Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 732/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Odrzucono wniosek

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Karola Kiczkę i Piotra Niczyporuka oraz sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Annę Wesołowską del. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 428/21 ze skargi J. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: odrzucić wniosek


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 13 lutego 2023 r. adwokat M. M., jako pełnomocnik J. D., wystąpił o stwierdzenie braku spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego NSA Karola Kiczkę, sędziego NSA Piotra Niczyporuka oraz sędziego WSA del. do NSA Annę Wesołowską, wyznaczonych do składu mającego rozpoznać skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 428/21.

W uzasadnieniu złożonego wniosku powołano się na art.5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, przytaczając jego treść. Następnie wskazano, że sędziowie NSA Karol Kiczka i Piotr Niczyporuk zostali powołani na stanowisko sędziów NSA przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 6 czerwca 2022 r. Na tę okoliczność załączono, jako dowód braku bezstronności i niezawisłości wymienionych sędziów informację o nominacjach sędziowskich z dnia 6 czerwca 2022 r. uzyskaną ze strony internetowej Prezydenta RP.

Odnośnie do osoby sędziego Anny Wesołowskiej załączono informację z bazy orzeczeń i jeden z wyroków NSA, który wydała będąc w składzie z sędziami NSA.

Wnioskodawca uzasadniał żądanie stwierdzenia braku wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego NSA Karola Kiczki i sędziego NSA Piotra Niczyporuka tym, że w orzecznictwie zakwestionowano umocowanie sędziów do sprawowania urzędu, którzy zostali powołani na to stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Na poparcie przywołano obszerny fragment uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt II CSKP 556/22. Powołano się również na wyroki wydane w Izbie Gospodarczej NSA uchylające uchwały Krajowej Rady Sądownictwa o przedstawieniu Prezydentowi RP wniosków o powołanie na stanowisko sędziów. Przywołano fragment wyroku NSA z 11 października 2021 r., sygn. I GOK 15/18 dotyczący aktualnego składu Krajowej Rady Sądownictwa.

Ponadto podniesiono, że w skardze kasacyjnej w przedmiotowej sprawie podstawiono zarzut nieważności postępowania związany z tym, że w składzie wydającym zaskarżony wyrok zasiadała sędzia Magdalena Dobek – Rak, która została powołana na stanowisko sędziego WSA w Gdańsku na mocy postanowienia Prezydenta RP z dnia 1 lutego 2021 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 27 października 2020 r. ukształtowanej na mocy kwestionowanej w orzecznictwie ustawy z 8 grudnia 2017 r. W ocenie wnioskującego "specyfika zarzutu powinna wykluczyć obu Sędziów ze składu orzekającego."

Odnośnie do sędziego WSA Anny Wesołowskiej delegowanej do NSA powołano się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16 listopada 2021 r. w sprawach połączonych C -748/19 i C 754/19 dotyczący delegowania sędziego przez Ministra Sprawiedliwości do sądu karnego wyższej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Mocą ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1259), dokonano nowelizacji ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych przez dodanie art. 5 a (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm., dalej, jako pusa). Przepis ten przewiduje możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w § 1 tego przepisu okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3). Przepis art. 5a pusa wprowadza szczególną podstawę wyłączenia sędziego - związaną ściśle z okolicznościami jego powołania na stanowisko - oraz reguluje postępowanie w tym przedmiocie. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania o wyłączenie sędziego z art. 18-24 ppsa. Wniosek o stwierdzenie przesłanek z art. 5a § 1 pusa musi odpowiadać wymogom określonym w § 5 tego przepisu, tj. powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać:

1. żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1;

2. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie.

Wniosek niespełniający powyższych wymagań podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych (art. 5a § 6 pusa).

Z przywołanego przepisu art. 5a § 5 pusa wynika zatem, że podstawowym wymogiem formalnym wniosku jest m.in. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Przez "okoliczności uzasadniające żądanie" należy rozumieć przede wszystkim okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego - a przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, bowiem właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a pusa. Brakiem formalnym wniosku będzie więc nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stanowisko i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie.

Powyższe prowadzi do wniosku, że zbadanie przez sąd administracyjny wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy strona sformułuje zarzut niespełnienia powyższych wymogów przez konkretnego sędziego i powiąże ten zarzut z konkretną okolicznością faktyczną. Nie można natomiast skutecznie wszcząć postępowania o przeprowadzenie tzw. "testu niezawisłości" w przypadku, gdy strona w złożonym wniosku powołuje się jedynie na swoją subiektywną obawę co do nieposiadania przez sędziego cech bezstronności i niezawisłości z powodu powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Tego rodzaju okoliczność nie może zostać uznana za dowód, o którym mowa w art. 5a § 5 pkt 2 pusa.

Wskazać w tym miejscu należy, że zaprezentowane stanowisko jest jednolicie akceptowane w orzecznictwie sądowym, dotyczącym zbliżonej i istniejącej równolegle procedury wyłączenia sędziego, przewidzianej w art. 18-24 ppsa, przed nowelizacją ustawy pusa i wprowadzeniem art.5a ( por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 3024/18 i powołane w tym postanowieniu wyroki i postanowienia).

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że strona wnioskująca nie wskazała żadnych innych przyczyn, niż tych dotyczących wadliwie ukształtowanej KRS, która przedstawiła Prezydentowi RP wniosek o powołanie sędziego NSA Karola Kiczki i sędziego NSA Piotra Niczyporuka. Ustawodawca wprowadzając nową procedurę wyłączenia sędziego nie wprowadził przesłanki nieprawidłowości powołania sędziego, jako samoistnej podstawy jego wyłączenia ani w żadnym miejscu nie wyposażył sądów administracyjnych w kompetencje do badania prawidłowości tego powołania. Na gruncie art. 5a § 1 pusa istotne jest zatem spełnienie przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, jedynie z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i zachowaniu po powołaniu, a nie sama zgodność tego powołania z przepisami prawa. W sytuacji, gdy wniosek nie zawiera żadnego odniesienia do wymogów niezawisłości i bezstronności ani do zachowania tego konkretnego sędziego po powołaniu, a poprzestaje jedynie na wskazaniu nieprawidłowości powołania, które ma charakter ogólny i subiektywny, przyjąć należy, że wniosek taki nie spełnia wymagań, o których mowa w art 5a § 5 pkt 1 pusa.

Wnioskodawca przywołał wyłącznie poglądy orzecznictwa dotyczące niedawania przez obecną Krajową Radę Sądownictwa gwarancji niezależności od organów władzy wykonawczej i władzy ustawodawczej w procedurze powoływania sędziów. Nie negując stanowiska wyrażonego w przywołanych we wniosku orzeczeniach, należy zwrócić uwagę, że w tym konkretnym przypadku uzasadnienie wniosku nie może być ogólnikowe, lecz powinno odnosić się ad personam, do konkretnej osoby sędziego.

Poglądy wyrażane w orzecznictwie na temat braku niezależności Krajowej Rady Sądownictwa nie mogą stanowić dowodów na niespełnienie przez konkretnego sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności. Ich przywołanie bez powiązania z okolicznościami dotyczącymi konkretnego sędziego nie może zostać uznane za skuteczne zrealizowanie obowiązku opisanego w art. 5a § 5 pkt 2 pusa.

Przedmiotowy wniosek nie spełnia również wymogów formalnych w odniesieniu do sędziego WSA Anny Wesołowskiej, delegowanej do NSA. Nie może być uznane za wystarczające i spełniające wymogi wniosku, złożonego w trybie art.5a pusa, przytoczenie fragmentu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16 listopada 2021 r. w sygn. C -748/19 i C 754/19 dotyczącego delegowania sędziego przez Ministra Sprawiedliwości do sądu karnego wyższej instancji. Ponadto należy zwrócić uwagę, że do kompetencji Prezesa NSA należy delegowanie sędziego WSA do orzekania w NSA, a zatem to nie organ władzy wykonawczej (jak w przywołanym we wniosku wyroku TSUE), lecz organ władzy sądowniczej deleguje sędziego do sądu wyższej instancji. Niezależnie od powyższego nadmienić należy, że sędzia WSA Anna Wesołowska została powołana przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego już w 2009 r.

Mając powyższe na uwadze, z uwagi na niespełnienie wymagań z art. 5a § 5 pkt 1 i 2 pusa, wniosek podlega odrzuceniu i dlatego na podstawie art. 5a § 6 i § 18 p.u.s.a. w zw. z art. 197 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu.