Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2142/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 par 1, art.145 par 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art.77 par 1, art.80, art.107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 41a ust 1
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 2142/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska – Białka, , , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2012r., sprawy ze skargi W. O., na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, z dnia 24 października 2011r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, - uchyla zaskarżoną decyzję -


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia 20 marca 2011r. W.O. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego KRUS w K. z wnioskiem o umorzenie zaległości składkowych na ubezpieczenie społeczne rolników z okres od III kwartału 2010r. do I kwartału 2011r. Powołując się na trudną sytuację finansową wskazał, że podczas ubiegłorocznej majowej i czerwcowej powodzi część jego gospodarstwa (szkółka drzew i krzewów) położonego w B. została dwukrotnie zalana, wskutek czego rośliny nie nadają się do sprzedaży. Firma, którą prowadzi, wskutek obfitych zeszłorocznych deszczy nie miała zleceń. Wskutek powodzi wnioskodawca był ponadto zmuszony zwolnić trzech pracowników ponieważ z braku dochodów nie mógł ich już zatrudniać. Wnioskodawca podkreślił, że jego sytuacja finansowa po zimie jest bardzo trudna, a on sam czeka na przyjście wiosny, mając nadzieję, że być może firma którą prowadzi będzie miała jakieś zlecenia, a jeżeli takowych nie będzie, to będzie musiał ją zlikwidować. Dodatkowo nadmienił, że w wyniku obfitych opadów śniegu zawalił się namiot foliowy, w którym od 4 lat pracował nad hodowlą nowych odmian liliowców. Dopiero w kwietniu i w maju okaże się ile roślin pod zawalonym namiotem zdołało się uratować.

Do wniosku dołączono następujące dokumenty:

- decyzję Wójta Gminy M. o umorzeniu podatku za 2010r.,

- zaświadczenie z Urzędu Gminy M. z dnia 12 kwietnia 2011r.

Decyzją z dnia 16 maja 2011r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.r.") oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U. UE L 337 z 21.12.2007), po rozpatrzeniu opisanego wniosku odmówił W.O. umorzenia zadłużenia w składkach na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału 2010r. do I kwartału 2011r., które na dzień złożenia wniosku wynosiło 1.647,00 zł (należność główna 1.596,00 zł, odsetki w kwocie 51,00 zł).

Odwołując się do treści art. 41a u.s.r. wskazano, że z zebranych dokumentów w sprawie wynika ,że wnioskodawca posiada dochody z innych źródeł (działalność gospodarcza), a ponadto nie zostały organowi przedłożone protokoły Komisji Wojewódzkiej o wielkości poniesionych strat. Organ wyjaśnił, że podejmowanie decyzji dotyczących ulg w spłacie (np. umorzenia) ma charakter wyjątkowy, a powodem ich podjęcia są przyczyny gospodarczo uzasadnione, powstałe przede wszystkim wskutek udokumentowanych zdarzeń losowych lub innych wyjątkowych okoliczności niezależnych od płatnika, zasługujących na uwzględnienie. Wskazano, że decyzje dotyczące ulg mają charakter uznaniowy. Końcowo informacyjnie zwrócono uwagę, że kwartały, za które składki zostają umorzone, podlegają wyłączeniu przy ustalaniu wysokości świadczenia emerytalno-rentowego.

W skierowanym do Prezesa KRUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca ponownie odwołał się do swej trudnej sytuacji majątkowej, nadmieniając, że odtworzenie produkcji szkółkarskiej po ubiegłorocznym zalaniu potrwa jeszcze minimum 2 lata. Dochody z dodatkowej działalności gospodarczej, są natomiast tak niskie, że po opłaceniu wszystkich opłat bytowych nie jest w stanie opłacić z nich składek KRUS. W uzasadnieniu podniesiono również, że jakkolwiek rozstrzygnięcie w jego sprawie ma charakter uznaniowy, niemniej jednak odmowa umorzenia nie może być dowolna i musi wynikać z wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności faktycznych sprawy.

Decyzją z dnia 29 lipca 2011r. nr [...] Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 16 maja 2011r.

W ustawowym terminie wnioskodawca zaskarżył rozstrzygnięcie Prezesa KRUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Decyzją z dnia 30 września 2011r. [...] Prezes KRUS uchylił decyzję z dnia 29 lipca 2011r. nr [...] – wyjaśniając, że jest ona obciążona wadą prawną, gdyż w postępowaniu w drugiej instancji brały udział osoby, które także prowadziły postępowanie w pierwszej instancji, a podlegały one wyłączeniu z mocy art. 24 § 2 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego

Rozpoznając jeszcze raz wniosek W.O., decyzją z dnia 24 października 2011r. nr [...] Prezes KRUS utrzymał w mocy w całości decyzję z dnia 16 maja 2011r. o nie umorzeniu odsetek od zadłużenia na ubezpieczenie społeczne rolników.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że wprawdzie w toku postępowania do organu wpłynęła prośba o przesunięcie terminu zgłaszania wniosków i uwag do prowadzonego postępowania, uzasadniona tragicznym wypadkiem na ul. I. w K. z dnia 30 czerwca 2011r., jednak organ nie otrzymał dokumentów potwierdzających jego związek ze sprawą, a w konsekwencji zdarzenie nie było brane pod uwagę w toczącej się sprawie.

Dalej wskazano, że w świetle analizy zgromadzonej dokumentacji - zadłużenie na koncie wnioskodawcy jest konsekwencją niedokonywania przez niego płatności składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Oddział Regionalny w K. systematycznie informował go o narastającym zadłużeniu i przypominał o obowiązku uiszczania płatności składek z tytułu ubezpieczenia. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1991r. do 14 marca 1992r., od 6 stycznia 1994r. do 9 marca 1994r., od 15 grudnia 1994r. do 28 lutego 1995r., oraz od 1 stycznia 1997r. do chwili obecnej - z mocy ustawy z racji posiadania gospodarstwa rolnego powyżej 1 ha przeliczeniowego.

Organ ponownie zaznaczył, że według informacji Oddziału Regionalnego KRUS w K. wnioskodawca posiada dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, co w konsekwencji daje możliwość dochodzenia należności. Jednocześnie jego rodzina nie korzysta z pomocy jaką oferuje Opieka Społeczna. Ponadto w prowadzonym przez niego gospodarstwie rolnym, jak i domowym nie wystąpiły żadne udokumentowane zdarzenia losowe i okoliczności od momentu podjęcia decyzji z dnia 16 maja 2011r. , które miałyby istotny wpływ na zmianę rozstrzygnięcia podjętego w tej decyzji.

Organ nadmienił, że podstawy do umorzenia nie może stanowić fakt niewywiązywania się przez wiele lat z obowiązku terminowego opłacania należności składkowych, który wynika z przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i został przez ustawodawcę nałożony na każdego rolnika podlegającego przedmiotowemu ubezpieczeniu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W.O. zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 41a ust. 1 u.s.r., zażądał uchylenia opisanej decyzji Prezesa KRUS z dnia 24 października 2011r.

W uzasadnieniu skargi uzupełniając wcześniejszą argumentację skarżący wskazał, że w celu wydania i prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga zatem od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art.77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego).

W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r, poz. 270), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji z dnia 24 października 2011r. wydanej przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone rozstrzygnięcie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071), powoływanej dalej jako "k.p.a.", jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.r.", oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził wystąpienie naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które skutkowało koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o umorzenie należności składkowych na ubezpieczenie społeczne rolników. Prezes KRUS decyzją z dnia 16 maja 2011r, odmówił umorzenia należności składkowych za III i IV kwartał 2010r. oraz I kwartał 2011r. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 października 2011r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z pismem skarżącego z dnia 11 czerwca 2011r. Prezes KRUS utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie nie znajdując podstaw do jego uchylenia bądź zmiany.

W ocenie Sądu stanowisko Prezesa KRUS zawarte w zaskarżonej decyzji należy uznać za nieprawidłowe.

W związku z treścią wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 41a ust. 1 u.s.r., zgodnie z którym Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: (1) odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części; (2) umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części.

Kryterium "ważnego interesu zainteresowanego" powołane w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, że decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Wybór taki nie może być jednak dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok WSA z dnia 5 października 2010r., sygn. akt III SA/Lu 148/10).

Podkreślić zatem trzeba, że wybór rozstrzygnięcia musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W przypadku decyzji uznaniowych uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Szczególnie negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

W sprawach o przyznanie preferencji podatkowych Sądowej kontroli podlega natomiast prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji, nie zaś jej celowości.

Kwestią pierwszorzędną dla organu było zatem ustalenie czy w konkretnej sprawie występuje przesłanka, określona dyspozycją art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. tj. ważny interes zainteresowanego. Przesłanka ta powinna być wyjaśniona przy uwzględnieniu możliwości płatniczych wnioskodawcy i stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Niezbędne było zatem wyjaśnienie jak również odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego sprawy w zakresie sytuacji osobistej oraz majątkowej wnioskodawcy ze szczególnym uwzględnieniem jego możliwości płatniczych. Następnie odniesienie takiego stanu faktycznego do wysokości zadłużenia względem KRUS. W przeciwnym razie decyzja negatywna dla wnioskodawcy staje się nieuzasadnioną i dowolną a powody odmowy organu orzekającego nieznane dla strony.

Skarżący wnioskując o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników powoływał się na trudną sytuację finansową po zimie spowodowaną majową i czerwcową (w 2010r.) powodzią, która spowodowała znaczne szkody w jego gospodarstwie (szkółka drzew i krzewów), co w konsekwencji przełożyło się na brak realnych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Sytuacja materialna wnioskodawcy, częściowo spowodowana zdarzeniem losowym (powódź) i wynikająca z tego niemożność opłacania składek może, zdaniem Sądu, uzasadniać istnienie przesłanki ważnego interesu ubezpieczonego. Ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez skarżącego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Zatem, obowiązkiem organu wynikającym z art. 77 § 1 k.p.a. było dogłębne wyjaśnienie sytuacji finansowej skarżącego. Dla ustalenia sytuacji bytowej skarżącego przede wszystkim istotne było ustalenie jego dochodów i wydatków, a także relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla egzystencji skarżącego i jego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Takie ustalenia w przedmiotowej sprawie nie zostały dokonane, a przede wszystkim nie zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dokonując oceny sytuacji finansowej skarżącego ograniczył się do zwięzłej konstatacji, że "według informacji Oddziału Regionalnego KRUS w K. posiada skarżący dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, co w konsekwencji daje możliwość dochodzenia należności". Okoliczność wystąpienia strat spowodowanych powodzią, w ogóle nie została wzięta pod uwagę z uwagi na nieotrzymanie z Komisji Wojewódzkiej raportu o wielkości poniesionych strat, pomimo, że nie budziło wątpliwości, że gospodarstwo rolne skarżącego zostało częściowo zalane (zaświadczenie z Urzędu Gminy M. z dnia 12 kwietnia 2011r.).

W tym kontekście należy stwierdzić, że deklaracja organu, iż wnikliwie rozpatrzył wszystkie aspekty sprawy jest nieuprawniona.

W zakresie obowiązku wyjaśnienia sytuacji materialnej zobowiązanego, organ nie wskazał na wysokość jego dochodów i wydatków. Stwierdzenie organu zawarte w uzasadnieniu decyzji, że skarżący osiąga dochody z prowadzonej działalności gospodarczej nie wyczerpuje obowiązku dokonania ustaleń w zakresie dochodów skarżącego i jego rodziny. Organ nie podjął żadnych działań mających na celu ustalenie "dochodowości" prowadzonej działalności gospodarczej. Organ nie ustalił także żadnych wydatków ponoszonych przez skarżącego, przede wszystkim tych służących zaspakajaniu podstawowych potrzeb, koniecznych dla egzystencji jak utrzymanie mieszkania, wyżywienie. Brak ustaleń w powyższym zakresie oraz brak oceny relacji pomiędzy dochodami uzyskiwanymi przez skarżącego, a wydatkami koniecznymi dla egzystencji zobowiązanego i jego rodziny spowodował, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego jest dowolna i swobodna w sposób przekraczający granicę oceny dowodów. Brak ustaleń w tym zakresie nie pozwolił organowi na ocenę, czy po zapłacie zaległych składek skarżącemu pozostaną środki pozwalające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych jego i jego rodziny.

Ustalając przesłankę ważnego interesu skarżącego organ, obok jego możliwości płatniczych powinien wziąć pod uwagę również stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. W przedmiotowej sprawie kwestia ta nie tyko nie została przeanalizowana przez organ, ale zupełnie pominięta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Należy przy tym wyjaśnić, że jej uzasadnienie nie może ograniczyć się tylko do zacytowania przepisu, lecz winno wyjaśnić jak, w ocenie organu, stan finansów funduszu wpływa na rozpoznanie wniosku konkretnego zobowiązanego o umorzenie należności. Organ powinien bowiem mieć na uwadze funkcję ochronną ubezpieczenia społecznego, która realizowana jest m.in. przez instytucję umorzenia, stanowiącą swoistego rodzaju pomoc publiczną. Wbrew twierdzeniom organu, fakt, że skarżący i jego rodzina nie korzystają z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej nie świadczy o dobrej sytuacji materialnej skarżącego. Organ nie wziął pod uwagę okoliczności, że zapłata należnych składek może spowodować konieczność sięgnięcia przez niego do innych środków pomocy państwa, gdyż nie będzie on w stanie zaspokoić swoich potrzeb materialnych (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999r., sygn. akt SA/Sz 850/98).

Mając na uwadze dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok z dnia 4 czerwca 2009r. sygn. akt I SA/Ke 158/09, z dnia 21 stycznia 2009r. sygn. akt III SA/Gl 1245/08, z dnia 15 lutego 2008r. sygn. akt V SA/Wa 2395/07) należy podnieść, że ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną ubezpieczonego, istnieje przede wszystkim wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i możliwościami egzystencjalnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty należności mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawnych potrzeb życiowych. W przedmiotowej sprawie, jak wyżej wskazano, organ nie ustalił tych relacji stąd ocena skutku zapłaty należności nie była możliwa.

Reasumując niewyjaśnienie przez organ kwestii sytuacji finansowej skarżącego, jego dochodów i wydatków, nie pozwoliło organowi ustalić rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego, a tym samym istnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego.

Ponadto przepisy procedury administracyjnej wymagają by uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).

Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji zwrócenia szczególnej uwagi wymagało przede wszystkim uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie jest jednym ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Z uzasadnienia decyzji z dnia 24 października 2011r. nie wynika, aby Prezes KRUS dokonał ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy. W uzasadnieniu jest tylko mowa o tym Prezes przeanalizował ponownie sytuację skarżącego i nie znalazł nowych okoliczności mających wpływ na zmianę decyzji. W uzasadnieniu brak jest – o czym już była mowa wcześniej – natomiast rozważań Prezesa KRUS dotyczących oceny sytuacji finansowej skarżącego koniecznej do zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego, regulujących kwestię umorzenia zaległości z tytułu składek. Skoro zaskarżona decyzja nie oddaje pełnej oceny sprawy i nie obrazuje, jakimi względami kierował się Prezes KRUS przy podjęciu rozstrzygnięcia, to tym samym nie sposób uznać, że odmowa umorzenia należności była oparta na właściwych przesłankach, mieszczących się w ramach uznania administracyjnego.

Dodać też należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 k.p.a. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia przez Prezesa KRUS w sposób kompleksowy wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową skarżącego w tym wpływu na tą sytuacje zdarzenia losowego w postaci zalania części gospodarstwa rolnego na skutek powodzi jaka miała miejsce w 2010r., czyli związanych z przesłanką umorzenia należności, stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. Zdaniem sądu naruszenie takie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba bowiem podkreślić, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym ([zob. Cz. Martysz (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i n.], a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983r., sygn. akt I SA 178/83, ONSA 1983, z. 1, poz. 51). W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie składek będą to umorzenie składek bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujący przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Nie może przy tym być przyjęte, jak wadliwie wywodzi Prezes KRUS, że przeciwko zmianie decyzji przemawia to, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie wniósł żadnych nowych dowodów i nie przedstawił nowych okoliczności. Fakt, że skarżący nie przedstawił nowych dowodów, czy też okoliczności w żadnym zakresie nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy i oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, wydanej w konkretnym stanie faktycznym. Organ odwoławczy musi ocenić, czy w tym stanie faktycznym organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne.

W ocenie Sądu niedopuszczalne jest czynienie stronie zarzutu, że składając w postępowaniu instancyjnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie przedstawiła nowych dowodów lub nie wskazała nowych okoliczności. Jak stwierdził organ "w gospodarstwie rolnym jak i domowym nie wystąpiły żadne udokumentowane zdarzenia losowe i okoliczności od momentu podjęcia decyzji z dnia 16 maja 2011r., które miałyby istotny wpływ zmianę rozstrzygnięcia podjętego w tej decyzji". Na stronie nie ciąży bowiem tego typu obowiązek. Rolą natomiast Prezesa KRUS jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie i bez względu na to, czy materiał dowodowy został wzbogacony w stosunku od daty orzekania przez organ pierwszej instancji, czy też jest taki sam.

Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja naruszała art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., przepisy art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Należy również wskazać na wady formalne zaskarżonej decyzji, które w ocenie Sądu dodatkowo uzasadniają konieczność wyeliminowania tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Otóż treść rozstrzygnięcia powinna zawsze być związana z przedmiotem postępowania a w tej konkretnej sprawie z wnioskiem strony. Rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest rozumiane jako osnowa decyzji bądź sentencja decyzji i jako takie musi być sformułowane jasno i precyzyjnie, tak aby było zrozumiałe dla stron postępowania administracyjnego. Tymczasem w niniejszej sprawie Prezes Kasy rozpoznając ponownie wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w osnowie (sentencji) decyzji orzekł o "utrzymaniu w mocy w całości zaskarżonej decyzji o nie umorzeniu odsetek od zadłużenia na ubezpieczenie społeczne rolników". Osnowa decyzji zawiera zatem częściowe rozstrzygnięcie w stosunku do zakresu przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Należy również wskazać, że ani w sentencji decyzji, ani w uzasadnieniu nie zostało wyartykułowane; jakiej kwoty zaległości i za jaki okres rozstrzygniecie dotyczy (wadliwa w tym zakresie jest również decyzja z dnia 16 maja 2011r. - rozstrzygnięcie zawiera jedynie stwierdzenie "odmawiam umorzenia"). Niewątpliwie decyzja z dnia 24 października 2011r. także w tym obszarze wydana została z naruszeniem przepisów art. 107 § 1 k.p.a.

Sąd wskazuje, że w ponownie prowadzonym postępowaniu należy rozpoznać wniosek skarżącego dokonując rzetelnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i danie wyraz tej ocenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonej zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast dać jasny obraz motywów rozstrzygnięcia, zwłaszcza w zakresie tego, jak Prezes Kasy ocenia sprawę. W tym zakresie przede wszystkim winien dokonać oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego, uwzględniając wszelkie okoliczności mające wpływ na tą sytuację, w tym także te wskazane przez skarżącego. Powyższej oceny organ dokona uwzględniając również stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, przedstawiając wynik w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.