Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 76/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz / spr./ Sędziowie WSA Jarosław Szaro WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. spraw ze skarg R. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. - nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2012 rok, - nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2013 rok, - nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2014 rok, - nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2015 rok, - nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2016 rok 1) oddala skargi, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie adwokatowi E. L. – Kancelaria Adwokacka w kwocie 1.476 (tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 276 (dwieście siedemdziesiąt sześć) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] listopada 2016r. nr [...], [...], [...], [...], [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołań R. P. (dalej: podatnik/skarżący) od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 28 października 2016r., nr [...], [...], [...], [...], [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za lata: 2012, 2013, 2014, 2015, oraz I, II, III raty za 2016, utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Z uzasadnień zaskarżonych decyzji oraz akt sprawy wynika, że skarżący zwracał się do organu podatkowego z kolejnymi wnioskami o umorzenie zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za poszczególne lata podatkowe, stwierdzając że z uwagi na trudną sytuację materialną oraz zdrowotną, poniesienie kosztu nałożonych na niego podatków zagraża jego egzystencji. W treści kolejno składanych wniosków powoływał się na bardzo poważny stan zdrowia, wynikający z poniesionych w przeszłości obrażeń ciała, skutkujących trwałym uszczerbkiem na zdrowiu (skarżący przebył operację resekcji jelita i jest od 18 lat żywiony pozajelitowo w warunkach domowych), z powodu którego jest obecnie niezdolny do jakiejkolwiek pracy oraz samodzielnej egzystencji, a także wymaga stałego monitorowania stanu zdrowia i okresowych hospitalizacji w klinice żywienia pozajelitowego, pod opieką której się znajduje. Na tę okoliczność przedłożył szereg zaświadczeń i wypisów ze szpitala oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 31 października 2002r. Skarżący argumentował, że uzyskiwany przez niego dochód z renty oraz dodatku pielęgnacyjnego w kwotach odpowiednio 930 zł. i 200 zł. pozwala na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb bytowych, podczas gdy jego osobiste potrzeby, wynikające ze szczególnie ciężkiego stanu zdrowia, przewyższają wielokrotnie uzyskiwane dochody.

Skarżący podniósł dodatkowo okoliczność poniesienia dotkliwych strat majątkowych w wyniku burzy gradowej z maja 2013r., która zniszczyła mu dach domu, w wyniku czego został on dodatkowo kilkakrotnie zalany. Podkreślił przy tym, że pomoc jaką uzyskał od wojewody z tytułu tego zdarzenia losowego (zapomoga w wysokości 3 tys. zł.) była niewspółmierna do faktycznie poniesionych kosztów naprawienia szkody, toteż musiał zaciągnąć kredyty i pożyczki u osób prywatnych, które będzie następnie spłacał przez kilka lat. Na potwierdzenie poniesionych na ten cel wydatków oraz zaciągniętych w ich następstwie zobowiązań, podatnik do dnia wydania decyzji nie przedstawił dowodu, natomiast 1 stycznia 2017r. nadał na adres organu plik dokumentów wraz z umową kredytu okolicznościowego na kwotę 4 500 zł. zawartą w dniu 1 września 2016r. oraz trzy dowody wpłat na rzecz [...] Bank Polska S.A. bez tytułu wpłaty. Organ ustalił, że żadne pożyczki pomiędzy podatnikiem a innymi osobami fizycznymi nie zostały zgłoszone właściwym organom podatkowym.

W treści wniosku o umorzenie zaległości za 2013r. podatnik ujawnił również, że wniosek ten jest kolejnym w tej samej sprawie, gdyż poprzedni wniosek dotyczący tego okresu został przez organy rozpatrzony odmownie, a WSA w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 6 listopada 2014r. I SA/Rz 674/14 oddalił skargę.

Organ podatkowy w ramach wielokrotnie uzupełnianego postępowania dowodowego ustalił ostatecznie, że podatnik posiada działkę rolną o powierzchni 0,2748 ha oraz nieruchomość o powierzchni 0,1431 ha, zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni 110 m2. Podatnik dysponuje regularnym dochodem ze świadczenia rentowego – suma zadeklarowanych do opodatkowania dochodów wyniosła: w roku 2013 – 12 425,28 zł., w roku 2014 - 12 672,14 zł., w roku 2015 – 13 065,48 zł. Organ podkreślił jednak, że nie jest w stanie wykluczyć, że skarżący uzyskuje dodatkowe dochody, gdyż pomimo kierowanych do niego wezwań, nie przedłożył żądanych dokumentów i nie ujawnił dochodów ze źródeł które następnie ustalił organ. Podatnik korzystał z regularnej pomocy Stowarzyszenia [...] oraz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej Ministra Sprawiedliwości. Otrzymywał bezpłatną pomoc prawną i psychologiczną, a także pomoc finansową na zakup leków w kwocie 171, 65 zł. oraz na pokrycie kosztów przejazdów na badania lekarskie w wysokości 3 900 zł. Kwot tych nie uwzględnił w oświadczeniach dotyczących uzyskiwanych dochodów.

Organ ustalił też, że skarżący pełnił funkcję pełnomocnika wyborczego i finansowego Komitetu Wyborczego Wyborców Z. D. przy wyborach samorządowych w 2014r., o czym nie informował organu. Zgodnie z informacją uzyskaną od Dyrektora Delegatury Krajowego Biura Wyborczego środki finansowe z budżetu państwa nie są przeznaczone na finasowanie wynagrodzeń pełnomocników. Podatnik nie wypowiedział się jednak w kwestii ewentualnej odpłatności pełnionej przez niego funkcji. Organ podatkowy ustalił też, że skarżący nie korzystał z pomocy opieki społecznej.

Odmawiając umorzenia wnioskowanych zaległości podatkowych, organ I instancji podkreślił, że za skutek notorycznego braku współpracy ze strony skarżącego - który pomimo licznych wezwań nie przedłożył żądanych dokumentów ani nie złożył wymaganych oświadczeń – nie ma podstaw do stwierdzenia, że w przedmiotowych sprawach za umorzeniem zaległości podatkowych przemawia ważny interes podatnika.

Organ zauważył, że skarżący jest właścicielem nieruchomości oraz uzyskuje dochód pozwalający na utrzymanie się jednej osoby, przy uwzględnieniu pomocy, której udziela skarżącemu Stowarzyszenie [...]. Stwierdził też, że bez udziału skarżącego nie jest możliwe określenie faktycznego rozmiaru ponoszonych przez niego wydatków na utrzymanie, na zakup leków czy też kosztów dojazdów na wizyty lekarskie wobec czego nie sposób założyć, że wydatki te przekraczają uzyskiwane dochody. W zakresie deklarowanego przez stronę złego stanu zdrowia, organ powziął wątpliwości, podkreślając że wykonywanie funkcji pełnomocnika wyborczego, wymaga koordynacji wielu czynności związanych z pozyskiwaniem środków finansowych, dokonywaniem wydatków, planowaniem oraz organizowaniem spotkań przedwyborczych i promocji kandydata, którym to czynnościom osoba sztucznie podtrzymywana przy życiu, jak pisze o sobie skarżący, oraz niezdolna do samodzielnej egzystencji, co wynika z orzeczenia ZUS z 2002r., nie byłaby w stanie podołać. Tym samym organ I instancji uznał, że zebrany materiał dowodowy nie świadczy o tym, że faktyczna sytuacja materialno- zdrowotna skarżącego wyczerpuje ustawowe przesłanki umorzenia zaległości podatkowych wymienione w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2013r., poz.749 ze zm.)- zwanej dalej O.p. Nie ma wobec tego podstaw do zastosowania wyjątkowej instytucji prawnej, jaką jest umorzenie zaległości podatkowych. Uzasadniając decyzje odmowne, organ odniósł się do kwestii ciężaru dowodu, podkreślając że obowiązek organu nie jest w tym zakresie nieograniczony i nie oznacza konieczności wyręczania strony w poszukiwaniu dowodów, z których wywodzi ona skutki prawne, a które – tak jak dowody zakupu leków- znajdują się w jej wyłącznym posiadaniu.

Wskazując na wyjątkowy i incydentalny charakter instytucji umorzenia zaległości podatkowych organ wskazał, że skarżący w przeszłości wielokrotnie skorzystał z umorzenia należności podatkowych: uzyskał umorzenie II i IV raty podatku w kwocie 76 zł., podatku za 2007 r. w kwocie 151 zł., I, II i IV raty podatku za 2008r. oraz I i II raty podatku za 2009r. w kwocie 153 zł. W ocenie organu, nie ma zatem podstaw aby uznawać że sytuacja podatnika, mimo niewątpliwie trudnej sytuacji zdrowotnej, jest na tyle zła aby uzasadniało to permanentne umarzanie zaległości podatkowych.

W odwołaniach od decyzji odmawiających umorzenia zaległości podatkowych za wnioskowane okresy, skarżący wyraził sprzeciw wobec, jego zdaniem, krzywdzących dla niego decyzji oraz podkreślił, że zabieranie mu jedynych środków do życia zagraża podstawom jego bytu.

Utrzymując w mocy zaskarżone decyzje organ odwoławczy podkreślił, że zostały one wydane po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, które w ocenie organu nie wykazało istnienia po stronie skarżącego przesłanki umorzenia zaległości podatkowej w postaci ważnego interesu podatnika.

Organ odniósł się do wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia zaległości, stanowiącej wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, stwierdzając że dla zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wymagane jest zaistnienie, w sytuacji faktycznej podatnika, wyjątkowych, szczególnie niekorzystnych okoliczności, nie zaś jedynie ogólnie trudna sytuacja materialna czy zdrowotna o charakterze stałym. Podkreślił bowiem, że umarzanie zaległości w każdym przypadku zaistnienia trudnej sytuacji materialnej strony tj. czynienie z tej instytucji powszechnie stosowanego środka, zaprzeczałaby istocie instytucji prawnej umorzenia zaległości. Wskazał również, że niewątpliwie trudna sytuacja, na którą powołuje się podatnik, nie może uzasadniać umorzenia zaległości podatkowych, w sytuacji gdy dochód podatnika umożliwia uregulowanie zaległości.

Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy podkreślił, że skoro skarżący nie ujawnił wysokości otrzymywanych dopłat bezpośrednich, odmówił złożenia oświadczenia o osiąganych dochodach, a także nie ujawnił wysokości przysługujących mu kwot z tytułu zwrotu podatku, a tym samym uniemożliwił zebranie pełnego materiału dowodowego – nie ma podstaw do uznania, że spełnił on ustawowe przesłanki do umorzenia zaległości.

W skargach na powyższe decyzje, skarżący opisał szczegółowo kolejne etapy postępowań w sprawie egzekucji i umorzenia powstałych zaległości podatkowych, kładąc nacisk na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną, przebyte operacje, trwały uszczerbek na zdrowiu, ponoszone wydatki na dojazdy na konsultacje lekarskie oraz skromne, niewystarczające na zaspokojenie potrzeb, możliwości finansowe. Z treści skarg wynika, ze skarżący jako główną przyczynę przemawiającą za umorzeniem zaległości postrzega swój stan zdrowia, wymagający wielokrotnych interwencji medycznych oraz nie rokujący poprawy. Dodatkowo powołuje się na wysokie koszty remontu uszkodzonego w gradobiciu domu, naprowadzając że stanowią one poważne obciążenie do chwili obecnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, z wyjątkiem nie mającym zastosowania w przedmiotowych sprawach. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie są decyzje odmawiające umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za lata 2012- 2016, wydane na podstawie przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Op., zgodnie z treścią którego organ podatkowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Rozpatrując wniosek podatnika o przyznanie jednej z wyżej opisanych ulg, organ podatkowy jest zobowiązany do dokonania oceny dwóch przesłanek – ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, zaś interes publiczny to dążenie do sytuacji, w której wszyscy podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo przy równoczesnej dbałości o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa, a więc i możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W interesie publicznym jest też, by podatnicy przestrzegali przepisów podatkowych z poszanowaniem zasady równości i sprawiedliwości opodatkowania. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa umorzenie zaległości podatkowej jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania i może być stosowane w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wymienione przesłanki powinny być rozważone na podstawie wszystkich występujących w sprawie okoliczności faktycznych, ustalonych w należycie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym.

W przedmiotowych sprawach to właśnie niemożność wiarygodnego ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego, finansowego i zdrowotnego skarżącego, stała się główną przyczyną negatywnego rozpatrzenia wniosków podatnika. Organ stwierdził bowiem, że nie sposób na podstawie niekompletnego i budzącego wątpliwości materiału dowodowego, wyprowadzić wniosek o istnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika. Spór w sprawie nie dotyczy zatem kwestii uznania administracyjnego, czy ewentualnego przekroczenia jego granic, a jedynie kwestii prawidłowego przeprowadzenia postępowania.

W ocenie Sądu postępowanie przeprowadzone w przedmiotowej sprawie, pomimo istniejących braków w istotnych ustaleniach faktycznych, zostało przez organ podatkowy przeprowadzone w sposób rzetelny i odpowiadający zasadom prowadzenia tego postępowania. Niemożność dotarcia do konkretnych danych nie może bowiem obciążać organu podatkowego, w sytuacji gdy to strona, domagająca się konkretnych działań organu, odmawia udzielenia informacji, których jest jedynym posiadaczem. Wynikający z art. 122 w zw. z art. 187 §1 Op. obowiązek organu w zakresie dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie jest bowiem obowiązkiem nieograniczonym, a strona odmawiająca udzielenia żądanych przez organ informacji musi liczyć się z konsekwencjami swojej postawy procesowej i niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciem sprawy. Należy podkreślić, że obowiązkiem strony - zwłaszcza strony wnioskującej o zastosowanie wobec niej jakiejkolwiek ulgi - jest nie tylko przedstawienie argumentów przemawiających za przyznaniem tej ulgi wraz z potwierdzającymi je dowodami, ale też wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości organu co do tego, czy dane przedstawiane we wniosku i twierdzenia strony odnoszące się do stanu faktycznego odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy. Organ nie może przyjmować za prawdziwe wszelkich oświadczeń strony bez podejmowania prób weryfikacji tychże twierdzeń. Ma nie tylko prawo ale i obowiązek żądać od strony wyjaśnienia pojawiających się sprzeczności oraz uzupełnienia materiału dowodowego o kolejne dowody. Obowiązkiem zaś strony jest czynne uczestniczenie w ujawnianiu rzeczywistego stanu faktycznego, mającego wpływ na rozstrzyganie sprawy oraz wyjaśnianie nieścisłości czy sprzeczności dotyczących sfer, o których jedynie strona ma wyczerpujące wiadomości.

Odnoszc powyższe uwagi do okoliczności przedmiotowych spraw należy zauważyć, że wnioskodawca wnosząc o umorzenie obciążających go zaległości podatkowych, uwypuklił i w sposób bardzo przekonujący przedstawił okoliczności uzasadniające wyjątkowość jego sytuacji zdrowotnej, mogące świadczyć o istnieniu w przedmiotowych sprawach ważnego interesu podatnika. Zaniechał jednak jakiegokolwiek wyjaśnienia pojawiających się sprzeczności pomiędzy treścią wniosku, a innymi ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez organ podatkowy I instancji. W treści wniosków pominął też okoliczności mające istotny wpływ na wynik sprawy, ustalone następnie przez organ podatkowy.

W kwestii stanu zdrowia podatnika udowodnione zostało, że doświadczył on w przeszłości przestępczej przemocy, skutkiem której był trwały uszczerbek na zdrowiu podatnika oraz dożywotnia konieczność pozostawania pod stałą opieką lekarską. Podatnik od wielu lat jest żywiony pozajelitowo i z tego powodu przeszedł szereg zabiegów medycznych. Niewątpliwe jest zatem, że stan zdrowia podatnika jest poważny i wymaga dostępu do pomocy lekarskiej oraz wyklucza podatnika z prowadzenia intensywnego życia zawodowego czy społecznego. Wątpliwości pojawiają się jednak w sytuacji, kiedy jak ustalił organ podatkowy, podatnik – uznany za trwale niezdolnego do pracy – podejmuje się pełnienia odpowiedzialnej funkcji społecznej pełnomocnika wyborczego, z którą nierozerwalnie związana jest konieczność koordynacji różnorakich działań i intensywnego współdziałania z wieloma partnerami, którym to obowiązkom osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji nie byłaby w stanie sprostać. Po stronie organu słusznie zatem powstała wątpliwość, czy stan zdrowia podatnika – niewątpliwie poważny w chwili wystawiania przedkładanych zaświadczeń - nie uległ od tamtej pory istotnej poprawie. Z ogólnych zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji, wymagające zaangażowania innych osób do pomocy przy prostych czynnościach życiowych (w treści wniosków skarżący wylicza koszty wynajęcia opiekunki) nie są w stanie angażować się w sprawowanie poważnych funkcji społecznych. Podobne wątpliwości nasuwają pisma strony, w których deklaruje ona osobistą pracę przy remoncie domu. Wykonywanie prac budowlanych czy remontowych przez osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymagającą opieki nie daje się pogodzić z zasadami logiki. Ponieważ skarżący w toku postępowania nie podejmował prób wyjaśnienia wskazanych sprzeczności, twierdząc konsekwentnie że jest osobą sztucznie podtrzymywaną przy życiu i niezdolną do samodzielnej egzystencji – wątpliwości te zaważyły na sposobie rozstrzygnięcia wniosków.

Kolejne wątpliwości, które nie zostały ostatecznie wyjaśnione, budzi kwestia faktycznych dochodów strony. Podatnik jako swój dochód wykazał każdorazowo jedynie przysługujące mu świadczenie z tytułu renty oraz dodatku pielęgnacyjnego, dodając że środki te są kilkukrotnie niższe aniżeli wynoszą wydatki konieczne dla zaspokojenia najistotniejszych potrzeb. Automatycznie zatem jawi się pytanie o źródła pokrycia tychże wydatków. Podatnik nie ujawnia bowiem, z jakich innych źródeł uzyskuje pomoc materialną czy finansową – wyliczając m. in. koszty dojazdów na wizyty lekarskie z pominięciem źródeł ich finansowania. Z ustaleń organu wynika natomiast, że podatnik korzystał z regularnej pomocy [...], a także Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej Ministra Sprawiedliwości, m. in. w zakresie finansowania dojazdów, której to pomocy nie uwzględnił w treści wniosków. Nie wypowiedział się też, czy sprawowana funkcja pełnomocnika wyborczego była odpłatna. Ponadto z dokumentacji medycznej podatnika wynika, że płyny konieczne do pozajelitowego odżywiania są mu dostarczane w ramach programu opieki medycznej. Okoliczność ta ma niebagatelne znaczenie w kontekście obciążających podatnika kosztów utrzymania, jednak skarżący pomija tę okoliczność w swoich wnioskach o zastosowanie ulgi podatkowej.

Podatnik powołuje się na poniesienie dużych wydatków na remont domu oraz istnienie szeregu długów związanych koniecznością zaciągania pożyczek na ten cel, które to okoliczności mogłyby świadczyć o istnieniu po stronie wnioskodawcy ważnego interesu, jednakże w toku postępowania nie zostały te twierdzenia poparte jakimikolwiek dowodami. Dopiero po wydaniu zaskarżonych decyzji podatnik przesłał na adres organu plik faktur wykazujących zakup materiałów budowlanych oraz kopie niedawno zawartej umowy kredytu. W dacie wydawania decyzji organ podatkowy nie dysponował zatem danymi pozwalającymi na rzetelną ocenę kosztów poniesionych przez podatnika na remont domu, zniszczonego w wyniku gradobicia.

Analizując argumenty podniesione zarówno w zaskarżonych decyzjach jak i wniesionych skargach należy w pierwszej kolejności podkreślić wyjątkowy charakter instytucji umorzenia zaległości podatkowych. Instytucja ta została przewidziana jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, wobec czego jej zastosowanie musi być ograniczone do okoliczności i stanów faktycznych ściśle określonych w przepisach prawa i nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Wyjątkowość ta nie oznacza, że do umorzenia zaległości nie może dochodzić w sposób długotrwały – tego może bowiem wymagać sytuacja faktyczna podmiotu wnioskującego o przyznanie ulgi z uwagi na przewlekle trudną sytuację osobistą – nie ma tu jednak miejsca na automatyzm skutkujący przyznaniem prawa do ulgi, bez szczegółowego badania konkretnego stanu faktycznego. Podatnik ubiegający się o przyznanie mu ulgi ma zatem obowiązek każdorazowo współdziałać z organem, dla wykazania że spełnia przesłanki do jej przyznania, co oznacza nie tylko obowiązek przedstawienia okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku, lecz również obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego na wezwanie organu oraz wyjaśnienia ewentualnie pojawiających się wątpliwości i sprzeczności. Z natury rzeczy niektóre okoliczności i fakty nie mogą być przez organ należycie wyjaśnione i ocenione, w ramach jego kompetencji

Podatnik, w sprawach będących przedmiotem skargi, zaniechał udziału w postępowaniu, ograniczając się jedynie do złożenia wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi zły stan zdrowia. Ponieważ w toku postępowania pojawiły się opisane wyżej wątpliwości, co do kompletności podawanych przez wnioskodawcę danych, organy podatkowe nie mogąc uzupełnić postępowania – odmówiły zastosowania wnioskowanej ulgi, stwierdzając że na podstawie zebranego materiału nie są w stanie stwierdzić, czy po stronie podatnika faktycznie istnieje ważny interes przemawiający za zastosowaniem wnioskowanej ulgi.

Stanowisko organów należy uznać za prawidłowe.

Skarżący domagał się umorzenia zaległości podatkowych powołując się na zły stan zdrowia i związaną z tym trudną sytuację materialną. Ponieważ stan zdrowia podatnika ma charakter stały, trudno oczekiwać aby corocznie stanowił wyłączną podstawę umorzenia zaległości, bez badania czy, niewątpliwy poważny stan zdrowia istotnie wywołuje reperkusje w sferze majątkowej i finansowej, uniemożliwiając regulowanie zobowiązań publicznych.

Należy wskazać, że organ podatkowy rozstrzygając sprawę o umorzenie zaległości podatkowej dokonuje całościowej analizy zdolności płatniczej podatnika oraz warunków jego egzystencji na dzień wydania decyzji. Często jednak zbadanie szczegółowych okoliczności umożliwiających zbadanie istnienia przesłanek określonych art. 67a § 1 O.p. wymaga udziału strony postępowania,

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 1999r. (sygn. akt SA/Sz 1116/98, publ. LexPolonica nr 350092) wskazał, że składając wniosek

o umorzenie zaległości podatkowych, podatnik powinien ten wniosek uzasadnić.

W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach.

Na ten aspekt zwrócił także uwagę NSA w wyroku z 25 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II FSK 346/2007, LexPolonica nr 2244202), stwierdzając że pomimo braku jednoznacznych regulacji ustawowych w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych udzielanych na podstawie art. 67a Op. nie można odrzucić tezy, iż ciężar udowodnienia okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca w swoim wniosku, powinien także spoczywać na samym zainteresowanym. Wnioskodawca bowiem, wskazując na przeszkody w zakresie możliwości uiszczenia podatku, najczęściej sam dysponuje odpowiednimi dowodami mogącymi potwierdzić określone fakty.

Z akt sprawy wynika, że organ I instancji wezwał skarżącego do przedłożenia dowodów w celu udokumentowania i udowodnienia okoliczności, na które skarżący powoływał się we wniosku o umorzenie, w tym m.in. dokumentacji medycznej, rachunków za wykupione lekarstwa, dowodów potwierdzających poniesione koszty leczenia oraz koszty związane z życiem codziennym. Jednocześnie skarżący został pouczony, że brak przedłożenia organowi podatkowemu dokumentów potwierdzających jego aktualną sytuację życiowo-bytową, ekonomiczną i zdrowotną uniemożliwi temu organowi wydanie pozytywnych dla skarżącego decyzji

w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Skarżący nie przedstawił ww. dokumentów w zakreślonych przez organ I instancji terminach.

W ocenie Sądu, odmawiając umorzenia zaległości podatkowej w niniejszych sprawach organ podatkowy nie przekroczył obowiązujących przepisów. Stwierdził bowiem, że przedłożone przez skarżącego w toku postępowania dokumenty nie obrazują jego aktualnej sytuacji zdrowotnej i nie pozwalają na weryfikację zawartych we wniosku twierdzeń odnośnie podlegania leczeniu i ponoszenia związanych z nim wysokich kosztów. Jednocześnie kwestia dochodów i wydatków strony nie została ostatecznie wyjaśniona. W konsekwencji organ podatkowy stwierdził, że za umorzeniem zaległości nie przemawia "ważny interes podatnika".

Według Sądu, powyższe wnioski organ podatkowego są logiczne oraz uzasadnione. Skoro nie udało się wykazać niezbędnych przesłanek w sposób nie budzący wątpliwości, z przyczyn niezależnych od organu, nie było możliwości uwzględnienia wniosku.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 §1 P.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714), przyznając reprezentującej stronę adwokat z urzędu, wynagrodzenie w wysokości 240 zł. od każdej z pięciu spraw, powiększone o należny podatek od towarów i usług, na podstawie § 4 ust 4 powołanego rozporządzenia.