Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1207/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 18, art. 29 par. 1, art. 34 par. 1 i par 4,  art. 33 pkt 1-5 i 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 18 września 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne I.uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 12 lipca 2017r. Nr [...] [...], II. uchyla postanowienie Poczty Polskiej z dnia 29 marca 2017r. Nr. [...], III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącej koszty postepowania w kwocie 100 zł ( sto złotych).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 września 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 12 lipca 2017r., którym organ ten uznał za nieuzasadnione zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora P. z dnia 21 września 2015r. obejmującego nieuiszczone należności z tytułu opłat abonamentowych RTV w kwocie 1.200,40zł..

Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym;

Organ I instancji prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie powyższego tytułu wykonawczego z majątku zobowiązanej A. M.. Organ dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę, a zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone zobowiązanej. Pismem z dnia 21 grudnia 2015r. (w ustawowym terminie) złożyła ona zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji na podstawie art. 33 par 1 pkt 1 i 7 oraz 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. 2017r. poz. 1201 dalej; u.p.e.a.), wskazując na nieistnienie obowiązku z uwagi na niepodpisanie przez zobowiązaną wniosku o rejestrację odbiornika RTV, brak doręczenia zobowiązanej przed wszczęciem egzekucji upomnienia, o którym mowa w art. 15 par 1 u.p.e.a. oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Wobec wniesienia zarzutów postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Zgodnie z art. 34 par. 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi kopię pisma zobowiązanej celem zajęcia stanowiska wobec sformułowanych zarzutów.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2016r. wierzyciel P. SA postanowieniem nr [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Po wniesieniu zażalenia opierającego się na tej samej argumentacji co zarzuty, wierzyciel postanowieniem z dnia 29 marca 2017r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji. Wskazał w uzasadnieniu, iż w dokumentacji wierzyciela znajduje się zarchiwizowany wniosek A. M. z dnia 12 stycznia 2010r. złożony w Urzędzie Pocztowym nr [...] w K. opatrzony jej podpisem. Ponadto wierzyciel wypełniając ustawowy obowiązek skierował do skarżącej w dniu 6 lipca 2015r. upomnienie nr UP [...] wzywające do dobrowolnego uregulowania należności. Upomnienie uznano za doręczone w dniu 24 lipca 2015r. w trybie art. 44 kpa. Wierzyciel zaznaczył, że tytuł wykonawczy posiadał wszystkie niezbędne elementy wskazane w art. 27 u.p.e.a.

W tym stanie prawnym organ I instancji - Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] uznał, że stanowisko wierzyciela jest dla niego wiążące i postanowieniem z dnia 12 lipca 2017r. nr [...] [...] odmówił uznania zarzutów w sprawie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wiernie odzwierciedlił argumentację wierzyciela, zawartą w uzasadnieniu postanowienia z 29 marca 2017r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła ponownie jak w piśmie zawierającym zarzuty a dodatkowo wskazała, że organ egzekucyjny nie zapewnił jej możliwości wypowiedzenia się co zebranych dowodów i materiałów a nadto nie przeprowadził dowodów które konieczne były w związku z faktem, iż kwestionowała osobiste złożenie podpisu pod wnioskiem o rejestrację odbiornika RTV jak również nie doprowadził do wykazania, że doręczono jej upomnienie. W tej kwestii skarżąca podnosił, iż w istocie zapoznała się z dowodem doręczenia korespondencji w dniu wskazywanym przez wierzyciele jako data doręczenia upomnienia, jednakże na dowodzie doręczenia brak jest adnotacji o rodzaju doręczanej w tej dacie przesyłki a zatem dowód ten jest nieprzydatny.

Organ II instancji – Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 18 września 2017r. utrzymał rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w mocy. W uzasadnieniu swojego postanowienia wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów było wiążące dla organu egzekucyjnego. Zaznaczając, iż "podczas prowadzonego postępowania poddał ocenie nie tylko postanowienie organu I instancji ale również stanowisko wierzyciela przedstawione w jego postanowieniu" Dyrektor IAS przytoczył tak jak organ I instancji treści uzasadnienia postanowienia wierzyciela i przedstawione tam fakty, nie odnosząc ich do konkretnych znajdujących się w aktach dokumentów.

W skardze na powyższe postanowienie A. M. wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji i podniosła zarzuty naruszenia:

- art. 33 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie nieistnienia po stronie skarżącego obowiązku zapłaty rat abonamentu RTV ze względu na niezłożenie wniosku o jego rejestrację

- art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego mimo nie przesłania skarżącej pisemnego upomnienia.

A także licznych przepisów proceduralnych;

- art. 6, 7, 8, 77, 78, 84 Kpa z zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i niezabranie wyczerpującego materiału dowodowego oraz błędnej jego oceny, nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania przez co podważono zasadę zaufania obywatela do organów państwa;

-art. 124 § 2, art. 107 § 1 13 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a ze względu na wadliwość uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, które nie zawiera wyczerpującego wyjaśnienia w zakresie faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, nie zawiera oceny całego zebranego dowodowego;

- art. 10 Kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem postanowienia

- art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, gdy istniały podstawy do jego uchylenia.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Podkreślił, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z kolei, przepis art. 34 § 1 u.p.e.a nakłada na organ egzekucyjny obowiązek rozpatrzenia zarzutów wskazanych w art. 33 pkt 1-5 i 7 po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym wypowiedź wierzyciela jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. Jednocześnie w art. 34 § 4 u.p.e.a wyraźnie zaznaczono, iż do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów koniecznym jest aby postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, stało się ostateczne. Takie ostateczne postanowienie wierzyciela, stało się podstawą rozstrzygnięcia w badanej sprawie. Wadliwości tego rozstrzygnięcia nie stwierdzono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016, poz.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty Sąd stwierdza, że zaistniały podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tym postanowieniu.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wierzyciel zajmuje stanowisko w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 k.p.a.

Wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Należy podkreślić, iż funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego.

Zgodnie art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (postanowienie o oddaleniu zarzutów, odmowie uznania zarzutów za uzasadnione lub o odmowie uwzględnienia zarzutów), a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Podsumowując, w świetle przepisu art. 33 u.p.e.a. obowiązanemu przysługuje, w określonym zakresie i terminie uprawnienie do zgłoszenia zarzutów, zaś na podstawie art. 34 u.p.e.a. na wierzycielu ciąży obowiązek wyrażenia, w przewidzianej do tego formie, swojego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, przy czym co istotne postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów musi mieć walor ostateczności.

Jak wskazują akta sprawy, organ egzekucyjny wydał postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela P. SA z dnia 29 marca 2017r. W uzasadnieniu zarówno postanowienia wierzyciela jak i postanowienia organu egzekucyjnego a następnie także zaskarżonego postanowienia szczegółowo wskazano powody, dla których zarzuty zobowiązanej nie są uzasadnione. W ostatnim z wymienionych postanowień zaznaczono też, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podczas prowadzonego postępowania poddał ocenie nie tylko postanowienie organu pierwszej instancji, ale również stanowisko wierzyciela przedstawione w jego postanowieniu.

Wszystkie powołane akty administracyjne były jednak w swej ocenie w zasadzie jednobrzmiące.

Najpierw, wierzyciel w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku wyjaśnił, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczania opłat za ich użytkowanie mają swoje źródło w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 maja 2005r. W przedmiotowej sprawie zobowiązana złożyła wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych w dniu 12.01.2010r w Urzędzie Pocztowym nr [...], używanych pod adresem ul. [...], [...]. Dowód w postaci kserokopii zarchiwizowanego przez P. S.A wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego został przesłany zobowiązanej wraz z zaskarżonym postanowieniem. Wierzyciel wskazał, iż na mocy rozporządzenia (obowiązującego w dniu złożenia wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych) w myśl § 2 ust 3 operator publiczny przyjmuje wniosek i potwierdza jego przyjęcie datownikiem opatrzonym podpisem. Oryginał potwierdzonego wniosku operator publiczny wydaje użytkownikowi, zostawiając sobie kopię. Zatem zasadne było przyjęcie, iż zobowiązana uzyskała oryginał wniosku o rejestrację odbiorników radiowych/telewizyjnych a twierdzenie, że nie otrzymała żadnego potwierdzenia dokonania rejestracji jest bezpodstawne. Wierzyciel odnosząc się do kwestii braku otrzymania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego zaznaczył, iż zgodnie z przepisem § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25.09.2007r P. S.A zobowiązana była do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia. Wierzyciel wskazał, iż przesyłką listową w dniu 05.01.2010r wysłano zobowiązanej zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego o nr [...], stanowiącego dowód zarejestrowania odbiorników RTV i zastępującego dowód zarejestrowania odbiorników RTV w formie imiennej książeczki wraz z pakietem zawierającym spersonalizowane blankiety wpłat.

Wypełniając wynikający z art. 15 § 1 u.p.e.a. obowiązek doręczenia zobowiązanej upomnienia, wierzyciel – jak wyjaśnił – skierował do zobowiązanej w dniu 6 lipca 2015r. upomnienie Nr UP [...] wzywające do dobrowolnego uregulowania należności. Upomnienie uznano za doręczone z dniem 24 lipca 2015r w trybie art. 44 k.p.a. Należność nie została jednak uregulowana. Wystawiony tytuł wykonawczy zawierał wszelkie niezbędne elementy wymagane przez art. 27 u.p.e.a. Argumentację powyższą odwzorował wiernie organ I instancji (organ egzekucyjny) a następnie także organ odwoławczy, wywodząc dodatkowo w odpowiedzi na skargę, że w prowadzonym postępowaniu nie naruszono przepisów proceduralnych wskazywanych w skardze a kontroli poddano także postanowienie wierzyciela, które wyraźnie wskazało na istotne okoliczności sprawy.

Oceniając legalność tak podjętych rozstrzygnięć, Sąd poddał analizie dołączone do skargi akta postepowania. Co, istotne nie znalazł w nich żadnych dokumentów czy innych dowodów potwierdzających tezy przedstawione w uzasadnieniu stanowiska wierzyciela, bezkrytycznie przyjęte następnie przez organy rozpatrujące zarzuty skarżącej. Bezkrytycznie, należy w tym przypadku rozumieć jako bez wzywania o przedstawienie dokumentów źródłowych. W szczególności, w aktach tych brak jest dokumentu mającego potwierdzać, że skarżąca w dniu 12 stycznia 2010r. w istocie złożyła wniosek o rejestrację odbiornika używanego pod adresem K. u. [...] oraz, że w dniu 24 lipca 2015 skutecznie doręczono jej upomnienie przed wszczęciem egzekucji, lub że takie upomnienie w ogóle do niej wysłano.

Orzekając i oceniając sprawę na podstawie akt sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest w stanie bez tych dokumentów ocenić zasadności zarzutów sformułowanych w skardze, zwłaszcza tych mających zasadnicze i podstawowe znaczenie w sprawie, których przesądzenie uzasadnia rozpoznanie dalszych wskazywanych nieprawidłowości.. Taka ocena bez dokumentów źródłowych, dokonana przez organy obydwu instancji także nie mogła być zaakceptowana przez Sąd, nawet mimo sformułowanej w art. 33 § 1 u.p.e.a. zasady wedle której rozpatrując zarzuty z § 1 pkt 1-5 i 7, organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Mając świadomość, iż ostateczne postanowienie wierzyciela nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego a jego sądowa kontrola przeprowadzana jest dopiero po złożeniu ewentualnej skargi na postanowienie organu odwoławczego w stosunku do organu egzekucyjnego, rozstrzygając w kwestii zarzutów organy je oceniające winny zgromadzić konieczny do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy. Powyższy obowiązek nie może być zastąpiony doręczeniem skarżącej kopii powyższych dokumentów, gdyż Sąd także nie może bazować na twierdzeniach samej skarżącej, która dodatkowo kopii tych dokumentów nie dołączyła do skargi.

Na moment rozpoznawania skargi A. M. stwierdzić więc z całą pewnością można, iż w postępowaniu prowadzonym w sprawie zgłoszonych przez nią zarzutów na postępowanie egzekucyjne, doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, co nie przesądza ostatecznie iż zarzuty zgłoszone przez skarżącą są ostatecznie zasadne. Ocena ta może zostać dokonana przez Sąd dopiero po zapoznaniu się z pełną dokumentacją sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze.

Z uwagi nadto na fakt, że organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów, a mogło ono zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych – wyrażone przez wierzyciela stanowisko - na podstawie art. 135 P.p.s.a. należało uchylić.

W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i uzupełnić w toku swojego postępowania, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tego postanowienia, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu wniosku organy są zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając 100 zł w związku z kwotą uiszczonego wpisu od skargi.