Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1662/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 7, 8,  art. 77  par. 1,  art. 80 oraz  art. 81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 152,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w związku z powodzią 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej M. O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania M. O. reprezentowanej przez pełnomocnika r.pr. P. K., od decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w sprawie przyznania zasiłku celowego na remont domu, na terenie dotkniętym klęską powodzi, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny sprawy:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy G. odmówił M. O. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na remont budynku.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji podniósł, że w sprawie niniejszej nie zostały spełnione warunki do przyznania zasiłku celowego na remont domu. Jak wynika z ustaleń organu, wnioskodawczyni M. O. zameldowana jest w mieście P. od 2002 roku i tam też była zarejestrowana w Miejskim Urzędzie Pracy podając [...] adresy zameldowania. Jedynie raz w 2007 roku podała jako adres do korespondencji miejscowość T. , później jednak w ankiecie aktualizacyjnej podała adres: ul. [...], P.

Organ wskazał ponadto, że wnioskodawczyni nie posiada żadnych praw do mieszkania w T., nieruchomość ta w części została nabyta przez zasiedzenie w 2008 r. przez zupełnie inne osoby: M. J. i E. O. jako współwłaścicieli, a w części w drodze spadkobrania.

Jednocześnie Ośrodek Pomocy Społecznej podniósł, że zasiłki celowe przyznawane w oparciu o przepis art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania za poniesione straty w wyniku zdarzeń losowych. Pomoc przyznawana przez organ pomocy społecznej, jest z racji ograniczonych środków kierowana w pierwszej kolejności do osób zamieszkujących w domach, które uległy zniszczeniu a osoby te znalazły się w trudnej sytuacji życiowej z racji jedynego miejsca zamieszkania, którego nie są w stanie same sobie zapewnić, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości.

Od decyzji powyższej odwołanie wniosła M. O. reprezentowana przez pełnomocnika r.pr. P. K.

W swym odwołaniu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie jej zasiłku celowego do [...] zł związanego ze zniszczeniem budynku mieszkalnego poł. w T. w wyniku powodzi w 2010 r. Podniosła również, że fakt nieposiadania przez nią prawa własności do przedmiotowego budynku nie może stanowić przesłanki do odmowy przyznania świadczenia. Wskazała przy tym, że w budynku tym zamieszkuje wraz z dziećmi od 2002 r., a fakt ten jest powszechnie znany i potwierdzony przez Sołtysa wsi T. Powołała się również na przepis art. 25 kodeksu cywilnego oraz orzecznictwo dotyczące miejsca zamieszkania wskazując na różnice pomiędzy pojęciem zamieszkiwania a zameldowaniem.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że właścicielami budynku położonego w T. gm. [...] są M. J. i E. O. Wnioskodawczyni nie wykazała się żadnym tytułem prawnym do powyższego lokalu. Jedyną okolicznością na potwierdzenie tego faktu, jest jej oświadczenie, że jest jego "posiadaczką" i zamieszkuje w nim od 2002 r. Przy czym jak wynika z akt sprawy jest ona zameldowana na pobyt stały w P. przy ul. [...], w lokalu spółdzielczym, którego głównym najemcą jest jej ojciec.

Kolegium wskazało ponadto na przepis art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej podkreślając, że analiza tego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wydanego na jego podstawie. Jednocześnie podniesiono, że uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Kolegium wyjaśniło jednocześnie, że zasiłek celowy przyznawany w oparciu o ten przepis nie ma charakteru odszkodowania za poniesione w wyniku zdarzeń losowych szkody. Nie stanowi on rekompensaty za straty w mieniu poniesione w wyniku klęski żywiołowej. Zasiłek ten ma natomiast na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi. Kolegium podkreśliło nadto, że w gminie [...] 373 osoby i rodziny straciły miejsca zamieszkania

i wyposażenie. Zatem pomoc powinna być udzielona przede wszystkim osobom

i rodzinom, które faktycznie straciły jedyne schronienie, wnioskodawczyni M. Os. ma natomiast możliwość realizacji potrzeb mieszkaniowych w lokalu

w P., w którym jest zameldowana.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. M. O. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego P. K., wniosła skargę na opisaną powyżej decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze podniosła, że jej zdaniem zaskarżona decyzja jest sprzeczna z istniejącym stanem faktycznym oraz wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego. Organ pominął bowiem zeznania jej siostry, ojca oraz sąsiadów, którzy potwierdzili fakt stałego zamieszkiwania przez nią w budynku położonym w T. gm. G. Skarżąca zwróciła jednocześnie uwagę, że organ zamiennie – w zależności od potrzeb – powołuje się bądź na miejsce zamieszkania bądź zameldowania. Powołała się przy tym na przepis art. 25 kodeksu cywilnego przytaczając szereg wywodów na temat miejsca zamieszkania oraz różnic pomiędzy pojęciem zamieszkiwania a zameldowaniem. Podniosła ponadto, że fakt nieposiadania przez nią prawa własności do zniszczonego budynku nie może stanowić przesłanki do odmowy przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego. Zarzuciła poza tym organowi naruszenie art. 40 ustawy o pomocy społecznej.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżone decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 40 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej lub ekologicznej, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie tego świadczenia, samo jego przyznanie jak również określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu zostało pozostawione swobodnej ocenie organu. Co do zasady zasiłek celowy przyznawany na podstawie art. 40 cytowanej ustawy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel tj. stratę, która musi być szczegółowo wykazana przez wnioskodawcę.

Nie ulega także wątpliwości, że pomoc w formie tego zasiłku powinna być kierowana w pierwszej kolejności do osób i rodzin, które utraciły jedyne miejsce zamieszkania i nie mają możliwości zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych.

W świetle powyższego, oceny wymaga okoliczność, czy fakt, że skarżąca M. O. nie posiada tytułu do zniszczonego powodzią domu oraz, że jest zameldowana w P., lecz jednocześnie do dnia powodzi zamieszkiwała w zalanej następnie nieruchomości, uzasadnia odmowę przyznania jej wnioskowanego zasiłku celowego

W ocenie sądu ustalenia dokonane przez organy obu instancji w zakresie stanu faktycznego sprawy są niewystarczające dla potrzeb wydania stosownej decyzji. Wskazane wyżej przesłanki wymienione w treści cytowanego art. 40 ustawy o pomocy społecznej nakazują bowiem ustalenie, czy osoba lub rodzina ubiegające się o pomoc socjalną w konsekwencji klęski żywiołowej lub ekologicznej poniosły stratę. Takiej informacji zabrakło w uzasadnieniu decyzji obu organów.

Posiadanie lub nie posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości oraz okoliczności związane z zameldowaniem pozostają bez wpływu na zaistnienie straty w rozumieniu tego przepisu. W obu decyzjach pominięta została ocena twierdzeń skarżącej , że zalana nieruchomość stanowi własność jej najbliższej rodziny, która zezwoliła jej na dokonanie tam remontu na jej koszt i wieloletnie zamieszkiwanie a utracone rzeczy ruchome stanowiły jej własność.

Organy orzekające w sprawie nie uzasadniły ponadto swojego stanowiska w zakresie odnoszącym się do możliwości realizowania przez M. O. zamieszkiwania w lokalu na ul. [...] w P.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. nie odniósł się do tej kwestii w ogóle a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. prezentując pogląd, że możliwość ta "jest niewątpliwa", nie podało na jej poparcie żadnego argumentu.

Tym samym uznać należy, że organy obu instancji zaniechały wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy w kontekście regulacji wynikającej z treści art. 40 ustawy o pomocy społecznej co uzasadnia przyjęcie, że doszło do naruszenia zasad wymienionych w art. 7,8,77 par 1, 80 oraz 81 kpa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi i dokona ustaleń pozwalających na ocenę zaistnienia lub nie zaistnienia materialnoprawnych przesłanek art. 40 ustawy o pomocy społecznej .

Mając powyższe na uwadze Sąd , na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. .c , art. 152 i art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.