Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1141/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 280-282, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 276, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 19, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 54
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b i c
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3, art. 7
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Asesor WSA Agnieszka Jendrzejewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2022 r. sprawy ze skargi P. J. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2575/14 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. wznawia postępowanie zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2575/14; 2. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2575/14; 3. uchyla decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2014 r., nr [...]; 4. określa, że zwrotowi na rzecz P. J. podlega kwota uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 15000 (piętnaście tysięcy) złotych wraz z odsetkami w wysokości jak od zaległości podatkowych od dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 5. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz P. J. 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 kwietnia 2015 r. sygn. VI SA/Wa 2575/14 oddalił skargę P. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z "(...)" maja 2014 r. nr "(...)"w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Nałożona na Skarżącego kara w wysokości 15 000 złotych wynikała ze stwierdzonego braku zezwolenia kategorii VII w związku z przejazdem pojazdu, którym 10 marca 2013 r. w imieniu Skarżącego wykonywany był przewóz ładunku podzielnego (pospółki). Podstawą stwierdzonego naruszenia był wynik kontroli pojazdu przeprowadzonej na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 8 ton, stwierdzający przekroczenia norm: nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego o 4,85 tony, nacisku potrójnej osi nienapędowej o 2,8 tony oraz masy całkowitej pojazdu o 6,95 tony.

14 kwietnia 2021 r. P. J. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem (data stempla pocztowego k. 3 akt sądowych). Jako podstawę żądania wznowienia postępowania Skarżący wskazał art. 19 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 54; dalej: ustawa zmieniająca). Skarżący domagał się ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z "(...)" maja 2014 r. nr "(...)"utrzymującą w mocy decyzję "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z "(...)" kwietnia 2014 r., nr "(...)", w której zażądał uchylenia decyzji w całości i zwrotu kosztów postępowania.

W piśmie procesowym z 16 czerwca 2021 r. Skarżący argumentował, że w wyroku z 21 marca 2019 r. sygn. C-127/17 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że Rzeczpospolita Polska naruszyła prawo unijne poprzez ograniczenie możliwości ruchu pojazdów o nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 tony na większości traktów, gdzie zasadą we wspólnocie ma być bowiem dopuszczenie na drogi bez żadnych specjalnych zezwoleń pojazdów, których nacisk pojedynczej osi napędowej nie przekracza 11,5 tony.

Zdaniem strony, wyrok ten, jak również powołana nowela do ustawy o drogach publicznych ma bezpośrednie zastosowanie do rozpatrywanej sprawy. Dotyczy ona bowiem nałożonej na Skarżącego kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osi w odniesieniu do normy obniżonej do 8 ton. Gdyby kara pieniężna była nałożona w odniesieniu do normy 11,5 tony, to wysokość nałożonej kary pieniężnej była by inna – 2 000 złotych.

Przy piśmie z 20 sierpnia 2021 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, przesłał informację "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 12 sierpnia 2021 r., z której treści wynika, że kara pieniężna została uiszczona przez Skarżącego 17 sierpnia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Instytucja wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego uregulowana jest w Dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.). Stosownie do przepisów art. 280 - 282 p.p.s.a. rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania następuje w dwóch etapach. Na pierwszym z nich sąd bada pod względem formalnym dopuszczalność skargi o wznowienie postępowania, tj. czy skarga została wniesiona w terminie, dotyczy prawomocnego orzeczenia oraz czy skarżący wskazał ustawową przyczynę uzasadniającą żądanie wznowienia. Na tym etapie sąd nie bada ani rzeczywistego istnienia podstawy, ani jej trafności, a jedynie fakt jej powołania. Podstawą tej oceny są twierdzenia zawarte w skardze o wznowienie postępowania. W sytuacji, gdy skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna, została wniesiona w terminie i istnieje powoływana w niej podstawa wznowienia (co w niniejszej sprawie wystąpiło), rozpoczyna się drugi etap postępowania - sąd rozpoznaje sprawę merytorycznie. Przedmiotem wznowionego postępowania jest ocena wpływu wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia na treść poprzedniego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie, jako podstawę skargi o wznowienie postępowania, Skarżący wskazał art. 19 ustawy zmieniającej. Przepis ten statuuje ustawową podstawę wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej: "w sprawie określonej w art. 18 ust. 1 zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym".

Sprawą określoną w art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej, jest sprawa zakończona decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Zgodnie z powołanym przepisem w sprawie takiej można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. WE L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz. Urz. WE L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz.Urz.UE.L 115 z 06.05.2015, str. 1)".

W niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego ostateczną decyzją z "(...)" maja 2014 r., nałożył na stronę karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w wysokości 15 000 złotych, przewidzianą w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym. Nadto sprawa dotyczyła przejazdu, który miał miejsce 10 marca 2013 r., a zatem nastąpił we wspomnianym okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej (art. 19 ust. 1 w związku z art. 18 ust. 1 ustawy zmieniającej).

Wniesienie skargi o wznowienie jest uzależnione od zachowania terminu. I tak w ustawie zmieniającej został wskazany szczególny termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 3 tej ustawy "w sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony". Wymagania formalne wynikające z ww. przepisów prawa zostały przez stronę dochowane.

Po pierwsze, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2015 r. sygn. VI SA/Wa 2575/14 uprawomocnił się z dniem 12 maja 2015 r. Po drugie, zarówno art. 19, jak i 18 ustawy zmieniającej, weszły w życie z dniem 26 stycznia 2021 r. a zatem wniesienie skargi 14 kwietnia 2021 r., nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 19 ust. 3 ustawy.

W tym stanie rzeczy Sąd wznowił postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2015 r. sygn. VI SA/Wa 2575/14 (punkt 1 sentencji).

Przechodząc do merytorycznej oceny skargi o wznowienie postępowania, podkreślić należy, że podstawa wznowienia postępowania w niniejszej sprawie związana jest z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) 21 marca 2019 r. wyroku w sprawie C-127/17.

W wyroku tym Trybunał uznał, że Rzeczypospolita Polska nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53. Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania: - w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów, - w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów; pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I. Przepis stosuje się bez względu na fakt, że: a) wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów, b) właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I.

W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE). W świetle wyroku TSUE nie ma zatem podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi - ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m. in. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 562/17).

Skoro sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 tony, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 8 ton nie mógł stanowić podstawy nałożenia na Skarżącego kary administracyjnej w wysokości 15 000 zł.

Zaskarżona decyzja, nakładająca karę pieniężną w wysokości określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c ustawy Prawo o ruchu drogowym stwierdza, że w sytuacji gdy nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wyniósł 12,85 t doszło do przekroczenia dopuszczalnego nacisku 8 t, co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 60,625 % w warunkach braku zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VII i to uprawniało do nałożenia na Stronę kary pieniężnej w przyjętej wysokości 15 000 zł. Pozostałe naruszenia norm stwierdzone w tej decyzji (nacisk potrójnej osi nienapędowej i masy całkowitej pojazdu) nie przekroczyły bowiem limitu 20% określonego w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W rozpatrywanej sprawie, bezspornie, nacisk pojedynczej osi napędowej przekraczał 11,5 t., która to norma wynika z prawa unijnego, a zatem przekroczenie w tym zakresie niewątpliwe było, ale procentowo w wysokości niższej niż przyjęta w zaskarżonej decyzji. Wyliczenie procentowej wartości zaistniałego przekroczenia dopuszczanych norm rzutujące na wysokość nakładanej kary pieniężnej winno nastąpić w takiej sytuacji przy przyjęciu wartości wynikającej z prawa unijnego. W odniesieniu do tej wartości, należało określić zaistniałe przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej, które w takim przypadku nie przekraczałoby 20% a zatem odmiennie niż to zostało przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji narusza zatem art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 3 oraz art. 7 w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika nr I dyrektywy 96/53/WE oraz w związku z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, gdyż nakłada sankcję administracyjną przy przyjęciu, że doszło do przekroczenia określonego przepisami wspólnotowymi dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o wartość wyższą niż ta jaka powinna zostać przyjęta zgodnie z tymi przepisami prawa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 276 p.p.s.a. uchylił ww. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 kwietnia 2015 r. sygn. VI SA/Wa 2575/14, jak również uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z "(...)"maja 2014 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z "(...)" kwietnia 2014 r.

Jednocześnie Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do kontynuowania postępowania administracyjnego. Strona naruszyła prawo, albowiem nacisk osi pojedynczej przekraczał 11,5 t oraz doszło do przekroczenia norm nacisku potrójnej osi nienapędowej i masy całkowitej pojazdu. W tej sytuacji powinna ulec zmianie wysokość kary nałożonej na Stronę, z uwzględnieniem prawidłowo (przy przyjęciu ww. dopuszczalnej wartości nacisku pojedynczej osi napędowej), procentowo wyliczonego przekroczenia dopuszczanych norm.

W punkcie 4 sentencji wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie określił podlegającą zwrotowi na rzecz Skarżącego kwotę uiszczonej kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł. stosownie do art. 19 ust. 5 ustawy zmieniającej. Zgodnie z art. 19 ust. 5 i 6 tej ustawy kwota ta podlega zwrotowi z odsetkami w wysokości jak od zaległości podatkowych liczonymi za okres od dnia zapłaty lub ściągnięcia tej kwoty. Jak wynika ze znajdującej się w aktach sądowych informacji uzyskanej od organu, kara pieniężna została zapłacona 17 sierpnia 2015 r. Taka zatem data została przyjęta ostatecznie przez Sąd i od tego dnia powinny być naliczane ww. odsetki.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 276 p.p.s.a., przy czym obejmują one zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi (450 zł) i wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania (225 zł).

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, stosownie do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2022 r. oraz zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).