Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2186/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2020 r. sprawy ze skargi S.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 8 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej , działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018r.. poz. 2096 ze zm.- dalej: K.p.a. ), art. 54 § 5 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity: t,j, Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. - dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez S.B. na postanowienie organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w C z dnia 9 września 2019r., w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę w Inspekcji Weterynaryjnej Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w C dokonanego zawiadomieniem z dnia 9 sierpnia 2019r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w C ( dalej: "Naczelnik"), wszczął wobec S.B. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 17 lipca 2019 r., obejmującego należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w Strefie Płatnego Parkowania pojazdu o nr rejestracyjnym [...] w łącznej kwocie należności głównej w wysokości 100,00 zł ( kwota 50,00 zł z dnia 27 lutego 2017 r. oraz kwota 50 zł z dnia 8 marca 2017 r.), wystawiony przez wierzyciela - Prezydenta Miasta G..

Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 9 sierpnia 2019 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w Inspekcji Weterynaryjnej Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w C.

Odpis tytułu wykonawczego wraz z wydrukiem ww. zawiadomienia zobowiązany odebrał w dniu 13 sierpnia 2019 r. Zawiadomienie o zajęciu dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu 13 sierpnia 2019 r. i pismem z dnia 20 sierpnia 2019 r. poinformował o przeszkodzie w jego realizacji z uwagi na to, że zobowiązany współpracuje z Inspekcją Weterynaryjną Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w C na podstawie umowy zlecenia, a nie na podstawie umowy o pracę.

Wobec powyższego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 27 sierpnia 2019 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Inspekcji Weterynaryjnej Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w C. Wydruk ww. zawiadomienia dłużnik zajętej wierzytelności i zobowiązany odebrali w dniu 28 sierpnia 2019 r.

Pismem z dnia 23 sierpnia 2019 r., zobowiązany wniósł skargę, wskazując w niej nr zawiadomienia z dnia 9 sierpnia 2019 r. oraz wnosząc o odstąpienie od prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do powstania wierzytelności w stosunku do jego osoby. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że wystawiony tytuł wykonawczy oraz wszczęte na jego podstawie postępowanie egzekucyjne są nieuzasadnione i pozbawione podstawy prawnej. Dodatkowo powołując się na art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018, poz. 2068 ze zm.) wskazał, że do opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdem o nr rejestracyjnym [...] zobowiązana jest osoba faktycznie z niego korzystająca w dacie parkowania, tj. w dniach 27 lutego 2017 r. oraz 8 marca 2017 r., bowiem w tym czasie strona nie przebywała w kraju. Podniósł ponadto , że powyższą sprawę bezskutecznie wyjaśniał z wierzycielem.

Postanowieniem z dnia 9 września 2018 r. (omyłka pisarska - winno być 9 września 2019), Naczelnik Urzędu Skarbowego w C oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem S.B., wniósł zażalenie, żądając odstąpienia od prowadzenia egzekucji administracyjnej. W treści uzasadnienia podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wskazując na błąd co do osoby zobowiązanego, a w związku z tym nieprawidłowe prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

W wyniku wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "DIAS", "Dyrektor""organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 8 października 2019 r. utrzymał je w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Nie może ona mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. W pouczeniu, na które strona się powołuje zawarto informację, że skarga nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie, jak również zakres skargi, tj. badanie zgodności dokonanych czynności z ustawą. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.

Wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu doręczono stronie tytuł wykonawczy z dnia 17 lipca 2019 r., będący podstawą prowadzonego postępowania. Zawarto tam pouczenie o przysługującym prawie wniesienia zarzutów wraz z terminem ich wniesienia oraz przesłankami.

Analizując dokonane przez Naczelnika czynności egzekucyjne o charakterze wykonawczym, realizowane w stosunku do majątku zobowiązanego, w postaci zajęcia, zawiadomieniem z dnia 9 sierpnia 2019 r., wynagrodzenia za pracę w Inspekcji Weterynaryjnej Powiatowym Inspektoracie Weterynarii w C, Dyrektor nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważnia go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony jest w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., tj. egzekucja z wynagrodzenia za pracę (art. 72 i 75 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 § 1, § 2 i § 4 u.p.e.a. W ocenie organu odwoławczego podjęte czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę są prawidłowe, a zarzuty skargi nieuzasadnione. W przedmiotowej sprawie nie dopatrzono się także uchybień formalnych. Zarzut w zobowiązanego tej kwestii sformułowany został w skardze bardzo ogólnikowo, bez wskazania konkretnych nieprawidłowości zawiadomienia o zajęciu.

DIAS stwierdził, że zawiadomienie z dnia z dnia 9 sierpnia 2019 r., zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Ponadto, przedmiotowe zawiadomienie sporządzone jest według wzoru określonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w rozporządzeniu z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2018r., poz. 1804).

Jednocześnie poinformował stronę, że na każdym etapie postępowania egzekucyjnego przysługuje jej prawo wniesienia o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłanki wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a.

W konkluzji Dyrektor uznał, że zaskarżone postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne nie narusza prawa, które uzasadniałoby jego uchylenie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu odwoławczego S.B., zarzucając wydanemu rozstrzygnięciu oraz poprzedzającemu je postanowieniu organu egzekucyjnego naruszenie przepisów prawa, tj.:

- art. 77 § 1 i § 4 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - K.p.a. oraz art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.), poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie oraz "przekroczenie granic swobodnej oceny" materiału dowodowego w sprawie,

- art. 6, art. 11, art. 12 § 1 K.p.a. w związku z art. 2 i art.7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez "naruszenie zasad postępowania, zasady praworządności, prawdy obiektywnej postępowania administracyjnego", polegające na wadliwym uznaniu, że zobowiązany kwestionuje wyłącznie dokonaną czynność egzekucyjną, czego skutkiem było pominięcie kwestii wydania tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 17 lipca 2019 r.,

- art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 7 i art. 8 K.p.a., poprzez wydanie postanowienia bez merytorycznego rozpoznania sprawy, wniósł o:

- uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 8 października 2019r. oraz poprzedzających je "decyzji", w tym tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 17 lipca 2019 r., a w przypadku nieuwzględnienia powyższego o:

- uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 8 października 2019r., poprzedzających je "decyzji", w tym tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 17 lipca 2019 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji,

- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

DIAS w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Aktem poddanym sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora z dnia 17 września 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.

Spór w sprawie sprowadza się w istocie do charakteru zastosowanego przez skarżącego środka prawnego i zakresu, w jakim poruszać się powinien organ egzekucyjny przy badaniu skargi złożonej w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Dlatego też rozpatrzenie zarzutów skargi poprzedzić należy uwagami dotyczącymi istoty przywołanej instytucji postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 54§1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora.

Skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem służącym ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym - ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. Jej istota sprowadza się wyłącznie do zarzutów formalnoprawnych odnoszących się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora.

Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wszelkie działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego, od których nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Z kolei środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym to konkretne narzędzie, przy użyciu którego dokonuje się egzekucji. Stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a) i b) u.p.e.a. środki egzekucyjne dzieli się na te, które znajdują zastosowanie przy egzekucji należności pieniężnych i na te dla obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jednym ze środków egzekucyjnych z grupy pierwszej, dotyczącej należności pieniężnych, jest m.in. egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych (art. 1a pkt 12 lit. a tiret piąte). Tym samym należy stwierdzić, że przewidziane art. 54 § 1 u.p.e.a. prawo zobowiązanego do złożenia skargi na tę czynność ograniczać się musi do jedynie określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego lub niezaskarżalnych zażaleniem oświadczeń woli lub wiedzy organu egzekucyjnego. To zaś, że złożony przez skarżącego środek ma charakter skargi na tę właśnie czynność nie pozostawia wątpliwości w świetle treści pisma z dnia 23 sierpnia 2019 r.

Nie budzi wątpliwości komentatorów oraz judykatury, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Nie jest natomiast środkiem, którym można zwalczać czynności procesowe organu rozstrzygające o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania. W takim bowiem przypadku stronie służy środek w postaci zarzutów, o czym stanowi art. 33 u.p.e.a. Przedmiotem skargi mogą być zatem zarzuty formalnoprawne odnoszące się do regulacji dotyczących przeprowadzenia konkretnej czynności egzekucyjnej , na co słusznie w niniejszej sprawie zwracały uwagę organy, odpowiadając na stanowisko skarżącego (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1285/12; z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 290/13; z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2594/13, wszystkie dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl; zob. też R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2005, s. 152).

Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego o subsydiarności skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W szczególności omawiana skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka w stosunku do zarzutów

w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a.). Obalenie podjętej wobec dłużnika czynności egzekucyjnej w trybie skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. może nastąpić jedynie poprzez kwestionowanie sposobu i formy przeprowadzenia danej czynności (zob. wyroki NSA: z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II FSK 2833/14 i z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 802/13, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jeszcze raz należy podkreślić, że w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną nie orzeka się ani o zasadności i dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - wnoszonej w trybie art. 54 u.p.e.a. skargi na czynność egzekucyjną nie można traktować jako uniwersalnego środka zaskarżenia, przy pomocy którego można skutecznie kwestionować wszystkie akty i działania podejmowane przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. również wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18, LEX nr 2587966).

Prawidłowo zatem organy poddały ocenie wniesioną przez S.B. skargę przede wszystkim w ramach zachowania warunków przewidzianych w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a., skupiając się na ocenie formalnej poprawności zakwestionowanej czynności, nie odnosząc się do zagadnień, które mogły podlegać badaniu w ramach innych środków zaskarżenia i w innych postępowaniach (zob. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2016 r. sygn. akt II FSK 3867/14, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołano przesłanki i okoliczności faktyczne sprawy, którymi kierował się organ wykazując, że zajęcie innej wierzytelności pieniężnej skarżącej odbyło się zgodnie z przepisami u.p.e.a. (art. 89 § 1-3 w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do zastosowania którego upoważniała go u.p.e.a., a mianowicie egzekucję z innej wierzytelności pieniężnej (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 5 u.p.e.a.). Zachowano przy tym terminy i sposób doręczenia zawiadomienia o zajęciu. O zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zawiadomiono dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Inspekcję Weterynaryjną Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w C, wzywając do złożenia w terminie 7 dni oświadczenia o uznaniu zajętej wierzytelności i o przekazaniu lub odmowie przekazania organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności, jak i pouczając w trybie art. 89 § 1 i 2 u.p.e.a.. Organ egzekucyjny zawiadomił też zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać od dłużnika ani też rozporządzać nią. Wszystko to wskazuje, że czynność zabezpieczająca (przewidziana ustawą) dokonana została w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami u.p.e.a.

Zarzuty i twierdzenia strony skarżącej dotyczące zaniechania zbadania dopuszczalności egzekucji, nie mogły być skutecznie podnoszone w tym postępowaniu, stąd zarzut naruszenia art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych nie mógł zostać uwzględniony.

Wreszcie, nie sposób mówić o naruszeniu na gruncie rozpoznawanej sprawy przepisów o randze konstytucyjnej, skoro zaskarżone postanowienie ma umocowanie w obowiązujących przepisach prawa.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.