Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 430/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 23, art. 86 ust. 1-4, art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 88 ust. 4 i ust. 5, art. 95 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 85
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce - t.j,
article: art. 6, art. 19
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 54 par. 1 i 2, art. 145 par. 1 pkt 2, art. 200, art. 205 par. 1, art. 209
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 4 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.W. na decyzję Rektora "A" w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] Nr [...], podpisanej przez Dziekana [...] "A" w Ł.; 2) zasądza od Rektora "A" w Ł. na rzecz skarżącego K. W. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz w zw. z art. 87 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, i na podstawie § 15 Regulaminu świadczeń dla studentów oraz zarządzenia Rektora w sprawie stawek stypendialnych Akademii Muzycznej im. [...] w [...], Rektor Akademii Muzycznej im. [...] w [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] z [...], dotyczącą przyznania K. W. stypendium socjalnego na okres jednego miesiąca tj. 1.10.2019 r. - 31.10.2019 r. w roku akademickim 2019/2020.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją nr [...] z [...], wydaną na podstawie art. 87 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w związku z art. 104 i 107 k.p.a. oraz na podstawie Regulaminu świadczeń dla studentów oraz zarządzenia Rektora w sprawie stawek stypendialnych Akademii Muzycznej im. [...] w [...] przyznano K. W. stypendium socjalne na okres jednego miesiąca. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż wobec tego, że od miesiąca listopada dochód netto na jednego członka rodziny w rodzinie studenta przekracza minimalny dochód ustalony przez Rektora Akademii tj. 950 zł, stypendium nie może zostać przedłużone.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając jej:

1/ naruszenie przepisów postępowania tj. art. 19 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (dalej: p.s.w.n.) w zw. z art. 86 ust. 3 p.s.w.n. w zw. z art. 107 § 1 pkt 1 i 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez niewłaściwy organ tj. Dziekana Wydziału [...] Akademii Muzycznej im. [...] w [...], podczas gdy decyzja winna być wydana przez Rektora w/w Akademii Muzycznej, względnie przez Komisję Stypendialną w przypadku jej uprzedniego powołania przez Rektora - uchybienie to stanowi o nieważności niniejszej decyzji w myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.;

2/ naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przez organ w uzasadnieniu decyzji faktów i dowodów, na podstawie których ustalił on dochód netto na osobę w rodzinie skarżącego w kwocie 1360,05 zł, w szczególności w jaki sposób obliczył on tę kwotę, jak również niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem właściwych przepisów prawa;

3/ naruszenie prawa materialnego tj. art. 88 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z art. 5 ust 4a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: u.ś.r.) poprzez doliczenie do średniomiesięcznego dochodu rodziny skarżącego dochodów uzyskanych przez skarżącego i jego małżonkę w roku 2018 z tytułu umów o dzieło pomimo, iż dochody te nie były już uzyskiwane w okresie, na który było ustalane prawo do stypendium socjalnego tj. w październiku 2019 r., co skutkowało ustaleniem dochodu na jednego członka rodziny w błędnej, zawyżonej wysokości;

4/ naruszenie prawa materialnego tj. art. 88 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z art. 5 ust. 4 u.ś.r. poprzez uwzględnienie przy obliczaniu średniomiesięcznego dochodu rodziny skarżącego dochodów utraconych przez skarżącego oraz jego małżonkę, co skutkowało ustaleniem dochodu na jednego członka rodziny w błędnej, zawyżonej wysokości;

5/ naruszenie prawa materialnego tj. art. 88 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z art. 5 ust. 4b u.ś.r. poprzez powiększenie średniomiesięcznego dochodu rodziny skarżącego o dochód uzyskany przez jego małżonkę w listopadzie 2019 r. z tytułu nowo zawartej umowy o pracę, podczas gdy na chwilę złożenia wniosku (październik 2019 r.) brak było dochodu, który mógł powiększyć dochód rodziny, co skutkowało ustaleniem dochodu na jednego członka rodziny w błędnej, zawyżonej wysokości.

Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji przez niewłaściwy organ, Rektor Akademii Muzycznej podniósł w zaskarżonym rozstrzygnięciu, iż w dniu 1 października 2019 r. wystosował upoważnienie dla dr hab. A. L., prof. AM pełniącej funkcję Dziekana Wydziału [...] Akademii Muzycznej im. [...] w [...] do podejmowania czynności związanych z prowadzeniem studiów na Wydziale [...], przewidzianych dla Dziekana Wydziału w Regulaminie Świadczeń dla Studentów i Doktorantów w Akademii Muzycznej im. [...] w [...] oraz w sprawach wynikających z zakresu obowiązków określonych w umowie o pracę. Pełnomocnictwo obowiązuje w okresie pełnienia funkcji Dziekana od dnia 1.10.2019 roku do dnia 31.08.2020 roku lub do odwołania, co w ocenie organu oznacza, iż decyzję z dnia [...] Dziekan wydał w imieniu Rektora Akademii Muzycznej im. [...] w [...].

Reaktor podniósł, iż K. W. w dniu 28 października 2019 r. złożył w Dziale Nauczania wniosek o przyznanie na rok akademicki 2019/2020 stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub obiekcie innym niż dom studencki. Do wniosku załączył zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodzie członka rodziny: skarżącego oraz jego żony, zaświadczenie z zakładu ubezpieczeń społecznych skarżącego oraz jego żony, oświadczenie stanowiące o pozostawaniu skarżącego w związku małżeńskim oraz oświadczenie członka rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym skarżącego oraz jego żony, umowa o pracę żony. Organ wskazał, że z przedstawionych dokumentów wynika, że dochód K. W. w roku 2018 r. wyniósł 2807,50 zł, a dochód małżonki 7560,00 zł . Dodatkowo żona skarżącego w miesiącu wrześniu 2019 r. podpisała nową umowę na okres roku, na kwotę 2509 zł brutto. Biorąc pod uwagę powyższe dokumenty dochód na członka rodziny został wyliczony następująco: 2807,50 + 7560,00 = 10367,50 następnie wynik podzielono przez ilość miesięcy 10367,50 : 12 = 863,96, by w kolejnym etapie wynik podzielić na ilość członków rodziny 863,96 : 2 = 431,98 zł. Biorąc pod uwagę fakt, iż K. W. nie przedstawił żadnych umów oraz pit-11, które znalazły się w załączonym odwołaniu, zgodnie z art. 88 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z art. 5 ust. 4 u.ś.r. nie można było jego dochodu z 2018 r. potraktować, jako dochód utracony.

Rektor stwierdził dalej, że ze względu na to, że małżonka skarżącego rozpoczęła pracę w roku 2019 r. jej dochód jest tzw. uzyskiem. Praca rozpoczęła się w miesiącu październiku i jest zawarta na okres roku. Wyliczając uzysk w takiej sytuacji, do dochodu rodziny dolicza się jeden miesiąc, po przepracowanym miesiącu (czyli w tym przypadku listopad). Umowa opiewa na wartość 2509 zł brutto, wartość netto wyliczono w sposób następujący: 2509,00 zł - 343,98 zł składka ZUS, - 194,85 zł ubezpieczenie zdrowotne - 114 zł podatek = 1856,17 zł netto. Otrzymaną w ten sposób kwotę 1856,17 zł organ podzielił przez ilość członków rodziny 1856,17 : 2 = 928,085 zł. W takiej sytuacji do dochodu 431,98 zł + 928,085 zł = 1360,05 zł.

Organ wskazał, że student otrzymał stypendium za październik, natomiast ze względu na wyższy dochód w listopadzie, stosownie do art. 88 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z art. 5 ust. 4b u.ś.r., stypendium musiało zostać cofnięte. Rektor zaznaczył, iż biorąc pod uwagę złożone do odwołania dokumenty oraz przepisy prawa i regulamin, została potwierdzona jedynie utrata dochodu przez małżonkę K. W., jednakże pozostałe dokumenty nie pozwalają na przyznanie stypendium, gdyż wykazują zbyt wysoki dochód na członka rodziny.

Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że dochód K. W. należy podzielić przez ilość miesięcy 2807,50zł : 12 = 233,96 zł, a następnie przez ilość członków rodziny 233,96zł : 2 = 116,98 zł do tej wartości należy doliczyć uzysk małżonki co w sumie daje: 928,085 zł +116,98 zł = 1045,065 zł. Jest to kwota, która uniemożliwia przyznanie stypendium socjalnego, ponieważ w Akademii Muzycznej im. [...] w [...], o stypendium socjalne mogą się ubiegać wyłącznie studenci posiadający dochód netto nieprzekraczający kwoty 950 zł na osobę.

Skargę na powyższą decyzję wniósł K. W., zaskarżając ją w całości i zarzucając organowi: 1/ naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 19 k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 2 i 3 p.s.w.n. w zw. z art. 86 ust. 3 p.s.w.n. w zw. z art. 107 § 1 pkt 1 i 8 k.p.a. w zw. art. 15 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez niewłaściwy organ, tj. Dziekana Wydziału [...] im. [...] w [...], podczas gdy przedmiotowa decyzja winna być wydana przez Rektora Akademii, względnie przez Komisję Stypendialną w przypadku jej uprzedniego powołania przez Rektora - co stanowi o nieważności decyzji w myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.;

- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, spowodowane niedopełnieniem obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz brakiem przeprowadzenia przez organy dowodów z urzędu, brak dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej i całkowicie pominięcie słusznego interesu skarżącego, co skutkowało brakiem ustalenia faktów niezbędnych do prawidłowego obliczenia dochodu skarżącego;

- art. 7, 15 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie złożonych przez skarżącego w toku postępowania dokumentów w postaci: PIT-11 za 2018 r. dot. skarżącego; zaświadczenia Naczelnika US dot. skarżącego; umowy o dzieło nr 10/18 dot. skarżącego rachunku nr 10/18 do w/w umowy, z których to dokumentów wynika utrata przez skarżącego uzyskanego w roku 2018 dochodu;

- art. 138 § 1 w zw. art. 9 i 79a § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która wydana została pomimo braku należytego i wyczerpującego informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które wpływały na ustalenie wysokości jego dochodu (w szczególności tego, że dochód można wykazać jako utracony umowami oraz PIT-11), podczas gdy organ winien udzielić skarżącemu wskazówek, będącemu osobą młodą, niedoświadczoną, bez wiedzy i znajomości prawa, jakie dokumenty winien przedłożyć, a tego nie zrobił wbrew treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji;

- art. 138 § 1 w zw. art 10 § 1 i 79a § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która wydana została pomimo braku zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności wobec braku zawiadomienia go o zakończeniu postępowania w sprawie i zakreślenia 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czym zostało mu to uniemożliwione;

- art. 7, 75 § 1 i 86 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organy obu instancji przesłuchania skarżącego i świadków oraz przeprowadzenia innych dowodów celem ustalenia faktu utraty dochodu przez skarżącego za rok 2018 r., w szczególności wobec rzekomego uzyskania przez organ I instancji informacji, że zdobycie dokumentów od "pracodawców" jest niemożliwe (z czego została ponoć sporządzona notatka urzędowa);

- art. 7, 89 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wyznaczenia rozprawy administracyjnej, mimo że w sprawie istniały osobowe źródła dowodowe, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego wyznaczenie rozprawy było powinnością organu administracji, w szczególności wobec rzekomych oświadczeń skarżącego o niemożności pozyskania od "pracodawców" wymaganych dokumentów;

- art. 138 § 1 w zw. z art. 8, 9 i 107 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która nie zawierała w uzasadnieniu faktów i dowodów, na podstawie których organ I instancji ustalił dochód netto na osobę w rodzinie skarżącego, w szczególności w jaki sposób obliczył on tę kwotę, jak również niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem właściwych przepisów prawa, podczas gdy organ odwoławczy winien uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia;

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, 7 i 12 § 1 k.p.a. polegające na błędnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzja ta jako sprzeczna z przepisami prawa materialnego oraz wydana po szeregu błędów proceduralnych winna być uchylona w całości i w tym zakresie Rektor zobowiązany był orzec co do istoty jako organ I instancji, a utrzymanie tejże decyzji w mocy prowadzi do sytuacji, w której skarżący jest pozbawiony przysługujących mu świadczeń i zmuszony do skierowania sprawy na drogę sądowoadministracyjną, co stoi w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania i uwzględniania słusznego interesu obywatela;

2/ naruszenie prawa materialnego tj.:

- art. 88 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z art. 5 ust. 4a u.ś.r. poprzez doliczenie do średniomiesięcznego dochodu rodziny skarżącego dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2018 z tytułu umów o dzieło pomimo, iż dochody te nie były już uzyskiwane w okresie, na który było ustalane prawo do stypendium socjalnego tj. w październiku 2019 r., co skutkowało ustaleniem dochodu na jednego członka rodziny w błędnej, zawyżonej wysokości;

- art. 88 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z art. 5 ust. 4 u.ś.r. poprzez uwzględnienie przy obliczaniu średniomiesięcznego dochodu rodziny skarżącego dochodów utraconych przez skarżącego, co skutkowało ustaleniem dochodu na jednego członka rodziny w błędnej, zawyżonej wysokości;

- art. 88 ust. 1 p.s.w.n. w zw. z art. 5 ust. 4b u.ś.r. poprzez powiększenie średniomiesięcznego dochodu rodziny skarżącego o dochód uzyskany przez jego małżonkę w listopadzie 2019 r. z tytułu nowo zawartej umowy o pracę, podczas gdy na chwilę złożenia wnioskuj (październik 2019 r.) brak było dochodu, który mógł powiększyć dochód rodziny, co skutkowało ustaleniem dochodu na jednego członka rodziny w błędnej, zawyżonej wysokości.

Z ostrożności procesowej, wobec stanowiska Rektora odnośnie "braku dokumentów potwierdzających utratę dochodu skarżącego" strona ponownie przedłożyła dokumenty, które stanowiły załączniki do odwołania z 3 grudnia 2019 r.: PIT-11 za 2018 r. dot. skarżącego; zaświadczenia Naczelnika US dot. skarżącego; umowy o dzieło nr 10/18 dot. skarżącego, rachunku nr 10/18 do w/w umowy celem udowodnienia faktów szczegółowo opisanych w odwołaniu.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważność zaskarżonej decyzji w całości i decyzji ją poprzedzającej. Ponadto wniósł o zobowiązanie organu do wydania, w wyznaczonym przez Sąd terminie, decyzji przyznającej skarżącemu stypendium socjalne na okres od 1 października 2019 r. do 31 lipca 2020 r. w kwocie 500 zł miesięcznie oraz przyznanie zwiększenia stypendium socjalnego na okres od 1 października 2019 r. do 31 lipca 2020 r. w kwocie 90 zł miesięcznie, a także o zwrot kosztów postępowania i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii Muzycznej im. [...] w [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, iż zarzut nieprawidłowego oznaczenia organu wydającego decyzję jest całkowicie bezzasadny, bowiem decyzji nie wydał organ podany przez skarżącego, tj. Akademia Muzyczna im. [...] w [...], ale w decyzja została wydana przez Rektora Akademii i dodatkowo została też opatrzona stosownym podpisem osoby upoważnionej do działania w imieniu Rektora. Zgodnie z art. 23 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce do zadań rektora należą sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni. Co oznacza, iż w ramach swoich uprawnień, Rektor może przekazywać swoje uprawnienia innym podmiotom, byleby nie przekazał takich, które były ściśle określone dla niego. W przypadku wydania decyzji stypendialnych zasadnym jest przyjęcie, iż mogą być one wydawane w oparciu o upoważnienie wystawione przez Rektora dla innej osoby, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Organ zaznaczył, iż Rektor - jako organ jednoosobowy uczelni - jest organem właściwym do rozstrzygania określonych w komentowanej ustawie spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Ilekroć więc w ustawie jest mowa o decyzji administracyjnej, należy przez to rozumieć wydawanie decyzji administracyjnych, dla których procesową podstawą ich wydania i poprzedzającego ich wydanie postępowania są przepisy ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Co do zasady, decyzje administracyjne w uczelni wydaje rektor, chyba że przepis ustawy stanowi inaczej. Ustawa kreuje rektora jako zdecydowanie najważniejszą osobę na uczelni, wprowadzając zasadę jednoosobowego kierownictwa. Wszystkie sprawy niezastrzeżone przez ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce lub statut uczelni - należą do kompetencji rektora.

Postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego w WSA w Łodzi z 19 lutego 2020 r. w spr. o sygn. III SPP/Łd 35/20, przyznano skarżącemu K. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Niniejsza sprawia została przekazana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 4 listopada 2020 r. (k. 67 akt sądowych) w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii COVID-19 (na dzień 04.11.2020 r. zanotowano 24 692 nowych przypadków zachorowań oraz 373 zgony) i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem całego kraju strefą czerwoną, jak również w oparciu o zarządzenie nr 29/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 października 2020 r.

Informacja o odwołaniu rozpraw w WSA w Łodzi oraz o przekazaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym została przekazana stronom pismami z 06.11.2020 r. (k. 68 i 69 akt sądowych).

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosując przy tym przewidziane ustawą środki, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji.

Ocena przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, że zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...], podpisanej przez Dziekana Wydziału [...] Akademii Muzycznej im. [...] w [...].

Na wstępie podkreślić należy, iż orzekające w sprawie organy zobowiązane były przestrzegać ogólnych zasad postępowania statuowanych przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."), z których wynika nakaz praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Jakkolwiek w orzecznictwie podkreśla się, iż decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracyjnego, to jednak musi być zachowane minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy, jak również podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Jedną z tych zasad jest zasada legalności określona w art. 6 k.p.a., stanowiącym, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Natomiast art. 19 k.p.a., nakazuje organom przestrzeganie z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zatem od momentu wszczęcia postępowania do momentu rozstrzygnięcia sprawy organy muszą kontrolować swoją właściwość. Przed wszczęciem postępowania z urzędu organ bada swoją właściwość, nie podejmując czynności w razie wyniku negatywnego. Wskazać też trzeba, że naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Przepisy o właściwości mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swojej właściwości. Odnosi się to do wszystkich stadiów postępowania (patrz B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 104-107).

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, zostały naruszone przepisy dotyczące właściwości organów orzekających.

Stosownie do art. 86 ust 1 - 4 ustawy z dnia z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 85, dalej jako: "p.s.w.n."), student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną.

Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji. Rektor, w drodze decyzji administracyjnej, uchyla decyzję komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej niezgodną z przepisami prawa.

Stosownie natomiast do art. 87 p.s.w.n., stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej (ust.1). Jak stanowi ust. 2 tego przepisu, Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, która nie może być:

1) mniejsza niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, 1622, 1690 i 1818);

2) większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.).

W szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości (art. 87 ust. 3).

Art. 88 ust. 4 i 5 p.s.w.n. stanowi ponadto, iż Rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz. U. poz. 1818) - z centrum usług społecznych, o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny. Rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna może przyznać studentowi stypendium socjalne w przypadku, o którym mowa w ust. 4, jeżeli przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - z centrum usług społecznych, o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta były uzasadnione oraz student udokumentował źródła utrzymania rodziny.

Z art. 95 ust. 1 i 2 p.s.w.n. wynika również, że regulamin świadczeń dla studentów określa:

1) wysokość świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, lub sposób jej ustalania;

2) szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, oraz zakwaterowania i wyżywienia, o których mowa w art. 104, oraz sposób wypłacania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4;

3) sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta;

4) tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej.

Regulamin świadczeń dla studentów ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim. W nowo utworzonej uczelni regulamin ustala na okres roku rektor.

Obowiązujący na rok akademicki 2019/2020 Regulamin świadczeń dla studentów i doktorantów Akademii Muzycznej im. [...] w [...], stanowi w § 21, iż świadczenia pomocy materialnej, o których mowa w § 3 (m.in. stypendium socjalne) przyznaje rektor. Na pisemny wniosek Samorządu Studenckiego rektor przekazuje uprawnienia w zakresie przyznawania świadczeń pomocy materialnej studenckiej komisji stypendialnej oraz studenckiej odwoławczej komisji stypendialnej. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji. Z kolei w myśl § 22 ust. 3, 4 i 6 Regulaminu świadczeń, od decyzji rektora przysługuje studentowi/ doktorantowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożony w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Decyzja rektora jest ostateczna. Od decyzji komisji stypendialnej przysługuje studentowi/doktorantowi odwołanie do odwoławczej komisji stypendialnej, złożone w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej jest ostateczna.

Z akt sprawy wynika, iż do przyznawania pomocy materialnej studentom Akademii Muzycznej im. [...] w [...] na rok akademicki 2019/2020 nie została powołana komisja stypendialna, zatem stosownie do cytowanych wyżej przepisów ustawy oraz Regulaminu świadczeń, jedynym uprawnionym organem do wydania decyzji w przedmiocie stypendium socjalnego jest Rektor Akademii Muzycznej im. [...] w [...].

W rozpoznawanej sprawie decyzja wydana w pierwszej instancji (z [...] nr [...]) podpisana została przez Dziekana Wydziału [...] Akademii Muzycznej im. [...] w [...], bez oznaczenia, iż działa on w imieniu i z upoważnienia Rektora Akademii Muzycznej im. [...] w [...]. Również z treści samej decyzji, nie można wywnioskować - jak dowodzi tego organ - iż jest to decyzja Rektora Akademii. W podstawie prawnej tej decyzji nie zostały bowiem powołane przepisy prawne, które wskazywałyby na działanie Rektora, a ponadto w nagłówku decyzji znajduje się wyłącznie pieczęć Akademii Muzycznej im. [...] w [...], sama zaś decyzja zatytułowana została jako "Decyzja stypendialna nr [...] Akademii Muzycznej im. [...] w [...]". Zatem z treści decyzji nr [...] w żaden sposób nie wynika, aby została ona wydana przez organ uczelni, jakim jest Rektor Akademii Muzycznej im. [...] w [...].

Oczywiście należy zgodzić się z organem, iż stosownie do art. 23 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, do zadań rektora należą sprawy dotyczące uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni. Co oznacza, iż Rektor - jako jednoosobowy organ uczelni - jest organem właściwym do rozstrzygania określonych w ustawie spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, a w ramach swoich kompetencji może przekazywać te uprawnienia innym podmiotom, o ile nie są to uprawnienia ściśle związane z funkcją Rektora.

W przypadku wydawania decyzji stypendialnych, bez wątpienia zasadnym jest przyjęcie, iż mogą być one wydawane w oparciu o upoważnienie wystawione przez Rektora dla innej osoby. Jak wynika z § 61 ust. 15 Statutu Akademii Muzycznej im. [...] w [...], Rektor może w formie pisemnej upoważnić pracowników Akademii, w szczególności osoby pełniące funkcje kierownicze w Akademii, do podejmowania rozstrzygnięć i wykonywania innych czynności w jego imieniu. Jednak w ocenie Sądu, załączone do akt sprawy upoważnienie z dnia 1 października 2019 r., udzielone dr hab. A. L., prof. AM pełniącej funkcję Dziekana Wydziału [...] Akademii Muzycznej im. [...] w [...], na które powołuje się organ, nie może stanowić podstawy do wydawania w imieniu Rektora indywidualnych decyzji administracyjnych w przedmiocie przyznawania pomocy materialnej studentom Akademii. W treści tego upoważnienia wskazano, iż dr hab. A. L., prof. AM pełniąca funkcję Dziekana Wydziału [...] Akademii Muzycznej im. [...] [...] została upoważniona do podejmowania czynności związanych z prowadzeniem studiów na Wydziale [...], przewidzianych dla Dziekana Wydziału m. in. w Regulaminie Świadczeń dla Studentów i Doktorantów w Akademii Muzycznej im. [...] w [...] oraz w sprawach wynikających z zakresu obowiązków określonych w umowie o pracę. Pełnomocnictwo obowiązuje w okresie pełnienia funkcji Dziekana od dnia 1.10.2019 roku do 31.08.2020 roku lub do odwołania. Upoważnienie to nie obejmuje zatem podejmowania rozstrzygnięć w imieniu Rektora, tak jak wymaga tego § 61 ust. 15 Statutu Akademii Muzycznej im. [...] w [...]. W przepisie § 61 ust. 15 Statutu wyraźnie bowiem zostało rozdzielone upoważnienie do podejmowania rozstrzygnięć oraz do wykonywania innych czynności w imieniu Rektora. Dr hab. A. L., prof. AM została upoważniona wyłącznie do podejmowania w imieniu Rektora czynności i to z zastrzeżeniem, że muszą być to czynności związane z prowadzeniem studiów na Wydziale [...], przewidziane dla Dziekana Wydziału m. in. w Regulaminie świadczeń. Pomijając fakt, iż określenie "czynności związane z prowadzeniem studiów" jest bardzo ogólnikowe i niejasne, to skoro zakres tych czynności ma określać dla Dziekana Wydziału m. in. Statut Akademii, Regulamin Studiów, Regulamin Świadczeń dla Studentów i Doktorantów w Akademii Muzycznej im. [...] w [...], winno z tych aktów prawnych wynikać uprawnienie Dziekana Wydziału do wydawania indywidualnych decyzji administracyjnych. W ocenie Sądu, żaden z powołanych wyżej aktów, takiego prawa Dziekanowi Wydziału nie przyznaje.

Uznać wobec tego należy, iż dr hab. A. L., prof. AM pełniąca funkcję Dziekana Wydziału [...] Akademii Muzycznej im. [...] [...], na dzień 15 listopada 2019 roku nie posiadała upoważnienia do wydawania w imieniu Rektora Akademii Muzycznej im. [...] w [...] rozstrzygnięć administracyjnych. Decyzja nr [...] z dnia [...], dotyczącą przyznania K. W. stypendium socjalnego na okres jednego miesiąca tj. 1.10.2019 r. - 31.10.2019 r. w roku akademickim 2019/2020 podpisana została zatem przez osobę nieupoważnioną, co skutkuje uznaniem, iż jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej. Zaistniała wobec tego przesłanka do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji (zob. wyrok NSA z 18.12.1996 r., SA/Ka 2564/95, LEX nr 28969). W orzecznictwie stwierdzono również, że brak upoważnienia do podpisania decyzji skutkuje naruszeniem przepisów o właściwości, co również stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji (wyrok NSA z 26.04.1996 r., SA/Lu 691/95, LEX nr 26790; wyrok NSA z 12.04.1996 r., SA/Lu 692/95, LEX nr 26731; wyrok NSA z 26.04.1999 r., IV SA 639/97, LEX nr 47263).

Dodać w tym miejscu należy także, iż sam brak powołania się na upoważnienie przy wydawaniu rozstrzygnięcia, nie pociąga za sobą skutków w postaci nieważności czy uchylenia decyzji, o ile upoważnienie takie istniało. Jak stwierdził NSA w wyroku z 16.01.2014 r. w spr. II GSK 1618/12 (Lex nr 1452704) "Samego niepowołania się w decyzji na posiadane upoważnienie do wydawania decyzji nie należy utożsamiać z podpisaniem decyzji przez osobę nieupoważnioną, a co za tym idzie - nie pociąga za sobą skutków w postaci nieważności decyzji, o ile upoważnienie takie istniało w dacie wydania tej decyzji". Jak zostało to jednak wykazane wyżej, w rozpoznawanej sprawie dr hab. A. L., prof. AM pełniąca funkcję Dziekana Wydziału, na dzień 15 listopada 2019 r. nie posiadała upoważnienia do podejmowania rozstrzygnięć administracyjnych w imieniu Rektora Akademii Muzycznej im. [...] w [...]. Załączone przez organ do akt administracyjnych upoważnienie Rektora Akademii Muzycznej udzielone w dniu 1 października 2019 r., dr hab. A. L., prof. AM pełniącej funkcję Dziekana Wydziału [...] Akademii Muzycznej im. [...] w [...] jest niejasne i nasuwa wątpliwości, co do swojego zakresu. Upoważnienie do wydawania w imieniu organu rozstrzygnięć powinno natomiast być czytelne i dokładnie określać zakres działania upoważnionego pracownika. Niedopuszczalne jest bowiem wydawanie upoważnień o charakterze "blankietowym". Upoważnienie powinno zatem jasno wskazywać, kto i w jakiej kategorii spraw wykonuje zadania w imieniu organu. Jak wyżej podniesiono, upoważnienie Rektora Akademii z 01.10. 2019 r. nie dość, że budzi wątpliwości w zakresie tego, co mieści się w kategorii "czynności związanych z prowadzeniem studiów na Wydziale Wykonawstwa Instrumentalnego, przewidzianych dla Dziekana Wydziału" m. in. w Regulaminie świadczeń dla studentów i doktorantów, to z całą pewnością nie obejmuje podejmowania rozstrzygnięć, jak wymaga tego § 61 ust. 15 Statutu AM.

W odniesieniu natomiast do zaskarżonej decyzji Rektora Akademii Muzycznej im. [...] w [...] z [...] nr [...] należy wskazać, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Organ utrzymał bowiem w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. wadliwą, co zostało wykazane powyżej, decyzję podpisaną przez Dziekana Wydziału Wykonawstwa Instrumentalnego Akademii Muzycznej im. [...] w [...].

Konkludując, w ocenie Sądu, zarówno decyzja nr [...] z dnia [...], jak i decyzja Rektora Akademii Muzycznej im. [...] w [...] z [...] nr [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów, które skutkuje stwierdzeniem ich nieważności.

Ponownie rozpoznając sprawę, Rektor Akademii Muzycznej im. [...] w [...] rozpatrzy wniosek skarżącego z poszanowaniem przepisów dotyczących właściwości organów. Natomiast wobec treści rozstrzygnięcia, pozostałe zarzuty ze skargi należy uznać za przedwczesne. Tym niemniej, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć również na uwadze, że stosownie do § 12 ust. 2 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów, jeżeli wniosek o przyznanie pomocy materialnej nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa, wzywa się studenta lub doktoranta do uzupełnienia braków w terminie nie krótszym niż 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. O konsekwencjach braków we wniosku informuje się w wezwaniu. W rozpoznawanej sprawie, spór dotyczy m. in. tego, czy skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające utratę dochodu, natomiast w aktach sprawy Sąd nie znalazł wezwania kierowanego do skarżącego w trybie § 12 ust. 2 Regulaminu świadczeń.

Jednocześnie Sąd zwraca uwagę na konieczność uporządkowania akt administracyjnych kontrolowanej sprawy, tak by wszystkie poczynione przez organ ustalenia znajdowały w nich pełne odzwierciedlenie. Zaznaczyć bowiem należy, iż dokumentacja przesłana Sądowi w postaci luźnych, nieponumerowanych kart dokumentów, nie spełnia wymogów, jakie stawia się "aktom sprawy administracyjnej". Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Natomiast w myśl postanowień § 2 tego artykułu organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację, stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracji i strony czynności prawnych oraz dowody pozwalające skonfrontować twierdzenia i zarzuty skarżących. Akta administracyjne, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, powinny zawierać komplety dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, wyposażonych w kartę przeglądową, czyli "spis treści". Akta winny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie, pism składanych przez uczestników postępowania, notatek sporządzanych przez pracowników organu, dokumentów związanych z doręczaniem pism: pokwitowań pocztowych, kopert z pieczęciami, a w razie złożenia pisma bezpośrednio w kancelarii organu, adnotacji urzędowej, potwierdzającej datę i okoliczność osobistego złożenia pisma. Niespełnienie tych wymagań może skutkować tym, iż sąd nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie będzie mógł uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji (wyrok WSA w Warszawie z 21.02.2008 r. w sprawie II SA/Wa 2170/07 LEX nr 355205). Powyższe wymagania wynikają przede wszystkim z treści art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. jako zasad proceduralnych, a także przepisów szczegółowych w zakresie zbierania i dokumentowania dowodów oraz art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy jednak stwierdzić, iż zastrzeżenia, co do przesłanych Sądowi akt administracyjnych nie miały w niniejszej sprawie wpływu na ocenę zasadności skargi.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W sprawie kosztów sądowych orzeczenie oparte zostało na art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i w zw. z art. 209 p.p.s.a.

R.T.