Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 246/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 8, art. 5 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 966
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] roku nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: kpa) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925) – po rozpatrzeniu odwołania J. D. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Kierownika Działu Dodatków Mieszkaniowych w MOPS w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Orzeczenia zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym. Prezydent Miasta K. przytoczoną na wstępie decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) odmówił J. D. przyznania dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi jedno – osobowe gospodarstwo domowe. Dochód jej –jak stwierdził – wynosi miesięcznie: 2.777,14 zł. Z kolei obliczone wydatki wraz z ryczałtem, z uwzględnieniem powierzchni normatywnej, wynoszą: 299,74 zł. Wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami na zajmowany lokal mieszkalny a 20 % udziałem średniego miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego, to jest 299,74 zł – 20% x 2777,14 zł = ( – ) 255,69 zł. Zaakcentował, że nadwyżka dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego w stosunku do kryterium dochodowego zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 966 z późn. zm., dalej także: ustawa) – wynosi: 1236,35 zł.

Konkludując stwierdził, że kwota stanowiąca procentowy udział własny gospodarstwa domowego w kosztach utrzymania mieszkania pokryła wydatki związane z utrzymaniem lokalu w związku z tym dodatek mieszkaniowy nie przysługuje.

Od tej decyzji odwołanie wniosła strona wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Zakwestionowała w nim sposób ustalenia przez organ pierwszej instancji jej dochodu. Zaakcentowała, że otrzymuje niską emeryturę ok. 900 zł.

Odnosząc sytuację życiową i materialną strony organ drugoinstancyjny wskazał regulacje prawne przedmiotu rozpoznania, w tych ramach odnotował, że zagadnienia związane z przyznawaniem dodatków mieszkaniowych uregulowane są w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z jej art. 3 ust. 1 – od roku 2005 dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującym w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8 tej ustawy.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy normatywna powierzchnia lokalu mieszkalnego dla 1 osoby wynosi 35 m2. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 i 2 i 9 ustawy wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3–6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek w wysokości:

1) 15% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie jednoosobowym,

2) 12% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie 2-4-osobowym,

3) 10% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie 5-osobowym i większym.

2. Jeżeli średni miesięczny dochód, o którym mowa w art. 3 ust. 1, jest równy lub wyższy od 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości:

1) 20% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie jednoosobowym,

2) 15% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie 2–4–osobowym,

3) 12% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie 5–osobowym i większym.

3. Wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego.

9. Jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni, dodatek mieszkaniowy ustala się w wysokości różnicy między wydatkami ponoszonymi za ten lokal a odpowiednią kwotą wymienioną w ust. 1 pkt 1–3 lub w ust. 2 pkt 1–3.

W kolejnych motywach wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy, dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku. Z kolei zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jeżeli osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy zamieszkuje w lokalu mieszkalnym lub domu niewchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu gminy, do wydatków przyjmowanych dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego zalicza się:

1) wydatki, które w wypadku najmu lokalu mieszkalnego byłyby pokrywane w ramach czynszu, lecz wyłącznie do wysokości czynszu, jaki obowiązywałby dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy,

2) opłaty, poza czynszem, które obowiązywałyby w zasobie mieszkaniowym gminy, gdyby lokal ten wchodził w skład tego zasobu.

Miesięczne wydatki mieszkaniowe, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, wynoszą 289,26 zł. Z kolei wydatki obliczone wraz z ryczałtem, z uwzględnieniem powierzchni normatywnej, wynoszą 299,74 zł.

Dochód miesięczny na jedną osobę – jak stwierdził – wynosi: 2777,14 zł. Jednocześnie wskazał, że najniższa emerytura na dzień złożenia wniosku wynosi 880,45 zł. Maksymalny dopuszczalny dochód wynosi 175 % najniższej emerytury tj. 1540,79 zł. Zatem w jego opinii dochód na jedną osobę przekracza dopuszczalny dochód.

Argumentując podał także, że dodatek mieszkaniowy w gospodarstwie jednoosobowym jest różnicą między wydatkami na lokal mieszkalny a 20 % udziałem średniego miesięcznego dochodu gospodarstwa, przenosząc to na sytuację strony wskazał wyliczenie: 299,74 zł – ( 20% z 2.777,14 zł ) –co daje (– ) 255,69 zł. Nadwyżka dochodu na jednego członka zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy wynosi zatem – jak podniósł – 1.236,35 zł. Ponieważ procent udziału własnego gospodarstwa domowego pokrywa wydatki, w związku z tym dodatek mieszkaniowy nie może być przyznany.

Odnosząc się do odwołania strony Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty.

Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r.

W tych okolicznościach skonstatował, że strona złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu [...] r. Zatem należało uwzględnić dochody jej gospodarstwa domowego za miesiące: marzec, kwiecień i maj 2015 r. Do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego strona dołączyła deklarację o wysokości dochodów z tego samego dnia, czyli dnia [...] r. za okres od marca do maja 2015 r. Podając przy tym, iż we wskazanym okresie uzyskała dochód z tytułu emerytury ZUS w łącznej kwocie 3.231,42 zł., miesięcznie 1.077,14 zł.

Jednocześnie organ odwoławczy podał, że w dniu [...] r. została na rzecz strony ustanowiona odrębna własność lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...]. Wartość lokalu wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej z zastosowaniem 60% bonifikaty wyniosła [...] zł. W dniu [...] r. strona złożyła oświadczenie, że jej syn A. D. wziął kredyt z banku na poczet wykupu przez nią mieszkania, który spłaca w miesięcznych ratach. W dniu [...] r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony podczas którego ustalono, że jej syn zaciągnął kredyt na wykup przez nią mieszkania w kwocie [...] zł, który w tym okresie spłacał w miesięcznych ratach wynoszących "ponad 1400 zł". Równocześnie uwypuklił, że obecnie rodzina poinformowała stronę, iż nie jest w stanie jej pomagać.

Organ odwoławczy stwierdził, że łącznie dochód strony w tym okresie wynosi – 8331,42 zł, a miesięcznie dochód wynosi – 2.777,14 zł. Wyjaśnił, że wynik ten stanowi sumę kwoty "darowizny" od syna w wysokości 3 x 1400 zł plus koszt opłaty czynszu w kwocie 300 zł i kwoty zadeklarowanej przez stronę, tj. 3.231,42 zł.

Mając to na względzie w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił dochód strony mając na uwadze cytowany powyżej art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Powtórzyło, że ustawodawca precyzyjnie określił w nim świadczenia, które podlegają odliczeniu oraz te, które nie podlegają wliczeniu do dochodu i wśród nich nie wymienił kwot pomocy finansowej otrzymanej przez wnioskodawczynię od rodziny. Katalog wyłączeń wskazany w art. 3 ust. 3 ustawy ma charakter zamknięty. Wobec tego nie można w sposób uznaniowy poszerzać jego zakresu o innego rodzaju otrzymywane świadczenia, które nie zostały w nim wyraźnie wymienione, tym samym brak jest podstaw prawnych do nie wliczania ich do dochodu.

Tym samym organ odwoławczy w pełni zaakceptował pogląd organu pierwszej instancji o braku podstaw do przyznania stronie dodatku mieszkaniowego i stwierdził, że w wyniku analizy całokształtu zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do zajęcia w przedmiotowej sprawie odmiennego stanowiska od zaprezentowanego w zaskarżonej w trybie odwoławczym decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję strona skarżąca zarzuciła jej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych poprzez niewłaściwe zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i w konsekwencji zakwalifikowanie do dochodu skarżącej jako darowizny miesięcznej raty kredytu na wykup mieszkania, pomimo iż organ błędnie ustalił charakter przysporzenia wynikający z zapłaty raty kredytu, uznając iż była to darowizna dla skarżącej, gdy w rzeczywistości chodziło o pożyczkę od syna na wykup mieszkania, co przy niskich dochodach oznacza, iż skarżąca spełnienia kryterium dochodowe, od którego zależy przyznanie dodatku mieszkaniowego;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 77 § 1 w zw. z art. 136 Kpa, poprzez zaniechanie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego z pominięciem ustalenia, czy organ pierwszej instancji zasadnie odmawia skarżącej dodatku mieszkaniowego, skoro bezspornym jest tylko, iż z deklaracji o wysokości dochodów wynika, że skarżąca otrzymuje dochody jedynie z tytułu emerytury ZUS, w kwocie nie przekraczającej dopuszczalnego dochodu do otrzymania dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 3 ust 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a biorąc pod uwagę cel świadczenia, jakim jest wsparcie wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego niewątpliwie było celowe.

W uzasadnieniu skargi jej autor – co do meritum – powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Wyraził swoje niezadowolenie z decyzji Kolegium, które – w jego ocenie – nie rozpoznało wnikliwie wniesionego odwołania. Wskazał, że postępowanie administracyjne przed Kolegium ma charakter postępowania dwuinstancyjnego i zgodnie z art. 15 Kpa organ odwoławczy winien powtórnie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę administracyjną.

Jego zdaniem ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że Kolegium rozpatrując odwołanie, w ogóle nie wzięło pod uwagę twierdzeń skarżącej, przyjmując za prawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji. Tym samym – jak podniósł – organ odwoławczy, na którym spoczywa obowiązek wnikliwego rozpatrzenia sprawy, zaniechał na dzień wydania zaskarżonej decyzji, wyjaśnienia, czy w okolicznościach sprawy odmowa przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego nie spowoduje powstania zaległości w zapłacie czynszu i pokryciu innych obciągających skarżącą wydatków związanych z utrzymaniem lokalu. W jego opinii organ odwoławczy "utracił z pola widzenia zasadniczy problem, jakim było rozważenie przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego, który jako świadczenie pieniężne wypłacane przez, gminę dotyczy jedynie wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji". Organ ten, jak argumentował, przyjął za własne ustalenia organu pierwszej instancji i godząc się z nimi pominął przy tym fakt, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej jedyny dochód pochodzi z tytułu emerytury ZUS w kwocie nie przekraczającej dopuszczalnego dochodu do otrzymania dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 1 ust 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Zanegował doliczenie do dochodu strony kwoty darowizny od syna z rozbiciem jej na miesięczne raty po 1.400,00 zł, które tenże spłaca tytułem zaciągniętego kredytu. Wyeksponował, że organ odwoławczy dokonując błędnej oceny dochodu skarżącej i lekceważąc, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, dokonał wyliczenia, z którego wynika, że miesięczny dochód skarżącej wynosi 2.777,14 zł i składa się na to: 1.400,00 zł miesięczna rata kredytu i 300,00 zł czynszu, a także 1.077,14 zł emerytury skarżącej. Poddał w wątpliwość, na jakiej podstawie organ odwoławczy uznał, że syn skarżącej opłaca miesięczny czynsz za mieszkanie, i dlaczego przyjął do wyliczenia kwotę 300,00 zł właśnie za czynsz, podczas gdy czynsz, wraz z. innymi wydatkami na mieszkanie wynosi 289,26 zł.

Jego zdaniem w zaskarżonej decyzji brakuje odniesienia, jaki charakter miało przysporzenie wynikające z zapłaty raty kredytu za wykup mieszkania oraz skąd organ wywodzi, że czynsz za mieszkanie, w którym mieszka tylko i wyłącznie skarżąca, opłacał jej syn.

Podniósł, że z oświadczenia strony wynika tylko, że jej syn zaciągnął kredyt na wykup mieszkania. Organ odwoławczy – jak wskazał – nie wyjaśnił, skąd wywodzi twierdzenie, że była to darowizna od syna.

Podsumowując wskazał, że organ odwoławczy przekroczył granice swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji uznał za udowodnione, że skarżąca otrzymała od syna darowiznę, w sytuacji gdy nie da się tego wywieść z całokształtu materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę organ drugoinstancyjny wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Na wstępie należy podnieść, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej Ppsa), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 Ppsa. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) wykazała bowiem, iż zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzająca je decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Spór koncentruje się na ocenie czy w realiach przedmiotowej sprawy strona spełnia, zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych, przesłanki warunkujące przyznanie jej tego dodatku, czy też wprost przeciwnie.

Zdaniem Sądu, organy tak pierwszej, jak i drugiej instancji przedwcześnie, bez dokonania pełnych ustaleń arbitralnie określiły i nazwały:

po pierwsze – stosunek prawny zaistniały na linii strona i jej syn podczas wykupu mieszkania, czy też poprzedzający wykup a sprowadzający się do ustalenia źródła jego finansowania, wskazując, że była to "darowizna", analogicznie, jak

po drugie – stosunek prawny związany z miesięczną spłatą kredytu, oraz

po trzecie – stosunek prawny związany z zapłatą czynszu.

W przedmiotowej sprawie – co istotne – strona złożyła w dniu [...] r. prośbę o wystąpienie w jej imieniu do Zarządy w celu wyjaśnienia niezgodności z wnioskiem o dodatek mieszkaniowy, w przypadku ich ujawnienia. We wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wskazała:

a) powierzchnię użytkową lokalu – 33.95 m2 w tym łączną powierzchnię pokoi i kuchni 20.80 m2,

b) liczbę osób gospodarstwa domowego – 1,

c) łączny dochód gospodarstwa domowego – 3231,42 zł (najprawdopodobniej, gdyż dwie ostatnie cyfry są trudne do odczytania),

d) łączną kwotę wydatków – 289, 26 zł.

Jednocześnie strona oświadczyła, że w marcu 2015 r. uzyskała emeryturę z ZUS w wysokości 1077,14 brutto, co jest zgodne z jej deklaracją o wysokości dochodów za okres trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku. Na druku zatytułowanym "dodatkowe informacje – niezbędne do wydania decyzji" podała koszty związane korzystaniem z lokalu, wyliczając:

a) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną – 129,02 zł;

b) opłata za energię cieplną – 104,57 zł;

c) opłata za wodę wg licznika – 17,46 zł;

d) opłata za odbiór nieczystości stałych – 14.00 zł;

e) opłata za odbiór nieczystości płynnych – 24.21 zł;

Natomiast w polu "liczba osób na które są wyliczone wydatki mieszkaniowe" wskazała "01".

Z kolei w piśmie zatytułowanym "dodatkowe informacje o lokalu" z dnia [...] r. wskazała w pkt 3 wyposażenie lokalu w urządzenia techniczne i instalacje oraz ich stan stawiając przy opisie znak "x". Z tym, że w dwóch miejscach znajduje się wątpliwość co do udzielonej odpowiedzi, ponieważ jednak okoliczność ta jest prawnie obojętna dla postępowania należy ją tylko zauważyć w celu wykazania staranności prowadzonego przez organy postępowania, gdyż na druku z dnia [...] r., dane te nie są tożsame. Różnica dotyczy zakreślenia pola opisanego jako "lokal wyposażony w antenę zbiorczą". Nadto na drukach tych widnieje brak zakreślenia pola "lokal wyposażony w instalację centralnej ciepłej wody". Wątpliwości tych nie rozwiewa wypełniony druk z datą [...] r. Do tegoż druku dołączono pismo przewodnie zarządcy, że "lokal [...] nie posiada ślepej kuchni a budynek nie jest wyposażony w antenę zbiorczą".

W protokole z wywiadu środowiskowego (DRUK 129) z dnia [...] r., odnotowano, że:

po pierwsze – "w XII 2014 r. P. D. wykupiła swój lokal za kwotę [...] zł (wraz z opłatami dodatkowymi). Wykup sfinansowała dzięki darowiźnie od syna (który w tym celu zaciągnął kredyt. Kredytobiorcą był wyłącznie syn",

po drugie – kredyt zaciągnięty na wykup lokalu strony spłaca syn w ratach po ok. 1400,00 zł,

po trzecie – w miesiącach: marzec, kwiecień, maj 2015 r., czynsz opłacił syn strony, w kwocie – jak wskazano – 300 zł za m-c.

Ponadto zakreślono w nim koszty ponoszone przez stronę za:

a) czynsz – w wysokości 300 zł miesięcznie,

b) leki – w wysokości 200 zł miesięcznie,

c) energię – w wysokości 103,16 zł, co dwa miesiące,

d) gaz – w wysokości 63,14 zł co dwa miesiące,

e) telefon plus Internet – w wysokości 140 zł miesięcznie.

Dochód, po odliczeniu wydatków, wyliczono w wysokości 1377,14 zł.

W decyzji pierwszoinstancyjnej organ odmawiając stronie przyznania dodatku mieszkaniowego wyeksponował, że "wydatki na mieszkanie nie przekraczają kwoty, jaka powinna być pokrywana przez wnioskodawcę". Wskazał sposób wyliczenia tej kwoty, konstatując, że nadwyżka dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego w stosunku do kryterium dochodowego zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy wykosi – 1236,35 zł. Zaznaczył, że "kwota wydatków na mieszkanie pokrywana przez wnioskodawcę, zgodnie z art. 6 ust. 2: 555,43 zł, tj. 20,00 % dochodu gospodarstwa domowego". Tym samym uznał, co w pełni bezkrytycznie zaakceptował organ odwoławczy, że ponieważ kwota stanowiąca procentowy udział własny gospodarstwa domowego w kosztach utrzymania mieszkania pokryła wydatki związane z utrzymaniem lokalu to dodatek mieszkaniowy nie przysługuje.

Tymczasem, jak wskazano powyżej, nie wiadomo ani jakim tytułem dokonano przysporzenia po stronie J. D. tytułem przekazanych jej środków na wykup lokalu, czy była to darowizna, pożyczka, "inne źródła", ani w jakiej bezspornej kwocie było ono uczynione, ani też w jaki sposób, tj. jak doszło do ich rozliczenia z fiskusem, a także – analogicznie – nie wiadomo także w jaki sposób pokrywany jest i przez kogo czynsz oraz w jakiej wysokości.

Tym samym rozpoznając ponownie sprawę organ powinien:

po pierwsze – określić dochód strony i wskazać źródła jego pochodzenia w sposób nie budzący wątpliwości co do jego pochodzenia, ze wskazaniem okresu jego uzyskania i faktycznej wysokości,

po drugie – ustalić jaki charakter miało przysporzenie uczynione przez syna na rzecz matki, strony tegoż postępowania, zwłaszcza czy miało ono charakter jednorazowy, czy cykliczny, a następnie

po trzecie – określić czy w poczet dochodu przyjmuje środki przekazane przez syna na wykup mieszkania uczynione jednorazowo, czy też miesięczną wysokość rat na spłatę zaciągniętego na wykup mieszkania i uzasadnić stanowisko.

W tym stanie Sąd stwierdza, iż organy orzekające nie rozpatrzyły w sposób należyty zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i poczyniły wadliwe ustalenia faktyczne naruszając tym samym art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa. Brak udokumentowania twierdzeń na podstawie których organy dokonały ustaleń będących podstawą rozstrzygnięcia narusza także art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa, które to przepisy zobowiązują organy administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a także do podania w uzasadnieniu decyzji ustaleń i przesłanek danego rozstrzygnięcia.

Oceniając legalność kontestowanych decyzji podkreślić wypada, iż organy administracji publicznej prowadząc postępowanie związane są ogólnymi regułami postępowania administracyjnego. W szczególności, organy te działają na podstawie przepisów prawa oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 6 i 7 Kpa). Organy obowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 Kpa) i na jego podstawie oceniają, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). W szczególności zaakcentować wypada, iż jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Poglądy takie znajdują potwierdzenie w ugruntowanych poglądach judykatury (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 970/11; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00; wyrok NSA z dnia 5 maja 1999 r., sygn. akt V SA 1568/98; wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r., sygn. akt V SA 397/93, wszystkie orzeczenia są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji powinien w sposób pogłębiony odnieść się do zarzutów podnoszonych w sposób konsekwentny przez cały czas trwania niniejszego postępowania przez stronę skarżącą co do jej dochodu i jego źródła oraz jej wydatków.

Jednocześnie Sąd zauważa, że uzasadnienie decyzji organu tak pierwszej jak i drugiej instancji musi odpowiadać wszystkim wymogom określonym w art. 107 § 3 Kpa. Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest bowiem jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 Kpa uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji. Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje rozstrzygnięcie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione.

Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 Kpa zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji nie spełniają przesłanki formalnej wynikającej z art. 107 § 3 Kpa. W ocenie składu orzekającego lektura uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji prowadzi do wniosku, że organy tak rozumianej zasadzie przekonywania postępowania administracyjnego nie sprostały.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i literaturze przedmiotu podkreśla się, że strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym – tak J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., sygn. akt V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.