Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 280/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 126, art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15 zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi I.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej: "K.p.a.") w związku z art. 18 oraz art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2019 r., poz. 1438 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), umorzył w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie wszczęte z wniosku I. B. o zwolnienie na czas nieoznaczony z egzekucji w części składnika majątkowego jakim jest świadczenie emerytalne.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wobec strony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...], wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] odpowiednio w dniach: [...] maja 2019 r. i [...] lipca 2019 r., obejmujących zaległe należności strony w podatku od nieruchomości za 2016 r. i za 2017 r. w kwocie łącznej [...] zł (na dzień [...] lipca 2019 r.).

W toku postępowania zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r. organ egzekucyjny dokonał skutecznego zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej strony, pobieranej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddziale [...]. Ww. zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 17 lipca 2019 r., natomiast stronie w dniu 18 lipca 2019 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] zrealizował powyższe zajęcie w całości, przekazując Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] w dniach [...] sierpnia 2019 r. i [...] września 2019 r. kwoty odpowiednio: [...] zł i [...] zł.

Pismem z [...] sierpnia 2019 r. strona poinformowała organ o swojej sytuacji bytowej i zdrowotnej oraz o comiesięcznych wydatkach, wnosząc o przeanalizowanie podjętych przez organ egzekucyjny działań. W piśmie z [...] września 2019 r. strona doprecyzowała, że podanie z [...] sierpnia 2019 r. organ podatkowy winien potraktować jako wniosek o umorzenie zaległych zobowiązań i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponownie powołała się na trudną sytuację materialną, akcentując, że egzekucja jest dla niej zbyt uciążliwa i skutkuje brakiem środków na spłatę bieżących zobowiązań oraz na zakup żywności. Pismem z [...] października 2019 r. organ wystąpił do wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie w sprawie wnioskodawczyni w związku z korespondencją otrzymaną od strony. W odpowiedzi z [...] października 2019 r. wierzyciel poinformował, że nie widzi podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem organu umorzenie postępowania jest w pełni uzasadnione, gdyż zajęcie zostało w całości zrealizowane, a dodatkowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] poinformował o zakończeniu potrąceń. Świadczenie strony pozostaje wolne od egzekucji od października 2019 r.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 i 126 oraz 144 K.p.a., a także w związku z art. 18 u.p.e.a., utrzymał w mocy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w analizowanym stanie faktycznym nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku złożonego przez stronę. Zajęcie świadczeń emerytalnych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r. zostało zrealizowane w całości przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniach [...] sierpnia 2019 r. i [...] września 2019 r. kwotami odpowiednio: [...] zł i [...] zł.

Dodatkowo w dniu [...] września 2019 r. do organu egzekucyjnego wpłynęła informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o dokonaniu ostatniego potrącenia na poczet zaległości objętych ww. zawiadomieniem o zajęciu ze świadczenia przysługującego strony za wrzesień 2019 r. Stąd od października 2019 r. ww. świadczenie strony pozostaje wolne od egzekucji.

W ocenie tutejszego organu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dokonał wszelkich starań, rzetelnie wyjaśniając i informując stronę o przysługujących Jej uprawnieniach bądź ich braku.

W skardze z [...] marca 2020 r. [...] r. skarżąca nie wskazała żadnych konkretnych zarzutów. Zaznaczyła jedynie, że niezrozumiałym jest dla niej odmowa zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego, jakim jest pobierana emerytura, z uwagi na trudną sytuację życiową, którą przedstawiła we wniosku o zwolnienie. Ponadto skarżąca dodała, że złożyła wniosek do wierzyciela o umorzenie zobowiązania podatkowego za 2016 r. oraz 3 i 4 ratę za 2017 r.

Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem procesowym z dnia [...] września 2020 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu, podtrzymał skargę złożoną przez skarżącą i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. w ten sposób, że organ niewnikliwie przeanalizował zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności dokumentację przedłożoną przez skarżącą na okoliczność trudnej sytuacji osobistej, zdrowotnej i materialnej skarżącej, co skutkowało nieuwzględnieniem słusznego interesu skarżącej;

2. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik, sprawy, tj. art. 9 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. w ten sposób, że, organ w sposób nienależyty i niewyczerpujący informował skarżącą o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ, na ustalenie praw i obowiązków skarżącej w toku postępowania administracyjnego;

4. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. w ten sposób, że organ nie wyjaśniał skarżącej zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy w sposób dla skarżącej zrozumiały i wyczerpujący.

Pismem procesowym z dnia [...] października 2020 r. pełnomocnik skarżącej, poinformował, że uzyskał informacje od skarżącej o wydanym w dniu [...] września 2020 r. wyroku WSA w Poznaniu o sygn. akt I SA/Po [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 20 listopada 2020 r., na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w sprawie jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w przedmiocie umorzenia w całości, jako bezprzedmiotowego, postępowania wszczętego z wniosku skarżącej o zwolnienie na czas nieoznaczony z egzekucji, w części składnika majątkowego, jakim jest świadczenie emerytalne.

Zgodnie z odsyłającym brzmieniem art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy K.p.a. Zaskarżone postanowienie prawidłowo wydane zostało, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., w związku z art. 126 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jeżeli zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością tego postępowania i postępowanie takie powinno ulec umorzeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2006 r. sygn. akt I SAB/Wa 72/05; wyrok NSA z 21 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1393/09 – powołane dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl), niezależnie od tego, czy sprawa nie miała charakteru sprawy administracyjnej przed datą wszczęcia postępowania, czy utraciła taki charakter w jego toku (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 461/13).

Z bezprzedmiotowością postępowania, w rozumieniu art. 105 k.p.a., mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na szczególne znaczenie odróżnienia przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana co do zasady w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Co do zasady, bezprzedmiotowość postępowania powoduje, że nie może ono prowadzić do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem (wnioskiem) zainteresowanego. Skoro przepis art. 105 § 1 K.p.a przewiduje umorzenie postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, to przyjąć należy, że postępowanie może się toczyć jedynie w sytuacji, kiedy ma ono swój przedmiot. Chodzi tu o przedmiot konkretnie oznaczonego postępowania administracyjnego, który będzie stanowić sprawa administracyjna mająca charakter indywidualny, co oznacza, że dotyczyć ona będzie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków. Ustalenia te należy odnieść odpowiednio do postępowania egzekucyjnego, w którym wprawdzie nie rozstrzyga się o indywidualnych uprawnieniach lub obowiązkach, a jedynie podejmuje czynności zmierzające do wykonania określonego obowiązku. Istota konstrukcji bezprzedmiotowości jest jednak taka sama, jak w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1988/2008).

W ocenie Sądu zasadnie organy stwierdziły, że w analizowanym stanie faktycznym nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie wniosku złożonego przez skarżącą. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w z udziałem wierzyciela zweryfikował, iż należności objęte powyższymi tytułami wykonawczymi są nadal wymagalne. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] września 2020 r. o sygn. I SA/Po [...] w sprawie ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2019 r. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd m.in. wskazał, że postępowanie zainicjowane przez skarżącą o zastosowanie ulgi nie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ zaległości podatkowe wciąż istnieją, a w każdym razie organ w decyzji nie wskazał, że one z jakiejkolwiek przyczyny wygasły.

Skarżąca w 2017 i 2108 r. wnioskowała o zastosowanie ulgi podatkowej i umorzenie zaległości wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Ponadto skarżącej nie udzielono również ulgi w spłacie zobowiązań objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Sądowi z urzędu wiadomym jest również, że wobec skarżącej toczyły się postępowania podatkowe, a kończące je decyzje (poza jedną) każdorazowo zaskarżane były do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. Organ odwoławczy orzekał o utrzymaniu w mocy decyzji organu podatkowego pierwszej instancji co do odmowy umorzenia zaległości podatkowych za rok 2016 i III i IV raty 2017 r. Te zaś skarżąca skarżyła do WSA w Poznaniu, który wyrokami z [...] września 2018 r., sygn. akt I SA/Po [...] (co do roku 2017) i z [...] października 2018 r., sygn. akt I SA/Po [...] (co do roku 2016) oddalał skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] marca 2019 r., sygn. akt II FSK [...], oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu z [...] września 2018 r., sygn. akt I SA/Po [...].

W konsekwencji na gruncie rozpatrywanej sprawy zajęcie świadczeń emerytalnych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] dokonane przez organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lipca 2019 r., zostało zrealizowane w całości przez dłużnika zajętej wierzytelności w dniach [...] sierpnia 2019 r. i [...] września 2019 r. kwotami odpowiednio: [...] zł i [...] zł.

Dodatkowo w dniu [...] września 2019 r. do organu egzekucyjnego wpłynęła informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o dokonaniu ostatniego potrącenia na poczet zaległości objętych ww. zawiadomieniem o zajęciu ze świadczenia przysługującego skarżącej za wrzesień 2019 r. Stąd od października 2019 r. ww. świadczenie I. B. pozostaje wolne od egzekucji.

Zdaniem Sądu organy dokonały wszelkich starań, rzetelnie wyjaśniając i informując skarżącą o przysługujących jej uprawnieniach.

W konsekwencji poczynionych wyżej rozważań za bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 7, art. 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez naruszenie przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.