Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2484/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6048 Status zakładu pracy chronionej
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66,   30 ust. 3,
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2017 r. sprawy ze skargi "M." Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r.; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącej "M." Sp. z o.o. z siedzibą w N. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (zwany dalej organem/Ministrem) decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] Sp. z o.o. z siedziba w [...] (zwany dalej stroną/skarżącym/zpch) od decyzji Wojewody [...] (zwanego dalej organem I instancji/Wojewodą) z dnia [...] listopada 2015 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; zwany dalej kpa) w związku z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm. zwanej dalej ustawą o rehabilitacji) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Ustalono, że Wojewoda zaskarżoną decyzją stwierdził utratę z dniem [...] listopada 2013 r. statusu zakładu pracy chronionej przez skarżącego, przyznanego na mocy decyzji Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, Pełnomocnika do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 1997 r. w sprawie spełniania warunków określonych dla zakładu pracy chronionej, zmienionej następnie decyzjami Wojewody [...].

Organ I instancji stwierdził, iż w wyniku kontroli okresowej przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2014 r. u skarżącego, stwierdzono, że zpch nie spełniał warunku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz lit b ustawy o rehabilitacji. Średniomięsięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w listopadzie i grudniu 2013 r. ukształtował się na poziomie poniżej 50%.

Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania mając na względzie interes społeczny wspierania osób niepełnosprawnych, ich zatrudnienia i pracę w zakładzie pracy chronionej. Wskazuje, iż niedotrzymanie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych dotyczy tylko dwóch miesięcy i związana jest z błędnym zinterpretowaniem opinii prawnej dotyczącej ciągłości niepełnosprawności. Zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie przepisu art. 30 ust. 3 w zw. z art. 28 ust.1 ustawy o rehabilitacji, w szczególności poprzez zastosowanie jedynie literalnej wykładni ww. przepisu zamiast wykładni celowościowej i funkcjonalnej.

Organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawca prowadzący działalność gospodarczą przez okres co najmniej 12 miesięcy, zatrudniający nie mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągający wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o których mowa w pkt 1, przez okres co najmniej 6 miesięcy, uzyskuje status pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, jeżeli:

1) wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi:

a) co najmniej 50 %, a w tym co najmniej 20 % ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo

b) co najmniej 30 % niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

W wyniku przeprowadzonej przez organ I instancji kontroli okresowej ustalono, iż do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w spółce został nieprawidłowo wliczony Pan C. M. Pracownik ten posiadał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] października 2010 r., z datą obowiązywania do [...] października 2013 r. Wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pracownik złożył do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dopiero w dniu [...] lutego 2014 r. Nowe orzeczenie zostało wydane [...] kwietnia 2014 r. i przedstawione pracodawcy w dniu [...] kwietnia 2014 r., a zatem po upływie przeszło pięciu miesięcy od daty wygaśnięcia poprzedniego orzeczenia. Zdaniem Wojewody Pan C. M. od [...] listopada 2013 r. nie mógł być wliczony do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w spółce, tym samym średniomiesięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych od tego miesiąca ukształtował się na poziomie poniżej 50 %. W związku z powyższym zdaniem Wojewody nie został spełniony warunek określony w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Wskazał, że zgodnie z art. 2a ustawy o rehabilitacji osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Zdaniem organu w przypadku przedstawienia pracodawcy kolejnego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia, jeżeli z orzeczenia wynika, że w tym okresie osoba ta była niepełnosprawna, a wniosek o wydanie orzeczenia został złożony nie później niż w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Bez względu na datę złożenia wniosku o wydanie kolejnego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych jednak w okresie do 3 miesięcy poprzedzających dzień przedstawienia pracodawcy kolejnego orzeczenia. W związku z powyższym nie było możliwości wydania innego rozstrzygnięcia od wydanego przez Wojewodę.

Zdaniem organu, ustawa o rehabilitacji nie przewiduje odstępstwa od tego wymogu i organ odwoławczy nie mógł przychylić się do żądania strony. Decyzja w sprawie przyznana statusu zakładu pracy chronionej w konsekwencji niesie za sobą szereg zwolnień podatkowych dla pracodawcy, które mogą stanowić swojego rodzaju wsparcie w związku z zatrudnieniem osób o ograniczonej sprawności (zdolności do wykonywania pracy), tym samym nie pozwala organom na uznaniowość w zakresie podejmowania takich decyzji. Przepisy regulujące zwolnienia (ulgi) podatkowe nie mogą bowiem być interpretowane w sposób rozszerzający ani zawężający, a decydujące znaczenie w procesie wykładni prawa podatkowego ma wykładnia językowa. W ocenie organu inne niż językowa reguły interpretacyjne nie mogą stanowić podstawy do takiej ingerencji w treść przepisu, która mogłaby zostać kwalifikowana jako działalność normotwórcza organu.

Zdaniem organu Wojewoda był uprawniony, ale wręcz zobowiązany do wydania decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej na co wskazuje konstrukcja przepisu art. 30 ust. 3 stanowiąca, iż Wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie niespełnienia warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1-3 i art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 i 2, lub odpowiednio art. 28 ust 1-3, art. 29 lub 30 ust 2b ustawy o rehabilitacji z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków. Treść ww. przepisu wskazuje, iż decyzja stwierdzająca utratę statusu zpch nie zapada w granicach uznania administracyjnego. W ocenie organu wystąpienie przesłanki uzasadniającej stwierdzenie utraty statusu obliguje Wojewodę do wydania decyzji takiej treści.

W ocenie organu strona nie może korzystać z przywilejów przysługujących zakładom pracy chronionej, jeżeli nie spełnia wymaganych prawem warunków. Nieuprawnione korzystanie ze środków publicznych narusza interes publiczny i interes społeczny i jest niesprawiedliwe wobec innych pracodawców przestrzegających obowiązującego prawa.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając:

rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 kpa i art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 140 kpa poprzez nieuwzględnienie - przy rozpoznaniu sprawy - indywidualnych okoliczności odnoszących się do skarżącej, stopnia jej zawinienia i wagi naruszenia przepisów prawa, zasady pewności obrotu oraz ewentualnych skutków, jakie mogą wystąpić w następstwie cofnięcia nadanego uprzednio statusu, a także pominięcie przesłanki "interesu społecznego".

naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 oraz pkt. 2 kpa, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, w sytuacji w której w sprawie zachodziły przesłanki do jej uchylenia.

naruszenie prawa materialnego, a to:

- art. 28 ust. 1 pkt. 1-3 w zw. z art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, - polegające na ich niewłaściwej wykładni wyrażającej się w przyjęciu, iż wydanie decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej całkowicie niezależne jest od przyczyn niespełniania warunków, o których mowa w treści art. 28 ust. 1 pkt, 1-3 ustawie o rehabilitacji oraz wagi przewinienia;

- art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, polegające na zastosowaniu niewystarczającej, jedynie literalnej wykładni w/w przepisu zamiast wykładni celowościowej i funkcjonalnej i przyjęcie, iż decyzja wydana w oparciu o treść tego przepisu ma charakter deklaratywny podczas, gdy decyzja taka ma charakter konstytutywny - a w konsekwencji uznanie, iż dopuszczalne jest wydanie takiej decyzji z mocą wsteczną;

- art. 30 ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego niezastosowanie w procesie wykładni art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji.

Skarżąca podnosi, że w przedmiotowej sprawie spór dotyczy daty stwierdzenia utraty przez podmiot prowadzący zakład pracy chronionej statusu zakładu pracy chronionej, charakteru prawnego wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia pozbawiającego takich uprawnień oraz wpływu, na treść decyzji, innych - aniżeli wskazane wprost, w treści art. 28 ust 1 pkt. 1-3 ustawy o rehabilitacji - okoliczności odnoszących się do skarżącej (jak np. stopnia jej zawinienia i wagi naruszenia przepisów prawa), a także możliwości uwzględnienia przy podejmowaniu takiego rozstrzygnięcia interesu społecznego.

W ocenie skarżącej - organy obydwu instancji powinny uwzględnić, przy wydawaniu decyzji podnoszone przez skarżącą w treści odwołania argumenty dotyczące braku jakiegokolwiek zawinienia skarżącej w dopuszczeniu do sytuacji, w której z dniem [...] listopada 2013 r., liczba pracowników posiadających aktualne orzeczenie o niepełnosprawności zmniejszyła się o jedną osobę, co spowodowało, iż średniomiesięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych (w listopadzie i grudniu 2013 r.) spadł poniżej ustawowego progu wymaganego do przyznania statusu zakładu pracy chronionej. Jej zdaniem uwzględnione winny zostać argumenty skarżącej dotyczące negatywnych skutków społecznych związanych z problemami finansowymi, jakie dla skarżącej wiążą się z wydaniem decyzji o treści jak zaskarżona decyzja.

Wskazała, że wydanie decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej z mocą wsteczną związane będzie w sposób bezpośredni z obciążeniem skarżącej obowiązkiem dokonania odpowiednich rozliczeń i weryfikacji wydatków z Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, koniecznością weryfikacji rozliczeń z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Urzędem Skarbowym oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Wstępne koszty związane z weryfikacją rozliczeń z ww. podmiotami szacowane są na kwotę [...] zł, co w sposób istotny wpłynie na stabilność finansową spółki i zagraża jej dalszemu bytowi oraz - w szczególności - stworzonym przez spółkę miejscom pracy. Skarżąca już w treści złożonego w sprawie odwołania obszernie wskazywała, jakie czynniki spowodowały nie spełnienie przez spółkę wymogu posiadania na dzień [...] listopada 2013 r., minimalnych wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz jakie konsekwencje spowoduje dla skarżącej utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. Tymczasem organy obu instancji pominęły w całości ww. okoliczności, uznając, że nie mają one dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia. W ocenie skarżącej przed wydaniem decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej, niezbędna jest ocena naruszeń przepisów ustawy o rehabilitacji, przyczyn powstania stwierdzonego naruszenia oraz ocena skutków wydania takiej decyzji przez pryzmat indywidualnych okoliczności odnoszących się do skarżącej, a związanych z zaistniałą sytuacją, a także przez pryzmat interesu społecznego i ewentualnych skutków, jakie może wywołać wydanie decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej.

Jej zdaniem pojmowanie przesłanek wydania decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej w sposób opisany w decyzjach prowadziłoby do nieproporcjonalności zastosowanego środka prawnego (w postaci decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej oraz jej konsekwencji), do wagi stwierdzonego braku formalnego. Pod rozwagę wzięte powinny być również takie okoliczności, jak długotrwałość istnienia stanu niezgodności z treścią wymogów z art. 28 ustawy o rehabilitacji, ale także to, iż skarżąca usunęła zaistniałe uchybienie z własnej inicjatywy, na długo przed podjęciem decyzji organu pierwszej instancji w kwestii utraty statusu zakładu pracy chronionej. Wskazała, że organy obydwu instancji zobowiązane były do uwzględnienia, iż Pan C. M., który w miesiącach listopad i grudzień 2013 r., nie legitymował się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności za ten okres, spełniał warunki do uznania go za osobę niepełnosprawną także w tym okresie. Powyższe potwierdzone zostało w treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2014 r., dot. ww. pracownika zpch, w którym wskazano, iż ustalony stopień niepełnosprawności C. M. datuje się od [...] września 2010 r. Nie ulega więc wątpliwości, iż w listopadzie oraz grudniu 2013 r., Pan C. M. również był osoba niepełnosprawną. Uchybienie skarżącej sprowadzające się jedynie do kwestii braku przedłożenia przez pracownika - który spełnia wymagania o uznania go za osobę niepełnosprawną - zaświadczenia potwierdzającego tę okoliczność ma więc czysto formalny charakter. W jej ocenie organy zupełnie pominęły w analizie stanu faktycznego okoliczności, iż w listopadzie oraz grudniu 2013 r., Pan C. M. był osobą niepełnosprawną co potwierdzone zostało w treści powołanego wyżej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2014 r.

Skarżąca uznaje, iż reakcja organów administracyjnych, jest nieadekwatna do zachowania skarżącej, stwierdzonych w jej działalności uchybień oraz ich skutków a "kara" jest zbyt uciążliwa w stosunku do zawinienia skarżącej oraz skutków powstania określonego zdarzenia i godzące w pewność obrotu.

Skarżąca stoi na stanowisku, iż wszystkie przytoczone przez nią w treści odwołania od decyzji Wojewody argumenty winny zostać wzięte pod uwagę. Wydanie decyzji z ich pominięciem prowadzi do wniosku, iż organ naruszył przepisy wskazane w pkt. 1 petitum zarzutów skargi, w tym w szczególności art. 7 kpa, statuujący m.in. zasadę uwzględniania interesu publicznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto uznaje, iż skarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego opisanych w pkt. 3 petitum skargi.

W związku z powyższym wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody oraz zasądzenie kosztów postępowania

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] października 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r. stwierdzającą utratę statusu zakładu pracy chronionej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej ppsa), Sąd dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o analizę stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Nie zostały wyjaśnione motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja nie jest wyczerpująca.

Zaskarżoną decyzją stwierdzono utratę z dniem [...] listopada 2013 r. statusu zakładu pracy chronionej przez skarżącą z uwagi na wskazanie, że zpch nie spełniania warunków określonych dla zakładu pracy chronionej. Stwierdzono, że średniomięsięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w listopadzie i grudniu 2013 r. ukształtował się na poziomie poniżej 50%. Stwierdzono, że pracownik zpch Pan C. M. posiadał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] października 2010 r., z datą obowiązywania do [...] października 2013 r. Wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pracownik złożył do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] lutego 2014 r. Nowe orzeczenie zostało wydane [...] kwietnia 2014 r. i przedstawione pracodawcy w dniu [...] kwietnia 2014 r., a zatem po upływie przeszło pięciu miesięcy od daty wygaśnięcia poprzedniego orzeczenia. Zdaniem organów Pan C. M. od [...] listopada 2013 r. nie mógł być wliczony do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w spółce, tym samym średniomiesięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych od tego miesiąca ukształtował się na poziomie poniżej 50 %.

Jeśliby więc w tym miejscu poprzestać na ustaleniach, będących w istocie następstwem literalnej wykładni przepisów prawa znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie, to stanowisko organów należałoby uznać za w pełni zasadne.

Jednakże w ocenie składu orzekającego rozpoznającego skargę zastosowany przez organy rodzaj wykładni prawa, jest co najmniej niewystarczający i cechuje się zbytnim uproszczeniem.

Przed wydaniem decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej, niezbędna jest każdorazowa ocena naruszeń przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W żadnym wypadku nie można w tym zakresie stosować automatyzmu. Oceny prawnej odnoszącej się do omawianej materii dokonywać należy w kontekście konstytucyjnej zasady równości podmiotów względem prawa, sprawiedliwości kreowanego w wyniku decyzji stanu prawnego oraz proporcjonalności reakcji organów na stwierdzone naruszenia. Nieodzowne jest zatem dokonanie celowościowej i funkcjonalnej wykładni przepisów powołanej ustawy. Nie ma tu uniwersalizmu przypadków, każda sprawa jest bowiem indywidualna i jako taka musi być traktowana z uwzględnieniem powołanych reguł stosowania prawa. Działanie niejako według wzorca, nakazujące stwierdzanie utraty przyznanego wcześniej statusu tylko z racji tego, iż decyzja w tym zakresie ma cechę deklaratoryjności, nie zasługuje na aprobatę.

W sprawach z zakresu omawianego statusu zakładu pracy chronionej, teoretyczny podział decyzji na deklaratoryjne i konstytutywne nie jest wystarczający. Decyzja deklaratoryjna ogólnie rzecz ujmując to taka, która stwierdza w sposób wiążący w danej sprawie prawa lub obowiązki wynikające wprost z normy prawnej lub innego aktu prawnego. Decyzja deklaratoryjna nie tworzy więc stosunków prawnych, one zaś wynikają bezpośrednio z innych źródeł, które przypisują określony skutek prawny (sytuację prawną) konkretnemu zdarzeniu. Przytoczona definicja, a ściślej charakter prawny decyzji deklaratoryjnej, nie pozostaje w adekwatnym związku z przepisem art. 30 ust 3 powoływanej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepis ten stanowi bowiem, iż wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie niespełniania warunków lub obowiązków, o których mowa w art. 28 ust. 1-3 i art. 33 ust. 1 lub 3 pkt 1 i 2, lub odpowiednio art. 28 ust. 1 pkt 1-3, art. 29 lub 30 ust. 2b, z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków. Treść powołanego przepisu wskazuje więc wyraźnie, że źródłem utraty uprawnienia (statusu) jest nie sama norma prawna, lecz indywidualny akt stosowania prawa. Nawet wskazanie daty utraty uprawnienia nie wypływa w dostatecznym zakresie z treści normy prawnej. Norma ustala jedynie warunki, które należy zbadać w postępowaniu administracyjnym, a rozstrzygnięcie których pozwoli na ustalenie przez właściwy organ konkretnego dnia utraty omawianego uprawnienia. Zatem - w ocenie Sądu - decyzja o utracie statusu zakładu pracy chronionej nie ma jednoznacznego charakteru prawnego, w świetle powołanych kryteriów, a można w niej dostrzec wyraźnie elementy konstytutywne. Nasuwa się zatem wniosek, że przepis art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi podstawę nie tyle do wydania decyzji z istoty deklaratoryjnej, co do wydania decyzji kształtującej określoną sytuację prawną adresata, jednak nie z momentem wejścia decyzji do obrotu prawnego zgodnie z regułami kodeksu postępowania administracyjnego, lecz z momentem wcześniejszym ustalonym przez organ na podstawie przesłanek określonych w tym przepisie.

Ustawodawca wprowadził szereg warunków prawnych mających wpływ na przyznanie i zachowanie statusu zakładu pracy chronionej m.in. wymóg by wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w zakładzie pracy chronionej był zachowany w dacie przyznania oraz funkcjonowania zpch. Podstawowym celem i zarazem funkcją jaką ustawodawca chciał zagwarantować była przejrzystość w ramach aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych i zapewnienie realizacji przepisów ustawy (pomoc osobom niepełnosprawnym), nie zaś dodatkowe obciążanie podmiotów uprawnionych. Tym samym wolą ustawodawcy z pewnością nie było wprowadzenie uregulowania, które w sposób zupełnie niesprawiedliwy, nakazywałoby automatyczne podejmowanie decyzji o utracie wspomnianego statusu, tylko z uwagi na niespełnianie którejkolwiek z przesłanek.

"Sankcja" w postaci decyzji stwierdzającej z mocą wsteczną utratę statusu zakładu pracy chronionej, musi być stosowana przez organy administracji rozważnie, z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności odnoszących się do badanego podmiotu, stopnia jego zawinienia i wagi naruszenia przepisów prawa, podjętych czynności zaradczych, a także ewentualnego "przyczynienia się" organów administracji publicznej (o czym mowa w dalszej części uzasadnienia) do niespełniania przesłanek uzasadniających nadanie statusu zakładu pracy chronionej. Uwzględnić również trzeba zasadę pewności obrotu oraz ewentualne skutki jakie mogą wystąpić w następstwie cofnięcia nadanego uprzednio statusu.

W ocenie sądu dla oceny, czy w danej sprawie występują podstawy do utraty statusu zakładu pracy chronionej nie można polegać jedynie na wykładni gramatycznej powoływanego art. 30 ust. 3 także z innych powodów. Otóż przepis ten stanowi, że wojewoda podejmuje decyzję stwierdzającą utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej w razie "niespełniania" warunków lub obowiązków określonych w ustawie. Owo "niespełnianie" warunków, oceniane w kategoriach temporalnych, mogłoby sugerować, że pozbawić statusu zakładu pracy chronionej może wojewoda tylko wówczas, gdy stan niespełniania warunków ustawowych występuje w chwili orzekania. Taki wniosek z punktu widzenia omawianej problematyki byłby oczywiście nie do przyjęcia jako bezzasadny i niesprawiedliwy. Jest to zatem również argument przemawiający za potrzebą poszukiwania funkcjonalnej wykładni przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

W tej sprawie, po zbadaniu powyższych okoliczności, należało dojść do wniosku, iż decyzja o stwierdzeniu utraty statusu zakładu pracy chronionej nie odpowiada wymaganym standardom prawnym w tym zakresie, co odnosi się również do oceny tej sytuacji przez Sąd I instancji.

Pracownik skarżącego posiadał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] października 2010 r., z datą obowiązywania do [...] października 2013 r. Wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności pracownik złożył do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dopiero w dniu [...] lutego 2014 r. Nowe orzeczenie zostało wydane [...] kwietnia 2014 r. i przedstawione pracodawcy w dniu [...] kwietnia 2014 r., a zatem po upływie przeszło pięciu miesięcy od daty wygaśnięcia poprzedniego orzeczenia. Obiektywnie rzecz ujmując skarżący nie dopatrzył formalnej zmiany sytuacji pracownika. Niemniej jednak w treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2014 r., dotyczącego pracownika zpch, wskazano, iż ustalony stopień niepełnosprawności C. M. datuje się od [...] września 2010 r. W ocenie sądu nie ulega więc wątpliwości, iż w listopadzie oraz grudniu 2013 r., Pan C. M. również był osoba niepełnosprawną.

Prowadzący zakład pracy chronionej usunął zaistniałe uchybienie z własnej inicjatywy, na długo przed podjęciem decyzji w kwestii utraty statusu zakładu pracy chronionej. Reakcja organów administracyjnych, jest zatem nieadekwatna do zachowania skarżącego i ma w istocie postać kary. Taka sytuacja rodzi uzasadnione wrażenie niesprawiedliwości. W procesie oceny stanu faktycznego organy zupełnie pominęły tę okoliczność, bezkrytycznie skupiając się na poglądzie o deklaratoryjnym charakterze decyzji stwierdzającej utratę statusu i konsekwencjach z tego wynikających.

Organ nie dokonał prostych czynności sprawdzających przed wydaniem decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej, nie może być uznane za prawidłowe. Obowiązek dołożenia "należytej staranności", wymaganej w świetle zasad ogólnych postępowania administracyjnego przy prowadzeniu takiego postępowania spoczywa nie tylko na stronie, ale również na organie administracyjnym. Organ ten ma bowiem obowiązek czuwać nie tylko nad zabezpieczeniem interesu publicznego, ale również nad realizacją słusznego interesu strony postępowania (art. 7 kpa). Brak elementarnych działań w zakresie kontroli wpływających wniosków o nadanie statusu zakładu pracy chronionej pod kątem spełniania wymagań ustawowych, nie może w tym przypadku być interpretowany na niekorzyść

Wskazać także należy, iż organy administracyjne pominęły problem skutków związanych z cofnięciem statusu zakładu pracy chronionej. W szczególności nie zostało dokonane porównanie wagi naruszenia ustawy z konsekwencjami decyzji stwierdzającej utratę tego statusu. W ocenie sądu, waga uchybienia nie uzasadnia wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja ta stanowi zbyt dużą dolegliwość nie tylko dla skarżącego, ale może przede wszystkim dla zatrudnianych przez niego osób niepełnosprawnych, które nie są stroną niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze całokształt działań skarżącego, a także to, iż (w świetle niekwestionowanych przez organy oświadczeń strony) prowadzi działalność w sposób prawidłowy, należy uznać, że stwierdzenie utraty statusu zakładu pracy chronionej przez skarżącego, wywołałoby niekorzystne konsekwencje zarówno w zakresie interesów strony, jak i w szeroko rozumianej sferze publicznej.

Nie oznacza to bynajmniej, iż sąd nie dostrzega uchybienia w postaci nie posiadania przez pracownika skarżącego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności niemniej jednak w powodów wskazanych wyżej w tym konkretnym wypadu nie może to zdaniem sądu być podstawą cofnięcia statusu zakładu pracy chronionej. Należy zauważyć, że osoby niepełnosprawne muszą mieć zapewnioną możliwość wykonywania pracy, która ma nie tylko wymiar finansowy ale także rehabilitacyjny.

Ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę rozważania sądu i wydadzą uzasadnioną decyzję. W szczególności orany ustalą i wykażą, czy brak formalny w postaci braku orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może w tym wypadku powodować tak drastyczne rozstrzygnięcie. Należy zauważyć, że ten brak formalny w tym wypadku nie powodował zmiany w statusie pracownika. Osoba niepełnosprawna pomimo braku orzeczenia nadal była osobą niepełnosprawną co zostało potwierdzone w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. W tym stanie rzeczy organy podejmą decyzję o umorzeniu postępowania lub uzasadnią inne rozstrzygnięcie.

Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego i jego ocena dokonana przez organy są niewystarczające i tym samym naruszające prawo i dlatego też zaskarżona decyzja oraz decyzja, którą utrzymała ona w mocy zostały uchylone. Jednocześnie na podkreślenie zasługuje, że wśród podstaw do wydania decyzji stwierdzającej utratę przyznanego statusu zakładu pracy chronionej ustawodawca nie przewidział uchybienia w postaci niepoinformowania organu o zmianach, który to obowiązek wynika z przepisu art. 30 ust. 4 ustawy o rehabilitacji.

Ze wskazanych wcześniej powodów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji orzeczenia. O kosztach Sąd orzekł w myśl art. 200 p.p.s.a.