Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1337/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa~Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 18 ust 1 e
journal: Dz.U. 2015 poz 2031
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania  i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Ziółkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2018 r. sprawy ze skargi T. K., T. S., S. S., M. K. i L. R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżących T. K., T. S., S. S., M. K. i L. R. kwotę 3598 (trzy tysiące pięćset dziewięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Minister Infrastruktury i Budownictwa (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania: 1) T. K. 2) T. S. 3) S. S. (dalej "Odwołujący się"), reprezentowanych przez radcę prawnego A. K., od pkt 2 decyzji Wojewody [...] (dalej "Wojewody") z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], orzekającej o ustaleniu odszkodowania na rzecz:

- 1) T. K. w kwocie 37 049,38 zł za udział 33/96,

- 2) M. K. w kwocie 37 049,38 zł za udział 33/96,

- 3) R. C. w kwocie 2 993,89 zł za udział 8/288,

- 4) C. C. w kwocie 2 993,89 zł za udział 8/288,

- 5) M. C. w kwocie 2 993,89 zł za udział 8/288,

- 6) T. S. w kwocie 8 233,19 zł za udział 22/288,

- 7) S. S. w kwocie 8 233,19 zł za udział 22/288,

- 8 L. S. w kwocie 8 233,19 zł za udział 22/288

w prawie własności nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa, położonej w gminie [...]., obrębie [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczoną pod budowę drogi ekspresowej [...] na odcinku [...], zadanie nr [...] - odcinek [...] od węzła "[...]" do węzła "[...]" wraz z węzłem (pkt [...]) oraz odmawiającej powiększenia ustalonej wysokości odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości, należną w przypadku niezwłocznego wydania nieruchomości (pkt [...])

- utrzymał decyzję Wojewody w zaskarżonym zakresie w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r., przedstawia się następująco:

1. Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] (dalej "decyzją lokalizacyjną") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda’’) udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, polegającej na budowie drogi ekspresowej [...] na odcinku [...], zadanie nr [...] - odcinek [...]

od węzła "[...]" do węzła "[...]" wraz z węzłem. Decyzją tą objęto m.in. nieruchomość położoną w gminie K., [...], oznaczoną jako trzy działki: 1) nr [...] o pow. 0,3331 ha, 2) nr [...] o pow. 0,1691 ha i 3) nr [...] o pow. 0,0185 ha (dalej "wywłaszczoną nieruchomość"). W związku z powyższym przedmiotowa nieruchomość z dniem [...] marca 2011 r. przeszła na własność Skarbu Państwa.

2. Organ odszkodowawczy I instancji, tj. Wojewoda orzekał dwukrotnie w przedmiocie ustalenia na rzecz podmiotów uprawnionych odszkodowania należnego z tytułu przejęcia przedmiotowej nieruchomości na własność publiczną (pierwsza decyzja tego organu z dnia [...] sierpnia 2011 r. została bowiem uchylona przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w toku kontroli instancyjnej, zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...], a sprawa została przekazana Wojewodzie do ponownego rozpatrzenia). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2015 r. Wojewoda ustalił stosowne odszkodowanie na rzecz ośmiorga wymienionych na wstępie podmiotów, tj. Skarżących, w udziałach również na wstępie wskazanych (pkt 1 decyzji Wojewody), jednocześnie odmawiając powiększenia przyznanego odszkodowania o 5% z tytułu niezwłocznego wydania nieruchomości (pkt 2 decyzji).

3. Odwołujący się, reprezentowani przez radcę prawnego A. K. wnieśli do Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej "MIiR") odwołanie od decyzji Wojewody w zakresie jej pkt 2, kwestionując prawidłowość tego rozstrzygnięcia.

III. Jak już wskazano, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Minister rozpoznał odwołanie wniesione od decyzji Wojewody w części objętej pkt 2 tej decyzji, utrzymując decyzję Wojewody - w zaskarżonej części - w mocy.

Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Minister wskazał w szczególności, co następuje:

Wniesienie przez strony postępowania odwołania wyłącznie od części decyzji Wojewody obliguje organ odwoławczy do rozpatrzenia sprawy odszkodowawczej wyłącznie w zakresie podlegającym zaskarżeniu, tj. w zakresie orzeczonej przez Wojewodę odmowy powiększenia ustalonego odszkodowania o 5% wartości wywłaszczonej nieruchomości z tytułu jej wydania do dyspozycji inwestora.

Stosownie do art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2031), dalej "specustawy drogowej" w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia:

1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17,

2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności albo

3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna

- wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. Należy zatem wskazać, iż ustawodawca uzależnił przyznanie odszkodowania powiększonego o 5% od łącznego spełnienia następujących przesłanek: 1) wydania przez właściciela nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz opróżnienia i wydania lokali i innych pomieszczeń, 2) dokonania powyższych czynności w określonym w art. 18 ust. 1 e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych terminie. Dopiero spełnienie wszystkich powyższych warunków uprawnia do powiększenia ustalonego odszkodowania o 5%.

W odwołaniu skarżący wskazali natomiast, że nie czynili przeszkód inwestorowi w realizacji przedmiotowej inwestycji, co równoznaczne jest z dobrowolnym wydaniem nieruchomości uzasadniającym otrzymanie bonusu.

Należy zauważyć, że uprawnienie do uzyskania odszkodowania podwyższonego o kwotę równą 5% wartości nieruchomości możliwe jest wyłącznie w wyniku faktycznego wydania nieruchomości inwestorowi bądź też w wyniku złożonego przed inwestorem oświadczenia o wydaniu nieruchomości.

Wydanie nieruchomości można rozumieć jako przeniesienie posiadania, w tym dobrowolne opuszczenie nieruchomości przez byłego właściciela lub użytkownika wieczystego. Istotną cechą jest tu dobrowolność działania właściciela lub użytkownika wieczystego. Niemniej jednak niezbędne jest wykazanie swoim zachowaniem, iż uprzedni właściciel nie jest zainteresowany dalszym posiadaniem

tego gruntu, umożliwiając jednocześnie inwestorowi jego zajęcie w dowolnie wybranej przez siebie chwili.

Jeżeli natomiast właściciel nieruchomości będącej przedmiotem postępowania nie utrudnia inwestorowi wejścia na jej teren, jednak do chwili wejścia wykonawcy na grunt nie uzewnętrznił woli jego wydania uznaje się, iż nie dopełniono obowiązku wynikającego z art. 18 ust. le ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r., a zatem brak jest podstaw do powiększenia odszkodowania o 5% wartości nieruchomości. Omawiany przepis bowiem uzależnia powiększenie należnego odszkodowania wyłącznie od aktywności w tym zakresie uprzedniego właściciela we wskazanym terminie.

Należy zatem wywieść, że ciężar dowodu w tym zakresie obciąża byłego właściciela, zaś nieczynienie przeszkód w przejęciu nieruchomości przez inwestora nie może być uznane za czynność polegającą na jej wydaniu.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego protokoły wydania nieruchomości zostały podpisane w dniu [...] lutego 2011 r. przez: 1) M. K., 2) M. C., 3) C. C., 4) R. C., a w dniu [...] marca 2011 r. przez 5) T. K.. Pozostali współwłaściciele, pomimo wezwania organu I instancji, nie przedłożyli dowodu potwierdzającego fakt niezwłocznego wydania nieruchomości.

Zauważyć należy, że we współwłasności prawo własności przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Żaden ze współwłaścicieli nie ma więc wyłącznego prawa do fizycznie wydzielonej części rzeczy, a każdemu z nich przysługuje jednakowe prawo do całej rzeczy, ograniczone jedynie takim samym prawem pozostałych współwłaścicieli. Udział w prawie własności rzeczy wyraża zakres uprawnień współwłaściciela względem rzeczy wspólnej, który wyrażony jest ułamkiem. Z tego względu udział we współwłasności jest określany mianem idealnej czy myślowej części wspólnego prawa do rzeczy wspólnej. Istotne jest zwrócenie uwagi na konieczność wyraźnego odróżnienia prawa od przedmiotu tego prawa. Zestawiając udział współwłaściciela z własnością całej rzeczy wspólnej należy stwierdzić, że prawo własności całej rzeczy przysługuje niepodzielnie wszystkim współwłaścicielom.

Współwłaściciel nie ma wyłącznego prawa własności do żadnej fizycznie wydzielonej części rzeczy. Rzecz będąca przedmiotem współwłasności jako całość oraz każda materialna część tej rzeczy należy niepodzielnie do wszystkich współwłaścicieli. Wszystkim współwłaścicielom przysługuje wspólne prawo własności zespolone z udziałów współwłaścicieli. Jak wynika z treści przepisu art. 198 Kc każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Natomiast do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli (art. 199 zd. 1 Kc). Ustawodawca przyjął rozwiązanie, zgodnie z którym do dokonania czynności rozporządzających oraz przekraczających zakres zwykłego zarządu niezbędne jest zgodne działanie wszystkich współwłaścicieli. Wobec powyższego, aby doszło do skutecznego wydania nieruchomości, uprawniającego do podwyższenia należnego odszkodowania o 5% wartości nieruchomości, niezbędne jest działanie wszystkich współwłaścicieli. Jak wskazano wyżej współwłaściciel może jedynie rozporządzać swoim udziałem w prawie własności nieruchomości, który jest rozumiany jako zakres uprawnień współwłaściciela względem rzeczy wspólnej. Nie określa natomiast jaka fizycznie wydzielona część nieruchomości należy do danego współwłaściciela. Brak aktywności pozostałych współwłaścicieli oznacza, iż nie wyrazili oni zgody na rozporządzanie nieruchomością, polegające na wydaniu działki inwestorowi. Czynność jednego czy leż kilku, ale nie wszystkich, ze współwłaścicieli nie powoduje bowiem fizycznego wydzielenia z nieruchomości części odpowiadającej ich udziałom, a tym samym uniemożliwia inwestorowi faktyczne objęcie w posiadanie części nieruchomości.

Zaakcentować przy tym należy, iż wydanie nieruchomości stanowi czynność faktyczną. Nie można zatem wydać udziału we współwłasności nieruchomości. Wydaniu może podlegać albo cała działka albo jej część. Jak stwierdził SN w wyroku z dnia 19 lutego 2002 r. nie może być mowy o posiadaniu części ułamkowej rzeczy. Tym samym wydanie nieruchomości winno umożliwić inwestorowi dysponowanie całą nieruchomością przeznaczoną pod budowę drogi.

To, czego zabrakło w niniejszej sprawie, to dokonania czynności w postaci wydania nieruchomości inwestorowi przez wszystkich współwłaścicieli. Nie jest natomiast rolą organu nadawanie nowego znaczenia pojęciu "wydanie", skoro jest ono zrozumiałe.

Podsumowując należy wskazać, że do wydania nieruchomości niezbędnym czynnikiem jest działanie. W postanowieniu z dnia 12 marca 2008 r. sygn. akt I CSK 458/07, publ. LEX nr 484711, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że zmiana posiadania następuje w sferze faktycznej i stanowi czynność realną a nie prawną. Nie wyklucza to sporządzenia przez posiadacza ustępującego i obejmującego rzecz we władanie dokumentu podobnego do umowy, potwierdzającego takie zajście, wyraża ono jednak jedynie wiedzę osób o zdarzeniu faktycznym, ale nie jest czynnością prawną i może służyć raczej do celów dowodowych. Z kolei w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2013r. sygn. akt I SA/Wa 1940/12, dost. CBOSA, wskazano, iż musi istnieć w aktach sprawy dowód wskazujący na dokonanie przeniesienia posiadania w tym okresie.

Powyższe potwierdza, że dotychczasowi właściciele nie wydali nieruchomości w terminie określonym w opisanym powyższej przepisie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, przez co odszkodowanie prawidłowo nie zostało powiększone o 5% wartości nieruchomości.

IV. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. następujące strony postępowania odszkodowawczego: 1) T. K., 2) T. S. 3) S. W., 4) M. T., 5) L. R. (dalej "Skarżący"), reprezentowani przez r.pr. A. K., wnieśli do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą Ministra, zarzucając organowi naruszenie art. 18 ust. 1e specustawy drogowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "niezwłoczne wydanie nieruchomości" przez osoby wywłaszczane wymaga od nich aktywnego działania, w szczególności podpisania protokołu zdawczo - odbiorczego, podczas gdy do "niezwłocznego wydania nieruchomości", o którym mowa w przepisie, może dojść nawet poprzez zaniechanie przez wywłaszczone osoby wykonywania uprawnień właścicielskich i powołując na tę okoliczność orzecznictwo sądowe.

V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. Wyrokiem z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1518/16, tut. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra, uznając iż kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na rozpatrzeniu sprawy odszkodowawczej jedynie w części (tj. w zakresie objętym pkt 2 decyzji

Wojewody), podczas gdy przedmiotowe odszkodowanie jest świadczeniem niepodzielnym.

VII. Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1395/17, wydanym na skutek rozpatrzenia skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa od w/w wyroku tut. Sądu, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także "NSA") uchylił zaskarżony wyrok i przekazał tut. Sądowi skargę do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając w/w wyrok NSA, wskazał w szczególności, co następuje:

Analiza przepisów specustawy drogowej, regulujących zasady ustalania należnych na jej podstawie odszkodowań, prowadzi wniosku, że kwestia powiększenia wysokości odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego, o której mowa w art. 18 ust. 1e ustawy, stanowi odrębny element ustalenia i rozstrzygnięcia w decyzji odszkodowawczej.

Bezspornym przedmiotem zaskarżenia przez strony, wskazanym w ich odwołaniu od decyzji Wojewody, był jedynie pkt 2 tej decyzji, odmawiający powiększenia ustalonej wysokości odszkodowania o kwotę równą 5% wartości nieruchomości, należną w przypadku niezwłocznego wydania nieruchomości. Punkt ten stanowił wyodrębnione rozstrzygnięcie mogące samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Ustalona w pkt 1 tej decyzji wysokość odszkodowania nie została natomiast przez strony kwestionowana. Oznacza to, że obowiązkiem organu odwoławczego było rozpatrzenie odwołania od decyzji jedynie w zaskarżonej części, a tym samym nie był on uprawniony do poddania kontroli niezaskarżonej części decyzji organu pierwszej instancji i ponownego rozpatrzenia sprawy także w zakresie rozstrzygniętym niezaskarżoną częścią decyzji. W związku z powyższym uznać należy, iż organ odwoławczy rozpoznał przedmiotowe odwołanie zgodnie z określonym w nim zakresie zaskarżenia. Sąd pierwszej instancji błędnie więc przyjął, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy rażąco naruszył art. 15 K.p.a. i art. 138 §1 pkt 1 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VIII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Ministra z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r., poz.1066 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2017 poz.1369 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza wydana zostały z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art.18 ust.1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Z tej racji zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego.

IX. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do następujących wniosków:

1. Wyłącznym przedmiotem postępowania odwoławczego, rozstrzygniętego zaskarżoną decyzją Ministra, było – zgodnie z wyraźną wolą osób odwołujących się - rozpatrzenie kwestii objętej punktem drugim decyzji odszkodowawczej organu I instancji (Wojewody), tj. kwestii powiększenia odszkodowania ustalonego w punkcie pierwszym decyzji Wojewody (tj. odszkodowania należnego ośmiorgu uprawnionym z tytułu przejścia przedmiotowej nieruchomości na własność publiczną) na zasadach określonych w art. 18 ust. 1e specustawy drogowej (z tytułu wcześniejszego wydania nieruchomości). Taki właśnie zakres kontrolowanego postępowania odwoławczego jednoznacznie ustalił NSA w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 13 kwietnia 2018 r. (stwierdzając, iż rozstrzygnięcie o powiększeniu odszkodowania stanowi zagadnienie dające się bez trudu wyodrębnić od rozstrzygania w kwestii samego ustalenia odszkodowania). W/w ocena prawna jest bezwzględnie wiążąca dla tut. Sądu - na zasadzie art.190 p.p.s.a. – przy ponownym rozpoznaniu skargi.

2. Zgodnie z art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego w przypadku, w którym dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 30 dni od dnia: 1) doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji, o której mowa w art. 17 ustawy z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności; 2) doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności; albo 3) w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.

Art. 18 ust. 1e odczytywany w powiązaniu z art. 16 specustawy drogowej, przewidującym, co do zasady termin wydania nieruchomości nie krótszy niż 120 dni od dnia w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, wskazuje, że podwyższenie odszkodowania o 5% wartości nieruchomości przysługuje za skrócenie terminu wydania nieruchomości co najmniej do dni 30, liczonych od dat zdarzeń objętych poszczególnymi punktami.

Przepis art.18 ust.1e ustawy należy w tej sytuacji uznać za instrument zachęcający dotychczasowego właściciela nieruchomości do wcześniejszego jej wydania w celu przyspieszenia procesu inwestycyjnego związanego z budową drogi.

Należy dalej zwrócić uwagę na fakt, obowiązujące przepisy nie przewidują żadnej szczególnej formy, w jakiej właściciel wywłaszczonej nieruchomości miałby dokonać czynności premiowanej przedmiotowym bonusem, tj. wydać nieruchomość. Żaden przepis nie stanowi zatem, iż bezwzględnie koniecznym jest tu sporządzenie protokołu zdawczo - odbiorczego, czy też złożenie jednostronnego oświadczenia woli o przekazaniu nieruchomości. Wyprowadza się stąd wniosek, iż także bierne zachowanie właściciela, polegające na zaprzestaniu wykonywania uprawnień właścicielskich do nieruchomości, można utożsamić z przekazaniem władztwa faktycznego inwestorowi. W tym kontekście zwrócić należy uwagę np. na orzecznictwo sądowe, stojące na stanowisku, iż przesłanki uzyskania podwyższonego o 5 % odszkodowania, o jakim mowa w art. 18 ust. 1e ustawy z 2003 r., są spełnione w takiej szczególnej sytuacji, w której bez czynienia przez byłego właściciela nieruchomości przeszkód dochodzi do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez zarządcę drogi, zanim dotychczasowy właściciel zostanie zawiadomiony o wydaniu decyzji rodzącej obowiązek wydania nieruchomości (por. prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z 03.04.2012 r., II SA/Bk 768/11, Lex nr 1143482 z aprobującą glosą W. Sawczuka, ZNSA 2012/5/145; podobnie prawomocny wyrok WSA w: Szczecinie z 02.11.2011 r., II SA/Sz 812/11, Lex nr 1153341; Olsztynie z 13.10.2009 r., II SA/Ol 757/09; prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 07.12.2011 r., I SA/Wa 850/11, Lex nr 1150890; 08.11.2011 r., I SA/Wa 783/11, Lex nr 1094632; 18.3.2011 r., I SA/Wa 1664/10, Lex nr 1127348; wyrok WSA z w Gdańsku z 10.7.2013 r., II SA/Gd 101/13, cbosa).

Dla ścisłości odnotować jednak należy, iż w nowszym orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż analizowany przepis stanowi jednak o wydaniu nieruchomości a nie o gotowości jej wydania (vide: wyrok z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 509/16), ale jednocześnie podkreśla się, że organ administracji publicznej jest w tym przypadku zobowiązany do pouczenia byłych właścicieli nieruchomości o przysługującym im uprawnieniu, gdyż jest ono zawarte w przepisach prawa publicznego a w dodatku w ustawie szczególnej (wyrok z dnia 31 lipca 2015 r. sygn. akt I OSK 2568/13) a ponadto przyjmuje się, że przekazanie (wydanie) nieruchomości inwestorowi we wskazanym wyżej terminie powinno być jedynie uzewnętrznione w sposób nie budzący wątpliwości, to jest wskazywać na dobrowolność działania właściciela. Przepis ten nie wymaga więc, aby były właściciel legitymował się protokołem zdawczo - odbiorczym, czy pisemnym oświadczeniem o przekazaniu nieruchomości (vide: wyrok z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1428/13).

3. Odnosząc w/w uwarunkowania prawne do niniejszej sprawy, należy stwierdzić, iż w dniach [...] lutego i [...] marca 2011 r. jedynie pięcioro z ośmiorga współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości podpisało protokoły wydania nieruchomości, podczas gdy pozostali trzej współwłaściciele tego rodzaju dokumentów nigdy nie podpisali (w aktach sprawy brak jest również jakiejkolwiek innej dokumentacji, która mogłaby bezpośrednio potwierdzać wydanie nieruchomości przez te osoby). Wprawdzie, co do zasady, o bezspornym potwierdzeniu niezwłocznego wydania wywłaszczonej nieruchomości, będącej dotąd przedmiotem współwłasności, należałoby mówić w sytuacji złożenia stosownych oświadczeń (czy też dokonania każdej innej czynności, jednoznacznie manifestującej wolę wydania nieruchomości) przez wszystkich zainteresowanych, niemniej skutków tożsamych z tego rodzaju sytuacją należy dopatrywać się również w takiej sytuacji, w której pomimo nieuzyskania przez inwestora kompletu stosownych oświadczeń (czy też innych przejawów woli) od wszystkich współwłaścicieli, do ostatecznego wydania całej nieruchomości faktycznie doszło już na podstawie działań podjętych przez współwłaścicieli "aktywnych", które to działania nie zostały następnie w żaden sposób zablokowane przez pozostałych współwłaścicieli "nieaktywnych". Rozstrzygające jest bowiem to, czy cel przyświecający art.18 ust.1e specustawy (tj. umożliwienie inwestorowi wcześniejszego uzyskania władztwa nad nieruchomością) został osiągnięty, czy też nie.

W tym kontekście odnotować należy, że w świetle zgromadzonych w aktach sprawy protokołów wydania nieruchomości, podpisanych przez inwestora oraz współwłaścicieli "aktywnych", do przejęcia przez inwestora całej nieruchomości, objętej współwłasnością, doszło już w dniu [...] lutego 2011 r. (dzień podpisania pierwszych czterech oświadczeń). Oznacza to, iż ówczesne niedziałanie części współwłaścicieli nie udaremniło inwestorowi w żaden sposób osiągnięcia celu, o którym mowa w art.18 ust.1e specustawy. Powyższe skutkuje powstaniem po stronie organu odszkodowawczego obowiązku stosownego powiększenia odszkodowania w stosunku do wszystkich współwłaścicieli, którym odszkodowanie to przyznano w pkt 1 decyzji Wojewody.

4. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Minister rozpatrzy odwołanie od pkt 2 decyzji odszkodowawczej, reformując to rozstrzygnięcie zgodnie z oceną sformułowaną powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i art.200 p.p.s.a.