Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 624/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 130a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2012 r. sprawy ze skargi L.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia [...] r. orzekł o przejściu, z mocy ustawy, na rzecz Skarbu Państwa prawa własności samochodu marki [...] , nr rejestracyjny [...] . W podstawie prawnej tej decyzji powołany został przepis art. 130a ust. 10 i ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm. – dalej zwanej p.r.d.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377 ze zm.).

Wobec przejścia na rzecz Skarb Państwa prawa własności tego pojazdu wnioskiem z dnia [...] r. L.K. , prowadząca w C. strzeżony parking samochodowy wyznaczony decyzją Starosty [...] do przechowywania pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130 a p.r.d., wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o przyznanie wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad tym pojazdem w okresie od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł oraz o zwrot kosztów jego holowania w kwocie [...] zł. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. I OSP 1/10 podniosła, że żądane przez nią wynagrodzenie winno być przyznane od Skarbu Państwa za cały okres sprawowania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi. Uzasadniając to żądanie podała, że żądane koszty parkowania i holowania wyliczyła na podstawie uchwały Rady Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] r. i obowiązującej od [...] r. tabeli opłat.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wezwał L.K. do uzupełnienia, w terminie 7 dni, złożonego wniosku o dokumentację wskazującą na poniesione konieczne wydatki oraz wynagrodzenie dozorcy w okresie sprawowania dozoru na przedmiotowym pojazdem. Odpowiadając na to wezwanie wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...] r. przedłożyła kalkulację poniesionych kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów oraz sprawowaniem nad nimi dozoru oraz kopię cennika usług pomocy drogowej. Z przedłożonej kalkulacji wynikało, że koszty przechowywania i dozorowania pojazdu wraz z należną jej 25 % marżą wyniosły [...] zł na dobę.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. przyznał L.K. zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi oraz wynagrodzenie za dozór nad pojazdem marki [...] nr rej. [...] za okres od dnia [...] r. do [...] r. (w sentencji postanowienia wskazano na dzień [...] r.) w łącznej wysokości [...] zł brutto. W podstawie prawnej orzeczenia organ powołał art. 17 § 1 oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. – zwanej dalej u.p.e.a.) w zw. z art. 130a p.r.d. oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 46, poz. 237). W uzasadnieniu organ stwierdził, że w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/2010, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego może zostać przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów jego usunięcia z drogi w oparciu o przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. Dozorca występujący do organu egzekucyjnego o zwrot wydatków i wynagrodzenia za dozór może natomiast przedstawić pokwitowania w związku z poniesionymi wydatkami oraz wskazać trudy związane ze sprawowaniem dozoru. W uchwale tej wskazano, że ustalając wysokość wynagrodzenia za sprawowanie dozoru należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszące przechowywaniu, warunki sprawowania pieczy nad pojazdem oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania. Organ zanalizował także uzasadnienie wyroku NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 494/10, w którym wskazano, że opłaty ustalone przez radę powiatu na podstawie art. 130a p.r.d. odnoszą się do właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem takiego pojazdu w związku z wystąpieniem przesłanki wskazanej w art. 130a ust. 10 p.r.d. Stawki ustalone przez radę powiatu mogą stanowić jedynie jeden z elementów ustalenia kwoty za dozór pojazdów.

Wyjaśnił, że po zapoznaniu się z wnioskiem przedsiębiorcy oraz pismami uzupełniającymi ten wniosek doszedł do wniosku, że L.K. nie przedstawiła żadnych dokumentów świadczących o wysokości poniesionych kosztów przedstawionych w przesłanej kalkulacji. Wysokość zaś stawek wskazanych w przedstawionym cenniku w sposób rażący odbiega od średnich stawek dobowych na parkingach znajdujących się we właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w T.. W związku z tym organ likwidacyjny uznał za właściwe przyjęcie jako podstawy wyliczenia kwot dotyczących zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad pojazdem oraz wynagrodzeniem za dozór, średniej stawki dobowej wyliczonej w oparciu o stawki obowiązujące w okresie sprawowania dozoru na parkingach znajdujących się we właściwości miejscowej tego organu. Uznał, że stawki stosowane przez podmioty gospodarcze prowadzące działalność o takim samym profilu co wnioskodawca i na terenie objętym jego właściwością miejscową działają w zbliżonych warunkach rynkowych. Zatem dokonując kalkulacji wysokości stosowanej stawki dobowej (dosł. "stosowanej dziennej stawki dobowej") uwzględniają w niej koszty związane z dozorem oraz wynagrodzenie dozorcy.

W kwestii kosztów usunięcia pojazdu z drogi Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. przyjął stawkę zasadniczą wskazaną w tabeli opłat stanowiących załącznik do uchwały Nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] r. wynoszącą [...] zł brutto. W aktach sprawy brak było bowiem dowodu wskazującego, że przedmiotowy samochód został usunięty z drogi w porze nocnej, a zatem brak było podstaw do naliczenia z tego tytułu stawki dodatkowej w wysokości 35 % kwoty zasadniczej, o co wnioskowała strona.

Ustalając kwotę stawki dobowej należnej dozorcy organ I instancji uwzględnił ponadto stawkę wynikającą ze wspomnianej uchwały Rady Powiatu zgodnie z tabelą opłat obowiązującą od dnia [...] r. do dnia [...] r. wynoszącą [...] zł brutto. W tej kwestii Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. stwierdził, że kierował się wskazaniami zawartymi w uchwale NSA z dnia 29 listopada 2010 r., iż rada powiatu ustalając wysokość opłat za usuwanie i parkowanie pojazdu winna uwzględnić zakres obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością, wielkość składowanego przedmiotu oraz powierzchnię jego składowania. Następnie organ zamieścił w uzasadnieniu postanowienia tabelę, której zaprezentował: stawki opłat miesięcznych za przechowywanie samochodów na parkingach strzeżonych stosowanych przez trzech różnych przedsiębiorców od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r., sumę kwot tych opłat, średnią cenę abonamentu miesięcznego, średnią cenę abonamentu dobowego; wysokość abonamentu dobowego wynikającą z uchwały rady powiatu i wreszcie ustaloną przez siebie średnią cenę abonamentu dobowego brutto. Te ostatnie kwoty wyniosły za okres od [...] r. do [...] r. [...] zł, a za okres od [...] r. [...] zł.. Następnie w oparciu o dane przedstawione w tej tabeli Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. przyznał L.K. z tytułu koniecznych wydatków związanych z wykonywanym dozorem nad pojazdem marki [...] , nr rej. [...] oraz wynagrodzeniem za dozór nad tym pojazdem za okres od [...] r. [...] r. kwotę [...] zł brutto, a za okres od [...] r. do [...] r. kwotę [...] zł. Obie te kwoty stanowiły iloczyn wykazanych w opisanej wyżej tabeli średnich cen abonamentu dobowego (brutto) wyliczonych przez organ oraz liczby dni w tych przedziałach czasowych. Jednocześnie organ ten ustalił stawkę 0,00 zł z tytułu zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór za okres od [...] r. wskazując, że przedsiębiorca uzyskał już zwrot wydatków i wynagrodzenie za ten okres na podstawie faktury VAT z dnia [...] r.

Na postanowienie to L.K. , zastępowana przez radcę prawnego A.D., wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K. domagając się jego zmiany oraz przyznania jej wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu w kwocie [...] zł tytułem kosztów odholowania tego pojazdu na parking. Wnosząca zażalenia zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 102 § 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu wskazała, że nie zgadza się w części z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia wytykając organowi I instancji niekonsekwencję w jego ustaleniach. Organ ten przyjmuje bowiem, że podstawą wyliczenia wynagrodzenia dozorcy winna być stawka dobowa, ale wyliczenia tej stawki dokonuje w oparciu o ryczałty miesięczne, a nie stawki dobowe. Jednocześnie nie kwestionuje on stawek za odholowanie pojazdu oraz jego przechowywanie ustalone przez Rade Powiatu na podstawie art. 130a p.r.d., aczkolwiek stawkę tę bierze jednakże tylko pod uwagę w swoich obliczeniach zmierzających do ustalenia średniej stawki za parkowanie pojazdu w ogóle. Inaczej mówiąc stawkę tę dolicza on do umownych cen za parkowanie pojazdów na parkingach prywatnych. Dokonując tego zabiegu organ nie uwzględnia faktu, że wnosząca zażalenie wykonywała zadanie publiczne z mocy art. 130 a p.r.d. W jej ocenie art. 102 u.p.e.a. ani żaden inny przepis prawa nie zezwala organowi na samodzielne szacowanie stawek wynagrodzenia w przedmiotowej sprawie. W szczególności przepis ten nie uprawnia organu do wydania rozstrzygnięcia według własnego uznania.

Żaląca się podkreśliła, że składając wniosek o przyznanie jej zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu powołała się na uchwałę NSA z dnia 29 listopada 2010 r., I OPS 1/10, w której wskazano kryteria, jakimi powinni się kierować wnioskodawcy oraz organy w takich sprawach. W szczególności w uchwale tej nakazano przy określaniu wynagrodzenia uwzględniać zakres obowiązków dozorcy (przechowawcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu. Dozorca może wskazać również na trudy związane ze sprawowaniem dozoru. Wszystkie te czynniki winna uwzględniać uchwała rady powiatu ustalająca należne przechowawcy stawki opłaty, a stawki te mają zastosowanie także wtedy, gdy właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie. Zdaniem wnoszącej zażalenie nie ma podstaw do kwestionowania stawek uchwalonych przez radę powiatu jako nadmiernie wygórowanych, bowiem organ je ustalający nie jest przedsiębiorcą nastawionym na osiągnięcie zysku.

W dalszej części uzasadnienia zażalenia strona wskazała, że prowadzony przez nią parking, aby zostać wyznaczony do sprawowania dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi musiał spełniać szereg warunków, takich jak : ogrodzenie, oświetlenie i monitoring; odpowiednią liczbę miejsc do parkowania: odpowiedni rodzaj zabezpieczenia pojazdów; warunki do utrzymywania pojazdów, zwłaszcza powypadkowych; mieć odpowiednie położenie oraz dysponować opinią właściwego miejscowo Komendanta Policji; prowadzący go musiał też zobowiązać się do realizacji każdego zlecenia umieszczenia pojazdu na parkingu i wreszcie konieczne było zachowanie warunków konkurencji. Tym samym organ biorąc pod uwagę stawki opłat stosowanych na innych parkingach winien mieć na uwadze czy parkingi te spełniają powyższe warunki. Do koniecznych wydatków poniesionych w związku wykonywaniem dozoru należy doliczyć także koszty ich kredytowania, które winny obciążyć Skarb Państwa. Tym samym należne przechowawcy wynagrodzenie winno uwzględniać także straty, jakie on poniósł przez to, że przez kilkanaście miesięcy przechowywał mienie, finansując w ten sposób wydatki, jakie winien ponieść Skarb Państwa. NSA w swojej uchwale wskazał na stawki ustalone przez radę powiatu, jako dyrektywę interpretacyjną dotyczącą stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. Inną dyrektywę należy wyprowadzić z zasad ogólnych prawa cywilnego odnoszących się do przechowawcy, które odsyłają do stosowania w pierwszej kolejności ustalonych taryf. Stawki opłat ustalone przez radę powiatu stanowią zaś w rozpatrywanej sprawie taryfę przyjętą w danych stosunkach.

L.K. zakwestionowała wreszcie odmowę przyznania jej wynagrodzenia za okres [...] dni. W tej kwestii wskazała, że przyznanie wynagrodzenia i zwrot kosztów poniesionych w związku z przechowywaniem pojazdu nie jest uzależnione od dochowania 3 dniowego terminu wskazanego w rozporządzeniu Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (prawdopodobnie chodzi tutaj o § 7 ust. 1 rozporządzenia), bowiem przepisy prawa nie przewidują sankcji za niedotrzymanie tego terminu. W tej sytuacji domaga się ona przyznania wynagrodzenia za każdą dobę parkowania pojazdu.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia RM w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do przechowywania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100 – 103 u.p.e.a. Tym samym w sprawie znajdzie zastosowanie art. 102 § 2 tej ustawy stanowiący o przyznaniu przez organ likwidacyjny, na żądanie dozorcy, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Zwrot ten powinien nastąpić w momencie wykazania przez przechowawcę koniecznych wydatków i wynagrodzenia związanych w wykonywaniem dozoru nad określonym pojazdem. Organ likwidacyjny jeżeli nie zgadza się z przedstawionym przez dozorcę wyliczeniem winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Z uwagi na przedstawienie przez prowadzącą parking jedynie cennika usług oraz ogólnej kalkulacji kosztów przechowywania i dozorowania pojazdów oraz nieprzedstawienie żadnych dowodów na poparcie wykazanych kwot organ I instancji samodzielnie dokonał tych ustaleń i wyliczenia koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu, którego dotyczyło to postępowanie. Dodał, że w tej kwestii żaden przepis u.p.e.a. nie określa sposobu w jaki należy ustalić przedmiotowe należności. Także w uchwale NSA wskazanej w zażaleniu nie zawarto odpowiedzi na pytanie w jaki sposób należy obliczyć te należności. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie może jednak ulegać wątpliwości, że należności te winny odpowiadać rzeczywistym i koniecznym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór dotyczący konkretnego pojazdu oraz wynagrodzenia za ten dozór. W ślad za wyrokiem NSA z 28 stycznia 2011 r., I OSK 494/10 wskazał, ze Skarb Państwa nie jest związany stawkami ustalonymi przez radę powiatu natomiast mogą one stanowić jeden z elementów ustalenia kwoty za dozór pojazdu. Organ powołał się ponadto na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 listopada 2009 r., II SA/Gl 708/09, w którym wskazano, że stawki te odbiegają od rzeczywistych kosztów parkowania pojazdów w dłuższym okresie czasu.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia organ II instancji podał, że parkingi przyjęte do porównań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. spełniał niezbędne kryteria wymagane do parkowania i dozoru pojazdów, a warunki związane z takim dozorem są zbliżone. Także w orzecznictwie przeważa stanowisko, że brak jest przeszkód do uznania parkingów strzeżonych za zbliżone do dozorowanych. Nie wskazuje się także na przeszkody do ustalenia przedmiotowych należności w oparciu o stawki opłat miesięcznych pobieranych za przechowywanie samochodów na innych parkingach strzeżonych w tej samej bądź sąsiedniej gminie.

Kierując się tymi argumentami organ II instancji zaakceptował stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. przyznające L.K. tytułem zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór samochodu [...] , nr rej. [...] w wysokości [...] zł brutto za dobę w okresie od [...] r. do [...] r. i [...] zł za dobę w okresie od [...] r. do [...] r. W ocenie organu odwoławczego w szczególności prawidłowe było ustalenie przez organ pierwszej instancji tych należności w oparciu o stawki abonamentowe stosowane na innych parkingach działających w obszarze właściwości tego organu i odniesienie ich do stawek ustalonych uchwałą Rady Powiatu [...]. Zaakcentował również, że ustalenie kosztów przechowywania pojazdów na podstawie cen oferowanych przez przedsiębiorców działających na obszarze właściwości organu pierwszej instancji było prawidłowe. Trudno bowiem założyć, że przedsiębiorcy ci prowadząc działalność zarobkową nastawioną na zysk pomijają ponoszone koszty parkowania pojazdów oraz swoje wynagrodzenie. Ponadto organ I instancji miał także na uwadze stawki określone uchwałą Rady Powiatu.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego nie przyznania wynagrodzenia za okres [...] dni Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że kosztami tymi L.K. obciążyła już organ I instancji faktura z dnia [...] r., która została zapłacona. Powyższa okoliczność została także potwierdzona we wniosku z dnia [...] r.

Pismem z dnia [...] r. L.K. , reprezentowana przez radcę prawną A.D. , wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając wydanemu przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. postanowieniu naruszenie art. 102 § 2 u.p.e.a. i w konsekwencji wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, iż nie zgadza się w części z treścią rozstrzygnięcia organu II instancji. Na mocy zaskarżonego postanowienia organ ten utrzymał bowiem w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. przyznające jej kwotę [...] zł brutto tytułem zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu, podczas gdy skarżąca wnosiła o zwrot w wysokości [...] zł tytułem wynagrodzenia za dozór oraz [...] zł tytułem kosztów usunięcia pojazdu z miejsca zatrzymania na jej parking i tej kwoty się domaga. Skarżąca podkreśliła w tej mierze, że w przypadku spraw dotyczących przyznania wynagrodzenia za dozór i przechowanie pojazdów, które są przechowywane na parkingu przechowawcy na zlecenie Policji zgodnie z art. 130a p.r.d. działanie organu nie może się sprowadzać do dokonywania własnych wyliczeń organu, tworzenia "taryfy" w oparciu o ceny wybranych przedsiębiorców prowadzących parkingi. Pomimo nadto wyraźnej wskazówki płynącej z uchwały NSA, iż okoliczności związane z trudami i kosztami prowadzenia parkingów przechowujących pojazdy zatrzymane na podstawie prawa o ruchu drogowym uwzględnia rada powiatu przy ustalaniu wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5c i 6 p.r.d., organ ten fakt ignoruje. Opłaty te zaś mają zastosowanie także wtedy, gdy właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie. Nadto rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania zwrotu koniecznych wydatków za dozór i przechowywanie nie mogą mieć charakteru uznaniowego, bo przepis prawny na to nie zezwala. Natomiast organ dokonał szacowania to jest przyznania wynagrodzenia według swojego uznania - powołując się na średnie ceny abonamentu dobowego w innych parkingach. Przyjęcie zresztą przez organy, iż taryfa ustalona przez Radę Powiatu nie dotyczy pojazdów, które są przechowywane na zlecenie policji, nie ma oparcia w żadnym przepisie prawnym. Nie ma podstaw do rozróżniania pomiędzy sytuacją, w której właściciel zatrzymanego pojazdu, w końcu go odbiera a sytuacją, gdy własność tego pojazdu przechodzi na Skarb Państwa. Powyższe stanowisko wynika z roli przechowawcy, jaką przypisuje mu prawo cywilne. Nie ma również podstaw do kwestionowania wysokości stawek ustalonych przez Radę Powiatu jako nadmiernie wygórowanych za świadczenie dozoru (przechowywania) pojazdu, gdyż organ ten stanowiący władzę publiczną nie jest przedsiębiorcą nastawionym na osiągnięcie zysku. W konkluzji skargi podkreślono, że L.K. domaga się wynagrodzenia za każdą uprawnioną dobę parkowanego pojazdu według stawek wynikających z Uchwały Rady Powiatu [...] z dnia [...] r., nr [...] i obowiązującej tabeli z dnia [...] r. Do kwoty tej należy doliczyć podatek VAT w obowiązującej stawce.

Skarga została wniesiona w terminie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Dodatkowym pismem procesowym z dnia [...] r., sporządzonym zatem i wniesionym już po zamknięciu rozprawy, zatytułowanym "Uzupełnienie skargi" pełnomocnik skarżącej zarzuciła organom brak ustalenia pojęcia "konieczne wydatki", o których mowa w art. 102 u.p.e.a., dowolność ustalania wynagrodzenia za dozór i zwrot koniecznych wydatków, nieuwzględnienie cywilnego charakteru wynagrodzenia za dozór.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nabycie przez Skarb Państwa własności przedmiotowego pojazdu nastąpiło w trybie art. 130a p.r.d. co potwierdza dołączona do akt administracyjnych decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. Organ ten orzekał o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa zgodnie ze swoją właściwością miejscową, tj. zgodnie z miejscem zamieszkania właściciela pojazdu. Konsekwencją tego jest fakt, że organem likwidacyjnym w sprawie był Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., a zatem zdaniem składu orzekającego, organ ten był właściwy rzeczowo i miejscowo do orzekania w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu, mimo zmiany stanu prawnego, dokonanego ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) w zakresie właściwości organów egzekucyjnych. Ustawa nowelizująca nie przewiduje bowiem, w tym wypadku, właściwości starosty, a jedynie reguluje tryb postępowania z pojazdami, wobec których do dnia [...] r. nie orzeczono o przepadku pojazdu, co nie dotyczy niniejszej sprawy. Dostrzec też należy, że art. 3 omawianej ustawy nowelizującej zmienione zostało brzmienie art. 174 u.p.e.a. zawierającego upoważnienie dla Rady Ministrów do wydania rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów działu II rozdziału 6 tej ustawy w zakresie m.in. przechowywania ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania było rozstrzygnięcie o koniecznych wydatkach i wynagrodzeniu za dozór pojazdu za cały okres od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi do jego przejścia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa oraz wynagrodzenia z tytułu odholowania pojazdu usuniętego z drogi na parking wyznaczony przez Starostę w kwotach niższych niż żądanych przez skarżącą.

Przypomnienia w tym miejscu wymaga, iż stosownie do utrwalonego w tej mierze orzecznictwa sądów administracyjnych w myśl art. 102 § 2 u.p.e.a., na którego naruszenie wskazała skarżąca, organ egzekucyjny przyznaje, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Dodać należy, że przepis ten znalazł zastosowanie w sprawie w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z 2011 r. (odpowiadającego w tej części rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które zostało wskazane w treści uchwały NSA z 29 listopada 2010 r. I OPS 1/10). Wykładnia językowa art. 102 § 2 u.p.e.a. daje podstawę do wyprowadzenia wniosku, że zwrot koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych nakładów poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. To na dozorcy ciąży zatem obowiązek wykazania owych poniesionych kosztów. Jeśli zaś, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, dozorca nie wskazał jakie konkretnie poniósł wydatki związane z dozorem samochodu, nie przedstawił stosownych dokumentów, ani nie wykazał sposobu ich wyliczenia (na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. skarżąca przesłała jedynie cennik usług oraz ogólną kalkulację kosztów przechowywania i dozorowania pojazdów na parkingu strzeżonym, nie przedstawiając żadnych dowodów na poparcie wykazanych kwot) to wówczas stosownych ustaleń w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego winien dokonać organ. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ani art. 102 § 2 u.p.e.a. ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa w sposób jednoznaczny jak należy ustalić przedmiotową należność. Sposobu obliczenia stawek za okres wykonywania dozoru i kosztów związanych z wykonywaniem dozoru nie przesądziła także uchwała NSA z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OPS 1/10 (por. w tej mierze szerzej m.in. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 464/10). Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta winna odpowiadać rzeczywistym i wykazanym wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru, w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu (por. wyrok NSA z dn. 10 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1399/08).

To, że przepisy nie narzucają organowi metod ustalania wysokości należności, którą winien przyznać dozorcy, w sytuacji w której kosztów tych nie wykazał prowadzący parking, nie oznacza jednak, że organ ma w tym zakresie pełną swobodę i należności takie może wyliczać dowolnie. Metody zastosowane przez organ muszą bowiem być dobrane w sposób racjonalny, a prawidłowość ich doboru i poprawność zastosowania muszą zostać w sposób nie budzący wątpliwości uzasadnione.

Wydane przez organ I instancji postanowienie wymogów tych jednakowoż nie spełnia. Znajduje się w nim wprawdzie obrazująca wyliczenie tabela jednak zarówno część wprowadzonych do niej danych, jak też sposób przeprowadzania obliczeń nie zostały w żaden sposób uzasadnione, a tym samym Sąd nie jest w stanie skontrolować i ocenić prawidłowości dokonanych wyliczeń. Wskazać w tym miejscu należy, że organ I instancji dla celów porównawczych przyjął miesięczne stawki abonamentowe obowiązujące w okresie, za który strona zgłasza roszczenia na 3 innych parkingach: "A" Sp. o.o., "B" i "C". Notabene nie jest jasnym dlaczego akurat te 3 parkingi organ uznał za najbardziej miarodajne do dokonywania dalszych wyliczeń, zwłaszcza, że są one położone nie w C. , gdzie usytuowany jest parking skarżącej lecz w T.. Orzekające w sprawie organy nie wykazały także, czy parkingi na których obowiązywały wzięte do porównań abonamenty miesięczne były w podobny sposób wyposażone, jak parking skarżącej. Wprawdzie Dyrektor Izby Skarbowej zawarł w uzasadnieniu swojego postanowienia takie stwierdzenie, jednak nie podał na jakich dowodach oparł swoje stanowisko. Nadto w odróżnieniu od pozostałych dwóch parkingów ("B" i "C" ), które podały konkretne stawki opłat abonamentowych, "A" Sp. z o.o. podała tzw. widełki wskazując, iż w roku [...] stawki te wynosiły od [...] zł, a w roku [...] od [...], nie wskazując jednocześnie przez jaką część roku, która kwota była obowiązującą. Pomimo tej niejasności organ nie wezwał do bliższych wyjaśnień i z nieznanych przyczyn uznał, że z wskazanej jako dolna i górna granica widełek stawki należy wyprowadzić średnią, taka bowiem wartość znalazła się w tabeli. Następnie organ I instancji zsumował ceny miesięcznych abonamentów na poszczególnych parkingach w poszczególnych okresach czasu, a następnie wyliczył średnią cenę miesięcznego abonamentu stosowanego na wskazanych wyżej parkingach w roku [...]. Kolejnym etapem obliczeń było podzielenie przez organ ustalonej średniej ceny abonamentu miesięcznego przez 30, w celu wyliczenia stawki dobowej. Sądowi jednocześnie nie są znane przyczyny, z których powodu organ wezwał dozorców do wskazania nie stawek dobowych lecz miesięcznych, a następnie samodzielnie na ich podstawie ustalił, we wskazany wyżej sposób, hipotetyczne stawki dobowe. Dodać należy, że o ile stawki takie wówczas również obowiązywały na wziętych pod uwagę parkingach, to mogły być one ustalane w sposób zgoła odmienny, czego organ nie organ ujawnił. W konsekwencji absolutnie niejasnym jest czy intencją organu było oparcie się na stosowanych na innych parkingach abonamentach miesięcznych czy opłatach pobieranych za dobę postoju. Z nieznanych przyczyn do wyliczonej "hipotetycznej" stawki dobowej organ dodał następnie cenę dobowego abonamentu ustaloną w Uchwale Rady Powiatu [...] po czym wyliczył z sumy kolejną średnią, przyjmując ją, nadal bez wyjaśnienia, jako bazę do wyliczenia przysługujących L.K. należności.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy winny bądź to posłużyć się średnią stawką abonamentu miesięcznego, który następnie należało przemnożyć przez liczbę wszystkich rozpoczętych miesięcy przechowywania przedmiotowego samochodu i porównać ją z należnością wynikającą z opłat dobowych naliczonych zgodnie z uchwałą Rady Powiatu w celu dalszych obliczeń, bądź też do porównań i dalszych obliczeń wziąć stawki dobowe obowiązujące na innych parkingach. Dodać należy, że każdy z tych metod obliczania koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia z tytułu sprawowanego dozoru powinna zostać w odpowiedni sposób uzasadniona.

Uzasadnienia doboru przyjętych do wyliczeń danych i przyjętej metody wyliczenia brak również w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Wskazane wątpliwości uniemożliwiają Sądowi kontrolę prawidłowości wydanych przez organy rozstrzygnięć, a w konsekwencji obydwa wydane w sprawie postanowienia musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

W ramach ponownego postępowania organ powtórnie rozważy prawne i faktyczne okoliczności sprawy, przyjmie stosowną do okoliczności metodę wyliczeń przysługujących L.K. kwot, a przyjęte ustalenia i wnioski należycie uzasadni.

W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej p.p.s.a.), Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O niewykonalności zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a.

O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 100,00 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 240,00 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a. a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

SW