Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1319/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par 1, art. 146 par 1-2, art. 148 par 1, art. 149 , art. 150, art. 228 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Owsiak, Sędziowie asesor WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), sędzia WSA Hanna Filipczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2022 r. sprawy ze skargi D.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi oraz odmowy jego przywrócenia do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("DIAS"), w wyniku wniesionego przez Skarżącego D.S. odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. ("NUS") z dnia [...] grudnia 2019 r., stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

NUS decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego – jako byłego członka zarządu wraz ze B. Sp. z o.o. (dalej: "Spółka") za zaległości podatkowe ww. Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za II kwartał 2014 r., maj-lipiec 2014 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.

Decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 3 stycznia 2020 . w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.; dalej: "O.p.").

W dniu 23 września 2020 r. Skarżący złożył odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS z dnia [...] grudnia 2019 r.

Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Skarżący wskazał, że wszystkie wydane w sprawie pisma, w tym i sama ww. decyzja, zostały nadane na adres: ul. [...] , [...] K. . Wskazany adres nie stanowi jego adresu zamieszkania bowiem od dłuższego czasu mieszka w P. przy ul. [...] , [...] P.. Wedle Skarżącego, wszystkie pisma w toku postępowania, w tym i sama decyzja nie zostały mu w żaden sposób przekazane i nie były przekazywane informacje o awizo pocztowych.

Do wniosku Skarżący dołączył oświadczenia dwóch osób zamieszkałych pod adresem ul. [...] , [...] K. , przykładowe rachunki za energię Skarżącego na adres przy ul. [...] w P. .

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. DIAS stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji NUS z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od tej decyzji.

W uzasadnieniu postanowienia DIAS w pierwszej kolejności wskazał, że w przypadku gdy nastąpi uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, który - stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 O.p. - wynosi 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji stronie, organ odwoławczy musi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Następnie przywołał treść art. 162 § 1 i § 2 O.p. wskazując, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie:

1. uchybienie terminowi,

2. złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie - tj. w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi,

3. dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany oraz

4. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi.

Dalej DIAS wskazał, że czternasto-dniowy termin do wniesienia odwołania, upłynął w dniu 17 stycznia 2020 r., natomiast odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji zostało przez Stronę wniesione do organu pierwszej instancji w dniu 23 września 2020r., a więc Strona przekroczyła ustawowy termin warunkujący skuteczność odwołania.

Jak ustalił DIAS, wszelka korespondencja kierowana do Skarżącego w postaci postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego z dnia [...] października 2019 r., postanowienie w trybie art. 200 O.p. z dnia 5 listopada 2019 r., decyzja z dnia [...] grudnia 2019 r. zostały doręczone w trybie zastępczym określonym w art. 150 O.p., na adres zamieszkania Strony, ul. [...] , [...] K. . Taki bowiem adres zamieszkania Strony, wynikał z dokonanego przez Skarżącego w przewidzianej prawem formie dla osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą zgłoszeniu (EDA-G). Organ podatkowy I instancji, aktualny adres Strony, ustalił na podstawie Systemu Rejestracji Centralnej KEP (SERCE). Skarżący nie podał/nie zgłosił organowi podatkowemu w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników swojego nowego adresu zamieszkania.

DIAS stwierdził, że wskazany przez Stronę adres ul. [...] , [...] P. nie został przez Stronę zgłoszony/zaktualizowany. Z załączonego do odwołania PIT-28 za 2019 r., którego termin składania upływał w dniu 31 stycznia 2020 r., Strona dla celów podatkowych sama się nim posługiwała - w części A - miejsce i cel składania zeznania figuruje "Pierwszy Urząd Skarbowy K.", a w części B - dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania podatnika figuruje "D.S. , ul. [...] , [...] K. ".

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że zaszły przesłanki do uznania, iż korespondencja kierowana do Strony w toku postępowania w zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej doręczana była w trybie art. 150 O.p. w jej miejscu zamieszkania (art. 148 O.p.).

W tych okolicznościach DIAS stanął na stanowisku, że nie można uznać, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego. Jednocześnie, biorąc po uwagę, że wniesione przez Skarżącego odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia, DIAS stwierdził, że wystąpiły przesłanki do wydania orzeczenia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., w myśl którego w organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Na powyższe postanowienie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi administracji do dalszego prowadzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 148 i art. 150 O.p. przez ich błędne zastosowanie oraz przyjęcie, iż w sprawie doszło do skutecznego doręczenia pism w toku postępowania podatkowego, w tym w szczególności postanowienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, postanowienia o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami spraw oraz samej decyzji, w sytuacji, w której wskazane rozstrzygnięcia nie zostały doręczone na adres zamieszkania Skarżącego a nadto, nie zostały Skarżącemu przekazane, w konsekwencji czego został pozbawiony możliwości obrony swoich praw w toku postępowania,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 O.p. przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do doręczenia korespondencji Skarżącemu w sytuacji, w której zamieszkujący pod adresem ul. [...] w K. - L.G. i M.Z. nie przekazali Skarżącemu przychodzącej korespondencji, co osobiście potwierdzili w ramach pisemnych oświadczeń.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej: "P.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia ich nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Sąd, rozpoznając sprawę we wskazanym wyżej zakresie stwierdza, że nie zaszły przesłanki wskazane w ww. przepisach, a zarzuty podniesione w skardze nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd nie znajduje powodów do stwierdzenia, że w zaskarżonym postanowieniu naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Sąd nie dopatruje się wystąpienia okoliczności naruszających prawo i mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd nie znajduje też przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości lub w części.

Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie DIAS z [...] marca 2021 r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia przez Skarżącego odwołania od decyzji NUS z [...] grudnia 2019 r. oraz odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji.

Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił m.in. przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten odnosi się do wstępnego stadium postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy złożone przez stronę odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 O.p.

Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). Jeżeli w trakcie badania wstępnego organ odwoławczy stwierdzi, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do jego złożenia, wówczas wydaje postanowienie, w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o ten przepis organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 372/09, LEX nr 786866 oraz B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. TNOiK, Toruń 2002, s. 747–748 wraz z powołanym tam orzecznictwem).

Postanowienie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdza jedynie fakt uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz deklaruje stan istniejący, zaistniałe zdarzenia prawne. W każdym przypadku, gdy odwołanie uchybia terminowi do jego wniesienia obowiązkiem organu odwoławczego jest stwierdzenie tej okoliczności w formie postanowienia. Ustawodawca nie przewidział odstępstwa od tej reguły. W szczególności, na wydanie postanowienia z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. nie ma wpływu złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, którego ewentualne uwzględnienie powoduje przywrócenie terminu już uchybionego. Postanowienie przywracające termin eliminuje ustawowe skutki uchybienia terminowi a nie sam termin wyznaczony dla dokonania oznaczonej czynności. Z drugiej strony wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie jest rozstrzygnięciem skutkującym w jakikolwiek sposób na merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie przywrócenia uchybionego terminu. Postanowienie to dotyczy zasadniczo odmiennej kwestii: pierwsze z nich ma charakter deklaratoryjny (stwierdzający uchybienie), drugi konstytutywny (tworzący nowy stan prawny). Fakt uchybienia terminowi i wniosek o jego przywrócenie to zdarzenia, które nie tylko nie pozostają w sprzeczności, lecz są z sobą związane skoro żądanie przywrócenia terminu uwarunkowane jest jego wcześniejszym uchybieniem.

Reasumując należy stwierdzić, że przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. obliguje organ odwoławczy do "niezwłocznego" wydania wymienionego tam postanowienia i nie pozostawia organowi swobody działania. W rezultacie każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Obowiązek organu odwoławczego określony w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wynika też z istoty zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 128 O.p. Skoro bowiem upłynął termin na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji, zgodnie z ww. zasadą decyzja ta jest ostateczna i można ją wzruszyć wyłącznie w trybach nadzwyczajnych, nie zaś w zwykłym trybie odwoławczym.

Natomiast aby przyjąć, że odwołanie zostało złożone po terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie decyzji stronie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za dokonane ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia odwołania. Termin do złożenia odwołania rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia decyzji stronie. Ustalenie daty doręczenia decyzji jest zatem kwestią zasadniczą.

Zdaniem Sądu, organ prawidłowo zweryfikował okoliczności leżące u podstaw wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.).

O ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment podjęcia postanowienia ziściły się przesłanki do jego wydania na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. W świetle bowiem powołanego przepisu "organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania". Sednem sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jest więc ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji (odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie – art. 223 § 2 pkt 1 O.p.). To te determinanty są kluczowe z punktu widzenia zdiagnozowania stanu dochowania lub niedochowania 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej. Nie budzi przecież wątpliwości, że uchybienie terminu jest stanem obiektywnym (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r., I FSK 1443/11; zob. tak też wyroki NSA: z 6 czerwca 2003 r., SA/Bk 271/03 i tam powołane oraz z 26 czerwca 2008 r., II FSK 563/07, LEX nr 485300, z 7 stycznia 2010 r., II OSK 9/09, LEX nr 597944 i z 8 lipca 2010 r., II FSK 372/09, LEX nr 786866).

W rozpatrywanej sprawie DIAS uznał, że w dniu 3 stycznia 2020 r. doszło do skutecznego doręczenia, na właściwy adres, decyzji NUS z [...] grudnia 2019 r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem 17 stycznia 2020 r. Tym samym odwołanie nadane w placówce pocztowej w dniu 23 września 2020 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie w zakresie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy decyzja NUS z [...] grudnia 2019 r. została wysłana na właściwy adres, a zatem czy została skutecznie doręczona Skarżącemu.

Zdaniem DIAS, brak było podstaw do uznania, że decyzja nie została skutecznie doręczona Skarżącemu w trybie art. 150 O.p.

W ocenie natomiast Skarżącego, decyzja NUS z [...] grudnia 2019 r. nie została jemu skutecznie doręczona. Skarżący podniósł, że nie odebrał kierowanych do niego przez urząd skarbowy przesyłek pod adresem: ul. [...] , [...] K. , gdyż wskazany adres nie stanowi jego adresu zamieszkania. Skarzący twierdzi, że od dłuższego czasu mieszka w P. przy ul. [...] , [...] P. . Skarżący podnosił, że nie zostały Skarżącemu przekazane awiza, co mieli potwierdzić zamieszkujący pod adresem ul. [...] w K. osoby - L.G. i M.Z. Skarżący wskazał, że z opisanych wyżej przyczyn, nie miał szans dowiedzieć się, że organ podatkowy prowadzi wobec niego postępowanie podatkowe na podstawie art. 116 O.p.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza zasadności stanowiska organu odwoławczego.

Zważyć przede wszystkim należy, że przepis art. 148 O.p. wskazuje miejsca, w których można dokonać doręczenia pisma osobie fizycznej. W myśl art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Zgodnie z art. 150 § 1 O.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2, § 3 i § 4 O.p.).

Oczywistym jest, że dla dokonania doręczenia stronie postępowania, czy to w trybie art. 148 O.p., czy w trybie tzw. fikcji prawnej doręczenia, organ musi dysponować adresem podatnika (miejsca zamieszkania albo adresem do doręczeń w kraju).

Zdaniem Sądu, przed wszczęciem postępowania podatkowego, dla organu administracji publicznej podstawowe znaczenie mają informacje zawarte w rejestrach urzędowych prowadzonych przez organy administracji publicznej, a w przypadku organów podatkowych rejestry (ewidencje) prowadzone przez te organy, w tym w szczególności Centralny Rejestr Podatników Krajowej Ewidencji Podatkowej. Organ doręcza korespondencję stronie (w tym postanowienie o wszczęciu postępowania) na wiadomy mu adres zamieszkania albo adres do korespondencji w kraju (jeżeli takowy został zgłoszony i widnieje w urzędowym rejestrze). Nie można bowiem oczekiwać, że organ każdorazowo będzie prowadził postępowanie w celu ustalenia adresu strony. Opowiedzenie się za odmienną tezą podważałoby w gruncie rzeczy skuteczność działań aparatu publicznego, który – ze względu na brak dostatecznych danych, umożliwiających komunikowanie się ze stroną (podmiotem dysponującym w sprawie interesem prawnym) – nie byłby w stanie wywiązać się z nałożonych nań obowiązków. Trudno oczekiwać, że organ każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Taki obowiązek powstałby dopiero wówczas, gdyby w toku postępowania organ powziął wątpliwości co do prawidłowości podanego przez stronę adresu (np. korespondencja wróciłaby z adnotacją, że adresat wyprowadził się). Tymczasem jak wynika z analizy akt sprawy, korespondencja przekazywana na adres Skarżącego wynikający z urzędowych ewidencji nie wracała z adnotacjami, które mogłyby nasunąć wątpliwości co do jego prawidłowości (przesyłki były dwukrotnie awizowane i zwracane do nadawcy jako niepodjęte w terminie).

Skarżący podnosi, że czasowo (w okresie kiedy toczyło się postępowanie wszczęte postanowieniem z [...] października 2019 r. zakończone decyzją Naczelnika US z [...] grudnia 2019 r.) zmienił miejsce zamieszkania. Tymczasem według Systemu Rejestracji Centralnej KEP, jako adres rejestracyjny (zamieszkania) i adres korespondencyjny) widnieje adres: [...] , [...] K. . Adres ten został przez Skarżącego odnotowany w rejestrze odpowiednio 2 maja 2014 r. i 20 stycznia 2016 r.. jako adres zamieszkania (adres rejestracyjny) i korespondencyjny. Ponadto z załączonego do odwołania PIT-28 za 2019 r., którego termin składania upływał w dniu 31.01.2020 r., wynika iż Skarżący dla celów podatkowych sam posługiwał się adresem przy ul. [...] , [...] K. - w części A - miejsce i cel składania zeznania figuruje "Pierwszy Urząd Skarbowy Koszalin", a w części B - dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania podatnika figuruje "D.S. , ul. [...] , [...] K. " .

W ocenie Sądu, w sytuacji, w której strona konsekwentnie podaje organom administracji publicznej konkretny adres jako adres zamieszkania (jak też jako adres do korespondencji/ doręczeń w kraju), organ administracji (organ podatkowy) nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy jest to rzeczywiste miejsce zamieszkania strony w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Z kolei wskazanie adresu zamieszkania (adresu do doręczeń w kraju) ma określone konsekwencje. Osoba fizyczna nie odbierając korespondencji skierowanej na prawidłowo określony adres, powinna być świadoma skutków, jakie powoduje takie postępowanie i te konsekwencje dotknęły w badanej sprawie Skarżącego. To Skarżący jako dysponent wiedzy o swoim adresie zamieszkania, w przypadku jego zmiany powinien wskazać aktualny adres zamieszkania i dokonać aktualizacji danych identyfikacyjnych (w rejestrach urzędowych, w tym w rejestrach prowadzonych przez organy podatkowe). W celu zaktualizowania danych, w tym adresu zamieszkania czy adresu do korespondencji (do doręczeń w kraju), jakie ujmowane są w rejestrach urzędowych wystarczyło, by Skarżący złożył w urzędzie skarbowym jakiekolwiek pismo, zeznanie, bądź deklarację, w której wskazałby nowy adres zamieszkania lub adres do korespondencji.

Zatem brak jest w rozpoznawanej sprawie jakichkolwiek podstaw do postawienia organom skutecznego zarzutu niepodejmowania działań wyjaśniających, zmierzających do ustalenia faktycznego miejsca zamieszkania Skarżącego, które – co należy podkreślić – aktualizują się dopiero w przypadku ujawnienia się ewentualnych wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3779/13; CBOSA). Jak już wskazano, NUS nie miał żadnych podstaw, aby powziąć wątpliwości co do prawidłowości kierowania korespondencji (w tym decyzji z [...] grudnia 2019 r.) na adres w K. , ul. [...] . Na kopertach oraz zwrotnych potwierdzeniach odbioru korespondencji kierowanej do Skarżącego nie było adnotacji doręczyciela wskazujących, że jest to niewłaściwy adres (brak np. adnotacji o wyprowadzeniu się adresata), ani też takich, które mogły nasunąć wątpliwości co do jego prawidłowości. Nie było podstaw do poszukiwania innego adresu zamieszkania Skarżącego, skoro ten uwidoczniony był w urzędowym rejestrze (ewidencji) prowadzonym przez organy podatkowe.

Przy czym w niniejszej sprawie istotne jest nie tyle to, gdzie Skarżący faktycznie zamieszkiwał od października 2019 r. do stycznia 2020 r . (a w szczególności we styczniu 2020 r., bo wówczas trwała procedura doręczania decyzji NUS z [...] grudnia 2019 r.), ale czy organy miały prawo przyjąć, że adresem zamieszkania oraz adresem do doręczeń w kraju Skarżącego w tym okresie był adres: ul. [...] , [...] K. .

W ocenie Sądu, mając na uwadze całokształt przedstawionych wyżej okoliczności, w tym zakresie, nie można zarzucić organom naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Skoro NUS, korzystając z danych wynikających ze źródeł wskazanych wyżej, powziął wiedzę, że Skarżący zamieszkuje w K. , przy ul. [...] i adres ten wskazany został też jako adres do korespondencji (adres do doręczeń w kraju), to organ podatkowy miał prawo kierować korespondencję na jedyny znany adres zamieszkania (i adres do doręczeń w kraju) ujawniony w rejestrze urzędowym.

Z kolei zaniechanie dokonania przez Skarżącego dokonania zgłoszeń aktualizacyjnych w przypadku zmiany adresu zamieszkania prowadzi do skutku w postaci kierowania korespondencji przez organy administracji publicznej (organy podatkowe) na adres widniejący w rejestrach (ewidencjach) urzędowych. Mogące stąd wynikać ewentualne negatywne skutki obciążają jednak stronę, a nie organ administracji publicznej (organ podatkowy).

Należy mieć również na względzie, że badanie prawidłowości doręczenia korespondencji we wskazanym trybie zastępczym (art. 150 § 4 O.p.) musi być oceniane przez pryzmat przewidzianych w art. 150 § 1-2 O.p. przesłanek. Konieczne jest zatem stwierdzenie, że doręczenie pisma nie było możliwe w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. Przyczyną złożenia pisma na okres 14 dni w placówce pocztowej jest bowiem niemożność doręczenia pisma w sposób przewidziany w tych przepisach. Osoba doręczająca pismo powinna zatem uczynić adnotację o niemożności jego doręczenia w sposób wskazany w tych przepisach, tj. adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu. Konieczne jest również stwierdzenie, że adresat był dwukrotnie w odpowiednich odstępach czasu zawiadamiany o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, przy czym zawiadomienia te były zamieszczane w wyznaczonych miejscach (oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania, biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję). Dochowanie powyższej procedury pozwala na przyjęcie fikcji prawnej doręczenia przesyłki z upływem czternastego dnia od chwili zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej.

W świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy zastosowanie powyższej regulacji było uzasadnione.

Jak wynika z treści zapisów i adnotacji na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru, decyzja NUS została wysłana do Skarżącego za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres: w K. , ul. [...] .

Z powodu niemożności doręczenia przesyłki osobiście adresatowi w trybie art. 148 § 1 O.p., jak również z uwagi na niemożność doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu w trybie art. 149 O.p., przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym K. w dniu 20 grudnia 2019 r., a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na potwierdzeniu odbioru wypełniono pkt 2, który brzmi: "Z powodu niemożności doręczenia, w sposób wskazany w punkcie 1" (a zatem "adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu") – "przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej K. w dniu 20.12.2019 r. (zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tej placówce pocztowej [...] umieszczono pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej [...])" (na potwierdzeniu odbioru podkreślono zapis: "w oddawczej skrzynce pocztowej"). Tak więc formularz potwierdzenia odbioru zawiera stwierdzenie, że doręczenie pisma nie było możliwe w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p.

W ocenie Sądu, doręczyciel prawidłowo wskazał przyczyny złożenia pisma urzędowego w urzędzie pocztowym – niemożność doręczenia przesyłki: adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu. Podkreślenia wymaga, że na potwierdzeniu odbioru osoba doręczająca wypełniła tę jego część (pkt 2), która odnosi się do braku możliwości doręczenia przedmiotowej przesyłki w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. Zaznaczenia przy tym wymaga, że w punkcie 4 potwierdzenia odbioru doręczyciel wskazuje natomiast przyczynę zwrotu przesyłki do nadawcy. Przyczyn tych może być kilka, w tym przyczyny uniemożliwiające doręczenie przesyłki w sposób właściwy, jak i w sposób zastępczy: "adresat zmarł", "adresat pod wskazanym adresem jest nieznany", "adresat wyprowadził się", "adresat odmówił przyjęcia", "adresat nie podjął awizowanej przesyłki". Innych informacji o niemożności doręczenia druk potwierdzenia odbioru nie przewiduje. Co istotne, żaden przepis prawa nie przewiduje innego sposobu dokumentowania przez osobę doręczającą niemożności doręczenia w sposób przewidziany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. Wskazać też należy, że w rozpoznanej sprawie organ podatkowy do przedmiotowej przesyłki załączył formularz pocztowego potwierdzenia odbioru właściwy dla doręczania pism urzędowych, zawierający zapisy wymagane w świetle przepisów art. 150 § 1-2 O.p.

Adnotacja o pierwszym awizowaniu w dniu 20 grudnia 2019 r., widnieje także na adresowej stronie przesyłki. Adnotacja opatrzona jest datą 20.12.2019 r. oraz nieczytelnym podpisem, a także pieczęcią placówki pocztowej K. .

Zgodnie z adnotacją na stronie adresowej przesyłki przesyłkę powtórnie awizowano w dniu 30 grudnia 2019 r. Wskazać również należy, że klauzula o pozostawieniu przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawarta w pkt 2 potwierdzenia odbioru odnosi się także do drugiego awiza. Fakt ten wynika chociażby ze wzoru pocztowego potwierdzenia odbioru, wg którego tylko w pkt 2 możliwe jest wskazanie miejsca pozostawienia zawiadomienia oraz placówki pocztowej, w której przechowywana jest przesyłka. W pkt 2 przedmiotowego potwierdzenia odbioru, a więc w miejscu określającym na druku wskazanie informacji o umieszczeniu zawiadomienia o przesyłce dla adresata zaznaczono wyraźnie "w oddawczej skrzynce pocztowej". Wskazano też właściwy urząd pocztowy, w którym ta przesyłka była przechowywana.

Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę konstrukcję urzędowego druku potwierdzenia odbioru, w przypadku zarówno pierwszego, jak i drugiego awizowania realizowanego przez tego samego operatora pocztowego i w braku przeciwnych adnotacji na tym dokumencie uzasadnione jest stwierdzenie o pozostawieniu zawiadomienia w tym samym miejscu, czyli odpowiednio wskazanych – oddawczej skrzynce pocztowej (na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata), jak też niezmienionym miejscu przechowywania przesyłki (por. wyrok WSA w Białymstoku z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 495/13; CBOSA).

Stąd zamieszczone w punkcie 2 potwierdzenia odbioru informacje o pozostawieniu pisma do dyspozycji adresata w placówce pocztowej K. i umieszczeniu zawiadomienia o pozostawieniu pisma w tym UP w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, pozostają aktualne w przypadku powtórnego awizowania z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, dokonując adnotacji na adresowej stronie przesyłki. Zauważyć ponadto trzeba, że w świetle art. 150 § 2 O.p. jeżeli jest skrzynka pocztowa, to doręczyciel ma obowiązek pozostawiania zawiadomień (awiz) w tej skrzynce. Dopiero gdy nie jest możliwe pozostawienie zawiadomień w skrzynce pocztowej można je umieścić w innym miejscu. W sprawie nie jest sporne, że w budynku przy ul. [...] w K. były oddawcze skrzynki pocztowe.

Niewątpliwie drugie awizowanie, stosownie do treści art. 150 § 1a O.p., miało zatem miejsce po upływie 7-dniowego terminu, który adresat miał na podjęcie przesyłki na skutek pierwszego awizowania w dniu 20 grudnia 2019 r. Spełniony tym samym został warunek, zgodnie z którym powtórne awizowanie nie może nastąpić przed upływem siedmiodniowego okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej. W związku z tym drugie awizowanie może nastąpić najwcześniej w ósmym dniu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej. Skoro zatem pierwsze awizowanie było 20 grudnia 2019 r., to biorąc pod uwagę treść art. 12 § 1 O.p. – termin siedmiodniowy rozpoczął bieg w dniu 21 grudnia 2019 r. i upływał w dniu 27 grudnia 2019 r. Tym samym doręczyciel prawidłowo dokonał drugiego awizowania w dniu 30 grudnia 2019 r.

Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazano, że przesyłkę zwrócono do nadawcy, gdyż adresat nie podjął awizowanej przesyłki, co zostało stwierdzone pieczęcią "ZWROT nie podjęto w terminie" i nieczytelnym podpisem. Wskazano też datę zwrotu przesyłki: "07.01". Ponadto na adresowej stronie przedmiotowej przesyłki widnieje również informacja o zwrocie tej przesyłki do nadawcy w dniu 7 stycznia 2020 r. (strzałka ze wskazaniem na adres nadawcy oraz stempel K. z datą 07.01.2020). Osoba doręczająca wskazała zatem przyczynę zwrotu przesyłki do nadawcy (organu podatkowego).

W świetle powyższego, niewątpliwie spełniony został wymóg przechowywania przesyłki w placówce pocztowej przez okres 14 dni, licząc od dnia następującego po dniu pierwszego awizowania, a więc zgodnie z dyspozycją art. 150 § 1 pkt 1 O.p. W związku bowiem z tym, że pierwsze awizowanie nastąpiło 20 grudnia 2019 r. to czternastodniowy termin przechowywania przesyłki w placówce pocztowej rozpoczął swój bieg w dniu 21 grudnia 2019r. i upływał w dniu 3 stycznia 2020 r. (piątek).

Podkreślenia wymaga, że powyżej powołane adnotacje opatrzone są podpisami (nieczytelnymi) osoby doręczającej, a adnotacje na adresowej stronie przesyłki opatrzone są ponadto pieczęciami właściwego urzędu pocztowego. Dodać należy, że osoba doręczająca nie ma obowiązku złożenia czytelnych podpisów, tym samym wystarczające jest złożenie jedynie podpisu nieczytelnego (parafy). Obowiązek złożenia czytelnego podpisu ciąży jedynie na osobie odbierającej przesyłkę, co jest niezbędne do ustalenia czy przesyłka została doręczona osobie uprawnionej do jej odbioru. Bez takiego czytelnego podpisu, nie możliwe byłoby późniejsze ustalenie, kto w rzeczywistości tę przesyłkę odebrał. Z kolei dane personalne doręczającego (listonosza) nie mają żadnego wpływu na skuteczność doręczenia, ponadto dane te niewątpliwie wynikają z innych dokumentów, które są w posiadaniu Poczty Polskiej i nie ma przeszkód w ustaleniu, który z doręczycieli otrzymał daną przesyłkę i podejmował próbę jej doręczenia oraz pozostawiał stosowne zawiadomienia. Należy również zwrócić uwagę, że w orzecznictwie wskazuje się nawet, że brak podpisu doręczającego nie pozbawia zwrotnego potwierdzenia odbioru waloru dokumentu. Dlatego też nawet jeżeli by przyjąć, że doręczający powinien się podpisać na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, to brak tego podpisu nie stanowi uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy. A co za tym idzie okoliczność ta nie powinna przesądzać o nieskuteczności zastępczego doręczenia przesyłki (tak NSA w wyroku z 26 listopada 2009 r., II FSK 1030/08, CBOSA).

W świetle powyższego, stwierdzić należy, że z treści adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie wynika, iż Poczta Polska zrealizowała dyspozycję ww. przepisów art. 150 § 1-2 O.p. i w sposób prawidłowy dokonała doręczenia "zastępczego" przedmiotowej przesyłki.

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że jak podkreślano już wielokrotnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., korzystającego z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) (por. wyroki NSA: z 2 grudnia 2011 r., I FSK 123/11; z 8 grudnia 2011 r., I FSK 11/11; z 19 grudnia 2012 r., II FSK 865/11; z 27 lutego 2008 r., II FSK 41/07; postanowienie NSA z 4 listopada 2010 r., I FZ 419/10; CBOSA).

Domniemanie autentyczności dokumentu urzędowego wskazuje na to, że dany dokument pochodzi od organu (jednostki), który go wystawił. Natomiast domniemanie zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności) nakazuje uznać, że treść dokumentu jest zgodna z rzeczywistością. Domniemania te oznaczają, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ podatkowy. Za udowodnione należy przyjąć to co wynika wprost z dokumentu. Oznacza to, że adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Nie ulega też wątpliwości, że domniemanie prawdziwości oraz domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego jaki stanowią adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) – mogą zostać obalone przeciwdowodem, co wynika z treści art. 194 § 3 O.p. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11 (publ. Lex nr 1148521): "dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Z całą pewnością obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o oświadczenia strony, czy też jej sąsiadów w zakresie złego funkcjonowania doręczyciela, tj. Poczty Polskiej." (zob. też wyrok NSA z 21 lutego 2012 r., I FSK 734/11, CBOSA). Nie można zatem przyjąć, że do obalenia tego domniemania wystarczy twierdzenie strony, że doręczenie przesyłki było nieskuteczne. Strona, która zaprzecza prawdziwości (autentyczności) dokumentu urzędowego albo twierdzi, że zawarte w nim stwierdzenia, oświadczenia i poświadczenia upoważnionego podmiotu, od którego dokument ten pochodzi, są niezgodne z rzeczywistością powinna tę okoliczność udowodnić (patrz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II).

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, dowody wskazywane przez Skarżącego w postaci oświadczeń świadków nie mogą być uznane jako przeciwdowody obalające domniemanie prawdziwości oraz domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego jaki stanowią adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), zawierającej decyzję NUS z [...] grudnia 2019 r. Przy czym należy zaznaczyć, że DIAS nie kwestionował podnoszonych przez Skarżącego okoliczności, że w okresie doręczania przedmiotowej przesyłki Skarżący nie przebywał pod adresem, na który została ona doręczona, tj. ul. [...] , [...] K. , ani też faktu nieinformowania Skarżącego przez L.G. i M.Z. o korespondencji przychodzącej do Skarżącego (w tym awiz), jak i nieprzekazywaniu awiz przez Skarżącemu. Stąd też nie było zasadne przesłuchiwanie świadków na wskazywane przez Skarżącego okoliczności. Również dokumenty wskazujące na nabywanie przez Skarżącego usług w postaci dostaw energii elektrycznej czy też ponoszenia opłat za paliwo gazowe, ze wskazanym adres w P. przy ul. [...] , nie były kwestionowane przez organy i nie mogły stanowić podstawy do przyjęcia wadliwości doręczenia decyzji NUS z dnia [...] grudnia 2019 r.

Zaznaczyć w tym miejscu należy, ze Skarżący podniósł też zarzut naruszenia art. 149 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do doręczenia korespondencji Skarżącemu, w sytuacji w której zamieszkujący pod adresem ul. [...] w K. - L.G. i M.Z. nie przekazali Panu D.S. przychodzącej korespondencji, co osobiście potwierdzili w ramach pisemnych oświadczeń.

Przepis art. 149 O.p. stanowi, że w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń. Zauważyć należy, że ww. osoby nie podjęły żadnego pisma wystosowanego do Skarżącego w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. zatem 149 ustawy O.p. nie ma zatem do nich zastosowania.

Należy także dodać, że doręczenia dokonywane w trybie zastępczym (przez awizo, a więc z upływem terminu, w którym adresat może je odebrać), mają takie samo znaczenie prawne, jak doręczenia do rąk adresata, toteż okoliczność, że doręczenia dokonywane były właśnie w trybie zastępczym, ani nie powodowała prawnej nieskuteczności tych czynności, ani nie nakładała na organy administracji publicznej obowiązku dodatkowej weryfikacji skuteczności tak dokonanych doręczeń (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 3102/15; CBOSA).

Podkreślenia wymaga, że doręczenie w trybie art. 150 O.p. stanowi fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za skuteczne mimo, że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. Przepis ten ustanawia normę będącą wyjątkiem od zasady głoszącej, że strona postępowania winna mieć zagwarantowaną możliwość faktycznego zapoznania się z treścią korespondencji. Doręczenie w tym trybie znajduje zastosowanie wówczas, gdy nie ma możliwości dokonania doręczenia osobie fizycznej w trybie art. 148 § 1 i art. 149 O.p., a więc niemożliwe jest doręczenie korespondencji w taki sposób, by strona postępowania mogła się z nią rzeczywiście zapoznać. Doręczenie zastępcze w trybie art. 150 O.p. ma na celu umożliwienie prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy strona uchyla się od podejmowania korespondencji i stanowi przejaw dążenia do zapewnienia skuteczności podejmowanych czynności procesowych.

Sąd nie podziela ponadto stanowiska, że w świetle art. 146 § 1-2 O.p. obowiązek zawiadamiania o zmianie adresu uruchamia się dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego (podatkowego). Gdyby bowiem przyjąć takie stanowisko to w wielu przypadkach organy nie byłyby w stanie ustalić rzeczywistego miejsca zamieszkania strony (podatnika) i tam doręczać wszelką korespondencję, szczególnie w stosunku do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (zob. wyrok NSA z 10 października 2018 r., sygn. akt II FSK 1326/17).

W ocenie Sądu, zgodzić się należy z organem odwoławczym, że przesyłka zawierająca decyzję NUS z [...] grudnia 2019 r. została skutecznie doręczona adresatowi w dniu 3 stycznia 2020 r., w trybie art. 150 O.p. W tym zaś stanie rzeczy czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął 17 stycznia 2020 r.

Wobec tego, że Skarżący odwołanie wniósł w dniu 23 września 2020 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym), to należało uznać, że nie zachował 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji także, że organ odwoławczy prawidłowo – na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. – stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Czynność wniesienia odwołania nastąpiła bowiem po dniu, w którym upłynął termin do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania powodowało potrzebę wydania zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS z [...] grudnia 2019 r.

Natomiast podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stanowił art. 162 § 1 i § 2 O.p.

Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Z powyższego wynika zatem, że warunkiem złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego uchybienie. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, byłby niedopuszczalny.

Z przepisów tych wynikają przy tym cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie. Po pierwsze, zainteresowany musi uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu; musi więc uwiarygodnić, że nie dotrzymał terminu bez własnej winy. Po drugie, zainteresowany musi złożyć do właściwego organu wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Po trzecie, wniosek ten musi być wniesiony z zachowaniem zawitego (nieprzywracalnego) terminu wynoszącego 7 dni, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Po czwarte, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona jest zobowiązana dokonać czynności, dla której termin ten był ustanowiony, np. złożyć odwołanie.

W rozpoznawanej sprawie Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu argumentował, że decyzja NUS z [...] grudnia 2019 r. została wysłana na adres w K. przy ul. [...] , gdyż wskazany adres nie stanowi jego adresu zamieszkania. Skarżący twierdzi, że od dłuższego czasu mieszka w P. przy ul. [...] , [...] P. .

Zdaniem Skarżącego, w związku z tym nie odebrał decyzji NUS z przyczyn od niego niezależnych, a zatem uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji w przepisanym terminie nastąpiło bez jego winy. Podkreślił też, że o wydanej decyzji dowiedział się dopiero 18 września 2020 r. w związku z zapoznaniem się z aktami sprawie co miało miejsce w organie. Wskazał również na utrudnienia związane z pandemią Covid-19.

W ocenie natomiast DIAS, Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Organ odwoławczy zauważył, że w świetle okoliczności rozpoznanej sprawy, podnoszone przez Skarżącego argumenty nie stanowią o braku winy, a tym samym wystąpieniu niezależnej od woli Skarżącego przeszkody nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła dochowanie terminu do złożenia odwołania.

Mając na uwadze fakt, że osoby zamieszkujące pod adresem w K. przy ul. [...] mogły nie odbierać korespondencji kierowanej do Skarżącego, Skarżący winien zatem dołożyć należytej staranności by dokonać aktualizacji adresów, w tym np. adresu do korespondencji. Zdaniem Sądu, również prowadzenie aktywności zawodowych w różnych miejscach stwarza niewątpliwie problemy, stąd też wymaga to szczególnej uwagi i dbałości o własne interesy. Brak możliwości osobistego odbioru korespondencji przez Skarżącego, nie usprawiedliwia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący winien mieć świadomość, że mimo nieprzebywania pod adresem: w K. przy ul. [...] , korespondencja będzie kierowana na adres zamieszkania Skarżącego, pod którym nie przebywa, zatem powinien podjąć wszystkie możliwe środki, aby zapewnić sobie ochronę swoich praw.

Zdaniem Sądu, DIAS zasadnie odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesiona odwołania uznając, że nie uprawdopodobnił on, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Odnosząc się do tego zagadnienia dostrzec trzeba, że art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że jakiekolwiek niedbalstwo wnioskującego, każdy – nawet najlżejszy – stopień jego zawinienia w uchybieniu terminu dyskwalifikuje możliwość zastosowania wobec niego przedmiotowej instytucji. Kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym przeszkody powodujące uchybienie terminu muszą mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie.

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 14 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 695/07).

Należy także podkreślić, że z treści art. 162 § 1 O.p. wynika dla wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. To zainteresowany posiada bowiem najpełniejszą wiedzę o przyczynach takiego uchybienia i powinien je przejrzyście i wiarygodnie przedstawić. Obowiązkiem organu jest natomiast dokonanie oceny przedstawionej argumentacji w oparciu o obiektywne przesłanki (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2012 r., II FSK 1289/10).

W analizowanym przypadku Skarżący braku winy w uchybieniu terminu upatruje w tym, że decyzja NUS została wysłana pod adres, pod którym nie zamieszkiwał, a tym samym Skarżący nie wiedział o jej wydaniu.

Odnosząc się do powyższego Sąd zauważa w pierwszej kolejności, że jak już wskazano powyżej decyzja NUS została doręczona prawidłowo, na adres Skarżącego figurujący w ww. rejestrze urzędowym prowadzonym przez organy podatkowe.

Kierowanie korespondencji na adres Skarżącego widniejący w ww. urzędowym rejestrze było prawidłowe, a niedokonanie przez Skarżącego stosownych aktualizacji wpisów w tym rejestrze świadczy co najmniej o niedbalstwie, a więc o jego winie. Nie sposób więc przyjąć, ażeby uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, co oznacza, że nie została spełniona zasadnicza przesłanka przywrócenia terminu.

Zwłaszcza, że sam Skarżący nie wykazał zaistnienia żadnych nieprzewidzianych, nadzwyczajnych sytuacji uniemożliwiających mu poinformowanie właściwych organów o zmianie miejsca zamieszkania czy też adresu do korespondencji (adresu do doręczeń w kraju), poprzez dokonanie aktualizacji tych danych w ww. rejestrze urzędowym.

Sama okoliczność, że Skarżący nie przebywał w danym okresie pod wskazanym w ww. rejestrze urzędowym adresem nie stanowi o obiektywnym braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Podnoszone przez Skarżącego argumenty odnośnie zamieszkiwania pod innym adresem, nie stanowią o braku winy, a tym samym wystąpieniu niezależnej od woli Skarżącego przeszkody nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła dochowanie terminu do złożenia odwołania. Nadto skoro, jak wskazał sam Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przebywał pod innym adresem w Poznaniu, to powinien zadbać o możliwość ochrony swoich interesów, w tym m.in. w zakresie zapewnienia sobie dostępu do kierowanej do niego korespondencji. Mając na uwadze fakt, że osoby zamieszkujące pod adresem w wskazanym adresem zamieszkania w K. mogły nie odbierać korespondencji kierowanej do Skarżącego, powinien on dołożyć należytej staranności, aby zapewnić sobie możliwość skutecznego odbierania kierowanej do Skarżącego korespondencji. Skutek ten Skarżący mógł osiągnąć poprzez aktualizację w ww. rejestrze urzędowym czy to adresu zamieszkania czy to adresu do doręczeń w kraju (adresu do korespondencji). Jak już wskazano takiej procedura aktualizacji danych w ww. rejestrze nie dokonał a co więcej w 2020 r. nadal wskazywał (co potwierdza złożone przez Skarżącego zeznanie PIT-28 z dnia 24 września 2020 r.), że jego aktualny adres zamieszkania znajduje się jednak w K. przy ul. [...] .

Skoro Skarżący, jak twierdzi nie zamieszkuje w K. od wieli lat, to poza aktualizacją danych adresowych w ww. rejestrze urzędowym istniała również możliwość skorzystania z rozwiązania wynikającego z § 29 regulaminu świadczenia usług powszechnych Poczty Polskiej, tj. z możliwości żądania dosyłania przesyłek pod adres wskazany w tym żądaniu przez adresata. Prowadzenie aktywności zawodowych w różnych miejscach niewątpliwie stwarza także problemy, stąd też wymaga to szczególnej uwagi i dbałości o własne interesy. Skarżący winien mieć świadomość, że mimo nieprzebywania pod adresem: w K. przy ul. [...] , korespondencja będzie kierowana na adres zamieszkania Skarżącego, pod którym nie przebywa, zatem powinien podjąć wszystkie możliwe środki, aby zapewnić sobie ochronę swoich praw. Jak wynika z okoliczności rozpoznanej sprawy Skarżący miał możliwość zabezpieczenia własnych interesów, jednakże z możliwości tych nie skorzystał. Brak działań celem ochrony własnych interesów uznać należy jako brak należytej staranności w dbałości o własne sprawy.

Bez znaczenia dla dokonanej przez Sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia jest także to, że Skarżący nie miał wiedzy na temat toczącego się postępowania. Ta i inne okoliczności wymienione we wniosku o przywrócenie terminu i następnie w skardze w żadnym wypadku nie wyczerpują przesłanki ujętej w art. 162 § 1 O.p. Skarżący niewątpliwie nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Przeciwnie, element zawinienia jest aż nadto widoczny, co nakazuje uznać postawione w skardze zarzuty naruszenia art. 162 § 1 i 2 O.p. za chybione.

Skarżący podnosił argument związany z utrudnieniami związanymi z pandemią Covid-19, jednak w żaden sposób nie uzasadnił jaki mogła ona mieć wpływ na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Na marginesie sprawy wskazać należy, ze pandemia Covid-19 zaistniała w drugiej połowie marca 2020 r. podczas gdy sporne w sprawie doręczenie decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. miało miejsce w styczniu 2020 r. tj. ponad dwa miesiące przed wybuchem pandemii.

W ocenie Sądu, powyższe okoliczności stanowiły wystarczający powód odmownego załatwienia wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu.

Wskazać również należy, że argumentacja skargi odnosząca się do kwestii braku pełnienia przez Skarżącego w rzeczywistości obowiązków członka zarządu Spółki czy też okoliczności niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki bez winy Skarżącego pozostają poza kognicją Sądu w niniejszym postępowaniu, bowiem dotycząca kwestii merytorycznych objętych decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r.

Tym samym, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do podnoszonych w skardze naruszeń przepisów postępowania, w związku z czym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W ocenie Sądu, organ działał na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa (art. 120 O.p.), postępowanie było staranne i merytorycznie poprawne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na ustalenie okoliczności związanych z doręczeniem przesyłki. Tak więc materiał dowodowy zebrany w postępowaniu był zupełny dla potrzeb rozstrzygnięcia, jak również w sposób wyczerpujący rozpatrzony przez organ odwoławczy (art. 122 i art. 187 § 1 O.p.). Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie nie ma znamion oceny dowolnej, znalazła też swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (art. 191 i art. 210 § 4 O.p.).

W świetle powyższych konstatacji postawione w skardze zarzuty musiały zostać uznane za nieusprawiedliwione. Postanowienie DIAS stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania oraz odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest zgodne z prawem.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało skargę oddalić w całości.