Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 982/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg A. S. i E. W. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2020 r. Nr [...] Minister Rozwoju (dalej: Minister/organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosków E. W., A. S. i A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...].01.2019 r. nr [...], nr [...], nr[...] utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Orzeczeniem z dnia [...].05.1953 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa m.in. nieruchomość położoną w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...], w tym m. in. nieruchomości obejmującej obszar [...] m2, zapisanej w księdze hipotecznej "Osada O. lit. [...] nr [...]" (omyłka oczywista - winno być "Osada G. lit. [...] nr [...]"), stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) (pkt 6 orzeczenia).

Orzeczeniem z dnia [...].05.1956 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W., działając na podstawie art. 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r. Nr 36, poz. 341, z późn. zm.), uchyliło w całości m. in. ww. orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r. o wywłaszczeniu nieruchomości oraz ww. orzeczenie z dnia [...].08.1953 r. o przyznaniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

Następnie odrębnym orzeczeniem z dnia [...].05.1956 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w G. w granicach administracyjnych DRN W. w tym m. in. nieruchomości obejmującej obszar [...] m2, zapisanej w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) (pkt 6 orzeczenia).

Decyzją z dnia [...].01.2019 r. nr [...], nr [...], nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju po rozpatrzeniu wniosku E. S.(1) i A. S., odmówił stwierdzenia nieważności: orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1956 r. nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...], obejmującej obszar [...] m2, zapisanej w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) (pkt 6 orzeczenia), orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r. nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...], obejmującej obszar [...] m2, pochodzącej z nieruchomości "Osada O. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) (pkt 6 orzeczenia), oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1956 r. nr [...], uchylającego na podstawie art. 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 maja 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. R.P. z 1928 r., nr 36, poz. 341): orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].08.1953 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].10.1953 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].10.1953 r. nr [...] zmieniającego częściowo ww. orzeczenia, w części, w której ww. orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. dotyczy nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...], obejmującej obszar [...] m2, zapisanej w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) Organ wskazał, że pismem z dnia [...].02.2019 r. (data wpływu: [...].02.2019 r.) A. S., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...].01.2019 r. nr [...], nr [...], nr [...]. Z kolei pismem z dnia [...].02.2019 r. (data wpływu: [...].02.2019 r.) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...].01.2019 r. nr [...], nr [...], nr [...] złożył A. W., a pismem z [...].03.2019 r. (data wpływu: [...].03.2019 r.) E. W., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzją z dnia [...].01.2019 r. nr [...], nr [...], nr [...], która na podstawie art. 54a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z [...]sprawy.

Organ podniósł, że w zakresie ustalenia aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji z dnia [...].01.2019 r.

Organ wskazał, że stronami niniejszego postępowania nadzorczego są: spadkobiercy wywłaszczonych współwłaścicieli nieruchomości, tj.: E. S.(1), A. S., J. S., M. S.(3), E. S.(2), W. S., K. P., E. W., A. W. oraz podmioty, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości o charakterze właścicielskim (własność, użytkownie wieczyste) tj.: - Skarb Państwa - Prezydent W. - właściciel działek nr: [...], [...] (KW nr [...]), [...], [...], [...], [...], [...] (KW nr [...]), 5/3 (KW nr [...]) i [...] (KW nr [...]); - Miejskie Przedsiębiorstwo R. sp. z o.o. z siedzibą w W. - użytkownik wieczysty działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...] (KW nr [...]), - O. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. - właściciel działki nr [...] (KW nr [...]), - G. [...] sp. z o. o. z siedzibą w W. - użytkownik wieczysty działki nr [...] (KW nr [...]), - Samorząd Województwa [...] ([...]).

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku oraz zbadaniu całości akt sprawy Minister podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 k.p.a. Z powyższej przyczyny instytucja ta ma zastosowanie w sprawach, w których w sposób niebudzący wątpliwości wykazano zaistnienie jednej z ww. przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Wszelkie wątpliwości dotyczące zgodności z prawem kontrolowanej decyzji należy zatem interpretować na korzyść pozostawienia decyzji ostatecznej w obrocie prawnym celem zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego. Organ podkreślił, że przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Do tego celu służy instytucja odwołania od decyzji, uregulowana w art. 127-140 k.p.a. Przedmiotem postępowania nadzorczego, prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a. jest weryfikacja decyzji ostatecznej przez pryzmat przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Na wstępie Minister powtórzył, za organem I instancji, iż wystąpienie przez organ nadzoru do wszelkich możliwych archiwów, instytucji i organów zajmujących się przechowywaniem akt archiwalnych nie doprowadziło do odnalezienia pełnych akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma charakter szczątkowy. W szczególności brak jest akt organu wywłaszczeniowego nr [...] oraz wniosku o wywłaszczenie. Odnaleziono jedynie dokumenty opublikowane przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...] i akta dotyczące zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Przechodząc do ponownego merytorycznego rozpoznania wniosków o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...], obejmującej obszar [...] m2, zapisanej faktycznie w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", organ wskazał, iż orzeczenie z dnia [...].05.1953 r. nr [...] weszło do obrotu prawnego w drodze publicznego obwieszczenia - dokonanego przez wywieszenie orzeczenia na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. [...] w dniach [...].06.1953 r. - [...].06.1953 r. stało się ostateczne wskutek braku zaskarżenia. W rezultacie ww. orzeczenie może stanowić przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a. Również orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1956 r. nr [...] weszło do obrotu prawnego, bowiem zostało wywieszenie na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. [...] w dniach [...].05.1956 r. - [...].06.1956 r. Przedmiotowe orzeczenie wywołało skutki prawno-rzeczowe, bowiem stanowiło podstawę wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w księdze wieczystej KW nr [...] i nr [...]. W ustawowym terminie nie wniesiono od niego odwołania, tym samym ww. orzeczenie stało się ostateczne. W rezultacie ww. orzeczenie może stanowić przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a. Minister podniósł, że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym zawierającym jedynie szczątkowe akta archiwalne brak jest bezpośrednich dowodów na wejście do obrotu prawnego orzeczenia z dnia [...].05.1956 r. nr [...] wydanego w trybie art. 100 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym (dalej orzeczenie uchylające). Jednakże z dowodów pośrednich - zdaniem organu - wynika, iż przedmiotowe orzeczenie weszło do obrotu prawnego w drodze publicznego obwieszczenia. Z treści prezentaty zamieszczonej na znajdującym się w aktach sprawy egzemplarzu ww. orzeczenia wynika, że w dniu [...].05.1956 r. wraz z tym orzeczeniem wpłynęły do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...] dwa inne orzeczenia, tj. ww. orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1956 r. oraz orzeczenie odszkodowawcze z dnia [...].05.1956 r. nr [...], które zostały przekazane do organu dzielnicy celem wywieszenia na tablicy ogłoszeń tego organu na okres 14 dni. Należy zatem przyjąć, zakładając racjonalność działania organów administracji państwowej, że orzeczenie uchylające z dnia [...].05.1956 r. zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...] wraz z wydanym w tym samym dniu orzeczeniem wywłaszczeniowym oraz orzeczeniem z dnia [...].05.1956 r. o przyznaniu odszkodowania, tj. w dniach [...].05.1956 r. - [...].06.1956 r. Tym samym przedmiotowe orzeczenia mogą stanowić przedmiot postępowania prowadzonego w trybie art. 156 k.p.a.

Organ podtrzymuje stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...].01.2019 r., w zakresie braku możności przyjęcia przez organ nadzoru domniemania, że orzeczenie uchylające z dnia [...].05.1956 r. nie zostało ogłoszone, albowiem pociągałoby to za sobą (w sposób sprzeczny z art. 16 § 1 k.p.a.) konieczność stwierdzenia kwalifikowanej wady określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (wydanie decyzji w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną) orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...].05.1956 r. Ze względu na niedopuszczalność formułowania domniemań dotyczących zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności wskazanych w art. 156 k.p.a., pozostających w kontrze do domniemania legalności wynikającego z art. 16 § 1 k.p.a., w stosunku do nowo wydanego (w tym samym dniu, co orzeczenie uchylające) orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...].05.1956 r., organ nie mógł przyjąć tezy, że orzeczenie uchylające z dnia [...].05.1956 r. nie weszło do obrotu prawnego lub weszło do obrotu prawnego dopiero po wydaniu nowego orzeczenia w przedmiocie wywłaszczenia.

Przechodząc do badania poszczególnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, organ wskazał, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest w szczególności wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za wydanie decyzji bez podstawy prawnej uważa się wydanie rozstrzygnięcia w przypadku braku przedmiotu sprawy, do którego możliwe byłoby zastosowanie danego przepisu prawa. Jak wskazano w decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...].01.2019 r., rażące naruszenie prawa stanowi oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie przepisu prawa, tym samym występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich oczywistą niezgodność (zob. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska "Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 895).

Organ wskazał, że kontrolowane orzeczenia wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r. i z dnia [...].05.1956 r. zostały wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), a zatem w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania należy oceniać kwestionowane orzeczenia. W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie mają reguły intertemporalne dotyczące stosowania przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., albowiem oceniane postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte przed dniem 31.01.1952 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r. nr 4, poz. 25), zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zgodnie z treścią art. 4 ww. ustawy, postępowania wywłaszczeniowe będące w toku w dniu wejścia w życie ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. miały być "nadal prowadzone" zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. z tym, że przepisy art. 13 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. należało stosować w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych zawarte w art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. sformułowanie, że "postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. [...] będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami niniejszej ustawy" jest interpretowane w ten sposób, że czynności już dokonane skutecznie na podstawie przepisów dotychczasowych pozostawały w mocy (zob. wyrok NSA z dnia 14.02.2017 r. sygn. akt I OSK 979/14), nowe przepisy należało zaś stosować do kolejnych czynności w sprawie, począwszy od dnia wejścia w życie nowelizacji. Tym samym, zdaniem organu, nie można uznać, aby doszło do rażącego naruszenia prawa, jeżeli wniosek wywłaszczeniowy został złożony przed nowelizacją dekretu spełniając w tej dacie wszystkie wymogi formalne, gdyż m.in. załączono do niego prawidłowo wydane, zgodnie z ówczesnymi przepisami, zezwolenie na nabycie nieruchomości (art. 5 dekretu).

Organ wskazał, że dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. regulował m.in. tryb wywłaszczenia nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych. Ową "niezbędność" nieruchomości do realizacji narodowych planów gospodarczych potwierdzało wydanie przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolenia na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 dekretu (przed nowelizacją). Przepis ten stanowił, iż zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane były środki na jej nabycie.

Organ podniósł, że jak słusznie wskazano w treści decyzji z dnia [...].01.2019 r. ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał zezwolenie nr [...] na nabycie nieruchomości położonych w Osadzie G. w J. o łącznej powierzchni [...] a, w tym nieruchomości zapisanej w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", o pow. [...] m2 (faktycznie [...] m2 - patrz: opinia geodezyjna z dnia [...].06.2015 r.) w celu realizacji inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego (tzw. "Osiedle P.", przeznaczone dla budowniczych P[...] w W.) i bazy sprzętu. Przedmiotowe zezwolenie zostało wydane najprawdopodobniej w dniu [...].12.1951 r., bowiem z jego treści wynika, że zostało wydane w wyniku rozpoznania wniosku z dnia [...].12.1951 r. ponieważ niemożliwością było rozpoznanie wniosku, który został sporządzony dopiero następnego dnia, tym samym należy przyjąć, że zezwolenie w rzeczywistości zostało wydane w dniu [...].12.1951 r. Jednocześnie Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolił na dokonanie zbiorowego wezwania (w drodze publicznego obwieszczenia) nieznanych z miejsca zamieszkania właścicieli nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych do dobrowolnego ich odstąpienia na podstawie § 4 ust. 5 Zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób niebędących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M.P. z 1949 r., nr A-89, poz.1084), w kształcie nadanym zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 1950 r. (M.P. z 1950 r., nr A-53, poz. 609).

Organ wskazał, że ponadto do wniosku Centralnego Zarządu Budowy Miast i Osiedli z dnia [...].12.1951 r. nr [...] o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości załączono: - zezwolenie Ministra Budowy Miast i Osiedli z dnia [...].12.1951 r. nr [...] na zgłoszenie ww. wniosku, - zaświadczenie lokalizacyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].12.1951 r. nr[...], - plan sytuacyjny nieruchomości. Organ podniósł, że w niniejszym przypadku zezwolenie w trybie art. 5 dekretu zostało zatem wydane przed wejściem w życie ustawy zmieniającej dekret z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25). Zezwolenie to nie mogło zatem zostać wydane w oparciu o opinię Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej stwierdzającą niezbędność nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych, bowiem ówcześnie obowiązujące przepisy nie przewidywały wymogu jej przedstawienia. Dopiero po nowelizacji dekretu konieczność sporządzenia ww. opinii przewidywał art. 5 ust. 2 dekretu. Tym samym, zdaniem organu, wydane prawidłowo (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) na podstawie przepisów dekretu przed nowelizacją zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego było skuteczne i potwierdzało niezbędność nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych również na gruncie przepisów po nowelizacji. Organ wskazał przy tym, że zezwolenie z art. 5 dekretu nie miało charakteru decyzji administracyjnej (podlegającej odrębnej weryfikacji), lecz jego uzyskanie kończyło pewien etap postępowania wywłaszczeniowego (por. wyrok NSA z dnia 18.03.2014 r. sygn. akt I OSK 1932/12). Dodatkowo organ wskazał, że przepisy art. 13 dekretu przed nowelizacją ani art. 17 dekretu po nowelizacji nie przewidywały obowiązku dołączenia do wniosku wywłaszczeniowego opinii, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu po nowelizacji. Nowelizacja dekretu miała zatem wpływ jedynie na przebieg niezakończonych postępowań o wydanie zezwolenia z art. 5 dekretu. Organ stwierdził, że zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego nr [...], obejmuje jedynie cześć nieruchomości wywłaszczonej o pow. [...] m2. Wywłaszczeniu podlegała zaś nieruchomość o pow. [...] m2. Z uwagi na szczątkowy materiał archiwalny niemożliwie jest ustalenie, czy w zakresie pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] zostało wydane przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego odrębne zezwolenie w trybie art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Na istnienie odrębnego zezwolenia wskazuje fakt, że obszar nieobjęty zezwoleniem z dnia [...].12.1951 r. nr [...] wchodzi w skład dróg publicznych (obecnie: ulicy [...] i [...]). Z kolei zezwolenie z dnia [...].12.1951 r. obejmowało teren inwestycji polegającej na budowie budynków mieszkalnych dla budowniczych [...] oraz bazy sprzętu (z wyłączeniem ulic). Zatem nieobjęta ww. zezwoleniem część wywłaszczonej nieruchomości dotyczyła odrębnej inwestycji. Organ podkreślił, iż niezachowanie się wniosku wywłaszczeniowego uniemożliwia skontrolowanie jego treści m.in. pod kątem listy załączników do tego wniosku. Organ wskazał, że nie można zatem ustalić, czy do wniosku wywłaszczeniowego załączono tylko jedno zezwolenie w trybie art. 5 dekretu czy też było tych zezwoleń więcej (co najmniej dwa). Z tego względu nie można również ustalić, czy doszło do połączenia postępowań wywłaszczeniowych dotyczących odrębnych inwestycji prowadzonych przed Prezydium Rady Narodowej W. W sytuacji, gdy nie zachowały się akta archiwalne dotyczące przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego organ nie może przyjąć domniemania, że kontrolowane orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem organu nie można zatem uznać, aby doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 5 dekretu. Po uzyskaniu zezwolenia na nabycie nieruchomości inwestor (wykonawca narodowych planów gospodarczych) obowiązany był wezwać właściciela nieruchomości do dobrowolnego jej odstąpienia za cenę określoną zgodnie z art. 28 dekretu (art. 8 ust. 1 dekretu). W przypadku nabywania nieruchomości należącej do kategorii określonych w art. 30 ust. 1 wezwanie powinno zawierać wyrażenie gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną (art. 8 ust. 2 dekretu). Powyższa czynność była o tyle istotna, że jej dokonanie skutkowało wyczerpaniem możliwości dobrowolnego nabycia nieruchomości na drodze cywilnoprawnej. Jej zaniechanie zaś czyniło niedopuszczalnym złożenie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 dekretu, jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości, wówczas wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji nieruchomość w drodze wywłaszczenia. Organ podał, że w warunkach przedmiotowej sprawy współwłaścicielami nieruchomości ("Osada G. lit. [...] nr [...]") niezbędnej do realizacji narodowych planów gospodarczych byli: K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) Do współwłaścicieli ujawnionych w księdze wieczystej inwestor - [...] Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych - skierował wezwanie (bez daty i numeru), wskazując, że cena za nieruchomości zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu. Ewentualnie na życzenie właściciela mogła zostać przyznana nieruchomość zamienna. Z ręcznej adnotacji zawartej na przedmiotowym wezwaniu oraz z treści pisma Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...] z dnia [...].01.1952 r. nr [...] wynika, że zostało ono wywieszone na tablicy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...] w dniu [...].01.1952 r. (w szczątkowych aktach archiwalnych brak informacji o dacie jego zdjęcia). Ponadto pismem z dnia [...].12.1952 r. z tożsamym wezwaniem wystąpiła Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych W. - [...] (jednostka organizacyjna podległa [...] Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych). Z treści pisma Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...] z dnia [...].12.1952 r. nr [...] wynika, że powyższe wezwanie z dnia [...].12.1952 r. było wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...] w dniach [...].12.1952 r. - [...].12.1952 r. Nie można uznać, aby inwestor wadliwie wystosował ww. wezwania skoro Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolił (pismem z dnia [...].12.1951 r. nr [...]) na dokonanie zbiorowego wezwania właścicieli nieruchomości do dobrowolnego zbycia nieruchomości w drodze publicznego obwieszczenia. Nie zasługuje na uwzględnienie również argumentacja dotycząca braku zaoferowania nieruchomości zamiennej w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, skoro w ww. wezwaniach zaoferowano właścicielom m.in. możliwość otrzymania nieruchomości zamiennej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby współwłaściciele nieruchomości ustosunkowali się do ww. oferty, a zatem nie można uznać, aby wyrazili zgodę na dobrowolne zbycie nieruchomości. Skoro właściciele przedmiotowej nieruchomości nie wyrazili zainteresowania nieruchomością zamienną, to nie sposób czynić inwestorowi zarzutu, że takiej nieruchomości im nie przyznał. Przepisy dekretu nie przewidywały bowiem możliwości przymusowego przyznania nieruchomości zamiennej, bez zgody osób zainteresowanych. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie było możliwe zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości w szczególności z uwagi na nieuregulowany stan prawny nieruchomości. Do zawarcia umowy niezbędna była zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Tymczasem następcy prawni zmarłych tabularnych współwłaścicieli nieruchomości – K. S. i L. S.(1) - byli nieustaleni. Następcy prawni K. S., zmarłego w dniu [...].08.1944 r. zostali wskazani dopiero w postanowieniu Sądu Powiatowego dla m. L. z dnia [...].12.1970 r. sygn. akt [...], zaś następcy prawni L. S.(1), zmarłego w dniu [...].08.1944 r., zostali wskazani w postanowieniu Sądu Powiatowego dla W. z dnia [...].05.1971 r. sygn. akt [...]. Osoby zaś nielegitymujące się dokumentem potwierdzającym następstwo prawne po tabularnych właścicielach nieruchomości nie mogły zawrzeć umowy sprzedaży lub zamiany nieruchomości. W tym stanie rzeczy wskutek niemożności zastosowania trybu cywilnego w celu nabycia nieruchomości konieczne było zastosowanie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości. Organ zaznaczył, że niewskazanie konkretnej ceny w wezwaniu przy jednoczesnym odesłaniu do art. 28 dekretu nie stanowiło przejawu rażącego naruszenia prawa zgodnie z treścią uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.04.2008 r. sygn. akt I OPS 2/08 (publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można, zdaniem organu, zatem uznać, aby doszło do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 dekretu. Stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Do wniosku należało załączyć (art. 17 ust. 3 dekretu): 1) zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, 2) dowód wezwania właściciela stosownie do art. 8, 3) plan sytuacyjny nieruchomości z oznaczeniem granic powierzchni, przeznaczonej do wywłaszczenia, 4) poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości, albo - jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej lub księga wieczysta zaginęła - odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający prawo własności nieruchomości, poświadczony przez właściwy sąd powiatowy z zaznaczeniem, że stwierdza on prawo własności nieruchomości według stanu zbioru dokumentów na dzień wydania odpisu, 5) jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej i nie był dla niej prowadzony zbiór dokumentów - zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, stwierdzające tę okoliczność. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości położonych w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...], w tym m. in. nieruchomości zapisanej w księdze "Osada G. lit. [...] nr [...]", o pow. [...] m2, wystąpiła Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych W. - [...] w dniu [...].01.1953 r. Powyższą okoliczność ustalono na podstawie treści orzeczeń wywłaszczeniowych Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].05.1956 r. i z dnia [...].05.1953 r. Przedmiotowy wniosek nie zachował się w aktach archiwalnych. Z uwagi na szczątkowy charakter akt archiwalnych nie jest możliwe zweryfikowanie kompletności ww. wniosku wywłaszczeniowego. Organ wskazał, iż w szczątkowych aktach wywłaszczeniowych odnaleziono dowody wezwania właścicieli stosownie do art. 8 zaś w aktach archiwalnych Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego odnaleziono zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].12.1951 r. na nabycie nieruchomości oraz plan sytuacyjny. Powyższe okoliczności, zdaniem organu, dostatecznie uprawdopodabniają, iż wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych W. - [...] z dnia [...].01.1953 r. zawierał wymagane przepisami dekretu załączniki skoro ww. dokumenty istniały w dacie jego złożenia do organu wywłaszczeniowego. Nie można, zdaniem organu, stwierdzić, aby doszło do rażącego naruszenia art. 17 ust. 1 i 3 dekretu. Stosownie do art. 18 ust. 1 dekretu, prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało właściciela nieruchomości o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego. Odpis zawiadomienia wywieszano na tablicy ogłoszeń właściwej gminnej (miejskiej) rady narodowej. W przypadku gdy postępowanie wywłaszczeniowe, wszczęte na podstawie jednego wniosku, dotyczyło większej liczby właścicieli, zawiadomienia mogły być dokonane za pomocą obwieszczeń, wywieszonych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie zawiadamiany miał być właściciel nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane (art. 18 ust. 2 dekretu). Stosownie do art. 20 ust. 1 dekretu, po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczało rozprawę. O miejscu i terminie rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało, co najmniej na 7 dni naprzód wykonawcę narodowych planów gospodarczych, który zgłosił wniosek o wywłaszczenie, właściciela nieruchomości oraz inne osoby zainteresowane, o których powzięło wiadomość ze zgłoszonych wniosków lub sprzeciwów albo z urzędu (art. 20 ust. 2 dekretu). Organ wskazał, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...].01.2019 r., iż brak akt archiwalnych z zespołu archiwalnego Prezydium Rady Narodowej W. dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia uniemożliwia ustalenie okoliczności zawiadomienia właścicieli o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz ewentualnych wnioskach i sprzeciwach wniesionych przez strony. Zawiadomieniem z dnia [...].05.1953 r. nr [...] organ wywłaszczeniowy poinformował strony o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej. Przedmiotowe zawiadomienie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...] w dniach [...].05.1953 r. - [...].06.1953 r. W aktach archiwalnych nie zachował się protokół z rozprawy. Z tego względu nie jest możliwe pełne zweryfikowanie prawidłowości przygotowania i przeprowadzenia rozprawy - wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Nie można, zdaniem organu, uznać aby w tym przypadku doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 i 2 dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu. Zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, jeżeli odpadły powody, stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Orzeczenie powinno w szczególności zawierać (art. 21 ust. 2 dekretu): 1) ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, 2) wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło, 3) jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia. W przypadku, gdy wniosków lub sprzeciwów nie zgłoszono, orzeczenie mogło zapaść bez rozprawy (art. 21 ust. 3 dekretu). Przedmiotowe orzeczenie z dnia [...].05.1953 r. nr [...] zawiera wszystkie ww. wymienione elementy, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Organ wskazał, że w kontrolowanym orzeczeniu doszło do oczywistej omyłki w opisie wywłaszczonej nieruchomości, tj. w oznaczeniu nazwy księgi wieczystej, w której zapisano nieruchomość. W treści orzeczenia wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość jest zapisana w księdze wieczystej "Osada O. lit. [...] nr [...]" a powinno być "Osada G. lit. [...] nr [...]". W ocenie organu jest to oczywista omyłka pisarska, która podlega sprostowaniu w trybie art. 113 k.p.a. o czym świadczy fakt, iż w innych dokumentach dotyczących przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego wskazano prawidłowe oznaczenie księgi wieczystej (patrz: zawiadomienie z dnia [...].05.1953 r. oraz orzeczenie z dnia [...].05.1956 r.). Organ podniósł, że błędy w decyzji, które podlegają sprostowaniu w trybie w art. 113 k.p.a. ze swej istoty nie mają charakteru rażącego naruszenia prawa. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 21 ust. 1 ani ust. 2 dekretu. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...].01.2019 r. w zakresie oceny okoliczności zajęcia i zagospodarowania nieruchomości przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Z uwagi na zachowanie się w szczątkowym zakresie akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia, nie jest możliwe dokonanie bezspornej oceny prawidłowości działań inwestora, który zrealizował zamierzenie budowlane (budynki mieszkalne dla budowniczych PKIN oraz bazę sprzętu) w 1952 r., tj. jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Z akt wynika, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta przed dniem [...].06.1952 r., gdyż w tym dniu przeprowadzono rozprawę w sprawie przyznania odszkodowania za plony zniszczone m.in. na tej nieruchomości. Nie można jednak wykluczyć, że zostało wydane - już na etapie postępowania przed Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego - orzeczenie zezwalające na niezwłoczne objęcie nieruchomości, gdyż został dokonany w dniach od [...].01.1952 r. do [...].01.1952 r. opis nieruchomości (co znajduje potwierdzenie w odpisie protokołu z dnia [...].01.1952 r.), który zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 dekretu był konieczny do skorzystania z przyspieszonego trybu zajęcia nieruchomości. Na wydanie stosownego zezwolenia wskazuje zdaniem organu również treść pisma Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].02.1952 r. nr [...] stanowiącego odpowiedź na wniosek "Producentów W. i N. w [...] i [...] G." o odroczenie terminu zajęcia nieruchomości przez inwestora. W przedmiotowym piśmie wskazano, iż realizacja przedmiotowej inwestycji nie może być przesunięta na 1953 r. zaś nieruchomości będą zajmowane przez inwestora w miarę postępu prac budowlanych celem umożliwienia właścicielom (użytkownikom) nieruchomości przynajmniej częściowego zebrania upraw. Zdaniem organu skoro właściciele nieruchomości (względnie użytkownicy) wystosowali wniosek o odroczenie zajęcia nieruchomości do Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego to oznacza, iż organ ten zapewne wcześniej wydał zezwolenie na zajęcie tych nieruchomości. Objęcie nieruchomości we władanie i zrealizowania inwestycji w powyższym trybie zaś nie skutkuje odpadnięciem przyczyny wywłaszczenia nieruchomości, co jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji wynika z aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 13.11.2013 r. sygn. akt I OSK 2825/12). Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców, iż przedmiotowe orzeczenie zostało skierowane do zmarłych K. S. oraz L. S.(1), organ stwierdził, że nie doszło z tej przyczyny do rażącego naruszenia prawa. Organ zauważył, że w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia w księdze wieczystej "Osada G. lit. [...] nr [...]", jako współwłaściciele nieruchomości ujawnieni byli: K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2). K. S. zmarł wprawdzie w dniu [...].08.1944 r. zaś L. S.(1) zmarł w dniu [...].08.1944 r., lecz ich następcy prawni nie ujawnili przysługujących im praw w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Organ stwierdził, że tym samym wywłaszczana nieruchomość miała nieuregulowany stan prawny. Minister wskazał, że nie kwestionuje, co do zasady, poglądu, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi przejaw rażącego naruszenia prawa. Jednakże ocena, czy doszło do rażącego naruszenia prawa musi być zawsze dokonywana z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, zarówno w aspekcie stanu faktycznego, jak i relewantnych regulacji prawnych. W przedmiotowej sprawie w sentencji orzeczenia wywłaszczeniowego wymieniono m.in. K. S. oraz L. S.(1), - jako współwłaścicieli tabularnych nieruchomości, gdyż w księdze wieczystej nie ujawniono wówczas ich spadkobierców. Przedmiotem tego orzeczenia była nieruchomość, a istota tego orzeczenia polegała na ukształtowaniu stanu prawnego tej nieruchomości przez odjęcie prawa własności jej współwłaścicielom i przeniesieniu go na Skarb Państwa. Zgodnie bowiem z art. 40 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. orzeczenie o wywłaszczeniu przenosiło prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Orzeczenie to stało się podstawą ujawnienia prawa Skarbu Państwa w księdze wieczystej. Tym samym skutek prawny orzeczenia wywłaszczeniowego następował niezależnie od tego, kto był rzeczywistym właścicielem danej nieruchomości w chwili orzekania. Należy przy tym podkreślić, że organ wywłaszczeniowy nie naruszył rażąco prawa, albowiem działał zgodnie z art. 26 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Przepis ten przewidywał, że co do zasady stroną postępowania wywłaszczeniowego był właściciel tabularny nieruchomości. W przypadku nieujawnienia w księdze wieczystej zmiany właściciela dochodziło do stanu niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 26 ust. 1 dekretu osoba uprawniona, lecz nieujawniona w księdze wieczystej, mogła zgłosić swoje prawo dostarczając stosowne dowody na poparcie swoich twierdzeń. Niezgłoszenie przez taką osobę praw do nieruchomości w toku postępowania wywłaszczeniowego - stosownie do art. 26 ust. 4 dekretu - nie pozbawiało jej prawa do dochodzenia roszczeń od podmiotu uznanego w trybie art. 26 dekretu za stronę postępowania wywłaszczeniowego. Organ podniósł, że w rozważanym przypadku spadkobiercy K. S. oraz L. S.(1) nie mogli wziąć udziału w postępowaniu, gdyż nie ujawnili swojego następstwa prawnego po ww. zmarłych w księdze wieczystej, jak również nie zgłosili swojego udziału w postępowaniu legitymując się stosownym orzeczeniem sądu. Organ wywłaszczeniowy nie mógł zaś rażąco naruszyć prawa wskazując K. S. oraz L. S.(1) jako współwłaścicieli tabularnych nieruchomości, gdyż działał zgodnie z treścią art. 26 dekretu, kierując się treścią księgi wieczystej. Warto również nadmienić, iż w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż nie można wadliwości orzeczenia wywłaszczeniowego dopatrywać się w tym, iż organ wywłaszczeniowy kierował się treścią księgi wieczystej przy ustalaniu stanu prawnego nieruchomości. "[...] w świetle wykładni systemowej dokonanie na gruncie dekretu z 1949 r. wywłaszczenia nieruchomości w sytuacji, gdy spadkobiercy dotychczasowego właściciela nieruchomości nie ujawnili swych praw w księdze wieczystej ani nie przeprowadzili postępowania spadkowego, nie może być zakwalifikowane jako wydanie decyzji w warunkach nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.), w tym jako wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa" (wyrok NSA z dnia 11.09.2018 r. sygn. akt I OSK 2256/16). W ww. wyroku z dnia 11.09.2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że brak ujawnienia się w dziale II księgi wieczystej przez spadkobierców zmarłego właściciela tabularnego nieruchomości stanowił przejaw naruszenia prawa przez te osoby, gdyż obowiązek ujawnienia zmiany właściciela wynikał z treści art. 29 zd. 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo o księgach wieczystych (Dz. U. Nr 57, poz. 320). Zdaniem Sądu skutki zaniechań spadkobierców zgodnie z zasadą vigilantibus iura scripta sunt (prawo powinno zapewnić ochronę tylko tym, którzy należycie korzystają ze swoich uprawnień), w tym także w postępowaniu wywłaszczeniowym, ponoszą oni sami. Nie sposób uznać w tych warunkach, zdaniem organu, że doszło do rażącego naruszenia prawa, skoro działania organu miały oparcie w przepisach dekretu. Reasumując, Minister wskazał, że okoliczność, iż stan prawny wywłaszczonej nieruchomości był nieuregulowany, zaś organ kierował pisma i orzeczenie do prawidłowo ustalonego właściciela oznacza, że nie doszło do skierowania orzeczenia do osoby zmarłej. Adresatami orzeczenia byli bowiem w rzeczywistości żyjący spadkobiercy K. S. oraz L. S.(1) (wówczas nieustaleni). Organ wskazał, że analogiczne poglądy formułowane są w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 09.02.2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 3820/15). Organ zauważył jednocześnie, iż dopiero na mocy postanowienia Sądu Powiatowego dla m. L. z dnia [...].12.1970 r. sygn. akt [...] ustalono następców prawnych K. S. w osobach J. S.(1) i J. S.(2) zaś na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego dla W. z dnia [...].05.1971 r. sygn. akt [...] ustalono następców prawnych L. S.(1) w osobach L. S.(3), M. S(2)., L. S.(2). M. S.(1) oraz K. S. Podzielając wyżej powołane poglądy organ uznał, że wskazanie jako właściciela nieruchomości objętej wywłaszczeniem - zmarłych K. S. oraz L. S.(1), nie może skutkować stwierdzeniem nieważności przedmiotowego orzeczenia.

Przechodząc do kontroli orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].05.1956 r. nr [...] o wywłaszczeniu organ wskazał, że zostało ono wydane w tym samym dniu, co orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1956 r. nr [...] uchylające w całości orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r. nr [...]. Oceniając legalność ww. orzeczenia z dnia [...].05.1956 r. organ podniósł, że należy mieć na uwadze, że okoliczności istotne w kontekście spełnienia przesłanek wywłaszczenia nie uległy zmianie od czasu wydania orzeczenia z dnia [...].05.1953 r. Czynności dokonane w postępowaniu wywłaszczeniowym zakończonym uchylonym orzeczeniem z dnia [...].05.1953 r. nr [...] pozostały w mocy, zaś procedura wywłaszczeniowa została zachowana, względnie z uwagi na szczątkowy charakter akt archiwalnych nie można uznać, aby doszło do jej rażącego naruszenia. Nie budzi wątpliwości, iż orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. nr [...] (podobnie jak orzeczenie z dnia [...].05.1953 r.) zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 21 ust. 2 dekretu, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. W kontrolowanym orzeczeniu nie doszło do omyłki oczywistej w nazwie hipotecznej przedmiotowej nieruchomości. Tym razem bowiem organ wywłaszczeniowy w treści rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał nazwę "Osada G. lit. [...] nr [...]", nie zaś "Osada O. lit. [...] nr [...]". Niewątpliwie jednak pomimo odmiennego opisu nieruchomości orzeczeniem z dnia [...].05.1956 r. objęto ten sam obszar, co orzeczeniem z dnia [...].05.1953 r., a więc zakres wywłaszczenia nie uległ zmianie. Nie doszło zatem do rażącego naruszenia art. 21 ust. 1 ani ust. 2 dekretu. Przechodząc do oceny legalności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1956 r. nr [...] uchylającego w całości orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r. nr [...], organ wskazał, że zostało ono wydane na podstawie art. 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U.z1928 r. nr 36, poz. 341, ze zm.), a zatem w świetle zgodności z przepisami ww. aktu prawnego oraz stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dacie orzekania należy oceniać kwestionowane orzeczenie. Zgodnie z treścią art. 100 r.p.a. prawomocne decyzje, na mocy których strony lub osoby inne nabyły już prawa, mogły być uchylane lub zmieniane przez władzę, która je wydała, za zgodą tych stron lub osób, o ile temu nie sprzeciwiały się ustawy. Jeśli zaś decyzja była pozostawiona swobodnej ocenie władzy, wystarczyło powołać się na podstawę prawną i nie było wymagane uzasadnienie (art. 75 ust. 3 r.p.a.). Organ podniósł, że w szczątkowych aktach archiwalnych brak jest oświadczeń stron o zgodzie na uchylenie ww. orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...].05.1953 r. nr [...]. Minister wskazał, że mimo podjęcia wielu czynności nie odnaleziono akt wywłaszczeniowych Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...], w których takie oświadczenia powinny się znajdować. Wskutek kompleksowych kwerend archiwalnych w urzędach, archiwach i instytucjach zajmujących się przechowywaniem tego typu dokumentacji odnaleziono jedynie akta Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...] zawierające dokumenty przekazane w celu dokonania ich publicznego obwieszczenia. Oświadczenia stron o zgodzie na uchylenie decyzji nie podlegały ogłoszeniu, a zatem nie mogły się znajdować w zespole akt Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...]. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie można uznać, aby orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. nr [...] w części uchylającej ww. orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r,, oraz orzeczenie odszkodowawcze z dnia [...].08.1953 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 100 r.p.a., bowiem nie jest możliwe zweryfikowanie czy strony wyraziły zgodę na uchylenie ww. orzeczenia wywłaszczeniowego, a organ nie może domniemywać zaistnienia rażącego naruszenia prawa. Organ podniósł, że nie budzi przy tym wątpliwości, iż uchylenie orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...].05.1953 r. miało na celu konwalidowanie jego wadliwości. Zatem było korzystne zarówno dla wnioskodawcy jak i wywłaszczonych właścicieli nieruchomości. Nie budzi również wątpliwości, zdaniem organu, iż ww. orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. nr [...] zawiera wszystkie wymagane przepisami r.p.a. elementy. W ocenie organu nie można uznać, aby w niniejszym przypadku doszło do rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 i 3 oraz art. 100 r.p.a.

Przechodząc do badania przesłanki stwierdzenia nieważności wskazanej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ wskazał, iż brak jest dowodów na okoliczność, iż orzeczeniem wywłaszczeniowym z dnia [...].05.1953 r., orzeczeniem uchylającym z dnia [...].05.1956 r. oraz orzeczeniem wywłaszczeniowym z dnia [...].05.1956 r. rozstrzygnięto sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją lub orzeczeniem. Odnosząc się do zarzutów odnoszących się do wydania orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...].05.1956 r. w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną organ wskazał, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Organ zauważył, że zarówno orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r., orzeczenie uchylające z dnia [...].05.1956 r. jak i orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1956 r. podpisał ten sam pracownik organu - C. P. W ocenie organu nadzoru mając na uwadze szczątkowy materiał archiwalny należy przyjąć, kierując się zasadami logicznego rozumowania i racjonalności działania organów administracji państwowej, iż najpierw organ orzeczeniem z dnia [...].05.1956 r. uchylił orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r., a następnie wydał nowe orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. o wywłaszczeniu. Obydwa orzeczenia z dnia [...].05.1956 r. weszły do obrotu prawnego w tym samym momencie w drodze publicznego obwieszczenia. Oznacza to, iż jednocześnie uchylono orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r. i wydano nowe orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1956 r. Oba orzeczenia z dnia [...].05.1956 r. nie zostały zaskarżone, a zatem uzyskały przymiot ostateczności w tym samym momencie. Działania organu nie można, zdaniem organu, uznać za nieprawidłowe, gdyż w żadnym momencie nie istniały dwa orzeczenia ostateczne orzekające w tej samej sprawie. Z powyższych względów nie można uznać aby w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności wskazana w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Dokonując oceny przesłanki stwierdzenia nieważności zawartej w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., należy wskazać, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uniemożliwiające wykonanie ww. orzeczeń (tj. orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r., orzeczenia uchylające z dnia [...].05.1956 r. oraz orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1956 r.) ze względu na brak wskazania w orzeczeniu wywłaszczeniowym szczegółowego oznaczenia i położenia nieruchomości. Organ wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej m.in. dla nieruchomości ozn. jako działki nr [...],[...],[...], które nie zostały objęte ww. zezwoleniem z dnia [...].12.1951 r., oraz treści ksiąg wieczystych o nr [...] i [...] wynika, że podstawę ujawnienia Skarbu Państwa w dziale II ww. księgi wieczystej stanowiło orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. nr [...]. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1956 r. zostało wykonane, bowiem na jego podstawie dokonano wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych zarówno co do części nieruchomości objętej zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].12.1951 r., (nieruchomość została oznaczona na planie sytuacyjnym z dnia [...].11.1951 r. wykonanym przez W. Przedsiębiorstwo Geodezyjne, jako nieruchomość wchodzącą w skład obszaru, którego granice wyznaczały punkty styczne oznaczone literami E, F, G, H, E) jak i pozostałej części nieruchomości nieobjętej tym zezwoleniem. Powyższe okoliczności, zdaniem organu, pozwalają wykluczyć, że kontrolowane orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. nr [...] o wywłaszczeniu, a tym samym również orzeczenie z dnia [...].05.1953 r. oraz orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. wydane w trybie art. 100 r.p.a., w dacie ich wydania były trwale niewykonalne. Przechodząc do badania pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., organ wskazał, iż w przedmiotowych orzeczeniach (tj. orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia [...].05.1953 r., orzeczeniu uchylającym z dnia [...].05.1956 r. nr [...] oraz orzeczeniu wywłaszczeniowym z dnia [...].05.1956 r. nr [...]) nie stwierdzono wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1,4, 6 i 7 k.p.a., albowiem:

- nie naruszono przepisów o właściwości,

- nie doszło do skierowania decyzji (orzeczenia) do osoby niebędącej stroną w sprawie.

- brakuje podstaw do twierdzenia, iż którekolwiek z ww. rozstrzygnięć w razie wykonania wywołałoby czyn zagrożony karą lub jest dotknięte wadą powodującą jego nieważność z mocy prawa.

Zdaniem organu powyższe wywody prowadzą do konstatacji, iż przedmiotowe orzeczenia (tj. orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r., orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1956 r. wydane w trybie art. 100 r.p.a. oraz orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1956 r. o wywłaszczeniu) w kontrolowanej części (tj. w części dotyczącej nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...], obejmującej obszar [...] m2, pochodzącej z nieruchomości pod nazwą "Osada G. lit. [...] nr [...]") nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa ani nie spełniają pozostałych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń w trybie art. 156 k.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. S. zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 16 § 1 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu legalności tego orzeczenia;

2) naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu przez organ nadzorczy, że ww. orzeczenie było wykonalne, podczas gdy w rzeczywistości było ono orzeczeniem niewykonalnym, a jego niewykonalność miała charakter trwały;

3) naruszenie przepisów art. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez:

a) rozstrzygnięcie sprawy przy zaniechaniu starań w celu zgromadzenia kompletnych akt postępowania wywłaszczeniowego, w szczególności poprzez zaniechanie wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie odtworzenia zaginionych akt wywłaszczeniowych.

b) wywiedzenie wniosków o legalności procesu wywłaszczeniowego z pominięciem dowodów pośrednich dających podstawę do podważenia domniemania legalności;

3 w zakresie, w którym utrzymano w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019r.(znak sprawy: [...]) odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1953 r. (nr [...]) o wywłaszczeniu w części dotyczącej pkt 6:

1) naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w brzmieniu ustalonym obwieszczeniem Przewodniczącego PKPG z [...] stycznia 1952 r. (Dz. U. 1952 nr 4 poz. 31) zwanym w dalszej części skargi "dekretem z 26 kwietnia 1949 r.", poprzez przyjęcie, że wydanie orzeczenia z [...] maja 1953 r. nastąpiło zgodnie z ww. przepisem;

2) naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ orzekający, że orzeczenie z dnia [...] maja 1953 r. było wykonalne; podczas gdy w rzeczywistości było ono orzeczeniem niewykonalnym a jego niewykonalność miała charakter trwały;

3) naruszenie przepisów art. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez:

a) rozstrzygnięcie sprawy przy zaniechaniu starań w celu zgromadzenia kompletnych akt postępowania wywłaszczeniowego, w szczególności poprzez zaniechanie wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie odtworzenia zaginionych akt wywłaszczeniowych,

b) wywiedzenie wniosków o legalności procesu wywłaszczeniowego z pominięciem dowodów pośrednich dających podstawę do podważenia domniemania legalności; w zakresie, którym utrzymano w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] stycznia 2019r. (znak sprawy: [...]) odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1956 r.(nr Sa. [...]) o uchyleniu - na podstawie art. 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (zwanym w dalszej części skargi "rozporządzeniem z 22 marca 1928 r.") - orzeczeń administracyjnym wskazanych w tym orzeczeniu w części w jakiej orzeczenia zmieniające oraz orzeczenia zmieniane dotyczyły nieruchomości pod nazwą "Osada G. lit. [...] Nr [...]:

1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 75 i art. 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 1928 r. nr 36 poz. 341) polegające na uznaniu, że orzeczenie z 14 maja 1956 r. nastąpiło zgodnie z przepisami art. 75 i art. 100 ww. rozporządzenia;

2) naruszenie art. 100 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuprawnionym zawężeniu kategorii podmiotów (jedynie do wnioskodawcy wywłaszczenia), które należy traktować jako podmioty, które nabyły prawa z decyzji wywłaszczeniowej;

3) naruszenie przepisów art. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez:

a) rozstrzygnięcie sprawy przy zaniechaniu starań w celu zgromadzenia kompletnych akt postępowania wywłaszczeniowego, w szczególności poprzez zaniechanie wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie odtworzenia zaginionych akt wywłaszczeniowych,

b) wywiedzenie wniosków o legalności procesu wywłaszczeniowego z pominięciem dowodów pośrednich dających podstawę do podważenia domniemania legalności;

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania przed sądem administracyjnym według norm prawem przepisanych.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła również E. W. zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji, którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1956 r. (nr [...]), w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...], obejmującej obszar [...] m2 zapisanej w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) (pkt 6 orzeczenia, dalej "OrzeczenieI");

2. Orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1953 r. (nr [...]), w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...]. obejmującej obszar [...] m2. pochodzącej z nieruchomości "Osada O. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) (pkt 6 orzeczenia, dalej "Orzeczenie II);

3. Orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1956 r. (nr [...]), uchylającego na podstawie art. 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 maja 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. R.P. z 1928 r, nr 36, poz. 341, dalej jako: "r-P-a."):

a) orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1953 r. (nr [...]) w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości,

b) orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. (nr [...]) w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości,

c) orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1953 r. (nr [...]) w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości,

d) orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1953r. (nr [...]) w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości,

e) orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1953 r. (nr [...]) zmieniającego częściowo ww. orzeczenia

- w części, w której ww. orzeczenie z dnia [...] maja 1956 r. dotyczyło nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...], obejmującej obszar [...] m2, zapisanej w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) (dalej; "Orzeczenie III"),

zarzuciła w stosunku do orzeczenia I, II i III skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. Art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 r.p.a. wobec ich niezastosowania oraz błędnego przyjęcia, że przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego z udziałem zmarłych: L. S. (zmarłego dnia [...] sierpnia 1944 r.) i K. S. (zmarłego dnia [...] sierpnia 1944 r.) - tj. współwłaścicieli nieruchomości stanowiącej przedmiot wywłaszczenia - oraz wydanie i skierowanie wobec nich orzeczeń wywłaszczeniowych nie może być oceniane jako rażące naruszenie prawa w sytuacji, gdy takiego rodzaju rozstrzygnięcie odstępuje od utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym przeprowadzenie postępowań wywłaszczeniowych z udziałem osób zmarłych powoduje powstanie skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

b. Art. 7 i art, 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art, 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w rezultacie przeprowadzenie postępowania w sposób stronniczy, jedynie w oparciu o część materiału dowodowego - w oderwaniu od zasad prawdy obiektywnej oraz bezstronności organów publicznych - przez co pominięto szereg istotnych okoliczności, które miały dla skarżącej istotny wpływ na wynik postępowania.

c. Art. 16 § 1 k.p.a. w zw. z art, 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w oparciu uzasadnienia faktycznego decyzji o szereg domniemań, niemających poparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym - z niewłaściwym powołaniem się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych - w sytuacji, gdy w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że zasada trwałości decyzji administracyjnych nie ma charakteru nadrzędnego, ustalenie przesłanek wywłaszczenia wymaga udowodnienia, a nie oparcia ustaleń na domniemaniach, zaś wszelkie występujące w sprawie wątpliwości i braki (których organ nie może wyjaśnić za pomocą środków dowodowych) należy rozstrzygać na korzyść strony żądającej stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej (na podstawie której pozbawiono jej spadkodawców prawa własności nieruchomości).

W stosunku do Orzeczenia I oraz II - naruszenie przepisów prawa mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z:

a. Art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (t.j. z dnia 26 stycznia 1952 r., Dz.U. Nr 4, poz. 31, dalej: "Dekret") w zw. z art. 28 Dekretu oraz w zw. z art. 8 ust, § 2 k.p.a, poprzez niewłaściwe uznanie, że niewskazanie przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych w wezwaniu (do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości) konkretnie określonej ceny nie może zostać przyjęte za jedną z przyczyn stwierdzenia rażącego naruszenie prawa w sytuacji, gdy zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaniechanie wykonawcy narodowych planów gospodarczych - poprzez ograniczenie się do wskazania jedynie podstawy prawnej wyliczenia ceny nabycia - stanowi naruszenie prawa, zaś w połączeniu z innymi naruszeniami może łącznie rzutować na obowiązek uznania przez organ prowadzący postępowanie nadzorcze, iż orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

b. Art. 8 ust. 2 Dekretu w zw. z art. 30 ust. 1 Dekretu poprzez niewłaściwe uznanie, że zaniechanie wykonawcy narodowych planów gospodarczych - który w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości ograniczył się jedynie do wyrażenia gotowości zawarcia umowy o przejęcie nieruchomości w zamian za nieruchomość zamienną - nie może stanowić rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy w orzecznictwie uznaje się, iż wykonawca narodowych planów gospodarczych jest zobligowany do wyrażenia takiej gotowości z równoczesnym przedłożeniem wykazu nieruchomości zamiennych.

c. Art. 5 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 4 ustawy zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz.U. 1952 Nr 4, poz. 25, dalej jako: "ust. zmien.") w zw. z art. 17 ust. 3 pkt 1 Dekretu poprzez błędne przyjęcie, że wykonawca narodowych planów gospodarczych nie był zobligowany w trakcie postępowania administracyjnego do uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (do nabycia nieruchomości) na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - albowiem wniosek o zezwolenie został przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych złożony [...] bądź [...] grudnia 1951 r, tj. na kilka tygodni przed wejściem w życie przepisów ust. zmieniającej (które dopiero na mocy art. 1 pkt 3 ust. zmien. wprowadziły taki obowiązek) - w sytuacji, gdy treść przepisu art. 4 ust. zmien, stanowi wprost, że postępowania wywłaszczeniowe będące w toku w momencie wejścia w życie ust. zmien., mają być prowadzone zgodnie z przepisami ust. zmien. zaś wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego złożono w dniu 17 stycznia 1953 r. tj. w czasie, gdy wniosek wymagał załączenia zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, wydanego na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej.

d. Art. 17 ust 1-3 Dekretu w zw. z art. 21 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 20 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że brak w aktach sprawy wniosku wykonawcy narodowych planów gospodarczych o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (wraz z jego wszelkimi załącznikami, określonymi w art. 17 ust. 2 i 3 Dekretu) nie może przesądzać o stwierdzeniu rażącego naruszenia prawa, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadą trwałości decyzji administracyjnych w sytuacji, gdy ta zasada nie ma charakteru nadrzędnego, a zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych - wszelkie występujące w sprawie wątpliwości i braki (których organ nie może wyjaśnić za pomocą środków dowodowych, a które w swojej istocie powiązane są z formalizmem postępowania wywłaszczeniowego) należy rozstrzygać na korzyść strony żądającej stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

e. Art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 Dekretu w zw. z art. 11 ust. 1 oraz art. 17 ust. 3 pkt 2 Dekretu w zw. z art. 3 § 2 dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. Prawo osobowe (Dz.U.40.223, dalej: "pr. oso.") oraz w zw. z art. 8 pr. oso. w zw. z art. 10 r.p.a. i w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie istotnej okoliczności, zaś w konsekwencji niewłaściwe uznanie, że wykonawca narodowych planów gospodarczych prawidłowo wezwał współwłaścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości położonej w G. "Osada G. lit. [...] nr [...]" w sytuacji, gdy jedynymi spadkobiercami K. S. (zm. dnia [...] sierpnia 1944 r.) byli jego dwaj małoletni synowie: J. S.(1) (ur. w 1940 r.) oraz J. S.(2) (ur. [...] września 1938 r.), którzy w dacie ww. wezwanie oraz dacie wydania przedmiotowych orzeczeń wywłaszczeniowych nie mieli pełnej zdolności do czynności prawnych, a w konsekwencji nie mogli zadośćuczynić żądaniu zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości bądź jej zamiany za nieruchomość zamienną bez wymaganej prawem zgody przedstawiciela ustawowego (który również został pominięty w przedmiotowym wezwaniu).

W stosunku do Orzeczenia I oraz III - naruszenie przepisów prawa, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z:

a. Art. 24 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 2 Dekretu w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe uznanie i przyjęcie, że orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] maja 1956 r. ([...]) zostały prawidłowo ogłoszone i weszły do obrotu prawnego w sytuacji, gdy w aktach sprawy nie ma bezpośredniego dowodu, aby orzeczenie/orzeczenia zostały podane do publicznej wiadomości na tablicy ogłoszeniowej na co najmniej okres 14 dni, gdyż powołana w tym zakresie przez Organ prezentata (znajdująca się tylko na orzeczeniu III) stanowi wyłącznie dowód na to, że odpis tegoż orzeczenia został odebrany przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej.

W stosunku do Orzeczenia I - naruszenie przepisów prawa, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z:

a. Art. 21 ust. 1 Dekretu poprzez niewłaściwe uznanie, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej mogło orzec o wywłaszczeniu nieruchomości objętej postępowaniem wywłaszczeniowym w sytuacji, gdy w momencie wydawania orzeczenia w 1956 r. odpadły powody stanowiące podstawę wszczęcia postępowania, gdyż celem/powodem wywłaszczenia nieruchomości miała być budowa osiedli robotniczych na wywłaszczonych terenach dla pracowników budowy [...] w W. - którego budowa rozpoczęła się dnia [...] maja 1952 r, a zakończyła w dniu [...] lipca 1955 r.

b. Art. 73 ust. 1 i 2 r.p.a. oraz art. 76 ust. 2 r.p.a. w zw. z art. 87 ust. 1 i 3 r.p.a. w zw. z art. 24 ust. 2 Dekretu w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że Prezydium Rady Narodowej dnia [...] maja 1956 r. mogło orzec o wywłaszczeniu nieruchomości w sytuacji, gdy wcześniejsze orzeczenie z tego samego dnia w przedmiocie uchylenia orzeczeń wywłaszczeniowych i odszkodowawczych (tj. Orzeczenie III) nie było prawomocne bądź ostateczne (albowiem stronom postępowania przysługiwała możliwość odwołania do Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej) - powodując tym, że Prezydium Rady Narodowej orzekając w tym samym dniu bez oczekiwania na uprawomocnienie się decyzji uchylającej orzekło w sprawie, która była już poprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną oraz prawomocną (albowiem pomiędzy Orzeczeniem I oraz II zachodziła tożsamość podmiotowa i przedmiotowa - res iudicata).

c. Art. 20 ust. 1 i 4 Dekretu poprzez pominięcie istotnej okoliczności, zaś w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że Prezydium Rady Narodowej mogło dnia [...] maja 1956 r. orzec o wywłaszczeniu nieruchomości w sytuacji, gdy nie udzielono stronom postępowania terminu 14 dni na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów, jak i również, gdy Prezydium Rady Narodowej nie udzieliło ponownego pouczenia, iż w razie niestawienia się stron albo osób zainteresowanych rozprawa może odbyć się bez ich udziału.

V. W stosunku do Orzeczenia II - naruszenie przepisów prawa, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj, art, 156 § 1 pkt 2 k,p.a. w zw. z:

a. art. 24 ust. 2 Dekretu w zw. art. 18 ust. 2 Dekretu i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1953 r. (nr [...]) w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości Osada G. lit. [...] nr [...] zostało prawidłowo ogłoszone i weszło do obrotu prawnego w sytuacji, gdy w aktach sprawy nie ma na powyższą okoliczność bezpośredniego dowodu, zaś te pośrednie budzą istotne wątpliwości, albowiem pismo z dnia [...] października 1953 r. (zwrotka, której nadawcą jest Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej) nie ma w swojej treści wskazanych sygnatur orzeczeń bądź dat ich wydania, zaś znak tego pisma ([...] albo [...]) nie występuje na jakimkolwiek innym dokumencie zebranym w sprawie; ponieważ w aktach sprawy znajduje się również orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1953 r. (nr [...]) w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości Osada G. lit. [...] nr [...] (która również stanowiła współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2), na którym odręcznie dopisano "[...] VI 53" i "[...] VI 53" (tj. okres wywieszenia wskazany w ww. zwrotce z dnia [...] października 1953 r.) - zważyć należy, że w powyższym okresie (od [...] czerwca 1953 r. do [...] czerwca 1953 r.) wywieszono na tablicy jedynie orzeczenie wywłaszczeniowe dotyczące Osady G. lit. [...] nr [...], a nie Osady G. lit. [...] nr [...].

b. Art. 11 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 75 ust. 1 r.p.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że brak w orzeczeniu daty jego sporządzenia i ogłoszenia nie może zostać uznane za rażące naruszenie prawa w sytuacji, gdy z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że termin rozprawy został pierwotnie wyznaczony na dzień [...] maja 1953 r., zaś nie ma jakichkolwiek dowodów na okoliczność, czy organ wywłaszczeniowy powiadomił strony postępowania o zmianie powyższego terminu na dzień następny - uniemożliwiając tym samym uczestnikom postępowania czynnej obrony swoich praw.

VI. W stosunku do Orzeczenia III - naruszenie przepisów prawa, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z:

a. art. 11 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 75 ust. 1 r.p.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że orzeczenie spełnia wymagania decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy nie zawiera ona obligatoryjnego elementu w postaci wskazania, czy stronom przysługuje od niej odwołanie czy skarga - czym bezprawnie nie poinformowano strony postępowania, iż od przedmiotowego orzeczenia przysługuje środek odwoławczy, zaś sama decyzja w dniu jej wydania nie miała waloru ostateczności i prawomocności.

Dodatkowo z ostrożności procesowej, w przypadku nieuznania zarzutu z pkt V. lit a) i przyjęcia, że orzeczenie II zostało prawidłowo wprowadzone do obrotu prawnego - dodatkowo podnoszę naruszenie:

b. art. 11 ust. 1 Dekretu w zw. z art. 100 r.p.a. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że Prezydium Rady Narodowej W. na podstawie przepisu art. 100 r.p.a. mogło z urzędu uchylić wymienione orzeczenia bez zgody stron postępowania w sytuacji, gdy wymienione w Orzeczeniu III decyzje były prawomocne, zaś na ich podstawie strony uzyskały prawo do odszkodowania - powodując tym, że ich zmiana bądź uchylenie mogły nastąpić tylko i wyłącznie za zgodą stron.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji w całości oraz zwrot skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Na podstawie art. 145a § 1 p.p.s.a., o zobowiązanie Organu do wydania w stosownym terminie decyzji wraz ze wskazaniem, że orzeczenia wywłaszczeniowe (będące przedmiotem kontroli zaskarżonej Decyzji oraz Utrzymanej Decyzji) zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Postanowieniem z [...] września 2020 r. skargi powyższe zostały połączone na podstawie art.111 § 1 ppsa do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie w całości. Podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, powoływana dalej jako "ppsa").

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Poza sporem pozostaje fakt, że postępowanie toczące się w sprawie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie przepisów art. 156-158 k.p.a. i podlega podobnym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, inny jest jednak przedmiot obu postępowań. W postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest z reguły ostateczna decyzja i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Organ w postępowaniu nadzorczym powinien badać nie tylko samą treść decyzji oraz zachowanie przepisów procedury administracyjnej przy jej wydawaniu, ale również ustalić, czy weryfikowane rozstrzygnięcie nie narusza rażąco przepisów prawa materialnego będących podstawą jego wydania. Organ w toku postępowania bada m.in. prawidłowość gromadzenia materiału dowodowego, tym samym sprawdza, czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji zostały spełnione ustawowe wymagania warunkujące wydanie orzeczenia zgodnego z prawem. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Charakterystycznym dla rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Należy mieć bowiem na uwadze, że decyzje, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Potwierdzeniem dla takiego sformułowania jest treść przepisu art. 16 k.p.a. ustanawiającego zasadę trwałości decyzji.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu została poddana decyzja Ministra Rozwoju z [...] lutego 2020 r. Nr [...] którą utrzymał w mocy decyzje Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...].01.2019 r. nr [...], nr [...], nr [...] którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1956 r. nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...], obejmującej obszar [...] m2, zapisanej w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) (pkt 6 orzeczenia), orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r. nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...], obejmującej obszar [...] m2, pochodzącej z nieruchomości "Osada O. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) (pkt 6 orzeczenia), oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1956 r. nr [...], uchylającego na podstawie art. 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 maja 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. R.P. z 1928 r., nr 36, poz. 341) orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].08.1953 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].05.1953 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].10.1953 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].10.1953 r. nr [...] zmieniającego częściowo ww. orzeczenia, w części, w której ww. orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. dotyczy nieruchomości położonej w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...], obejmującej obszar [...] m2, zapisanej w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", stanowiącej współwłasność K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2).

Przedmiotem postępowania nadzorczego były zatem orzeczenia wydane na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Dz. U. Nr 4, poz. 31, ze zm.), zwanego dalej dekretem oraz art. 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (dalej rozporządzenie). Wobec wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym obowiązkiem organu nadzoru było zbadanie, czy całe postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było zgodnie z trybem i zasadami określonymi w przepisach dekretu oraz czy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej z [...] maja 1956 r, wydane na podstawie art. 100 wskazanego wyżej rozporządzenia zostało wydane w zgodzie z jego treścią. Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (orzeczenia administracyjnego) jest bowiem jak już wskazano, ustalenie, czy decyzja administracyjna wydana w postępowaniu administracyjnym nie została wydana z ciężką kwalifikowaną wadą wynikająca z art. 156 § 1 kpa. Przy czym należy przypomnieć, że artykuł 156 § 2 k.p.a. wskazuje na dwie przesłanki negatywne stwierdzania nieważności decyzji. Przesłankami tymi są upływ czasu i nieodwracalne skutki prawne. Dlatego istotne znaczenie ma prawidłowa ocena i właściwe wskazanie przez organ nadzoru przyczyn ewentualnej wadliwości kontrolowanej decyzji administracyjnej.

Podkreślić także należy, że wobec decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub rażąco naruszającej prawo, niewykonalnej i takiej, która może wywołać czyn zagrożony karą, może nastąpić stwierdzenie nieważności nawet po upływie 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Dlatego też organ nadzoru winien z należytą starannością określić przedmiot prowadzonego postępowania nadzorczego, a swoje racje decyzyjne jasno przedstawić, zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a., w uzasadnieniu wydanego orzeczenia.

W ocenie Sądu orzekającego tym wymogom sprostał organ nadzoru w przedmiotowej sprawie.

Na wstępie należy wskazać, że Sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie mają reguły intertemporalne dotyczące stosowania przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., gdyż postępowanie wywłaszczeniowe będące przedmiotem kontroli zostało wszczęte przed dniem 31.01.1952 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r. nr 4, poz. 25), zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (dalej: ustawa zmieniajaca/nowelizująca). W myśl bowiem art. 4 powołanej ustawy, postępowanie wywłaszczeniowe będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami niniejszej ustawy. Badane w postępowaniu nadzorczym postępowanie, w chwili wejścia w życie ustawy, niewątpliwie było prowadzone na podstawie przepisów dekretu. Z porównania treści norm przechodnich art. 4 i 5 ustawy z 29 grudnia 1951 r. wynika, że istota regulacji z art. 4 polegała na wprowadzeniu nowych rozwiązań materialnych i procesowych do trwających postępowań, odpowiednio do fazy w jakiej postępowania te się znalazły. Świadczy o tym użycie art. 4 in principio zwrotu "będzie nadal prowadzone zgodnie z przepisami niniejszej ustawy". Sens unormowania art. 5 polegał zaś na tym, aby postępowania inne, niż prowadzone na podstawie dekretu dostosować do procedury nabywania i przekazywania nieruchomości określonej w dekrecie. Regulacja ta nie odnosiła się do postępowań prowadzonych już na podstawie dekretu. Trafne jest zatem stanowisko, według którego do postępowań już wszczętych, a nie zakończonych należy stosować przepisy nowe w zakresie czynności, które podejmowano już po wprowadzeniu zmian. Czynności zaś dokonane przed wejściem w życie ustawy nowelizującej pozostały w mocy według przepisów dotychczasowych. Tym samym wymóg uzyskania opinii przed wydaniem zezwolenia zaczął obowiązywać w stosunku do zezwoleń wydawanych po wejściu w życie ustawy zmieniającej, a więc od dnia 31 stycznia 1952 r. W konsekwencji należy przyjąć, że wymóg uzyskania opinii nie odnosił się, wbrew stanowisku skarżących, do postępowań, w których zezwolenie, jak w niniejszej sprawie przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, zostało już wydane. W związku z powyższym organy prawidłowo uznały, że skoro wniosek wywłaszczeniowy został złożony przed nowelizacją dekretu spełniając w tej dacie wszystkie wymogi formalne, gdyż m.in. załączono do niego prawidłowo wydane, zgodnie z ówczesnymi przepisami, zezwolenie na nabycie nieruchomości (art. 5 dekretu) to tym samym nie doszło do rażącego naruszenia prawa tj. art. 5. Zarzuty skarg zatem w tym zakresie są nieuzasadnione. Jak wynika bowiem z prawidłowych ustaleń organu dokonanych na bazie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał zezwolenie nr [...] na nabycie nieruchomości położonych w Osadzie G. w J. o łącznej powierzchni [...] a, w tym nieruchomości zapisanej w księdze hipotecznej "Osada G. lit. [...] nr [...]", o pow. [...] m2 (faktycznie [...] m2 - opinia geodezyjna z dnia [...].06.2015 r.) w celu realizacji inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego (tzw. "Osiedle P.", przeznaczone dla budowniczych P[...] w W.) i bazy sprzętu. Przedmiotowe zezwolenie zostało wydane w dniu [...].12.1951 r., gdyż z jego treści wynika, że wydane zostało w wyniku rozpoznania wniosku z dnia [...].12.1951 r. Jednocześnie Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolił na dokonanie zbiorowego wezwania w drodze publicznego obwieszczenia nieznanych z miejsca zamieszkania właścicieli nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych do dobrowolnego ich odstąpienia na podstawie § 4 ust. 5 Zarządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] listopada 1949 r. w sprawie trybu wzywania osób niebędących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów (M.P. z 1949 r., nr [...], poz. [...]), w kształcie nadanym zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 1950 r. (M.P. z 1950 r., nr [...], poz. [...]). Do wniosku Centralnego Zarządu Budowy Miast i Osiedli z dnia [...].12.1951 r. nr [...]. o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości załączono: - zezwolenie Ministra Budowy Miast i Osiedli z dnia [...].12.1951 r. nr [...] na zgłoszenie ww. wniosku, - zaświadczenie lokalizacyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].12.1951 r. nr [...], - plan sytuacyjny nieruchomości. Reasumując należy wskazać, że skoro zezwolenie w trybie art. 5 dekretu zostało wydane przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. to tym samym nie była wymagana opinia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej stwierdzająca niezbędność nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych, bowiem ówcześnie obowiązujące przepisy takiego wymogu nie przewidywały. Tym samym organy zasadnie przyjęły, że wydane prawidłowo na podstawie przepisów dekretu przed nowelizacją zezwolenie Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego było skuteczne i potwierdzało niezbędność nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych również na gruncie przepisów po nowelizacji. Sąd podziela także stanowisko i argumentację organów, że nie objęta ww. zezwoleniem część wywłaszczonej nieruchomości dotyczyła odrębnej inwestycji i mogła być objęta odrębnym zezwoleniem. Organ zasadnie także ocenił, że braki w dokumentacji w postępowaniu wywłaszczeniowym, pomimo podjęcia szeregu czynności dla ich odnalezienia, nie pozwalają na pełną kontrolę prawidłowości jego przeprowadzenia niemniej jednak braki te po tak znacznym upływie czasu od daty jego przeprowadzenia nie mogą być oceniane na niekorzyść wydanych wówczas orzeczeń i wbrew wynikającej z art. 16 kpa zasadzie trwałości decyzji administracyjnej. Tym samym zarzuty skarg w tym zakresie również są nieuzasadnione. Organ bowiem podjął wszelkie niezbędne czynności zmierzające do zgromadzenia archiwalnych akt wywłaszczeniowych.

Organy zasadnie również uznały, że nie doszło do naruszenia art. 8 dekretu. Z prawidłowych ustaleń organu wynika, że współwłaścicielami nieruchomości ("Osada G. lit. [...] nr [...]") niezbędnej do realizacji narodowych planów gospodarczych byli: K. S., L. S.(1), L. S.(2), M. S.(1) i M. S.(2) Do współwłaścicieli ujawnionych w księdze wieczystej inwestor - Stołeczna Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych - skierował wezwanie (bez daty i numeru), wskazując, że cena za nieruchomości zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu. Ewentualnie na życzenie właściciela mogła zostać przyznana nieruchomość zamienna. Organy prawidłowo ustaliły, że z ręcznej adnotacji zawartej na przedmiotowym wezwaniu oraz z treści pisma Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...] z dnia [...].01.1952 r. nr [...] wynika, że zostało ono wywieszone na tablicy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W.- [...] w dniu [...].01.1952 r. W aktach administracyjnych nie zachowały się umowy zamiany ani sprzedaży. Skoro brak jest tych umów a część właścicieli była nieznana z miejsca pobytu oznacza to, że nie było możliwości nabycia tych nieruchomości w drodze umów cywilnoprawnych i niezbędne było przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że niewskazanie konkretnej ceny w wezwaniu przy jednoczesnym odesłaniu do art. 28 dekretu nie stanowiło rażącego naruszenia (por. uchwała składu 7 sędziów sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21.04.2008 r. sygn. akt I OPS 2/08. Tym samym także zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły zostać uwzględnione.

Za organem przypomnieć także należy, że stosownie do art. 17 ust. 1 dekretu wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie. Wniosek należało złożyć do prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Do wniosku należało załączyć (art. 17 ust. 3 dekretu): 1) zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, 2) dowód wezwania właściciela stosownie do art. 8, 3) plan sytuacyjny nieruchomości z oznaczeniem granic powierzchni, przeznaczonej do wywłaszczenia, 4) poświadczony odpis z księgi wieczystej, stwierdzający prawo własności nieruchomości, albo - jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej lub księga wieczysta zaginęła - odpis dokumentu ze zbioru dokumentów, stwierdzający prawo własności nieruchomości, poświadczony przez właściwy sąd powiatowy z zaznaczeniem, że stwierdza on prawo własności nieruchomości według stanu zbioru dokumentów na dzień wydania odpisu, 5) jeżeli nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej i nie był dla niej prowadzony zbiór dokumentów - zaświadczenie właściwego sądu powiatowego, stwierdzające tę okoliczność. Organ prawidłowo ustalił, że w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości położonych w G., w granicach administracyjnych Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...], w tym m. in. nieruchomości zapisanej w księdze "Osada G. lit. [...] nr [...]", o pow. [...] m2, wystąpiła Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych W. - [...] w dniu [...].01.1953 r., co wynika z treści orzeczeń wywłaszczeniowych Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].05.1956 r. i z dnia [...].05.1953 r. gdyż wniosek wywłaszczeniowy nie zachował się w aktach archiwalnych. Braki w aktach archiwalnych nie pozwalają jednak na pełną weryfikacje wniosku, w szczególności w zakresie kompletności wymaganych załączników. Jak wskazał organ w aktach wywłaszczeniowych odnaleziono jednak dowody wezwania właścicieli stosownie do art. 8 dekretu zaś w aktach archiwalnych Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego odnaleziono zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].12.1951 r. na nabycie nieruchomości oraz plan sytuacyjny. Organy zasadnie przyjęły, że powyższe dowody pozwalają na przyjęcie, że wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych W. - [...] z dnia [...].01.1953 r. zawierał wymagane przepisami dekretu załączniki skoro ww. dokumenty istniały w dacie jego złożenia do organu wywłaszczeniowego. Powyższe pozwala na przyjęcie, że przepis art. 17 ust. 1 i 3 dekretu nie został naruszony, a zarzuty skargi w tym zakresie należy uznać za nieuzasadnione.

Skarżący zarzuty skargi opierają także na stwierdzeniu, że w przedmiotowym orzeczeniu wywłaszczeniowym wskazano jako właściciela wywłaszczonej nieruchomości zmarłych K. S. oraz L.. S.(1) Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 18 ust. 2 dekretu gdy postępowanie wywłaszczeniowe, tak jak w tym przypadku (wniosek dotyczy pkt 6 orzeczenia), dotyczyło większej liczby właścicieli, to zawiadomień w toku postępowania wywłaszczeniowego można było dokonywać za pomocą obwieszczeń wywieszanych na tablicach ogłoszeń prezydiów właściwych gminnych (miejskich) rad narodowych. W tym samym trybie można było również dokonać zawiadomienia właściciela nieruchomości, którego miejsce zamieszkania nie było znane. Wybór trybu publicznych ogłoszeń uprawniał organ do informowania stron o podejmowanych czynnościach w taki właśnie sposób. W związku z tym zarówno co do wszczęcia postępowania jak i doręczania odpisu orzeczenia (czynności odrębne od czynności polegających na wezwaniu właściciela do dobrowolnego zbycia nieruchomości) obowiązywały te same zasady. Zastosowanie omówionego trybu ogłoszeń przewidzianego w art. 18 ust. 2 zwalniało organ z obowiązku doręczenia zawiadomień indywidualnie. Zastosowanie trybu ogłoszeniowego powodowało, że dokonane ogłoszenia odnosiły skutek nie tylko do nieznanego z miejsca pobytu właściciela ale i w stosunku do spadkobierców zmarłego. W związku z tym nawet gdyby przyjąć, że adresatem decyzji była osoba zmarła to okoliczność ta, wobec zastosowanego trybu i zasad trwałości decyzji administracyjnych nie może skutkować stwierdzeniem nieważności orzeczenia odszkodowawczego w okolicznościach niniejszej sprawy. Zwrócić bowiem należy uwagę, że prawo własności nieruchomości wywłaszczonej następców prawnych K. S. oraz L. S.(1), nie wynikało z wpisu do księgi wieczystej ani zbioru dokumentów. W dokumentach tych nie było także wzmianki, że spadkobiercy są niepełnoletni a ich prawa reprezentuje przedstawiciel ustawowy. Z akt sprawy wynika, że spadkobiercy zostali ujawnieni dopiero w toku postępowań spadkowych zakończonych odpowiednio w 1970 r. i 1971 r. W tym okresie spadkobiercy mieli już odpowiednio 30 i 32 lata. Tryb ogłoszeniowy służył uproszczeniu a jednocześnie usprawnieniu postępowań wywłaszczeniowych, w których mogli wziąć udział wszyscy, którzy udowodniliby swe prawa do wywłaszczanej nieruchomości (także spadkobiercy zmarłych właścicieli lub w ich imieniu ich przedstawiciele prawni). W świetle powyższych ustaleń Sąd podziela pogląd wyrażony przez organ, że w okolicznościach faktycznych tej sprawy nie można uznać, że orzeczenia zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa wobec ich skierowania do osoby (osób) zmarłej. W ocenie Sądu organ dokonał w sposób rzetelny oceny zebranych dowodów pozwalający na ustalenie że w sprawie miał zastosowanie tryb o jakim mowa w art. 18 ust. 2 dekretu ustalając jednocześnie, że zastosowany tryb ogłoszeń był związany z wezwaniem i zawiadomieniem właścicieli. Stosownie do art. 20 ust. 1 dekretu, po upływie czternastodniowego terminu na zgłoszenie wniosków i sprzeciwów prezydium wojewódzkiej rady narodowej wyznaczało rozprawę. O miejscu i terminie rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej zawiadamiało, co najmniej na 7 dni naprzód wykonawcę narodowych planów gospodarczych, który zgłosił wniosek o wywłaszczenie, właściciela nieruchomości oraz inne osoby zainteresowane, o których powzięło wiadomość ze zgłoszonych wniosków lub sprzeciwów albo z urzędu (art. 20 ust. 2 dekretu). Z akt archiwalnych wynika, że zawiadomieniem z dnia [...].05.1953 r. nr [...] organ wywłaszczeniowy poinformował strony o terminie i miejscu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej. Przedmiotowe zawiadomienie zostało wywieszone na tablicy ogłoszeń Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. - [...] w dniach [...].05.1953 r. - [...].06.1953 r. W aktach archiwalnych nie zachował się protokół z rozprawy w związku z czym nie można ustalić kto na rozprawie był obecny oraz nie jest możliwe zweryfikowanie prawidłowości przygotowania i przeprowadzenia rozprawy - wywłaszczeniowo-odszkodowawczej to jednak braki w dokumentach sprzed 70 lat nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 i 2 art. dekretu ani art. 20 ust. 1 dekretu. Zgodnie z art. 21 ust. 1 dekretu, po przeprowadzeniu rozprawy prezydium wojewódzkiej rady narodowej orzekało o wywłaszczeniu albo odmawiało wywłaszczenia, jeżeli odpadły powody, stanowiące podstawę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Orzeczenie powinno w szczególności zawierać (art. 21 ust. 2 dekretu): 1) ustalenie przedmiotu i rozmiaru wywłaszczenia, 2) wskazanie, na czyją rzecz wywłaszczenie nastąpiło, 3) jeżeli wpłynęły wnioski lub sprzeciwy - uzasadnienie ich przyjęcia lub odrzucenia. W przypadku, gdy wniosków lub sprzeciwów nie zgłoszono, orzeczenie mogło zapaść bez rozprawy (art. 21 ust. 3 dekretu). Przedmiotowe orzeczenie z dnia [...].05.1953 r. nr [...] zawiera wszystkie ww. wymienione elementy, albowiem określono w nim przedmiot wywłaszczenia poprzez precyzyjne oznaczenie nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, wskazano, że wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Wprawdzie w kontrolowanym orzeczeniu doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w opisie nazwy wywłaszczonej nieruchomości, tj. w oznaczeniu nazwy księgi wieczystej zapisano nieruchomość jako "Osada O. lit. [...] nr [...]" zamiast "Osada G. lit. [...] nr [...]" to jednak omyłka ta podlegała sprostowaniu w trybie art. 113 kpa. Oczywista omyłka pisarska w sytuacji gdy przedmiot wywłaszczenia nie budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Jak zasadnie wskazują organy w pozostałych dokumentach dotyczących przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego wskazano prawidłowo oznaczenie księgi wieczystej. Jak zasadnie ustalił organ z akt sprawy wynika także, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta przed dniem [...].06.1952 r., gdyż w tym dniu przeprowadzono rozprawę w sprawie przyznania odszkodowania za plony zniszczone m.in. na tej nieruchomości. Nie można jednak wykluczyć, że zostało wydane - już na etapie postępowania przed Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego - orzeczenie zezwalające na niezwłoczne objęcie nieruchomości, gdyż został dokonany w dniach od [...].01.1952 r. do [...].01.1952 r. opis nieruchomości (co wynika z protokołu z dnia [...].01.1952 r.), który zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 dekretu był konieczny do skorzystania z przyspieszonego trybu zajęcia nieruchomości. Na wydanie stosownego zezwolenia jak prawidłowo przyjął organ wskazuje również treść pisma Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].02.1952 r. nr [...] stanowiącego odpowiedź na wniosek "Producentów W. i N. w [...] i [...] G." o odroczenie terminu zajęcia nieruchomości przez inwestora. W przedmiotowym piśmie wskazano, iż realizacja inwestycji nie może być przesunięta na 1953 r. zaś nieruchomości będą zajmowane przez inwestora w miarę postępu prac budowlanych celem umożliwienia właścicielom (użytkownikom) nieruchomości przynajmniej częściowego zebrania upraw. Zasadne jest zatem stanowisko organu, że skoro właściciele nieruchomości (względnie użytkownicy) wystosowali wniosek o odroczenie zajęcia nieruchomości do Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego to oznacza, iż organ ten wcześniej wydał zezwolenie na zajęcie tych nieruchomości. Objęcie nieruchomości we władanie i zrealizowania inwestycji w powyższym trybie zaś nie skutkuje odpadnięciem przyczyny wywłaszczenia nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 13.11.2013 r. sygn. akt I OSK 2825/12).

Odnosząc się z kolei do zarzutów skarg dotyczących orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...].05.1956 r. nr [...] o wywłaszczeniu to w ocenie Sądu decydujące znaczenie ma kwestia, czy orzeczenie kasacyjne z [...] maja 1956 r. i orzeczenie wywłaszczeniowe z tej samej daty [...] maja 1956 r. można traktować jako jedno orzeczenie zmieniające wydane na podstawie art. 100 r.p.a., a w konsekwencji, czy orzeczenie wywłaszczeniowe z [...] maja 1953 r. zostało skutecznie uchylone przez orzeczenie z [...] maja 1956 r., oraz czy w niniejszej sprawie doszło do wystąpienia przesłanki nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Orzeczenia te (kasacyjne i wywłaszczeniowe) zostały wydane w tym samym dniu. Orzeczenie wywłaszczeniowe z [...] maja 1956 r. zostało podjęte na podstawie art. 100 r.p.a., Przepis ten jest odpowiednikiem obecnego art. 155 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 154 § 2 k.p.a., właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Mając zatem na względzie treść art. 100 r.p.a. należy przyjąć, że orzeczenia wydane w dniu [...] maja 1956 r. - kasacyjne i wywłaszczeniowe - w istocie stanowią jedno orzeczenie (decyzję) zmieniającą wydana na podstawie art. 100 r.p.a. Podkreślić ponownie należy, że postępowanie nadzorcze w tej sprawie prowadzone jest blisko 70 lat od postępowania, w którym wydano kontrolowane w trybie nadzoru orzeczenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak podkreślał organ, jest szczątkowy. Treść orzeczeń wywłaszczeniowego z 1953 r, i 1956 jest tożsama przedmiotowo i podmiotowo. Szczątkowy materiał dowodowy nie pozwala jednak bezspornie ustalić przesłanek zastosowania art. 100 ani ich ogłoszenia a niedopuszczalne jest domniemywanie zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności, albowiem zakazuje tego zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.). Ponadto, przepisy r.p.a. nie przewidywały w art. 101 rygoru nieważności z powodu, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd zgodnie z kórym możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a., podobnie jak uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. należy do trybów nadzwyczajnych, które zgodnie z ustawą pozwalają zweryfikować decyzję, która formalnie obowiązuje, ale obiektywnie jest nieprawidłowa. Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. W przypadku, gdy decyzja dotknięta jest ciężkimi wadami można stwierdzić jej nieważność, a gdy określone wady dotyczą postępowania można zweryfikować decyzję ostateczną w postępowaniu wznowieniowym. Natomiast gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. Nie sposób zakładać, że interes społeczny i słuszny interes strony nie przemawia za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, która jest prawnie wadliwa, jeżeli wadliwość ta nie stanowi uzasadnionej podstawy do stwierdzenia jej nieważności albo do wznowienia postępowania zakończonego taką decyzją. Takie stanowisko było przyjmowane w doktrynie odnośnie art. 135 i 136 k.p.a. w pierwotnym brzmieniu tych przepisów, od wejścia w życie Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 stycznia 1961 r. (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego; Komentarz, Wyd. Prawnicze Warszawa 1970 r., str. 256 - 267). Według tych komentatorów w sytuacjach takich, jak błąd w ustaleniu stanu faktycznego lub błąd w ocenie prawnej stanu faktycznego albo zmiana wykładni przepisów prawa, możliwe jest uchylenie lub zmiana decyzji przy zastosowaniu trybu określonego w art. 135 lub 136 k.p.a. Zmiany art. 135 i 136 k.p.a., które w obowiązującym tekście Kodeksu postępowania administracyjnego oznaczone są jako art. 154 i 155, dotyczyły głównie tego, że stosowanie tych przepisów ograniczono do decyzji ostatecznych oraz dodano przesłanki w postaci "interesu społecznego lub słusznego interesu strony", od których zależy możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a które to przesłanki, na gruncie art. 135 i 136 k.p.a. w poprzednim brzmieniu były przyjmowane w drodze wykładni. Tak też rozumiane były przepisy art. 99 i 100 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.), które regulowały podstawy uchylenia lub zmiany także decyzji ostatecznej. (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006 r., str. 696). Tym samym należy uznać, że organ zasadnie przyjął, że orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. nr [...] w części uchylającej ww. orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r,, oraz orzeczenie odszkodowawcze z dnia [...].08.1953 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 100 r.p.a., bowiem nie jest możliwe zweryfikowanie czy strony wyraziły zgodę na uchylenie ww. orzeczenie wywłaszczeniowego, a organ nie może domniemywać zaistnienia rażącego naruszenia prawa. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów pozwalających na zakwestionowanie tego stanowiska organów. Organ zasadnie również przyjął, że uchylenie orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...].05.1953 r. miało na celu konwalidowanie tego rodzaju wadliwości, które nie wyczerpywały znamion stwierdzenia nieważności decyzji lub podstawy do wznowienia postępowania i było korzystne zarówno dla wnioskodawcy jak i wywłaszczonych właścicieli nieruchomości, co więcej nie zmieniało w efekcie ich sytuacji prawnej. Orzeczenie to zawiera wszystkie wymagane przepisami r.p.a. elementy. Tym samym, wbrew zarzutom skarg, brak jest podstaw do przyjęcia aby doszło do rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 i 3 oraz art. 100 r.p.a.

Ponadto jak zasadnie wskazał organ brak jest dowodów na okoliczność, iż orzeczeniem wywłaszczeniowym z dnia [...].05.1953 r., orzeczeniem uchylającym z dnia [...].05.1956 r. oraz orzeczeniem wywłaszczeniowym z dnia [...].05.1956 r. rozstrzygnięto sprawę uprzednio rozstrzygniętą ostatecznie inną decyzją lub orzeczeniem. Obydwa orzeczenia z dnia [...].05.1956 r. weszły do obrotu prawnego w tym samym momencie w drodze publicznego obwieszczenia. Jak już wskazano skoro jednocześnie uchylono orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r. i wydano nowe orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1956 r. to oba orzeczenia stanowiły niejako jedno orzeczenie. Oba orzeczenia z dnia [...].05.1956 r. nie zostały zaskarżone, a zatem uzyskały przymiot ostateczności w tym samym momencie. Z tych względów nie można uznać aby w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka stwierdzenia nieważności wskazana w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organy dokonując oceny przesłanki stwierdzenia nieważności zawartej w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., zasadnie także wskazały, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uniemożliwiające wykonanie ww. orzeczeń (tj. orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1953 r., orzeczenia uchylające z dnia [...].05.1956 r. oraz orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1956 r.) ze względu na brak wskazania w orzeczeniu wywłaszczeniowym szczegółowego oznaczenia i położenia nieruchomości. Organ zasadnie wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej m.in. dla nieruchomości ozn. jako działki nr [...],[...],[...], które nie zostały objęte ww. zezwoleniem z dnia [...].12.1951 r., oraz treści ksiąg wieczystych o nr [...] i [...] wynika, że podstawę ujawnienia Skarbu Państwa w dziale II ww. księgi wieczystej stanowiło właśnie orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. nr [...]. Organ prawidłowo także wskazał, że z akt sprawy wynika, że orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [...].05.1956 r. zostało wykonane, bowiem na jego podstawie dokonano wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych zarówno co do części nieruchomości objętej zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...].12.1951 r., (nieruchomość została oznaczona na planie sytuacyjnym z dnia [...].11.1951 r. wykonanym przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne, jako nieruchomość wchodzącą w skład obszaru, którego granice wyznaczały punkty styczne oznaczone literami E, F, G, H, E) jak i pozostałej części nieruchomości nieobjętej tym zezwoleniem. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, wbrew stanowisku skarżących, pozwalają wykluczyć, że kontrolowane orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. nr [...] o wywłaszczeniu, a tym samym również orzeczenie z dnia [...].05.1953 r. oraz orzeczenie z dnia [...].05.1956 r. wydane w trybie art. 100 r.p.a., w dacie ich wydania były trwale niewykonalne.

Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy orzekające w rozpatrywanej sprawie w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego, w tym również przepisom powołanym w złożonych skargach. W sposób wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) - por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 II OPS 6/19).