Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1098/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 i 2, art. 151 kpa
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na skutek wniosku J. G. o wznowienie postępowania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r. [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2017r. znak: [...] odmawiającą uchylenia wydanej (również w trybie wznowienia postępowania) decyzji ministra z dnia [...] marca 2014 r. odmawiającej z kolei uchylenia decyzji MRiRW z dnia [...] września 2009r. Tą ostatnią decyzją odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1959r. uchylającego orzeczenie PPRN w Warszawie z dnia [...] marca 1958r. [...] uznające ojca skarżącego za właściciela nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, położonej w [...].

W uzasadnieniu organ podał, iż inicjując poprzednie postępowanie o wznowienie postępowania "nieważnościowego" z 2009r., zakończone decyzją z dnia [...] marca 2014r. skarżący W. G. powołał się na pisemne oświadczenia kilku świadków, zaś we wniosku z 2016r. jako przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego ww decyzją z [...] marca 2014 r. podał art. 145 § 1 pkt 5 kpa i wskazał na nowe okoliczności faktyczne, które nie były znane wówczas organowi. Do wniosku dołączył kopie nowych, datowanych na [...] i [...] sierpnia 2016r. pisemnych oświadczeń tych samych świadków, co w poprzednio prowadzonym postępowaniu nadzwyczajnym zakończonym w 2014r.

W sprawie skarżący wywodził, iż jego ojciec, pomimo zakazu ówczesnych władz, gospodarował na spornej nieruchomości, także po 1950r. Potwierdzeniem tych twierdzeń miałyby być przywołane już kopie oświadczeń świadków (M. G., H. G. i I. C.). W ocenie skarżącego oświadczenia te nie stoją w sprzeczności z uprzednimi oświadczeniami M. G. i H. G. z 2012r. gdyż jakkolwiek wynika z nich, że J. G. gospodarował na gruncie w [...] do 1950r., to jednocześnie w żaden sposób nie wynika z nich, że nie gospodarował na tym gruncie do jesieni 1958r., co stanowi treść oświadczeń z 2016r. Skarżący złożył do akt również kopie oświadczenia M. G. z dnia [...] stycznia 2018r. i I. C. z dnia [...] stycznia 2018r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego minister podał, iż dołączone do wniosku oświadczenia osób fizycznych nie znajdują odzwierciedlenia w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Minister podkreślił ponadto, że świadkowie zmienili swoje wcześniejsze oświadczenia z 2012r., a w konsekwencji przeprowadzonej analizy w konfrontacji z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym - uznał je za niewiarygodne. Skutkowało to odmową uchylenia decyzji z 2014r.

Minister zaznaczył przy tym, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 kpa) i wyjaśnił, że charakter tej instytucji wyklucza możliwość rozszerzającej interpretacji przepisów określających warunki jej zastosowania.

Dalej minister podał, że w myśl art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Wg organu w tej sprawie warunki te nie zostały spełnione gdyż nowe dowody, na które powołuje się skarżący, czyli oświadczenia świadków, nie mogły być znane ministrowi w dniu 31 marca 2014r. i nie istniały w tym dniu, ponieważ zostały spisane w sierpniu 2016r. i styczniu 2018r. Minister uznał także, że treść tych oświadczeń trudno potraktować jako nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej a nieznane organowi. Przede wszystkim podkreślił, że wynikające nich informacje pozostają w sprzeczności z materiałem archiwalnym (tj. z orzeczeniem PWRN w [...] z dnia [...] września 1959r., czy pismem PPRN w [...] z dnia [...] maja 1959r.) i z wcześniejszymi oświadczeniami tych samych świadków (przytoczył je, przeprowadził analizę i ocenił wiarygodność każdego z "zeznań"). W konsekwencji organ uznał, ze w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa, co (jak wskazano) skutkowało odmową uchylenia decyzji z 2014r. na podstawie art. 151 § 1 kpa.

W skardze skierowanej do tut. Sadu W. G. zarzucił ministrowi naruszenie art. 8, art. 10, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 oraz art. 81 kpa przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i uchybienia w prowadzonym postępowaniu mające wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2018r. oraz decyzji ministra z dnia [...] grudnia 2017 r., zobowiązanie ministra do ponownego rozpoznania wniosku W. G. z dnia [...] stycznia 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...] i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Obszerne uzasadnienie skargi szczegółowo opisuje stan faktyczny sprawy począwszy od orzeczenia z [...] listopada 1946 r.

W uzasadnieniu skargi na decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący zarzucił w szczególności, że minister odniósł się jedynie do pierwszego jego argumentu z wniosku z [...] stycznia 2018 r. tj. do nowych oświadczeń M. G., H. G. i I. C. stwierdzając, że informacje w nich zawarte nie znajdują potwierdzenia w dostępnym w sprawie materiale archiwalnym. Skarżący ponownie poddał analizie dokumentację zgromadzoną dotychczas w sprawie a dotyczącą stanu faktycznego i prawnego sprawy z połowy XX wieku. Podniósł, że wszystkie decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydane w tej sprawie od 2002 roku sankcjonują orzeczenie z dnia [...] września 1959 r. Nr [...]. Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] uchylające decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1958 r., które w swoim uzasadnieniu zawiera jedynie stwierdzenie, iż z akt sprawy wynika, że J. G. nie gospodarował na przejętym przez państwo gruncie w [...] po 1950 roku, co w żaden sposób nie było poprzedzone jakimkolwiek sprawdzeniem stanu faktycznego. Zarzucił dalej, że na żadnym etapie postępowania nie dano mu możliwości zapoznania się z aktami, czy też wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, czym naruszono zasadę wyrażoną w art. 10 kpa tj. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Skarżący zarzucił także, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2018 r. minister nie odniósł się do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentu tj. kwestii decyzji Ministerstwa Rolnictwa z dnia [...] października 1951 r. nr [...] o zwrocie gruntu w [...] J. G.. Jego zdaniem decyzja Ministerstwa Rolnictwa z dnia [...] października 1951 r. oznacza, że przejęty przez państwo grunt w [...] powinien być zwrócony J. G. jeszcze w 1951 roku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie dotyczące wznowienia postępowania przebiega w dwóch etapach. W pierwszym z nich właściwy w sprawie organ administracji bada przesłanki formalne warunkujące uruchomienie nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. W przypadku zachowania wymogów formalnych wniosku, w pierwszej kolejności organ winien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa) i dopiero po oficjalnym wszczęciu postępowania nadzwyczajnego badać czy faktycznie zaistniała określona we wniosku przesłanka wznowieniowa (art. 149 § 2 kpa). W wyniku tak przeprowadzonego postępowania może dopiero zapaść merytoryczna decyzja w sprawie (art. 151 kpa).

We wniosku o wznowienie postepowania zakończonego w 2014r. decyzją wydana w trybie nadzorczym skarżący powołał się na nowe okoliczności faktyczne. Rozpatrując ten wniosek organ dokonał analizy przedstawionego w sprawie nowego materiału dowodowego, ocenił jego wiarygodność a stanowisko swoje uzasadnił rzeczowo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stanowisko to, jako że nie budzi żadnych wątpliwości, Sąd przyjął jak własne. W szczególności Sąd podzielił argumentację organu, iż oświadczenia trzech osób datowane na 2016r. nie stanowią dowodu istniejącego a nieznanego organowi w dacie orzekania. Natomiast jeśli chodzi o przesłankę nowych okoliczności – Sąd uznał, iż stanowisko ministra wskazujące na niewiarygodność oświadczeń ponowionych w stosunku do tych z 2012r. – zasługuje na aprobatę. Zdaniem Sądu kwestia wiarygodności oświadczeń ww świadków winna być zweryfikowana przez organ już w postępowaniu zakończonym w 2014r. jednak prawidłowości tegoż postępowania Sąd na obecnym etapie postępowania nadzorczego nie podejmuje. Postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym jest postępowaniem szczególnym do postępowania zwykłego, które w kontrolowanej sprawie było również postępowaniem nadzorczym prowadzonym w stosunku do innego postępowania nadzorczego. Istotne jest przy tym, że postępowanie szczególne toczy się według określonych reguł i przy zastosowaniu ściśle określonych w kpa przesłanek – a to implikuje tezę, iż nie może być rozszerzane poza określone ustawą ramy. Tymczasem skarżący podnosi w skardze argumenty dotyczące poprzednio prowadzonych postępowań zamiast skupić się jedynie na nowych okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania wznowieniowego z 2014r. W tym zakresie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podobnie jak zarzuty dotyczące naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu. Przede wszystkim skarżący nie wykazał bowiem na czym polegało zaniechanie organu uniemożliwiające mu działanie w sprawie a nade wszystko jaki miało to wpływ na wynik sprawy a zatem jakiej konkretnie czynności skarżący nie dopełnił a uczyniłby to gdyby organ zapewnił mu czynny udział w postępowaniu. Z akt sprawy nie wynika wszakże, że skarżący nie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy jak również, że organ poza dowodami przedstawionymi we wniosku o wznowienie postepowania (a więc przez samego skarżącego) prowadził postępowanie wyjaśniające, odnośnie do którego skarżący winien zająć merytoryczne stanowisko w sprawie. Argumentacji w tym zakresie nie zawierają także zarzuty skargi.

Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty dotyczące długości prowadzonego przez organ postępowania gdyż zwalczanie przewlekłości postępowania administracyjnego odbywa się za pomocą skargi na przewlekłość postępowania bądź bezczynność organu.

Powyższe skutkowało oddaleniem skargi w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący nie wykazał wadliwości postępowania prowadzonego przez ministra a zarzuty skargi sprowadzają się do polemiki z ustaleniami poczynionymi przez poszczególne organy w ramach poprzednio prowadzonych wielu postepowań nadzorczych odnośnie do orzeczenia z dnia [...] września 1959r.