Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 898/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Adam Mikusiński po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2005r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania H. U. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej.

Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia powołano art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a cytowanej wyżej ustawy represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Strona nie spełnia warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP, stąd też odmówiono przyznania jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tego tytułu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. U. podniosła, że pracę przymusową wykonywała na terenie okupowanym przez III Rzeszę począwszy od roku [...] do roku [...]. Wraz z nią pracowały również L. R. i J.C., które złożyły oświadczenia potwierdzające czasookres jej pracy przymusowej. Osoby te otrzymały świadczenia przewidziane ustawą z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Nadto H. U. zarzuciła, że decyzja odmawiająca przyznania jej świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej jest dla niej krzywdząca i niezgodna z obowiązującym prawem.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...].

W motywach rozstrzygnięcia organ orzekający jeszcze raz odwołał się do pojęcie represji w rozumieniu ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Organ zaznaczył, że nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego. Nie jest bowiem represją w rozumieniu wyżej wymienionej ustawy praca wykonywana przymusowo na terytorium Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939r., nawet gdy była wykonywana poza miejscem stałego zamieszkania. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu wystawionego przez Zakład A w Ł. wynika jednoznacznie, że strona w latach [...] wykonywała pracę przymusową w Ł. pow. Z., a więc na terytorium Polski w granicach sprzed 1 września 1939r.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia strony, że L. R. i J. C. otrzymały świadczenia przewidziane ustawą o świadczeniu pieniężnym z tytułu pracy przymusowej, organ orzekający podniósł, że osoby te nigdy nie zwracały się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień, a zatem ich nie otrzymały.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H.U. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania jej świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej wykonywanej na terenie okupowanym przez III Rzeszę. Skarżąca zarzuciła niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji, a polegający na przyjęciu odmiennego niż wskazany przez nią czasookresu wykonywania pracy przymusowej oraz miejsca i charakteru tejże pracy. Pracę przymusową wykonywała bowiem w [...] znajdującym się na obszarze ówczesnego [...]. Teren ten był okupowany przez III Rzeszę Niemiecką w okresie od [...]r. do [...] r. Tymczasem sprawa rozpoznana została przez organ w zakresie pracy, którą skarżąca wykonywała w latach [...] na terenie Zakład A w Ł.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska. Organ orzekający podał, że skarżąca zwracała się o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w miejscowości R. S. (w miejscu zamieszkania) oraz w Ł. w okresie od [...]r. do [...]r. Miejscowości te położone były na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939r., stąd też praca przymusowa, która wykonywała skarżąca nie mogła być uznana za represję w rozumieniu ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pracy przymusowej.

Nadto organ orzekający wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżąca w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia o złożeniu wyżej wymienionego wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z tym sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dokonał oceny decyzji będącej przedmiotem skargi pod względem jej zgodności z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., normującymi zasady postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności zaś stwierdzono naruszenie następujących przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., co rodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a.

Zasadny jest zarzut skargi dotyczący niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Skarżąca ubiegała się o przyznanie świadczenia z tytułu pracy przymusowej wykonywanej w okresie od [...] r. do [...] r. na terenie [...] w R. S. oraz w okresie od [...] r. do [...] r. w [...] w Ł. (kwestionariusz osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pieniężnego - k. [...] akt administracyjnych).

Tymczasem jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ orzekający rozpoznając sprawę ustosunkował się jedynie do wniosku o przyznanie świadczenia z tytułu pracy przymusowej, którą skarżąca wykonywała w [...] w Ł. w latach [...]. Organ w ogóle nie rozważył natomiast czy wskazywane przez skarżącą we wniosku o przyznanie świadczenia, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, okoliczności oraz powołane dowody dotyczące pracy przymusowej w [...] w [...] R. S. mogą stanowić podstawę do przyznania stronie świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm.). Do kwestii tej organ orzekający odniósł się dopiero w odpowiedzi na skargę, co w żadnej mierze nie może wpływać na ocenę legalności zaskarżonej decyzji oraz uzasadnia stwierdzenie, że organ orzekający zaniechał dokładnego ustalenia stanu faktycznego całej sprawy i jego oceny zgodnie ze wskazaniami z art. 80 k.p.a. Wywody i okoliczności podniesione przez organ w tym zakresie dopiero w odpowiedzi na skargę, nie stanowiły przedmiotu postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, nie zostały zawarte w jej uzasadnieniu i w konsekwencji nie mogą być przedmiotem oceny Sądu. Odpowiedź na skargę nie może być bowiem potraktowana jako uzupełnienie uzasadnienia zaskarżonej decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 14 grudnia 1999r., III SA 1756/99, nie publ., wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2001r., V SA 3659/00, nie publ.).

Na koniec rozważań podkreślić jednak trzeba, że brak jest podstaw do uznania, że praca przymusowa obywatela polskiego w przedsiębiorstwie, które było położone na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r., lecz będącego pod okupacją III Rzeszy w latach 1939-1945, uprawnia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996r., jeżeli osoba przymusowo zatrudniona nie była do pracy deportowana. Organ orzekający nie rozpatrzył jednak w tej sprawie całego materiału dowodowego i nie wydał rozstrzygnięcia również w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy w [...] w R. S. w latach [...].

Z tego też względu na podstawie art. 145 § 1 lit c p.s.a. w związku z art. 120 p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję. Rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający weźmie pod uwagę wskazane powyżej uchybienia.

Ponieważ zaskarżona decyzja została uchylona, a wyrok Sądu jest nieprawomocny, w oparciu o art. 152 p.s.a. stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.s.a.