Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 322/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 160 ust. 1, 2, art. 161 ust. 1, art. 207 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 7, art. 8, art. 11, art. 42 par. 1, 2, 3, art. 43, art. 44 par. 1 pkt 1, par. 2, par. 3, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 5 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Rektora A w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zgody na wznowienie stacjonarnych studiów pierwszego stopnia 1. uchyla zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora A w Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi B. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., pl. A 4 lok. 13 kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej M. M. z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) nr (...) Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 104, 107 i 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r poz. 1257), w związku z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183) oraz na podstawie § 64 ust. 3, 5 i 9 Regulaminu studiów w Uniwersytecie Medycznym w Ł. (uchwała nr 54/2017 z dnia 23 marca 2017 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Ł.), zwanego dalej "Regulaminem studiów", nie udzielił zgody na wznowienie przez M. M. stacjonarnych studiów pierwszego stopnia, na kierunku Fizjoterapia, na Wydziale Wojskowo-Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Ł., na 5 semestr III roku studiów w roku akademickim 2017/2018.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że skarżąca rozpoczęła niestacjonarne studia na kierunku Fizjoterapia na ówczesnym Wydziale Fizjoterapii Uniwersytetu Medycznego w Ł. w roku akademickim 2004/2005. Uzyskała zaliczenie I roku studiów. W kolejnym roku akademickim nie uregulowała ostatniej raty czesnego i decyzją z dnia (...) została skreślona z listy studentów II roku studiów. Prorektor ds. Nauczania i Wychowania decyzją z dnia (...) uchylił decyzję Dziekana z dnia (...), a skarżąca została ponownie wpisana na II rok studiów w roku akademickim 2007/2008 i po uzupełnieniu różnic programowych uzyskała zaliczenie II roku studiów. Będąc na III roku studiów decyzją Dziekana z dnia (...) ponownie została skreślona z listy studentów z powodu niewniesienia opłat.

W związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn.. III SA/Łd 613/09) postanowienia Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia (...) w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz merytorycznym rozpatrzeniem przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. odwołania skarżącej i wydaniem decyzji z dnia (...), skarżąca uzyskała zgodę na wpisanie jej w roku akademickim 2012/2013 na listę studentów III roku studiów I stopnia prowadzonych w formie stacjonarnej na kierunku Fizjoterapia na Wydziale Wojskowo-Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Ł., ze względu na to, iż w chwili wydawania decyzji w Uniwersytecie Medycznym w Ł. studia na kierunku Fizjoterapia prowadzone były wyłącznie w formie stacjonarnej.

Organ wskazał, że w trakcie roku akademickiego 2012/2013 wielokrotnie były uwzględniane wyjątkowe okoliczności i wyjątkowa sytuacja, w której się skarżąca znalazła. Spowodowane to było zarówno względami formalnymi związanymi m.in. z przeniesieniem na studia stacjonarne, dość długim okresem oczekiwania na podjęcie przez uczelnię kroków w jej sprawie, ale także sytuacją osobistą. Skarżąca nie wykorzystała dawanych jej szans, wykazała niewiele zainteresowania, czy aktywności w staraniach zmierzających do ukończenia studiów, nie uzyskała zaliczenia III roku studiów.

W dniu (...) Dziekan Wydziału Wojskowo-Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Ł. wydał decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów III roku ww. kierunku studiów z powodu niezaliczenia 5 semestru (zimowego)

w określonym terminie. W wyniku rozpoznania odwołania Rektor UM w Ł. w dniu (...) utrzymał w powyższą decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. III SA/Łd 459/14 oddalił skargę na powyższą decyzję. Wyrok jest prawomocny.

Następnie pismem z dnia 13 września 2015 r. skarżąca wniosła o wpisanie na listę studentów i o cofnięcie decyzji Dziekana o skreśleniu, gdyż nie wszystkie okoliczności tej sprawy zostały wyjaśnione.

Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. pismem z dnia 15 października 2015 r. wskazał, że decyzja o skreśleniu ma już charakter ostateczny, a ponadto jej zasadność została potwierdzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, a także poinformował, że osobie skreślonej z listy studentów przysługuje prawo do wznowienia studiów (reaktywacji).

W efekcie skarżąca pismem z dnia 13 lipca 2016 r., które wpłynęło do Dziekanatu w dniu 28 lipca 2016 r., złożyła wniosek o reaktywację. Dziekan Wydziału Wojskowo-Lekarskiego wyraził zgodę i wyznaczył egzamin reaktywacyjny z przedmiotu "Usprawnienia w schorzeniach narządu ruchu".

Pismem z dnia 1 sierpnia 2016 r., które wpłynęło do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. w dniu 5 sierpnia 2016 r., skarżąca złożyła sprzeciw wobec egzaminu reaktywacyjnego z zaproponowanego przez Dziekana przedmiotu.

Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. w piśmie z dnia 10 sierpnia 2016 r. wskazał, że Dziekan Wydziału Wojskowo-Lekarskiego jest organem właściwym do podejmowania decyzji dotyczących wyznaczania terminu i przedmiotu lub przedmiotów na egzamin reaktywacyjny. Rektor zaznaczył jednak, że zgodnie z Regulaminem studiów, egzamin reaktywacyjny powinien zostać przeprowadzony nie później niż na 2 tygodnie przed rozpoczęciem semestru, na który miała nastąpić reaktywacja, więc termin egzaminu reaktywacyjnego musi zostać wyznaczony przed 17 września 2016 r.

Termin egzaminu reaktywacyjnego skarżącej został wyznaczony przez Dziekana Wydziału Wojskowo-Lekarskiego na dzień 15 września 2016 r. na godzinę 13.15. Pismem z dnia 5 września 2016 r. (nadanym 6 września 2016 r. ) wskazano skarżącej datę i godzinę egzaminu. Skarżąca odebrała powyższą przesyłkę w dniu 4 października 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w formie "żółtej zwrotki").

Zgodnie z protokołem z przeprowadzenia egzaminu reaktywacyjnego skarżąca nie stawiła się na ten egzamin, nie zawiadomiła również w dzień egzaminu o tym, że nie może się stawić. Skarżąca usprawiedliwiła jednak swą nieobecność pismem z dnia 5 października 2016 r., które wpłynęło do Dziekanatu w dniu 18 października 2016 r. Z przedmiotowego pisma i z załączonych do niego zwolnień lekarskich wynika, że w dniach 13-30 września 2016 r. skarżąca była chora i wniosła o wyznaczenie kolejnego terminu egzaminu reaktywacyjnego.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami Regulaminu studiów osobie ubiegającej się o wznowienie studiów przysługuje prawo do składania egzaminu reaktywacyjnego w jednym terminie. Jeśli osoba, która nie przystąpiła do egzaminu reaktywacyjnego w wyznaczonym terminie, przedstawi Dziekanowi zaświadczenie lekarskie lub inne pisemne usprawiedliwienie nieobecności, które Dziekan uzna za wystarczające, to Dziekan ponownie wyznacza termin egzaminu reaktywacyjnego, który jednak jest terminem ostatecznym.

Dziekan Wydziału Wojskowo-Lekarskiego wyznaczył kolejny - ostateczny - termin egzaminu reaktywacyjnego skarżącej na dzień 21 listopada 2016 r. na godzinę 13.00. Pismo z informacją o terminie egzaminu wysłano skarżącej w dniu 27 października 2016 r. Skarżąca odebrała powyższą informację w dniu 30 listopada 2018r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w formie "żółtej zwrotki"). Zgodnie z protokołem z przeprowadzenia egzaminu reaktywacyjnego na ten termin egzaminu skarżąca również się nie stawiła.

Pismem z dnia 2 grudnia 2016 r., które wpłynęło do Dziekanatu w dniu 14 grudnia 2016 r., skarżąca wniosła o ustalenie kolejnego terminu egzaminu reaktywacyjnego powołując się na to, że informację o terminie egzaminu odebrała już po tym terminie.

Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą argumentu, iż odebrała informację o terminie egzaminu reaktywacyjnego zbyt późno, Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. podkreślił, że jest bezzasadny na podstawie art. 44 §§ 1-4 k.p.a.

Pismo informujące o terminie egzaminu zostało wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej do skarżącej w dniu 27 października 2016 r. Pierwsza, nieudana próba doręczenia nastąpiła w dniu 2 listopada 2016 r. Zgodnie z brzmieniem art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. operator pocztowy w razie niemożności doręczenia pisma, przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Pozostawia się zawiadomienie (pierwsze awizo zostało wystawione w dniu 2 listopada 2016 r.) wraz z informacją o możliwości jego odbioru przesyłki w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. W przypadku niepodjęcia przesyłki przez adresata w terminie tych 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie (drugie awizo zostało wystawione w dniu 10 listopada 2016 r.) o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia (czyli w terminie kolejnych 7 dni). W przypadku nieodebrania przez adresata przesyłki we wskazanym terminie, zgodnie z brzmieniem art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego 14-dniowego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Egzamin reaktywacyjny, na który skarżąca nie stawiła się, został wyznaczony na dzień 21 listopada 2016 r., natomiast przesyłka - zgodnie z upływem ww. 14 - dniowego terminu - została skutecznie doręczona na mocy obowiązujących przepisów prawa w dniu 18 listopada 2016 r. Zdaniem organu, fakt, iż placówka pocztowa przetrzymała korespondencję dłużej - łamiąc tym samym przepisy k.p.a. oraz prawa pocztowego - nie powoduje i nie uzasadnia sytuacji, w której skarżąca mogłaby się powołać na fakt, iż odebrała informację o terminie egzaminu reaktywacyjnego w dniu 30 listopada 2016 r., gdyż skuteczne doręczenie pisma - na mocy obowiązujących przepisów prawa - nastąpiło w dniu 18 listopada 2016 r. Po upływie niniejszego terminu placówka pocztowa powinna odesłać nieodebraną przez skarżącą korespondencję do UM w Ł., tym samym nie stwarzając niezgodnej z prawem możliwości odebrania pisma w późniejszym terminie.

Organ wskazał, że na podstawie opisanego stanu faktycznego postępowanie dotyczące wznowienia studiów przez skarżącą w roku akademickim 2016/2017 zostało skutecznie zakończone. Skarżąca nie stawiła się w wyznaczonym terminie na egzamin

reaktywacyjny, nie stawiła się również na wyznaczony kolejny, ostateczny termin tego egzaminu. Dwoma pismami z dnia 27 lipca 2017r., które wpłynęły do Dziekanatu odpowiednio: 28 lipca 2017 r. (pismo adresowane do Dziekana Wydziału Wojskowo-Lekarskiego z prośbą o wyznaczenie egzaminu reaktywacyjnego) i 31 lipca 2017 r. (pismo adresowane do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z prośbą o wpisanie na listę studentów III roku studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku fizjoterapia), skarżąca złożyła kolejny wniosek o egzamin reaktywacyjny.

W dniu (...). Dziekan podjął decyzję odmowną powołując się na § 61 ust. 3-4 wówczas obowiązującego Regulaminu studiów, o czym została skarżąca została poinformowana poprzez przesłanie kserokopii podania wraz z napisaną na nim decyzją Dziekana.

Pismem z dnia 7 września 2017 r., które wpłynęło do Dziekanatu 19 września 2017 r. skarżąca zawnioskowała o przesłanie decyzji Dziekana w prawidłowej pod względem formalnym (tj. pisemnej) formie.

Pismem z dnia 20 września 2017 r. Dziekan wskazał skarżącej podstawę prawną oraz wyjaśnił zasadność podjętej w dniu (...) decyzji.

Wniosek o reaktywację z dnia 27 lipca 2017 r. skarżąca uzupełniła pismem z dnia 16 listopada 2017 r., które wpłynęło do dziekanatu w dniu 21 listopada 2017 r. skierowanym do Dziekana Wydziału Wojskowo-Lekarskiego oraz do wiadomości Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł.

W dniu (...) Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. wydał decyzję w sprawie nieudzielenia zgody na wznowienie przez skarżącą stacjonarnych studiów pierwszego stopnia, na kierunku Fizjoterapia, na Wydziale Wojskowo Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Ł., na 5 semestr III roku studiów w roku akademickim 2017/2018.

Pismem z dnia 16 grudnia 2017 r. skarżąca złożyła wniosek do Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy i zaproponowanie konstruktywnych rozwiązań mających doprowadzić do ukończenia przez nią studiów. Dziekan Wydziału Wojskowo-Lekarskiego zaopiniował wniosek negatywnie.

W dniu (...) Rektor UM w Ł. ww. decyzją nie udzielił zgody na wznowienie przez M. M. stacjonarnych studiów pierwszego stopnia. Organ ponownie wskazał, że w toku studiów skarżąca miała wielokrotnie dawaną szansę, by mogła ukończyć studia, które rozpoczęła w 2004 r. Dostała również możliwość na wznowienie studiów w roku akademickim 2016/2017. Nie wykorzystała dawanych jej szans. Nie ma więc podstaw do tego, by po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. wydał decyzję odmienną niż decyzja z dnia (...), w której zostały wyraźne wskazane powody negatywnego rozstrzygnięcia sprawy. Rektor Uniwersytetu Medycznego w Ł. stwierdził, że nie ma możliwości wyrażenia zgody na podejście przez skarżącą do egzaminu reaktywacyjnego i wznowienia przez nią studiów. Poniższe przepisy zacytowane są z aktualnego, będącego podstawą prawną wydania niniejszej decyzji, Regulaminu studiów w Uniwersytecie Medycznym w Ł.. Jednakże nie różnią się one treścią od zapisów cytowanych w decyzji z dnia (...) z Regulaminu studiów, który był podstawą prawną wydania wcześniejszej decyzji.

Organ wskazał, że zgodnie z § 64 ust. 3 Regulaminu studiów wznowienie studiów może nastąpić na tym samym kierunku oraz formie studiów nie później niż po 3 latach od dnia złożenia pisemnej rezygnacji ze studiów lub doręczenia decyzji o skreśleniu z listy studentów. Uprawnienie do ubiegania się o wznowienie studiów jest jednorazowe.

Według § 64 ust. 5 Regulaminu studiów po upływie terminu lub po wykorzystaniu jednorazowego uprawnienia do ubiegania się o wznowienie studiów, ponowne przyjęcie

na studia w Uniwersytecie Medycznym może nastąpić w drodze postępowania rekrutacyjnego. Zgodnie z § 64 ust. 6 zd. 1 Regulaminu studiów wznowienie studiów może nastąpić wyłącznie przed rozpoczęciem semestru. Zapis § 65 ust. 4 Regulaminu studiów precyzuje, że egzamin reaktywacyjny przeprowadza się nie później niż na 2 tygodnie przed rozpoczęciem semestru, w którym ma nastąpić wznowienie studiów.

Na podstawie § 64 ust. 8 Regulaminu studiów osoba ubiegająca się o wznowienie studiów zobowiązana jest złożyć w dziekanacie odpowiedni wniosek oraz aktualne zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia. Zapis § 65 ust. 3 Regulaminu studiów precyzuje, że wniosek musi być złożony najpóźniej na 60 dni przed rozpoczęciem semestru, w którym ma nastąpić wznowienie studiów.

Według § 65 ust. 5 Regulaminu studiów osobie ubiegającej się o wznowienie studiów przysługuje prawo do składania egzaminu reaktywacyjnego w jednym terminie.

Zgodnie z § 66 ust. 1 Regulaminu studiów osoba ubiegająca się o wznowienie studiów,

która nie przystąpiła do egzaminu reaktywacyjnego w wyznaczonym terminie, zobowiązana jest przedstawić Dziekanowi, nie później niż w terminie 5 dni roboczych od dnia ustąpienia okoliczności będących przyczyną nieobecności, zaświadczenie lekarskie lub - w uzasadnionych przypadkach - inne pisemne usprawiedliwienie.

Według z § 66 ust. 2 Regulaminu studiów w przypadku przedstawienia przez osobę, o której mowa w ust. 1, zaświadczenia lekarskiego lub w przypadku uznania przedstawionego przez nią innego pisemnego usprawiedliwienia za wystarczające, Dziekan ponownie wyznacza termin egzaminu reaktywacyjnego, który jest terminem ostatecznym.

Na podstawie § 66 ust. 3 Regulaminu studiów nieusprawiedliwiona nieobecność na egzaminie reaktywacyjnym w pierwszym wyznaczonym terminie lub nieobecność na egzaminie reaktywacyjnym w drugim wyznaczonym terminie oznacza trwałą utratę prawa do ubiegania się o wznowienie studiów.

Zgodnie z Regulaminem studiów, wznowienie studiów może nastąpić nie później niż po 3 latach od dnia doręczenia decyzji o skreśleniu z listy studentów.

Organ wskazał, że skarżąca została skreślona z listy studentów na mocy decyzji Dziekana Wydziału Wojskowo-Lekarskiego z dnia (...), która została jej doręczona w dniu 11 września 2013 r. Termin na złożenie wniosku o wznowienie studiów upłynął, zdaniem organu, w dniu 11 września 2016 r.

Skarżąca złożyła w tym terminie wniosek o wznowienie studiów (pismo z dnia 13 lipca 2016 r.), który Dziekan Wydziału Wojskowo-Lekarskiego rozpatrzył pozytywnie i wyznaczył zgodnie z Regulaminem studiów przedmiot na egzamin i termin egzaminu reaktywacyjnego. Skarżąca nie stawiła się na ten egzamin, ale usprawiedliwiła swą nieobecność. Było to podstawą do tego, by zgodnie z Regulaminem studiów Dziekan wyznaczył drugi termin egzaminu reaktywacyjnego - termin ostateczny. Na ten termin egzaminu skarżąca również się nie stawiła. Zdaniem organu wykorzystała przysługujące jej na podstawie Regulaminu studiów uprawnienie do ubiegania się o wznowienie studiów. Zgodnie z Regulaminem studiów, uprawnienie do ubiegania się o wznowienie studiów jest jednorazowe, niezależnie od jego wyniku. Uprawnienie do ubiegania się o wznowienie studiów nie jest tożsame z samym wznowieniem studiów.

Organ wyjaśnił także, że w roku akademickim 2017/2018 program studiów dla III roku studiów na kierunku fizjoterapia studia pierwszego stopnia różni się od tego, który obowiązywał w 2013 r., gdy skarżąca nie zaliczyła III roku studiów. Prawo do ubiegania się o wznowienie studiów ma na celu umożliwić skreślonym z listy studentom, którzy wykażą taką chęć, "powrót" na uczelnię. Jednakże nie może się to odbywać bez żadnych ograniczeń. Przepisy Regulaminu studiów w zakresie wznowienia studiów obowiązujące w Uniwersytecie Medycznym w Ł. są tak skonstruowane, by dbać o interes studentów, ale także dbać o jakość i poziom kształcenia w Uczelni. Na kierunkach medycznych programy kształcenia muszą być na bieżąco aktualizowane, gdyż wiedza medyczna, także w zakresie fizjoterapii, ciągle się rozwija. Okres 3 lat od momentu skreślenia na wznowienie studiów, który Regulamin studiów przewiduje, jest i tak korzystny dla studenta. Podobny cel ma regulacja dotycząca tego, że były student ma prawo ubiegać się o wznowienie studiów tylko jeden raz, w jednym wyznaczonym terminie egzaminu reaktywacyjnego (a w przypadku usprawiedliwionej nieobecności na nim Regulamin studiów przewiduje możliwość wyznaczenia drugiego, ale ostatecznego terminu egzaminu).

W skardze M. M. zarzuciła naruszenie:

1. art. 190 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz par. 30 ust. 2 pkt 1 Regulaminu studiów UM w Ł. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na skreśleniu z listy studentów III roku z powodu nieuzyskania zaleczenia semestru zimowego 2012/2013 w określonym terminie pomimo zaistnienia po stronie skarżącej okoliczności uniemożlwiających uzyskanie zaliczenia we właściwym terminie;

2. naruszenie przepisów postępowania przez ich niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy:

a. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez wydanie decyzji pomimo zaniechania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z pominięciem słusznego interesu strony;

b. art. 136 w zw. z art. 15 k.p.a. przez rozpoznanie przez organ odwoławczy zawartych w odwołaniu wniosków skarżącej w przedmiocie przesunięcia terminu zaliczenia semestru zimowego w roku 2012/2013, podczas gdy wnioski te nie były przedmiotem rozpoznania organu I instancji, nie przeprowadzono postępowania dowodowego

3. niewłaściwe powoływanie się na przepisy art. 44 pkt 1-4 k.p.a.

4. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów.

Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia (...) oraz decyzji z dnia (...) i poprzedzającej ją decyzji Dziekana Wydziału Lekarsko –Wojskowego UM w Ł. z dnia (...) oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2018 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie jest kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym, stąd nie może rozstrzygać o przysługujących uprawnieniach.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia (...) utrzymująca w mocy decyzję z dnia (...) w przedmiocie odmowy udzielenia skarżącej zgody na wznowienie stacjonarnych studiów pierwszego stopnia, na kierunku Fizjoterapia, na Wydziale Wojskowo - Lekarskim Uniwersytetu Medycznego w Ł..

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji.

Stosownie do treści art. 160 przedmiotowej ustawy organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów (ust. 1). Studia w uczelni są prowadzone zgodnie z efektami kształcenia, do których są dostosowane programy studiów, w tym plany studiów (ust. 2).

Natomiast w myśl przepisu art. 161 ust. 1 ww. ustawy, regulamin studiów uchwala senat uczelni co najmniej na pięć miesięcy przed początkiem roku akademickiego.

Podstawę do wydania ww. decyzji stanowił art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulamin Studiów w Uniwersytecie Medycznym w Ł., z tym że w decyzji z dnia (...) powołano § 61, 62, 63 i 64 Regulaminu studiów uchwalonego uchwałą nr 385/2015 z dnia 23 kwietnia 2015 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Ł., a w decyzji z dnia (...) powołano § 64, 65 i 66 Regulaminu studiów uchwalonego uchwałą nr 54/2017 z dnia 23 marca 2017 r. Senatu Uniwersytetu Medycznego w Ł..

Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Mając na uwadze wskazany w art. 207 ust. 1 ustawy tryb rozstrzygania spraw oraz odesłanie do przepisów k.p.a., odnotowania wymaga, że przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Podkreślić też trzeba, że ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Ostatnio wskazany przepis wyraźnie nakazuje, by organ podał w uzasadnieniu decyzji fakty uznane za udowodnione i dowody, na których się oparto, ale również przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Natomiast niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Tylko przeprowadzenie postępowania we wskazany sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Ponadto organ winien tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), co w przypadku organu odwoławczego koresponduje z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), z której wynika obowiązek organu odwoławczego merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zasada ta wymaga nie tylko podjęcia dwóch rozstrzygnięć organów kolejnych instancji, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Chodzi zatem o to, aby przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i dogłębny przeanalizowano wszelkie argumenty i w konsekwencji dokonano prawidłowej subsumcji przepisu prawa do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie.

Wskazać również należy, że uzasadnienie jest obowiązkowym składnikiem decyzji mającym na celu wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego jej dyspozytywną część. Zasadniczym celem uzasadnienia prawnego jest natomiast wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie jest wynikiem poprawnego logicznie procesu stosowania normy materialnej, przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych. Uzasadnienie decyzji powinno umożliwiać kontrolę poprawności decyzji, w tym również przez Sąd, który - sprawując kontrolę w oparciu o powołane na wstępie przepisy p.p.s.a. - nie zastępuje organu w tym zakresie. Motywy, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1503/14; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1064/14).

Odnosząc wyżej przedstawione uwagi do stanu faktycznego i prawnego kontrolowanej sprawy, Sąd uznał, że adnotacja Dziekana z (...), dokonana na piśmie skarżącej z 27 lipca 2017 r. o braku zgody na reaktywację z powołaniem się na § 61 pkt 3-4 Regulaminu oraz pismo z dnia 20 września 2017 r. nie przybrały pod względem formalnym postaci decyzji administracyjnej rozstrzygającej wniosek skarżącej z dnia 13 lipca 2016 r. o wznowienie studiów i wyznaczenie egzaminu reaktywacyjnego. W konsekwencji należało uznać, że pismo skarżącej z dnia 27 lipca 2017 r. jest prośbą o wyznaczenie kolejnego terminu egzaminu reaktywacyjnego. Potwierdzeniem powyższego jest wcześniejsze pismo skarżącej z dnia 2 grudnia 2016 roku, w którym wyjaśniła, że informację o egzaminie wyznaczonym na 21 listopada 2016r. otrzymała 30 listopada 2016 r.

Zatem za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organu, że pismo skarżącej z 27 lipca 2017 r. jest kolejnym wnioskiem o wznowienie studiów.

Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że jak wynika z regulacji zawartych w rozdziale 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, regulującym kwestie doręczeń, wyróżnia się przede wszystkim dwa ich rodzaje, a mianowicie doręczenie właściwe oraz doręczenie zastępcze. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 k.p.a.).

W myśl art. 43 k.p.a. - w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.

Natomiast zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a. - w przypadku doręczania pisma przez pocztę - w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. W takiej sytuacji zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki we wspomnianym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Zgodnie natomiast z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, w którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Jest to tzw. fikcji doręczenia.

Doręczenie przesyłki w ww. trybie oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do adresata i że w ten sposób doręczenie dokonane zostało prawidłowo. Jeśli na nieodebranej przesyłce – zwracanej przez pocztę nadawcy – umieszczone zostały informacje o awizowaniu i powtórnym awizowaniu przesyłki, opatrzone podpisem doręczyciela i datami tych czynności, to taki dokument potwierdza, że adresat został zawiadomiony o możliwości, miejscu i czasie odbioru przesyłki. Doręczenie we wskazanym wyżej trybie - tzw. awizo stwarza domniemanie, że przesyłkę doręczono adresatowi, chociaż faktycznie do tego doręczenia do rąk adresata nie doszło. Przepis art. 44 k.p.a. jest regulacją wyjątkową i powinien być wykładany i stosowany ściśle (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. II OSK 855/14 i z dnia 4 grudnia 2012r. sygn. II OSK 1367/11).

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie jest trafne stanowisko organu, że doręczenie skarżącej przesyłki w postaci informacji o terminie egzaminu reaktywacyjnego wyznaczonego na dzień 21 listopada 2016 r. nastąpiło skutecznie w dniu 18 listopada 2016 r., ponieważ będące w posiadaniu organu potwierdzenie odbioru nie potwierdza doręczenia zastępczego, na które powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji. Należy wyjaśnić, że organ dwukrotnie podejmował próby doręczenia skarżącej informacji o terminach egzaminu. Pierwsza korespondencja została odebrana przez skarżącą 4 października 2016 r., w sytuacji gdy egzamin wyznaczony był na 15 września 2016 r. Druga korespondencja została odebrana przez skarżącą w dniu 30 listopada 2016 r., a egzamin wyznaczony był na 21 listopada 2016 r.

Zdaniem Sądu, aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 44 k.p.a., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki. W razie niedopełnienia jednej z tych czynności przez operatora pocztowego niemożliwe jest stwierdzenie, że decyzja została doręczona prawidłowo. O fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 31 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2105/11 - Lex nr 1403125, 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2893/14 - Lex nr 1624414, 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1158/14 - Lex nr 2033967, 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 855/14 - Lex nr 1461905).

W obydwu przypadkach organ zastosował tzw. "żółty" blankiet potwierdzenia odbioru, dlatego też brak jest faktycznej możliwości prześledzenia i rzeczywistego ustalenia kolejnych czynności, które zobligowany był wykonać doręczyciel w trybie art. 44 k.p.a., a niewątpliwie ich bezsporne ustalenie jest konieczne, ażeby przyjąć fikcję doręczenia zastępczego. Ponadto trudno w ogóle mówić o doręczeniu zastępczym, skoro obie przesyłki zostały przez skarżącą osobiście odebrane.

Tym samym stanowisko organu o skutecznym doręczeniu skarżącej informacji o terminie egzaminu reaktywacyjnego na podstawie art. 44 k.p.a. jest chybione i niemożliwe do zaakceptowania w świetle ugruntowanego i przywołanego na wstępie rozważań stanowiska judykatury o konieczności traktowania powyższego sposobu doręczenia jako regulacji wyjątkowej, która powinna być stosowana ściśle.

W przekonaniu Sądu, adresat pisma, w tym wypadku skarżąca, nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu jej korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu, który nie zastosował prawidłowego blankietu potwierdzenia odbioru korespondencji.

Ponadto zauważyć należy, że Rektor ponownie rozpoznając sprawę działa jak organ odwoławczy i orzeka na podstawie art. 138 k.p.a. Zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Natomiast w rozpoznawanej sprawie organ w decyzji z dnia (...), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponownie nie udzielił zgody na wznowienie studiów.

W tym stanie rzeczy wydane przez organ decyzje dotyczące wznowienia studiów nie mogły się ostać w obrocie prawnym, ponieważ podjęto je z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, a w konsekwencji uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia rzutowały na wynik sprawy.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o uchylenie decyzji z dnia (...) oraz z dnia (...) dotyczących skreślenia skarżącej z listy studentów wskazać należy, że przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie były decyzje dotyczące wznowienia studiów. Natomiast prawomocnym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 459/14 WSA w Łodzi oddalił skargę skarżącej na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia (...) w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną i ponownie rozpozna wniosek skarżącej z dnia 13 lipca 2016 r. o wznowienie studiów.

(B.K)