Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1431/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27 par 1 i 2, art. 29 par. 2, art. 17 par. 1, art. 18
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 144, art. 138 par. 1, art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 190, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont WSA Maciej Jaśniewicz /spr./ Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych oddala skargę /-/ M. Jaśniewicz /-/ K. Wolna-Kubicka /-/ W. Zygmont


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art.17 § 1 i art.29 § 2 w zw. z art.27 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: ustawa o p.e.a.) zwrócił wierzycielowi – Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych 30 indywidualnie opisanych tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu podano, że przedstawione do egzekucji tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów art.27 § 1 i 2 ustawy o p.e.a., ponieważ zawierają nieprawidłowy adres siedziby dłużnika.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. rozpoznając zażalenie wierzyciela, który domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia – postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art.138 § 1 pkt.1 w zw. z art.144 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art.29 ustawy o p.e.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach uzasadniających postanowienie wskazano, że podany przez wierzyciela w tytule wykonawczym adres zobowiązanej spółki: P. ul. [...] jest nieprawidłowy, ponieważ organ egzekucyjny ustalił, że pod wskazanym adresem spółka nie posiada siedziby oraz nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Ponadto organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązana spółka [...] wykonuje działalność w działalność P. przy ulicy [...]. W tej sytuacji ustalony adres spółki leży poza terenem działania Urzędu Skarbowego P.. Zgodnie zaś z art. 22 ustawy o p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego określa się wg siedziby zobowiązanego. Dalej wskazano, że wierzyciel był w posiadaniu informacji od dnia 11 maja 2006 r., że dłużna spółka zmieniła siedzibę, o czym jednak nie poinformował organu egzekucyjnego. Wierzyciel winien zdaniem organu przekazać przedmiotowy tytuł wykonawczy do realizacji organowi właściwemu, czyli Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w P..

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący zarzucając naruszenie art.29 § 2 ustawy o p.e.a domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi podano, że wprawdzie wierzyciel uzyskał informacje na podstawie dokumentu zgłoszeniowego od dłużnika z dnia 11 maja 2006 r., który wpłynął do skarżącego w dniu 23 maja 2006 r., że zobowiązany zmienił adres, ale w momencie wystawiania tytułu wykonawczego, tj. w dniu 17 lutego 2006 r. i w chwili jego złożenia do egzekucji adres wskazany w tytule wykonawczym był prawidłowy. Zdaniem skarżącego zwłoka organu egzekucyjnego w załatwieniu sprawy sprawiła, że adres dłużnika uległ zmianie. Nie powinno to jednak powodować zwrotu tytułu egzekucyjnego, który w chwili wszczęcia egzekucji nie zawierał żadnych braków, bo był prawidłowo sporządzony i wskazywał adres zobowiązanego.

Wyrokiem z dnia 16 marca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] r. W uzasadnieniu podniesiono, iż nadesłane do organu egzekucyjnego tytuły wykonawcze sporządzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwierały określenie dłużnika przez podanie, że jest nim: [...] spółka z o.o z siedzibą w P. ulica [...]. Tytuły wykonawcze zostały wystawione z datą 17 luty 2006 r., skierowane do organu egzekucyjnego w dniu 2 marca 2006 r. W aktach egzekucyjnych znajduje się także notatka służbowa z dnia 5 czerwca 2006 r. sporządzona przez starszego poborcę skarbowego, z której wynika, że w dniu 5.06.2006 r. udał się pod wskazany w tytule wykonawczym adres dłużnika i pod wskazanym adresem firmy nie zastał (k. 210 akt egzekucyjnych). Z notatki służbowej z dnia 6.07.2006 r. wynikało, że zobowiązana spółka prowadzi działalność gospodarczą w P. przy ulicy [...]. W ocenie Sądu powyższe notatki w żadnym razie nie mogą stanowić podstawy dla przyjętych przez organ egzekucyjny wniosków, że tytuł wykonawczy został nieprawidłowo sporządzony, ponieważ nie zawiera adresu. Konieczne elementy, jakie powinien mieć tytuł wykonawczy zostały wyczerpująco wskazane w art.27 § 1 ustawy o p.e.a. W pkt. 2 art.27 § 1 ustawy o p.e.a. podano, że tytuł wykonawczy zawiera w szczególności wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu. Organy egzekucyjne z naruszeniem przepisu art.27 § 1 pkt 2 ustawy o p.e.a. zwróciły tytuł wykonawczy w sytuacji, gdy tenże tytuł wykonawczy zawiera dokładny adres zobowiązanego. Okoliczność, że później – w bliżej nieustalonym czasie – adres ten uległ zmianie, nie może być podstawą do zwrotu prawidłowo wypełnionego tytułu wykonawczego. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że notatka służbowa sporządzona przez poborcę skarbowego na podstawie wizyty pod adresem wskazanym w tytule wykonawczym nie może stanowić miarodajnego dowodu dla przyjęcia, że faktycznie nastąpiła zmiana siedziby i adresu zobowiązanej spółki. Dowodem takim dla podmiotu prawa handlowego, jakim jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest wypis z Krajowego Rejestru Sądowego. Tylko na jego podstawie można ustalić faktyczną siedzibę spółki oraz datę, od której pod tym adresem ma siedzibę. W dalszej kolejności, po ustaleniu w sposób opisany wyżej siedziby dłużnika, w przypadku gdy zmiana adresu wpływa na właściwość miejscową organu egzekucyjnego należy tytuł egzekucyjny przekazać do właściwego organu. Wynika to z brzmienia art.18 ustawy o p.e.a w zw. z art.65 § 1 kpa. Ostatni przepis stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje ją do organu właściwego.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Skarbowej w P. zaskarżył wskazany powyżej wyrok w całości zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 145§1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 tej ustawy. Do naruszenia tego dojść miało w wyniku uwzględnienia skargi przez Sąd chociaż, jak wskazał autor skargi kasacyjnej, rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w P. nie było dotknięte wadami prawnymi wyszczególnionymi zaskarżonym wyroku. Zarzucono również, że w wyroku nie uwzględniono zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, co skutkować miało naruszeniem przez Sąd art.141 § 4 p.p.s.a. Sąd miał też przyjąć w zaskarżony wyroku stan sprawy odbiegający od rzeczywistego. Kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczył uchybienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu art. 145§1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 26§1 ustawy o p.e.a. poprzez przyjęcie, iż organ egzekucyjny nie jest związany wnioskiem wierzyciela. Sąd miał także naruszyć art.27 § 1 pkt 2 ustawy o p.e.a., gdyż jak argumentował Dyrektor Izby Skarbowej w P., Sąd nieprawidłowo przyjął, że tytuł wykonawczy nie powinien zawierać prawidłowego adresu dłużnika. W dalszej kolejności wskazano na uchybienia w zaskarżonym orzeczeniu normom art.29 § 2 pkt.2 i art. 27 § 1 i 2 ustawy o p.e.a. Do tego naruszenia dojść z kolei miało w wyniku przyjęcia, że tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów wskazanych w tych przepisach oraz że organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji i nie miał obowiązku zwrotu tytułu wykonawczego wierzycielowi. Autor skargi kasacyjnej podniósł także, że Sąd uchybił art.65 § 1 kpa w wyniku przyjęcia, że organ egzekucyjny miał obowiązek przekazać tytuł wykonawczy zawierający nieaktualny adres dłużnika. Ostatni zarzut odnosił się do bezpodstawnego, w ocenie autora skargi kasacyjnej stwierdzenia Sądu pierwszej instancji, iż ustalenie siedziby spółki prawa handlowego winno opierać się tylko i wyłącznie o wypis z Krajowego Rejestru Sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej w P. argumentował, że skutkowało to także naruszeniem przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenia skargi. Ewentualnie wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Przedstawiono również wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 14 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie II FSK 904/07 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu.

W uzasadnieniu wyrok NSA podniósł, że uzasadniony jest zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji nie wskazał w wystarczający sposób, jakie okoliczności faktyczne przemawiały za stanowiskiem, które znalazło się w zaskarżonym wyroku, iż tytuły wykonawcze zawierały dokładny adres zobowiązanego, a ten uległ następnie zmianie. Sąd nie wyjaśnił również czy adres zobowiązanej spółki podany przez wierzyciela opierał się rzeczywiście na danych ujętych w Krajowym Rejestrze Sądowym, a więc dokumencie urzędowym, któremu towarzyszy domniemanie prawdziwości danych w nim zawartych. Zbadania więc wymaga czy wierzyciel, a więc Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. wskazał siedzibę zobowiązanego na podstawie Krajowego Rejestru Sądowego lub też innych danych i czy były one rzetelne. Analiza tych okoliczności ma istotne znaczenie dla oceny należytej staranności wierzyciela co do wskazania siedziby i adresu zobowiązanego. Obowiązek należytego wskazania siedziby i adresu zobowiązanego obciąża bowiem wyłącznie wierzyciela. Rolą wierzyciela jest więc wskazanie organowi egzekucyjnemu firmy i adresu, pod którym znajduje się zobowiązany, prowadzi działalność lub posiada majątek, do którego można by skierować postępowanie egzekucyjne. Jego celem ma być przecież doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązku o charakterze pieniężnym wobec wierzyciela, o co wnioskuje wierzyciel w tytule wykonawczym.

W ocenie NSA treść uzasadnienia Sądu, którego orzeczenie zaskarżono nie wyjaśnia tych wątpliwości zwłaszcza, iż w aktach sprawy znajdują się dowody wskazujące na dysponowanie przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. informacjami, co do aktualnego adresu zobowiązanej spółki [...], a więc innego niż ten, który wskazany został w tytułach wykonawczych. Okoliczności te należy więc zbadać i poddać ocenie prawnej. Nie jest wystarczające bowiem ogólne stwierdzenie Sądu, iż tytuł wykonawczy zawierał dokładany adres zobowiązanego, który w bliżej nie ustalonych okolicznościach uległ zmianie. Jak powiedziano wyżej w aktach administracyjnych sprawy istnieją bowiem dowody wskazujące, iż wierzycielowi mógł być znany autentyczny adres zobowiązanego. Są to potwierdzenia zwrotnego odbiór korespondencji Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. ze zobowiązaną spółką, kierowane pod zupełnie inny adres niż ten, na który opiewa tytuły wykonawcze. Treść notatki służbowej, będącej dokumentem urzędowym, na którą powołał się Sąd jako nie mającą znaczenia dla ustalenia adresu zobowiązanej spółki, świadczy jedynie o braku siedziby w miejscu, które wskazano w tytułach wykonawczych i nie prowadzeniu działalności pod wskazanym adresem przez wierzyciela, czyli w P. przy ul. [...]. Treść tej notatki nie jest natomiast środkiem dowodowym wskazującym na zmianę adresu, ani nie zawiera informacji, kiedy to nastąpiło, jak bezpodstawnie twierdzi sąd administracyjny pierwszej instancji. Na jej podstawie organ egzekucyjny nie ustalał siedziby i adresu zobowiązanej spółki. Z tej przyczyny, czego nie dostrzega Sąd, nie wszczęto więc postępowania egzekucyjnego, lecz ograniczono się do badania wstępnego tytułów wykonawczych. Wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności pozwoli ocenić czy wierzyciel wywiązał się z obowiązku należytej staranności w celu wskazania w tytułach wykonawczych firmy zobowiązanego i jego adresu, w sposób rzetelny, a zatem czy tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi, o którym mowa w art.27 § 1 ustawy o p.e.a., i czy zaistniały przesłanki formalne uniemożliwiające wszczęcie egzekucji, a zatem dające podstawy do zwrotu tytułów wykonawczych wierzycielowi. Z unormowania art.27 § 1 pkt.2 tej ustawy wynika bowiem, jak wspomniano, że to wyłącznie na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia i wskazania w tytułach wykonawczych firmy zobowiązanego i jego adresu. Adres ten powinien być, jak w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zgodny z wpisem, jaki przedsiębiorca ten zgłosił do Krajowego Rejestru Sądowego, która jest źródłem informacji o przedsiębiorcy wpisanym do rejestru. Towarzyszy mu domniemanie, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe.

NSA podkreślił, że rozpatrując zarzuty dotyczące naruszenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji przepisów ustawy o p.e.a., należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z dyspozycją normy zawartej w art. 29 § 2 tej ustawy, w sytuacji gdy tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów określonych w art.27 § 2 organ egzekucyjny nie może przystąpić do egzekucji. Wobec tego obowiązany jest zwrócić tytuł wierzycielowi. Jednym z istotnych wymogów, o którym stanowi art.27 § 1 pkt.1 powołanej ustawy jest, na co zwraca uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, wskazanie adresu zobowiązanego. Natomiast zgodnie z art.26 § 1 tej ustawy tytuł wykonawczy sporządza się według ustalonego wzoru, co miało miejsce w badanej sprawie. Na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia i wskazania w tytule wykonawczym firmy zobowiązanego i jego adresu, natomiast obowiązek zbadania wymogów określonych w art.27 § 1 pkt.1 ustawy o p.e.a., a więc poprawnego wskazania firmy zobowiązanego i adresu spoczywa, z mocy art.29 § 2 ustawy o p.e.a., na organie egzekucyjnym.

Ponadto zdaniem NSA, Sąd powinien zbadać czy w analizowanej sprawie organ egzekucyjny wypełnił dyspozycję tej normy. Czy organ egzekucyjny miał podstawy do tego by w sposób uzasadniony oceniając wszystkie okoliczności sprawy uznać, iż tytuł wykonawczy nie zawiera wskazania właściwego adresu firmy zobowiązanego, natomiast działania wierzyciela były nierzetelne. Sąd powinien wziąć również pod uwagę fakt, iż aby tytuł wykonawczy odpowiadał treści art.27 § 1 pkt.1 ustawy o p.e.a adres zobowiązanego musi być zgodny z wiedzą wierzyciela na temat. Nie może być to każdy adres zobowiązanego, który wierzyciel umieści w tytule wykonawczym, lecz taki, co do którego istnieje obiektywne i dające się zweryfikować przeświadczenie, iż jest on w pełni autentyczny. W przeciwnym wypadku nie można uznać, iż tytuł wykonawczy sporządzony został rzetelnie i zawiera autentyczny adres zobowiązanego. Informacje w tym zakresie należało poddać w pełni procesowi sądowej kontroli legalności działania organów egzekucyjnych, czego jednak w rozpoznawanej sprawie nie uczyniono sposób zadawalający. Jeśli bowiem tytuł egzekucyjny nie zawierał autentycznego adresu zobowiązanej spółki, wówczas przepis art.27 § 1 pkt.1 ustawy o p.e.a. nakazywał organowi egzekucyjnemu nie przystępowanie do egzekucji. Organ egzekucyjny w takim wypadku był obowiązany do zwrotu wierzycielowi tytułu egzekucyjnego, który zawierał nierzetelne dane.

NSA wskazał, że należy więc zbadać czy taki stan rzeczy miał miejsce w analizowanym stanie faktycznym i czy działania organu egzekucyjnego były zgodne z prawem. Na uwagę zasługiwał fakt, iż przesłane przez wierzyciela, a więc Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., tytuły wykonawcze zawierały co prawda adres zobowiązanego wskazujący na siedzibę spółki przy ul. [...] w P. lecz nie był to adres, który umożliwiał wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z akt sprawy zobowiązana spółka nie posiadała bowiem w tym miejscu siedziby. Analiza akt sprawy prowadzić może natomiast do wniosku, czego nie dostrzegł sąd administracyjny pierwszej instancji, że wierzyciel wystawiając tytuły wykonawcze mógł być w posiadaniu informacji na temat siedziby zobowiązanej spółki [...] mieszczącej się nie w P. przy ul. [...], lecz w P. przy ul. [...]. Świadczyć o tym mogą różne dowody znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, w tym notatka służbowa sporządzona przez poborcę skarbowego. Za posiadaniem innego adresu zobowiązanej spółki aniżeli wskazanej w tytule wykonawczym przemawiają także inne środki dowodowe, na co zwrócono wyżej uwagę, jak potwierdzenia odbioru przesyłek realizowany za pośrednictwem Kuriera Poczty Polskiej, opatrzone adnotacją upomnienie z numerem nadawczym i datownikiem wskazującymi na to, iż czynności te były uprzednie w stosunku do przesłania przez wierzyciela tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu. W aktach sprawy nie ma natomiast informacji by w późniejszym czasie adres uległ zmianie i mieścił się w P. przy ul. [...]. Nie dostrzegł tego sąd administracyjny pierwszej instancji.

Wskazanie więc przez wierzyciela w tytułach wykonawczych niewłaściwego adresu firmy zobowiązanego, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego mogło skutkować w świetle art.29 § 2 ustawy o p.e.a. brakiem możliwości przystąpienia do egzekucji. Konsekwencją tego powinien być zwrot przez organ egzekucyjny tytułów wierzycielowi. W analizowanym stanie faktycznym niewłaściwym adresem siedziby firmy zobowiązanego wskazanym w tytułach wykonawczych mógł być adres, pod którym zobowiązana spółka nie posiadała siedziby. Wobec tego przesłane tytuły wykonawcze mogły nie spełniać wymogów art.27 § 1 ustawy, a wówczas organ egzekucyjny zgodnie z treścią art.29 § 2 tej ustawy obowiązany był wydać postanowienie w sprawie zwrotu przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Jeśli wierzyciel nie dopełnił w sposób należyty obowiązku wskazania w tytułach wykonawczych firmy zobowiązanego i jego adresu, a tytuły wykonawcze nie spełniały wszystkich wymogów formalnych, o którym mowa w art. 27 § 1 ustawy o p.e.a., to w takim wypadku nie było podstaw przekazania tytułów wykonawczych organowi egzekucyjnemu właściwemu miejscowo zgodnie z teścia art.65 § 1 k.p.a. Organ egzekucyjny nie miał również obowiązku zastosować przepisu art.65 § 1 k.p.a. i na tej podstawie przekazać tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego właściwego miejscowo, gdyż jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, jednym z powodów tego miało być wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Tymczasem z akt sprawy nie wynika by postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte gdyż, co jest bezsporne, nie doręczono tytułu wykonawczego zobowiązanej spółce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art.3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Na podstawie art.134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego (zakaz reformationis in peius).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podnieść, że z mocy art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podkreślił, że Sąd i instancji nie wskazał w wystarczający sposób, jakie okoliczności faktyczne przemawiały za stanowiskiem, które znalazło się w zaskarżonym wyroku, iż tytuły wykonawcze zawierały dokładny adres zobowiązanego, a ten uległ następnie zmianie. W szczególności Sąd nie wyjaśnił, czy adres zobowiązanej spółki podany przez wierzyciela opierał się rzeczywiście na danych ujętych w Krajowym Rejestrze Sądowym, a więc dokumencie urzędowym, któremu towarzyszy domniemanie prawdziwości danych w nim zawartych, czy na innych danych i czy były one rzetelne.

Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść uzasadnienia Sądu, którego orzeczenie zaskarżono nie wyjaśnia wszelkich wątpliwości sprawy zwłaszcza, iż w aktach sprawy znajdują się dowody wskazujące na dysponowanie przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. informacjami, co do aktualnego adresu zobowiązanej spółki [...], a więc innego niż ten, który wskazany został w tytułach wykonawczych. Są to potwierdzenia zwrotnego odbiór korespondencji Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. zobowiązaną spółką, kierowane pod zupełnie inny adres niż ten, na który opiewa tytuły wykonawcze.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę na fakt, że Sąd I instancji nie wyjaśnił, czy wierzyciel wywiązał się z obowiązku należytej staranności w celu wskazania w tytułach wykonawczych firmy zobowiązanego i jego adresu, w sposób rzetelny, a zatem czy tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi, o którym mowa w art.27 § 1 ustawy o p.e.a. Z unormowania art.27 § 1 pkt.2 tej ustawy wynika bowiem, że to wyłącznie na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia i wskazania w tytułach wykonawczych firmy zobowiązanego i jego adresu. Adres ten powinien być, jak w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zgodny z wpisem, jaki przedsiębiorca ten zgłosił do Krajowego Rejestru Sądowego, która jest źródłem informacji o przedsiębiorcy wpisanym do rejestru. Towarzyszy mu domniemanie, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe.

Podniesiono także, iż aby tytuł wykonawczy odpowiadał treści art.27 §1 pkt.1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji adres zobowiązanego musi być zgodny z wiedzą wierzyciela na temat. Nie może być to każdy adres zobowiązanego, który wierzyciel umieści w tytule wykonawczym, lecz taki co do którego istnieje obiektywne i dające się zweryfikować przeświadczenie, iż jest on w pełni autentyczny. W przeciwnym wypadku nie można uznać, iż tytuł wykonawczy sporządzony został rzetelnie i zawiera autentyczny adres zobowiązanego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że wierzyciel wystawiając tytuły wykonawcze mógł być w posiadaniu informacji na temat siedziby zobowiązanej spółki [...] mieszczącej się nie w P. przy ul. [...], lecz w P.. Świadczyć o tym mogą różne dowody znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, w tym notatka służbowa sporządzona przez poborcę skarbowego. Za posiadaniem innego adresu zobowiązanej spółki aniżeli wskazanej w tytule wykonawczym przemawiają także inne środki dowodowe, jak potwierdzenia odbioru przesyłek realizowanych za pośrednictwem Kuriera Poczty Polskiej, opatrzone adnotacją upomnienie z numerem nadawczym i datownikiem wskazującymi na to, iż czynności te były uprzednie w stosunku do przesłania przez wierzyciela tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu.

Końcowo podniesiono, iż w sytuacji, gdy wierzyciel nie dopełnił w sposób należyty obowiązku wskazania w tytułach wykonawczych firmy zobowiązanego i jego adresu, a tytuły wykonawcze nie spełniały wszystkich wymogów formalnych, o którym mowa w art.27 § 1 ustawy o p.e.a., nie było podstaw przekazania tytułów wykonawczych organowi egzekucyjnemu właściwemu miejscowo zgodnie z treścią art.65 § 1 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika bowiem by postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, gdyż – co jest bezsporne – nie doręczono tytułu wykonawczego zobowiązanej spółce.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz odnosząc je do stanu faktycznego sprawy należy stwierdzić, że zgodnie z art.29 § 1 ustawy o p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Natomiast na podstawie § 2 art.29 ustawy o p.e.a. jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art.27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi.

W rozpatrywanej sprawie kwestia sporna sprowadza się do oceny, czy przedłożony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. tytuł wykonawczy spełniał wymogi określone w art.27 § 1 i 2 ustawy o p.e.a., a w szczególności warunek wskazany w art.27 § 1 pkt.2 ustawy o p.e.a. Na mocy tego przepisu tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację.

W świetle dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni prawa należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie tytuły wykonawcze przedłożone Naczelnikowi Urzędu Skarbowego P. nie spełniały wymogu określonego w art.27 § 1 pkt.2 ustawy o p.e.a., gdyż wierzyciel nie wskazał adresu zobowiązanego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku, adres zobowiązanego musi być zgodny z wiedzą wierzyciela na ten temat. Nie może być to każdy adres zobowiązanego, który wierzyciel umieści w tytule wykonawczym, lecz taki, co do którego istnieje obiektywne i dające się zweryfikować przeświadczenie, iż jest on w pełni autentyczny. W przeciwnym wypadku nie można uznać, iż tytuł wykonawczy sporządzony został rzetelnie i zawiera autentyczny adres zobowiązanego. Obowiązek należytego wskazania siedziby i adresu zobowiązanego obciąża bowiem wyłącznie wierzyciela. Rolą wierzyciela jest wskazanie organowi egzekucyjnemu firmy i adresu, pod którym znajduje się zobowiązany, prowadzi działalność lub posiada majątek, do którego można by skierować postępowanie egzekucyjne. Jego celem ma być przecież doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego jego obowiązku o charakterze pieniężnym wobec wierzyciela, o co wnioskuje wierzyciel w tytule wykonawczym. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie wierzyciel, z jednej strony, w treści tytułu wykonawczego wskazał adres, pod którym zobowiązana spółka nie prowadziła działalności gospodarczej, z drugiej strony, upomnienia kierował na inny adres i to już w datach 21.09.2005 r. i 21.12.2005 r., a zatem na kilka miesięcy przed wystawieniem tytułów wykonawczych. To pozwala przypuszczać, że wierzyciel znał prawidłowy adres, pod którym prowadzona była działalność przez zobowiązaną spółkę, a w treści tytułów wykonawczych wpisano adres nieodpowiadający rzeczywistości. Fakt ten został także potwierdzony przez poborcę skarbowego, który w toku prowadzonych czynności ustalił, że podmiot zobowiązany nie prowadzi działalności w P. pod wskazanym w tytułach wykonawczych adresem. Notatka urzędowa sporządzona przez poborcę skarbowego jest zatem elementem badania wstępnego tytułu wykonawczego sporządzonego przez wierzyciela.

Kierowanie upomnień, pod adres inny niż wskazany w treści tytułów wykonawczych wskazuje także – wbrew twierdzeniom wierzyciela – że zmiana adresu nastąpiła jeszcze przed datą przedłożenia tytułów wykonawczych organowi egzekucyjnemu. W takiej sytuacji, należy uznać, że wierzyciel nie wykonał ciążącego na nim obowiązku, wynikającego z art.27 § 1 pkt.2 ustawy o p.e.a. i nie wskazał adresu spółki, wobec czego istniała podstawa do zwrotu tytułu wykonawczego na podstawie art.29 § 2 ustawy o p.e.a. Nie można bowiem przenosić ciężaru związanego z ustaleniem adresu spółki na organ egzekucyjny. Poborca skarbowy wykonując swoje potwierdził jedynie, że zobowiązana spółka nie prowadziła działalności pod wskazanym w tytułach wykonawczych adresem. Rolą poborcy skarbowego nie było natomiast ustalenie aktualnego adresu spółki. Tym bardziej, co należy raz jeszcze podkreślić, że wierzyciel skutecznie doręczał korespondencję do zobowiązanej spółki pod inny adres.

Ponadto należy podnieść, że w rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie był zobowiązany do przekazania tytułów wykonawczych organowi właściwemu miejscowo. Przekazanie sprawy do organu właściwego mogłoby nastąpić, na podstawie art.65 § 1 kpa w związku z art. 18 ustawy o p.e.a., dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a to nie nastąpiło, gdyż tytułu egzekucyjne nie zostały skutecznie doręczone. Warunkiem przekazania sprawy organowi właściwemu na podstawie art.65 §1 kpa w związku z art.18 ustawy o p.e.a. jest bowiem prowadzenie postępowania egzekucyjnego, co wymaga w pierwszej kolejności złożenia tytułów wykonawczych spełniających warunki formalne określone w art.27 § 1 oraz skutecznego doręczenia odpisu tych tytułów podmiotowi zobowiązanemu ( art.26 § 5 pkt.1) i art.32 ustawy o p.e.a.). Z powyższych ustaleń wynika natomiast, że tytuły wykonawcze nie spełniały warunków określonych w art.27 § 1 ustawy o p.e.a. i nie mogły stanowić podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia należy stwierdzić, iż zaskarżony akt nie narusza obowiązującego prawa wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych powodów Sąd wniesioną skargę uznał za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

/-/M. Jaśniewicz /-/K. Wolna-Kubicka /-/ W. Zygmont