Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 936/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 136
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędziowie WSA Jacek Bursa WSA Piotr Fronc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. Ł.-K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] czerwca 2021r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o zwrot nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 czerwca 2021r. znak WS- [...] Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. znak [...] z dnia 5 lutego 2021r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym : Postanowieniem znak: [...] z 5 lutego 2021 r., Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie wszczęcia postępowania z wniosków Pani E. Ł., Pana J. Ł., Pani Z. W., Pani M. M. i Pani A. Ł. w zakresie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Zażalenie na ww. postanowienie Prezydenta Miasta K. z 5 lutego 2021 r. złożyła Pani E. Ł., podnosząc, iż wniosek z dnia 27 maja 2020 o zwrot wywłaszczonych nieruchomości dotyczył wszystkich działek wywłaszczonych na podstawie jednej decyzji Urzędu Dzielnicowego w [...] z dnia 19 listopada 1980 r. Nr [...], która stała się ostateczna z dniem 17 lutego 1981 r. Nastąpiły zmiany w oznaczeniach działek nieruchomości, co spowodowało nieścisłości w prawidłowym ich określeniu, a pismo z dnia 8 stycznia 2021 było jedynie uściśleniem i doprecyzowaniem numerów wywłaszczonych działek, objętych wnioskiem złożonym w ustawowym terminie.

Na skutek rozpoznania powyższego zażalenia Wojewoda stwierdził, iż zgodnie z art. 61a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ podkreślił, iż art. 61a § 1 k.p.a. został dodany przez art. 1 pkt. 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2011 r. Nr 6 póz. 18). Wprowadzenie ww. regulacji w założeniu miało uprościć rozstrzyganie w sytuacji jednoznacznego braku podstaw do przystąpienia do prowadzenia (podjęcia toku postępowania administracyjnego). Przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale także wynikać to może z innych przyczyn. Najczęściej będą to względy przedmiotowe, np. brak istnienia przedmiotu, którego dotyczy wniosek. Jednak okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Jeżeli bowiem konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego, które w efekcie może doprowadzić do wniosku, iż zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania, to w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego będzie bezprzedmiotowe i w tym zakresie winna zostać wydana decyzja administracyjna (o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego - art. 105 § 1). Nie można z przeszkodą przedmiotową, uzasadniającą wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 61a § 1, utożsamiać takiej sytuacji, gdy organ zawiadamia wnoszącego podanie, że właściwym w sprawie nie jest ten organ, lecz sprawa należy do właściwości sądu powszechnego lub też brak jest możliwości ustalenia organu właściwego na podstawie danych zawartych w podaniu, co w konsekwencji powoduje zwrot podania podmiotowi je wnoszącemu. Zwrot podania jest przy tym zupełnie inną instytucją procesową niż odmowa wszczęcia postępowania. Przeszkoda przedmiotowa zaistnieje natomiast wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie nadaje się do załatwienia w formie prawno-administracyjnej, np. z uwagi na brak jakiegokolwiek unormowania prawnego do skierowania takiego żądania zarówno w drodze administracyjnej, jak i sądowej (przed sądem cywilnym) .

Organ zauważył, iż orzecznictwie wskazuje się przy tym, iż "przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo chodzi o sytuację, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak (...) podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym" (wyrok WSA w Warszawie z 28 czerwca 2016 r., VIII SA/Wa 755/16), względnie o sytuację, "gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej" (wyrok WSA w Gliwicach z 31 maja 2017 r., IV SA/G1 785/15).

Oczywiste przeszkody we wszczęciu postępowania to takie, "których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do sytuacji, w której organ w każdym, najbardziej skomplikowanym przypadku musiałby odmówić wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji, bez możliwości wykorzystania reguł dowodowych z k.p.a., lub też - odwrotnie - dowodziłoby braku logiki w działaniu organu, który prowadziłby postępowanie dowodowe i wyjaśniające w oparciu o art. 7 i 77 § 1 k.p.a., dokonując następnie oceny materialnoprawnego elementu sytuacji prawnej obywatela i jednocześnie odmawiając jego wszczęcia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a." (wyrok WSA w Krakowie z 13 czerwca 2017r., II SA/Kr 376/17).

Organ zauważył, że w judykaturze wskazuje się, iż "w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (wyrok WSA w Łodzi z 10 maja 2017 r., III SA/Łd 309/17). "Celem instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest uniemożliwienie prowadzenia takiego postępowania, którego rezultat (decyzja administracyjna) byłby obarczony wadą istotną (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11 maja 2017 r., II SA/Go 9/17; podobnie wyrok WSA w Poznaniu z 17 maja 2017 r., II SA/Po 173/17).

Dalej organ wskazał, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., została wywłaszczona na podstawie decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z 19 listopada 1980 r. znak: DZGT. [...], która stała się ostateczna z dniem 17 lutego 1981 r.

Pismem z 27 maja 2020 r., sprecyzowanym pismem z 1 grudnia 2020 r. Pani E. Ł. wniosła o zwrot nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] i nr [...], obr. [...], obj. Lwh [...], b. gm. kat. [...] oraz nr [...], obr. [...], obj. Lwh [...], b. gm. kat. [...]

Z kolei pismem datowanym na 8 stycznia 2020 r. (złożonym na dzienniku podawczym 8 stycznia 2021 r.), Pani E. Ł. wniosła dodatkowo o zwrot działki nr [...], obr [...], jedn. ewid. [...], m. K..

Wniosek o zwrot działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. złożyli również: Pan J. Ł. (pismem z 14 stycznia 2021 r.), Pani Z. W. (pismem z 9 stycznia 2021 r.), Pani M. M. (pismem z 8 stycznia 2021 r.) oraz Pani A. Ł. (pismem z 13 stycznia 2021 r.).

Mając zatem na uwadze, że przedmiotowe wnioski zostały nadane w placówkach pocztowych lub złożone na dzienniku podawczym Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. w dniach: 8 stycznia 2021 r. (Pani E. Ł.), 15 stycznia 2021 r. (Pan J. Ł.) oraz 19 stycznia 2021 r. (Pani Z. W., Pani M. M. i Pani A. Ł.), a więc po terminie zakreślonym przez ustawodawcę, Prezydent Miasta K. uznał, iż powyższe skutkować musi uznaniem, że roszczenia zwrotowe w zakresie działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., wygasły.

Organ wyjaśnił, iż instytucję zwrotu wywłaszczonej nieruchomości regulują przepisy art. 136 - art. 142a ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.).

Jednocześnie przepis art. 136 ust. 7 u.g.n. stanowi, iż uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3.

Powyższym przepis został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. póz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Z powyższych regulacji wynika, że termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., wywłaszczonej decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z 19 listopada 1980 r. znak: [...], upływał co do zasady 14 maja 2020 r.

Jednakże 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., póz. 568), którą dodano w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., póz. 374 ze zm.), m. in. przepisy art. 15zzr ust. 1 pkt 2 i 5, zgodnie z którymi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (w dniu wejścia w życie ww. ustawy obowiązywał na terenie kraju stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19).

Organ wskazał, iż przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujące zwrot wywłaszczonych nieruchomości - podobnie jak te dotyczące wywłaszczenia nieruchomości - niewątpliwie stanowią normy prawa publicznego (administracyjnego) - niezależnie od faktu, iż wywołują one skutki w sferze prawa cywilnego (przeniesienie własności nieruchomości).

Nie może także budzić wątpliwości, iż termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest terminem zawitym, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy), bowiem z jego upływem wygasły co do zasady wszelkie roszczenia o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożyłby wniosku (który to przypadek ma miejsce w omawianej sprawie). Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości należy także uznać za czynność kształtującą prawa i obowiązki strony, bowiem tylko w takim przypadku - w świetle brzmienia art. 136 ust. 3 w związku z ust. 7 u.g.n. - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może uzyskać zwrot nieruchomości (postępowanie w tej sprawie prowadzone jest wyłącznie na wniosek uprawnionej osoby). Przytoczony wyżej przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 5 z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o

szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych niewątpliwie zatem zawiesił z dniem 31 marca 2020 r. bieg 12-sto miesięcznego terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zawieszenie biegu ww. terminu trwało do 23 maja 2020 r., z upływem którego wszedł w życie przepis art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań

osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. 2020 r., póz. 875) - zgodnie z jej art. 76 - który stanowi, że terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1, rozpoczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy.

Okres od 31 marca do 14 maja 2020 r. obejmował 45 dni, a zatem ostatnim dniem omawianego terminu zawitego, który rozpoczął swój dalszy bieg 24 maja 2020 r., był 7 lipca 2020 r.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż przedmiotowe wnioski zostały nadane w placówkach pocztowych lub złożone na dzienniku podawczym Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. w dniach: 8 stycznia 2021 r. (Pani E. Ł. K.), 15 stycznia 2021 r. (Pan J. Ł.) oraz 19 stycznia 2021 r. (Pani Z. W., Pani M. M. i Pani A. Ł.), a więc z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Na powyższe postanowienie pismem z dnia 15 lipca 2021r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła E. Ł.. Zakwestionowanemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to art. 61a par. 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania. Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzupełnieniu skargi skarżąca podniosła, iż organ z urzędu winien podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia treści rzeczywistego żądania wnioskodawczyni w zakresie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości , tj. prawidłowego określenia nr ewidencyjnego działki objętej żądaniem wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia było postanowienie z dnia 8 czerwca 2021r. znak WS- [...] Wojewody, którym organ utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. znak [...] z dnia 5 lutego 2021r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości.

Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 27 maja 2020r. E. Ł. wniosła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w rejonie ul. [...] w K. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] obr [...], [...] obr [...], [...] obr[...]. Kolejnym pismem z dnia 1.12.2020r. sprecyzowała swój wniosek w ten sposób, że wniosła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w rejonie ul. [...] w K. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] obr [...], [...] obr [...] [...] obr. [...]. Następnie pismem z dnia 8 stycznia 2021r. E. Ł. wniosła również o zwrot działki nr [...] obr [...] objętej decyzją wywłaszczeniową Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...]

Nie ulega wątpliwości, iż pierwotny wniosek o zwrot nieruchomości złożony w dniu 27 maja 2020r., a został sprostowany i sprecyzowany pismem z dnia 1 grudnia 2020r. Pisma te jednak nie zawierały w swojej treści żądania zwrotu nieruchomości wskazanej w kolejnym piśmie skarżącej tj. piśmie z dnia 8 stycznia 2021r., gdzie wskazano kolejną działkę ewidencyjną, nie ujętą we wcześniejszych pismach skarżącej. W tej sytuacji w ocenie Sądu w istocie E. Ł. złożyła dwa odrębne wnioski o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Faktu tego nie zmienia to, iż nieruchomości wskazane w pierwszym i w drugim wniosku o zwrot wywłaszczonych nieruchomości objęte były jedną decyzją wywłaszczeniową. Żądanie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości jest uprawnieniem strony, która z tego prawa może skorzystać lub nie, jednak decydując się na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości winna określić zakres tego wniosku, tj. oznaczyć tę nieruchomość co najmniej w taki sposób by nie budziło wątpliwości, co jest przedmiotem żądania zwrotu. Jeśli strona nie jest pewna samego oznaczenia ewidencyjnego nieruchomości możliwym jest również opisowe oznaczenie przedmiotu żądania zwrotu ( np. poprzez zwrot nieruchomości objętych daną decyzją wywłaszczeniową). W przedmiotowej sprawie skarżąca w sposób precyzyjny określiła co jest przedmiotem jej wniosku z dnia 27 maja 2020r., jak również drugiego wniosku z dnia 8 stycznia 2021r. wskazując konkretnie zwrotu jakich działek się domaga. Brak we wnioskach stwierdzenia, iż domaga się zwrotu wszystkich wywłaszczonych wskazaną decyzją nieruchomości.

Zgodnie z art. 136 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. 2016 poz. 2147, dalej "u.g.n."), nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Z ustępu 3 cytowanego przepisu wynika, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (...) Zgodnie z ust 7 cytowanego przepisu uprawnienie do zwrotu, o którym mowa w ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o którym mowa w ust. 3.

Zgodnie z treścią przepisu art. 61a § 1 k.p.a., który legł u podstaw wydania zaskarżonych postanowień organów obu instancji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracyjny publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Analizowany przepis wskazuje dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszej z tych przesłanek k.p.a. nadaje wymiar podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a drugiej wymiar przedmiotowy (zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania).

Druga z tych przesłanek nie została w art. 61a § 1 k.p.a. dookreślona w jakikolwiek sposób. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, iż odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA: z 26 lutego 2020 r., I OSK 2205/17; z 20 listopada 2017 r., II GSK 1706/17). W doktrynie wskazuje się, że "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.

a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych;

b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej;

c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją;

d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji;

e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne - Z.R.Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212).

W przedmiotowej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] K. Podgórze w dniu 8 stycznia 2021r. Pozostali następcy prawni wywłaszczonych właścicieli swoje wnioski o zwrot złożyli jeszcze później - Pan J. Ł. (pismem z 14 stycznia 2021 r.), Pani Z. W. (pismem z 9 stycznia 2021 r.), Pani M. M. (pismem z 8 stycznia 2021 r.) oraz Pani A. Ł. (pismem z 13 stycznia 2021 r.).

Tymczasem możliwość skutecznego złożenia takiego wniosku upłynął w przedmiotowej sprawie z dniem 7 lipca 2020 r.

Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., została wywłaszczona na podstawie decyzji Urzędu Dzielnicowego [...] z 19 listopada 1980 r. znak: DZGT. [...], która stała się ostateczna z dniem 17 lutego 1981 r.

Przytoczony wyżej przepis art. 136 ust. 7 u.g.n. stanowi, iż uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku o jej zwrot. Powyższym przepis został dodany ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. póz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 1, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Z powyższych regulacji wynika, że termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., wywłaszczonej decyzją Urzędu Dzielnicowego [...] z 19 listopada 1980 r. znak: [...], upływał co do zasady 14 maja 2020 r.- tj. z upływem 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2019 r. póz. 801), która weszła w życie 14 maja 2019 r.

Jednakże 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., póz. 568), którą dodano w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., póz. 374 ze zm.), m. in. przepisy art. 15zzr ust. 1 pkt 2 i 5, zgodnie z którymi w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres (w dniu wejścia w życie ww. ustawy obowiązywał na terenie kraju stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19).

Sąd podziela stanowisko organu, iż przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujące zwrot wywłaszczonych nieruchomości - podobnie jak te dotyczące wywłaszczenia nieruchomości - stanowią normy prawa publicznego (administracyjnego). Nie może także budzić wątpliwości, to iż termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest terminem zawitym, z niezachowaniem którego ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy), bowiem z jego upływem wygasły co do zasady wszelkie roszczenia o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożyłby wniosku (który to przypadek ma miejsce w omawianej sprawie). Złożenie wniosku o zwrot nieruchomości należy także uznać za czynność kształtującą prawa i obowiązki strony, bowiem tylko w takim przypadku - w świetle brzmienia art. 136 ust. 3 w związku z ust. 7 u.g.n. - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może uzyskać zwrot nieruchomości (postępowanie w tej sprawie prowadzone jest wyłącznie na wniosek uprawnionej osoby). Przytoczony wyżej przepis art. 15zzr ust. 1 pkt 5 z dnia 2 marca 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem I zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych niewątpliwie zatem zawiesił z dniem 31 marca 2020 r. bieg 12-sto miesięcznego terminu wynikającego z art. 136 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zawieszenie biegu ww. terminu trwało do 23 maja 2020 r., z upływem którego wszedł w życie przepis art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań

osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. 2020 r., póz. 875) - zgodnie z jej art. 76 - który stanowi, że terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1, rozpoczęły swój dalszy bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy.

Zawieszenie biegu terminu trwało zatem 45 dni i obejmowało okres od 31 marca do 14 maja 2020 r. W konsekwencji ostatnim dniem omawianego terminu zawitego, który rozpoczął swój dalszy bieg 24 maja 2020 r., był 7 lipca 2020 r. Tymczasem wniosek o zwrot nieruchomości ( działki [...]) został złożony w dniu 8 stycznia 2021 r. , a więc z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tej sytuacji wniesienie żądania po upływie terminu zawitego określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne) traktować należy jako uzasadnioną przyczynę , o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a. uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego. Roszczenie bowiem wygasło, co przesądza o bezprzedmiotowości i niecelowości wszczynania postępowania w takiej sytuacji.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.