Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 193/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-07-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego
Zwrócono uiszczony wpis
Powołane przepisy: article: art. 87
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Kuczyńska po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za październik 2008 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia w zakresie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi postanawia: I. oddalić wniosek II. zwrócić stronie skarżącej wpis sądowy od skargi w kwocie 264,00 zł (słownie: dwieście sześćdziesiąt cztery złote 00/100).


UZASADNIENIE

W związku ze skargą wniesioną przez P. K., działającego przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika -doradcy podatkowego, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28.01.2011 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług za październik 2008 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 kwietnia 2011 r. wezwano pełnomocnika do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 264,00 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia, pod rygorem odrzucenia skargi.

Powyższe wezwanie doręczone zostało do rąk pełnomocnika skarżącego w dniu 11 kwietnia 2011r. i zawierało pełne pouczenie o skutkach nieuiszczenia w terminie wpisu, a także o prawie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W ustawowym terminie skarżący wpisu nie uiścił, natomiast w dniu następnym złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

Postanowieniem z dnia 18 maja 2011 r. skarga, na podstawie w art. art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) /zwanej dalej p.p.s.a./, została odrzucona.

Wnioskiem z dnia 16 maja 2011 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia skargi, jednocześnie w dniu 17 maja 2011 r. pełnomocnik uiścił stosowny wpis od skargi.

Wnioskiem z dnia 16 maja 2011 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia skargi, jednocześnie w dniu 17 maja 2011 r. pełnomocnik uiścił stosowny wpis od skargi.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu pełnomocnik bezzwłocznie przekazał mu to wezwanie, pouczając go o treści zarządzenia, o obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w odpowiedniej wysokości oraz o skutku nieuiszczenia wpisu w przypadku jego niezapłacenia w wyznaczonym 7-dniowym terminie. Skarżący w związku z tymi informacjami zobowiązał się wobec pełnomocnika do osobistego uiszczenia wpisu. Ta okoliczność, zdaniem skarżącego przytaczającego postanowienie NSA z dnia 18.06.2008 r. sygn. akt II OZ 601/08, stanowi o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu.

Następnie skarżący wywiódł, iż również po jego stronie brak jest okoliczności pozwalających na przypisanie mu winy, albowiem ze względu na zły stan zdrowia trwający od 15 kwietnia 2011 r. do 12 maja 2011 r. przebywał w domu, bez kontaktu z osobami najbliższymi i nie mogąc opuścić mieszkania. Z uwagi na utrwalone zaburzenia neurasteniczne pozostaje w leczeniu psychiatrycznym od 1982 r. i z tego powodu był kilkukrotnie hospitalizowany. Na potwierdzenie tych twierdzeń skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia 7.09.2010 r. o leczeniu psychiatrycznym od 1982 r. z powodu zaburzeń neurastenicznych, orzeczenie kontrolnego badania inwalidy wydane przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w Krakowie z dnia 2.01.2011 r. oraz zaświadczenie lekarskie z poradni Diabetologicznej z dnia 13.05.2011 r. Podkreślając - w ślad za przytoczonym postanowieniem NSA z dnia 14.11.2006 r. II FZ 489/06 - iż uprawdopodobnienie należy traktować jako zastępczy środek dowodowy skarżący wskazał, że opisane dolegliwości potwierdzone przedłożonymi zaświadczeniami potwierdzają istnienie niezawinionych przez niego przyczyn uniemożliwiających uiszczenie wpisu w terminie. Przyczyną taką jest z całą pewnością choroba, co jednoznacznie wynika z postanowienia NSA z dnia 11.04.2008 r. I OZ 246/08. W ocenie skarżącego został również zachowany został siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia.

W związku ze stwierdzoną rozbieżności w oznaczeniu zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu objętej wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu, a decyzją będącą przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 13 czerwca 2011 r. sprecyzował żądanie wniosku wskazując iż chodzi o decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 28 stycznia 2011 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako: [p.p.s.a]., sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 tej ustawy, w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, do sądu, w którym czynność miała być dokonana (§ 1), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 powołanej ustawy oraz uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.

Z istotnego dla sprawy art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Ponieważ zasadą jest dokonywanie czynności w terminie, przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. W piśmiennictwie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym), było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Ma to miejsce wówczas, gdy ani strona ani jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Na gruncie omawianego przepisu pojęcie strony rozumie się szeroko, rozciągając je także na pełnomocnika (por. post. NSA z dnia 7.05.2010 r. I OZ 327/10), bowiem pojęcie winy strony obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania czynności procesowych, czyli również winę pełnomocnika. W aprobowanym przez Sąd rozpoznający niniejszy wniosek postanowieniu NSA z dnia 31.03.2009 r., I FZ 69/09 jednoznacznie stwierdzono, że "jeśli strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez Sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo".

Ponieważ w przedmiotowej sprawie skarżącego reprezentował należycie umocowany pełnomocnik, a przy tym z treści dokumentu pełnomocnictwa nie wynikały ograniczenia co do rodzaju czynności dokonywanych w imieniu strony, to właśnie pełnomocnik był zobowiązany do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu. Ze względu na powyższe ocena braku winy w uchybieniu terminu musi być odnoszona w pierwszej kolejności do zachowania pełnomocnika.

We wniosku strona wskazuje na brak podstaw do przypisania pełnomocnikowi winy z uwagi na niezwłoczne przekazanie jej przez niego wezwania o uiszczenie wpisu oraz pouczenie jej o zasadach, terminie i skutkach nieuiszczenia wpisu od skargi, jak też ze względu na fakt, że to ona zobowiązała się wobec tegoż pełnomocnika do dokonania tej czynności. Zdaniem Sądu przedstawiona argumentacja nie daje podstaw do przyjęcia braku winy po stronie pełnomocnika.

Wyręczanie się przez pełnomocnika osobami trzecimi, w tym samą stroną, nie zwalnia go z odpowiedzialności za właściwe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 6.01.2009 r. II OZ 1338/08). Wskazać należy, że pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z taką starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Powinien więc zadbać o to, by czynność procesowa uiszczenia należnego od skargi wpisu została dokonana prawidłowo, to jest w należytej wysokości i w wyznaczonym terminie. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności takiego wniosku polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (por. J.P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz- Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Dopuszczenie się przez stronę (w tym przypadku także pełnomocnika) choćby lekkiego niedbalstwa daje podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie WSA w Warszawie z 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 78/05, opubl. LEX 192260). Dodatkowo, gdy stronę reprezentuje pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika.

W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że pomimo uzgodnienia ze skarżącym, iż uiści on wpis od skargi, pełnomocnik nie był zwolniony z obowiązku czuwania, czy wpis został uiszczony. We wniosku nie wskazano na żadne tego rodzaju przeszkody, które by uniemożliwiały choćby telefoniczny kontakt pełnomocnika ze skarżącym celem sprawdzenia, czy wpis uiszczono, lub sprawdzenie tego faktu w kasie Sądu. W ocenie Sądu w razie jakichkolwiek wątpliwości w tym względzie pełnomocnik powinien sam uiścić wpis, nie czekając na wyjaśnienie kwestii wpłaty przez stronę z uwagi na obowiązek niedopuszczenia do negatywnych konsekwencji wynikających z jego nieuiszczenia. Takiego standardu postępowania należy oczekiwać od fachowego pełnomocnika, który nie może się bronić tym, że osoba go wyręczająca nie uczyniła tego ze wskazanych we wniosku przyczyn. Podkreślić przy tym należy, że to na stronie ciąży obowiązek starannego wyboru pełnomocnika i to ona ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21.01.2010 r. I OZ 25/10 jednoznacznie opowiedział się za tym kierunkiem wykładni art. 86 § 1 p.p.s.a. na tle zbliżonego stanu faktycznego stwierdzając, że "nie stanowi przesłanki uzasadniającej brak winy strony w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi okoliczność, że pełnomocnik umówił się ze stroną, iż to ona ma uiścić należny wpis".

Dodatkowo, jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w swoim postanowieniu z dnia 6 maja 2010 r sygn. I SA/Ol 14/10 (LEX nr 660946), na równi z winą strony traktuje się zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika, w wyniku których dochodzi do uchybienia terminu. W przypadku przekazania wezwania do dokonania czynności sądowej klientowi, jego pełnomocnik, przy zachowaniu należytej staranności powinien sprawdzić, w odpowiednim czasie, czy to wezwanie zostało wypełnione. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie od powyższego postanowienia, w swoim postanowieniu z dnia 23 lipca 2010 r. sygn. II FZ 303/10 (LEX nr 694415) zważył, iż przyjmując obiektywny miernik staranności, której należy wymagać od każdego pełnomocnika należycie dbającego o interesy swojego mandanta, w tym od doradcy podatkowego będącego pełnomocnikiem, należy wymagać właściwego zorganizowania swojej pracy, a obowiązkiem pełnomocnika profesjonalnego - a takim jest doradca podatkowy - w razie choroby mocodawcy jest dołożenie należytej staranności w dbałości o jego interesy i dopilnowanie by nie zostały uchybione terminy procesowe, które w razie przekroczenia wywołują negatywne dla strony skutki.

Podobnie w piśmiennictwie wskazuje się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, w tym także doradca podatkowy, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez tego pełnomocnika, bez względu na to, czy pełnomocnik posłużył się osobami trzecimi. Por. B. Dauter [w]: B. Dauter, B. Gruszczyński, i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, tezy do art. 86 p.p.s.a). Podzielając w pełni to stanowisko Sąd stwierdza, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków zachowania się pełnomocnika, a zatem zaniedbania osób, którymi się on posługuje obciążają jego samego, a więc nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Zobowiązanie się do uiszczenia wpisu przez samą stronę nie zwalniało więc pełnomocnika od jakiejkolwiek kontroli wykonania przez stronę tego obowiązku, skutkiem czego poprzestając jedynie na jej oświadczeniu pełnomocnik nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy.

Odnosząc się natomiast do podanych we wniosku okoliczności mających wskazywać na brak winy samej strony stwierdzić należy, iż również nie usprawiedliwiają one braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, że choroba sama w sobie nie jest okolicznością wskazującą na brak winy. Należy każdorazowo badać indywidualne okoliczności towarzyszące tej przyczynie uchybienia, a zatem charakter czynności procesowej (czy wymagała osobistego działania), nasilenie choroby i jej nagłe wystąpienie, rodzaj schorzenia, czas jego trwania. Podlegają one ocenie z punktu widzenia staranności strony, przy uwzględnieniu obiektywnego miernika tej staranności. W związku z tym należy podkreślić, że czynność uiszczenia wpisu nie wymagała osobistego działania skarżącego. O niemożności uiszczenia wpisu strona mogła, choćby przez kontakt telefoniczny, uprzedzić wybranego przez siebie pełnomocnika. Samo nasilenie się objawów chorobowych, zwłaszcza przy chorobie przewlekłej, trwającej od długiego okresu, czego skarżący miał świadomość, nie może stanowić o braku winy. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że choroba może usprawiedliwiać niedochowanie terminu, jeśli jest nagła, niedająca się przewidzieć (por. postanowienie NSA z dnia 6.05.2010 r. I OZ 298/10). Skoro skarżący pozostawał w długotrwałym leczeniu spowodowanym różnymi dolegliwościami, to deklarując gotowość samodzielnego uiszczenia wpisu w ściśle oznaczonym terminie winien brać pod uwagę pogorszenie się stanu zdrowia w każdym czasie. Pominięcie tej okoliczności nie może być traktowane jako działanie podmiotu należycie dbającego o swe interesy.

Mając na względzie przedstawione powyżej rozważania Sąd nie dopatrzył się braku winy w działaniu pełnomocnika i samej strony, gdyż można im przypisać co najmniej niedbalstwo wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Powyższe wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w postaci uiszczenia wpisu, przez co wniosek podlegał oddaleniu na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a.

Natomiast uiszczony wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wpis sądowy od skargi zwrócono stronie skarżącej na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. z uwagi na uprzednie odrzucenie skargi.