Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2548/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 146, art. 151
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Tomasz Wykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2014 r. sprawy ze skargi W.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji wywłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołań W.B., E.G., decyzją z dnia sierpnia [...] 2013 r., nr [...], sprostowaną w zakresie uzasadnienia postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...], uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] oraz odmówił uchylenia decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Decyzją [...] z dnia [...] grudnia 1971 r. Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wywłaszczyło część nieruchomości liczącą [...]m2 (z ogólnej pow. [...]m2), położoną w W. przy ul. [...], ujętą w KW Nr [...].

W dniu 1 sierpnia 1990 r. (podaniem datowanym 30 lipca 1990r.) K.R. wniósł o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją wywłaszczeniową [...] z dnia [...] grudnia 1971 r. We wniosku podniósł, że właścicielami wieczystoksięgowymi są A.A., B.R., H.R., F.R. i K.R., a w postępowaniu wywłaszczeniowym uczestniczyła tylko A.A.. Wnioskodawca podniósł, że o postępowaniu wywłaszczeniowym dowiedział się dopiero [...] lipca 1990 r. z akt postępowania odszkodowawczego, prowadzonego przed Sądem Wojewódzkim w W. ([...]). Wnioskodawca stwierdził, że spadkobiercy K.R. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu, bo organ wywłaszczający niedostatecznie ich poszukiwał. K.R. zaznaczył, że sprawy wywłaszczeniowej nie odnotowano w księdze wieczystej.

Postanowieniem nr [...] dnia [...] grudnia 1997 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w W. wznowił postępowanie, zakończone decyzją [...] z dnia [...] grudnia 1971 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...]. Jako podstawę wznowienia przyjęto art.145 § 1 pkt 4 Kpa.

Sprawę o wznowienie z wniosku K.R. rozpoczął Starosta Powiatu [...], który decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] grudnia 1971 r.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. uchylił w całości decyzję odmawiającą wznowienia postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. odmówił uchylenia decyzji wywłaszczeniowej z [...] grudnia 1971 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2004 r. Wojewoda [...] uwzględnił odwołanie W.B. i K.R., uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Pismem datowanym 25 stycznia 2005 r. W.B. i K.R. wyjaśnili, że wnoszą o stwierdzenie wydania decyzji wywłaszczeniowej z naruszeniem prawa (art.151 § 2 Kpa), a nie o uchylenie decyzji wywłaszczeniowej.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. Prezydent W. odmówił uchylenia decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1971 r.

Na skutek wniesionych odwołań przez J.T. oraz W.B. i K.R., Wojewoda [...] umorzył postępowanie odwoławcze wobec J.T., a decyzją nr [...] z dnia [...] października 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W..

Na skutek skarg W.B. i K.W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 19/07 uchylił obie decyzje. Sąd uznał, iż obie decyzje w sprawie wznowieniowej same naruszają Kpa, grożąc wznowieniem postępowania. Oba organy działające w sprawie wznowieniowej nie ustaliły bowiem spadkobierców poprzednich współwłaścicieli, choć odmowa uchylenia decyzji wywłaszczeniowej dotknęła ich interesu prawnego i winni brać udział w sprawie. Sąd podkreślił, że także w nadzwyczajnym postępowaniu wznowieniowym, merytoryczne rozpatrzenie sprawy musi poprzedzić ustalenie jej przedmiotu, zakresu i podmiotów, aby zapewnić stronom udział w sprawie. Wytknięto bowiem brak kompletu postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po adresatach wywłaszczenia, wysyłanie decyzji do osób zmarłych i wybiórcze ustalenie stron, będące podstawą wznowienia postępowania. Sąd nakazał zweryﬁkować i udokumentować legitymację stron, zamiast doręczania decyzji "do wiadomości". Wobec uchybień proceduralnych Sądu nie ocenił zasadności kwestionowanego rozstrzygnięcia. Sąd zalecił pozyskanie kompletu postanowień spadkowych i uzasadnienie decyzji w oparciu o akta.

Prezydent W. wyłączył się ze sprawy o wznowienie postępowania o wywłaszczenie działek należących do W., przekazując wniosek Wojewodzie [...].

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] do załatwienia sprawy wznowienia postępowania wywłaszczeniowego, z wniosku K.R., dotyczącego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2, w zakresie aktualnych działek nr [...] i [...] (obie z obrębu [...]) i nr [...] i [...] (obie z obrębu [...]), należących do Miasta W..

Decyzją z [...] maja 2010 r., nr [...] Starosta [...] odmówił uchylenia decyzji, uznając postępowanie wywłaszczeniowe za przeprowadzone poprawnie i bez naruszenia praw stron.

Na skutek odwołań W.B. i K.R., L.M. i S.K., Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia I instancji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. Starosta [...] odmówił uchylenia decyzji, uznając że właścicieli pominięto w postępowaniu wywłaszczeniowym, ale nie wpłynęło to na treść decyzji.

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] o odmowie uchylenia decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1971 r.

Na skutek skargi W.B. i K.R., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1694/11 stwierdził nieważność decyzji wznowieniowych organów obu instancji. Sąd uznał zasadność skargi z przyczyn innych, niż wskazane w jej treści. Nie badał decyzji merytorycznie pod względem zgodności z prawem i pominął zarzuty skargi, uznając ich rozpoznawanie za przedwczesne, gdyż przed wydaniem decyzji zmarły ich adresatki – J.R. i L.M..

Decyzją [...], dnia [...] marca 2013r., Starosta [...] odmówił uchylenia decyzji o wywłaszczeniu, powołując art.146 § 2 Kpa. Zdaniem organu I instancji, organ wywłaszczeniowy nie zapewnił udziału stronom, uniemożliwiając obronę ich interesów, czym zaktualizował przesłankę wznowienia z art. 145 §1 pkt 4 Kpa. Starosta [...] uznał jednak, że decyzja wywłaszczeniowa narusza prawo tylko formalnie, a wywłaszczenie było materialnie zasadne. Wskutek ponownego rozpoznania sprawy mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca dotychczasowej. Starosta [...] stwierdził brak podstaw do wydania innej decyzji, niż dotychczasowa i nie uchylił decyzji o wywłaszczeniu, z uwagi na zaistnienie przesłanek z art. 146 § 2 Kpa.

Od powyższej decyzji odwołała się E.G.. Wniosła o uchylenie decyzji wznowieniowej. Zarzuciła niewyjaśnienie faktu pominięcia stron przy wywłaszczeniu. Podważyła ocenę, że we wznowionym postępowaniu mogła zapaść tylko identyczna decyzja wywłaszczająca, gdyż odmiennego wskazania dokonał WSA w Warszawie w wyroku z 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 19/07. Zdaniem odwołującej się, organ nie wykazał, iż nowa decyzja odpowiadałaby decyzji wydanej w 1971 r. E.G. i J.R. nie umożliwiono wypowiedzenia się o wysokości odszkodowania. Odwołująca się uważa pominięcie właścicieli za niedopatrzenie w procesie decyzyjnym.

Odwołanie zostało wniesione także przez W.B. i K.R., którzy podważyli całą decyzję wznowieniową. Zarzucając Staroście rażące naruszenie art. 151 Kpa wnieśli o uchylenie decyzji i orzeczenie, co do istoty sprawy. Według odwołujących się, należało uwidocznić w sentencji decyzji zasadność podstawy z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Podnoszą, iż decyzję wznowieniową oparto na mylnym założeniu formalnej tylko wadliwości decyzji z 1971 r. Tymczasem odszkodowanie ustalone decyzją wywłaszczeniową jest kwestią materialną, a jego kwotę zaniżono. Odwołujący się oczekują, by po wznowieniu wydano decyzję według art. 151 § 2 w zw. z 146 § 2 Kpa.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził uchybienie przez K.R. terminu do wniesienia odwołania.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] oraz odmówił uchylenia decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu organ wskazał, że realizując wskazania z końca s.4 wyroku WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 19/07 przedmiotem sprawy jest wznowienie z wniosku K.R. postępowania zakończonego decyzją [...] z dnia [...] grudnia 1971 r. wywłaszczającą [...]m2, którą wydało PRN W.. Jako podstawą wznowienia podano art. 145 §1 pkt 4 Kpa, tj. pominięcie spadkobierców K.R..

Kierownik Urzędu Rejonowego w W. wznowił postępowanie z tej przyczyny, na żądanie strony, stąd podanie i postanowienie determinują jej zakres (art. 147 i 149 § 2 Kpa). Zdaniem Wojewody, wznowić postępowanie z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa wolno tylko na żądanie strony, a pozbawienie udziału w sprawie i brak winy wolno odnosić tylko do pominiętego wnioskodawcy (art. 147 Kpa). Stąd istotne są tylko okoliczności dotyczące pozbawienia udziału K.R., a nie innych spadkobierców K.R., a tym bardziej H.R., którzy nie wnieśli skutecznie o wznowienie. K.R. mógł zaś skutecznie podnieść tylko pominięcie jego osoby (art. 147 i 184 § 4 Kpa). Uwagi organu i odwołujących się o pominięciu reszty stron, są nieuprawnione w braku ich terminowych podań. Akta procesu poprzednich właścicieli przeciw S.M. [...] ([...]) nie wykazały, że K.R. dowiedział się wcześniej o decyzji, niż podał we wniosku o wznowienie postępowania.

Wojewoda [...] stwierdził, że stronami sprawy o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego są adresaci decyzji wywłaszczeniowej – osoby, które materialnie utraciły własność nieruchomości. Strony ustalono, realizując wskazania zawarte w prawomocnych wyrokach WSA w Warszawie z 20 sierpnia 2008 r. (I SA/Wa 19/07) i 21 czerwca 2012 r. (I SA/Wa 1694/11). Adresatami decyzji z dnia [...] grudnia 1971 r. byli: A.A., B.R., H.R., nieustaleni spadkobiercy F.R. i nieustaleni spadkobiercy K.R.. W dniu wydania decyzji nie żyli nie tylko F.R. (zm. w 1923 r.) i K.R. (zm. w 1965 r.), ale i pięcioro ich "nieustalonych spadkobierców": M.R. (zm. w 1943r.), E.R. (zm. w 1961 r.), H.Z. (zm. w 1963r.), W.R. (zm. w 1965 r.), a także J.R. (zm. w 1970 r.) - spadkodawca wnioskodawcy K.R..

Poprzednimi właścicielami, którym odjęto własność nieruchomości liczącej [...] m2 decyzją z dnia [...] grudnia 1971 r. byli: A.A., B.R., H.R. i Z.K., A.M., L.Z., I.D., E.B., Z.R., C.M. (spadkobiercy F.R., H.K., W.B., H.R., B.R., S.R. i K.R. (ówcześni spadkobiercy K.R.).

Wojewoda [...] - po analizie akt postępowania, w szczególności zebranych w toku sprawy prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku – wskazał, że stronami postępowania wznowieniowego są: T.A., M.S., M.A. (spadkobiercy A.A.), J.M. oraz J.T. (spadkobiercy B.R.), E.G. oraz A.R. (spadkobiercy H.R.), M.K., R.M., R. K., B.P., A.M., E.G., A.G., B.G., Z.M. z domu R., E.G., A.B., W.B., G.R., D.M., R.M., U.L. zd. R., S.M., G.L., J.Z., S.K. (spadkobiercy F.R.), H.K., W.B., S.P., S.P., S.R., K.R. (spadkobiercy K.R.). Wojewoda [...] podał, że objęte wnioskiem nieruchomości są własnością Miasta W., a następcą prawnym inwestora M.S.M. [...] jest w tym zakresie S.M.[...] z/s W..

Organ odwoławczy wskazał, że właściwy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1971 r. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 Kpa). Starosta jest kontynuatorem kompetencyjnym PRN, ponieważ aktualnie załatwia sprawy wywłaszczeniowe jako organ I instancji (art. 112 ust. 4 i art. 9a ugn).

Organ II instancji podzielił rozstrzygnięcie Starosty [...] w zakresie braku podstaw do uchylenia decyzji wywłaszczeniowej. Jednak pozostawienie w obrocie decyzji z dnia [...] grudnia 1971 r. – jego zdaniem - wynika z nieaktualności art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, a nie z odpowiadania decyzji prawu, mimo pominięcia spadkobierców K.R.. Decyzji wywłaszczeniowej nie wolno uchylić nie dlatego, że może zapaść wyłącznie decyzja identyczna lub dopuszczalność jej uchylenia ekspirowała przez 5 lat, lecz wskutek braku pominięcia strony - brak wadliwości formalnej decyzji. Kwaliﬁkowana wada postępowania dotycząca pominięcia w postępowaniu wywłaszczeniowym K.R. nie zaistniała, stąd nie mogła wpłynąć na treść decyzji (ocena daty i wpływu rzekomego uchybienia na decyzję są bezprzedmiotowe, skoro podstawa jest bezzasadna).

Wojewoda uznał, że Starosta ocenił udział innych osób nietrafnie, ale przede wszystkim niedopuszczalnie (poza zakresem sprawy). Chybione są więc zarzuty odwołania, że skarżąca E.G. oraz jej spadkodawca J.R. nie były powiadomione o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym, nie wypowiedziały się nigdy i nie miały możliwości wypowiedzi, co do wysokości proponowanego zadośćuczynienia. Tym bardziej, że kwestie spadkobierców pominięto nie tylko w przypadku E.G., ale również w przypadku pozostałych osób. Organ odwoławczy wskazał, że - po pierwsze; obie te osoby dziedziczą po F.R., której nie dotyczyła prośba o wznowienie. Po drugie; spadkodawca obu tych osób ówczesna współwłaścicielka legitymowana do udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym E.B. nie złożyła skutecznie wniosku o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego. Po trzecie; J.R. i E.G. nie były współwłaścicielkami przy wywłaszczeniu w 1971 r. więc nie mogły być pominięte. Po czwarte; legitymacja E.G. wynika dopiero z następstwa po J.R., dlatego obie te osoby nie mogłyby jednocześnie wypowiadać się o odszkodowaniu. Pominięcie następców F.R. jest poza oceną, bo nie było objęte wnioskiem o wznowienie. Nie zaistniała zaś skutecznie przedłożona podstawa wznowienia dotycząca tylko K.R..

Zdaniem Wojewody [...], organ wywłaszczający szukał i zgodnie z prawem zareagował na nieustalenie poprzedniego współwłaściciela, a także aktywnie zabiegał o ustalenie spadkobierców K.R., w szczególności K.R.. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa odnosząca się do K.R. nie wystąpiła, ponieważ K.R.: 1) po śmierci K.R. i J.R. nie przeprowadził postępowań spadkowych i nie uzyskał prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po swych krewnych oraz nie ujawnił praw spadkowych po swych krewnych w księdze wieczystej, ewidencji gruntów i innych rejestrach publicznych (np. podatkowych) prowadzonych dla wywłaszczanej nieruchomości przez co organ, wiedząc o fakcie śmierci K.R., nie miał możliwości uczynienia go stroną postępowania wywłaszczeniowego, ponieważ K.R. nie legitymował się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po K.R. ujawnionym w księdze wieczystej (takie postanowienia uzyskał w latach 90- tych XX w.); 2) nie władał jako posiadacz przedmiotowym gruntem (posiadaczem była A.A.) i w związku z tym przeciwko K.R. nie działały domniemania wynikające z władania wywłaszczaną nieruchomością, spadkobrania, czy wpisu w księdze wieczystej.

Zdaniem Wojewody, K.R. z własnej winy nie mógł mieć zatem statusu strony postępowania wywłaszczeniowego, ponieważ stroną był: właściciel nieruchomości, jej posiadacz bądź osoba zgłaszająca swój udział w postępowaniu legitymująca się tytułem własności do nieruchomości, nie ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej. Nawet gdyby organ odnalazł K.R., to i tak nie mógłby on być stroną postępowania wywłaszczeniowego wobec braku prawomocnych postanowień spadkowych wskazujących jego jako spadkobiercę po K.R. i J.R.

Poza tym organ odwoławczy wskazał, że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej W. nie ponosi winy w pozbawieniu K.R. udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, ponieważ: 1) organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe aktywnie zabiegał o odnalezienie spadkobierców po K.R. – przesłuchał A.A., lecz ta nie miała bliższych danych na temat spadkobierców po K.R. przez co organ nie znał adresów członków rodziny K.R., a spadkobiercy nie byli ustaleni, - po stronie współwłaścicieli istniał konflikt, co utrudniało ustalenie adresów spadkobierców po K.R. (o czym wspominała H.R.), - wystąpił do Głównego Biura Adresowego celem uzyskania informacji adresowej o K.R.; 2) organ nie miał legitymacji do wystąpienia do sądu spadku o stwierdzenie nabycia spadku po K.R.; 3) organ mógł wydać decyzję wobec nieustalonych spadkobierców; 4) w stosunku do K.R. były skuteczne zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o wyznaczeniu rozprawy oraz doręczenie decyzji wywłaszczeniowej – te pisma zostały ogłoszone/obwieszczone K.R. w trybie art. 45 Kpa, ponieważ K.R. był osobą nieznaną z miejsca pobytu; 5) K.R. nie ujawnił swoich praw w postępowaniu poprzez zgłoszenie swego udziału w trybie art. 19 ustawy i przez to z własnej winy nie miał możliwości wzięcia udziału w istotnych czynnościach postępowania wywłaszczeniowego (zapoznania się z wyceną, stawienia się na rozprawę); 6) w protokole z rozmowy z A.A., datowanym [..] października 1971 r. organ poinformował zainteresowane osoby o konieczności przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłych właścicielach nieruchomości, także na s. 2 decyzji wywłaszczeniowej wezwał do udowodnienia odpowiednimi dokumentami swego prawa do przypadającej części odszkodowania z tytułu spadku po K.R., referując na s. 3 ﬁasko negocjacji, ze względu na brak postępowania spadkowego.

Wojewoda stwierdził, że skutek rozstrzygnięcia Starosty [...] jest trafny, ale decyzję oparto na błędnej podstawie materialnej. Ponadto organ I instancji bezzasadnie uznał i zdawkowo uzasadnił pominięcie stron. Decyzja nie ma proceduralnej podstawy z art. 151 Kpa, zastąpionej normą materialnoprawną z art. 146 § 2 kpa. W tym zakresie trafnie zarzuca W.B. w odwołaniu, że podstawa zaskarżonej decyzji wznowieniowej jest niedostateczna" bo unika wyboru jednej z norm art. 151 Kpa. Podstawa prawna jest zaś istotna. bo poprzedni właściciele dążą do uzyskania prejudykatu dla odszkodowania. Dlatego należało orzec merytorycznie, zgodnie z art. 151 § 1 Kpa.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że odwoławcza decyzja reformatoryjna na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa była konieczna, także wobec zmiany materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, opartego jednoznacznie na proceduralnym art. 151 § 1 pkt 1 Kpa. W ocenie Wojewody, brak uznania przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa nie pogarsza materialnie sytuacji odwołujących się, dla których zaskarżona decyzja była równie niekorzystna, bo też nie umożliwiała dochodzenia odszkodowania. Reformacja decyzji pozwala więc uściślić jej podstawę, bez naruszenia zakazu reformationis in peius.

Reasumując organ II instancji wskazał, że nie potwierdziła się przyczyna wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, gdyż nie z winy organu K.R. nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Mylny jest zarzut odwołania E.G., iż podstawę wznowienia przesądził prawomocnie WSA w Warszawie w wyroku wydanym dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 19/07. Ocena prawna na s. 4 in medio kasatoryjnego wyroku dotyczy "zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wydanych z naruszeniem przepisów prawa, dającym podstawy do wznowienia postepowania", tj. decyzji wznowieniowych, nie zaś wywłaszczeniowej decyzji kończącej postępowanie w 1971 r. Także prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1694/11 nie wiąże oceną prawną w zakresie pominięcia K.R. przy wywłaszczeniu, bo dotyczy sfery podmiotów wznowienia. Sąd nie badał decyzji merytorycznie pod względem zgodności z prawem oraz pominął pozostałe zarzuty skargi, uznając ich rozpoznawanie za przedwczesne. Pominięcia właścicieli nie przesądziły wyroki wydane w sprawie. Nie było w tej kwestii oceny prawnej z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

Zdaniem Wojewody, organ wywłaszczeniowy mógł wydać decyzję nie ustalonym imiennie spadkobiercom osoby ujawnionej w księdze wieczystej. Wydając decyzję wobec nieustalonych spadkobierców organ uniknął jej skierowania do siedmiorga zmarłych -K.R., J.R., F.R., E.R., H.Z., M.R., W.R..

Wbrew zarzutom z odwołania W.B. zachowano tryb ustalania odszkodowania. Natomiast aspekt odszkodowawczy samej decyzji (zwłaszcza wysokość kwoty) podlega nadzorowi nieważnościowemu (a nie ocenie wznowieniowej postępowania). Oba tryby są odrębne. Należy podkreślić, ze po upływie 42 lat od wywłaszczenia, brak kompletnych akt nie oznacza, iż stosownych czynności zaniedbano lub nienależycie utrwalono. Zdaniem Wojewody, K.R. miał gwarancję zapoznania się z wyceną, gdyby ujawnił się w postępowaniu. Chybiony jest zarzut, że K.R. był pozbawiony udziału w sprawie w zakresie odszkodowania, wskutek nieobecności biegłego na rozprawie wywłaszczeniowej, ponieważ z art. 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wynikało, że na rozprawie wysłuchiwano opinię biegłych, a nie samych biegłych. Absencja na rozprawie K.R. czyni zarzut absencji biegłego na tej rozprawie bezzasadnym. Nie można uznać, iż K.R. pozbawiono udziału w części odszkodowawczej sprawy, dopuszczając elaborat sporządzony na zlecenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] i przeprowadzając rozprawę bez osobistego udziału biegłych, na której nie był obecny K.R.. Wbrew zarzutom poprzednich właścicieli, obie okoliczności z trudem korelują z art.145 § 1 pkt 4 kpa.

Zważywszy na powyższe Wojewoda uznał, że decyzję Starosty [...] należało uchylić i orzec, co do istoty. Pomimo trafnego skutku (braku eliminacji decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 1971 r.), uzasadnienie i podstawa prawna decyzji wznowieniowej naruszają art. 151, art. 149 § 2, art. 147, art. 145 § 1 pkt 4 i 107 Kpa. Postępowanie wywłaszczeniowe wznowiono wyłącznie na żądanie strony - wskutek terminowej prośby K.R., limitującej zakres sprawy do podstawy, iż bez własnej winy nie brał w nim udziału. Stąd rozważanie i ogólne uwzględnienie pominięcia też innych poprzednich właścicieli było nieuprawnione. Udział wnioskodawcy ujęty w terminie za przyczynę prośby i postanowienia o wznowieniu wiąże w sprawie. Jednocześnie zebrany materiał pozwolił wykonać wskazania z prawomocnych wyroków wydanych w sprawie. Decyzja reformatoryjna precyzuje podstawę prawną z art. 151 Kpa, reagując na trafny zarzut odwołujących się. Jednak zdaniem Wojewody [...], należało zastosować art.151 § 1 pkt 1 Kpa, a nie art. 151 § 2 Kpa, gdyż nie zaistniała przyczyna wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, co dezaktualizuje przeszkody z art. 146 Kpa. Odmowa uchylenia decyzji wywłaszczeniowej wynika z bezzasadności przyczyny wznowienia, odmiennie, niż ocenił organ I instancji, powołując art. 146 § 2 Kpa, który zresztą nie umożliwiał tego typu rozstrzygnięcia. Reformację decyzji wymusiła korekta przesłanek, podstaw materialnych i formalnych oraz uzasadnienia.

Skoro nie bez własnej winy strona nie brała udziału w postępowaniu (nie potwierdziła się podstawa wznowienia, to zdaniem organu odwoławczego - należało odmówić uchylenia decyzji wywłaszczeniowej, stosując art.151 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 4 i art. 138 § 1 pkt 2 Kpa.

Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] sprostował oczywiste omyłki pisarskie zawarte w uzasadnieniu decyzji, dotyczące kręgu wskazanych spadkobierców po F.R..

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] W.B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła zaskarżonej decyzji wydanie jej z naruszeniem rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez skierowanie jej do osoby zmarłej. Wobec tego skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu skargi - powołując się na ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1694/11 - skarżąca wskazała, że w 2006 r. zmarł uczestnik postępowania S.P., a postępowanie spadkowe po tej osobie jest obecnie w toku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że S.P. zmarł przed wydaniem decyzji organu odwoławczego, jak i decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie Wojewody, prawdopodobnym spadkobiercą po S.P. jest jego syn S.P. od lat będący stroną postępowania wznowieniowego, zamieszkały pod tym samym adresem, co ojciec. Zdaniem Wojewody, skoro S.P. miał zapewniony czynny udział w postępowaniu wznowieniowymi nie był pomijany jako adresat decyzji, to skierowania decyzji do zmarłego S.P. nie można kwalifikować, jako wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione.

Poza sporem jest to, że wnioskiem z dnia [...] lipca 1990 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydium Rady Narodowej W. Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 1971 r., nr [...] wystąpił K.R. spadkobierca po ojcu J.R., a w dalszej kolejności po dziadku K.R. – współwłaścicielu części wywłaszczonej nieruchomości przy ul. [...], ujawnionym w dacie wydawania decyzji wywłaszczeniowej w księdze wieczystej Kw nr [...]. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszej sprawie został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 2 Kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, że K.R. dowiedział się o decyzji wywłaszczeniowej w dniu [...] lipca 1990 r., natomiast wniosek o wznowienie został wniesiony za pośrednictwem poczty w dniu [...] lipca 1990 r. Wniosek o wznowienie został oparty na ustawowej podstawie wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, tj. pozbawieniu udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym spadkobierców po K.R.. Nie jest też sporne to, że K.R. jako dalszy spadkobierca po K.R. - ujawnionym w księdze wieczystej właścicielu nieruchomości przy ul. [...] ma status strony postępowania, o której mowa w art. 147 Kpa, uprawnionej do wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] grudnia 1971 r.

Sąd podziela stanowisko Wojewody [...], że skoro Kierownik Urzędu Rejonowego w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 1997 r., nr [...], na skutek wniosku K.R., wznowił postępowanie zakończone wskazaną wyżej decyzją wywłaszczeniową, to prowadząc postępowanie na wniosek strony związany jest wskazaną przez wnioskodawcę podstawą wznowieniową. Rację ma także Wojewoda [...] twierdząc, że dla ustalenia, czy w niniejszej sprawie wystąpiła podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa znaczenie ma to, czy K.R. był pozbawiony udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Wniosek o wznowienie z powołaniem się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa można wnieść tylko we własnym imieniu. Wobec tego w niniejszej sprawie przeprowadzenie postępowania, co do przyczyn wznowienia (art. 149 § 2 Kpa) ograniczało się do ustalenia, czy K.R. bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Kwestia pozbawienia udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym innych spadkobierców po K.R., którzy nie złożyli wniosku wszczynającego postępowanie wznowieniowe, nie ma znaczenia dla przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 Kpa.

Sąd podzielił stanowisko Wojewody [...], że decyzja Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r. była wadliwa i jako taka winna być wycofana z obrotu prawnego. Starosta [...] wadliwie przeprowadził postępowanie, co do ustalenia wystąpienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i błędnie wskazał, że wystąpienie tej przesłanki wznowienia należało odnieść do wszystkich pominiętych w postępowaniu wywłaszczeniowym stron. Jak wskazano wyżej badanie wystąpienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa winno ograniczyć się tylko i wyłącznie do wyjaśnienia tego, czy K.R. bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, ponieważ ten podmiot wnioskował o wznowienie postępowania z powołaniem się na podstawę wznowienia jego dotyczącą i to na jego wniosek zostało wszczęte postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wywłaszczeniową z 1971 r. Kolejną wadliwością decyzji Starosty [...] było to, że jako podstawę prawną organ pierwszej instancji wskazał przepis art. 146 § 2 Kpa, który reguluje tylko i wyłącznie jedną z przeszkód do uchylenia decyzji zaskarżonej w postępowaniu wznowieniowym i której wystąpienie ogranicza możliwości organu, jeżeli chodzi o rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy we wznowionym postępowaniu. Starosta [...] wadliwie odmówił uchylenia decyzji wywłaszczeniowej z 1971 r., z powołaniem się na wystąpienie przeszkody z art. 146 § 2 Kpa. Orzeczenie o odmowie uchylenia decyzji mogło być jedynie oparte na podstawie z art. 151 § 1 pkt 1 Kpa i dotyczyć sytuacji, w której organ w postępowaniu wznowieniowym nie stwierdziłby wystąpienia podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, powołanej we wniosku K.R. o wznowienie postępowania. Organ pierwszej instancji pominął też obowiązek zbadania, czy w sprawie wystąpiło tzw. przedawnienie uchylenia kwestionowanej decyzji, o którym mowa w art. 146 § 1 Kpa (upływ 5 lat od ogłoszenia lub doręczenia decyzji).

Sąd zwraca uwagę, że po wznowieniu postępowania na wniosek strony w pierwszej kolejności organ musi ustalić, czy wystąpiła wskazywana przez stronę ustawowa podstawa wznowienia postępowania. Jeżeli podstawa wznowieniowa wskazywana przez stronę we wniosku nie potwierdzi się, wówczas organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 Kpa). Jeżeli natomiast podstawa wznowienia rzeczywiście wystąpi, wówczas organ musi wyjaśnić, czy jest możliwe uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 151 § 1 pkt 2 Kpa). Wobec tego organ najpierw bada, czy wystąpiła przeszkoda do uchylenia decyzji wymieniona w art. 146 § 1 Kpa. Jeżeli wystąpiła tego rodzaju przeszkoda, to organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 Kpa). Jeżeli nie wystąpiła przeszkoda z art. 146 § 1, wówczas organ bada wystąpienie przeszkody z art. 146 § 2 Kpa. Jeżeli ta ostatnia przeszkoda wystąpi, to organ ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 Kpa). Jeżeli natomiast organ stwierdzi wystąpienie ustawowej podstawy wznowienia, a nie stwierdzi wystąpienia obu przeszkód z art. 146 Kpa, wówczas uchyla kwestionowaną decyzję i wydaje decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, tak jak gdyby decyzja w sprawie nigdy nie była wydana (art. 151 § 1 pkt 2 Kpa). Wskazany wyżej tryb procedowania nie został zachowany przez Starostę [...], a zatem decyzja pierwszoinstancyjna nie mogła się ostać w obrocie prawnym.

Sąd podziela – co do zasady – stanowisko Wojewody [...], że nie dojdzie do naruszenia zakazu reformationis in peius, o którym mowa w art. 139 Kpa, w sytuacji gdy organ odwoławczy uchyli na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa decyzję pierwszoinstancyjną i odmówi uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdzając brak wystąpienia ustawowej podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa w zakresie pozbawienia wnioskodawcy udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, mimo, że organ pierwszej instancji stwierdził wystąpienie ustawowej podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i odmówi uchylenia decyzji kwestionowanej, z tego powodu, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W sytuacji, gdy decyzja odwoławcza, jak i decyzja pierwszoinstancyjna są odmowne, to w obu przypadkach nie mogłoby dojść do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za wyrządzoną szkodę.

Sąd nie podziela natomiast stanowiska Wojewody [...], że w niniejszym postępowaniu wznowieniowym nie zaistniała przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, powoływana przez K.R. we wniosku o wznowienie postępowania, tj. niezapewnienie przez Prezydium Rady Narodowej W. udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym K.R..

Dla oceny tego zagadnienia istotne znaczenie miało to, czy Prezydium Rady Narodowej w W. wykorzystało dostępne organowi instrumenty procesowe, aby umożliwić K.R. realny udział w postępowaniu wywłaszczeniowym, w tym przedsięwzięcie działań zmierzających do wykazania następstwa prawnego po wpisanym w księdze wieczystej K.R. Z akt sprawy wywłaszczeniowej wynika, że Prezydium Rady Narodowej w W. w toku prowadzonego postępowania wywłaszczeniowego uzyskało informację, że K.R. nie żyje i że pozostawił spadkobierców (elaborat szacunkowy sporządzony przez biegłego L.G.). Organ wywłaszczeniowy odebrał od A.A. (współwłaściciela nieruchomości) oświadczenie, w którym strona wskazała, że właścicielami są poza nią samą m.in. B.R. zam. Z. i H.R., którego dokładny adres nie był znany (osoby wówczas żyjące), co zostało zaprotokołowane w dniu [...] października 1971 r. Ze znajdujących się w aktach sprawy zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że organowi znany był adres H.R. – W. ul. [...]. Adres ten był aktualny, skoro zwrotne potwierdzenia odbioru zostało podpisane przez H.R.. A.A. dodatkowo oświadczyła, że nie ma bliższych danych o spadkobiercach po K.R.. Organ wywłaszczeniowy wystąpił do Głównego Biura Adresowego o udzielenie informacji adresowej, co do K.R. s. I.. W odpowiedzi z dnia 19 lipca 1971 r. Centralne Biuro Adresowe w W. powiadomiło PRN w W., że w dokumentacji CBA występuje duża ilość osób o tym samym imieniu i nazwisku oraz że informacji adresowej będzie można udzielić po otrzymaniu bliższych danych osobowych. Organ wywłaszczeniowy miał też wiedzę, że sporny grunt użytkuje A. i A.A. (protokół inwentaryzacyjny z dnia [...] września 1970 r.).

Skoro organ wywłaszczeniowy posiadał informację o zgonie K.R. wskazanego w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości, to miał obowiązek zawieszenia postępowania wywłaszczeniowego z urzędu. Wobec tego, że K.R. zmarł przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego (w 1965 r.) nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 90 § 1 pkt 1 Kpa. W tej sytuacji PRN w W. miało obowiązek zawieszenia postępowania wywłaszczeniowego w oparciu o przepis art. 90 § 1 pkt 4 Kpa (rozpatrzenie sprawy wywłaszczeniowej zależało od wyniku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po K.R., ewentualnie po J.R.). Zdaniem Sądu, organ wywłaszczeniowy miał możliwość uzyskania wiedzy na temat spadkobierców po K.R. i wezwania ich w wyznaczonym terminie do wystąpienia do właściwego sądu spadku o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego (art. 93 § 1 Kpa), a gdyby strona, mimo wezwania nie wystąpiła o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, możliwość załatwienia sprawy poprzez rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego we własnym zakresie (art. 93 § 3 w zw. z § 2 Kpa).

Sąd zwraca uwagę, że w dacie wywłaszczenia obowiązywał dekret z dnia 8 czerwca 1955 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. Nr 25, poz. 151 ze zm.). Z przepisu art. 71 ust. 1 dekretu wynikało, że na żądanie organu państwowego mógł być wydany odpis zupełny lub skrócony z akt stanu cywilnego. Na podstawie przepisu art. 77 dekretu upoważniony przedstawiciel organu państwowego miał też możliwość przeglądania ksiąg stanu cywilnego. Z kolei z przepisu art. 55 ust. 1 dekretu wynikało, że w akcie zgonu były dane na temat miejsca zamieszkania zmarłego, nazwisko, imię i miejsce zamieszkania małżonka osoby zmarłej oraz nazwisko, imię i miejsce zamieszkania osoby zgłaszającej zgon. Natomiast w odpisach skróconych aktu zgonu były umieszczone dane na temat miejsca zamieszkania zmarłego oraz nazwisko i imię małżonka osoby zmarłej. Z powyższego wynika, że organ wywłaszczeniowy miał instrumenty prawne, aby ustalić dane osobowe członków rodziny K.R. (np. żony H.R.) na podstawie danych posiadanych przez właściwy Urząd Stanu Cywilnego działający przy prezydium miejskiej lub dzielnicowej rady narodowej (art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 2 dekretu).

Poza tym organ mając wiedzę na temat danych osobowych i adresu innych współwłaścicieli np. H.R. (brata K.R.) miał możliwość uzyskania danych o członkach rodziny zmarłego K.R., jako jego potencjalnych spadkobiercach. Na tę okoliczność PRN w W. mogło też przesłuchać w charakterze świadka użytkownika gruntu A.A. Nie można również wykluczyć możliwości uzyskania przez organ wywłaszczeniowy danych adresowych K.R. na podstawie danych zawartych w aktach księgi wieczystej Kw nr [...], czy też poprzez zwrócenie się do wojskowych organów ewidencyjnych, właściwych w sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony. Z powyższego wynika, że organ wywłaszczeniowy miał różne możliwości ustalenia adresu zamieszkania K.R., a przez to danych osobowych i adresów jego potencjalnych spadkobierców, aby następnie wezwać ich do zainicjowania przed sądem spadku sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po K.R., czy też po J.R.. Z możliwości tych organ jednak nie skorzystał, co skutkowało pozbawieniem K.R. możliwości udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, w tym możliwości wykazania przed wydaniem decyzji następstwa prawnego po dziadku K.R. i ojcu J.R..

Sąd nie podziela stanowiska Wojewody [...], że K.R. był zawiadamiany o czynnościach postępowania wywłaszczeniowego w trybie obwieszczeń z art. 45 Kpa. Uszło uwadze organu odwoławczego, że doręczenie poprzez obwieszczenie było skuteczne w stosunku do osoby nieznanej z miejsca pobytu. Przepis ten dotyczył sytuacji, gdy organ znał osobę z imienia i nazwiska, lecz nie miał wiedzy, gdzie ta osoba przebywa. W niniejszej sprawie tryb doręczenia poprzez obwieszczenia nie miał zastosowania, jeżeli chodzi o K.R.. Na etapie postępowania wywłaszczeniowego nie była w ogóle znana taka osoba jak K.R., a zatem nie można przyjąć, że K.R. był osobą nieznaną jedynie z miejsca pobytu.

Sąd nie zgodził się też z Wojewodą [...], że wystarczające było ustalenie przez organ wywłaszczeniowy jako uprawnionych do odszkodowania nieustalonych spadkobierców wieczystoksięgowego właściciela nieruchomości. Sąd zwraca uwagę, że w orzeczeniu o wywłaszczeniu należało wymienić imię, nazwisko i adres uprawnionych do odszkodowania (art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy).

Faktem jest, że K.R. nie zadbał o to, aby przez wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego ustalić sądownie swe następstwo prawne po K.R. i J.R., a następnie ujawnić następstwo prawne w księdze wieczystej prowadzonej dla wywłaszczanego gruntu. Niewątpliwie taki stan rzeczy ułatwiłby prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego z jego udziałem. Trzeba jednak mieć na uwadze, że w postępowaniu wywłaszczeniowym prowadzonym w trybie ustawy znajdowały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego to na organie prowadzącym postępowanie wywłaszczeniowe, a nie na stronie ciążyły obowiązki wynikające z Kpa, odnoszące się do zapewnienia stronie udziału w postępowaniu administracyjnym. To organ przed wydaniem decyzji musiał umożliwić stronie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 8 § 1 Kpa), o wszczęciu postępowania z urzędu zawiadomić wszystkie strony (art. 57 § 3 Kpa), wezwać stronę na rozprawę, aby ta miała możliwość złożenia wyjaśnień, zgłoszenia żądań, propozycji i zarzutów oraz przedstawienia dowodów na ich poparcie (art. 83 § 1 i 2 pkt 1 i art. 88 § 1 Kpa). Niepodjęcie przez organ wyżej wskazanych działań już wówczas mogło być kwalifikowane jako ciężka wada postępowania administracyjnego, uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego z powołaniem się na podstawę wznowienia z art. 127 § 1 pkt 4 Kpa (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu).

Mając na uwadze powyższe wywody Sąd uznał, że w niniejszej sprawie K.R. został pozbawiony udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym bez swojej winy. Prezydium Rady Narodowej w W., mając wiedzę na temat śmierci właściciela wieczystoksięgowego i pozostawieniu przez niego spadkobierców, nie zawiesiło postępowania administracyjnego z urzędu w trybie art. 90 § 1 pkt 4 Kpa i nie podjęło będących w jego kompetencji działań mających na celu uzyskanie ostatniego adresu zamieszkania K.R. oraz danych personalnych i adresowych potencjalnych jego spadkobierców, aby następnie zobowiązać ich do wystąpienia do sądu spadku o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego. W konsekwencji organ wywłaszczeniowy uniemożliwił K.R. wykazanie stosownym orzeczeniem sądu następstwa prawnego po dziadku i ojcu, przez co wnioskodawca wznowienia postępowania nie miał możliwości wzięcia udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, jako jeden z aktualnych współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] i jako jeden z uprawnionych do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, przypadającego mu, stosownie do udziału we współwłasności spornej nieruchomości.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie potwierdziła się wskazywana przez K.R. we wniosku o wznowienie podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, tj. że K.R. bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym.

W tej sytuacji należało uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody [...] jako wydaną z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 Kpa, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro – jak wskazał Sąd we wcześniejszych wywodach – wadliwa była także decyzja pierwszoinstancyjna Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r., to Sąd uznał za konieczne uchylenie również i tej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów art. 146 § 2 i art. 149 § 2 Kpa, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie podzielił zarzutu skargi W.B., że zaskarżona decyzja jest obciążona wadą rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, ponieważ została skierowana do osoby zmarłej – S.P., w kontekście oceny prawnej zaprezentowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1694/11. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszym postępowaniu orzekające w sprawie organy miały obowiązek ustalić wszystkie podmioty będące stronami w sprawie, co też Starosta [...] i Wojewoda [...] uczynili, za wyjątkiem spadkobiercy S.P.. Rację ma Wojewoda [...], że to, iż S.P. zmarł w 2006 r. nie świadczy o tym, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...] marca 2013 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Naruszeniem o charakterze "rażącym" nie jest skierowanie decyzji do osoby zmarłej w przypadku, gdy w postępowaniu administracyjnym jako jedna ze stron brała udział osoba będąca spadkobiercą po zmarłej stronie (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 129/10). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z będącego w dyspozycji Sądu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...] wynika, że jedynym spadkobiercą S.P. jest jego syn S.P., który jako spadkobierca po B.P. (d. nazwisko R.) zmarłej w 2004 r. był jedną z wielu stron postępowania wznowieniowego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Starosta [...] będzie miał na uwadze zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną, w szczególności to, że w niniejszej sprawie wystąpiła podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, jeżeli chodzi o pozbawienie K.R. bez jego winy udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym zakończonym decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1971 r. Wobec tego organ pierwszej instancji wyjaśni, czy w sprawie wystąpiła którakolwiek z przeszkód do uchylenia zaskarżonej decyzji z art. 146 Kpa. Jeżeli organ uzna, że wystąpiła choćby jedna z przeszkód do uchylenia zaskarżonej decyzji wywłaszczeniowej (pierwszeństwo ma przeszkoda z art. 146 § 1 Kpa), wówczas organ rozstrzygnie sprawę mając na uwadze przepis art. 151 § 2 Kpa, tj. ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.