Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1267/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1267/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: S. NSA Jolanta Sikorska S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Protokolant: Agnieszka Figura po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2004 roku sprawy ze skargi T. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z tytułu deportacji; 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku (Nr [...]); 2. z a s ą d z a od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych (słownie: dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. n i e o r z e k a o wykonalności zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

T. B. złożył wniosek o przyznanie świadczenia określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87 poz. 395 ze zmn.). Twierdził przy tym, że jako małoletnie dziecko był wraz z rodzicami deportowany do pracy przymusowej na teren III Rzeszy i przebywał tak w okresie od [...] r. do [...] roku. Powołał się na zeznania świadka potwierdzającego fakt pobytu rodziny skarżącego w tym okresie na terenie Niemiec.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) odmówił przyznania świadczenia i stwierdził, że wnioskodawca potwierdził jedynie fakt pobytu na terenie Niemiec, nie wykazał natomiast, aby wykonywał tam prace przymusową.

T. B. zgłosił wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym zarzucił, że jego wraz z rodziną wywieziono do Niemiec na roboty przymusowe, co potwierdził świadek i dokumenty załączone do akt. Twierdził, że przebywali w majątku L. powiat I. Rodzina pracowała w tym majątku, a wnioskodawca jako dziecko [...] - [...] lat osobiście wykonywał szereg prac przy obsłudze zwierząt.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) - wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt. 1 kpa oraz art. 2 pkt. 2 lit. A i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87 poz. 395 ze zmn.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że z materiału sprawy wynika, iż skarżący wraz z rodziną był deportowany na teren III Rzeszy (Prusy Wschodnie). Jednakże strona nie przedłożyła żadnych dowodów, które potwierdzałyby fakt wykonywania pracy przymusowej. Jednocześnie organ uznał, że wiek wnioskodawcy przemawia przeciwko możliwości wykonywania przez niego pracy przymusowej.

Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący ponownie wskazał, że był deportowany do pracy przymusowej i domagał się przyznania świadczenia, o którym mowa wyżej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i stwierdził, że fakt deportacji skarżącego na teren III Rzeszy nie jest kwestionowany. Jednakże zgodnie z art. 2, w zw. z art. 3 ust. 1 cyt. ustawy fakt deportacji nie jest wystarczający do przyznania świadczenia. Wnioskodawca bowiem jest zobowiązany do wykazania, że deportacja miała na celu wykonywanie pracy przymusowej, a także, iż taka praca faktycznie była wykonywana. W tym zakresie organ powołał się na pogląd wyrażony w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie organ administracyjny naruszył przepisy prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395).

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak też z odpowiedzi na skargę wynika, że organ administracyjny nie kwestionuje faktu deportacji skarżącego wraz z rodziną na tereny III Rzeszy, nie kwestionuje także tego, że rodzice skarżącego byli deportowani do pracy przymusowej. Błędnie jednak przyjmuje, że osoba małoletnia winna wykazać fakt wykonywania pracy przymusowej w okresie deportacji.

Z unormowania powyższego wcale nie wynika, że niemożność wykonywania pracy przez osobę deportowaną, np. z powodu wieku lub innych przyczyn, wyklucza uznanie, iż wywiezienia dokonano w celu wykonywania pracy przymusowej przez okres co najmniej 6 miesięcy. Pogląd taki jest obecnie utrwalony w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2000 r. V SA 674/00). Utrwalony jest także pogląd, że małoletnia osoba deportowana wraz z rodziną do pracy przymusowej nie jest zobowiązana do wykazywania, że faktycznie wykonywała pracę przymusową, jeżeli ze względu na jej wiek wykonywanie takiej pracy nie było możliwe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r. III RN 112/99 - OSNP Nr 20 poz. 736, z dnia 6 kwietnia 2000 r. III RN 143/99 - Wokanda z 2000 r. Nr 9 poz. 31).

Wprawdzie w okresie wcześniejszym wypowiadane były w orzecznictwie odmienne poglądy, jednakże okazały się one odosobnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie poglądów tych nie podziela.

Jeżeli zatem organ nie kwestionował faktu deportacji, w rozumieniu art. 2 pkt. 2 lit. a cyt. ustawy, nie mógł skarżącemu odmówić przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie tylko z tego powodu, że skarżący nie wykazał, iż faktycznie wykonywał pracę przymusową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organ administracyjny naruszył przepisy prawa materialnego, dokonując błędnej wykładni cytowanego wyżej przepisu. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi.

Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) kombatanci tracą uprawnienia dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego, zatem zaskarżona decyzja do tego momentu w ogóle nie podlega wykonaniu.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.