Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1735/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 92 ust. 1, art. 92a ust. 1, ust. 5 pkt 1, art. 92b, 92c
journal: Dz.U. 2021 poz 919
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 13 ust. 1, art. 21
journal: Dz.U. 2019 poz 1412
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Ewa Partyka AWSA Karina Gniewek – Berezowska /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi D. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] D. D. z siedzibą w [....] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego D. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] D.D. z siedzibą w [...] kwotę 400 zł /słownie: czterysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia [...] października 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD", "organ I instancji") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22, art. 7a, art. 14, art. 92a, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 919; dalej: "u.t.d."), lp. 5.5, lp. 5.6, lp. 5.7, lp. 5.11, lp. 5.12, lp. 5.18, lp. 6.3.17, lp. 6.3.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 ze zm.).

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

W dniach od 25 stycznia 2021 r. do 3 lutego 2021 r. upoważnieni przedstawiciele WITD przeprowadzili kontrolę w siedzibie przedsiębiorcy D.D. (dalej: "skarżący"), prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] D.D., [...]. Do kontroli skarżący okazał zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego nr [...] udzielone w dniu 2 marca 2017 r. Przedmiot kontroli stanowiły regulacje związane z przestrzeganiem przez stronę obowiązków i warunków przewozu drogowego wynikających z aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 u.t.d. Kontrolą objęto okres od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. Ustalenia kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r.

Dokonane w trakcie kontroli ustalenia stanowiły podstawę wydania przez organ I instancji decyzji z dnia 4 marca 2021 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące naruszenia określone w załączniku do u.t.d.: lp. 5.5 - skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego; lp. 5.6 - niespełnienie wymogu dzielonego dziennego okresu odpoczynku; lp. 5.7 - skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego; lp. 5.11 - przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy; lp. 5.12 - przekroczenie dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej; lp. 5.18 - skrócenie obowiązkowej przerwy w pracy w przypadku, gdy czas pracy wynosi powyżej 9 godzin; lp. 6.3.11 - niepoprawne operowanie przełącznikiem tachografu umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy; lp. 6.3.17 - naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, kwestionując zasadność nałożenia kary. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d., poprzez ich bezpodstawne zastosowanie oraz naruszenie przepisów k.p.a. Zdaniem skarżącego sposób wyliczania kary przez organ jest wadliwy, ponieważ kary za naruszenie poszczególnych podpunktów w obrębie pojedynczego naruszenia nie powinny być sumowane.

W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2021 r. GITD utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na wstępie, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. GITD wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d., zaś treść art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Zdaniem organu regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zatem zastosowania w niniejszej sprawie. Organ II instancji wskazał również, że zastosowania nie znajdzie art. 189e oraz art. 189f, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez u.t.d. w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1. Organ wyjaśnił, że reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy szczegółowo omówił poszczególne zarzucane stronie naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. GITD podzielił w całości ustalenia poczynione przez organ I instancji. Odnosząc się natomiast do treści odwołania, organ stwierdził, że kara została nałożona słusznie. GITD wskazał, że przepisy u.t.d. nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji znikomej wagi naruszenia. Wskazał również, że art. 92 c u.t.d. nie ma zastosowania do błędnych zachowań kierowcy. Organ odwoławczy podkreślił, że w odwołaniu strona nie wskazała na żadne okoliczności, które w jej ocenie uzasadniałyby zastosowanie art. 92b i art. 92c u.t.d., zaś powinność ich wykazania spoczywa na przedsiębiorcy. Podsumowując organ II instancji stwierdził, że WITD nie naruszył przepisów k.p.a., a ponadto wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, że wydana została z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, co polegało na błędnym sposobie naliczania wysokości kary pieniężnej oraz niewykazaniu w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności popełnienia przez stronę naruszeń. Skarżący podniósł, że wnioski wysnute przez kontrolującego nie zostały poparte odpowiednimi dowodami zebranymi w postępowaniu, a są jedynie swobodną ich interpretacją. Ponadto zarzucił naruszenie art. 92b i art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., umowy międzynarodowej AETR, Rozporządzenia (WE) 561/2006 oraz Rozporządzenia WE 165/2014 poprzez nieprzeprowadzenie oceny istnienia (lub braku) wymienionych tam okoliczności egzoneracyjnych. Zdaniem skarżącego organy kontrolne przyjęły również błędne założenia odnośnie sposobu naliczania kary pieniężnej poprzez niezasadne sumowanie poszczególnych kwot kary. Orzekające w sprawie organy dopuściły się także naruszenia przepisów materialno-prawnych, to jest art. 92a ust. 1, 7 i 11 u.t.d. w związku z Lp. 5.7.1. i Lp. 5.7.2. oraz Lp. 5.7.3, 6.3.17 załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez ich wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w aktach sprawy znajduje się plik [...] z dnia [...] września 2020 r., który ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, a do którego organy w ogóle się nie odniosły, poza stwierdzeniem, że strona poinformowała o tym fakcie w trakcie postępowania. Ponadto zdaniem skarżącego organy błędnie naliczyły karę w zakresie naruszenia określonego jako lp. 5.7, 5.5, 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d., gdyż dokonały sumowania kar, co było bezprawne. Na poparcie swojego stanowiska skarżący wskazał na wyroki WSA w Lublinie: sygn. akt III SA/Lu 49/20 oraz sygn. akt III SA/Lu 284/20.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne badają, czy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga okazała się uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej stanowiły przepisy u.t.d., która w art. 92a ust. 1 przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 12.000 zł za każde naruszenie. Przy czym, na zasadzie art. 92a ust. 5 pkt 1 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy, nie może przekroczyć 15.000 zł - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli.

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d., wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia zostały określone w załączniku nr 3 do u.t.d.

Z ustaleń organów wynika, że skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Kontrolą objęto okres od 1 lutego 2020 r. do 30 listopada 2020 r. W okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli skarżący nie zatrudniał kierowców, jak również nie korzystał z usług kierowców wykonujących osobiście przewozy. W dyspozycji przedsiębiorcy znajdował się pojazd do przewozu rzeczy o dopuszczalnej masie całkowitej większej niż 3,5 t. Skarżący legitymuje się zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu rzeczy.

Zebrany przez organy materiał dowodowy w tym: protokół z okazania dokumentów, karta pobrania zapisów z urządzeń rejestrujących, oświadczeń w tym dotyczących godzin nocnych, rejestru czasu pracy, okresów "innych prac", raportu naruszeń kierowców z danych cyfrowych, protokołu kontroli pozwoliły stwierdzić, że skarżący dopuścił się następujących naruszeń:

1) naruszenia przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy ( Lp. załącznika do u.t.d. 5.11):

- w dniu 4 marca 2020 r. o 9 minut,

- w dniu 13 marca 2020 r. o 4 minuty,

- w dniu 24 marca 2020 r. o 2 minuty,

- 21 kwietnia 2020 r. o 2 minuty,

- 23 kwietnia 2002 r. o 8 minut,

- 24 kwietnia 2020 r. o 4 minuty,

- 28 kwietnia 2020 r. o 9 minut,

- 7 maja 2020 r. o 2 minuty,

- 19 maja 2020 r. o 20 minut,

- 26 maja 2020 r. o 2 godziny i 41 minut,

- 24 czerwca 2020 r. o 4 minuty,

-29 lipca 2020 r. o1 godzinę i 10 minut,

-4 sierpnia 2020 r. o 5 minut,

-18 sierpnia 2020 r. o 10 minut,

- 2 września 2020 r. o 4 minuty,

- 18 września 2020 r. o 9 minut,

- 24 września 2020 r. o 13 minut,

- 5 października 2020 r. o 12 minuty,

- 13 października 2020 r. o 3 minuty,

- 21 października 2020 r. o 18 minut,

- 4 listopada 2020 r. o 2 minuty,

- 5 listopada 2020 r. o 3 minuty,

- 16 listopada 2020 r. o 2 minuty,

- 25 listopada 2020 r. o 12 minut,

- 26 listopada 2020 r. o 12 minut,

- 30 listopada 2020 r. o 12 minut.

2. Naruszenia skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego ( Lp. 5.7. załącznika nr 3 do u.t.d.):

- 28 kwietnia 2020 r. o 1 godzinę i 32 minuty,

- 15 maja 2020 r. o 55 minut,

- 15 czerwca 2020 r. o 16 minut,

- 9 lipca 2020 r. o 2 godziny i 18 minut,

- 28 lipca 2020 r. o 7 minut,

- 28 sierpnia 2020 r. o 24 minuty,

-20 listopada 2020 r. o 28 minut.

3. Skrócenie dziennego czasu odpoczynku ( Lp. 5.5. załącznika nr 3 do u.t.d.):

- 6 sierpnia 2020 r. o 38 minut,

- 7 sierpnia 2020 r. o 1 godzinę i 38 minut,

- 5 października 2020 r. o 2 godziny i 16 minut.

4. Skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego (Lp. 5.6. załącznika nr 3 do u.t.d.):

- 28 września 2020 r. o 2 godziny i 30 minut,

- 5 października 2020 r. o 7 minut,

- 17 listopada 2020 r. o 1 minutę.

5. Przekroczenie czasu pracy w porze nocnej ( Lp. 5.12 załącznika nr 3 do u.t.d.)

- 24/25 marca 2020 r. o 1 godzinę i 23 minuty,

- 30/31 marca 2002 r. o 1 godzinę 35 minut,

15/16 maja 2002 r. o 3 godziny i 39 minut.

6. Skrócenie obowiązkowej przerwy w pracy, gdy czas pracy wynosi powyżej 9 godzin ( Lp. 5.18 załącznika nr 3 do u.t.d.):

- 21 maja 2020 r. o 2 minuty,

- 25 sierpnia 2002 r. o 33 minuty,

-21 października 2020 r. o 25 minut.

7. Niepoprawne operowanie przełącznikiem ( 6.3.11):

21 luty, 5 marca, 9 marca, 10 marca, 17 marca, 25 marca, 30 marca, 6 kwietnia, 17 kwietnia, 18 kwietnia, 8 maja, 11 maja, 15 maja, 20 maja, 25 maja, 27 maja, 28 maj, 29 maj, 5 czerwca, 15 czerwca. 16 czerwca, 29 czerwca, 2 lipca, 9 lipca, 20 lipca, 28 lipca, 31 lipca, 10 sierpnia, 11 sierpnia, 12 sierpnia, 17 sierpnia, 19 sierpnia, 21 sierpnia, 24 sierpnia, 25 sierpnia, 26 sierpnia, 27 sierpnia, 28 sierpnia, 31 sierpnia, 1 września, 2 września, 3 września, 4 września, 7 września, 11 września, 15 września, 16 września, 17 września, 18 września, 29 września, 9 października, 14 października, 21 października, 22 października, 23 października, 27 października, 12 listopada, 13 listopada, 17 listopada, 18 listopada, 20 listopada, 26 listopada.

8. Naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy ( 6.3.17).

Pobranie danych cyfrowych nastąpiło w dniu 9 sierpnia 2020 r. następne w dniu 21 września 2020 r. Liczba dni pomiędzy odczytami wynosiła 43 dni w tym 32 dni zarejestrowanej aktywności, zatem prawidłowo organ przyjął, że termin odczytu przekroczono o 4 dni.

Podstawą przypisania stwierdzonym zachowaniom znamion czynów inkryminowanych stanowią prawidłowo powołane przez organy przepisy. I tak naruszenie odpowiadające Lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. swoją podstawę czerpie z art. 7 rozporządzenia (we) nr 561/2006 parlamentu europejskiego i rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 ( dalej: "rozporządzenie 561/2006"), zgodnie z którym po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca co najmniej czterdzieści pięć minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego. W przypadku pracy w załodze kilkuosobowej kierowca może wykorzystać przerwę trwającą 45 minut w pojeździe kierowanym przez innego kierowcę, pod warunkiem że kierowca, który ma przerwę, nie jest zaangażowany w pomoc kierowcy prowadzącemu pojazd.

Podstawę prawną naruszenia opisanego pod Lp 5.7 i 5.5. załącznika nr 3 do u.t.d. stanowi art. 8 rozporządzenia 561/2006, zgodnie z którym kierowca ma obowiązek korzystania z dziennego oraz tygodniowego okresu odpoczynku, w ten sposób, że w każdym 24 godzinnym okresie po upływie poprzedniego dziennego okresu odpoczynku lub tygodniowego okresu odpoczynku kierowca musi wykorzystać kolejny dzienny okres odpoczynku. Jeśli część dziennego okresu odpoczynku zawarta w 24 godzinnym okresie wynosi co najmniej 9 godzin, ale mniej niż 11 godzin, wówczas ten dzienny okres odpoczynku uznaje się za skrócony dzienny okres odpoczynku. Dzienny okres odpoczynku może zostać przedłużony do rozmiarów regularnego lub skróconego tygodniowego okresu odpoczynku, przy czym kierowca może mieć najwyżej trzy skrócone dzienne okresy odpoczynku pomiędzy dwoma tygodniowymi okresami odpoczynku.

Regularne tygodniowe okresy odpoczynku oraz dowolny tygodniowy okres odpoczynku trwający ponad 45 godzin wykorzystywany jako rekompensata za wcześniejsze skrócone tygodniowe okresy odpoczynku nie mogą być wykorzystywane w pojeździe. Muszą one być wykorzystane w odpowiednim dla każdej płci miejscu zakwaterowania wyposażonym w odpowiednią infrastrukturę noclegową i sanitarną.

Wszelkie koszty zakwaterowania poza pojazdem pokrywa pracodawca.

Z kolei naruszenie odpowiadające Lp. 5.12 załącznika nr 3 do u.t.d. czerpie podstawę prawną z art. 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców ( Dz.U. z 2019 r., poz. 1412): w przypadku gdy praca jest wykonywana w porze nocnej, czas pracy kierowcy nie może przekraczać 10 godzin między dwoma kolejnymi okresami dziennego odpoczynku albo dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku.

Podstaw prawnych naruszenia opisanego pod Lp. 5.18 złącznika nr 3 do u.t.d. szukać należy w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców ( Dz.U. z 2019 r., poz. 1412), zgodnie z którym: po sześciu kolejnych godzinach pracy kierowcy przysługuje przerwa przeznaczona na odpoczynek w wymiarze nie krótszym niż 30 minut, w przypadku gdy liczba godzin pracy nie przekracza 9 godzin, oraz w wymiarze nie krótszym niż 45 minut, w przypadku gdy liczba godzin pracy wynosi więcej niż 9 godzin. Przerwa może być dzielona na okresy krótsze trwające co najmniej 15 minut każdy, wykorzystywane w trakcie sześciogodzinnego czasu pracy lub bezpośrednio po tym okresie.

Art. 32 ust. 1 jak i 34 ust. 5 rozporządzenia parlamentu europejskiego i rady (ue) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, na podstawie których obowiązkiem przedsiębiorstwa transportowego oraz kierowcy jest zapewnienie poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy stanowią z kolei podstawę naruszenia o jakim mowa w Lp. 6.3.11.

Podstawę zaś prawną penalizacji zachowania opisanego pod Lp. 6.3.17 stanowi art. 10 ust. 5 lit. a ppkt ii rozporządzenia 561/2006, na podstawie którego przedsiębiorstwa transportowe używające pojazdów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia i wyposażonych w urządzenia rejestrujące zgodne z załącznikiem IB do rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 zapewniają, aby wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej, jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej dwanaście miesięcy po ich zarejestrowaniu oraz, na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych, były dostępne, bezpośrednio albo na odległość, na terenie tego przedsiębiorstwa.

Art. 1 ust. 3 rozporządzenie Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców ( dalej: "rozporządzenie 581/2010") określa z kolei maksymalny okres na wczytanie odpowiednich danych nie przekracza:

a) 90 dni w przypadku danych z jednostki pojazdowej;

b) 28 dni w przypadku danych z karty kierowcy.

Stwierdzenie uchybień opisanych w wyżej powołanych przepisach nie budzi wątpliwości Sądu. Zostały ustalone podczas kontroli przeprowadzonej przez upoważnionych funkcjonariuszy w granicach udzielonego im upoważnienia i na podstawie przepisów prawa, potwierdzone sporządzonym na te okoliczności protokołem i w zasadzie, poza naruszeniem wymienionym Lp. 6.3.17, skarżący ich nie kwestionował.

Wątpliwości Sądu wzbudziła natomiast kwestia wymierzania kar, których wysokość także wynika z załącznika nr 3 do u.t.d.

Wysokość kar nie podlega miarkowaniu, kary zostały ustalone w sposób sztywny, a ustawodawca nie przewidział w tym zakresie stosowania żadnych ulg. Prawidłowo wywodzi organ II instancji, że nie znajdą tu zastosowania przepisy art. 189a i n. k.p.a. Przepisy u.t.d. zawierają samodzielną regulację w tym zakresie przewidzianą w art. 92 c i 92 b u.t.d.

Wymiar kar za stwierdzone naruszenia określone w pkt 5.5, 5.6, 5.7, 5.11, 5.12 oraz 5.18 został ustalony według zbliżonych reguł. Przy każdym wymienionym naruszeniu ustawodawca zastosował gradacje kar dla wyznaczonych okresów mieszczących się w przyjętych przedziałach według rozkładu "o czas do...", "o czas powyżej ... do", "za każdą rozpoczętą godzinę powyżej..."/"o czas od..."

Organy ustalając kary za poszczególne naruszenia zastosowały mechanizm sumowania kar w każdym przypadku, gdy naruszenie przekraczało pierwszy okres.

Sąd z powyższym stanowiskiem się nie zgadza.

Użycie przez ustawodawcę wyżej opisanych zwrotów pozwala stwierdzić, że choć zachowania opisane w tym przepisie są odrębnie stypizowane, to opisane w kolejnym przedziale pochłaniają poprzednie. Do takich wniosków prowadzi zarówno konstrukcja opisu czynu, jak również zastosowana gradacja kar. Zauważyć bowiem należy, że każdy kolejny przedział czasowy przekroczenia, w stosunku do poprzedniego jest surowiej karany. I tak np. skrócenie wymaganego regularnego okresu odpoczynku do 1 godziny zagrożone jest sankcją 100 zł ( 5.5.1), o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut karą 200 zł, kolejny zaś 350 zł, za każdą rozpoczęta godzinę powyżej 2 godzin i 30 minut.

Porównanie wysokości kar wskazuje, że także kary za kolejne naruszenia pochłaniają niejako poprzednie sankcje.

Stwierdzone nieprawidłowości dotyczą następujących naruszeń:

- z 26 maja 2020 r. naruszenie opisane pod Lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d. polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o 2 godziny i 41 minut. Wyczerpywało ono przesłanki zachowania opisanego w punkcie 3 tego naruszenia, a nie jak przyjęły organy w punktach 1, 2 i 3,

-z 29 lipca 2020 r. naruszenie opisane pod Lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d., kiedy kierowca przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 1 godzinę i 10 minut, oznaczało wyczerpanie przesłanek opisanych w punkcie 2 tego przepisu, a nie 1 i 2.

- z 28 kwietnia 2020 r. naruszenie opisane w załączniku pod nr 5.7 dotyczące skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego, kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 32 minuty. Organy zgodnie ustaliły karę w łącznej wysokości 500 zł, w tym za naruszenie skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego o czas do godziny w wysokości 150 zł, o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin w wysokości 350 zł, w sytuacji, gdy zgodnie z przedstawioną interpretacją naruszenie wyczerpywało znamiona w całości opisane w punkcie 2.

- z 9 lipca 2020 r., w którym to, jak ustaliły organy skarżący skrócił dzienny czas odpoczynku ( Lp. 5.7) o 2 godziny i 18 minut. Ustalona przez organy kara w wysokości 1050 zł obejmowała naruszenia opisane w punktach 1-3 tego naruszenia, podczas, gdy zgodnie z zaprezentowaną wykładnią powinna obejmować włącznie punkt 3 naruszenia.

- z 7 sierpnia 2020 r., kiedy nastąpiło skrócenie regularnego okresu odpoczynku dziennego ( Lp.5.5.) o czas 1 godzinę i 38 minut, 15 października 2020 r. o 2 godziny i 16 minut. Stosując przyjęty mechanizm ustalania kar organy zgodnie ustaliły w każdym przypadku karę 300 zł za każde naruszenie. Za czas do 1 godziny – 100 zł, za czas powyżej 1 godziny do dwóch godzin i 30 minut – 200 zł.

- z 28 września 2020 r., kiedy to skarżący skrócił dzienny czas odpoczynku o 2 godziny i 30 minut (Lp. 5.6 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. niespełnienia wymogu dziennego okresu odpoczynku, w którym karze podlega skrócenie drugiej części odpoczynku dzielonego). Działając na podstawie przyjętego schematu organy, tak jak w poprzednich przypadkach ustaliły karę w wysokości odpowiadającej karom jednostkowym za poszczególne zachowania opisane w tym naruszeniu, pomimo tego, że tak jak w poprzednich przypadkach nie było podstaw do sumowania kar.

- z 16 maja 2020 r. naruszenie opisane pod Lp. 5.12 załącznika nr 3 do u.t.d., tj. przekroczenie dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej. Kierowca przekroczył dopuszczalny limit o 3 godziny i 39 minut. Organy zgodnie ustaliły karę w wysokości 150 zł, sumując, jak poprzednio naruszenie opisane w punkcie 1 i 2, podczas gdy, naruszenie w całości wyczerpuje znamiona opisane w punkcie 2 omawianego naruszenia.

- z 20 października 2020 r. naruszenie opisane pod Lp. 5.18 tj. skrócenia obowiązkowej przerwy w pracy w przypadku, gdy czas pracy wynosi powyżej 9 godzin. Opis naruszenia wskazuje, że skrócenie czasu do mniej niż 15 minut sankcjonowane jest karą 50 zł, o czas od 15 minut do mniej niż 25 minut 100 zł, o czas od 25 minut 150 zł.

Również w tym przypadku organy zastosowały przyjęty wcześniej mechanizm sumowania kar. W stosunku do naruszenia z 20 października 2020 r, w którym to dniu kierowca skrócił czas przerwy o 20 minut, organy wymierzyły karę 150 zł, czyli tak jak za naruszenie do mniej niż 15 minut, a następnie za czas od 15 minut do mniej niż 25 minut.

Stanowisko Sądu odnośnie wymiaru kar jest zbieżne z tym, jakie NSA zaprezentował, na tle lp. 5.1, 5.2, 5.3, 5.5, 5.6, 5.7, 5.8, 5.10 i 5.11 w sprawach o sygn. akt: II GSK 604/21, II GSK 1753/21, II GSK 1863/21, II GSK 819/21 a także Wojewódzkie Sądy Administracyjne w sprawach sygn. akt: II SA/Rz 701/21, II SA/Op 78/20, II SA/Sz 359/21, III SA/Lu 256/21, akt III SA/Lu 204/21, III SA/Lu 499/21 i III SA/Lu 694/21.

NSA stwierdził, że brzmienie tych przepisów nie pozwala na przyjęcie, że przewidziane w nich kary za to samo naruszenie podlegają łączeniu. W ocenie NSA przekroczenie progów przewidzianych dla poszczególnych naruszeń powoduje uruchomienie kolejnej wyższej sankcji, a nie sumowanie sankcji od najniższej do najwyższej. W przypadku sumowania tych kar dochodzi zdaniem NSA do nieuprawnionego, kilkukrotnego sankcjonowania jednego naruszenia przepisów, a takie działanie należy ocenić jako nieproporcjonalne i automatyczne, a tym samym niezgodne z pkt 26 wprowadzenia do rozporządzenia nr 561/2006, nakazującego, aby kary stosowane przez państwa członkowskie w przypadku naruszeń jego przepisów były skuteczne, proporcjonalne i niedyskryminujące. Przedmiotowego sumowania nie można, jak wskazał NSA, tłumaczyć koniecznością zapewnienie skuteczności i proporcjonalności kar, w celu osiągnięcia odstraszającego ich celu, zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z rozporządzenia nr 561/2006, gdyż państwa członkowskie mogą osiągnąć ten cel, poprzez odpowiednie ( progresywne) określenie stawek kar, za poszczególne okresy naruszeń.

W wyroku w sprawie II GSK 819/21 NSA wskazał, że ustawodawca konstruując w znowelizowanej ustawie u.t.d. przepisy użył zwrotów "o czas do", "o czas powyżej", dla określenia norm czasowych naruszeń, od których uzależnił wysokość kary. W tym kontekście zwrot "powyżej" został użyty na określenie zdarzenia, które trwa od jego zaistnienia. W ocenie NSA również użycie zwrotu "za każdą rozpoczętą godzinę powyżej", nie pozwala na przyjęcie, że przewidziana kara jest poprzedzona sankcją z poprzednich punktów.

Zatem wszystkie postawione przez skarżącego w tym zakresie zarzuty okazały się uzasadnione.

Nie znalazł natomiast uzasadnienia zarzut naruszenia ustaleń w zakresie stwierdzonego naruszenia odpowiadającego Lp. 6.3.17 tj. naruszenia obowiązku terminowego pobierania danych.

Ze znajdującego się w aktach pliku [...] wynika, że liczba dni od poprzedniego odczytu wyniosła 43 dni kalendarzowych, 32 dni zarejestrowanej aktywności. Zatem przewidziany maksymalny termin odczytu 28 dni został, jak prawidłowo stwierdziły organy, przekroczony o 4 dni.

W pozostałym zakresie wymierzone kary stanowią wynik prawidłowych ustaleń organów znajdujących potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i ich subsumpcji pod właściwe przepisy.

W ocenie Sądu nie mógł odnieść oczekiwanego rezultatu zarzut polegający na naruszeniu art. 92 b i 92 c u.t.d. W przepisie art. 92c ust. 1 u.t.d. został uregulowany wyjątek od zasady odpowiedzialności obiektywnej podmiotu wykonującego przewóz. Zgodnie z pkt 1 tego przepisu, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W myśl zaś art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców właściwych przepisów oraz prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Orzecznictwo sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje, że obowiązek wykazania przesłanek określonych w tych przepisach, co do zasady obciąża podmiot wykonujący przewóz i Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie to stanowisko akceptuje. Do uwolnienia się od odpowiedzialności wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4457/16). Nie wystarcza zatem wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała środków dodatkowych. Instytucja wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy nie ma zastosowania nawet w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym przedsiębiorca posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest to działanie wynikające z nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności, na które przewoźnik nie ma wpływu.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, to przewoźnik jest zobowiązany do wykazania, że spełnione zostały przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, zarówno określone w art. 92b ust. 1, jak i w art. 92c ust. 1 u.t.d. (por.m.in. wyrok NSA z 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1597/14).

Nie ulega wątpliwości, że z samego charakteru wykonywanej działalności przewozowej wynikają ograniczone możliwości sprawowania przez przedsiębiorcę bezpośredniego nadzoru nad kierowcami w trakcie wykonywania przez nich przewozów (por. wyroki NSA: z 24 maja 2019 r. sygn. akt II GSK 1618/17; z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II GSK 799/17). Niemniej jednak powszechnie dostępne środki techniczne taki nadzór umożliwiają. Ponadto przedsiębiorca ma możliwość przeprowadzania odpowiednich kontroli dokumentów ewidencjonujących wykorzystanie czasu pracy i czasu wypoczynku przez kierowców. Brak skutecznego, a więc eliminującego mogące wystąpić naruszenia, nadzoru nad wykonywaniem przewozów świadczy o tym, że skarżący nie może skutecznie powołać się na art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., twierdząc, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł on przewidzieć.

W sprawie skarżący w zasadzie ograniczył się do postawienia zarzutów, w którym jako naruszone wskazał powołane wyżej przepisy. Wobec powyższego nie można stwierdzić by przesłanki egzoneracyjne określone w wymienionych przepisach zostały spełnione.

Mając na uwadze stwierdzone wcześniej uchybienia Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. O kosztach, na które składa się wpis uiszczony od wniesionej skargi Sąd rzekł na podstawie 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.