Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 231/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Sędziowie NSA Marek Stojanowski, WSA Jerzy Siegień, , Protokolant Iwona Kosińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005 r. sprawy ze skarg E.O. i J.O. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz E. O. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na skutek wniosku E.O. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...].

Decyzją tą Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej Nr [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. - utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] marca 1950 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i jednocześnie stwierdzające, że wszystkie budynki położone na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa - w określonej w akcie notarialnym części dotyczącej sprzedanego lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tego lokalu w części budynku i jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tego lokalu została wydana z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność.

W uzasadnieniu podjętej decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wyjaśnił co następuje.

Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn.

nr hip. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Nieruchomość ta stanowiła własność L. i M. małżonków P.. W dniu [...] maja 1945 r. została zawarta umowa, na podstawie której małżonkowie P. zobowiązali się sprzedać 1/3 niepodzielną część przedmiotowej nieruchomości H. i W. małżonkom W. (akt notarialny [...]). Jednocześnie stanowiła zapis na sąd polubowny, który wyrokiem z dnia 15 maja 1949 r. orzekł własność 1/3 części nieruchomości przenieść na rzecz H. i W.W..

Z dniem wejścia w życie dekretu to jest z dniem 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa, w oparciu o art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14 poz. 130).

Obecnie przedmiotowa nieruchomość znajduje się w obrębie [...] i w jej skład wchodzą działki ewidencyjne nr nr [...] i [...] będące własnością komunalną.

W dniu 30 września 1948 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek L. i M.P. o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu ww nieruchomości. Dyrekcja Nadzoru Urbanistycznego Biura Odbudowy [...] pismem Nr [...] z dnia 1 marca 1950 r. stwierdziła, że według opracowywanego planu zabudowy przeznaczenie terenu przy ul. [...] jest nieustalone, natomiast plan przewiduje adaptację istniejącego budynku frontowego, którego sytuacja nie jest sprzeczna z wymienionym planem (str. 2 akt własnościowych).

Orzeczeniem administracyjnym Prezydent W. Nr [...] z dnia [...] marca 1950 r. odmówił dotychczasowym właścicielom przy-znania prawa własności czasowej do gruntu wyżej opisanej nieruchomości. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że odmowa przyznania żądanego prawa nastąpiła z uwagi na przeznaczenie nieruchomości zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną. Jednocześnie stwierdzono, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. M.P. od powyższego orzeczenia złożyła odwołanie.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 1951 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej działając w trybie odwoławczym, nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, utrzymało je w mocy. Jednocześnie stwierdzono, że powyższa nieruchomość przekazana została na cele realizacji narodowych planów gospodarczych zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego miasta

W dniu 26 kwietnia 2000 r. do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wpłynął wniosek A.S. - następcy prawnego byłych właścicieli o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej Nr [...] z dnia [...] czerwca1951r. oraz orzeczenia Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. zarzucając im rażące naruszenie prawa.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, jako właściwy organ jedynie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji, zawiadomił strony, o wszczęciu postępowania w odniesieniu do decyzji Ministerstwa Gospodarki Komu-nalnej z dnia [...] czerwca 1951 r., bowiem ewentualna wadliwość orzeczenia Prezydenta W. może być sanowana w postępowania odwoławczym przeprowadzonym przez właściwy organ to jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W..

Stosownie do przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. (Dz. U. Nr 50 poz. 279), gmina obowiązana była uwzględnić wniosek o przyznanie dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu określonego w art. 7 ust. l tego dekretu lub prawa zabudowy, jeżeli korzystanie z gruntu dawało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania.

Podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku dotychczasowego właściciela

mogło stanowić jedynie ustalenie negatywnej przesłanki wynikającej z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Oznacza to, że na organie rozstrzygającym spoczywał obowiązek ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem tylko taki plan (prawidłowo uchwalony i ogłoszony) mógł stanowić dowód w sprawie, zaś plan opracowywany - nie miał mocy obowiązującej i stanowił jedynie projekt przyszłego planu.

Takich ustaleń organ II instancji nie uczynił, bowiem w aktach własnościowych przedmiotowej nieruchomości brak jest dokumentów wskazujących na badanie

obowiązującego planu w dacie wydania decyzji.

Powyższe ustalenia prowadzą do konstatacji, że decyzją Ministerstwa Gospo-darki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. utrzymującą w mocy orzeczenie Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, naruszono art. 44, 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. R.P. Nr 36 poz. 341).

Archiwum Państwowe W. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego po 1945 r., który obejmowałby przedmiotową nieruchomość do dnia [...] czerwca 1951 r. to jest do dnia wydania decyzji organu II instancji, a ponadto sprawdzono, że nie została ona również ujęta w ogłoszonych - do dnia wydania zaskarżonej decyzji - w Monitorze Polskim obwieszczeniach o uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wobec braku tego planu organ rozstrzygający winien był w zakresie oceny, czy zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie prawa własności czasowej do gruntu omawianej nieruchomości odnieść się do "Ogólnego planu zabudowania W." zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. (nr [...]), a wydanego na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 34 z 1939 r. poz. 216). Przewidywał on dla tej nieruchomości zabudowę zwartą, frontową o 5 kondygnacjach do wys. 18 m i 70% pow. zabudowy, w głębi o 4 kondygnacjach do wys. 15 m i 70% pow. zabudowy. Ze znajdującego się w aktach sprawy opisu budynków z dnia 27 lipca 1951 r. wynika, że na nieruchomości tej znajdował się budynek mieszkalny frontowy murowany o 6 kondygnacjach, w którym czynne były instalacje sieci miejskich (str. 37 akt własnościowych).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. utrzymującą w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. poprzez uznanie, iż korzystanie z tej nieruchomości przez jej właściciela koliduje z jej przeznaczeniem pod użyteczność publiczną, przy braku dokumentów uzasadniających taki wniosek organu rozstrzygającego, rażąco naruszono nie tylko procedury administracyjne, ale również prawo materialne: art. 7 ust. 2 ww dekretu z dnia 26 października 1945 r., w wyniku którego to naruszenia powstały skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.

Tym samym też przesłanki wynikające z art. 156 § 1 pkt 2 kpa do stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r.

Należy jednocześnie stwierdzić, iż w odniesieniu do lokali nr nr [...] i [...] w niniej-szej sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, bowiem okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym osób trzecich sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna odmawiająca byłemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej wywołała nieodwracalne skutki prawne (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. - OPS 7/94). W sytuacji, gdy umowa ustanowienia użytkowania wieczystego i sprzedaży lokalu na rzecz osoby trzeciej była poprzedzona decyzją administracyjną - tak jak ma to miejsce w odniesieniu do lokali nr [...] i [...] - to ta właśnie decyzja, a nie decyzja o odmowie przyznania prawa własności czasowej, była podstawą ustanowienia na rzecz określonej osoby trzeciej użytkowania wieczystego i zawarcia umowy, stąd sprzedaż lokali osobom trzecim na podstawie decyzji i aktu notarialnego przy ocenie legalności decyzji administracyjnej odmawiającej byłemu właścicielowi przyznania własności czasowe nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Odmienna sytuacja ma natomiast miejsce w przypadku lokalu nr [...], który został sprzedany jedynie na podstawie umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży. W odniesieniu do tej części nieruchomości stanowiącej lokal nr [...] należy uznać na podstawie art. 158 § 2 kpa, iż decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca1951 r. została wydana z naruszeniem prawa z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, bowiem zawarcie samej umowy cywilnoprawnej powoduje, że powrót do poprzedniego stanu prawnego nie jest możliwy w drodze administracyjnoprawnej, a organ administracji nie jest władny do działania w tym zakresie przy pomocy do-stępnych mu środków prawnych.

Rozpatrując ponownie sprawę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że wniosek E.O. złożony we własnym jak też J.O., którego jest opiekunem prawnym, kwestionujący odrzucenie zasady o nieodwracalności skutków prawnych wobec lokalu nr [...], który ona zajmuje, nie mógł być uwzględniony.

W przedmiotowej sprawie, jak wskazano w decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r., nieodwracalne skutki prawne wywołała decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej w odniesieniu do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tego lokalu w części budynku i jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tego lokalu, bowiem sprzedaż tego lokalu nastąpiła tylko na podstawie cywilnoprawnej umowy o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży. Natomiast nie wywołała takich skutków w odniesieniu do sprzedanych lokali nr [...] i [...], bowiem sprzedaż tych lokali została poprzedzona decyzją administracyjną o sprzedaży lokalu. Jak wskazano zarówno w zaskarżonej decyzji jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96 stwierdził, iż jeśli podstawą zawarcia umowy cywilnoprawnej o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntów [...] była decyzja administracyjna w tym przedmiocie, to okoliczności powyższe wiążą się ze skutkami tej decyzji, nie zaś decyzji o nieprzyznaniu byłemu właścicielowi prawa własności czasowej. I taka właśnie sytuacja ma miejsce w odniesieniu do lokali nr [...] i [...]. Natomiast w odniesieniu do lokalu nr [...], jego sprzedaż nastąpiła bez wydania decyzji administracyjnej o sprzedaży, a zatem nie ma drogi administracyjnej dla dokonania ustaleń o nieodwra-calnych skutkach prawnych w innym postępowaniu administracyjnym.

E.O. nie godząc się z opisaną decyzją, złożyła w imieniu własnym i brata skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze zakwestionowała decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, która jej zdaniem nie wyjaśnia, jaka różnica zachodzi między prawami własności mieszkań nabytymi przez ich ojca i sąsiada spod nr [...], a prawem własności nabytym przez właścicieli mieszkania nr [...], a mimo to różnicuje ich status. Jest niezrozumiałe, że ta sama decyzja administracyjna może być nieważna i nie nieważna, a tylko naruszająca prawo, chyba że czyni się wyjątek dla właściciela mieszkania nr [...], aby zagwarantować nienaruszalność jego praw oraz stanu posiadania. Ponadto podkreśliła, że zaskarżona decyzja jest błędna, gdyż nie jest dopuszczalne orzekanie o nieodwracalności skutków prawnych odnoszących się do nabycia własności mieszkania oraz udziału w użytkowaniu wieczystym gruntu, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą przyznania dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości [...] prawa własności czasowej.

Wynika to jednoznacznie z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96, na którą zresztą powołuje się Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w zaskarżonej decyzji, a nadto z uchwały podjętej w składzie pięciu sędziów w dniu 9 listopada 1998 r. OPK 4-7/98, która nie różnicuje sytuacji prawnej nabywców mieszkań w budynku znajdującym się na gruncie, objętego orzeczeniem co do którego stwierdzono nieważność. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie wyjaśniając, że lokale nr [...] i nr [...] zostały zbyte po uprzedniej decyzji administracyjnej natomiast lokal nr [...] bez decyzji, jedynie umową notarialną – co różnicuje go w ocenie nieodwracalności skutków decyzji administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył.

Na wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Sądem właściwym jest Sąd orzekający w tej sprawie. Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 cytowanej Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzkie sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, orzekając w sprawach skarg na decyzje adminitracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu adminsitracyjnym, egzekucyjnym i zabezpeiczającym stosownie do § 2 pkt 2 i 3, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego jak też bezczynność organów w sprawach dotyczących wydania decyzji, postępowań i innych czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Oznacza to, że niezależnie od zarzutów skargi, stosownie też do art. 134 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd badał zgodność zaskarżonej decyzji z prawem procesowym i materialnym. Analizując pod tym kątem decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydane zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji należy stwierdzić, że nie rozważyły one w dostateczny sposób pozycji prawnej spadkobierców W. i H., małżonków W.. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2001 r. w ustaleniach dotyczących osób byłych właścicieli nieruchomości stwierdzono, że M. i L. P. w dniu [...] maja 1945 r. zawarli umowę z H. i W.W. zobowiązując się przenieść na ich własność trzecią część nieruchomości, a wyrokiem sądu polubownego z dnia 15 maja 1949 r. własność tej części nieruchomości została przeniesiona.

Tymczasem analiza umowy notarialnej z dnia [...] maja 1945 r. wskazuje, że umowa ta miała charakter umowy przyrzeczenia sprzedaży trzeciej części nieruchomości pod warunkiem uiszczenia ceny równej wartości odbudowy budynku nr [...] przy ulicy [...], wykonanej przez małżonków W., określonej w opinii inż. K.T. z wyszczególnieniem w tym akcie również konkretnych czynności. Zgodnie z § 5 umowy, dowodem wykonania przez małżonków W. przyjętego zobowiązania miało być notarialne potwierdzenie wykonania robót zgodnie z umową albo przez składających przyrzeczenie albo przez inż. T. jako jednoosobowego arbitra albo trzech inżynierów architektów powołanych i działających na zasadzie Sądu Polubownego przewidzianego w Kodeksie postępowania cywilnego. Po ziszczeniu się tego warunku umowa przyrzeczenia miała zmienić się automatycznie na ostateczny akt kupna-sprzedaży, a H. i W. małżonkowie W. mieli prawo na podstawie aktu oraz jednego z trzech wymienionych dokumentów przepisać na swoje nazwisko jedną trzecią nieruchomości przy jednoczesnym złożeniu dowodów uiszczenia opłaty skarbowej i komunalnej wpłaconej z tytułu przeniesienia własności. Do aktu notarialnego załączono wyrok Sądu Polubownego z dnia 15 maja 1949 r. o wykonaniu umowy przyrzeczenia sprzedaży. Wyrok ten został wydany jednoosobowo przez inż. K.T.. Wyrok ten przeniósł własność jednej trzeciej nieruchomości z właścicieli małżonków P. na małżonków W.. Trzecim dokumentem w aktach jest zaświadczenie z Sądu Powiatowego dla W. z dnia 11 kwietnia 1953 r. potwierdzające, że w dniu 28 marca 1950 r. wpłynął wniosek małżonków W. o wpis prawa własności wraz z odpisem wyroku opatrzonego klauzulą wykonalności Sądu Okręgowego w W..

Stwierdzić należy, że warunki aktu notarialnego, określone § 5, do przeniesienia własności nieruchomości nie zostały spełnione. Małżonkowie P. jako właściciele bądź K.T. jako autor opinii określającej rozmiar prac mieli poświadczyć fakt ich dokonania, notarialnie. Następcy małżonków W. nie przedstawili takiego poświadczenia sporządzonego przed notariuszem. Przestawiony natomiast wyrok Sądu Polubownego jest wyrokiem wydanym przez jednoosobowego sędziego w osobie tegoż inż. T. podczas gdy miało to być orzeczenie trzech inżynierów architektów powołanych na zasadach przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego. W dacie wyroku obowiązywał dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57 poz. 319 ze zm.) uchylony obecnym kodeksem cywilnym z 1964 r. oraz Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 83 poz. 651). Z działu II-go, rozdziału I-go dekretu – prawo rzeczowe –art. 44 § 2 wynika, że o ile przeniesienie własności nieruchomości następuje w wyniku wcześniejszego zobowiązania umowa musi obejmować uznanie tego zobowiązania. Zgodnie z art. 45 § 1 przeniesienie własności nie mogło nastąpić z zastrzeżeniem warunku lub terminu – chyba, że strony umowy wyrażą bezwarunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności. Ponadto zgodnie z art. 46 umowa pod rygorem nieważności musiała być zawarta w formie aktu notarialnego tak jak wyrażenie zgody na przejście własności w wykonaniu umowy zawartej z zastrzeżeniem warunku lub terminu. Oznacza to, dla niniejszej sprawy, że w wyniku zawartej umowy przyrzeczenia powinno było być złożone oświadczenie notarialne nabywców, przenoszące własność, na podstawie umowy przyrzeczenia i jednego z dokumentów opisanych w § 5 umowy.

Wyrok Sądu Polubownego miał dotyczyć, zgodnie z § 5, nie przeniesienia własności lecz potwierdzenia wykonania zobowiązania małżonków W. – do dopiero dawało uprawnienia opisane w § 6 umowy to jest przepisanie przez nich na swoje imię tytułu własności trzeciej części nieruchomości.

Zgodnie z art. 509 cytowanego kodeksu postępowania cywilnego, sąd państwowy wyda na wniosek strony postanowienie o wykonalności wyroku Sądu Polubownego i zaopatrzy go odpowiednią klauzulą jeżeli ze złożonego w sądzie aktu sądu polubownego nie wynika, że wyrok lub ugoda treścią swą ubliża porządkowi publicznemu lub dobrym obyczajom. Przepis ten wskazuje, że Sąd państwowy nadając klauzulę wykonalności nie badał treści merytorycznej wyroku. Przedstawiony wyrok Sądu Polubownego pozostaje w rażącej sprzeczności z treścią art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszaw. Zgodnie z art. 1 dekretu nieruchomości położone w obrębie granic administracyjnych miasta przeszły na własność gminy, a stosownie do art. 7 ust. 1 w przypadku odmowy przyznania prawa własności czasowej również budynki posadowione na gruncie.

L. i M.P. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w dniu 30 września 1948 r., a rozpoznany został negatywnie w dniu [...] marca 1950 r. W dniu zawarcia umowy przyrzeczenia małżonkowie P. byli właścicielami nieruchomości i posiadali tytuł do złożenia przyrzeczenia jej sprzedaży. Z dniem 21 listopada 1945 r. małżonkowie P. utracili tytuł do gruntu, a 11 marca 1950 r. do budynku. W wyroku Sądu polubownego z dnia 11 maja 1949 r. przeniesiono własność nieruchomości na podstawie umowy przyrzeczenia – co nie było prawnie możliwe, małżonkowie P. nie byli już właścicielami tej nieruchomości. Pozostały jedynie stosunki obligacyjne pomiędzy stronami tej umowy. Decyzja administracyjna stosownie do art. 107 § 1 powinna zawierać między innymi prawidłowe oznaczenie stron.

Rozpoznając sprawę ponownie Minister Infrastruktury winien przeanalizować przedstawiony wywód pod kątem dokonania ustaleń istotnych dla podniesionej kwestii tj.oznaczenia kręgu współwłaścicieli nieruchomości.

Natomiast nie budzą zastrzeżeń ustalenia decyzji dotyczące spadkobierców praw po małżonkach P., jak też kręgu uczestników – osób i ich spadkobierców, które zakupiły od Skarbu Państwa lokale w przedmiotowym budynku nr [...] przy ul. [...].

Analizując skargę należy wyjaśnić skarżącej prawne znaczenie nieodwracalnych skutków prawnych. Określenie to występuje w przepisie art. 156 § 2 kpa i który brzmi "Nie stwierdza się nieważności decyzji" "a także gdy decyzja wywoła nieodwracalne skutki prawne". Orzecznictwo administracyjne przyjmuje, że zasadę tę można skierować do całości decyzji lub jej określonej części – tak jak uczynił to Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Teza uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96 brzmi "Okoliczność, że nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279), znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca byłemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego), wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 §2 k.p.a." Uzasadnienie wskazuje, że skutki prawne decyzji administracyjnej są dopiero wówczas nieodwracalne, gdy nie ma możliwości uruchomienia drogi postępowania administracyjnego w celu ich odwrócenia. Na uchwałę tę powołuje się również uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. ODK4/36 przywołana w skardze, a która wręcz w tezie drugiej stwierdza " Zawarcie jednak przez Skarb Państwa lub gminę umowy przenoszącej własność lokalu na najemcę wraz z oddaniem ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste ogranicza zakres rozstrzygnięcia sprawy do stwierdzenia, że decyzja o sprzedaży lokalu najemcy została wydana z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa)"

Trafnie definiuje tę sytuację inny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2002 r. sygn. akt I SA 1796/00 – Lex 81755 "Odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego decyzji należy rozpatrywać mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencje. Jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna, że mamy do czynienia z totalną niemożnością przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w ramach całego porządku prawnego. Jest to nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. Nieodwracalność skutków prawnych oznacza, iż decyzja dotknięta nieważnością nie jest aktem pozornym i bezskutecznym, lecz że pozostając w obrocie prawnym może wywoływać skutki prawne i niektóre z nich należy zachować, z uwagi na ich nieodwracalność, chociażby nawet były dotknięte ułomnościami." Pogląd ten podziela skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę.

Decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast prawidłowo zinterpretowały stan faktyczny w świetle przepisu art. 156 § 1 pkt 1 i § 2 kpa. Natomiast decyzje budzą wątpliwości w płaszczyźnie zastosowanej precyzji w ich komparycji, w części oznaczającej nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1951 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. oraz w części wywołującej nieodwracalne skutki prawne. Decyzja administracyjna stosownie do przepisu art. 107 § 1 kpa musi zawierać rozstrzygnięcie, które musi nadawać się do wykonania, a więc rozstrzygnięcie musi być czytelne nie tylko dla uczestników postępowania lecz dla każdego odbiorcy. Tym bardziej, jeżeli w wyniku decyzji mają nastąpić dalsze postępowanie administracyjne, tak jak ewentualnie może to mieć miejsce w tej sprawie. Decyzja powinna zawierać szczegółowe określenie przedmiotu, który wyłącza spod oceny rażącego naruszenia prawa. Skutki jej, bowiem, przebiegać mogą w przyszłości dwutorowo, uwzględniając przepisy cytowanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. Wyłączenie fragmentów orzeczenia, co do którego orzeczono nieważność odwołując się do aktu notarialnego, który nawet nie jest integralną częścią decyzji, jest z całą pewnością niewystarczające. Musi zostać sprecyzowane które fragmenty nieruchomości zostały wyłączone dla byłych właścicieli spod możliwości uzyskania prawa wieczystego użytkowania gruntu jak też prawa własności budynku.

Mając na uwadze opisane przesłanki Sąd uwzględnił skargę chociaż z innych względów aniżeli w niej wskazane. Mając zaś na względzie, że zaskarżona decyzja naruszyła przepis art. 107 § 1 kpa i art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) uchylił ją jak też decyzję poprzedzającą wydaną przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w pierwszej instancji..

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.