Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 367/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Drogi publiczne
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: srt. 42, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. W. i A. W. na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za brak opłaty drogowej oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Lu 367/10

UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Komendant N. Oddziału Straży Granicznej w C., po rozpatrzeniu odwołania J. W. i A. W., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Granicznej w T. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczonej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 16 października 2009 r. J. W. kierując zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki Renault i naczepy, o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton, zgłosił się do kontroli granicznej na kierunku wyjazdowym z Polski na drogowym przejściu granicznym w K. W czasie kontroli stwierdzono, że kierowca nie posiada ważnej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. W tym stanie rzeczy decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nałożono na podmiot wykonujący przewóz drogowych tj. J. W., A. W., wspólnicy spółki cywilnej "J. [...]", karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Od decyzji z [...] kwietnia 2009 r. J. W. i A. W. wnieśli odwołanie, którego zasadnicza argumentacja sprowadzała się do twierdzenia, że droga krajowa kończy się na terenie przejścia granicznego, czyli na granicy państwa polskiego, a nie po kontroli straży granicznej. Skoro wjeżdżając na teren terminala samochodowego w K. kierujący pojazdem posiadał jeszcze ważną kartę opłaty drogowej na dzień 15 października 2009 r., to nie było podstaw do nałożenia kary.

Uzasadniając rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję pierwszoinstancyjną organ odwoławczy wskazał, iż zasadniczą kwestią w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy teren przejścia granicznego zalicza się jeszcze do kategorii drogi krajowej, na której istnieje obowiązek uiszczania opłaty drogowej.

Organ odwołał się do definicji granicy państwa zawartej w ustawie z 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 67), zgodnie z którą granicą państwową jest powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną, oddzielająca terytorium państwa polskiego od terytoriów innych państw i od morza pełnego. Granica państwowa rozgranicza również przestrzeń powietrzną, wody i wnętrze ziem. Organ wskazał także na postanowienia umowy między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o stosunkach prawnych na polsko-radzieckiej granicy państwowej oraz współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach granicznych, z dnia 16 lutego 1961 r. (Dz. U. Nr 47, poz. 253). W konkretnym rozpatrywanym przypadku granicą państwową jest naniesiona czerwonym kolorem umowna linia graniczna na moście granicznym w K. wybudowanym nad rzeką graniczną Bug oddzielającą fizycznie terytorium Państwa Polskiego od Republiki Białoruś.

W dalszej kolejności organ odwołał się do pojęć drogi i drogi publicznej definiowanych w ustawie z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115, z późn. zm.). W szczególności organ zwrócił uwagę, że drogą krajową są m.in. drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów). Organ wskazał także, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu ustalania zasięgu terytorialnego przejść granicznych (Dz. U. Nr 147, poz. 938), zasięg terytorialny drogowego przejścia granicznego obejmuje rejony przygraniczne, na których odcinki drogowe przecinają granice państwową, gdzie dokonuje się kontroli granicznej osób, towarów i pojazdów drogowych.

Ponadto organ wskazał na oficjalne wykazy dróg krajowych i ustalenia ich przebiegu, zawarte w rozporządzeniach wykonawczych Ministra Infrastruktury, według których droga krajowa nr 68 przebiega do granicy państwa.

W konkluzji organ stwierdził, że droga krajowa nr 68 jest nie tylko drogą dojazdowa do przejścia granicznego, ale również odcinek tej drogi przecinający granice państwową i znajdujący się w zasięgu terytorialnym drogowego przejścia granicznego w K.

W ocenie organu nie budzą wątpliwości poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, zgodnie z którymi J. W. kierując wspomnianym wyżej zespołem pojazdów uzyskał o godz. 00:30 w dniu 16 października 2009 r. zezwolenie – po odprawie celnej – na opuszczenie terminalu samochodowego w K. i tego samego dnia, 21 minut później opuścił teren terminalu kierując się w stronę drogowego przejścia granicznego w K. z zamiarem poddania się ostatniej kontroli przeprowadzanej przez polską Straż Graniczną na kierunku wyjazdowym z terytorium RP. Do odprawy dokonywanej przez Straż Graniczną zgłosił się o godz. 02:00. W czasie kontroli okazał kartę opłaty, która została przedziurkowana w dniu 15 października 2009 r., której ważność kończyła się z upływem dnia skasowania. W czasie kontroli kierowca nie posiadał zatem ważnej karty opłaty, co w świetle przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874, z późn. zm.), zobowiązywało Komendanta Placówki Straży Granicznej do nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej.

W okolicznościach sprawy nie ma znaczenia kwestia winy kierowcy, gdyż chodzi tutaj o przypadek zobiektywizowanej odpowiedzialności administracyjnej. W ocenie organu nie ma także podstaw do odstąpienia od orzeczenia kary pieniężnej, gdyż brak ważnej karty opłaty nie wynikał ze zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz drogowy nie mógł przewidzieć. Kierowca mógł zakupić kartę drogową chociażby w otwartym całodobowo punkcie dystrybucji kart w terminalu odpraw towarowych w K.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. J. W. i A. W. podtrzymali swój zasadniczy argument, że wbrew twierdzeniom organu, teren przejścia granicznego nie stanowi drogi krajowej, za przejazd którą należna jest opłata drogowa. Zdaniem skarżących drogi krajowe są drogami dojazdowymi do przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy. Przy pierwszej zaporze przejścia granicznego droga krajowa kończy się. Żadne przejście graniczne nie ma oznakowania numeru drogi krajowej, są tylko tabliczki oznajmujące wjazd na przejście i granice Państwa polskiego. Z tego wynika, że przejścia graniczne są granicami państwa, przeznaczonymi do dokonywania kontroli granicznej. W związku z tym skarżący wystąpili o powołanie biegłego celem wyrażenia opinii czy przejście graniczne jest granicą Państwa polskiego czy drogą krajową.

Skarżący podnieśli, że pojazd należący do nich wjechał na granicę, na teren przejścia w K. w dniu 15 października 2009 r. o godz. 22:40, opuszczając drogę krajową i posiadając ważną opłatę drogową. W związku z tym nie ma podstaw do nałożenia kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę Komendant N. Oddziału Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które musiałyby skutkować jej uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności.

Okoliczności faktyczne w sprawie są bezsporne pomiędzy stronami. W dniu 15 października 2009 r. J. W., wykonując przewóz drogowy w ramach spółki cywilnej J. W., A. W., "J. [...], kierował zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki Renault i naczepy. O godzinie 22:40 kierowca wjechał na teren przejścia granicznego w K. W dniu 16 października 2009 r. o godz. 00:30 uzyskał zezwolenie na opuszczenie terminalu samochodowego w i tego samego dnia, 21 minut później opuścił teren terminalu kierując się w stronę drogowego przejścia granicznego w K. z zamiarem poddania się ostatniej kontroli przeprowadzanej przez polską Straż Graniczną. Do odprawy zgłosił się o godz. 02:00. W czasie kontroli okazał kartę opłaty, która została przedziurkowana w dniu 15 października 2009 r., której ważność kończyła się z upływem dnia skasowania.

Istota sporu sprowadza się do właściwej interpretacji przepisów nakładających obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd drogą krajową. Kluczowa dla sprawy jest kwestia oceny, czy teren przejścia granicznego zalicza się jeszcze do kategorii drogi krajowej, na której istnieje obowiązek uiszczania opłaty drogowej.

Obowiązek uiszczania opłaty za przejazd drogami krajowymi przez podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy nakłada art. 42 wspomnianej wyżej ustawy o transporcie drogowym. Z treści art. 87 ust. 1 tej ustawy wynika, że podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę opłaty drogowej. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Jak wynika z art. 92 ust. 4 ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W Lp. 4.1. tego załącznika za delikt polegający na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych przewidziano karę w wysokości 3000 zł. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721, z późn. zm.), uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Karta opłaty składa się z dwóch części, tj. winiety samoprzylepnej umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Dowód uiszczenia opłaty stanowi łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii umieszczona we wskazany wyżej sposób (§ 3 ust. 3 i 4 ust. 2 i ust. 3 § 3 rozporządzenia). Kartę opłaty wypełnia podmiot wykonujący przewóz drogowy przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu poprzez wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego na jej odcinku kontrolnym (§ 4 rozporządzenia). Dobowa karta opłaty ważna jest wyłącznie w dniu określonym przez przedziurkowanie (załącznik nr 27 do rozporządzenia, pkt 7 ppkt 1).

Stan faktyczny w badanej sprawie ma charakter nietypowy z tego względu, że upływ terminu ważności karty opłaty za przejazd drogą krajową nastąpił w czasie, w którym kierowca znajdował się już na terenie drogowego przejścia granicznego. W związku z tym zasadnicza teza skargi zmierza do wykazania, że przejścia graniczne są granicami państwa, przeznaczonymi do dokonywania kontroli granicznej, a zatem nie są to już miejsca objęte prawnym pojęciem drogi krajowej. W konkluzji poruszanie się po terenie przejścia drogowego nie jest objęte obowiązkiem uiszczenia opłaty.

W ocenie Sądu stanowisko to jest błędne. Sąd uznaje za w pełni zasadne odwołanie się przez organ orzekający w sprawie do zdefiniowanych normatywnie pojęć drogi krajowej oraz granicy państwa.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 do dróg krajowych zalicza się m.in. drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów). Z kolei zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t (Dz. U. Nr 219, poz. 1860; obowiązujące w dacie wydawania decyzji przez organy obydwu instancji) droga krajowa Nr 68 łączy odcinki dróg z drogą Nr 2 od Wólki Dobrzyńskiej przez Kukuryki i przebiega do granicy państwa.

W świetle trafnie powołanego przez organy § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu ustalania zasięgu terytorialnego przejść granicznych (Dz. U. Nr 147, poz. 938) zasięg terytorialny drogowego przejścia granicznego obejmuje rejony przygraniczne, na których odcinki drogowe przecinają granicę państwową, gdzie dokonuje się kontroli granicznej osób, towarów i pojazdów drogowych. W pełni trafne było również odwołanie się do definicji granicy państwowej zawartej w art. 1 ustawy o ochronie granicy państwa, jak również do przebiegu tej granicy, zgodnie z zapisami wspomnianej wyżej umowy międzynarodowej z 1961 r. między Rządem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republika Radzieckich. W świetle tych regulacji granicę stanowi powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną, która oddziela prawnie i fizycznie terytorium Państwa Polskiego od terytorium innych państw. Nie można zatem absolutnie utożsamiać pojęcia granicy państwowej z terenem przejścia granicznego, tak jak czynią to skarżący. Obszar przejścia granicznego stanowi terytorium danego państwa do miejsca, w którym przebiega linia graniczna.

Wszystkie powyższe argumenty świadczą o prawidłowym przyjęciu przez organ, że teren przejścia granicznego zalicza się do kategorii drogi krajowej, na której istnieje obowiązek uiszczania opłaty drogowej. Trafność tego stanowiska potwierdza teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2009 r. (II GSK 754/08; LEX nr 526572), zgodnie z którą drogą krajową, a zatem i drogą publiczną, jest nie tylko droga dojazdowa do ogólnodostępnych przejść, ale również odcinek tej drogi przecinający granicę państwową znajdujący się w zasięgu terytorialnym drogowego przejścia granicznego.

W konkluzji należy uznać, że kierowca wspomnianego na wstępie zespołu pojazdów miał obowiązek uiszczenia opłaty drogowej za przejazd drogą krajową. Ponieważ kierujący korzystał z karty dobowej, skasowanej na dzień 15 października 2009 r., na kolejny dzień – tj. 16 października, kiedy znajdował się jeszcze na drodze krajowej powinien skasować kolejną kartę opłaty drogowej. W sytuacji kiedy tego nie uczynił spełnione zostały przesłanki wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W świetle załącznika do ustawy o transporcie drogowym delikt ten podlega karze administracyjnej w wysokości 3.000 złotych. Dla wymierzenia tej kary żadnego znaczenia nie ma długość trasy przejazdu po drodze krajowej, bez uiszczonej opłaty, ani kwestie ewentualnego zawinienia.

Od strony podmiotowej decyzja wymierzająca prawidłowo została skierowana do A. W. i J. W. jako osób prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej "J. [...]".

Sąd zobowiązany do wyjścia poza zarzuty podniesione w skardze i do kompleksowego zbadania legalności zaskarżonej decyzji nie stwierdził żadnych uchybień prawnych, które musiałyby skutkować usunięciem decyzji z obrotu prawnego jako wadliwej.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sąd skargę oddalił.