Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 696/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, ar. 152, art. 153, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 51 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: § 12 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi J.K. i E.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących J.K. i E.K. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009r. Prezydent Miasta, po wznowieniu postępowania administracyjnego, uchylił decyzję tego organu nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007r. o pozwoleniu na rozbudowę budynku mieszkalnego wydaną J. i E.K. oraz zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej – dobudowa łącznika na działce nr [...], według projektu budowlanego opracowanego w maju 2009r. przez mgr inż. arch. M.O..

W wyniku wniesionych odwołań E. i T.W., I.P. oraz K.B. sprawę rozpatrywał Wojewoda, który decyzją z dnia [...] września 2009r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę ww. budynku mieszkalnego i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia J. i E.K. pozwolenia na rozbudowę przedmiotowego budynku .

W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 stycznia 2010r. (sygn. akt II SA/Go 900/09) oddalającego skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wskazał, że decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć jedynie przyszłych (lub niezakończonych) zamierzeń inwestycyjnych, zaś postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę obiektu, który jest już zrealizowany, nie może zakończyć się pozytywną decyzją o udzieleniu tego pozwolenia. Sytuacja taka winna prowadzić do uruchomienia odpowiednich instrumentów prawnych przez organy nadzoru budowlanego, w konsekwencji których inwestor może ewentualnie doprowadzić do legalizacji wykonanych robót budowlanych.

W rezultacie przeprowadzonego postępowania naprawczego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasto decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2010r. nakazał J. i E.K. doprowadzenie łącznika zrealizowanego na działce nr [...] między budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej, a garażem do stanu zgodnego z prawem poprzez rozbiórkę części łącznika - celem usytuowania ściany zewnętrznej z otworami okiennymi i drzwiowymi w odległości nie mniejszej niż 4,0 m od granicy działki nr [...] – zgodnie z przepisem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).

Na mocy decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] maja 2010r. powyższa decyzja organu pierwszej instancji została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie wyjaśniono, czy budowa przedmiotowego łącznika jest zgodna z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla terenu obejmującego działkę nr [...]. Ponadto nakładając określony w sentencji decyzji obowiązek organ pierwszej instancji nie wyjaśnił, czy obowiązek ten jest wykonalny. Organ odwoławczy wskazał również na konieczność przeprowadzenia analizy w zakresie nałożenia obowiązku wykonania innych robót niż rozbiórka ściany, mogących doprowadzić zaistniałą sytuację do stanu zgodnego z prawem. W szczególności organ pierwszej instancji nie rozważył możliwości zamurowania otworów w ścianie położonej w odległości 3,40 m od granicy działki nr [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2010r. organ I instancji nakazał J. i E.K. doprowadzenie łącznika do stanu zgodnego z prawem – to jest do stanu zgodnego z wymaganiami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DZ.U. z 2002 r. Nr 75 poz. 690 ze zm.) - §12 ust. 1 pkt 1, poprzez zlikwidowanie istniejącego otworu drzwiowego – balkonowego na piętrze, w ścianie zewnętrznej łącznika, znajdujących się w odległości mniejszej niż 4,0 m od granicy działki nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania określonego w decyzji obowiązku i orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu terminu wykonania obowiązku na trzy miesiące od daty otrzymania niniejszej decyzji, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż nałożony zaskarżoną decyzją obowiązek wykonania określonych robót spowoduje doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem łącznika zrealizowanego na działce nr [...], między budynkiem mieszkalnym, a garażem. Organ wskazał, że wykonanie nałożonych w decyzji robót budowlanych ma na celu spełnienie wymagań wynikających z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r.

W rezultacie rozpoznania wniesionej przez K.B. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011r. (sygn. akt II SA/Go 46/11) uchylił decyzję organu II instancji z dnia [...] listopada 2010r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasto z dnia [...] lipca 2010r. Sąd stwierdził, iż pomimo, że przepisy rozporządzenia przy sytuowaniu budynku na działce stawiają wymóg zachowania określonej odległości od granicy z działką sąsiednią, w analizowanej sprawie budynek zwrócony ścianą z otworami okiennymi i drzwiowymi w stronę granicy posadowiony został w odległości 3,40 m od działki [...], czyli mniejszej, niż przewidują to przepisy rozporządzenia. W ocenie Sądu narusza przepisy prawa stanowisko organów nadzoru budowlanego obydwu instancji, zgodnie z którym w parterze ścianą łącznika między budynkiem mieszkalnym, a garażem jest w rzeczywistości przeszklona ściana z drzwiami wejściowymi do budynku, znajdująca się w odległości 4,05 m od granicy działki nr [...], zaś boczne fragmenty ściany wymurowane w odległości 3,40 m od granicy działki sąsiedniej stanowią jedynie niezbędny element konstrukcyjny dla przeniesienia nadwieszonej części piętra.

W toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania dowodowego konsekwentnie prezentowane było stanowisko, zgodnie z którym ściana łącznika w parterze wyposażona jest w otwory okienne i otwór drzwiowy, natomiast w ścianie górnej kondygnacji łącznika znajduje się otwór drzwiowy (drzwi balkonowe). Płaszczyzny skrzydeł okiennych i drzwiowych znajdują się w odległości 4 m od granicy działki nr [...], natomiast najbliższa krawędź otworu okiennego od której należy mierzyć odległość od granicy działki nr [...] znajduje się w odległości 3,45 m od tej granicy. Powyższe, zdaniem Sądu znajdowało oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Sąd stwierdził, iż nie znajduje z kolei potwierdzenia w tymże materiale stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zgodnie z którym w parterze ściana łącznika w rzeczywistości jest przeszkloną ścianą z drzwiami wejściowymi, której odległość od granicy z działką [...] wynosi 4,05 m. W ocenie Sądu zarówno przeprowadzona przez organ klasyfikacja zewnętrznej ściany łącznika, jak i sposób ustalenia jej odległości od granicy działki nr [...], nie były prawidłowe, albowiem naruszyły przepisy § 9 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i nie znajdowały oparcia w materiale dowodowym.

Nadto zdaniem Sądu użyty w sentencji decyzji zwrot "zlikwidowanie istniejącego otworu drzwiowego" nie wskazuje, w jaki konkretnie sposób istniejący otwór drzwiowi ma zostać zlikwidowany. Nakładając na inwestorów obowiązek zlikwidowania otworu drzwiowego na piętrze łącznika, organ nadzoru budowlanego nie przeprowadził także analizy pod kątem wpływu wykonania tego obowiązku na warunki pobytu ludzi w pomieszczeniach tej części budynku.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasto decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nałożył na J. i E.K. obowiązek wykonania następujących robót budowlanych w ścianie zewnętrznej łącznika zrealizowanego na działce nr [...], położonej w odległości 3,45 m od granicy działki nr [...]:

1. na poddaszu zmniejszenia powierzchni ściany wypełnionej pustakami szklanymi do wielkości 1,28 m2 tj. nie przekraczającej 10% powierzchni ściany poddasza zgodnie z § 232 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r., przy czym klasa odporności ogniowej wypełnienia nie powinna być niższa niż E 30,

2. na parterze zamurowania otworu, w którym osadzony jest zestaw szklany okienno-drzwiowy.

W decyzji organ wyjaśnił, że obowiązki nałożone w decyzjach Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasto wynikały z faktu zrealizowania przedmiotowego łącznika z naruszeniem warunków określonych w przepisie § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, na mocy którego jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż : 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Jednocześnie podkreślił, że sposób mierzenia odległości budynków m.in. od granicy działki budowlanej reguluje przepis § 9 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym określone w rozporządzeniu odległości budynków od innych budynków, urządzeń budowlanych lub granicy działki budowlanej mierzy się w poziomie w miejscu ich najmniejszego oddalenia.

Z pomiarów dokonanych podczas oględzin wynika bezsprzecznie, że ściana zewnętrzna budynku łącznika znajduje się w odległości 3,45 m od granicy działki nr [...]. W ścianie tej na parterze znajduje się otwór wypełniony szkłem w ramach z profili stalowych z podziałem na dwa okna nieotwierane i drzwi wejściowe w środku zestawu. Zdaniem organu otwór w ścianie wypełniony szkłem spełnia funkcję okienną oraz drzwiową. Kwestia uchylania, otwierania, czy zamknięcia na stałe elementów szklanych wypełniających ścianę nie ma znaczenia dla uznania otworu za okienny.

W ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w rozpoznawanej sprawie nie został spełniony warunek określony w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, gdyż odległość zewnętrznej ściany łącznika, w której znajduje się na parterze otwór okienno-drzwiowy wynosi 3,45 m do granicy działki sąsiedniej o nr [...]. Organ przyjął ocenę techniczną sporządzoną przez mgr inż. J.S. posiadającego tytuł rzeczoznawcy budowlanego w specjalności konstrukcyjno-budowlanej w zakresie przesłaniania rozbudowanej części budynku mieszkalnego w odniesieniu do zabudowy na działce nr [...] jako dowód, iż przedmiotowy łącznik umożliwia naturalne oświetlenie dla pomieszczenia kuchni w budynku położonym na działce nr [...] i nie narusza przepisów § 13 i 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Z kolei J. i E.K. dołączyli do odwołania od decyzji PINB Miasto z dnia [...] listopada 2011r. opinię techniczną z dnia [...] listopada 2011r. opracowaną przez doc. dr inż. M.K., w której wyrażony został pogląd, że odległości łącznika od granicy z działką nr [...] nie naruszają przepisu § 12 rozporządzenia.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał w dalszej kolejności, że kierując się wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 2 czerwca 2011r. (sygn. akt II SA/Go 46/11) nie można zgodzić się ze stwierdzeniem w kwestii zgodności z przepisami usytuowania ściany parteru łącznika w stosunku do granicy działki nr [...] zawartymi w ww. opinii.

Powiatowy Inspektor wskazał także, że w toku oględzin wykonano pomiary, w trakcie których ustalono, iż wykonana inwestycja narusza § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego (a taką ścianą jest ściana łącznika) dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej nie powinna być niższa, niż określona w tabeli w tym przepisie. Zachowano natomiast wymagania określone w § 57 ust. 1, na mocy którego pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. W myśl ust. 2 w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na przeznaczenie - co najmniej 1:12. Nadto organ wskazał, iż ustalenia w tym zakresie pozwalają na stwierdzenie, że zamurowanie otworu drzwiowego (balkonowego) na poddaszu nie spowoduje nadmiernego ograniczenia w dostępie do światła dziennego. Również zamurowanie otworu w ścianie parteru łącznika, w którym osadzony jest zestaw szklany okienno-drzwiowy nie spowoduje naruszeń przepisów w tym zakresie, ponieważ pomieszczenie na parterze pełni funkcję komunikacji i zgodnie z § 59 ust. 1 ww. rozporządzenia wystarczającym będzie zapewnienie oświetlenia światłem sztucznym, odpowiednio do potrzeb użytkowych.

Wreszcie organ stwierdził, że zamurowanie otworu w ścianie parteru na skutek prowadzonego postępowania nie pozbawi możliwości wejścia do budynku, bowiem będzie ono możliwe przez garaż, co nie jest sprzeczne z przepisami rozdziału 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r.

Po rozpoznaniu odwołania J. i E.K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej obowiązku zamurowania otworu na parterze, w którym osadzony jest zestaw szklany okienno-drzwiowy (pkt 2 sentencji decyzji organu I instancji) i orzekł w tym zakresie o nałożeniu obowiązku rozebrania przeszklenia i zamurowania otworu na parterze ścianą o odporności ogniowej REI 60 (zgodnie z § 232 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie) usytuowaną w odległości minimum 4,0 m od granicy z działką sąsiednią nr [...] z możliwością wykonania w tej ścianie otworu drzwiowego wejściowego do łącznika i ewentualnych otworów okiennych. Ponadto uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczenia terminu wykonania nałożonych obowiązków i orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu 6-miesięcznego terminu od dnia doręczenia niniejszej decyzji, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W rozpatrywanej sprawie, jak zaznaczył organ II instancji, inwestorzy wybudowanego łącznika dokonali zamurowania otworu drzwiowego balkonowego na piętrze łącznika.

Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] listopada 2010r., iż przedmiotowa rozbudowa, w zakresie w jakim została wykonana, nie jest sprzeczna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego teren działki nr [...], uchwalonego uchwałą Nr XV/101/95 Rady Miejskiej z dnia [...] sierpnia 1995r. w zakresie zasad kształtowania zabudowy ustanawiają między innymi zasady, iż wysokość zabudowy projektowanej winna wynosić 1-2 kondygnacje oraz dach stromy z możliwością wykorzystania poddaszy na cele użytkowe.

Inspektor wskazał, że zastosowany w podstawie zaskarżonej decyzji przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stanowi, że w celu doprowadzenia robót budowlanych wykonywanych w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 do zgodności z prawem, właściwy organ nakłada na inwestora obowiązek wykonania w wyznaczonym terminie określonych czynności lub robót budowlanych. Stwierdził, że w zaistniałych okolicznościach konieczne jest nałożenie na inwestorów obowiązku wykonania określonych robót naprawczych w celu doprowadzenia wybudowanego łącznika do stanu zgodnego z prawem. Dowody zgromadzone w sprawie jednoznacznie świadczą, iż ściana zewnętrzna łącznika zrealizowanego na działce nr [...] usytuowana jest w odległości 3,45 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną - nr [...]. Z tego względu, biorąc pod uwagę wymagania określone w przepisach § 12 rozporządzenia, nie mogą być w tej ścianie zlokalizowane jakiekolwiek otwory okienne lub drzwiowe. Organ odwoławczy podzielił ocenę PINB Miasto odnośnie konieczności zmniejszenia w poziomie poddasza istniejącej obecnie powierzchni ściany wypełnionej pustakami szklanymi do wielkości 1,28 m2 tj. nie przekraczającej 10% powierzchni ściany poddasza, co wynika z warunku określonego w § 232 ust. 6 rozporządzenia. Prawidłowe, zdaniem Inspektora, są również ustalenia organu I instancji odnośnie okoliczności, iż zamurowanie otworu w ścianie na poddaszu nie spowodowało ograniczenia w dostępie do światła dziennego.

Nadto organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu powiatowego, iż nie można uznać, aby szklane wypełnienie otworu ściany łącznika na parterze odpowiada przepisom prawa i mogło zostać uznane za "ścianę".

Organ ten wyjaśnił, że nawet ze znajdujących się w aktach sprawy projektów budowlanych przedmiotowego łącznika wynika, że w spornym otworze na parterze przewidywano wstawienie stolarki okiennej składającej się z dwóch skrzydeł (okno stałe) o wymiarach 1470 x 2100 mm oraz jednego skrzydła (wejściowe) o wymiarach 1000 x 2100 mm. Akta sprawy wskazują jednoznacznie, iż projektowany zamiar został zrealizowany, co dodatkowo czyni bezpodstawnymi stanowisko skarżących odnośnie kwalifikacji przeszklenia jako ściany, oddalonej od granicy działki zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Zdaniem WINB o zgodności usytuowania ściany parteru można byłoby mówić wyłącznie w sytuacji, gdyby w miejscu usytuowania przeszklenia istniała przegroda budowlana stała - ściana o parametrach takich jak pozostałe ściany zewnętrzne łącznika. Zgodne z przepisami byłoby usytuowanie w odległości 4,0 m od granicy z działką sąsiednią ściany w poziomie parteru, w której zlokalizowany mógłby być otwór drzwiowy, a nawet okienny (uzyskana w taki sposób forma architektoniczna stanowiłaby tzw. "podcień"), niemniej nie może to oznaczać, iż cała płaszczyzna takiej ściany może być wypełniona całkowicie stolarką okienną, jak to ma miejsce obecnie.

W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że realizacja wejścia do budynku przez garaż w istocie stwarzałaby uciążliwość. W szczególności korzystanie z bramy uchylnej garażu oraz przejście przez pomieszczenie techniczne, w którym znajduje się kocioł gazowy z pewnością byłoby niekorzystne dla użytkowników, co w konsekwencji spowodowałby niespełnienie wymagania określonego w § 61 ust. 1 rozporządzenia.

W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, jedyną możliwością naprawy obecnej sytuacji jest wykonanie zamurowania istniejącego otworu na parterze ścianą pełną w odległości 4,0 m od granicy z działką sąsiednią (po uprzedniej rozbiórce przeszklenia), co z kolei umożliwia osadzenie w takim zamurowaniu otworu drzwiowego. Jakkolwiek taki zakres robót spowodowałby zwężenie otworu drzwiowego wewnętrznego między łącznikiem, a kuchnią, niemniej do dyspozycji użytkowników pozostają drzwi pomiędzy pokojem dziennym, a łącznikiem.

W rezultacie wniesienia przez J. i E.K. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 26 lutego 2013r. (sygn. akt II SA/Go 965/12) uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012r.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wykazał, aby sformułowany przez niego obowiązek rozebrania przeszklenia i zamurowania otworu na parterze ścianą o odporności ogniowej REI 60 (zgodnie z § 232 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie) usytuowaną w odległości minimum 4,0 m od granicy z działką sąsiednią nr [...] z możliwością wykonania w tej ścianie otworu drzwiowego wejściowego do łącznika i ewentualnych otworów okiennych, mógł w istocie doprowadzić do usunięcia stwierdzonej niezgodności inwestycji z § 12 ust. 1 rozporządzenia. Sąd zaznaczył, że sam organ odwoławczy wskazał w zaskarżonej decyzji, że z uwagi na treść tego przepisu nie mogą w przedmiotowej ścianie być zlokalizowane jakiekolwiek otwory okienne i drzwiowe. Tymczasem nałożony przez ten organ obowiązek rozebrania przeszklenia i zamurowania otworu w odległości 4m od granicy, z jednoczesnym określeniem możliwości montażu w powstałej ścianie drzwi oraz okna, zdaniem Sądu, nie doprowadzi do usunięcia wskazanej niezgodności z prawem. W dalszym bowiem ciągu powstała w ten sposób ściana, w której zlokalizowane zostaną otwory drzwiowe i okienne, w częściach najdalej wysuniętych w stronę granicy, pozostawać będzie w odległości mniejszej niż 4 m, co stanowić będzie o naruszeniu § 12 ust. 1 rozporządzenia. Organ odwoławczy nie odniósł się w sposób wyczerpujący do tych właśnie części ściany łącznika, które posadowione są w odległości 3,40 m od granicy z działką [...]. Nie wyjaśnił, czy i dlaczego ewentualnie nie jest możliwym zlikwidowanie tych części ściany.

Jednocześnie Sąd zauważył, że wskazany w pkt 1 decyzji organu I instancji obowiązek zmniejszenia powierzchni ściany (na poddaszu) wypełnionej pustakami szklanymi do wielkości 1,28 m2 - tj. nie przekraczającej 10% powierzchni ściany poddasza zgodnie z § 232 ust. 6 rozporządzenia, o klasie odporności ogniowej wypełnienia nie niższej niż E 30, został ustalony i sformułowany w sposób zgodny ze wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 2 czerwca 2011r. (sygn. akt II SA/Go 46/11).

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2013r., powołując się na dyspozycję art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta z dnia [...] czerwca 2012r. w części dotyczącej obowiązku zamurowania otworu na parterze, w którym osadzony jest zestaw szklany okienno-drzwiowy (pkt 2 sentencji decyzji organu I instancji) i orzekł w tym zakresie o nałożeniu obowiązku rozebrania przeszklenia na parterze i wykonania w jego miejsce zamurowania w postaci ściany, usytuowanej w odległości minimum 4,0 m od granicy z działką sąsiednią nr [...] z możliwością wykonania w tej ścianie otworu drzwiowego wejściowego do łącznika i ewentualnych otworów okiennych (spełniającej wymagania rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Organ II instancji uchylił nadto objętą odwołaniem decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i wyznaczył J. i E.K. termin 6-miesięczny, liczony od dnia doręczenia decyzji.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uzasadniając powyższą decyzję, poza przywołaniem stanowiska zaprezentowanego uprzednio w uzasadnieniu do uchylonej wyrokiem z dnia 26 lutego 2013r. decyzji z dnia [...] października 2012r. stwierdził, iż wykonanie ściany w miejscu istniejącego przeszklenia w odległości minimum 4,0 m od granicy z działką sąsiednią spowoduje doprowadzenie zaistniałej sytuacji do stanu zgodnego z prawem w świetle przepisów § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. Organ wskazał, że lico ściany, której nakaz wykonania orzeczono "będzie przesunięte względem istniejącej już ściany parteru i piętra łącznika oddalonej o odległość 3,45 m od granicy z działką sąsiednią tworząc odsadzkę wewnętrzną od tej ściany". W ocenie organu odwoławczego fragment ściany odsuniętej od lica pozostałej ściany należy - w kontekście przepisów techniczno-budowlanych w zakresie sytuowania budynków - oceniać odrębnie.

Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] czerwca 2013r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. J. i E.K..

Skarżący podnieśli, iż w rezultacie wykonania ściany z otworem na drzwi balkonowe na piętrze powstała lodżia, a na parterze przestrzeń wejściowa do budynku. Przestrzeń zarówno lodżii, jak i wejściowa do budynku mają ściany boczne. Wewnętrzne narożniki tych ścian oddalone są 4,05 m od granicy działki nr [...], zaś zewnętrzne 3,45 m.

W ocenie J. i E.K. obecnie istniejąca ściana o konstrukcji lekkiej stalowej wypełniona szkłem, w której znajdują się drzwi wejściowe jest ścianą, bowiem pełni funkcję przegrody budowlanej wydzielającej z przestrzeni budynek. Ponadto posiada odpowiednią odporność ogniową, wystarczającą dla budynków jednorodzinnych. Niezrozumiałym pozostaje zatem nakazywanie jej wyburzenia z obowiązkiem postawienia w tym miejscu ściany murowanej.

Niezrozumiałe dla skarżących jest stosowanie przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wykładni, zgodnie z którą "odległość 4 m należy zachować od położonych najbliżej granicy narożników ściany pomimo, że nie ma w niej otworów okiennych ani drzwiowych".

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione.

W myśl art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwie interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

W konsekwencji powyższej kontroli sąd uchyla zaskarżoną decyzję jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej ppsa. Sąd rozpoznając sprawę, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie podnieść należy, iż sprawa dotycząca doprowadzenia w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) wybudowanego przez J. i E.K. na działce nr [...] łącznika do stanu zgodnego z prawem była już dwukrotnie prawomocnie rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011r. (sygn. akt II SA/Go 46/11) oraz wyrokiem z dnia 26 lutego 2013r. (sygn. akt II SA/Go 965/12) uchylał m.in. zaskarżone decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Fakt uprzedniego wydania przez tutejszy Sąd prawomocnych wyroków odnosi między innymi ten skutek, że dokonywana obecnie ponowna kontrola dotyczy czynności podjętych po tej dacie i uwzględniać musi wiążący charakter oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniach powyższych orzeczeń. Stosownie bowiem do dyspozycji bezwzględne obowiązującego przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu przepisu art. 153 ppsa oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena ta może się odnosić zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012r., sygn. akt II FSK 1328/10).

Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz określenie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie administracyjne.

W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji zapadłej w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażeniu w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2009r., sygn. akt II GSK 614/08).

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, uwzględniając wskazania sformułowane przez składy orzekające w sprawach o sygn. akt II SA/Go 46/11 i II SA/Go 965/12 oraz oceniając postępowanie administracyjne prowadzone przez organ nadzoru budowlanego na skutek ostatniego z wydanych orzeczeń, w tym jego rezultat, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 153 ppsa.

Podkreślić bowiem w tym miejscu trzeba, iż Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie nakładając na J. i E.K. w pkt 2 decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2013r. obowiązek sprecyzowany już uprzednio w decyzji z dnia [...] października 2012r. (rozebrania przeszklenia na parterze łącznika i wykonania w jego miejsce zamurowania w postaci ściany, z jednoczesnym określeniem możliwości montażu w powstałej ścianie drzwi oraz okna) nie zastosował się do oceny Sądu, który w uzasadnieniu do wyroku z dnia 26 lutego 2013r. uznał, iż realizacja tak określonego obowiązku nie doprowadzi do usunięcia stwierdzonej niezgodności z prawem, jeśli zważy się, że w powstałej w konsekwencji ścianie zlokalizowane będą otwory drzwiowe i okienne pozostające w częściach najdalej wysuniętych w stronę granicy w odległości mniejszej niż 4 m. Organ odwoławczy nakłada zatem obowiązek, którego realizacja, zgodnie z dokonaną już uprzednio przez tutejszy Sąd oceną prawną, w dalszym ciągu naruszać będzie dyspozycję § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).

Nie można także w dalszej kolejności podzielić przywołanego w uzasadnieniu skarżonej decyzji stanowiska Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który część ściany parteru wykonaną w rezultacie nałożonego tak sprecyzowanego obowiązku (posadowioną w odległości minimum 4 m od granicy działki) uznaje za odsadzkę wewnętrzną ściany, do której przepisy techniczno-budowlane w zakresie sytuowania budynków należy stosować odrębnie. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z dotychczas dokonaną i ugruntowaną w wydanych w sprawie orzeczeniach oceną Sądu, wedle której za ścianę na parterze łącznika uznaje się element wysunięty na odległość 3,45 m wespół z fragmentem cofniętym od lica o 0,55 m (o czym świadczyć ma m.in. uznanie przez tutejszy Sąd, iż ściana łącznika w parterze wyposażona jest w otwory okienne i otwór drzwiowy) i w odniesieniu do tak ustalonej ściany sposób mierzenia jej odległości od granicy działki nr [...] winien następować w miejscu jej najmniejszego oddalenia (tj. 3,45 m), stosownie do dyspozycji § 9 ust. 3 ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Przede wszystkim jednak uwzględnić należy, że z uzasadnienia decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie wynika, iżby stosownie do wskazań Sądu wyrażonych w sprawie o sygn. akt II SA/Go 965/12 organ ten zbadał, czy i dlaczego nie jest możliwym zlikwidowanie tych części ściany łącznika, które posadowione są w odległości 3,45 m od granicy z działką o nr ewid. [...]. Wyjaśnienie tejże kwestii może mieć z kolei zasadnicze znaczenie przy określaniu obowiązku mającego na celu faktyczne doprowadzenie wybudowanego przez J. i E.K. łącznika do stanu zgodnego z prawem.

Konsekwencją stwierdzenia, iż orzekający w sprawie organ nie zrealizował wskazań co do dalszego działania sformułowanych przez tutejszy Sąd w uzasadnieniu do wyroku z dnia 6 lutego 2013r. musi być uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Poza wszelkim sporem pozostaje bowiem, iż naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 ppsa powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (por. A.Kabat [w:] B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz, Warszawa 2009, s. 404).

Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Jednocześnie, po myśli art. 152 ww. ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znalazło oparcie w przepisach art. 200 i art. 205 tejże ustawy.

Rolą organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie przede wszystkim uwzględnienie niezrealizowanych dotychczas wytycznych zawartych w uzasadnieniu do wyroku z dnia 26 lutego 2013r., z uwzględnieniem wskazań sformułowanych w uzasadnieniu niniejszego rozstrzygnięcia.

Aktualne pozostaje przy tym stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w sprawie o sygn. akt II SA/Go 965/12, odnoszące się do prawidłowości ustalonego w pkt 1 decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasto nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r. obowiązku zmniejszenia powierzchni ściany (na poddaszu) wypełnionej pustakami szklanymi do wielkości 1,28 m2 tj. nie przekraczającej 10% powierzchni ściany poddasza zgodnie z § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia, o klasie odporności ogniowej wypełnienia nie niższej niż E 30.