [...] z [...] maja 2018 r. nr [...] . Powyższe ustalenie jest istotne w świetle brzmienia 156 § 1 pkt 3 k.p.a., który to przepis formułuję jedną z przesłanek nieważności decyzji administracyjnej z uwagi na naruszenie zakazu ponownego orzekania w tej samej sprawie.

Jak wskazuję się w literaturze i orzecznictwie, z tożsamością sprawy mamy do czynienia w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. W tych okolicznościach organy zobowiązane są, o ile postępowanie w tożsamym przedmiocie toczyło się i zapadło rozstrzygnięcie, do uwzględnienia w toku postępowania tej kwestii. Zatem

w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeśli wcześniej sprawa tożsama pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotycząca tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym została rozstrzygnięta decyzją ostateczną

i decyzja ta nie została następnie uchylona, czy też zmieniona w sposób prawem przewidziany. Dla stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie rei iudicatae, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni albo wprawdzie zmieni się struktura i nazwa organu, ale pozostanie niezmieniona właściwość rzeczowa czy nowy organ wejdzie w kompetencje drugiego, który przestał działać. A zatem tożsamość podmiotowa będzie miała miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same strony lub ich następcy prawni. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Zmiana stanu prawnego nie wpływa przy tym na zmianę przedmiotu, jeżeli regulacja prawna została w pełni przejęta przez nowy akt. Stan faktyczny powinien być natomiast brany pod uwagę, jeżeli chodzi o tożsamość sprawy, tylko

w odniesieniu do faktów prawotwórczych (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak

J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 s. 632; B. Adamiak, Przesłanki tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej, ZNSA 2007, nr 1, s. 7 i nast.; Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, nr 4, s. 34; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99, ONSA 2001, por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1994 r., II SA 1192/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 83, a także wyrok NSA z 22 lutego 2012 r., I OSK 340/11, wyrok NSA z 14 marca 2019 r., I OSK 1228/17, wyrok NSA z 26 czerwca 2019 r., II OSK 1628/18, CBOSA).

Bezspornym w niniejszej sprawie jest to, że Kierownik Wydziału Geodezji

i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] , decyzją z [...] kwietnia1988 r. znak: [...], odmówił uwzględnienia żądania T. S. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], o pow. [...] m2, nr hip. [...] z uwagi na fakt, iż grunt przedmiotowej nieruchomości został zajęty pod inwestycję przed 1952 r. Również nie kwestionowane jest, że na skutek odwołania wnioskodawczyni, decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] , decyzja organu I instancji o odmowie przyznania odszkodowania została utrzymana w mocy. Obie ww. decyzje pozostają nadal w obrocie prawnym, ponieważ nie zostały uchylone lub zmienione, jak też nie została stwierdzona ich nieważność.

Zdaniem Sądu należy zgodzić się z organem II instancji, że obydwie sprawy

o odszkodowanie (pierwsza zakończona w 1988 r. oraz druga zakończona w 2019 r.) są tożsame w sensie przedmiotowym. Zarówno sprawa zakończona decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] , jak i sprawa zakończona decyzją Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. dotyczą tej samej nieruchomości i tego samego roszczenia spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości F. i K. E. małżonków K. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] m2, położoną w W. przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...] , przejętą na podstawie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów.

Również analiza stanu prawnego dotyczącego uzyskiwania odszkodowań za grunty [...] prowadzi do wniosku, że pomimo zamian przepisów w tym zakresie została zachowana ciągłość regulacji prawnej dotyczącej odszkodowań za przejęte przez Państwo nieruchomości.

Zauważyć bowiem należy, że materialnoprawną podstawą decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z [...] maja 1988 r. znak: [...] był art. 89. ust. 1 oraz 90 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U z 1989 r. nr 14, poz. 74). W myśl powyższych regulacji, przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r, natomiast w ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać

w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Z kolei, obecna regulacja prawna, tj. ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r.

- o gospodarce nieruchomościami, w art. 215 ust. 2, stanowiącym podstawę prawną decyzji Prezydenta [...], nr [...] z [...] marca 2018 r., stanowi, że przepisy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Nie sposób jednak zgodzić się z Wojewodą [...], który twierdzi, że wspomnienie sprawy są tożsame pod względem podmiotowym w zakresie w jakim dotyczą następujących stron postępowania, tj. S. K. , L. K. oraz E. S. .

Jak to już zostało wyjaśnione powyżej, dla uznania, że nastąpiło naruszenie powagi rzeczy osądzonej, istotne znaczenie ma stwierdzenie tożsamości obu spraw

w sensie podmiotowym. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni.

Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, w niniejszej sprawie jak i w sprawie załatwionej decyzją z [...] maja 1988 r. inny jest krąg podmiotów, do których adresowane były rozstrzygnięcia organów. Adresatem decyzji z [...] maja 1988 r. była wyłącznie T. S., podczas gdy stronami niniejszego postępowania są pozostali spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości – S. K., L. K., E. S. i D. S. – którzy nie byli stronami postępowania zakończonego w 1988 r. Co istotne, S. K., L. K. i E. S. nie są następcami prawnymi T. S. .

W przypadku zatem S. K. , L. K. i E. S. o tożsamości sprawy przesądzającej o niemożności ponownego orzekania w sprawie odszkodowania za nieruchomość o powierzchni [...] m2, położoną w W. przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...] , nie można więc mówić, w tym zakresie w sprawie nie występują te same strony (oznaczone indywidulanie z imienia i nazwiska) lub ich następcy prawni.

Czym innym jest sytuacja dochodzenia przez spadkobierców dawnych właścicieli roszczenia odszkodowawczego za przejętą przez Państwo nieruchomość, które to prawo przysługuję każdemu z uprawionych niezależnie (świadczenie podzielne),

a czym innym jest tożsamość podmiotowa spraw, z którą mamy do czynienia

w przypadku gdy ta sama osoba (uprawniony do świadczenia) lub jej następca prawny żąda dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia swojej sprawy. Przyjęcie poglądu zaprezentowanego przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji oznaczałoby zatem, że wystąpienie z żądaniem odszkodowania przez jednego ze spadkobierców dawnych właścicieli oraz merytoryczne załatwienie jego sprawy przez organ, uniemożliwia dochodzenie praw przysługujących pozostałym spadkobiercom, którzy są innymi osobami, oraz którzy nie są jego następcami prawnymi. Takie stanowisko organu, zdaniem Sądu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjnymi zasadami Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) oraz chroniącego własność i prawo dziedziczenia (art. 21 Konstytucji RP).

Odmiennie natomiast, zdaniem Sądu, przedstawia się sytuacja postępowania

w części dotyczącej roszczenia D. S. o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Zauważyć bowiem należy, że D. S. , na podstawie Aktu Poświadczenia Dziedziczenia, sporządzonego [...] czerwca 2017 r. w formie aktu notarialnego, Rep. A Nr [...] , przed notariuszem w W. K. S., nabył spadek w całości po T. A. S., zmarłej w dniu [...] maja 2017 r., z mocy testamentu sporządzonego [...] lutego 2008 r., za nr Rep. [...] , przed J. N., notariuszem w W., otwartego i ogłoszonego [...] czerwca 2017 r., za nr Rep. [...] . Akt ten został zarejestrowany w Rejestrze Aktów Poświadczenia Dziedziczenia pod nr [...] . Niewątpliwie zatem D. S. jest następcą prawnym T. S. . A zatem, w zakresie sprawy dotyczącej roszczenia D. S. zachodzi pełna tożsamość niniejszej sprawy, zarówno w sensie przedmiotowym jak i podmiotowy, ze sprawą zakończoną decyzją z [...] maja 1988 r. Wydana w odniesieniu do żądania D. S. decyzja merytoryczna byłoby obarczona kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ w obrocie prawnym nadal funkcjonuje prawomocna decyzja z 1988 r. dotycząca tego samego roszczenia wydana za rzecz poprzednika prawnego D. S. – T. S. . Decyzja taka byłaby zatem nieważna - naruszałaby zasadę ochrony powagi rzeczy osądzonej.

Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że błędem organu II instancji było uchylenie decyzji Prezydenta [...] i umorzenie postępowania administracyjnego w części dotyczącej żądania S. K. , L. K. i E. S. o odszkodowanie. Na skutek zaniechanie dokładnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonania dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że pomiędzy ww. osobami – stronami niniejszej postępowania, a stroną postępowania zakończonego w 1988 r. zachodzi tożsamość podmiotowa. Zaskarżona decyzja w tej części narusza zatem przepisy 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a w konsekwencji także art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W takim bowiem wypadku wydana decyzja co do istoty, nie byłaby dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Wojewoda [...] nie miał zatem uzasadnionych podstaw do uchylenia decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] marca 2018 r. i umorzenia w tej części postępowania administracyjnego przed organem I instancji.

Niezasadne umorzenie postępowania przez Wojewodę skutkowało z kolei tym, że organ odwoławczy w ogóle nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie,

z uwzględnieniem zarzutów odwołania. Z uwagi na powyższe, Sąd uznał za przedwczesne dokonywanie oceny zarzutów skargi dotyczących niezbadania, czy

i kiedy poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością oraz jaki jest aktualny charakter działek składających się na powyższą nieruchomość.

Z kolei, w części postępowania dotyczącego żądania D. S. , zdaniem Sądu, Wojewoda zasadnie przyjął, że merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy w tym zakresie na przeszkodzie stoi zasada ochrony powagi rzeczy osądzonej, co skutkować powinno rozstrzygnięciem kasatoryjnym w tej części

i umorzeniem postępowania w tej części jako bezprzedmiotowego. Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl którego, za bezprzedmiotowe uważa się postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. wyrok NSA z [...] stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 428/01).

W sytuacji jednak gdy, rozstrzygniecie zaskarżonej decyzji nie zostało sformułowane w sposób umożliwiający Sądowi jego częściowe uchylenie – tzn. w takim zakresie

w jakim naruszono ono wskazane powyżej przepisy prawa, ponieważ nie zawiera oddzielnych punktów sentencji dotyczących poszczególnych stron postępowania i ich żądań – Sąd uznał za konieczne uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zaskarżonej decyzji w całości.

Rozstrzygając sprawę ponownie, organ na podstawie art. 153 p.p.s.a. zastosuję się do oceny prawnej, wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Weźmie zatem pod uwagę, że postępowanie administracyjnego w zakresie roszczenia S. K. , L. K. i E. S. o odszkodowanie za przejętą dekretem o własności i użytkowaniu gruntów, nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w W. przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...] , która obecnie wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...], [...] , [...] , [...] , [...] , [...] z obrębu [...] , nie jest bezprzedmiotowe, a sprawę rozstrzygniętą w tym zakresie przez Prezydenta [...] decyzją z [...] marca 2018 r. należy merytorycznie ocenić z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy,

w szczególności poprzez zbadanie czy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do uzyskania odszkodowania, o których mowa w art. 215 ustawy

o gospodarce nieruchomościami. Organ zważy również, że wydana w odniesieniu do żądania D. S. decyzja merytoryczna byłoby obarczona kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wyniki powyżej oceny Wojewoda [...] przedstawi następnie w decyzji, której sentencja uwzględniać będzie złożoność zagadnień, które występują w niniejszej sprawie.

W tej sytuacji, Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).