Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SAB/Wr 101/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-05-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6339 Inne o symbolu podstawowym 633
658
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy
Treść wyniku: *Umorzono postępowanie w zakresie wniosku/postępowanie wpadkowe
Powołane przepisy: article: art. 161 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 245 par. 2, art. 243 par. 1 i art. 258 par. 3 i art. 239 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. R. na bezczynność Dyrektora [...] Urzędu Pracy we W. w przedmiocie przekazania skargi z dnia 24 stycznia 2012 r. do Wojewody [...] w przedmiocie wykluczenia społecznego i naruszenia dóbr osobistych postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 maja 2015 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu (pkt I sentencji) i umorzono postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt II sentencji).

Referendarz sądowy w postanowieniu tym odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu tego postanowienia referendarz stwierdził, że prawo pomocy stanowiące formę realizacji prawa do sądu, nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek.

Tak zaś należy oceniać np. działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie.

Na poparcie tego stanowiska referendarz sądowy dokonał analizy liczby spraw wszczętych skargami i wnioskami skarżącego i charakteru rozstrzygnięć wydanych przez Sąd.

Z analizy tej wynika, że skarżący w okresie od 2009 r. do 2014 r. wniósł 456 skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe. Na koniec marca 2015 r. liczba zarejestrowanych spraw skarżącego wyniosła ponad 500 spraw.

W 2014 r. około 95 skarg zostało odrzuconych, 17 oddalonych, w 2 sprawach umorzono postępowanie sądowe i w 2 sprawach oddalono wnioski wszczynające postępowanie sądowe, a jedną sprawę przekazano według właściwości do innego sądu.

We wspomnianym okresie 2009-2014 większość skarg została odrzucona, a więc nie doszło do ich merytorycznego rozpoznania.

Skarżący złożył również w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia kończącego postępowanie zostały odrzucone, ponieważ nie zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnioski o wykładnię orzeczeń zostały załatwione odmownie lub też dodatkowo umorzono postępowanie wszczęte kolejnymi wnioskami w tym przedmiocie. We wszystkich sprawach odmówiono wstrzymania wykonania orzeczenia.

Ponadto skarżący wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w G., w O., skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu.

Skarżący wniósł również w 2014 r. szereg skarg o wznowienie postępowania sądowego.

W listopadzie 2014 r. liczba zarejestrowanych skarg i wniosków wszczynających postępowanie wyniosła około 431. W okresie od 2009 r. do listopada 2014 r. Sąd odrzucił około 217 skarg skarżącego. Natomiast liczba zarejestrowanych wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika wyniosła 240 wniosków.

W 2014 r. 106 wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostawiono bez rozpoznania na podstawie z uwagi np. na nieuzupełnienie jego braków poprzez złożenie wniosku na wymaganym urzędowym formularzu lub np. nie sprecyzowanie w jakiej sprawie żądane jest prawo pomocy. Natomiast 45 wniosków o przyznanie prawa pomocy zostało oddalonych postanowieniami Sądu z uwagi na nadużycie prawa pomocy, a w 37 sprawach odmówiono przyznania prawa pomocy postanowieniem referendarza z uwagi na nadużycie tego prawa. Ponadto w 2014 r. w 40 sprawach poinformowano skarżącego pismem referendarza sądowego, że jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy, a w 39 sprawach umorzono postepowanie wszczęte takim wnioskiem.

W większości spraw wyznaczony z urzędu adwokat składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom.

Po dokonaniu tej analizy referendarz podkreślił, że charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg pozwala na przyjęcie, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie.

Na podstawie tych okoliczności referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu z uwagi na wspomniane nadużycie tego prawa, natomiast podstępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych zostało umorzone, ponieważ skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia tych kosztów z mocy ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.

Postanowienie to zostało wysłane skarżącemu w celu doręczenia pismem Sądu z dnia 18 maja 2015 r.

Tego samego dnia skarżący złożył osobiście w Sądzie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W przedmiocie zaskarżenia (rubryka nr 3) wskazał postanowienie Sądu z dnia 22 kwietnia 2015 r. odrzucające skargę.

W jego uzasadnieniu skarżący podał, że domaga się ustanowienia adwokata ze względu na trudną sytuację materialną i bytową, brak pracy i dochodów i pomocy z MOPS i ze strony innych osób. Jest osobą bezrobotną, zmuszoną głodować. Ostatni dochód jaki otrzymał to stypendium szkoleniowe z PUP w kwocie [...] zł Czynsz wynosi 500 zł miesięcznie i toczy się postępowanie sądowe o jego zapłatę. Posiada mieszkanie kwaterunkowe i nie posiada innych nieruchomości oraz przedmiotów i papierów wartościowych. Dodał, że domaga się ustanowienia adwokata z urzędu w celu wszczęcia postępowania w sprawie rozstrzygnięcia sporu o właściwość miedzy sądami.

Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega złożony dnia 18 maja 2015 r., powyższy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm; dalej p.p.s.a.) stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i pkt 2 tego przepisu. W myśl art. 258 § 3 p.p.s.a. do postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postanowień sądu.

W myśl art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte, złożonym w dniu 18 maja 2015 r. (drugim) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, uregulowanym w art. 245 § 2 podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu został bowiem rozpatrzony odmownie, omówionym wyżej, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 maja 2015 r. z uwagi na to, iż skarżący nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Okoliczności przytoczone w tym postanowieniu dotyczące nadużycia prawa do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie uległy zmianie.

Liczba zarejestrowanych spraw skarżącego stale wzrasta, gdyż w marcu 2015 r. zarejestrowano pond 500 spraw i wniosków skarżącego.

Nadto w dalszym ciągu przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadne jest twierdzenie, wyrażone w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 15 maja 2015 r., że charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg dowodzą, iż celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie.

Ponadto w dalszym ciągu niemal każdorazowo po wyznaczeniu rozprawy skarżący składa wniosek o przyznanie prawa pomocy i towarzyszący mu wniosek o odroczenie rozprawy. W postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 168/14, podjętym w innej sprawie skarżącego, wskazano zaś, że skarżący zmierza w ten sposób do spowodowania przewlekłego prowadzenia postępowania.

Na marginesie dodać trzeba, że również okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego, w tym m. in. zaległości czynszowych, braku dochodów, pomocy z MOPS nie uległy zmianie, gdyż te same okoliczności przedstawił skarżący w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy który został rozpoznany postanowieniem referendarza sadowego z dnia 15 maja 2015 r.

Również w tym pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał w przedmiocie zaskarżenia (rubryka nr 3 formularza) wydane w niniejszej sprawie na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. postanowienie Sądu odrzucające skargę, co wskazuje, że złożył on wniosek o przyznanie prawa pomocy w celu zaskarżenia tego postanowienia.

To samo postanowienie skarżący wskazał także w przedmiocie zaskarżenia (rubryka nr 3) w podlegającym rozpoznaniu w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 18 maja 2015 r.

Oceny zaś, że skarżący nadużywa prawa do przyznania prawa pomocy nie niweczy fakt, iż wniosek o przyznanie prawa został złożony w celu zaskarżenia postanowienia odrzucającego skargę, a więc orzeczenia kończącego postępowanie sądowe.

O ile Sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego licznych, merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa (post. NSA z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ. 61/15 ). Podkreślenia wymaga, że postanowienie to wydane zostało przez NSA po rozpoznaniu zażalenia skarżącego w innej sprawie, tj. o sygn. akt IV SAB/Wr 153/14, w której podjęto postanowienie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy, zaś wniosek o przyznanie tego prawa został złożony po wydaniu, w dniu 22 lipca 2014 r. postanowienia odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego, a więc w celu zaskarżenia orzeczenia kończącego postępowanie sądowe.

Przedstawione okoliczności uprawniały do stwierdzenia, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie również na obecnym etapie postępowania stanowi nadużycie tego prawa i uzasadnia umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Odnośnie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 239 pkt 1 lit "a" p.p.s.a nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.

Skarżący jest zatem zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych.

Z tych względów należało umorzyć jako bezprzedmiotowe również postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 245 § 2 i art. 239 pkt 1 lit "a" i art. 258 § 3 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.