Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 416/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.),, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi G. B. i J. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...]; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu odwołania złożonego przez N. C. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...]z dnia [...] listopada 1978 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi W., G., W. i G., Gm.K., w części dotyczącej gruntów położonych we wsi W., oznaczonych jako działki nr [...],[...],[... ]i [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził nieważność w/w decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej działki nr [...] wydzielonej dla małż. N. i F. C. oraz działki nr [...] wydzielonej dla małż. S. i T. K.na odcinku między obecnymi działki nr [...]i nr [...],[...]i [...].

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy.

Rozpoznając wniosek N. C. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1978 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi W., G., W. i G., Gm.K. w w/w części, Wojewoda [...]stwierdził, że porównanie szkiców i map wykonanych przed scaleniem z dokumentacją sporządzoną w wyniku scalenia wykazało, że przebieg wschodniej, zachodniej i południowej granicy działki nr [...] wyznaczonej w czasie scalenia w obrębie gruntów tworzących przedscaleniową działkę nr [...]nie uległ zmianie. Wydzielona w wyniku scalenia dla N. C. działka siedliskowa uległa powiększeniu w stosunku do działki należącej do niej przed scaleniem jedynie poprzez przesunięcie północnej granicy działki nr [...]. Generalnie jednak przebieg granicy między działkami nr [...] i [...] pokrywa się z przebiegiem granicy między działkami nr [...] i [...] w ich części zabudowanej wykazanym w ewidencji gruntów przed scaleniem, a podziały dokonane w obrębie działek nr [...] i [...] nie miały wpływu na przebieg kwestionowanej granicy. W tej sytuacji - zdaniem organu wojewódzkiego - zgodnie z art.1 ust.3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U.z 1968 r. Nr 3 ze zm.), zmiana tej granicy mogłaby nastąpić wyłącznie za zgodą właścicieli działek zabudowanych. W przedmiotowej sprawie

powiększenie działki siedliskowej N. C. w taki sposób, aby budynki będące jej własnością znalazły się w całości na gruntach wydzielonych jej w wyniku scalenia wymagało przesunięcia granicy zachodniej tej działki i włączenia do działki nr [...] gruntów będących własnością T. i S. K., a to wymagałoby ich zgody, której nie odnaleziono w aktach postępowania scaleniowego. W świetle tych ustaleń Wojewoda [...] uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1978 r. została podjęta prawidłowo, zgodnie z przepisami powołanej ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów.

Od decyzji Wojewody [...] odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła N. C. Rozpoznając odwołanie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że zaprojektowana w wyniku scalenia granica między działkami nr [...] i [...] odbiega znacznie od uznanej dotychczas przez obie strony krzywolinijnej granicy i przecina istniejące budynki. Taki stan powstał m.in. z powodu błędów w operacie ewidencji gruntów popełnionych w trakcie prac związanych z założeniem tej ewidencji i uregulowaniem własności gospodarstw rolnych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zdaniem organu drugiej instancji zgodnie z § 27 p.9 Instrukcji nr 1 Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 24 marca 1983 r. przed przystąpieniem do opracowania projektu scalenia należało "porównać treść mapy ze stanem na gruncie ze szczególnym uwzględnieniem stanu władania i granic w terenach budowlanych". Wnikliwe wykonanie takiego porównania spowodowałoby usunięcie ewentualnych usterek popełnionych podczas zakładania ewidencji gruntów oraz prac związanych z uregulowaniem własności gospodarstw rolnych i pozwoliłoby uniknąć błędów w projektowaniu działek w terenach zabudowanych.

Wskazując na te okoliczności Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że scalenie gruntów w części dotyczącej działek nr [...] i [...] wykonano z naruszeniem prawa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: G. B., S. P. i J. K.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi opierają się wyłącznie na twierdzeniach N. C., która składając wniosek o stwierdzenie nieważności chciała uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie z związku z postępowaniem o eksmisję z

zajętego przez nią bezprawnie przygranicznego pasa gruntu, toczącym się przed Sądem Rejonowym w P. (sygn.akt [...]). Nadto skarżący podnieśli, że N. C. wnosiła jedynie o poszerzenie swojej nieruchomości w drodze scalenia w części północnej, a granica scaleniowa w części zachodniej została utrzymana jak przed scaleniem, którą bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie stara się ustalić decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Skarga S. P. została postanowieniem z dnia 1 czerwca 2006 r. prawomocnie odrzucona.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:.

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną należało podnieść co następuje:

Art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ustanowił ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Od tej reguły ustawodawca dopuścił pewne wyjątki. Jednym z nich jest stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 kpa. Jednak także wzruszenie ostatecznej decyzji poprzez stwierdzenie jej nieważności może nastąpić tylko w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności.

Postępowanie takie może być wszczęte z urzędu lub na wniosek strony postanowieniem lub zawiadomieniem o wszczęciu takiego postępowania. Stwierdzenie nieważności decyzji obala domniemanie jej legalności, z mocą wsteczną, tj. od daty jej wydania. Właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ (art. 157 § 1 kpa).

Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności była decyzja Wojewody [...] nr [...]z dnia [...] listopada 1978 r. Określając swoje kompetencje do wydania przedmiotowej decyzji Wojewoda [...] wskazał rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz.U. Nr 17, poz.94), z którego wynika, że zgodnie z § 2 pkt 6 lit. c do kompetencji wojewodów przechodzą dotychczasowe zadania i uprawnienia naczelników powiatów wynikające z ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13) dotyczące wydawania decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów (art. 12 ust. 1).

W tym miejscu wskazać należy, że ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. Nr 96, poz. 603 i Nr 104, poz. 656) w związku z ustawą przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z dnia 29 października 1998 r.) z dniem 1 stycznia 1999 r. utworzone zostało Województwo [...].

Dla określenia, jaki organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, podstawowe znaczenie ma przepis art. 157 § 1 kpa. Z przepisu tego wynikają dwie reguły określające organ właściwy w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Po pierwsze, jeżeli kwestionowaną decyzję wydał minister, to właściwy jest minister, a jeżeli samorządowe kolegium odwoławcze -właściwe jest samorządowe kolegium odwoławcze. Po drugie, w pozostałych wypadkach organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał kwestionowaną decyzję. Z przepisu art. 157 § 1 kpa zatem wynika jednoznacznie, że w razie kwestionowania decyzji innego organu niż minister lub samorządowe kolegium odwoławcze należy

ustalić, jaki organ jest organem wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał kwestionowaną decyzję.

To, jaki organ jest organem wyższego stopnia, określa co do zasady przepis art. 17 kpa. Z treści przepisu wynika, że organem wyższego stopnia w stosunku do wojewodów jest właściwy w sprawie minister.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1978 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a nie Wojewoda [...]. Tak więc decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjne na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 1 kpa.

W związku z powyższym rozstrzygnięciem należało uchylić zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2006 r. jako wydaną w drugiej instancji.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując odwołanie N. C. od decyzji Wojewody [...] nie dostrzegł naruszenia przepisów o właściwości i orzekł w sprawie merytorycznie.

Tymczasem organem właściwym do rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności Wojewody [...] nr [...]z dnia [...] listopada 1978 r. jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zaś strona niezadowolona z rozstrzygnięcia ministra na podstawie art. 127 § 3 kpa może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wtedy zgodnie z art. 15 kpa zostanie zrealizowana zasada dwuinstancyjności, bowiem wydanie decyzji z pogwałceniem zasady dwuinstancyjności, obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywateli.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.