Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 581/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 237 par. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2002 nr 132 poz 1115
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
article: art. 92 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1983 nr 30 poz 144
law: Obwieszczenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 5 maja 1983 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
article: art. 145 a par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant: Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. M., F. M., J. S., G. M. jako następców prawnych J. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] nr [...] znak: [...].


UZASADNIENIE

III SA/Łd 581/08

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] znak: [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. M. z dnia [...] nr [...] znak [...] nie stwierdzającą choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia disiarczkiem węgla u J. M.

Powyższe rozstrzygnięcie oparto na § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132 poz. 1115).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Łd 382/05 uchylającym decyzję nr [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. M. z dnia 20 [...] (znak: [...]),w przedmiocie odmowy stwierdzenia powyższej choroby zawodowej u J. M., zostało ponownie przeprowadzone postępowanie administracyjne przez organ I instancji.

Materiał dowodowy w postaci karty oceny narażenia łącznie z wyrokiem Sądu, został przekazany pismem z dnia 12 czerwca 2006 r. do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. w celu wyjaśnienia wątpliwości wskazanych w wyroku Sądu. W ocenie Sądu bowiem przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wyjaśniało, dlaczego choroby, na którą cierpi skarżący nie można uznać za chorobę zawodową, a odmienny wniosek musi być szczegółowo uzasadniony, zaś w tej sprawie zarówno orzeczenie lekarskie jak i oparta na nim decyzja takiego uzasadnienia nie zawierały.

W związku z powyższym Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że orzeczenie powinno opisać, jakie cechy charakteryzują zatrucie disiarczkiem węgla, czy działanie tego związku może uszkodzić układ nerwowy, albo spowodować chorobę psychiczną, a jeżeli tak, to jakie przyczyny i objawy spowodowały uznanie, że stwierdzony u skarżącego zespół psychoorganiczny otępienny nie ma zawodowej etiologii. Nie odniesiono się też do opinii biegłego z zakresu psychiatrii L. G., o wieloprzyczynowej etiologii miażdżycowej i toksycznej. Nie ustalono też, kiedy skarżący przebył udar mózgu i doznał urazu głowy, czy w czasie pracy, czy w warunkach narażenia i nie wyjaśniono, czy te czynniki miały wpływ na powstanie choroby.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania diagnostyczno - orzeczniczego w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. ul. A. [...] oraz po odwołaniu się skarżącego od negatywnej treści orzeczenia tej Poradni - w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Pracy w Ł. ul. Ś. T. [...], J. M. uzyskał ponownie dwukrotnie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia disiarczkiem węgla.

Organ odwoławczy uznał, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. M. zaskarżoną decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydał w oparciu o zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, dokumentację o przebiegu pracy zawodowej, gdzie uwzględnione zostało narażenie zawodowe oraz o wydane ponownie orzeczenia lekarskie dwóch uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia.

W uzasadnieniu tej decyzji zostały zawarte ustalenia kliniczne i fragmenty uzasadnień orzeczeń tych jednostek. Od tej decyzji odwołał się J. M. nie zgadzając się z jej treścią, podnosząc, że kładzie się naciski nie na długotrwałe narażenie na disiarczek węgla podczas zatrudnienia w zakładach W. tylko min. na ciężki wieloletni nikotynizm oraz na przewlekłe działanie alkoholu sugerując, że to te przyczyny i stany o etiologii pozazawodowej w istotny sposób przyczyniły się do jego stanu zdrowia.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. uznał, że postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a zebrany materiał w pełni uzasadnia brak podstaw do stwierdzenia u J. M. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia disiarczkiem węgla, za czym przemawiają w szczególności obszerne informacje zawarte w uzasadnieniach w/w orzeczeń odnoszące się także do wątpliwości wskazanych w wyroku Sądu.

W uzasadnieniu orzeczenia Nr [...] Poradnia WOMP w Ł. szczegółowo odniosła się do narażenia zawodowego J. M. na disiarczek węgla, opartego na obowiązującej w orzecznictwie definicji najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS) i doszła do wniosku, że nie został spełniony warunek narażenia w miejscu pracy w stężeniu przekraczającym dopuszczalne normatywy higieniczne, oraz stwierdziła, że analiza zmian w stanie zdrowia J. M. nie pozwala na przyjęcie, że rozpoznany zespół psychoorganiczny jest głównym bądź wyłącznym wynikiem zawodowego narażenia na dwusiarczek węgla. Przewlekłe zatrucie dwusiarczkiem węgla objawia się bowiem nie jako izolowane schorzenie - zespół psychoorganiczny (i z tego powodu nie jest ono wymienione obowiązującym wykazie chorób zawodowych jako odrębna jednostka chorobowa będąca następstwem takiego narażenia), ale zespół zmian w stanie zdrowia spowodowany uszkodzeniem wielu układów organizmu: ośrodkowego układu nerwowego (encefalopatia, zespół psychoorganiczny), obwodowego układu nerwowego (polineuropatia), zaburzeń gospodarki lipidowej (znaczne przyspieszone powstawanie zmian miażdżycowych w naczyniach), narządzie równowagi (uszkodzenie błędnika). Zespół psychoorganiczny jest tylko jednym z elementów wymienionego zespołu zaburzeń w stanie zdrowia powodowanych przez dwusiarczek węgla i rozpoznanie go, przy wzięciu pod uwagę faktu, że nie jest on charakterystyczny wyłącznie dla zatrucia dwusiarczkiem węgła, lecz wywoływany jest często wieloma innymi czynnikami (uszkodzenie struktur korowych w obrębie ośrodkowego układu nerwowego w przebiegu urazów, stanów zapalnych, miażdżycy, nadciśnienia) nie może być wystarczającą przesłanką do przyjęcia zawodowego zatrucia dwusiarczkiem węgla.

J. M. cierpi na zaawansowaną miażdżycę naczyń, będącą z resztą istotną współprzyczyną omówionego poniżej nadciśnienia i zaburzeń rytmu serca, którą także trudno jest uznać za będącą wyłącznym następstwem narażenia na disiarczek węgla, gdyż jak wynika z wywiadu J. M. przez kilkadziesiąt lat pali ponad 20 papierosów dziennie, a dym tytoniowy jest uznanym czynnikiem nasilającym procesy miażdżycowe i powodującym tym samym wystąpienie chorób serca i naczyń. Również bezspornym faktem jest, że J. M. od kilkudziesięciu lat cierpi na chorobę nadciśnieniową w przebiegu której dochodziło do incydentów niedokrwiennych mózgu (przebył udar niedokrwienny mózgu z następowym niedowładem połowicznym prawostronnym). W czerwcu 2002 r. J. M. był hospitalizowany z rozpoznaniem napadowego częstoskurczu nadkomorowego z następowym wstrząsem sercowym. W takich przypadkach należy zawsze liczyć się z niedostatecznym zaopatrzeniem w tlen ośrodkowego układu nerwowego (z powodu niewydolności serca) z możliwością wystąpienia śmierci mózgowej włącznie (obumarcie kory mózgu na skutek długotrwałego niedotlenienia). Jednak nawet krótkotrwałe epizody niedotlenienia mózgu prowadzą w mniejszym lub większym stopniu do powstania zmian organicznych. Nie bez znaczenia jest także przebyty jeszcze w okresie zatrudnienia w ZWCh "W." poważny uraz wielonarządowy z pęknięciem płuca i utratą przytomności spowodowany upadkiem z mostu do rzeki P. W trakcie badania J. M. zarówno w Poradni Chorób Zawodowych WOMP w Ł., jak i w Klinice Chorób Zawodowych IMP w Ł. nie obserwowano żadnego z wymienionych powyżej elementów składających się na całość klinicznego obrazu zatrucia dwusiarczkiem węgla. U J. M. nie obserwowano cech uszkodzenia obwodowego układu nerwowego charakterystycznych dla spowodowanych przez narażenie na dwusiarczek. Organ podkreślił, że charakterystyczne dla długoletniego toksycznego wpływu tego związku na obwodowy układ nerwowy są zmiany pod postacią możliwej do uwidocznienia w badaniu przewodnictwa nerwowego polineuropatii, czyli uszkodzenia nerwów obwodowych. W badaniu neurologicznym u J. M. nie obserwowano cech polineuropatii. Stwierdzono natomiast zmiany o charakterze uszkodzenia móżdżku i sznurów tylnych rdzenia kręgowego, który spotyka się u osób, które przez długi okres czasu przewlekle nadużywały alkoholu. U J. M. nie obserwowano także charakterystycznego dla działania disiarczku węgla cech uszkodzenia narządu równowagi (błędnika), a jak wyjaśniono powyżej zaawansowania zmian miażdżycowych nie można tłumaczyć jedynie wpływem dwusiarczku węgla. Powyższe fakty w kontekście wykazanego wcześniej faktycznego braku przekroczeń normatywów higienicznych na stanowiskach pracy nie upoważniają do przyjęcia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (co według obowiązującego aktualnie ustawodawstwa jest niezbędnym warunkiem do rozpoznania choroby zawodowej - par. 2 pkt. J obowiązującego wykazu chorób zawodowych, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., Dz. U. 02.132.1115), że stwierdzany zespól psychoorganiczny jest wynikiem zawodowego narażenia na dwusiarczek węgla. Odnosząc się do opinii biegłej z zakresu psychiatrii L. G. organ uznał, że opisany stan kliniczny pacjenta oraz ustalone rozpoznanie są w pełni zgodne z opiniami jednostek orzeczniczych.

W ocenie organu w ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym usunięto niejasności, które wskazał Sąd w uzasadnieniu powołanego wyroku, podjęto wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a wnioski medyczne zawarte w uzasadnieniach jednostek orzeczniczych przemawiają za stwierdzeniem, iż brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zatrucia disiarczkiem węgla u skarżącego. Powyższe wskazuje, iż nie zostały spełnione wymogi zawarte w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

Na powyższą decyzję J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżając ją w całości i powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji. Skarżący zarzucił lekarzom nierzetelność i niedokładność podjętych wobec niego działań, oraz zakwestionował wydaną w sprawie opinię biegłego.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie popierając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił również, że biegła L. G. w swym stanowisku nie odniosła się do ewentualnego wpływu narażenia zawodowego na stan zdrowia skarżącego, ograniczając się jedynie do odnotowania na podstawie wywiadu z pacjentem, że był on narażony na disiarczek węgla i hałas. Wskazała jedynie, że rozpoznała u skarżącego proces psychoorganiczny otępienny wieloprzyczynowej etiologii (miażdżycowa i toksyczna) nie usiłując nawet wskazać, jakie to czynniki toksyczne mogły mieć ewentualny wpływ na powstanie tego schorzenia. Treść uzasadnienia tej opinii wskazuje, że zadaniem tej biegłej była ocena stopnia sprawności organizmu skarżącego i jego zdolności do samodzielnej egzystencji i tego wyłącznie opinia dotyczy. Zatem w ocenie organu odwoławczego opinia nie ma żadnego znaczenia dla oceny czy czynniki szkodliwe środowiska pracy miały wpływ na rozpoznany u skarżącego zespół psychoorganiczny po kątem ewentualnej choroby zawodowej. Organ wskazał ponadto, iż opinie innych jednostek medycznych nie są wiążące dla organów orzekających w sprawie.

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. Sąd wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 125/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 6 lutego 2007 r., wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, "czy przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 1998 r. nr 21 poz. 94 ze zm.) oraz wykonawczego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) są zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP". W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy niewątpliwie od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym.

W dniu 22 października 2008 r., z uwagi na fakt, że w sprawie P 23/07, która toczyła się przed Trybunałem Konstytucyjnym w dniu 19 czerwca 2008 r. zapadł wyrok, a więc ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, Sąd podjął zawieszone postępowanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.

Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 roku, sygn. akt. P 23/07 (Dz. U. Nr 116 poz. 740). W wyroku tym Trybunał orzekł, iż zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy (w zakresie, w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia) jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115) są niezgodne z art. 92 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Równocześnie Trybunał orzekł, iż przepisy te tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Wyrok Trybunału został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 2 lipca 2008 roku.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy ani jego pozostałe przepisy nie zawierają jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego. Takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, w tym zwłaszcza z obowiązującego w dacie wydania rozporządzenia Rady Ministrów, art. 7 ustawy z 12 czerwca 1975 roku o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. nr 30 z 1983r., poz.144 ze zm.) stanowiącego, że "za choroby zawodowe uprawniające do świadczeń przewidzianych w ustawie uważa się choroby określone przepisami wydanymi na podstawie art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy" (obecnie art. 237 § 1 pkt 2 K.p.). Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 K.p. z art.92 ust.1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów, które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją.

Zgodnie z treścią art. 190 ust.1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

W myśl zaś art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny – dwunastu miesięcy.

Wyrok Trybunału, jaki zapadł w sprawie o sygn. akt P 23/07 został ogłoszony w dniu 2 lipca 2008 roku i z tym dniem wszedł w życie. Od dnia 2 lipca 2008 roku rozpoczął zatem bieg dwunastomiesięczny termin po upływie którego tracą moc art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 roku. Utrata mocy obowiązującej wymienionych przepisów nastąpi więc najpóźniej 3 lipca 2009 roku.

Trybunał Konstytucyjny uzasadniając odroczenie utraty mocy obowiązującej niezgodnych z Konstytucją RP przepisów wskazał, iż "zakwestionowane w niniejszej sprawie przepisy są niezbędnym elementem porządku prawnego i służą realizacji istotnych uprawnień pracowniczych. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznych zmian legislacyjnych, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej wydawanie decyzji w sprawach stwierdzenia chorób zawodowych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonych przepisów. Wyznaczony przez Trybunał termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją".

W rozpoznawanej sprawie decyzje organów administracji zostały wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 roku, które wyrokiem Trybunału zostało uznane za niekonstytucyjne.

Należy zaznaczyć, iż w sytuacji gdy decyzja została wydana na podstawie aktu normatywnego, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego (art.145a § 1 kpa). Termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania wynosi 1 miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału (art.145a § 2 kpa). W sytuacji kiedy Trybunał orzekł inną niż dzień ogłoszenia orzeczenia, datę utraty mocy obowiązującej przepisu, to termin miesięczny, o którym mowa w art.145a § 2 kpa, biegnie od dnia utraty mocy kontrolowanego przepisu. W przypadku orzeczenia Trybunału z 19 czerwca 2008 roku oznacza to, iż termin miesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego rozpocząłby bieg 3 lipca 2009 roku.

Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest to, czy w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność rozporządzenia, odraczając jednocześnie termin utraty mocy obowiązującej aktu, to sądy mogą odmówić stosowania niekonstytucyjnego aktu, czy też winny go dalej stosować. W orzecznictwie sądowym wyrażany jest pogląd, iż w razie stwierdzenia przez Trybunał niezgodności przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP, sąd może odmówić zastosowania tego przepisu również w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu. Sądy mogą wówczas same zadecydować jakie przepisy należy zastosować kierując się dążeniem do zagwarantowania maksymalnego przestrzegania Konstytucji RP. W takich przypadkach należy brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lutego 2006 roku w sprawie o sygn. akt II OSK 1403/05 (Wokanda nr 5 z 2006r. poz.35) oraz Sąd Najwyższy w wyroku z 7 grudnia 2007 roku, sygn. akt III CZP 125/07 (Lex nr 322105).

Również w piśmiennictwie przyjmuje się pogląd, iż w przypadku określenia przez Trybunał Konstytucyjny innego terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu sądy mają możliwość, w okresie "odroczenia", odmowy stosowania przepisu niekonstytucyjnego. Pogląd taki wyraził Janusz Trzciński w glosie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 roku, sygn. akt P 10/07 (Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 1 z 2008r.) oraz Janusz Trzciński i Roman Hauser w "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" (Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2008r. str. 70 i 85). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach oraz w wymienionych publikacjach.

Zgodnie z treścią art. 178 ust.1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. W myśl zaś art. 4 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z wymienionych przepisów wynika, iż w konkretnej sprawie sąd nie jest związany aktem wykonawczym. W każdej sprawie sąd bada, czy akt wykonawczy jest zgodny z Konstytucją i ustawą. W przypadku stwierdzenia niezgodności takiego aktu z Konstytucją lub ustawą sąd może odmówić jego zastosowania mimo jego obowiązywania. Należy bowiem odróżnić kwestię obowiązywania aktu prawnego od odmowy jego stosowania przez sąd. Kwestia zgodności przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku z Konstytucją została już rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 23/07. Skoro kwestia niekonstytucyjności wymienionego rozporządzenia została już przesądzona orzeczeniem Trybunału to sąd nie musi uzasadniać przyczyn niekonstytucyjności tego aktu prawnego.

W niniejszej sprawie sąd odmówił zastosowania niezgodnego z Konstytucją RP rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 roku. Sąd wziął przy tym pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych tymi przepisami, powody dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnych przepisów oraz okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Mając na uwadze wszystkie wymienione okoliczności sąd uznał, iż w niniejszej sprawie należy uwzględnić orzeczenie Trybunału i odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z 30 lipca 2002 roku mimo odroczenia terminu utraty ich mocy obowiązującej. W sytuacji bowiem gdy skarżący cierpi na schorzenie, które nie zostało uznane za chorobę zawodową na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia należy odmówić zastosowania tych przepisów, zaś sprawa dotycząca stwierdzenia, czy skarżący cierpi bądź nie cierpi na chorobę zawodową powinna zostać rozpoznana na podstawie przepisów, które zostaną uchwalone w zgodzie z Konstytucją RP. Rozpoznanie niniejszej sprawy na podstawie niekonstytucyjnych przepisów i odsyłanie na drogę ewentualnego wznowienia postępowania byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Pogląd, iż sprawy dotyczące stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia choroby zawodowej nie powinny być rozpoznawane na podstawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z 30 lipca 2002 roku, mimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej tego aktu prawnego, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 listopada 2008 roku, sygn. akt II OSK 1435/08 (nie publikowany).

Reasumując sąd odmówił zastosowania w niniejszej sprawie niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia z 30 lipca 2002 roku. W związku z czym sąd nie dokonał merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Decyzja ta, jak również poprzedzająca ją decyzja organu administracji I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy administracji prowadząc natomiast ponownie postępowanie administracyjne powinny rozpatrzyć sprawę strony skarżącej niezwłocznie po uchwaleniu przepisów regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. M. z dnia [...] nr [...] znak: [...].

A. B.