Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 944/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję organu II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: SWSA Piotr Fronc SWSA Joanna Człowiekowska (spr.) SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Fundacja Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 22 kwietnia 2022 r., znak: SKO-OŚ-4170-14/22 w przedmiocie odmowy czasowego odebrania zwierzęcia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz Fundacja Z. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 lutego 2022 r. znak: OŚ.6140.1.2020, na podstawie art. 104 i 107 kpa zw. z art. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2020 r. poz. 638 z późn.zm. dalej "ustawa") Wójt Gminy Bukowina Tatrzańska odmówił odebrania psa z posesji przy ul Leśnej 26 w Bukowinie Tatrzańskiej.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 25 lutego 2020 r. Fundacja Z. zawiadomiła Wójta o odebraniu w dniu 21 lutego 2020 r. z posesji przy ul. [...] w B. psa w typie Owczarek niemiecki, w wieku ok. 13 lat, maści czarno-podpalanej stanowiącego własność F. P.. Jednocześnie fundacja wniosła o wydanie decyzji o czasowym odebraniu psa, w związku z jego odbiorem dokonanym w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.

Dalej wskazano, że w dniu 25 lutego 2020 r. wszczęto postępowanie, w trakcie którego ustalono, że informacja o wychudzonym psie znajdującym się na terenie nieruchomości pod adresem B. , ul. [...] została zgłoszona przez J. U. do Komisariatu Policji w B. w dniu 20 lutego 2020 r. W dniu 20 lutego 2020 r. policjanci Komisariatu Policji w B. podjęli interwencję. Podczas interwencji funkcjonariusze nie sprawdzili czy pies miał zapewniony stały dostęp do wody oraz czy posiadał zapewnione jedzenie. Stwierdzili natomiast, że pies miał liczne ubytki w sierści; uwiązany był do łańcucha o długości co najmniej 3 metry, miał swobodny dostęp do drewnianej szopy, która zapewniała mu możliwość schronienia przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi; pies zachowywał się w sposób spokojny (nie był wystraszony) zarówno na widok funkcjonariuszy jak i właściciela. Funkcjonariusze nie stwierdzili zaniedbań w utrzymaniu psa, które skłaniałyby ich do podjęcia działania w trybie art. 7 ust. 3 ww. ustawy.

Podano następnie, że w dniu 20 lutego 2020 r. po uzyskaniu informacji przekazanej przez J. U., Fundacja Z. nie podjęła interwencji. Bez względu na powód braku reakcji Fundacji w dniu otrzymania zgłoszenia, nie zostało zachowane główne uprawnienie organizacji społecznej, wynikające z art. 7 ust. 3 ustawy, tj. prawo do odebrania zwierzęcia właścicielowi (opiekunowi) w przypadku niecierpiącym zwłoki, z uwagi na zagrożenie życia zwierzęcia w przypadku dalszego pozostawienia go u dotychczasowego właściciela/opiekuna. W dniu 21 lutego 2020 r. Fundacja odebrała psa F. P.; jako powód odbioru psa dokonanego w trybie art. 7 ust. 3 ustawy wskazała utrzymywanie psa w warunkach rażącego niechlujstwa i zaniedbania. W tym samym dniu przeprowadzono badania weterynaryjne, podczas których lekarz zdiagnozował u psa: pchlicę, zapalenie uszu, zapalenie skóry na powierzchni brzucha, brzusznej powierzchni klatki piersiowej i w okolicy ran. Lekarz zastosował leki: Vlevox L - preparat o działaniu insektobójczym (do leczenia inwazji pcheł i kleszczy) oraz Cestal Plus Flavou - środek przeciwpasożytniczy o szerokim spektrum działania przeznaczony do leczenia i kontroli inwazji wszystkich powszechnie występujących pasożytów żołądkowo-jelitowych, w tym: tasiemców, glist, tęgoryjców, włosogłówki. Lekarz weterynarii nie zastosował żadnego specjalistycznego leczenia ratującego psu życie. Środki przepisane psu, są lekami powszechnie stosowanymi w celu odpchlenia i odrobaczenia zwierząt. Podczas oględzin psa w dniu 11 marca 2020 r. lekarz weterynarii stwierdził, że pies ma ok. 13 lat; rany w okolicy grzbietu i szyi są w fazie gojenia, suche, bez stanu zapalnego. Uszy są zimne i niebolesne, bez cech ostrego zapalenia uszu. Na ciele psa nie ma zmian wynikłych z bicia lub maltretowania psa.

Jak ustalił organ F. P. powyżej 10 lat wcześniej przygarnął bezdomnego psa. Pies, nazwany imieniem [...] pełnił rolę psa przy gospodarstwie rolnym, którego rolą było strzeżenie, pilnowanie gospodarstwa. Zgodnie z zeznaniem F. P., pies każdego roku poddawany był obowiązkowym szczepieniom, dodatkowo był odrobaczany i były mu podawane leki przeciwgrzybiczne. Pies został przywiązany do budy na łańcuchu o długości ok. 4 m, miał zapewniony stały dostęp do wody oraz co najmniej raz dziennie, świeżą karmę, najczęściej były to gotowane porcje mięsa rosołowego wymieszane z chlebem oraz karma sucha dedykowana psom. Pies oprócz budy miał do swojej dyspozycji dawny budynek gospodarczy, gdzie w każdej chwili mógł się schronić przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Nie był zmuszony do stania w błocie, ponieważ teren wokół budynku gospodarczego jest częściowo utwardzony. Na zdjęciach oraz filmie przekazanych z dokumentacją z dnia odbioru psa przez Fundację, nie widać odchodów psich, zwłaszcza nie widać żeby pies musiał stać czy też spać w swoich własnych odchodach. Na zdjęciach oraz filmie przekazanym przez Fundację z dnia odbioru psa, widać wiadro z wodą oraz garnek z jedzeniem (do których pies ma swobodny dostęp). Teren całej nieruchomości był uporządkowany.

Organ wskazał, że Fundacja Z. nie udzieliła żadnych odpowiedzi na przesłane pisemne pytania, a w dniu 30 marca 2020 r. zwróciła się

o umożliwienie jej złożenia swobodnych zeznań oraz zadawania pytań właścicielowi psa. Z uwagi na pandemię koronawirusa COVID-19 oraz wprowadzonymi obostrzeniami organ nie przychylił się do wniosku Fundacji. W związku z częściowym zniesieniem obostrzeń spowodowanych z pandemią COVID-19, zdecydował się na przeprowadzenie rozprawy, która miała miejsce w dniu 21 lipca 2020 r. na posesji F. P.. Przesłuchano sąsiadkę F. P., J. T., która zeznała że jest właścicielką psa rasy Bigiel, z którym regularnie chodzi na spacer w okolice nieruchomości F. P.; oświadczyła m.in., że bardzo często, rankiem gdy wychodziła na spacer ze swoim psem, pies [...] dołączał się do tych spacerów i psy biegały razem. Pies [...] był regularnie, rano, spuszczany z łańcucha i mógł swobodnie biegać.

W dniu 2 października 2020 r. przeprowadzono dowód z zeznań J. U. na okoliczność warunków w jakich bytował pies. Organ nie dał wiary zeznaniom J. P. ([...]), odbierając je jako niezgodne z prawdą. Podał, że miejsce bytowania psa zostało udokumentowanie filmem i zdjęciami, wykonanymi zarówno przez Prezes Fundacji jak i organ prowadzący postępowanie, w związku z powyższym organ nie przychylił się do wniosku pełnomocnik Fundacji o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza weterynarii.

W dniu 1 grudnia 2020 r. Komisariat Policji udzielił organowi I instancji informacji że prowadził czynności sprawdzające pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Zakopanem w sprawie przetrzymywania przez F. P. zwierzęcia w warunkach rażącego zaniedbania i niechlujstwa oraz niedostarczania zwierzęciu odpowiedniej ilości wody i pokarmu co miało mieć znamiona znęcania nad zwierzęciem. W trakcie wykonywania czynności ustalono, że pies przetrzymywany był w sposób prawidłowy i czynności te zakończono odmową wszczęcia dochodzenia.

Decyzją z dnia 9 lutego 2021 r. znak: OŚ.6140.1.2020 Wójt Gminy B. odmówił czasowego odebrania psa z posesji przy ul. [...] w B. .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 29 kwietnia 2021 r. znak: SKO-OŚ-4170-24/21 uchyliło zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie odniósł się w sposób wystarczający do kwestii dotyczącej stanu zdrowia psa w dniu jego odbioru; nie wyjaśnił, dlaczego właściciel psa pomimo występowania u niego ran nie podejmował stosownego ich leczenia; naruszył art. 79 kpa poprzez niezawiadomienie pełnomocnika Fundacji o terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka J. U. oraz J. T.; zastąpił dowód z przesłuchania stron i świadków dowodami z oświadczeń i notatek.

Pismem z dnia 10 czerwca 2021 r. organ I instancji zawiadomił strony postępowania o przystąpieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy. W dniu 19 lipca 2021 r. miało miejsce przesłuchanie świadka J. P., a w dniu 25 sierpnia 2021 r. odbyła się rozprawa.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ ustalił i opisał stan psa [...]. Organ stwierdził, że właściciel psa nie zadawał albo świadome nie dopuszczał do zadawania mu bólu lub cierpień, także poprzez utrzymywanie psa w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie go w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniu albo klatce uniemożliwiających zachowanie naturalnej pozycji. Pozostawienie psa u dotychczasowego właściciela nie zagrażało jego życiu ani zdrowiu. Organ uwzględnił fakt, że długość życia psa rasy Owczarek niemiecki wynosi 9 do 13 lat; pies F. P. z uwagi na niemożność udokumentowania faktycznego wieku (pies przygarnięty), ale uwzględniając lata przebywania u F. P. (co najmniej 10 lat) w dniu odbioru był w schyłkowym okresie życia, czego dowodzi fakt, że zgodnie z informacją uzyskaną od M. W., pies odszedł w sposób naturalny w 2021 r.

Od ww. decyzji odwołanie wniosła Fundacja Z. z siedzibą

w Z.. Decyzją z dnia 22 kwietnia 2022 r. znak: SKO-Oś-4170-14/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, działając na podstawie art. art.138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz podał, że zaskarżona decyzja wydana została w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Wyjaśnił, że przepis ten dotyczy tzw. interwencyjnego trybu odebrania zwierzęcia. W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny, lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia przez ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. W tym przypadku odebranie zwierzęcia następuje zatem w drodze czynności faktycznych jeszcze przed wydaniem decyzji. Decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt jest decyzją następczą, ponieważ stanowi szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ zobligowany jest wówczas do oceny, czy w momencie odebrania zwierzęcia właścicielowi, wystąpiły ustawowe przesłanki tej czynności (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 24 lutego 2020 r., sygn. akt II OPS 2/19).

Wskazał, że w świetle ustawy o ochronie zwierząt, możliwość niezwłocznego, odebrania zwierzęcia uzależniona jest od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim (w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy) oraz w sytuacji, gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 ustawy). Intencją ustawodawcy było stworzenie w art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt narzędzia umożliwiającego pilne działanie w momencie stwierdzenia, że dalsze przebywanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu.

Dla wydania decyzji na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy konieczne jest zatem ustalenie, czy w dacie interwencji/momencie odebrania zwierzęcia obok podstawowych przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, wystąpiły także przesłanki takie jak: przypadek niecierpiący zwłoki oraz stwierdzenie, iż dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. Następnie organ podejmuje decyzję o czasowym odebraniu zwierząt na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt.

Z akt sprawy, w szczególności z karty informacyjnej wizyty, sporządzonej w dniu 15 kwietnia 2021 r. przez lekarza weterynarii I. K.-G. wynika, że nastąpił nagły zgon zwierzęcia: psa [...], rasy Owczarek niemiecki, wiek 10 lat, maść czarna podpalana. Kolegium zauważyło, że w przypadku gdy dojdzie do zgonu zwierzęcia nie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania prowadzonego w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt. Organ miał obowiązek stwierdzić czy zwierzę znajdowało się w stanie zagrożenia życia lub zdrowia, a jeśli tak, wydać decyzję o jego czasowym odbiorze. Dla ustalenia tej okoliczności w tym wypadku nie ma znaczenia zgon zwierzęcia, tym bardziej, że nie miał on związku ze wskazywanym przez Fundację powodem natychmiastowego odbioru zwierzęcia. Treść tej decyzji determinuje w dalszej kolejności kwestie związane z ponoszeniem kosztów wynikłych z zabrania właścicielowi zwierzęcia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego a więc nie można wydać decyzji, która rozstrzygałaby sprawę (jej istotę). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, ponieważ istnieje sprawa administracyjna, w której organ musi orzec czy istniały podstawy prawne do natychmiastowego zabrania zwierzęcia czy też nie. Skoro rozstrzygnięcie winna poprzedzać ocena czy zostały spełnione przesłanki w dacie odebrania zwierzęcia, to wydarzenia, które mają miejsce po tej dacie (dacie odebrania zwierzęcia) nie powodują bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego (por wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt: II OSK 782/15; CBOSA).

Organ zauważył, że art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt określa w swej treści przesłanki, których zaistnienie uprawnia upoważnione podmioty do odbioru zwierzęcia dotychczasowemu właścicielowi, umożliwiając organowi podjęcie właściwej decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Przepis ten przewiduje zatem, że do wskazanej interwencji może dojść w sytuacji, gdy zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki rozumiany jako sytuacja, w której dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagrażać będzie jego życiu lub zdrowiu. Jest to zatem sytuacja, w której dochodzi do konieczności zabezpieczenia sytuacji bytowej zwierzęcia w wyjątkowych warunkach rozumianych jako kwalifikowana postać naruszeń wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, do których odwołuje się przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy, stanowiący podstawę wydania przez organ decyzji o czasowym odebraniu zwierzęcia.

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił, że w przypadku psa F. P., nie było konieczności podjęcia interwencji przez organizację społeczną w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, a tym samym nie zachodzi konieczność wydania decyzji o czasowym odbiorze psa jego właścicielowi. Pozostawienie psa u dotychczasowego właściciela nie zagrażało bowiem jego życiu ani zdrowiu. W wyniku przeprowadzonego postępowania tutejszy organ ustalił, że właściciel psa [...] nie zadawał albo świadome nie dopuszczał do zadawania mu bólu lub cierpień, także poprzez utrzymywanie psa w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie go w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniu albo klatce uniemożliwiających zachowanie naturalnej pozycji.

Jak ustalono odnośnie warunków utrzymania psa [...], był on trzymany na łańcuchu, o długości co najmniej 3 metry przymocowanym do budy psa. Buda psa znajdowała się przy wejściu do nieużytkowanego pomieszczenia gospodarczego (szopy), z której pies mógł również swobodnie korzystać (główne miejsce przebywania psa). Szopa o wymiarach ok. 3 x 4 m, stara, drewniana, z podłogą z desek, z zadaszeniem i ścianami bocznymi. W szopie, dwie miski, kołdra. W dniu odbioru teren zasypany śniegiem; przed budą śnieg ubity łapami psa, w zasięgu łańcucha psa śnieg czysty bez śladu zalegających odchodów. Drzwi od szopy otwarte, w szopie dwie miski, jedna z jedzeniem oraz wiadro z wodą. Na podłodze, koło miski rozmokłe jedzenie. Brak widocznych innych nieczystości (odchodów psa). Odnośnie stanu psa: wiek ok 10 o łagodnym usposobieniu. Na co dzień utrzymywany na łańcuchu, spuszczany z niego każdego dnia rano, żeby mógł swobodnie pobiegać. Wyprowadzany również na spacery do lasu. Pies każdego roku szczepiony przeciwko wściekliźnie (zaświadczenia nr [...] o szczepieniu psa przeciwko wściekliźnie). Odrobaczany i leczony w związku z drapaniem się psa (zaświadczenie z dnia 4 marca 2020 r.). Kąpany na podwórku, co najmniej 1-2 razy w roku. Z kolei stwierdzone zaniedbania - pchlica, zapalenie uszu, stosowanie niewłaściwej karmy (w protokole Fundacji — ziemniaki) - mogły zostać usunięte przez F. P. odpowiednio pouczonego i zobowiązanego do podjęcia działań naprawczych, pod nadzorem tutejszego organu lub organizacji społecznej.

W szczególności, że F. P. podczas prowadzonego postępowania wykazywał zainteresowanie losem psa (przychodził, dzwonił do urzędu z zapytaniem o los psa), a w rozmowach prowadzonych w tutejszym urzędzie deklarował zbudowanie kojca. Nadto pies nie był pozbawiony opieki lekarza weterynarii o czym świadczą dokumenty weterynaryjne potwierdzające leczenie psa i szczepienie w 2019 r. oraz zeznanie lekarza weterynarii o szczepieniu psa każdego roku.

Kolegium stwierdziło nadto, że prowadząc ponownie postępowanie, organ I instancji zastosował się do wskazówek organu odwoławczego zawartych w decyzji Kolegium z dnia 29 kwietnia 2021 r.

Na powyższą decyzję Fundacja Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 15 k.p.a. poprzez brak odniesienia do zarzutów i argumentacji odwołującego,

- art. 12 k.p.a. poprzez niewnikliwe rozpoznanie sprawy,

- art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez błędną i dowolną ocenę dowodów, w tym zwłaszcza dowodów pochodzących od lekarzy weterynarii;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez skupienie się na kwestiach nieistotnych i zbagatelizowanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ odwoławczy z jednej strony przytacza treść przepisów z których wynika, ze podstawa interwencyjnego odbioru zwierzęcia może być zarówno zagrożenie życia jak i samo zagrożenie zdrowia

zwierzęcia, po czym stwierdza, że nie dochodziło do zagrożenia zdrowia mimo złego stanu zdrowia psa; organ odwoławczy rozważał okoliczności nie mające znaczenia dla sprawy (długość łańcucha, liczba misek), a nie zbadał czy zaistniały okoliczności wskazane w zawiadomieniu o odbiorze; organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął, że leczenie podjęte przez Fundacje jest leczeniem podjętym przez właściciela; organ odwoławczy ustalał czy właściciel psa miał zamiar znęcania się nad zwierzęciem, podczas gdy przy instytucji czasowego odbioru zwierzęcia – zamiar właściciela nie ma znaczenia; organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął, ze interwencyjny odbiór zwierzęcia powinien zostać poprzedzony wezwaniem właściciela do usunięcia naruszeń.

Podkreślono, że czasowy odbiór zwierzęcia stosuje się względem zwierząt traktowanych w sposób określony w art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierzą Wyliczenie zawarte w tym przepisie ma charakter przykładowy- o czym świadczy zwrot "w szczególności" – w związku z czym każde niewymienione w nim zachowanie, które polega na zadawaniu bólu zwierzęciu należy traktować jako znęcanie. Zdaniem strony skarżącej pies o imieniu [...] traktowany był w sposób określony w art. 6 ust. 2 ww. ustawy. Na poparcie swojego stanowiska strona skarżąca powołała orzecznictwo sądowe.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zmian.), zgodnie z którym w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3). Na tej podstawie zarządzeniem Przewodniczącego II Wydziału w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W wyniku rozpatrzenia sprawy w tak zakreślonych ramach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. W przeprowadzonym postępowaniu naruszono bowiem normy prawa materialnego i normy procesowe wynikające z przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80, a nadto art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.) w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Bukowina Tatrzańska o odmowie czasowego odebrania psa F. P.. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowi art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (obecnie: Dz. U. 2022 r. poz. 572; dalej: u.o.z.).

Istotą decyzji wydawanych w trybie przepisów art. 7 u.o.z. jest zapewnienie ochrony zwierzętom, która jest im należna w konsekwencji założenia wyrażonego w art. 1 ust. 1. u.o.z., zgodnie z którym zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania (art. 5 u.o.z.), przez co należy rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewnienie mu opieki i ochrony (art. 4 pkt 1 ustawy). W ustawie zawarto szereg definicji legalnych, m.in. takich pojęć jak "humanitarne traktowanie zwierząt" oraz "rażące zaniedbanie" – przez które rozumie się drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie. Jak wielokrotnie wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny, własność zwierzęcia przede wszystkim zobowiązuje, a zakres i treść uprawnień wobec zwierzęcia jest modyfikowany przez konieczność jego humanitarnego traktowania; człowiek w stosunku do zwierząt powinien wykazywać zachowania, które nie odnoszą się do przedmiotów, lecz do istot żywych, zdolnych do pewnych odczuć, np. cierpienia (por. wyroki NSA: z 12 marca 2019 r., II OSK 1066/17; z 28 stycznia 2020r., II OSK 659/18, z 25 czerwca 2021 r., II OSK 462/21). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 24 lutego 2020 r., II OPS 2/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), "decyzja o czasowym odebraniu zwierzęcia ma charakter decyzji sankcyjnej o charakterze zobowiązującym. Stanowi formę odpowiedzialności administracyjnej danego właściciela lub opiekuna zwierzęcia (zob. J. Stelmasiak, "Administracyjnoprawne aspekty ochrony zwierząt", [w:] M. Mozgawa (red.), "Prawna ochrona zwierząt", Lublin 2002, s. 156; M. Górski, "Odpowiedzialność administracyjnoprawna w ochronie środowiska: odpowiedzialność za szkody w środowisku i inne instrumenty odpowiedzialności administracyjnoprawnej", Warszawa 2008, s. 74; P. Janiak, "Czasowe odebranie zwierząt w trybie administracyjnym – podstawowe zagadnienia", "Casus" 2019 r., nr 92, s. 45)."

Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane: 1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub 2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub 3) ogrodowi zoologicznemu lub schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.

Z art. 6 ust. 1a u.o.z. wynika zakaz znęcania się nad zwierzętami rozumianego – po myśli art. 6 ust. 2 u.o.z. – jako zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności:

1) umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, niestanowiące dozwolonego prawem zabiegu lub procedury w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, w tym znakowanie zwierząt stałocieplnych przez wypalanie lub wymrażanie, a także wszelkie zabiegi mające na celu zmianę wyglądu zwierzęcia i wykonywane w celu innym niż ratowanie jego zdrowia lub życia, a w szczególności przycinanie psom uszu i ogonów (kopiowanie);

1a) znakowanie zwierząt stałocieplnych przez wypalanie lub wymrażanie;

2) (uchylony);

3) używanie do pracy albo w celach sportowych lub rozrywkowych zwierząt chorych, a także zbyt młodych lub starych oraz zmuszanie ich do czynności, których wykonywanie może spowodować ból;

4) bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach kończyn;

5) przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nieodpowiadającymi ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego biegu;

6) transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych na targowiska, przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i stres;

7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo śmierć;

8) dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nieposiadające wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu można było zapobiec;

9) złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt;

10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji;

11) porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje;

12) stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt;

13) (uchylony); 14) (uchylony);

15) organizowanie walk zwierząt;

16) obcowanie płciowe ze zwierzęciem (zoofilia);

17) wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu;

18) transport żywych ryb lub ich przetrzymywanie w celu sprzedaży bez dostatecznej ilości wody umożliwiającej oddychanie;

19) utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku.

Decyzja o czasowym odebraniu zwierzęcia, o której mowa w art. 7 ust. 1 u.o.z., podejmowana jest z urzędu po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt. Przekazanie zwierzęcia, o którym mowa w ust. 1, następuje za zgodą podmiotu, któremu zwierzę ma być przekazane (art. 7 ust. 1b u.o.z.). W przypadku braku tej zgody lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę (art. 7 ust. 1c u.o.z.). Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.o.z. wskazana decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu. Z kolei, zgodnie z art. 7 ust. 3 u.o.z. w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Zależność pomiędzy instytucjami z art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 3 u.o.z. adekwatnie wyjaśniono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 12 grudnia 2019 r., II SA/Op 327/19 (nieprawom., orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że "zarówno treść art. 7 ust. 1, jak i treść art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt odnoszą się do przypadku, w którym dochodzi do odebrania zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi w sytuacji, gdy stwierdzono znęcanie się nad tym zwierzęciem (art. 6 ust. 1a i ust. 2 ustawy). Przy czym art. 7 ust. 1 ustawy reguluje przypadek, w którym najpierw wydawana jest przez właściwy organ administracji decyzja i dopiero na jej podstawie dochodzi do odebrania zwierzęcia. Natomiast art. 7 ust. 3 ustawy odnosi się do tzw. stanu wyższej konieczności, a więc sytuacji, gdy najpierw policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt w trakcie czynności kontrolnych doraźnie stwierdza, że sytuacja nie cierpi zwłoki, gdyż dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża życiu lub zdrowiu tego zwierzęcia. Wówczas odbiera zwierzę i zawiadamia o tym właściwy organ administracji celem wydania decyzji o odebraniu zwierzęcia. Organ ten autorytatywnie potwierdza decyzją dokonane doraźnie czynności faktyczne kontrolującego podmiotu w postaci odebrania zwierzęcia. Przedmiotową decyzję organ wydaje w okolicznościach faktycznych przewidzianych w art. 7 ust. 3 ustawy, ale na podstawie art. 7 ust. 1 tej ustawy."

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należało w pierwszej kolejności zgodzić się z organem odwoławczym, że śmierć zwierzęcia, po jego odebraniu w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia (II OSK 782/15, orzeczenia.nsa.gov.pl) w którym wskazano, że "(...) organ administracji rozstrzygający w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt zobligowany jest do oceny czy w dacie odebrania zwierzęcia były ku temu podstawy w rozumieniu przepisów omawianej ustawy. Skoro rozstrzygnięcie winna poprzedzać ocena czy zostały spełnione ww. przesłanki w dacie odebrania zwierzęcia, to wydarzenia, które mają miejsce po tej dacie (dacie odebrania zwierzęcia) nie powodują bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Za taką oceną przemawia również fakt, że zgodnie z art. 7 ust. 4 omawianej ustawy kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, w przypadku, o którym mowa w art. 1 i 3 ustawy obciążony jest jego dotychczasowy właściciel (lub opiekun). Skoro decyzja w przedmiocie odebrania zwierzęcia w przypadkach niecierpiących zwłoki zostaje wydana ex post to oznacza, że część wskazanych w ust. 4 kosztów w dacie wydawania decyzji już powstała (koszty transportu oraz częściowy koszt utrzymania i leczenia zwierzęcia). Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego uniemożliwia zatem ustalenie kto winien ponosić powstałe już koszty związane z odebraniem zwierzęcia w trybie opisanym wyżej."

Co do pozostałych istotnych dla sprawy kwestii należało jednak przyznać rację stronie skarżącej, która słusznie zarzucała organom, że te skoncentrowały się na kwestiach drugorzędnych ze względu na treść przywołanej wyżej normy prawnej stanowiącej podstawę interwencyjnego czasowego odebrania zwierzęcia, a pominęły okoliczności faktyczne, które dla rozstrzygnięcia mogły mieć istotne znaczenie.

Przypomnieć należy w tym kontekście, że czasowe odebranie zwierzęcia może nastąpić przede wszystkim w sytuacji znęcania się nad zwierzęciem albo świadomego dopuszczania do zadawania zwierzęciu bólu lub cierpień. Przypomnieć należy ponadto, że przypadki znęcania się nad zwierzęciem zostały wymienione tylko przykładowo i każdorazowo organ powinien rozważyć, czy zachowanie się właściciela lub opiekuna zwierzęcia nie stanowi nie wymienionego tam przejawu znęcania się. Interwencyjne odebranie zwierzęcia wymaga ponadto wykazania przypadku niecierpiącego zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub – co ważne w okolicznościach sprawy – zdrowiu.

Organy ustaliły, że właściciel psa [...] nie zadawał albo świadomie nie dopuszczał do zadawania mu bólu lub cierpień także przez utrzymywanie psa w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywania go w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniu lub w klatce uniemożliwiającej zachowanie naturalnej pozycji; nie bił go, ani nie maltretował. Tymczasem, w okolicznościach sprawy należało zbadać, czy właściciel psa nie zadawał albo świadomie nie dopuszczał do zadawania mu bólu lub cierpień poprzez niepodejmowanie leczenia zwierzęcia i utrzymywanie go w niewłaściwych warunkach ze względu na wiek i stan zdrowia zwierzęcia. W ocenie Sądu, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy uwzględniły tylko częściowo zgromadzony materiał dowodowy, z części materiału dowodowego wyprowadziły niewłaściwe wnioski, niektóre wnioski nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, niektóre zaś są z nim sprzeczne.

Zauważyć trzeba, że nieprecyzyjne są ustalenia co do miejsca pobytu psa i sposobu sprawowania nad nim opieki przez F. P.. Organ przyjął, jak się wydaje, na podstawie zeznań świadka J. T. oraz wyjaśnień samego właściciela, że pies był spuszczany z łańcucha każdego dnia rano, jak i wyprowadzany na spacery do lasu. Twierdzenia te nie zostały jednak w żaden sposób zweryfikowane, czy skonfrontowane z pozostałymi zgromadzonymi w sprawie dowodami. Nieścisłości w powyższym zakresie dotyczą jednak okoliczności, które dla rozstrzygnięcia sprawy mogły mieć znaczenie tylko pośrednie. Jak bowiem wskazano powyżej, dla rozstrzygnięcia sprawy istotny były okoliczności z lutego 2020 r., kiedy to zgłoszono zły stan zwierzęcia i doszło do jego odebrania przez skarżącą Fundację. W tym zakresie ustalenia organów są szczątkowe. Nie przeanalizowano wnikliwie stanu zwierzęcia, z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego, w szczególności protokołu, zdjęć i filmu przedłożonego przez Fundację (vide: pismo z złożone w dniu 25 lutego 2020 r z załącznikami) oraz zeznań świadków, w tym świadka J. P., która zgłosiła Fundacji zły stan zwierzęcia. Organy dostrzegły wprawdzie, że pies był zaniedbany (miał pchlicę, zapalenie uszu, był niewłaściwie odżywiany), pominięto natomiast, że miał m.in. otwarte rany na wysokości wyrostków lędźwiowych, kulszowych oraz szyi oraz zaczerwienienia w okolicach tych ran (vide: karta informacyjna wizyty z 21 lutego 2020 r.). Nie wyjaśniono, czy w okresie bezpośrednio poprzedzającym odebranie psa, był on pod opieką lekarza weterynarii. Sąd zauważa, że zaświadczenie lekarza weterynarii J. C. z 4 marca 2020 r. wskazywało na zaszczepienie psa przeciwko wściekliźnie w dniu 25 lutego 2019 r., odrobaczenie - w dniu 14 września 2019 r. Z zaświadczenia nie wynika, w jakim okresie czasu leczono psa na grzybicę skóry. Okoliczność ta nie wynika również z zeznania złożonego przez ww. lekarza w dniu 24 sierpnia 2021 r. Z zeznania wynika natomiast, że ten lekarz weterynarii nie widział psa między listopadem 2019 r. a lutym 2020 r. Nie oceniono wreszcie, czy trzymanie chorego zwierzęcia na łańcuchu, posiadającego m.in. otwarte rany w okolicy szyi, nie stanowiło o zadawaniu zwierzęciu bólu i cierpienia w sposób realizujący znamiona znęcania się. Bez istotnego znaczenia dla sprawy pozostawało natomiast zachowanie właściciela zwierzęcia po odebraniu mu zwierzęcia, które w ocenie organów przemawiało za przyjętym rozstrzygnięciem. Ponownie przypomnieć należy, że dla sprawy kluczowe znaczenie mają okoliczności poprzedzające odebranie zwierzęcia. Nie sposób też nie zauważyć, że zainteresowanie właściciela losem zwierzęcia nie znajduje odzwierciedlenia w aktach administracyjnych.

Uwzględniając powyższe wskazania Sądu, organ ponownie dokona oceny okoliczności sprawy, wyjaśni rozbieżności w zgromadzonym materiale dowodowym istotnym ze względu na normę prawną podlegającą zastosowaniu (art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 u.o.z.) i podejmie rozstrzygnięcie, mając na względzie całokształt zgromadzonego materiału dowodowego. Organ uwzględni przy tym, że konieczność interwencyjnego odebrania zwierzęcia w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. dotyczy nie tylko sytuacji, w których zagrożone jest życie zwierzęcia, lecz także jego zdrowie.

W świetle przedstawionych okoliczności Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku.