Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1323/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136,  art. 137
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...].

Decyzją tą organ I instancji orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy Al. [...], stanowiącej w dniu [...] sierpnia 2009 r., działki ewidencyjne nr [...],z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2, wydzielone z działki nr [...] oraz z działki nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowiących część dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], na rzecz D. K. i S. K. w częściach równych oraz zobowiązał do zwrotu na rzecz Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [...] zł oraz kwoty [...] zł łącznie [...] zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Naczelnik Dzielnicy [...] decyzją z dnia [...] maja 1974 r. nr [...] wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, pochodzącą z gruntów tabeli likwidacyjnej wsi [...]. Nieruchomość ta stanowiła własność D. i S. K. na podstawie aktu własności ziemi wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Dzielnicowego [...] w dniu [...] września 1973 r. za numerem [...], oznaczoną numerem [...] z obrębu [...], z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego spółdzielczego z usługami "[...]" i ulic miejskich, zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r.

Poprzedni właściciele nieruchomości wystąpili z wnioskiem o zwrot niezagospodarowanej części oznaczonej jako część działek nr [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. strony doprecyzowały, że wniosek dotyczy zwrotu działek nr [...].

Starosta Piaseczyński decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] orzekł o zwrocie działek ewidencyjnych nr [...].

Na skutek odwołania Prezydenta [...] oraz Spółdzielni [...] Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadniając swoje stanowisko Wojewoda [...] wskazał, iż organ I instancji nie ustalił jaki był stan zagospodarowania działki i sposób jej wykorzystywania przed wybudowaniem na niej poszczególnych obiektów, a mianowicie m.in. parkingu samochodowego, murowanego budynku wielosezonowej myjni samochodowej. Ponadto, organ wojewódzki wskazał, iż jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie przewidzianym w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 102, poz. 651 ze zm.) – dalej jako u.g.n. , nie ma znaczenia z punktu widzenia zwrotu sytuacja, gdy w czasie późniejszym sposób wykorzystywania nieruchomości zostanie zmieniony. W takim przypadku zwrot nie jest możliwy, gdyż cel wywłaszczenia co do zasady został zrealizowany, a wtórne wykorzystanie nieruchomości nie może wpłynąć na orzeczenie o odmowie zwrotu. Dodatkowo, wskazano, że gdyby cel wywłaszczenia zrealizowany został jedynie na części nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Wojewoda [...] wskazał, że organ I instancji, wystosowując do stron pismo o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie skierował go do dzierżawcy nieruchomości tj. s.c. [...], pozbawiając ich prawa do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na uchybienie popełnione przez organ I instancji, który orzekł uprzednio o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, iż przy określeniu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość nie uwzględnił kwoty zwiększającej wartość nieruchomości, a jego wyjaśnienia w tym zakresie są niezasadne i wewnętrznie sprzeczne, przez co doszło do naruszenia art. 139 u.g.n.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2, wydzielone z działki nr [...] oraz z działki nr [...] oraz zobowiązał do zwrotu na rzecz Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w kwocie [...] zł oraz kwoty [...] zł stanowiącej zwiększenie wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości - łącznie [...] zł.

Od powyższej decyzji Prezydent [...] wniósł odwołanie kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji, jak również błędne ustalenie, że cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany. Prezydent [...] zanegował przytoczoną przez Starostę [...] definicję zieleni osiedlowej jako argument nie zrealizowania celu wywłaszczenia oraz twierdzenia organu, iż zdjęcia lotnicze wykonane w 1982 r., są dowodem na to, iż znajdowały się tam tereny zieleni, zatem cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W toku postępowania odwoławczego Wojewoda [...] ustalił, że decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1974 r. orzekała o wywłaszczeniu działek, będących przedmiotem niniejszego postępowania, na cel budowy osiedla mieszkaniowego spółdzielczego z usługami "[....]". Organ odwoławczy zauważył, że w przypadku tak określonego celu wywłaszczenia nieruchomości trudno jest jednoznacznie stwierdzić, jakie konkretnie obiekty powinny znajdować się na wywłaszczonej nieruchomości. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Organ zauważył również, że jeśli chodzi o infrastrukturę związaną z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, to za niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców uważa się: pawilony handlowe, usługowe, szkoły, boiska sportowe, garaże, parkingi, ciągi piesze oraz tereny zieleni osiedlowej. Wojewoda [...] zauważył również, że ustalenie rodzaju inwestycji jaka miała być zrealizowana na określonej części wywłaszczonego gruntu, powinno być dokonane w szczególności na podstawie decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny wraz z załącznikiem graficznym w postaci tego planu. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Wojewoda [...] ustalił, że z akt sprawy wynika, że decyzja wywłaszczeniowa określała cel wywłaszczenia pod budowę osiedla [,...] z usługami "[...]" i ulic miejskich, zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] i nr [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r. Według planu realizacyjnego - ogólnego zagospodarowania terenu inwestycji zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia [...] października 1974 r., przesłanego przez Urząd [...] Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] przy pismach z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] oraz z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] wynikało, że zwracana nieruchomość przeznaczona była pod zespół szkoły elementarnej ([...]), ogród [...] [...]), teren zieleni ([...]), zespół szkoły powszechnej [...]), tereny sportu osiedlowego ([..]). Dokonując oceny przesłanek zwrotu nieruchomości Wojewoda [...] wskazał również, że należy je rozpatrywać również pod kątem przesłanek z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., a zatem należy zbadać czy w okresie 10 lat od kiedy decyzja wywłaszczeniowa stałą się ostateczna cel wywłaszczenia został zrealizowany, bowiem zrealizowanie tego celu już po upływie 10 lat stanowi podstawę zwrotu nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda [...] wskazał, że w sytuacji, gdy od momentu wywłaszczenia nie poczyniono na zwracanej nieruchomości żadnych działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia, a nieruchomość pozostaje w stanie niezmienionym, a więc takim jak w dacie wywłaszczenia, nie jest koniecznym ustalenie jakie konkretnie obiekty powinny znajdować się na wywłaszczonym gruncie. Wystarczy wówczas ustalenie, iż pomimo upływu terminów z art. 137 ust. 1 u.g.n. cel wywłaszczenia faktycznie nie został zrealizowany.

Organ orzekający wskazał, że podczas wizji w terenie przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2007 r. ustalono, iż na części działki nr [...] z obrębu [...] znajduje się piętrowy budynek murowany fundamentami ręcznej myjni samochodowej, nie - podpiwniczony, wybudowany w 1993 r. oraz śmietnik osiedlowy, przy czym pozostały teren działki jest niezagospodarowany, natomiast na części działki nr [...] z obrębu [...] znajduje się wyasfaltowany plac, na którym parkują samochody, na części trawnik i ogrodzenie, pozostała część jest niezagospodarowana. Również oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu [...] listopada 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego W. K. wykazały, że na terenie projektowanej działki nr [...] na powierzchni [...] m2 znajduje się parking samochodowy ogrodzony siatką metalową na słupkach oraz piętrowy, murowany budynek wielosezonowej myjni samochodowej wybudowany na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 1993 r. Przed budynkiem znajduje się jezdnia betonowa o powierzchni [...] m, na terenie działki znajdują się sieci podziemne uzbrojenia technicznego terenu. Na terenie projektowanej działki nr [...] o powierzchni [..] m2 jest skarpa z zielenią osiedlową oraz podziemne sieci uzbrojenia technicznego terenu. Na projektowanej działce nr [...] znajduje się zieleń osiedlowa, uzbrojenie techniczne podziemne, na części skarpa z murkami oporowymi. Na części o powierzchni całkowitej [...] m2 znajduje się asfalt - zużycie techniczne [...] %. Ponadto z pisma Urzędu [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., wynika, że działka nr [...] stanowi przedmiot umowy dzierżawy zawartej między [...] a Spółdzielnią [...], natomiast działka nr [...] znajduje się we współużytkowaniu [...] i Szkoły Podstawowej nr [...]. Odnosząc się do głównego dowodu nie zrealizowania celu wywłaszczenia przyjętego przez organ I instancji: to jest zdjęć lotniczych sporządzonych przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii [...] z 1982 r. (czyli 8 lat po wywłaszczeniu) Wojewoda [...] wskazał, że ukazują one teren wywłaszczony jako niezagospodarowany obszar. Zarysy przyszłego zagospodarowania (w części niezgodne z planem realizacyjnym - parking) na przedmiotowym terenie widoczne są dopiero na zdjęciach lotniczych z dnia [...] sierpnia 1987 r. (arkusz [...]) tj. 13 lat od daty wywłaszczenia. Z pisma Urzędu [...] Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2010 r. wynika, iż obszar dawnej działki ewidencyjnej nr ewidencyjny [...] z dawnego obrębu [...] przeznaczony został pod fragment układu komunikacyjnego osiedla mieszkaniowego, tereny boiska i boiska sportowe. W ocenie Wojewody [...] wyciągnięte przez Starostę [...] wnioski są zgodne z art. 139 u.g.n., zgodnie z którym nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu oraz z art. 140 ust. 4 u.g.n. W ramach roszczenia o zwrot nieruchomości nie następuje restytucja jej stanu faktycznego. Osobie, która uzyskała zwrot nieruchomości lub jej części nie przysługuje roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu faktycznego sprzed wywłaszczenia. Osoba taka nie może w szczególności żądać odłączenia od nieruchomości jej części składowych, zwiększających wartość nieruchomości. W ocenie organu drugiej instancji, operat szacunkowy sporządzony przez W. K. z dnia [...] listopada 2010 r. wraz ze sporządzoną jako jego integralna część klauzulą z dnia [...] maja 2011 r. można z całą pewnością potraktować jako dowód, stanowiący podstawę do określenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości położonej przy al. [...] "[...]" w W. oraz kwoty podlegającej zwrotowi ze względu na zwiększenie wartości nieruchomości po dniu jej wywłaszczenia. Operat ten zachował swą aktualność zarówno na dzień wydania zaskarżonej decyzji Starosty [...] jak i niniejszej decyzji odwoławczej. Ponadto jest on zgodny z ze standardami wynikającymi z właściwych przepisów prawa. Do porównania przyjęto [...] transakcji sprzedaży nieruchomości podobnych do nieruchomości wycenianej, mających miejsce w latach 2008-2010, a więc w ciągu dwóch lat poprzedzających datę sporządzenia wyceny. Zarówno liczba transakcji przyjętych do porównania jak i okres, w jakim zawarte zostały te transakcje są miarodajne dla wyceny dokonanej na potrzeby kontrolowanego postępowania administracyjnego. Ponadto rzeczoznawca majątkowy prawidłowo wziął pod uwagę rynek lokalny jako teren Dzielnicy [...], a do porównań przyjął grunty niezabudowane i zabudowane, jako przedmiot prawa własności, posiadające w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniowo - usługową.

Reasumując w ocenie organu II instancji Starosta [...] prawidłowo ustalił spełnienie przesłanek zbędności przedmiotowej nieruchomości i słusznie orzekł o jej zwrocie, dokonując przy tym wyczerpującego zbadania stanu faktycznego oraz prawnego sprawy, zapewniając udział w postępowaniu wszystkim podmiotom uprawnionym.

Mając na uwadze powyższe, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...].

Na powyższą decyzję Miasto [...] wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 137 ust.1 pkt 1 u.g.n.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zauważył, że dokumentacja przyjęta przez organy orzekające w sprawie, w szczególności przekazana przez Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], to jest fragment planu realizacyjnego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] lutego 1978 r., nr [...] oraz fragment planszy zagospodarowania terenu wraz z bilansem terenu obejmują swoim zasięgiem całą powierzchnię realizacji inwestycji objętej decyzjami nr [...], a poszczególne strefy zagospodarowania terenu sąsiadują ze sobą w związku z czym, kilka z nich może znajdować się w granicach wywłaszczonej nieruchomości, ale tylko w niewielkiej części. W ocenie skarżącego trudno uznać, że na działce o powierzchni ok. [...] m2 możliwe byłoby jednoczesne zrealizowanie wszystkich tych inwestycji tym bardziej, że teren istniejącego kompleksu szkolnego przy ul. [...] obejmuje swoim zasięgiem powierzchnię ok. [...] m2, a więc ponad dwukrotnie większą od powierzchni wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący zauważył, że wniosek o zwrot nieruchomości w odniesieniu do którego wydana została decyzja o jej zwrocie, obejmuje swoim zasięgiem nieruchomości o łącznej powierzchni [...] m2, a więc stanowiące zaledwie ok. [...] % istniejącego kompleksu oświatowego. W ocenie skarżącego powyższe spostrzeżenia wskazują, że na przeznaczonej do zwrotu części nieruchomości, fizyczną niemożliwością byłoby zrealizowanie wszystkich inwestycji, o których wspomniał w swojej decyzji Starosta [..]. Skarżący wskazał również, że analizując fragment planu realizacyjnego obejmującego nieruchomość przeznaczoną do zwrotu, można stwierdzić że w przeważającej części przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod realizację zieleni osiedlowej ozn. [...] oraz w niewielkiej części boisk sportowych ozn. [...]. Rozważając planowany sposób zagospodarowania nie można się ściśle posługiwać oznaczeniami [...] ponieważ dotyczą one szerszego zakresu inwestycji jakim jest realizacja kompleksów oświatowych, które obejmują kilka stref zagospodarowania. Skarżący zauważył, że w przedmiotowej sprawie zwrot nieruchomości na rzecz byłych właścicieli nastąpił na podstawie oględzin przeprowadzonych przez rzeczoznawcę majątkowego. Skarżący zauważył, że wszystkie wymienione wyżej elementy zagospodarowania terenu, z wyjątkiem myjni samochodowej, stanowią elementy infrastruktury osiedla powstałe w związku z jego rozwojem i potrzebami. Szczególnie zieleń osiedlowa, która w planie realizacyjnym była przewidziana i obejmowała swoim zasięgiem większą część wywłaszczonej nieruchomości została zrealizowana i jako taka istnieje do dzisiaj co potwierdzają oględziny przeprowadzone przez rzeczoznawcę majątkowego. Bez znaczenia jest natomiast fakt zlokalizowania na przedmiotowej nieruchomości naniesień w postaci budynku myjni samochodowej, której realizacja jest inwestycją wtórną dokonaną dwadzieścia lat po wywłaszczeniu nieruchomości na podstawie odrębnego pozwolenia na budowę. Skarżący uważa również, że zdjęcia lotnicze nie stanowią dowodu na to, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a wprost przeciwnie informują, w jego ocenie, że cel ten został zrealizowany. Zatem nie można zgodzić się z Wojewodą [...], że w ustawowym terminie nie rozpoczęto prac z wiązanych z realizacją celu wywłaszczenia. Skarżący wskazał, że w omawianej sprawie nie może budzić wątpliwości fakt, że budowa osiedla mieszkaniowego wraz z całą infrastrukturą osiedla należy do inwestycji o długotrwałym okresie realizacji.

Ponadto o zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cele budowy osiedla mieszkaniowego, po upływie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, można byłoby mówić w sytuacji, w której prace związane z realizacją celu wywłaszczenia nie zostały wykonane na terenie objętym lokalizacją inwestycji. Jednakże osiedle mieszkaniowe wraz z całą infrastrukturą towarzyszącą tj. szkołami, boiskami, trawnikami, parkingami, śmietnikami zostało wybudowane. Oznacza to, że w chwili złożenia wniosku o zwrot przez byłych właścicieli nieruchomość od wielu lat stanowiła fragment zrealizowanego osiedla mieszkaniowego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie czy w realiach niniejszej sprawy zaistniały ustawowe przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Wskazać należy, że materialnoprawną podstawę dla oceny przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiły przepisy art. 137 ust. 1 i art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). W myśl przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Natomiast przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Podkreślić również należy, że przesłanki wynikające z treści przepisu art. 137 ust. 1 u.g.n. mogą być przedmiotem badania tylko w ramach toczącego się postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. Sądy administracyjne wielokrotnie akcentowały, że badanie przesłanek z art. 137 ust. 1 u.g.n. może się odbywać tylko w ramach postępowania określonego w art. 136 ust. 3 u.g.n. Wskazuje już na to literalne brzmienie art. 136 ust. 3 u.g.n., który odsyła wprost do art. 137 ust. 1 u.g.n.

Zatem w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany.

Podstawą wywłaszczenia nieruchomości stanowiła decyzja Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 1974 r. nr [...] zgodnie, z którą nieruchomość położona w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, pochodząca z gruntów tabeli likwidacyjnej wsi [,...] nr [...] została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego spółdzielczego z usługami "[...]" i ulic miejskich, zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi nr [...] z dnia [...] kwietnia 1973 r., wydanymi przez Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział [....].

Dokonując analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, Sąd uznał, że zarówno stanowisko organu I jaki II instancji, iż przedmiotowa nieruchomość stałą się zbędna na cel wywłaszczenia (to jest budowę osiedla mieszkaniowego spółdzielczego z usługami "[...] " i ulic miejskich), innymi słowy nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach ustawowych, jak również w ustawowych terminach wynikających z przepisu art. 137 ust. 1 cel ten nie został zrealizowany. W szczególności z treści decyzji Urzędu [...], Wydziału Urbanistyki i Architektury z dnia [...] października 1974 r., nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego wynika, że inwestycja miała składać się w obiektów budowlanych to jest budynków mieszkalnych, pawilonu usługowego [...], dwóch pawilonów usługowo – handlowych [...], zespołu szkolnego [...], zieleni, parkingów dwupoziomowych – segmentowych i ideogramów urządzeń sieciowych. Do decyzji dołączony był załącznik w postaci fragmentu planu realizacyjnego na którym naniesiono obiekty, które miały powstać w ramach realizowanej inwestycji.

Znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia lotnicze sporządzone przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii arkusz [...] z 1982 r. wskazują, że teren wywłaszczony nie został zagospodarowany zgodnie z założeniami decyzji wywłaszczeniowej i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Fakt nie zagospodarowania w sposób przewidziany w decyzjach potwierdza również protokół z wizji lokalnej z dnia [...] grudnia 2007 r., w którym stwierdzono, że na wywłaszczonym obszarze oznaczonym jako działka ewidencyjna nr [...] znajduje się budynek murowany piętrowy myjni samochodowej wybudowany w 1993 r., oraz śmietnik osiedlowy. Pozostała część działki jest niezagospodarowana, natomiast na części działki nr [...] znajduje się wyasfaltowany plac, na którym parkują samochody, znajduje się również trawnik i ogrodzenia, zaś pozostała część jest niezagospodarowana.

Powyższe zdaniem Sądu dowodzi, że co najmniej do roku 1993 r. (budowa myjni), a więc ponad 19 lat od wywłaszczenia brak było jakiejkolwiek aktywności inwestycyjnej, która wskazywałaby na to, że w sposób celowy i zamierzony podejmowane byłyby działania w celu budowy osiedla wraz z infrastrukturą drogową. Skoro zatem nieruchomość nie tylko nie została zagospodarowana na cele związane z budową osiedla mieszkaniowego i dróg, ale przede wszystkim inwestycja nie powstała w terminach o których mowa w przepisie art. 137 u.g.n. organy orzekające w sprawie zobligowane były do wydania decyzji o zwrocie nieruchomości.

Wyrażone wyżej stanowisko jest konsekwencją ugruntowanej linii orzeczniczej ukształtowanej przez sądy administracyjne zgodnie, z którą brak zagospodarowania nieruchomości na cel, na który została wywłaszczona, w szczególności w terminach wynikających z przepisu art. 137 u.g.n., stanowi przesłankę do zwrotu nieruchomości. Co więcej w razie niewykorzystania nieruchomości na cel wskazany jako podstawa wywłaszczenia obowiązek zwrotu jest uznawany za zasadę o randze konstytucyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1545/11, z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 948/11, z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1842/10).

Poczynione ustalenia wskazują również na to, że organy obu instancji - Starosta [...] jak Wojewoda [...] prawidłowo zgromadzili materiał niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, dokonały jego poprawnej analizy z uwzględnieniem zasad wynikających z treści przepisów art. 140 ust 1, 2 i 4 w zw. z art. 134, art. 151, art. 154 i art. 217 ust. 2 u.g.n.

Uzasadnia to oddalenie skargi.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.