Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2466/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 78
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 24 par 1 pkt 5; art. 1 pkt 4; art. 5 par 2 pkt 3;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 252; art. 253 ust. 1 i 2; art. 259; art. 244 ust. 1; art. 145 ust. 1;
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 143 par 1; art. 130 par 1 pkt 6; art. 221;art. 121 par 1;
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. N.V. z siedzibą w E., Holandia i S. z siedzibą w T., Japonia na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek pt. [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz K. N.V. z siedzibą w E., Holandia i S. z siedzibą w T., Japonia kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] października 2012 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy RP, organ) po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] grudnia 2011 r., która odmówił udzielenia patentu na wynalazek pt.: "Kodowanie informacji wielosłownej za pomocą przeplotu na poziomie słów" nr P.A zgłoszonego dnia [...] lipca 1999 r. przez K. N.V. z siedzibą w E. w Holandii oraz S. z siedzibą w T. w Japonii (dalej skarżący, zgłaszający). Jako podstawę prawną organ wskazał art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. nr 26, poz. 117) - dalej u.o.w., mającym zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 z, Dz. U. z 2004 r. nr 33, poz. 286, Dz. U. z 2005 r. nr 10, poz. 68) – dalej p.w.p.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

Dnia [...] marca 2000 r. weszło w fazę krajową zgłoszenie międzynarodowe PCT/A pt. "Kodowanie informacji wielosłownej za pomocą przeplotu na poziomie słów". Zgłoszenia dokonano w imieniu skarżących. Niezależne zastrzeżenie nr 1 określone jest przez czynności będące elementami metody kodowania:

1. wielosłowna informacja jest oparta na symbolach wielobitowych, rozmieszczonych w relatywnym sąsiedztwie w odniesieniu do nośnika i jest kodowana za pomocą przeplotu na poziomie słów i kodu zabezpieczającego przed błędami na poziomie słów, dla zapewnienia kluczy do lokalizacji błędów w grupach wielosłownych,

2. klucze takie pochodzą z wysoce zabezpieczających słów kluczowych (BIS), które są przeplecione między kolumny kluczowe, jak również z kolumn synchronizacji, tworzonych z grup bitów synchronizacji,

3. kolumny synchronizacji są lokalizowane tam, gdzie wspomniane kolumny kluczowe są rozmieszczone relatywnie rzadko,

4. klucze są skierowane do słów docelowych o niskim zabezpieczeniu (LDS), które są przeplecione w zasadniczo równomierny sposób między kolumnami docelowymi, które tworzą grupy kolumn o równomiernym rozmiarze, między okresowym układem kolumn kluczowych i kolumn synchronizacji.

Na podstawie Raportu z Międzynarodowych Badań Wstępnych (IPER) z [...] listopada 1999 r. Urząd Patentowy RP ustalił jako najbardziej zbliżone do przedmiotu zgłoszenia, choć nie zagrażające jego poziomowi wynalazczemu, dokumenty D1=[...], D2=[...], ale swoje zarzuty o oczywistości oparł na dokumencie E1=[...].

W październiku 2005 r. zgłaszający zostali poinformowani przez Urząd Patentowy RP, iż zgłoszenie nie spełnia wymogów z art. 10 i 26 u.o.w. Na zgłoszony wynalazek w części dotyczącej zastrzeżeń nr 1-49 nie może być udzielony patent, ponieważ przedmiot zgłoszenia w tej części nie spełnia wymogu nieoczywistości z art. 10 u.o.w., gdyż w świetle stanu techniki reprezentowanego np. przez rozwiązanie EP[...] przy rutynowym wykorzystaniu znawcy danej dziedziny zastrzegane w rozwiązaniu według przedmiotowego zgłoszenia środki techniczne i efekt ich zastosowania są oczywiste. Zaś rozwiązania przedstawione w zastrzeżeniach nr 50-61 nie zostały dostatecznie ujawnione, zatem nie spełniają wymogów art. 26 u.o.w., i na podstawie art. 10 u.o.w., nie mają zdolności patentowej. Organ wskazał, że zastrzeżenia patentowe nr 50-61 są niejasno sformułowane, ponieważ nie precyzują zakresu żądanej ochrony i nie ujawniają środków technicznych dla zastrzeganej kategorii. W przypadku jednolitego nośnika pamięci powinna być ujawniona jego struktura, a nie podany sposób zapisu informacji na nośniku.

Urząd Patentowy RP decyzją z [...] lipca 2007 r. utrzymaną w mocy decyzją z [...] września 2008 r. odmówił udzielenia ochrony patentowej na przedmiotowy wynalazek uznając, iż przedmiot zgłoszenia nie jest rozwiązaniem technicznym. W jego ocenie, nie ujawnia rozwiązania technicznego, a odrębność w stosunku do znanych rozwiązań dotyczy wyłącznie cech nietechnicznych, co wskazał w zawiadomieniu z [...] lutego 2007 r. Niezależne zastrzeżenie nr 1 określone jest przez czynności będące elementami metody kodowania. Postępowanie z niezależnego zastrzeżenia nr 14 jest identyczne jak postępowania z zastrzeżenia nr 1, tyle że czynności stanowią przygotowanie do odkodowania. Niezależne zastrzeżenia nr 26 i 38 są analogiczne jak zastrzeżenia nr 1 i 14, tylko że zamiast o sposobach mowa w nim o urządzeniach służących do wykonywania sposobów. Ta sama relacja zachodzi w stosunku do nośnika (zastrzeżenia nr 50), który faktycznie jest wynikiem zapisania informacji przetworzonej zgodnie metoda z zastrzeżenia nr 1. Z powyższego wynika, że wszystkie rozwiązania ze zgłoszenia dotyczą różnych wariantów i form rozwiązania opisanego wyszczególnionymi zasadniczymi cechami z zastrzeżenia nr 1.

Organ ocenił, że zgłoszenie dotyczy analogicznej alokacji danych cyfrowych na nośniku zapisu. Chodzi o takie przekształcenie informacji źródłowej, by informacja wynikowa charakteryzowała się dokładnością i odpornością na fizyczne i logiczne błędy komórek nośnika. Wykorzystywane do tego są matematyczne relacje, które w warunkach spodziewanych zakłóceń powodują automatyczną korektę sygnału wyjściowego. W przypadku dysków optycznych spodziewane błędy i zakłócenia są natury skokowo impulsowej. Dlatego dla pamięci masowych do korekt błędów zapisywania i transmisji cyfrowych danych medialnych opracowano i stosuje się kodowanie R. (R-S), prowadzone przy pomocy algorytmu B., który jest twórcą rozwiązania podanego w E2.

W ocenie organu, przedłożone rozwiązanie polega na manipulowaniu fragmentami informacji, w wyniku których abstrakcyjny obraz jest przetwarzany inaczej niż dotychczas - czego nie można uznać za wynalazek, gdyż skutki te nie wnoszą wkładu technicznego. Natomiast gdyby zastosowanie tych odmiennych metod przetwarzania informacji pociągało za sobą zmiany sprzętowe, to te zmiany same w sobie jako wynalazki mogłyby podlegać opatentowaniu. Lecz niczego takiego zgłaszający w tym zgłoszeniu nie ujawnili.

Zdaniem organu, by spełnić ustawowe wymogi patentowalności wynalazek musi zawierać techniczne wykorzystanie praw przyrody lub formuł matematycznych, a nie tylko ich sformułowanie. Dlatego sposób postępowania, czy jego analogi opisane w formie urządzenia lub sygnału nie jest wynalazkiem, jeśli jedynym jego nowym elementem jest abstrakcyjny sposób postępowania, czyli algorytm. Wymogi zdolności patentowej (nowość, nieoczywistość) musi spełniać cały proces postępowania, a nie tylko abstrakcyjny algorytm.

Organ podkreślił, że prawo patentowe dotyczy techniki, a Urząd Patentowy RP udziela praw wyłącznych na wykorzystanie rozwiązań technicznych. Wymienione w zgłoszeniu czynności nie mają charakteru technicznego, bo nie ma w nich niczego specyficznego w "oddziaływaniu na materię". Innowacja, która nie wnosi do stanu techniki wkładu technicznego, nie stanowi wynalazku w sensie prawa patentowego.

Od decyzji z [...] września 2008 r. zgłaszający – skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której domagając się uchylenia zakwestionowanego rozstrzygnięcia, zarzucili naruszenie:

1. art. 10 u.o.w. mającej zastosowanie na podstawie art. 315 ust 3 p.w.p. -poprzez nieprawidłową wykładnię pojęcia charakter techniczny wynalazku i w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, że zgłoszone rozwiązania nie są wynalazkami patentowanymi w rozumieniu cytowanego przepisu;

2. art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p - poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy i w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędne założenia natury faktycznej i prawnej;

3. art. 10 k.p.a. - poprzez nieustosunkowanie się do zmienionej wersji zastrzeżeń patentowych przed wydaniem ostatecznej decyzji w przedmiocie udzielenia patentu, a tym samym uniemożliwienie Zgłaszającemu wypowiedzenia się co do zarzutów Urzędu Patentowego RP w tej kwestii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 maja 2009 r. (VISA/Wa 2279/08) uchylił obie decyzje Urzędu Patentowego RP z [...] lipca 2007 r. oraz z [...] września 2008 r.

Sąd wskazał, że jeżeli spór pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania, a Urzędem Patentowym RP dotyczy istoty wynalazku, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, odmawiając udzielenia patentu Urząd Patentowy zasadniczo nie może poprzestać jedynie na własnym przekonaniu, co do przedmiotu zgłoszenia. Organ powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów na poparcie swojego stanowiska. W grę może wchodzić dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny. Brak przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego i oparcie przez organ rozstrzygnięcia na własnym przekonaniu w zakresie uznania, co stanowi przedmiot zgłoszenia, a z taka sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach niniejszej sprawy uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd polecił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd zastosuje w sposób właściwy art. 50 ust. 2 p.w.p. i rozważy całościowo dokonane zgłoszenie. Przy jego ocenie dokona pogłębionej analizy pojęcia "charakteru technicznego wynalazku" ze wskazaniem dlaczego interpretuje je bardzo wąsko, zajmując w tym względzie stanowisko odmienne niż EPO. Urząd rozważy także, czy istotnie patent europejski został udzielony na takie samo rozwiązanie i oceni zasadność odmiennej oceny wynalazku w Polsce

Ponownie rozpoznając zgłoszenie organ jednoznacznie zajmie stanowisko, czy zgłoszone rozwiązanie zostało dostatecznie ujawnione, a jeżeli tak to dopiero wówczas dokona dalszych rozważań w zakresie jego patentowalności, uwzględniając, że jednym z elementów oceny zdolności patentowej wynalazku jest charakter techniczny rozwiązania będącego przedmiotem zgłoszenia. Z uwagi na brak legalnej definicji pojęcia "rozwiązanie o charakterze technicznym" oceniając charakter techniczny przedmiotowego wynalazku organ będzie zobowiązany wskazać, co jego zdaniem kryje się pod tym pojęciem. Urząd dokona oceny charakteru technicznego zgłoszonego wynalazku i odniesie się do argumentów skarżącego, jeżeli wykładnia tego pojęcia dokonana przez organ będzie nadal różniła się od sposobu rozumienia tego pojęcia przez stronę.

Urząd Patentowy RP ponownie rozpoznając sprawę pismem z [...] stycznia 2011 r. wezwał skarżących do wskazania – w terminie 2 miesięcy, zakresu ochrony o jaki się obecnie ubiegają. Organ poinformował, że brak wyboru owej ochrony spowoduje, że zostanie przyjęty przez niego zakres określony w dokumentacji zgłoszenia w wersji pierwotnej.

W odpowiedzi skarżący poinformowali, że proszą o rozpatrzenie pierwotnej wersji zgłoszenia.

Następnie organ pismem z [...] czerwca 2011 r. ustosunkował się do wskazówek Sądu zawartych w ww. wyroku z 27 maja 2009 r., bowiem uznał, że część uzasadnienia tego wyroku nie ma związku z przedmiotowym zgłoszeniem. Jednocześnie wezwał skarżących do zajęcia stanowiska wobec swoich twierdzeń. Pismo to zawiera obszerne stanowisko organu co do uchybień Urzędu wskazanych w wyroku WSA oraz odnośnie kwestii merytorycznych roztrząsanych w sprawie.

Decyzją z [...] grudnia 2012 r. organ na podstawie art. 10 u.o.w. mającej zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 p.w.p. oraz art. 49 ust 1 p.w.p. odmówił udzielenia patentu na przedmiotowy wynalazek. W obszernym uzasadnieniu organ dosłownie przywołał treść pisma swojego z [...] czerwca 2011 r. oraz podał, że na zgłoszone rozwiązanie nie może być udzielony patent, ponieważ przedmiot zgłoszenia nie jest rozwiązaniem technicznym, czyli wynalazkiem. Organ wskazał również, że zgodnie z wolą skarżących rozpatrzył pierwotną wersję zgłoszenia. Nadto Urząd Patentowy RP stwierdził, że skarżący nie udzielili mu odpowiedzi na jego pismo z [...] czerwca 2011 r. Jego zdaniem skarżący nie odnieśli się merytorycznie do treści tego pisma, a jedynie stwierdzili, że organ nie sprostował uchybień wskazanych w wyroku WSA z 27 maja 2009 r. Organ zdecydowanie nie zgodził się z taką oceną i podał, że wytyczną WSA było, aby w trakcie ponownego rozpatrzenia uwzględnił, że:

1. wpierw należy określić czy rozwiązania jest ujawnione, a dopiero potem dokonywać rozważań o patentowalności,

2. należy wskazać co zdaniem organu kryje się pod pojęciem rozwiązanie o charakterze technicznym, i uzasadnić dogłębnie decyzję jeśli używane w niej jest inne rozumienie tych pojęć niż stosowane przez EPO,

3. Urząd dokona oceny charakteru technicznego zgłoszonego wynalazku i odniesie się do argumentów zgłaszającego, jeżeli wykładnia tego pojęcia dokonana przez organ będzie nadal różniła się sposobu rozumienia tego pojęcia przez stronę.

Zdaniem organu wyjaśnił on swoje stanowisko odnośnie pkt 1 na str. 2, odnośnie pkt 2 na str. 3-14, a odnośnie pkt 3 na str. 15-23. Obszerne wyjaśnienia wydają się być wystarczające dlaczego oceny rozwiązań takich jak zgłoszone są w Polsce inne i niż w EPO.

Z pisma skarżących wynika ponadto, że nie odróżniają oni "sposobów wytwarzania kulek do łożysk i śrutu do wiatrówek" od algorytmów abstrakcyjno-logicznch. Wskazane przez nich algorytmy - wytwarzanie kulek i śrutu - są procesami materialnymi i ich istota polegają na oddziaływaniu na przyrodę. Właśnie z powodu tej zasadniczej różnicy, która pod względem metodycznym i praktycznym, w sposób ogólny i w zastosowaniu do zgłoszenia P.A była wyjaśniania w związku dezyderatami 2 i 3 WSA Urząd Patentowy RP uznał, że przedmiot zgłoszenia nie jest rozwiązaniem technicznym.

Od powyższej decyzji skarżący w terminie złożyli do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wnieśli o rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez udzielenie wnioskowanego patentu. Skarżący podkreślili, iż stanowczo nie zgadzają się z charakterem zarzutów stawianych przez Urząd Patentowy w toku badania przedmiotowego wynalazku.

Zaskarżoną decyzją Urząd utrzymał w mocy swoją wcześniejsza decyzje z [...] grudnia 2011 r. Organ wskazał, że w trakcie ponownego rozpatrywania niniejszej sprawy wezwał skarżących do nadesłania uzupełniających wyjaśnień dotyczących zgłoszenia, niezbędnych do podjęcia decyzji. W wezwaniu tym Urząd obszernie uzasadnił, dlaczego nie dostrzega w nadesłanym rozwiązaniu (w kategorii sposobu, w kategorii urządzenia oraz w rozwiązaniu "Jednolity nośnik ...") cech rozwiązania o charakterze technicznym, co jest warunkiem sine qua non, jaki musi spełniać rozwiązanie podlegające opatentowaniu w myśl art. 10 u.o.w.

Organ nie zgodził się z poglądem skarżących, że "płyta optyczna staje się odporniejsza na zarysowania". Płyta stałaby się odporniejsza na zarysowania, gdyby ją przed tymi zarysowaniami chronić, np. pokrywając jakąś warstwą chroniąca przed zarysowaniami. Tymczasem istotą rozwiązania jest tu pomysł takiej organizacji zapisu na płycie, by podczas odczytywania zapisów na płycie z zarysowaniami, zarysowania te nie wpływały na interpretację: zapisu na płycie. Nie występuje tu także efekt "technicznej poprawy niezawodności zapisu danych", gdyż zapisu danych dokonuje się przed ewentualnymi zarysowaniami płyty i ten zapis chyba zawsze jest "niezawodny" (cokolwiek to znaczy - technicznie czy informatycznie). Przedmiotem zgłoszenia nie jest techniczny sposób poprawy "zapisu danych" rozumiany jako techniczny sposób utrwalania na dysku stanów fizycznych, których odpowiednia konfiguracja tworzy "dane", cokolwiek to znaczy. Można mówić jedynie o efekcie niezawodności odczytu danych, przy czym ów efekt "niezawodności odczytu" uzysk my jest sposobem nietechnicznym, gdyż procedura technicznego "odczytu" fizycznych stanów na dysku jest taka sama jak przed wprowadzoną innowacją.

Urząd przypomniał także, że w zastrzeżeniach dotyczących rozwiązania w kategorii urządzenia należy podawać strukturę wewnętrzną urządzenia określoną przez wzajemne usytuowanie i połączenie poszczególnych części i/lub podzespołów tworzących łącznie zwartą całość przestrzennie ukształtowaną, zdolną do osiągnięcia ustalonego z góry przeznaczenia wynalazku. Należy jednoznacznie wymienić te cechy w każdym z zastrzeżeń (niezależne, zależne) dotyczących rozwiązania w kategorii urządzenia.

Odnośnie rozwiązania "Jednolity nośnik pamięci..." (zastrzeżenia nr 50 - 61) Urząd stwierdził, że rozwiązanie to nie spełnia wymogów: ani sposobu scharakteryzowanego przez zespół czynności, operacji jednostkowych bądź procesów technologicznych - rozumianych jako oddziaływanie na materię bądź na sygnały (zmiana stanu lub postaci); ani wytworu materialnego zdeterminowanego przestrzennie, scharakteryzowanego poprzez cechy techniczne dotyczące jego struktury konstrukcyjnej lub układowej, przejawiającej się w usytuowaniu i połączeniach poszczególnych jego części i/lub podzespołów tworzących łącznie zwartą całość, przestrzennie ukształtowaną; ani wytworu materialnego niezdeterminowanego przestrzennie, scharakteryzowanego przez cechy techniczne, w szczególności dotyczące struktury chemicznej jego lub jego poszczególnych składników, składu jakościowego i ilościowego oraz parametrów fizykochemicznych, tzn. cech technicznych określających ten wytwór jednoznacznie co do jego budowy i właściwości.

Urząd podkreślił, że ważność zachowują wszystkie dotychczas przedstawiane zarzuty.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] grudnia 2011 r. w całości i przekazanie sprawy do Urzędu Patentowego RP, zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji zaniechanie wyłączenia od udziału w postępowaniu w sprawie pracownika, który brał udział w wydaniu jednej z decyzji wydanych przez Urząd Patentowy w sprawie niniejszego zgłoszenia patentowego, podczas gdy prawidłowe postępowanie organu winno skutkować wyłączeniem takiego pracownika, co w konsekwencji mogło mieć wpływ na wynik postępowania;

2. art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej jak również wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, czym dodatkowo naruszył zasadę przekonywania i pogłębiania zaufania do władzy publicznej a naruszenie to uniemożliwia rzetelne zaskarżenie decyzji.

Odnośnie naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazano, że w sprawie wydano cztery decyzje:

1. z [...] lipca 2007 r. – sporządzoną i podpisaną przez mgr inż. J. H.;

2. z [...] września 2008 r. – sporządzoną i podpisaną przez mgr inż. J. K.;

3. z [...] grudnia 2011 r. - sporządzoną i podpisaną przez mgr inż. J. H.;

4. z [...] października 2012 r. - sporządzoną i podpisaną przez dr inż. I. S.

Skarżący wskazali iż decyzje nr 1 i 2 zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2279/08) i sprawa została skierowana do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy wydał decyzje oznaczone jako 3 i 4, którymi odmówił udzielenia patentu na wynalazek skarżących. Jak wynika z powyższego zestawienia wydanych decyzji dwie z nich (1 i 3) zostały wydane przez jednego eksperta. W ten sposób organ dopuścił się naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ponieważ zaniechał wyłączenia pracownika organu, który brał udział w wydawaniu jednej z wcześniejszych decyzji w sprawie.

W opinii skarżących nie pozostawia wątpliwości, że mgr inż. J. H. po wydaniu decyzji z [...] lipca 2007 r. był z mocy prawa wyłączony z dokonywania dalszych czynności w niniejszej sprawie. Organ winien z urzędu nie dopuścić do sytuacji, w której ekspert ten będzie ponownie analizował zgłoszenie patentowe co do którego wydał już decyzję o odmowie udzielenia patentu. Nie sposób mieć również wątpliwości, że jego ugruntowane poglądy w zakresie tego zgłoszenia nie uległy zmianie czemu dał wyraz w kolejnej wydanej przez siebie decyzji z [...] grudnia 2011 r. W sytuacji tej skarżący po uchyleniu zaskarżonych decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 maja 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2279/08) zostali de facto pozbawieni możliwości rozpatrzenia ich sprawy dwukrotnie wtoku postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżących dla zasadności ww. zarzutu nie ma przy tym znaczenia analiza treści decyzji z [...] grudnia 2011 r. Jak bowiem wynika ze stanowiska wyrażonego w wyroku z 16 lutego 2010 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. akt III SA/Wr 579/09) już samo wypełnienie hipotezy normy z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na udziale w wydawaniu obu orzeczeń ferowanych w każdej sprawie w wykonaniu zasady dwuinstancyjności stwarza tak znaczne niebezpieczeństwo, iż dodatkowe badanie, czy doszło do naruszenia zasady obiektywizmu, jest już zbędne.

Odnośnie naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. podano, że analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ pobieżnie przeanalizował stanowisko skarżących i materiały przedmiotowej sprawy, zaniechał przedstawienia wnikliwie swojego stanowiska w sprawie oraz polemiki ze stanowiskiem skarżących. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie analizuje stanowiska skarżących. Wskazuje jedynie na fragmenty wypowiedzi skarżących i enigmatycznie się do nich odnosi wskazując na swoje wątpliwości, wyrażone w stwierdzeniu "cokolwiek to znaczy". Organ zamiast odnieść się do przedmiotu postępowania - tj. oceny czy rozwiązanie skarżących spełnia, wyrażone w art. 10 u.o.w. przesłanki do udzielenia patentu dokonuje wybiórczego komentarza wypowiedzi zgłaszającego. Przykładowo organ nie zgadza się z twierdzeniami zgłaszającego odnośnie faktu, że "płyta optyczna staje się odporniejsza na zarysowania" lecz nie przedstawia przy tym rzeczowej argumentacji ograniczając się do wskazania, że jego zdaniem "płyta stała by się odporniejsza na zarysowania, gdyby ją przed tymi zarysowaniami chronić, np. pokrywając jakąś warstwą chroniącą przed zarysowaniami". Wynika z tego, że organ przyjął a priori, że sposobem ochrony płyty przed zarysowaniami jest sposób zaprezentowany przez niego sprowadzający się do pokrycia jej jakąś substancją, odrzucając automatycznie inny sposób tej ochrony w tym innowacyjny sposób wskazany przez skarżących. Co więcej, cytowana wypowiedź organu świadczy o braku zrozumienia problemów technicznych związanych z nośnikami optycznymi. Dodatkowa warstwa pokrywająca nośnik wywołuje problemy z ogniskowaniem wiązki lasera na warstwie zapisu/odczytu, czyli może przynieść więcej szkody niż pożytku.

W dalszej części skargi strona krytykuje argumenty organu przedstawiając swoją interpretacje zagadnień technicznych. Zdaniem strony z decyzji tej nie wynika więc w jaki sposób organ interpretuje art. 10 u.o.w. a w szczególności pojęcie rozwiązania o charakterze technicznym. Podsumowując skarżący wskazali, że treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji uniemożliwia im, jak również Sądowi rozpatrującemu sprawę dokonanie rzetelnej oceny zaskarżonej decyzji. Nadto ich zdaniem dla zbadania sprawy nie wystarczy przytoczenie samej numeracji artykułów (paragrafów, ustępów) na początku decyzji. Organ w petitum decyzji wskazał bowiem jedynie, że podstawą decyzji jest przepis art. 10 u.o.w. mający zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 p.w.p., przy czym zaniechał przytoczenia przepisów prawa oraz ich wykładni czym uniemożliwił skarżącym polemikę z dokonanym przez siebie sposobem wykładni przepisów.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi. Uznał zarzut naruszenia art. 24 ust. 1 pkt 5 k.p.a. z niezasadny. W tym zakresie powołano się na przepisy art. 244 ust. 1 p.w.p. Zatem ekspert, który wydal zaskarżoną decyzję wyłączony jest od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tej decyzji. Nie oznacza to jednak, że ekspert ten jest wyłączony również w dalszym - niejako toczącym się od nowa - postępowaniu, jakie może nastąpić na skutek uchylenia decyzji wydanej w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie, czy też, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, w przypadku wydania przez sąd administracyjny orzeczenia uchylającego obie decyzje, tj. "pierwszoinstancyjną" i kolejną, wydaną na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał przy tym, że ww. kwestia była poruszana w orzecznictwie, a konkretnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2009r. (sygn. akt II FSK 785/08). Organ wskazał, że nie podlega wyłączeniu od załatwienia sprawy pracownik organu w przypadku uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia. W takiej sytuacji sprawa załatwiana jest ponownie, od nowa przez organ I instancji i może - na żądanie strony - podlegać ponownej kontroli instancyjnej w pełnym zakresie.

Podsumowując organ uznał, że w niniejszej sprawie nie został naruszony przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ każdorazowo ekspertem rozpatrującym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy był inny ekspert niż wydający decyzję będącą przedmiotem wniosku.

Pozostałe zarzuty skargi także zostały uznane przez organ za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji zaniechanie wyłączenia od udziału w postępowaniu w sprawie pracownika, który brał udział w wydaniu decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. o odmowie udzielenia patentu zasługuje na uwaględnienie.

W myśl art. 252 p.w.p. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 253 ust. 1 p.w.p. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach załatwiania sprawy nie stosuje się do rozpatrywania zgłoszeń dokonanych w celu uzyskania patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji, zaś ustęp 2 cytowanego artykułu stanowi, że przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o wznowieniu postępowania i stwierdzeniu nieważności decyzji nie stosuje się, jeżeli okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania bądź stwierdzenie nieważności decyzji mogą być podniesione w sporze o unieważnienie udzielonego patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.

Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten został wprowadzony do kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez art. 1 pkt 4 tejże ustawy ( Dz. U. Z 2010 r. nr 6 , poz. 18). Nowelizacja kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r.

Z wzajemnej relacji cytowanych wyżej przepisów wynika , że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p. znajduje swoje zastosowanie także w stosunku do eksperta Urzędu Patentowego.

Z akt sprawy wynika , że decyzja Urzędu Patentowego z [...] lipca 2007 r. została sporządzona i podpisana przez eksperta mgr inż. J. H. Następnie po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku uchylającego powyższą decyzję oraz decyzję z [...] września 2008 r. sporządzoną i podpisaną przez eksperta mgr inż. J. K., ekspert mgr inż. J. H. w dniu [...] grudnia 2011 r. po raz drugi wydał on decyzję ponownie oddalającą wniosek o unieważnienie patentu. Powyższe ustalenia oznaczają ,że ekspert mgr inż. J. H. brał udział w wydaniu dwóch decyzji w tej samej sprawie administracyjnej, a mianowicie ;

– w decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. mocą której oddalono wniosek o udzielenie patentu,

– w decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. mocą której ponownie oddalono wniosek o udzielenie patentu.

W tym stanie rzeczy należy podzielić zarzutu skargi co do naruszenia przepisów postępowania – art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 252 p.w.p.

Niewątpliwie eksperta Urzędu Patentowego należy zaliczyć do pracownika urzędu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt. 3 k.p.a w związku z art. 259 p.w.p. , zgodnie z którym centralnym organem administracji rządowej w sprawach z zakresu własności przemysłowej jest Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uwagi na powyższe okoliczności za niezasadne należy uznać argumenty organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Organ powołując się na przepisy art. 244 ust. 1 p.w.p. stwierdził, że co prawda ekspert, który wydal zaskarżoną decyzję wyłączony jest od udziału w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tej decyzji lecz nie oznacza to jednak, że ekspert ten jest wyłączony również w dalszym - niejako toczącym się od nowa - postępowaniu, jakie może nastąpić na skutek uchylenia decyzji wydanej w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie, czy też, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, w przypadku wydania przez sąd administracyjny orzeczenia uchylającego obie decyzje, W tym zakresie organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2009r. (sygn. akt II FSK 785/08). W myśl tego wyroku w Ordynacji podatkowej nie ma normy prawnej zakazującej uczestnictwa w postępowaniu organu pierwszoinstancyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy pracownika tego organu, który brał udział w wydaniu uchylonej decyzji (czy to w fazie opracowywania projektu decyzji, czy też przy jej podpisywaniu, podejmowaniu). Nie podlega zatem wyłączeniu od załatwienia sprawy pracownik organu podatkowego I instancji upoważniony (na podstawie art. 143 § 1 O.p.) przez organ podatkowy do załatwiania spraw w jego imieniu w przypadku uchylenia decyzji przez organ odwoławczy i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia. W takiej sytuacji sprawa załatwiana jest ponownie, od nowa przez organ I instancji i może - na żądanie strony - podlegać ponownej kontroli instancyjnej w pełnym zakresie. (LEX nr 550431).

W ocenie Sądu ze stanowiskiem organu nie można się zgodzić. W konsekwencji należy uznać, że ekspert Urzędu Patentowego , który wydał decyzję o odmowie udzielenia prawa ochronnego (art. 145 ust. 1 p.w.p.) następnie uchyloną przez sąd administracyjny jest wyłączony od udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy przez Urząd Patentowy. Eksperta takiego należy uznać za pracownika, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 252 k.p.a.

Ustosunkowując się zatem do stanowiska organu należy ponadto wskazać, że przepis art. 244 ust. 1 p.w.p. dotyczy jedynie wycinka postępowania administracyjnego jakim jest postępowanie toczące się z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z postępowaniem toczącym się ponownie i od początku przed organem administracji publicznej na skutek uwzględnienia przez sąd administracyjny skargi strony.

Sąd zauważa, że celem wyłączenia pracownika jest zapewnienie bezstronności w postępowaniu administracyjnymi. W doktrynie wskazuje się, że ratio legis tego przepisu było uniknięcie sytuacji, w której pracownik raz już uczestniczący w czynnościach postępowania administracyjnego i mający przez to ugruntowany pogląd, czy to tylko, np. na stan faktyczny sprawy - jeżeli brał udział wyłącznie w postępowaniu dowodowym, czy też również na sposób rozstrzygnięcia sprawy - gdy wydawał decyzję z upoważnienia organu, byłby niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z udziałem w postępowaniu (Chróścielewski Wojciech, glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06. Teza nr 1). Dlatego też przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. należy rozumieć możliwie szeroko z uwzględnieniem zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art.78 Konstytucji RP. Zasada ta odnosząca się do gwarancji bezstronności w rozpoznaniu spraw przez organy administracji publicznej została zaakceptowana w orzecznictwie. Przykładowo w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że" Na gruncie podobnej regulacji, zawartej w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.) zwraca się uwagę, że ratio legis instytucji wyłączenia pracownika jest ochrona prawidłowości i rzetelności postępowania oraz bezstronności orzekania, czyli jednych z najistotniejszych wartości procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1507/08 oraz powołana tam literatura i orzecznictwo, opubl. bazaorzeczeń.nsa.gov.pl). Poglądy te należy uznać za aktualne przy wykładni art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej mającego zastosowanie w przypadku procedury odwoławczej uregulowanej w art. 221 Ordynacji podatkowej. Przewidziany w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej zakaz, wzmacnia zasadę zaufania do organów podatkowych, wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, a także równoważy brak dewolutywności środka zaskarżenia określonego w art. 221 tej ustawy. Brak klasycznej instancyjności postępowania rozumianej jako rozpatrywanie sprawy przez inny organ (wyższego stopnia) niż ten, który wydał decyzję, nie może być decydującym czynnikiem skutkującym odstąpieniem od wymogu respektowania dyspozycji art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej".( sygn. akt II GSK 1530/10)

Z uwagi na powyższe okoliczności rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi o charakterze merytorycznym byłoby przedwczesne.

Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.

Jednocześnie Sąd – działając w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a – stwierdził, że uchylone decyzje Urzędu Patentowego RP nie podlegają wykonaniu. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a