Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2703/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant spec. Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do odpłatnego nabycia nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na zasadzie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie ustalenia prawa do odpłatnego nabycia nieruchomości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (pkt 2 decyzji) oraz orzekło o wniesieniu jednego z odwołań z uchybieniem terminu (pkt 1 decyzji). Skarga, jak wynika z jej treści, wniesiona została wyłącznie w zakresie pkt 2 decyzji stąd okoliczności związane z ewentualnym uchybieniem terminu pozostały poza oceną Sądu.

Decyzja organu odwoławczego została wydana w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją organu I. instancji orzeczono o aktualnym uprawnieniu do nabycia,

w myśl art. 274 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz.U. Nr 30, poz. 210 ze zm.), w wersji sprzed jej znowelizowania ustawą z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze (Dz.U. Nr 6, poz. 37), zwanej dalej nowelą z 1990 roku, przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną w P., zwaną dalej "Spółdzielnią", szeregu nieruchomości należących obecnie do Skarbu Państwa oraz Gminy P. Wskazano także numery działek, do których nabycia Spółdzielnia była uprawniona wcześniej – wymieniając działki zakupione

w międzyczasie przez samą Spółdzielnię oraz zbyte na rzecz osób trzecich, w tym m. W.

Jednocześnie organ ustalił ceny, za które ma nastąpić nabycie przedmiotowych nieruchomości. Wycena nastąpiła na podstawie operatu szacunkowego zgodnie z zasadami określonymi w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 kwietnia 1984 r. w sprawie zasad odpłatności za nabycie własności użytkowanych przez spółdzielnie produkcji rolnej nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 26, poz. 134), zwane dalej "rozporządzeniem z 1984 roku". Odpłatność ustalono na podstawie cen obowiązujących przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych obowiązujących w dniu ich przejęcia, w tym przypadku w latach 1979-1981. Łączna wartość nieruchomości podlegających nabyciu zwaloryzowana na dzień 16 stycznia 2012 r. wyniosła [...] zł.

Rozpoznając odwołania złożone przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną

w P., Agencję Nieruchomości Rolnych oraz Miasto W. przywołano następujące uwarunkowania prawne i faktyczne sprawy:

- za organem I. instancji odnotowano, że [...] lipca 1984 r. Spółdzielnia złożyła wniosek w sprawie odpłatnego przekazania nieruchomości o powierzchni [...] ha położonych w Gminie P.; zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 2000 r. (sygn. akt SK 7/00), art. 1 noweli

z 1990 roku, w zakresie, w jakim dotyczy spółdzielni produkcji rolnej, wobec której z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych nie wydano decyzji, o której mowa w art. 274 § 2 ustawy -Prawo spółdzielcze, obowiązującej do 7 lutego 1990 r., jest niezgodny

z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 2 i art. 21 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej; Spółdzielnia spełniała przesłanki określone w art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze, tj. nieruchomości użytkowane przez wnioskodawcę były nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, RSP w P. była w dniu wejścia w życie ustawy - Prawo spółdzielcze – 1 stycznia 1983 r. użytkownikiem nieruchomości w K., w Ł., w Ż.,

w A., w M., w J., w W. G. i w W. K. wymienionych w decyzji organu I. instancji; wnioskodawca

nie był 1 stycznia 1983 r. użytkownikiem nieruchomości: w A.

nr ew. [...] i [...] , w Ł. nr ew. [...] i [...] , w J. nr ew. [...]

i [...] ; wniosek został złożony [...] lipca 1984 r., tj. w ustawowym terminie zawitym określonym w art. 274 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze - nie później niż dwa lata od dnia wejścia w życie ustawy,

- stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270

ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia;

- w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z 14 kwietnia 2010 r. (sygn. akt IV SA/Wa 283/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł: "Stosownie do treści uchylonego art. 274 § 1 ustawy Prawo spółdzielcze

na własność rolniczych spółdzielni produkcyjnych przechodziły odpłatnie, użytkowane w dniu wejścia ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1983r.) nieruchomości rolne, stanowiące własność Państwa. Z brzmienia tego przepisu, nie budzi wątpliwości, iż wymóg użytkowania wymienionych nieruchomości rolnych musiał być spełniony na ściśle określony dzień. Zatem organ ustalając stan faktyczny spełnienie wymogu użytkowania gruntów przez wymienioną Spółdzielnią winien oceniać wyłącznie na dzień 1 stycznia 1983 r. Późniejsze zaś zaprzestanie użytkowania gruntów nie ma znaczenia na ustalony stan faktyczny na dzień wejścia w życie w/w ustawy Prawo spółdzielcze. Natomiast przesłanka pozostawania nieruchomości we własności Państwa musi być spełniona zarówno w dacie wejścia w życie ustawy, jak również w dacie orzekania przez organ administracji publicznej. Z powołanego przepisu nie wynika, że nieruchomości te przechodziły z mocy prawa na własność rolniczych spółdzielni produkcyjnych, a zatem decyzja organu miała charakter konstytutywny, co oznacza, że kształtowała stosunki prawne wynikające z tego przepisu. Zatem nieruchomości rolne, o których mowa w art. 274 Prawa spółdzielczego powinny stanowić własność Państwa również w dacie wydawania decyzji."; ocena ta ma charakter wiążący dla organów rozpatrujących niniejszą sprawę; z art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze oraz przytoczonego wyroku wynika jednoznacznie,

że uwzględnienie wniosku Spółdzielni w P. jest możliwe wyłącznie

w odniesieniu do nieruchomości, które: 1 stycznia 1983 r. były w użytkowaniu przez Spółdzielnię, 1 stycznia 1983 r. stanowiły własność Państwa i stanowią własność Państwa w dacie wydania decyzji,

- w odniesieniu do nieruchomości, które nie spełniają łącznie powyższych przesłanek, organ powinien odmówić ustalenia prawa wnioskodawcy do ich nabycia, nie zaś orzekać, czy wnioskodawca był uprawniony do ich nabycia; stanowiący podstawę rozstrzygnięcia art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze

nie uprawnia organów do orzekania o tym, czy wnioskodawca "był" uprawniony do nabycia określonych nieruchomości; decyzja może rozstrzygać jedynie o uprawnieniu Spółdzielni na dzień jej wydania; powoływanie się

przez Spółdzielnię na toczące się przed sądami powszechnymi postępowania o zwrot nadpłaconej ceny jest chybione, ponieważ zgodnie z art. 7 Konstytucji i art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie

i w granicach przepisów prawa; żaden przepis nie stanowi podstawy orzekania o przeszłych uprawnieniach Spółdzielni; organ rozstrzyga sprawę w granicach wniosku złożonego przez Spółdzielnię i stosownie do art. 274 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze ma obowiązek wyjaśnić, czy nieruchomości objęte wnioskiem spełniały kumulatywnie wymienione powyżej trzy warunki;

w odniesieniu do nieruchomości, które nie spełniają chociażby jednego z nich organ ma obowiązek wydać decyzję odmawiającą prawa do ich nabycia

przez wnioskodawcę; w konsekwencji rozstrzygnięcie w zakresie, w jakim orzeczono o byłych uprawnieniach Spółdzielni (pkt IV i V) zostało wydane

bez podstawy prawnej.

- rozstrzygnięcie w pkt I decyzji organu I. instancji było błędne, ponieważ wskazana w nim nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa,

lecz Gminy i Miasta P.; tym samym nie spełnia jednej z przesłanek określonych w art. 274 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze i nie podlega nabyciu w trybie tego przepisu,

- w odniesieniu do nieruchomości, które stanowiły własność gminy

oraz do których prawo nabycia wygasło nawet w ocenie organu I. instancji (wskazane w pkt IV i V) nie było celowe dokonywanie ich wyceny; skoro wnioskodawca w ogóle nie jest uprawniony do ich nabycia, to zbędne

i bezpodstawne jest określanie ich cen na potrzeby niniejszego postępowania,

- określenie ceny nabycia nieruchomości nastąpiło z naruszeniem prawa; rozporządzenie z 1984 roku utraciło moc z dniem wejścia w życie noweli

z 1990 roku; została bowiem uchylona podstawa ustawowa do wydania powołanego rozporządzenia; w konsekwencji brak jest podstaw do stosowania przepisów nieobowiązującego rozporządzenia w niniejszym postępowaniu; Spółdzielnia powołuje się także w tym zakresie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 7/00), jednak orzeczenie to nie odnosiło się

do rozporządzenia z 1984 roku; w uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał,

że: "Trybunał Konstytucyjny raz jeszcze podkreśla, że nie jest przedmiotem tej sprawy konstytucyjność zniesienia preferencyjnego porządku sprzedaży ziemi jako takiego. Z wielu względów jest zresztą oczywiste, że ustawodawca, porządkując stosunki własnościowe w pierwszym okresie formowania się III Rzeczypospolitej, mógł znieść szczególne uprawnienia rolniczych spółdzielni produkcyjnych, choćby ze względu na gwarancję swobody działalności gospodarczej bez względu na formę własności, wprowadzoną - nowelizacją z 29 grudnia 1989 r. - do Konstytucji RP. Zarazem jednak ustawodawca uznał, że konieczne jest wprowadzenie przepisów przejściowych, łagodzących skutki dokonanej zmiany. Art 2 nowelizacji z 1990 r. odniósł je jednak tylko do sytuacji, gdy już została wydana ostateczna decyzja administracyjna, a nie doszło jeszcze do przejęcia własności. W stosunku do tych sytuacji utrzymano roszczenie spółdzielni o nabycie własności (ust 1), ale pod warunkiem nowego ustalenia odpłatności za nabywane nieruchomości (ust. 2). Te unormowania wydają się w sposób optymalny łączyć wymogi ochrony praw nabytych z innymi imperatywami konstytucyjnymi, nie zostały one zresztą zakwestionowane w rozpatrywanej tu sprawie."; Trybunał uznał, że ustalenie nowych zasad odpłatności w odniesieniu do spółdzielni, które uzyskały ostateczne decyzje administracyjne na podstawie art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze - było zgodne z Konstytucją i dopuszczalne; wyrok Trybunału odnosi się zresztą

do art. 1 noweli z 1990 roku, nie zaś do art. 2; nie sposób zatem zgodzić się ze Spółdzielnią, jakoby stwierdzenie niezgodności z Konstytucją art. 1 noweli umożliwiało zastosowanie w niniejszej sprawie rozporządzenia z 1984 r.

W tym zakresie zastosowanie znajduje bowiem art. 2 noweli z 1990 roku, który stanowi w ust. 1: "Decyzje ostateczne o ustaleniu spółdzielni produkcji rolnej jako nabywców własności użytkowanych przez nie nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa, na podstawie których do dnia wejścia

w życie niniejszej ustawy nie dokonano przeniesienia własności, podlegają

z mocy prawa zmianie przez organy administracji państwowej, które je wydały, w części dotyczącej odpłatności za te nieruchomości.", zaś w ust. 2: "Odpłatność za nieruchomości rolne, o których mowa w ust. 1, ustala się

na podstawie przepisów o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi.",

- skoro nowe zasady odpłatności odnoszą się do spółdzielni, wobec których zakończyło się postępowanie i wydane zostały stosowne decyzje, a jedynie nie nastąpiło przeniesienie własności - to tym bardziej przepis ten należy stosować do spółdzielni, które złożyły wniosek, a wobec których nie została nawet wydana decyzja; w przytoczonym fragmencie wyroku Trybunał jednoznacznie wskazał, że uregulowanie art. 2 noweli z 1990 roku nie narusza praw nabytych; Trybunał podkreślił przy tym, że ustawodawca, co do zasady był uprawniony do zniesienia przywilejów spółdzielni; żadnego uzasadnienia nie znajdowałaby wykładnia art. 2, zakładająca szczególne uprzywilejowanie Spółdzielni na tle spółdzielni, wobec których wydano decyzje w trybie art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze; prowadziłoby to również do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji); art. 2 noweli z 1990 roku nakazywał zmianę decyzji w przedmiocie nabycia nieruchomości w trybie art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze w części dotyczącej odpłatności za te nieruchomości; w związku z tym nawet podmioty, które uzyskały już prawo do nabycia nieruchomości za określoną cenę, musiały ostatecznie uiścić cenę ustaloną na nowych zasadach; była to znacznie dalej idąca ingerencja w prawa nabyte niż w stosunku do spółdzielni, wobec których nie wydano nawet decyzji ustalającej prawo do nabycia nieruchomości; wykładni art. 2 noweli należy dokonywać z uwzględnieniem faktu, że art. 1 został w określonym zakresie uchylony; trzeba brać pod uwagę cel tej regulacji, a był on jasny - we wszystkich sprawach, w których nie doszło do przeniesienia własności nieruchomości w wykonaniu ostatecznych decyzji administracyjnych, nabycie miało następować według nowych zasad odpłatności,

- w wyroku Trybunału Konstytucyjnego zwrócono uwagę, że Spółdzielnia złożyła skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku

z 1984 roku dopiero w 1990 roku; została ona uwzględniona i Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył 30 dniowy termin załatwienia sprawy; było to już jednak po uchyleniu art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze, co spowodowało (początkowo) umorzenie postępowania; z jednej strony nie budzi wątpliwości, że doszło do naruszenia przepisów o terminach załatwiania spraw, co było podstawą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, z drugiej jednak strony także Spółdzielnia nie korzystała z przysługujących jej uprawnień,

nie złożyła przez 6 lat skargi na bezczynność, a następnie nie złożyła odwołania od decyzji z 1990 r. umarzającej postępowanie i dopiero po upływie kolejnych 7 lat zwróciła się o stwierdzenie nieważności tej ostatniej decyzji,

- uwzględnienie argumentacji Spółdzielni, co do możliwości zastosowania rozporządzenia z 1984 roku prowadziłoby do paradoksalnej sytuacji, w której niekorzystanie ze środków prawnych przez Spółdzielnię umożliwiłoby skorzystanie z preferencyjnych zasad wyceny nieruchomości uprzywilejowanych nie tylko w stosunku do innych uczestników obrotu,

ale także względem innych spółdzielni, które dbając o swoje interesy, doprowadziły do zakończenia postępowań w trybie art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze przed wejściem w życie noweli z 1990 roku; wyrok Trybunału Konstytucyjnego otworzył drogę do stwierdzenia nieważności decyzji umarzających postępowanie i ponownego rozpatrzenia wniosków Spółdzielni, względem których z naruszeniem przepisów o terminach załatwienia spraw nie wydano decyzji; nie można natomiast rozciągać skutków wyroku Trybunału na ustalenie zasad odpłatności - pozostawałoby to w sprzeczności z celem art. 2 noweli; stosując argumentum a maiori ad minus należy uznać, że skoro przywileju odpłatności według zasad rozporządzenia z 1984 roku zostały pozbawione spółdzielnie, które uzyskały ostateczne decyzje administracyjne, to tym bardziej pozbawione zostały go spółdzielnie, względem których

nie zostało zakończone postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia prawa do nabycia nieruchomości,

- wobec powyższego, odpłatność za nieruchomości w niniejszym postępowaniu powinna zostać ustalona zgodnie z art. 2 ust. 2 noweli z 1990 roku -

na podstawie przepisów o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi; stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r., Nr 231, poz. 1700 ze zm.) mienie znajdujące się

w Państwowym Funduszu Ziemi obejmują zasady gospodarowania uregulowane tą ustawą; ustalenie ceny sprzedaży nieruchomości reguluje

art. 30 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa; co do zasady cena powinna zatem zostać ustalona zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy, który odsyła do przepisów o gospodarce nieruchomościami, obecnie zawartych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w dziale IV "Wycena nieruchomości",

- zdaniem Agencji Nieruchomości Rolnych zastosowanie znajduje art. 56 ust. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa; ściśle rzecz biorąc przepis ten odnosi się do sprzedaży nieruchomości kandydatowi ustalonemu na nabywcę, w myśl dotychczasowych przepisów; o ustaleniu kandydata można jednak było mówić dopiero z chwilą wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, na co zwrócono zresztą uwagę w powołanym obszernie przez Agencję wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego

z 29 września 2009 r. (sygn. akt II OSK 1415/08 – dostępny w CBOSA); specyfika niniejszej sprawy polega na tym, że w jednej decyzji jest ustalane prawo do nabycia nieruchomości (ustalenie kandydata na nabywcę

w rozumieniu wskazanego przepisu) oraz ceny nabycia (warunków sprzedaży); rozróżnienie to nie ma jednak istotnego znaczenia, gdyż według art. 57 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w sprawach wszczętych, dotyczących ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz przekazywania nieruchomości w zarząd lub użytkowanie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy niniejszej ustawy (tzn. ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa), a postępowanie administracyjne w tych sprawach umarza się; zdania drugiego art. 57 nie można zastosować w niniejszej sprawie, ponieważ prowadziłoby to do sprzeczności z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 7/00; jednakże powiązanie art. 57 i art. 56 ust. 1 potwierdza, że do ustalenia ceny nabycia nieruchomości w niniejszym postępowaniu znajduje zastosowanie art. 30 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa,

- zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, potrzeba ponownego sporządzenia operatu szacunkowego oznacza konieczność wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, w myśl art. 138 § 2 K.p.a. (przywołano przykładowo wyrok NSA o sygn. akt I OSK 226/10 – dostępny w CBOSA); jest to związane z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.), zgodnie z którą organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w taki sposób,

aby nie doprowadzić do faktycznego rozpoznania sprawy tylko w jednej instancji (tak np. wyrok NSA o sygn. akt II OSK 1753/06 – dostępny

w CBOSA),

- jak wynika z akt sprawy, już po wydaniu decyzji, organ I. instancji otrzymał dodatkowe dokumenty i wyjaśnienia dotyczące stanu prawnego nieruchomości znajdujących się w zasobie Agencji Nieruchomości Rolnych (notatka służbowa z [...] lutego 2012 r., pismo Starosty P. z [...] lutego 2012 r.); rozpoznając ponownie sprawę organ powinien uwzględnić te dokumenty i zweryfikować stan prawny nieruchomości objętych wnioskiem Spółdzielni;

- w piśmie z [...] lutego 2012 r. Starosta P. wskazał ponadto,

że działka nr ew. [...] , położona w obrębie W. G., została przeznaczona pod poszerzenie istniejącej drogi powiatowej; stosownie

do art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

(Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy; zarówno Sąd Najwyższy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie podkreślają,

że przepis ten określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający wyjątków; w konsekwencji z treści art. 2a ustawy o drogach publicznych wynika zakaz przenoszenia własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz innych podmiotów niż wskazane w jego treści (por. wyrok NSA o sygn. akt I OSK 136/08, dostępny w CBOSA); drogi publiczne traktowane są jako rzeczy o ograniczonym obrocie; jedyną prawnie dopuszczalną formą obrotu jest przenoszenie własności pomiędzy podmiotami, o których mowa w art. 2a ustawy o drogach publicznych; uprawnione jest zatem twierdzenie, że wyeliminowana została również dopuszczalność zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stanowiących drogi publiczne ich byłym właścicielom lub spadkobiercom; nie ulega bowiem wątpliwości, że zwrot nieruchomości pociąga za sobą skutek w postaci zmiany stosunków własnościowych, co musi być wyłączone, jeśli jedną ze stron jest podmiot nieznajdujący się w katalogu podmiotów, o których mowa w art. 2a ustawy o drogach publicznych (wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1438/09 – dostępny w CBOSA, postanowienie SN o sygn. akt IV CSK 40/10, Lex

nr 602203); oznacza to, że nieruchomości stanowiące drogi publiczne

nie mogą podlegać nabyciu także w trybie art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze,

- dodatkowo w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] , jako właściciel wpisany jest Starosta P. -

nie zaś Skarb Państwa; w związku z tym niezależnie od statusu tej nieruchomości, jako drogi publicznej, i tak nie może ona podlegać nabyciu przez Spółdzielnię, gdyż nie stanowi własności Skarbu Państwa,

- zgodnie z art. 104 § 2 K.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę, co do jej istoty

w całości lub w części; organ może zatem wydać decyzję częściową, rozstrzygając wniosek, co do nieruchomości o ustalonym stanie prawnym,

w szczególności zaś w odniesieniu do nieruchomości, co do których nie budzi sporu ani ich pozostawanie w użytkowaniu przez Spółdzielnię 1 stycznia 1983 r., ani pozostawanie ich we własności Państwa w chwili wydania decyzji,

- w odniesieniu do przesłanki użytkowania nieruchomości przez Spółdzielnię podkreślono, że chodzi o użytkowanie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16 poz. 93 ze zm.), zwanej dalej "K.c." - ograniczone prawo rzeczowe (art. 244 i nast. K.c.); nie wystarczy zatem wykazanie, że nieruchomość pozostawała we władaniu Spółdzielni, lecz że zostało na jej rzecz ustanowione (i istniało do 1 stycznia 1983 r.) prawo użytkowania; w zdaniu odrębnym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 7/00) wskazano, że sam fakt władania nie jest wystarczającym dowodem istnienia prawa użytkowania (por. również wyrok TK o sygn. akt U 6/99); jak wynika z akt sprawy (skoroszyt nr 1) organ weryfikował uprawnienia Spółdzielni na podstawie decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie,

- w odniesieniu do zarzutu Spółdzielni, że organ odmówił uznania Spółdzielni

za użytkownika części nieruchomości wyłącznie na podstawie oświadczeń osób fizycznych, należy wskazać, że osoby te złożyły do akt sprawy (skoroszyt nr 2) dokumenty potwierdzające ich prawo własności do przedmiotowych nieruchomości; dotyczy to p. M. S., p. Z. G., p. J. i G. G.; natomiast p. K. S. powołała się na przysługujące jej prawo własności działki nr ew. [...] w W. G.; w tym zakresie organ powinien ustalić numer księgi wieczystej bądź zwrócić się do p. K. S. o przedłożenie dokumentów potwierdzających jej uprawnienia; ponadto p. W. C. wskazała, iż jest właścicielem działki nr ew. [...] w J. - w uzasadnieniu decyzji organ powołał numer księgi wieczystej, w której istotnie, jako właściciel wpisana jest p. W. C.; jednak w sentencji decyzji w ogóle nie jest wymieniona działka nr ew. [...] w J., ani w części uwzględniającej żądanie, ani w części odmawiającej; w tej części organ - zamiast kwestionować pozostające w obrocie prawnym (choć niewykluczone, że wadliwe) decyzje o oddaniu gruntów w użytkowanie - powinien odmówić Spółdzielni ustalenia prawa do ich nabycia ze względu na fakt, że nieruchomości te nie są własnością Skarbu Państwa; zgodzić można się

z organem, że jeśli dana nieruchomość nie stanowiła własności państwowej, to istnieje prawdopodobieństwo wydania decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania z rażącym naruszeniem prawa, co mogłoby stać się podstawą stwierdzenia ich nieważności; natomiast dopóki decyzje te pozostają

w obrocie prawnym, organ nie może przesądzać, że nieruchomości

nie znajdowały się w użytkowaniu Spółdzielni,

- w odniesieniu do działki nr ew. [...] w J., do której roszczenia zgłaszają Z. i B.Z., zarówno organ, jak i Spółdzielnia podają błędny numer księgi wieczystej [...] , podczas gdy nieruchomość ta uregulowana jest w księdze wieczystej [...] ; jednak podobnie, jak w przypadku działki nr ew. [...] , z sentencji decyzji nie wynika, aby organ rozstrzygnął wniosek w tej części (pozytywnie,albo negatywnie); Kolegium, jako organ odwoławczy, może orzekać tylko w takich granicach, w jakich uczynił to organ I. instancji; w przypadku braku rozstrzygnięcia o części żądania stronom przysługuje prawo do złożenia w terminie 14 dni od doręczenia decyzji wniosku o uzupełnienie decyzji, zgodnie z art. 111 § 1 K.p.a.,

- w końcu zwrócono uwagę na pewne nieprawidłowości dotyczące doręczeń

w rozpoznawanej sprawie.

W skardze oraz dodatkowym piśmie procesowym (k. 204-208) Spółdzielnia sformułowała poniższe zarzuty.

Naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 §2 K.p.a. wobec wydania orzeczenia uchylającego decyzję organu I. instancji, mimo że istniały podstawy

do wydania orzeczenia reformatoryjnego (o treści zgodnej z odwołaniem Spółdzielni), a więc organ II. instancji był obowiązany do wydania takiego orzeczenia,

- art. 7, 8, 9, 77 K.p.a. wobec braku należytego wyjaśnienia sytuacji prawnej Strony skarżącej oraz wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych, które powinien wziąć pod rozwagę organ I. instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy,

- art. 138 § 2 zd. 2 K.p.a., wobec braku prawidłowych wskazań, co do dalszego postępowania przed organem I. instancji, w szczególności co do zakresu przedmiotowego uprawnienia Spółdzielni (to jest do jakich nieruchomości może się ono odnosić) oraz sposobu określenia odpłatności za nabycie tych nieruchomości.

Naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 274 § 1 ustawy - Prawo spółdzielcze w związku z art. 1 noweli z 1990 roku oraz w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 7/00,

a także w związku z art. 5 i 13 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, poprzez przyjęcie, że uprawnienie Spółdzielni może być realizowane tylko w odniesieniu do nieruchomości stanowiących obecnie własność Skarbu Państwa, podczas gdy uprawnienie to może być realizowane także w odniesieniu do nieruchomości, co do których wykonywanie prawa własności Skarbu Państwa zostało powierzone Agencji Nieruchomości Rolnych,

- art. 274 § 1 i § 2 ustawy - Prawo spółdzielcze w związku z art. 9 ustawy

z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez przyjęcie, że nabycie własności części nieruchomości objętych wnioskiem przez gminy (Gminę P. oraz m. W.), powoduje jakoby wniosek nie mógł zostać w tym zakresie uwzględniony, podczas gdy nabycie części nieruchomości objętych wnioskiem przez Gminę P. oraz m. W. nastąpiło wraz z wszelkimi obciążeniami,

w tym wynikającymi z realizacji uprawnienia Spółdzielni, w trybie art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze,

- art. 274 § 1 i § 2 ustawy - Prawo Spółdzielcze w związku z art. 65 ustawy

z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) poprzez przyjęcie,

że nabycie własności jednej z nieruchomości objętych wnioskiem przez Powiat P. powoduje, jakoby wniosek nie mógł zostać w tym zakresie uwzględniony, podczas gdy nabycie tej nieruchomości przez Powiat nastąpiło wraz z wszelkimi obciążeniami, w tym wynikającymi z realizacji uprawnienia Spółdzielni w trybie art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze,

- art. 274 § 1 i § 2 ustawy - Prawo spółdzielcze w związku z uznaniem, jakoby nieruchomości, które zostały nabyte przez Spółdzielnię po cenach wolnorynkowych, względnie, które zostały zbyte na rzecz osób trzecich

nie mogły być przedmiotem decyzji w trybie art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze, podczas gdy wydanie deklaratoryjnej decyzji w tym trybie jest konieczne w odniesieniu do wszystkich nieruchomości objętych wnioskiem, stanowiących własność Państwa w dniu wejścia w życie ustawy - Prawo spółdzielcze, a późniejsze rozporządzenia nieruchomościami objętymi wnioskiem Strony skarżącej nie mają wpływu na zasadność i aktualność tego wniosku,

- art. 274 § 3 ustawy - Prawo spółdzielcze, w związku z art. 1 noweli z 1990 roku i w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 7/00 oraz w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia z 1984 roku, poprzez ich niezastosowanie do określenia sposobu ustalenia ceny, za jaką ma nastąpić nabycie nieruchomości przez Spółdzielnię, podczas gdy sytuacja prawna Spółdzielni uregulowana była w całości przez art. 1 noweli z 1990 roku, uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 7/00 za niezgodny z Konstytucją, wobec czego aktualnie do ustalania zasad odpłatności za nieruchomości, które mają zostać nabyte przez Stronę skarżącą zastosowanie może znaleźć jedynie art. 274 § 3 ustawy - Prawo spółdzielcze i przepisy rozporządzenia z 1984 roku wydane na jego podstawie,

- art. 2 noweli z 1990 roku poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, to jest uznanie, że przepis ten znajduje zastosowanie przy określaniu odpłatności za nieruchomości, które ma nabyć Spółdzielnia, podczas gdy do ustalenia zasad odpłatności za nieruchomości, które ma nabyć Spółdzielnia znajduje zastosowanie art. 274 § 3 ustawy - Prawo spółdzielcze w związku z art. 1 noweli z 1990 roku w związku

z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 7/00,

- art. 2 ust. 2 noweli z 1990 roku w związku z art. 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi

oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. z 1989 r., Nr, 58, poz. 348), zwanej dalej "ustawą z 1958 roku", w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia

w życie noweli z 1990 roku, wobec uznania, że art. 2 noweli z 1990 roku odsyła do sposobu ustalania ceny ustalanej wedle zasad obecnie obowiązujących przy sprzedaży nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, podczas gdy przepis art. 2 ust. 2 noweli z 1990 roku odsyła do stosowania ustawy z 1958 roku, w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie noweli,

- art. 2 ust. 2 noweli z 1990 roku w związku z art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wobec uznania, jakoby stosowanie - na zasadzie art. 2 noweli z 1990 roku - ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa powodowało konieczność ustalenia odpłatności za nabycie gruntów po cenach wolnorynkowych, podczas gdy nawet gdyby uznać, że art. 2 noweli

z 1990 roku odsyła do odpowiedniego zastosowania ustawy o gospodarce nieruchomościami, to ze względu na specyfikę odnośnego uprawnienia, zastosowanie może znaleźć jedynie art. 30 ust. 2 (a nie ust. 1) ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu skargi opisano szczegółowo przebieg sprawy

oraz zamieszczono szerokie wywody na potwierdzenie sformułowanych tez,

co do naruszania poszczególnych przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Wskazano okoliczność, że w sprawach toczących się przed sądami powszechnymi, związanych z roszczeniami Spółdzielni, postępowania zostały zawieszone, Sądy bowiem oczekują na wynik postępowania przed organem administracji. Miałoby to przemawiać za zasadnością orzekania przez organy administracji również

w przedmiocie nieruchomości, które wprawdzie obecnie nie mogą być już nabyte przez Spółdzielnię (przeszły na rzecz osób trzecich innych niż – zdaniem Strony - jednostki samorządowe, lub zostały nabyte już przez samą Spółdzielnię w innym trybie). Uzasadniając twierdzenie, że cena nabycia nieruchomości powinna być inna niż wolnorynkowa – ustalona w świetle zasad wskazanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, w myśl ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - wywodzono, że po złożeniu wniosku przez Spółdzielnię ekspektatywa nabycia prawa do gruntu została ostatecznie (maksymalnie) ukształtowana również co do ceny nabycia według zasad wskazanych w rozporządzeniu z 1984 roku. Analogiczna argumentacja przemawiała za interpretacją, że roszczenia z tytułu możliwości nabycia gruntów należących uprzednio do Skarbu Państwa, mogą być obecnie kierowane w stosunku do gruntów, które przeszły na rzecz jednostek samorządu terytorialnego. Komunalizacja nie skutkowała bowiem naruszeniem praw osób trzecich.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. O oddalenie skargi wniósł także uczestnik postępowania Agencja Własności Rolnych (k. 144-151).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

W sprawie generalnie nie są sporne fakty (stan faktyczny). Różnica stanowisk dotyczy wyłącznie kwestii zastosowania właściwego prawa.

Należy wskazać na wstępie, że Sąd podziela w pełni stanowisko organu odwoławczego jak i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Z uwagi na jej obszerne zreferowanie, nie miałoby uzasadnienia ich ponowne przytaczanie.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze należy wskazać dodatkowo, co następuje.

Nie są trafne zarzuty naruszania przepisów postępowania. Jak wskazano

na wstępie sprawa została przez organ odwoławczy wyjaśniona w wystarczającym stopniu, mając na względzie rodzaj wydawanego orzeczenia (kasatoryjne). Trafnie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, skoro grunty zostały wycenione przy przyjęciu niewłaściwych metod (nie uwzględniono właściwych przepisów –

co z kolei kwestionuje, co do meritum, Strona skarżąca). Mając na uwadze, że ocena prawna dokonana przez organ jest prawidłowa, chybiony jest zarzut sformułowania błędnych wytycznych co do dalszego postępowania (jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy).

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego należy wskazać, co następuje.

Trafnie organ uznał, że przedmiotem nabycia mogą być wyłącznie grunty, których właścicielem jest na dzień orzekania Skarb Państwa. Powoływane w skardze regulacje, gdzie wyrażono zasadę przejścia na jednostki samorządu terytorialnego praw i obowiązków związanych z przejętym mieniem (art. 9 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, art. 65 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a dodatkowo także art. 13 ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa) nie obejmowały roszczeń osób trzecich, które z mocy ustawy mogły dotyczyć wyłącznie gruntów Skarbu Państwa. Nie są trafne wywody, jakoby odmienna ocena wynikała z treści uzasadnienia w sprawie

o sygn. akt IV SA/Wa 283/10. Sąd orzekając w okresie, gdy mienie publiczne stanowiło już własność Państwa (co do którego podmiotem praw i obowiązków jest Skarb Państwa – art. 34 K.c.) bądź jednostek samorządu terytorialnego, wskazał jednoznacznie, że przedmiotem nabycia mogą być wyłącznie nieruchomości określone na dzień orzekania mianem "państwowe". W dacie wydania wyroku pojęcie "mienie Państwowe" było równoznaczne z określeniem "mienie Skarbu Państwa". Ocena prawna w tym zakresie, zawarta w uzasadnieniu sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 283/10 (przywołana dosłownie przez organ w zaskarżonym akcie), jest wiążąca dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie (art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Bez znaczenia jest w tej sytuacji okoliczność, że na gruncie innych stanów faktycznych, lecz analogicznych uwarunkowań prawnych, np. w kontekście komunalizacji gruntów [...] , w orzecznictwie są wyrażane odmienne poglądy (kwestie podnoszone w skardze).

Chybione są wywody, jakoby z treści uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 7/00 można było wywieść, że ekspektatywa ostatecznie (maksymalnie) ukształtowana po stronie Spółdzielni obejmowała także nabycie nieruchomości w cenach określonych rozporządzeniem z 1984 roku. Przeciwnie, z uzasadnienia tego orzeczenia wynika expressis verbis (fragmenty trafnie przywołane w zaskarżonym orzeczeniu), że Trybunał celowo nie zamierzał kwestionować uprawnienia prawodawcy do zniesienia uprzywilejowania jednostek gospodarki uspołecznionej względem rolników indywidualnych, co do zasad nabywania nieruchomości Skarbu Państwa. Expressis verbis uznano za dopuszczalne zastosowanie zasad wyceny nieruchomości wskazanych w ustawie z 1958 roku także do spółdzielni rolniczych, na które prawo własności nie zostało przeniesione przed dokonaniem zmian. Uprawnione było wobec okoliczności faktycznych danej sprawy, zastosowanie per analogiam art. 2 noweli z 1990 roku, z którego treści wynika zasada zmiany wysokości odpłatności za nieruchomości, co do których nie dokonano jeszcze przeniesienia własności (ust. 1) oraz obowiązek zastosowania aktualnych zasad wyceny nieruchomości rolnych należących do Skarbu Państwa (ust. 2). Zastosowanie analogii było w danym przypadku właściwym środkiem do usunięcia luki w prawie (zabiegiem zgodnym zresztą z sugestią zawartą w uzasadnieniu wyroku Trybunału). Luka ta powstała na skutek stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny, że przepis, którym uchylono podstawę do orzekania w przedmiocie złożonych w terminie wniosków, jest sprzeczny z Konstytucją. Jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, orzeczenie to nie dotyczyło kwestii niekonstytucyjności uchylenia zakwestionowaną regulacją (tj. art. 1 noweli z 1990 roku) dotychczasowych zasad ustalania ceny przejmowanych gruntów. W tej sytuacji odwołanie się do analogii było w pełni zasadne, bowiem nie do przyjęcia byłaby sytuacja, aby dwa podmioty będące w tej samej sytuacji faktycznej – gdy oba złożyły w terminie wnioski, lecz mimo tego własność nieruchomości nie została przeniesiona, a orzeka się obecnie o cenie nabycia gruntu – obowiązane były do ponoszenia opłat za grunty na innych zasadach – przy czym zasady korzystniejsze dotyczyłyby podmiotu, którego wniosek w ogóle nie został rozpatrzony do czasu uchylenia art. 274 ustawy – Prawo spółdzielcze (co wyłącznie zostało uznane za sprzeczne z Konstytucją przez Trybunał).

Strona skarżąca zdaje się zauważać, że przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 7/00 była wyłącznie dopuszczalność zrównania zasad nabywania nieruchomości przez jednostki gospodarki uspołecznionej (spółdzielnie) i rolników indywidualnych. Zasady te (zakreślone ustawą z 1958 roku) odbiegały znacznie od tych, wynikających z nieobowiązującej na dzień wejścia w życie noweli z 1990 roku, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa – były one korzystniejsze dla Strony – umożliwiały nabycie nieruchomości w niższej cenie. Stąd w skardze wskazano alternatywnie, że cena nabycia, jeżeli już nie według zasad wskazanych w rozporządzeniu z 1984 roku, powinna być ustalona zgodnie z regułami zamieszczonymi w ustawie z 1958 roku (do której odsyłała bezpośrednio nowela z 1990 roku na dzień wejścia jej w życie). Strona jednak pomija, że podstawą działania organów administracji nie mogą być akty nieobowiązujące na dzień orzekania (patrz uchylenie stosownych przepisów ustawy z 1958 roku w 1991 roku – art. 58 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa), chyba że inna reguła wynika z przepisów przejściowych. W danym przypadku, z woli prawodawcy, a rozwiązanie to nie zostało nigdy zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny, do będących w toku spraw dotyczących nabycia gruntów rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa wprowadzono nowe zasady ich nabywania (w zw. z art. 57 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa), w tym wyceny w myśl art. 30 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Przyjęcie tego rodzaju rozwiązań w stosunku do spółdzielni, które złożyły wnioski o nabycie nieruchomości w myśl ustawy – Prawo spółdzielcze, lecz nabycie nie nastąpiło do czasu zmiany reguł wyceny, nie było też kwestionowane w judykaturze. Takiego przypadku dotyczy powoływany w zaskarżonym akcie

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II OSK 1415/08. Sama okoliczność, że w rozpatrywanym ówcześnie przez Naczelny Sąd Administracyjny przypadku wydano w myśl art. 274 ustawy - Prawo spółdzielcze decyzję o możliwości nabycia nieruchomości przed wejściem w życie noweli z 1990 roku, nie może stanowić przesłanki do uznania, jakoby sytuacja skarżącej Spółdzielni mogła być lepsza (wycena według korzystniejszych zasad – niższa cena nabycia nieruchomości), niż innego podmiotu, w stosunku do którego stosowne orzeczenie wydano, lecz nie przeniesiono własności w myśl art. 2 noweli z 1990 roku.

Chybione są z tych samych powodów wywody, jakoby wyceny należało

dokonać, co do zasady według reguł wskazanych w art. 30 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Organ administracji obowiązany jest do stosowania prawa na dzień orzekania. Dokonując wyceny,

w tym możliwości zastosowania sposobu szacowania wskazanego w ust. 2, należy mieć na uwadze całą treść normatywną art. 30 ustawy - wyceny takiej można dokonać wyłącznie, gdy taka możliwość wynika bezpośrednio z obowiązującej ustawy.

Chybione są zarzuty skargi, jakoby obowiązkiem organu orzekającego w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji - w odniesieniu do tych spośród nieruchomości objętych wnioskiem skarżącej, które przed wydaniem orzeczenia w niniejszej sprawie, zostały przez Skarb Państwa zbyte na rzecz osób trzecich - czy przed ich zbyciem przez Skarb Państwa nieruchomości te spełniały przesłanki do orzeczenia o ich nabyciu przez skarżącą, czy też nie. Trafnie wskazuje organ, że podstawą władczego rozstrzygania spraw przez organy administracji

w praworządnym państwie może być wyłącznie przepis prawa materialnego, przyznający mu stosowną kompetencję. W rozpoznawanej sprawie, wbrew wywodom skargi możliwe jest jedynie orzeczenie, co do gruntów, do których nabycia uprawniona jest Spółdzielnia na dzień orzekania. Co do pozostałych, organ może wydać wyłącznie decyzję negatywną. Kompetencji organów do orzekania w przedmiocie innych kwestii (jakie grunty mogły być nabyte w przeszłości) nie sposób wywieść jedynie z okoliczności, że sądy powszechne w pewnych sprawach zawiesiły postępowanie, oczekując na wynik niniejszej sprawy. Kontrola zasadności wydania określonych rozstrzygnięć procesowych przez te sądy wykracza poza granice niniejszej sprawy. Nie mogą one jednocześnie mieć wpływu na zakres kompetencji organów administracji orzekających w danej sprawie. Trafnie zauważa Strona skarżąca normę art. 66 § 4 K.p.a. Przepis ten statuuje jednak szczególną właściwość organów administracji. Jako wyjątek od reguły nie może być stosowany per analogiam w innych sytuacjach procesowych np. zawieszenia postępowanie (wykładnia a contrario).

Konstatując należy stwierdzić, że nie naruszono przytoczonych w skardze regulacji normatywnych, w szczególności art. 274 § 1 - 3 ustawy - Prawo spółdzielcze, art. 2 noweli z 1990 roku, art. 4 ustawy z 1958 roku ani § 2 ust. 2 rozporządzenia z 1984 roku.

Nie jest zrozumiały sformułowany w skardze zarzut, jakoby mylnie przejęto, że orzeczeniem o nabyciu przez Spółdzielnię nie mogą być objęte grunty, gdzie prawo własności Skarbu Państwa jest wykonywane przez Agencję Własności Rolnych. Taka teza nie została sformułowana w uzasadnieniu zaskarżonego aktu.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.