Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 475/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2  w związku z art. 13 układu między Rzecząpospolitą Polską a Konfederacją Szwajcarską z dnia 25 czerwca 1949 r. dotyczący odszkodowania dla interesów szwajcarskich w Polsce
journal: Dz.U. 1968 nr 12 poz 65
law: Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1792/10 w sprawie ze skargi P.M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1792/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości. Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dnia [...] lutego 2010 r. Minister Finansów wydał decyzję stwierdzającą na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz.65) przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości ¼ części w prawie własności nieruchomości położonych w Warszawie przy ul. [...], objętych księgami wieczystymi o numerach [...],[...] i [...] (dawniej księga hipoteczna nr [...]), obecnie będących własnością Miasta Stołecznego Warszawa, za utratę których na mocy postanowień Układu zawartego między Konfederacją Szwajcarską a Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczącego odszkodowania interesów szwajcarskich, podpisanego w dniu 25 czerwca 1949 r., przyznano M.M. odszkodowanie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik P.M., spadkobiercy M.M., zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 76, 77 § 1, 78, 80, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 1 w zw. z art. 2 w/w ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Minister Finansów po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez pełnomocnika P. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2010 r.

Minister podkreślił, że przesłanką przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania było przyznanie odszkodowania na podstawie polsko-szwajcarskiego układu indemnizacyjnego, przez co wystąpiła przesłanka do wydania decyzji stwierdzającej przejście tego udziału w nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 powyższej ustawy. Z udostępnionej przez stronę szwajcarską dokumentacji wynika wprost, że Komisja do Spraw Uregulowania Rekompensat za Mienie Upaństwowione przyznała M.M. odszkodowanie za konkretną nieruchomość położoną w Warszawie, przy ul. [...], co wynika z pisma Komisji z dnia [...] listopada 1953 r., z kart kontroli wpłat oraz oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] maja 1955 r., że M. M. otrzymał odszkodowanie w oparciu o Układ zawarty między Konfederacją Szwajcarską a Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczący odszkodowania interesów szwajcarskich, podpisany w dniu 25 czerwca 1949 r. Odnosząc się do argumentu pełnomocnika strony, że oświadczenie M.M. z dnia [...] maja 1953 r. nie zostało złożone w formie przewidzianej prawem dla aktu zrzeczenia się nieruchomości organ wskazał, że wszystkie kwestie dotyczące trybu postępowania przed organami szwajcarskimi były ustalane wyłącznie przez stronę szwajcarską, a strona polska nie ingerowała w formę sporządzanych dokumentów. Jest to zgodne z ideą indemnizacji, gdyż niemożliwe byłoby narzucenie szwajcarskiemu organowi działającemu na terytorium Szwajcarii przeprowadzenia postępowania rekompensacyjnego wobec obywatela szwajcarskiego w oparciu o polskie normy prawne. W opinii Ministra Finansów nie ma żadnych podstaw do odmowy mocy dowodowej dokumentacji szwajcarskiej, ponieważ posiadane dokumenty są konsekwencją umowy międzyrządowej pomiędzy Rządami Polski i Szwajcarii. Minister powtórzył stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., iż do Ministra Finansów należy wyłącznie sprawdzenie czy istnieją przesłanki przewidziane ustawą z dnia 9 kwietnia 1968 r., a ich wystąpienie implikuje obowiązek wydania decyzji.

Skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie pełnomocnik P. M. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów prawa tj. art. 1 ust. 1 ustawy z 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz.65) w związku z art. 1 i 2 oraz art. 13 Układu zawartego między Konfederacją Szwajcarską a Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczącego odszkodowania interesów szwajcarskich, podpisanego w dniu 25 czerwca 1949 r. wraz z jego Uzupełnieniem stanowiącym integralną część Układu zawartym w dniu 26 czerwca 1964 r., ponieważ ustawa o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa dotyczy wyłącznie przypadków, gdy przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa było skutkiem realizacji określonych postanowień umowy indemnizacyjnej, zamierzony więc skutek prawny w postaci przejścia własności powinien wynikać z konkretnych regulacji Układu, których umowa ta nie zawiera. Jednocześnie Układ zakładał poprzez regulację zawartą w art. 2, iż z chwilą wejścia w życie Układu, zainteresowani obywatele szwajcarscy nie będą mogli dochodzić pretensji w jakikolwiek sposób, co wykluczało ich prawa przyznane przez polskie ustawodawstwo na mocy Dekretu warszawskiego. Minister Finansów naruszył więc powyższe przepisy, gdyż przesłanka przejścia prawa własności nie ziściła się biorąc pod uwagę treść Układu, a wobec regulacji zawartej w art. 13 Układu pretensje szwajcarskie wypływające z aktów i działań powziętych przez władze polskie po podpisaniu Układu "nie są załatwione jego postanowieniami",

2/ naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 76, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez: (a) pominięcie przez Ministra Finansów w decyzji elementów wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych, który nakazuje ocenić te decyzje jako naruszające art. 107 § 1 i 2 w związku z § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia, (b) zaniechanie podjęcia wszelkich kroków celem ustalenia i wyjaśnienia wszelkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności wobec braku zgromadzenia dokumentacji od organów szwajcarskich pozwalających na stwierdzenie, czy wedle uzgodnień stron roszczenia zostały uregulowane Układem i czy w związku z tym mogą nastąpić w świetle jego treści skutki z niego wynikające objęte zakresem Ustawy o dokonywaniu wpisów, (c) dokonanie swobodnej i dowolnej oceny oświadczeń składanych przez M. M., w tym poprzez uznanie, że zrzekł się on praw do nieruchomości położonej w Warszawie, przy ul. [...], (d) brak ustalenia, a zatem naruszenie zasady praworządności, że odszkodowanie zostało wypłacone w ramach sum globalnych przekazanych przez Państwo Polskie, (e) pominięcie wpływu Dekretu warszawskiego na brak możliwości zastosowania przepisów ustawy o dokonywaniu wpisów, (f) brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji i w istocie wydanie decyzji bez zachowania zasady dwuinstancyjności, biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja powiela w całej rozciągłości w sposób ogólny tezy zawarte w uprzednio wydanej decyzji, (g) niezapewnienie udziału w postępowaniu pozostałym spadkobiercom A. M., których prawa związane z roszczeniami dekretowymi mogą zostać naruszone poprzez wydanie zaskarżonej decyzji.

Wskazując na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Finansów oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2010 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, powołując się na stan faktyczny i prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. (IV SA/Wa 1792/10) oddalił skargę.

W uzasadnieniu wskazano, że podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia Ministra Finansów stanowi ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). Przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Ustawa w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 2 odwołując się do umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, jednoznacznie nakazuje jej stosowanie także do umów zawartych przed dniem 17 kwietnia 1968 roku. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż układ z 1949 roku poprzedził powyższą regulację ustawową. Stosownie do art. 2 ustawy wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego, następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Przejście nieruchomości, o jakim mowa w tym przepisie, mogło mieć charakter faktyczny, a nie prawny. Gdyby bowiem przejście praw do nieruchomości nastąpiło na podstawie umowy międzynarodowej (ratyfikowanej i publikowanej), to zbędne byłoby wydawanie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. i decyzji administracyjnej. Sformułowanie użyte w art. 2 ustawy potwierdza zatem, iż decyzja Ministra Finansów ma jedynie charakter deklaratoryjny.

W niniejszej sprawie przedmiot zainteresowania orzekającego w sprawie Ministra Finansów stanowił zawarty w dniu 25 czerwca 1949 r. Układ pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Konfederacją Szwajcarską dotyczący "odszkodowania interesów szwajcarskich w Polsce". W pierwszej kolejności Rząd Polski zobowiązany był zapłacić Rządowi Szwajcarskiemu określoną w układzie kwotę pieniędzy, która zgodnie z postanowieniami Układu (art. 2) miała stanowić "definitywne załatwienie wszystkich pretensji szwajcarskich wyliczonych w art. 1 Układu", a Rząd Szwajcarski dokonywał rozliczeń z obywatelami szwajcarskimi na podstawie orzeczeń Komisji ds. Rekompensat za Mienie Upaństwowione. Konsekwencją ustalenia przez Ministra Finansów, iż dana osoba i jej mienie zostały objęte którymś z międzynarodowych układów odszkodowawczych oraz udowodnienie tej okoliczności na podstawie stosownej dokumentacji, powoduje powstanie po stronie Ministra Finansów obowiązku wydania deklaratoryjnej decyzji, potwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa określonego prawa.

W przedmiotowej sprawie, z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż na podstawie wniosku M.M., będącego obywatelem szwajcarskim Komisja ds. Rekompensat za Mienie Upaństwowione uznała jego roszczenie za zasadne i przyznała z tego tytułu odszkodowanie w związku z uznaniem przez Komisję roszczeń M.M. z tytułu udziału ¼ części w prawie własności nieruchomości położonej w Warszawie, przy ul. [...]. Wobec powyższego - w kontekście oświadczenia z dnia [...] maja 1955 r. podpisanego przez M. M. - stwierdzić należy, iż M.M., przyjmując odszkodowanie uznał, że jego udział w prawie własności przedmiotowej nieruchomości został przejęty przez państwo. Oświadczył również, że nie będzie w żaden sposób dochodził ponownie tych praw. Zdaniem Sądu M.M. - wbrew twierdzeniom skargi - miał świadomość co do skutków prawnych, jakie wywołały akty prawne uchwalone w Polsce i wyraził zgodę na rezygnację z dochodzenia zwrotu nieruchomości w zamian za przyznanie odszkodowania. M. M. zrzekł się tym samym roszczeń z tytułu utraty własności, za co otrzymał odszkodowanie wypłacane na zasadach określonych w opisanym powyżej Układzie. Odmienne rozumienie regulacji oznaczałoby akceptację stanu, w którym osoby, będące obywatelami Konfederacji Szwajcarskiej, były uprawnione do pobrania odszkodowania z tytułu utraty własności budynków znajdujących się w Polsce (co wiązało się ze zrzeczeniem roszczeń z tytułu utraty własności), a równocześnie nie utraciły ich własności. Takie rozumienie regulacji spraw mienia utraconego przez obywateli szwajcarskich, nie wynikające przecież, jak wskazano wcześniej z treści umowy między Rzeczypospolitą Polską i Konfederacją Szwajcarską z 1949 r., byłoby trudne do zaakceptowania w świetle założenia racjonalności przyjmowanych rozwiązań.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia wpływu Dekretu warszawskiego na niniejsze postępowanie i pominięcia analizy art. 13 Układu Sąd wskazał, że wyłączenia spod regulacji Układu nie dotyczą nieruchomości położonej w Warszawie, przy ul. [...] bowiem nieruchomość ta objęta była działaniem Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, który w art. 1 ustanowił zasadę, że wszelkie grunty na obszarze m. st. Warszawy przechodzą z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy m. st. Warszawy. Dekret wszedł w życie przed podpisaniem Układu między Rzeczypospolitą Polską i Konfederacją Szwajcarską z 1949 r., więc zastosowanie ma tu art. 1 Układu dotyczący odszkodowania za "wszystkie majątki, prawa i interesy szwajcarskie, dotknięte bądź przez ustawodawstwo polskie i kroki, które zeń wypływają, bądź przez wszelkie inne kroki, powzięte przez Państwo Polskie lub jego organy". Wydanie decyzji przez Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawa w 1957 r. o odmowie przyznania własności czasowej, jest jedynie następstwem objęcia nieruchomości Dekretem i nie oznacza zastosowania w niniejszej sprawie art. 13 Układu.

Minister Finansów prawidłowo ustalił krąg stron w postępowaniu. Jedynie spadkobiercy M.M., P.M. przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym. M. M. jako obywatel szwajcarski otrzymał odszkodowanie z tytułu działu ¼ części w prawie własności nieruchomości położonej w Warszawie, przy ul. [...], inni byli współwłaściciele nieruchomości nie byli objęci Układem polsko-szwajcarskim, toteż postępowanie niniejsze nie dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku.

W konsekwencji Sąd stanął na stanowisku, iż w postępowaniu administracyjnym podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. Wyczerpująco zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji - zgodnie z zasadą przekonania unormowaną w art. 11 k.p.a. dokonano uzasadnienia faktycznego i prawnego zajętego stanowiska zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Analiza akt postępowania administracyjnego i wydana w tej sprawie decyzja wskazuje, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. M., działający z profesjonalnym pełnomocnikiem, zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie:

1. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, która w konsekwencji doprowadziła do niewłaściwego zastosowania w sprawie przepisów prawa, tj. art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968 r. Nr 12, poz. 65) w związku z artykułem 1 i 2 oraz artykułem 13 Układu między Rzeczpospolitą Polską a Konfederacją Szwajcarską dotyczącym odszkodowania interesów szwajcarskich w Polsce zawartego w dniu 25 czerwca 1949 r. wraz z jego Uzupełnieniem stanowiącym integralną część Układu zawartym w dniu 26 czerwca 1964 r., ponieważ ustawa o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa dotyczy wyłącznie przypadków, gdy przejście własności nieruchomości na rzecz Państwa Polskiego było skutkiem realizacji określonych postanowień umowy indemnizacyjnej, zamierzony więc skutek prawny w postaci przejścia własności powinien wynikać z konkretnych regulacji Układu, których umowa ta nie zawiera. Jednocześnie Układ zakładał poprzez regulację zawartą w artykule 2, iż z chwilą wejścia w życie Układu, zainteresowani obywatele szwajcarscy nie będą mogli dochodzić odnośnych pretensji w jakikolwiek sposób, co wykluczało ich prawa przyznane przez polskie ustawodawstwo na mocy Dekretu warszawskiego. Naruszenie więc wyżej określonego przepis art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968 r. Nr 12, poz. 65), jest ściśle związane z brakiem koniecznej przesłanki, jaką jest przejście prawa własności na mocy Układu, a wobec regulacji zawartej w art. 13 Układu pretensje szwajcarski wypływające z aktów i działań powziętych przez władze polskie po podpisaniu Układu "nie są załatwione jego postanowieniami";

2. art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie przed Ministrem Finansów dotknięte było wadami proceduralnymi wynikającymi z naruszenia przepisów, tj. art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 76, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez

- pominięcie przez Ministra Finansów w rozstrzygnięciu decyzji elementów wymienionych w § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 17, poz. 109), który nakazuje ocenić te decyzje jako naruszające art. 107 § 1 i 2 k.p.a. w związku z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r.;

- zaniechanie podjęcia wszelkich kroków celem ustalenia i wyjaśnienia wszelkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy, w szczególności wobec braku zgromadzenia dokumentacji od organów szwajcarskich pozwalających na stwierdzenie, czy wedle uzgodnień stron roszczenia zostały uregulowane Układem i czy w związku z tym mogą nastąpić w świetle jego treści skutki z niego wynikające objęte zakresem Ustawy o dokonywaniu wpisów;

- dokonanie swobodnej i dowolnej oceny oświadczeń składanych przez [...]. M. M., w tym poprzez uznanie, że zrzekł się on praw do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...];

- brak ustalenia, a zatem naruszenie zasady praworządności, że odszkodowanie zostało wypłacone w ramach sum globalnych przekazanych przez Państwo Polskie;

- pominięcie wpływu Dekretu warszawskiego na brak możliwości zastosowania przepisów Ustawy o dokonywaniu wpisów;

- brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji i w istocie wydanie zaskarżonej decyzji bez zachowania zasady dwuinstancyjności (niezależnie od trybu ponownego rozpoznania sprawy), biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja powiela w całej rozciągłości w sposób ogólny tezy zawarte w uprzednio wydanej decyzji;

- niezapewnienie udziału w postępowaniu pozostałych spadkobierców A. M., których prawa związane z roszczeniami dekretowymi mogą zostać naruszone poprzez wydanie zaskarżonej decyzji.

b) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na uznaniu zaskarżonej decyzji Ministra Finansów jako odpowiadającej prawu, mimo, nie zapewnienia udziału w postępowaniu pozostałych spadkobierców A.M., których prawa związane z roszczeniami dekretowymi mogą zostać naruszone poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, bowiem osoby wspólnie dochodzące roszczeń dekretowych w postępowaniu przed Prezydentem m. st. Warszawy opierają swój wniosek dekretowy na wspólnym interesie faktycznym i prawnym, który zostaje zachwiany w przypadku incydentalnego rozstrzygnięcia w drodze decyzji deklaratoryjnej o prawach jednego ze współdekretowców, którym w efekcie może być przyznane prawo w innym rozmiarze, aniżeli wynika to z realizowanego przez nich prawa. Minister Finansów dysponował pełną informacją o toczącym się postępowaniu dekretowym z wniosku współdekretowców, będących następcami A.M., do których zaliczają się J.M., M. M., A. M., zignorowanie ich uczestnictwa w postępowaniu przed Ministrem Finansów jest naruszeniem udziału w postępowaniu wszystkich stron, stanowiącym podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na gruncie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Sąd ten nie jest więc uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze, co polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił wojewódzki sąd administracyjny, określenia ich charakteru na gruncie art. 174 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a. oraz zamieszczenia uzasadnienia uchybień zarzucanych sądowi.

Rozpoznawana skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym nie może zostać uwzględniona. Autor skargi kasacyjnej formułuje, powołując odpowiednie jednostki redakcyjne art. 174 p.p.s.a., zarzuty naruszenia zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Zasadnicze znaczenie dla konstrukcji argumentacji determinującej treść skargi kasacyjnej ma zarzut naruszenia prawa materialnego, który w podstawie powiązany został z błędną wykładnią art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65, dalej "ustawa") oraz art. 13 Układu zawartego między Rzeczpospolitą Polska a Konfederacją Szwajcarską, dotyczącego odszkodowania interesów szwajcarskich w Polsce, zawartego w Warszawie dnia 25 czerwca 1949 r. (dalej: "Układ"). W związku z powyższym analizę samego zarzutu należy poprzedzić ustaleniami na temat istoty i treści zarówno Układu, jak też ustawy.

Układ stanowiący osnowę zarzutów skargi kasacyjnej, był jednym z 12 układów indemnizacyjnych, podpisanych przez Polskę po II wojnie światowej w celu zaspokojenia roszczeń obywateli tych krajów za prawa, majątki i interesy dotknięte przez działania władz polskich po II wojnie światowej. Układy te ani nie zostały ratyfikowane ani nie zostały opublikowane, w związku z czym nie stały się składnikiem formalnie obowiązującego systemu źródłem prawa, wywołującym bezpośrednio, przez samo swoje obowiązywanie, skutki prawne. Z tym wiązała się obecność w polskim porządku prawnym ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., której zadaniem, jak to stwierdzono w wyroku składu 7 Sędziów NSA z dnia 17 maja 1999 roku, OSA 2/98 ( por. ONSA 1999, nr 4, poz. 110) nie było w istocie uregulowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, lecz spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które zostały przejęte przez Państwo w kontekście skutków, jakie wywołane zostały przez powyższe układy indemnizacyjne w zakresie przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Układ z dnia 25 czerwca 1949 r. odpowiadał powyższym cechom, mimo, że w art. 15 przewidywał ratyfikację i to "możliwie najrychlej" oraz wejście w życie w określonym tam terminie. Jego przedmiotem, co wynika z preambuły, było ostateczne załatwienie pretensji szwajcarskich, powstałych w następstwie skutków, jakie wynikały dla praw i interesów szwajcarskich z aktów ustawodawczych lub z jakichkolwiek innych kroków, poczynionych przez Rząd Polski. Cel ten został potwierdzony przez szczegółową regulację art. 1 pkt 1 Układu, który odnosił ten przedmiot do wszystkich majątków, praw i interesów szwajcarskich, precyzując (a w istocie rozszerzając zakres pretensji), iż dotyczy to ustawodawstwa oraz kroków, które z niego wypływają, ale też wszystkich innych kroków, powziętych przez Państwo Polski lub jego organy. W tym celu, co wynika z powyższego przepisu, Rząd Polski ma wypłacić Rządowi Szwajcarskiemu określoną w tym przepisie sumę 52 500 000 franków szwajcarskich, tytułem globalnego i zryczałtowanego odszkodowania, co spowoduje (art. 2) pełne załatwienie pretensji szwajcarskich oraz wywoła skutek zwalniający Rząd Polski w stosunku do zainteresowanych szwajcarskich, którzy ponadto "nie będą mogli dochodzić odnośnych pretensji w jakikolwiek sposób". W art. 6 Układu strony określiły ogólnie drogę repartycji, wskazując, iż sumy globalne rozdzielane będą zgodnie z trybem ustalonym przez Rząd Szwajcarski, którego decyzje nie wywołują odpowiedzialności obu rządów przed zainteresowanymi szwajcarskimi. Wskazane wyżej zakreślenie czasowe aktów ustawodawczych i działań polskich zostało dodatkowo doprecyzowane w art. 13 Układu poprzez wyłączenie z zakresu jego działania pretensji szwajcarskich, wypływających z aktów i innych kroków polskich, powziętych po podpisaniu Układu.

Działanie powyższych unormowań Układu aktualizuje się w zakresie skutków w ramach działania powołanej wyżej ustawy, która na gruncie jej art. 1 ust. 1 stosuje się do wpisów w księgach wieczystych na rzecz Skarbu Państwa tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych zawartych przez Rząd Polski z rządami tych państw. Art. 2 ustawy określa podstawę wpisu do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, który dokonywany jest w następstwie decyzji Ministra Finansów stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie odpowiedniej umowy międzynarodowej, przy czym umowa taka (art. 5 ust. 2), na podstawie której nieruchomości lub prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa, mogła być również zawarta przed ogłoszeniem tej ustawy.

W zakresie wystąpienia przesłanek przewidzianych w przepisach ustawy w odniesieniu do działania postanowień Układu, Skład Orzekający w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1999 roku, OSA 2/98. Wskazano tam, iż z uwagi na cel i treść ustawy nie ma podstaw do twierdzenia, że ustawa posługuje się pojęciem "międzynarodowej umowy" w znaczeniu mowy międzynarodowej, która została ratyfikowania i ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Wręcz przeciwnie, należy dojść do wniosku, że ustawa została uchwalona właśnie dlatego, iż umowy międzynarodowe o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, z uwagi na ich rangę, nie stanowiły wystarczającej podstawy prawnej do udokumentowania w księgach wieczystych przejścia na rzecz Skarbu Państwa określonych praw po obywatelach państw obcych. Celem ustawy było zatem nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, na co mogłoby wskazywać językowe brzmienie tytułu ustawy, lecz uregulowanie spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które faktycznie zostały przejęte przez Państwo, a z tytułu tego przejęcia na mocy umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych właścicielom nieruchomości wypłacono odszkodowania.

W tym kontekście, należy także zaakceptować stanowisko wyrażone w powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, że sformułowania "nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy", nie należy rozumieć dosłownie (przy zastosowaniu wykładni językowej). Gdyby bowiem samo przejście praw do nieruchomości nastąpiło na podstawie ratyfikowanej i opublikowanej umowy międzynarodowej, to zbędnym byłoby wydawanie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. i decyzji administracyjnej, ponieważ to ta umowa międzynarodowa byłaby wystarczającą podstawą do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Zasadne jest zatem, w świetle celu ustawy, ustalenie takiej treści powyższego zwrotu, zawartego w art. 2 ustawy, która wskazuje na to, że sam fakt przejścia nieruchomości, niezależnie od tego, czy miało ono charakter faktyczny czy prawny, wiąże się z umową międzynarodową, do której powyższy przepis się odwołuje w ten sposób, że reguluje ona sposób usankcjonowania tego stanu rzeczy z punktu widzenia zaspokojenia roszczeń obywateli państw obcych, którzy byli właścicielami takich nieruchomości.

Wykładnia łączna wskazanych wyżej przepisów Układu i ustawy prowadzi w świetle powyższych ustaleń interpretacyjnych do stwierdzenia niezasadności wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, rozwiniętych argumentacyjnie w uzasadnieniu (s. 4-9) skargi kasacyjnej. Nie są w ich świetle trafne w szczególności uwagi autora skargi kasacyjnej odnośnie do charakteru ustawy oraz Układu (s. 4-5 skargi kasacyjnej), a także argumenty, dotyczące roli przejścia nieruchomości na podstawie regulacji normatywnych. Wskazuje bowiem na takie sytuacje jednoznacznie Preambuła do Układu oraz art. 1 pkt 1 Układu (gdzie mowa o ustawodawstwie polskim lub jakichkolwiek innych krokach, poczynionych przez Rząd Polski). W tym kontekście traktowanie art. 1 Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm., dalej "dekret") jako przeszkody w zastosowaniu przepisów Układu i ustawy, także w kontekście skutków związanych z wpisami w księgach wieczystych, prowadzonych dla tej nieruchomości (co z kolei wynika z celu ustawy, której przedmiotem nie jest regulacja kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, lecz skutków, jakie wywołane zostały przez układy indemnizacyjne w zakresie przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa) nie mogą mieć znaczenia dla kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Błędne jest także, w powyższym kontekście oraz w związku z ustaleniami interpretacyjnymi wskazanymi wyżej w niniejszym uzasadnieniu, odwołanie się do wyroku 7 Sędziów NSA (na s. 6 skargi kasacyjnej). Nie jest także zasadne, w świetle treści art. 2 Układu (zwłaszcza passusu wskazującego na to, że zainteresowany szwajcarski nie będzie mógł dochodzić pretensji w jakikolwiek sposób), wskazanie na dualizm w dochodzeniu roszczeń przez obywateli państw obcych, dający możliwość wyboru. W tym kontekście bowiem roszczenie o przyznanie własności czasowej do gruntu na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie jest w żaden sposób związane ze stosowaniem Układu oraz ustawy z 1968 r.

Także decyzja o odmowie przyznania własności czasowej z 1957 r., będąca aktem stosowania prawa, wbrew argumentacji wyrażonej na s. 11 skargi kasacyjnej, nie może być traktowana jako podstawa wypełnienia przesłanki zastosowania art. 13 Układu, eliminującego jego działanie w stosunku do pretensji szwajcarskich, wypływających z aktów ustawodawczych powziętych po podpisaniu Układu. Dekret nie został wydany w dacie objętej hipotezą powyższej normy a wskazana decyzja nie może być w żadnym wypadku potraktowana jako akt ustawodawczy.

Niezależnie od nietrafności merytorycznej podniesionych zarzutów należy wskazać, iż od strony metodologii sporządzenia zarzutów i prezentacji argumentacji w zakresie naruszenia prawa materialnego, rozpatrywana skarga kasacyjna nie spełnia wymogów, pozwalających na pełne odczytanie intencji jej autora. Autor skargi kasacyjnej wskazuje na błędną wykładnię powołanych przepisów, prowadzącą w konsekwencji do niewłaściwego ich zastosowania, co oznacza połączenie obu przesłanek z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

W przypadku podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego w obu powyższych postaciach, ważne jest wykazanie, w jakim kontekście zauważa się naruszenie tego przepisu jednocześnie w postaci błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania czy też w jakim sensie błędna wykładnia prowadzi do niewłaściwego zastosowania. Są to bowiem różne formy naruszenia prawa materialnego, które wprawdzie mogą wystąpić razem, ale jedynie w określonej relacji wzajemnej i w odniesieniu do odpowiedniego etapu stosowania prawa (zastosowania przepisu). Nie można tego ponadto uczynić bez wykazania istoty naruszenia w obu powyższych aspektach. W przypadku podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię należy wykazać po pierwsze, na czym polegał błędny charakter wykładni dokonanej przez sąd pierwszej instancji, w szczególności czy dotyczył on przebiegu procesu wykładni (kolejności odwołania się do jej reguł) czy sposobu wykorzystania poszczególnych dyrektyw i argumentów wykładni czy też samego rezultatu wykładni (treści zrekonstruowanej normy) oraz po drugie, jak w ocenie autora skargi kasacyjnej, w kontekście wykazanych uchybień, powinna wyglądać wykładnia prawidłowa. Natomiast w przypadku związania naruszenia prawa materialnego z niewłaściwym zastosowaniem przepisu istotne jest wykazanie, czy idzie o niezastosowanie czy o nieprawidłowe zastosowanie, a także, w przypadku wskazania na nieprawidłowe zastosowanie, czy wiąże się ono z niewłaściwą sądową kontrolą podstawy orzekania przez organ czy też z zaakceptowaniem w toku kontroli sądowej błędnej kwalifikacji faktów lub ustalenia jej konsekwencji przez organ administracji (błąd subsumpcji) lub z błędem sądu co do kwalifikacji kontrolowanej decyzji administracji z punktu widzenia treści zrekonstruowanej normy prawnej, co mogłoby mieć związek z uprzednio dokonaną błędną wykładnią. Brak takiej argumentacji nie uniemożliwia wprawdzie rozpoznania podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu, niemniej utrudnia prawidłowe odczytanie rozumowania autora skargi w tym zakresie, co z kolei ogranicza skuteczność samej skargi.

Nie są także zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Także tutaj sposób ich ujęcia nie spełnia wymogów, jakie wiąże się z prawidłowym podniesieniem i uzasadnieniem zarzutu.

Nie jest w szczególności poprawny sposób wskazywania na naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie naruszeń przez organ administracji przepisów wskazanych "szeregowo", w jednym ciągu, bez odniesienia się w istocie do ich, niewątpliwie różnej treści normatywnej. Nie powoduje to wprawdzie braku możliwości rozpoznania zarzutu, niemniej nie świadczy o staranności argumentacyjnej, której należałoby wymagać od autora skargi kasacyjnej w osobie profesjonalnego pełnomocnika.

Ponadto, zarzuty skargi kasacyjnej są w istocie powtórzeniem zarzutów sformułowanych w skardze do Sądu I instancji, co oznacza, że odnoszą się one co do zasady do działań organu administracji, a ich przeniesienie nie było pozbawione elementów automatyzmu (który sam skarżący zarzucał organom administracji w skardze do Sądu I instancji). Także to nie uniemożliwia ich rozpoznania, bowiem na gruncie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Pełnym Składzie z dnia 26 października 2009 r. (I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1) oznacza przyjęcie, że brak powiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez sąd I instancji przepisów z naruszeniem stosowanych przez ten sąd przepisów p.p.s.a. nie dyskwalifikuje samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów, lecz powinien być potraktowany jako zarzut braku właściwej kontroli zastosowania wskazanych przepisów k.p.a. przez Sąd I instancji (por. ONSAiWSA 2010/1/1, s. 33 i n., szczeg. s. 38-39). Niezależnie jednak od powyższej konstatacji, prawidłowe powołanie się na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. winno wskazywać na naruszenie także jakiegoś innego przepisu p.p.s.a., bowiem jedynie w takim związku może mieć miejsce naruszenie art. 145 p.p.s.a., zwłaszcza jeśli nie był on zastosowany przez Sąd I instancji, który skargę oddalił.

Na marginesie zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy także wskazać, że autor skargi kasacyjnej w żadnym fragmencie uzasadnienia skargi kasacyjnej nie rozwinął argumentacji wymaganej na gruncie stanowiącego podstawę takiego zarzutu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zamierzony skutek skarga kasacyjna może bowiem odnieść jedynie wówczas, gdy w jej uzasadnieniu wykaże się, że miało miejsce takie naruszenie przepisów postępowania przez sąd I instancji, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. Autor niniejszej skargi kasacyjnej nie wykazał, że uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem powyższego przepisu a treścią zaskarżonego wyroku Sądu zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobnił wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia Sądu, nie przeprowadzając zresztą w tym kierunku żadnej argumentacji w uzasadnieniu skargi.

Brak wykazania takiego wpływu samodzielnie wykluczał możliwość uwzględnienia szeregu zarzutów, w tym także tych, które odnosiły się do błędnego określenia daty zgonu A.M. (s. 10-11 skargi kasacyjnej) czy podniesionego na s. 12 skargi, braku niezbędnych elementów w decyzji Ministra, zaskarżonej do Sądu I instancji, określonych na gruncie § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 17, poz. 109).

Całkowicie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., odwołujący się do uznania przez Sąd I instancji zasadności zaskarżonej decyzji, mimo niezapewnienia udziału w postępowaniu pozostałych spadkobierców skarżącego. Niezależnie od nietrafności merytorycznej tego zarzutu, opartego na wspólnym dochodzeniu roszczeń do nieruchomości na gruncie dekretu z 1945 r., które to dochodzenie, jak to już zostało powiedziane, nie ma związku z postępowaniem na gruncie Układu i ustawy z 1968 r., wiążących się z zaspokojeniem roszczeń indywidualnie wobec skarżącego, wskazać należy, iż zarzut taki nie mógłby zostać skutecznie oparty na naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Art. 134 § 1 p.p.s.a. bowiem zobowiązuje sąd I instancji do rozstrzygnięcia w granicach sprawy w warunkach braku związania zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jego ratio legis aktualizuje się wówczas, gdy skarga do sądu nie obejmuje, m.in. z powodu braku obowiązku jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika, istotnych elementów postępowania administracyjnego lub zaskarżonej decyzji, które świadczą o naruszeniu przez organ administracyjny odpowiednich przepisów postępowania lub prawa materialnego. Wówczas, jeśli mieszczą się w granicach sprawy wywołanej skargą, niezależnie od ich niewskazania w skardze do sądu I instancji, sąd ten ma obowiązek samodzielnego ich zauważenia oraz rozpatrzenia z punktu widzenia standardów sądowej kontroli administracji na gruncie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 p.p.s.a. Oparcie na tym przepisie zarzutu skargi kasacyjnej wiąże się zatem z koniecznością wskazania tych przepisów, którym uchybił organ administracji, a które, nie będąc wskazanymi w skardze, nie zostały wzięte pod uwagę jako przedmiot kontroli sądowej, a ponadto odniesienia się do podniesionego wyżej możliwego i istotnego wpływu takiego uchybienia na rozstrzygnięcie sądowe. W niniejszej skardze kasacyjnej jej autor nie przeprowadził w tym zakresie skutecznej argumentacji.

Powracając do zarzutów związanych z podniesionym wyżej odwołaniem się do nieuwzględnienia przez Sąd I instancji wskazanych przez skarżącego "wad proceduralnych wynikających z naruszenia przepisów tj. art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 76, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., należy stwierdzić ich niezasadność.

Podnieść bowiem należy, iż to od strony szwajcarskiej zależał sposób postępowania z wnioskami o odszkodowanie, w związku z czym kwestia dysponowania przez stronę polską dokumentami z tego postępowania nie ma znaczenia dla oceny na gruncie ustaleń faktycznych. W tym kontekście należy wskazać, iż autor skargi kasacyjnej błędnie zakwalifikował decyzję podejmowaną na gruncie ustawy z 1968 r. jako rodzaj decyzji uznaniowej, zwłaszcza, że nie wskazał w żadnym zakresie aspektu uznaniowości, który mógłby zostać wzięty pod uwagę. Z punktu natomiast kontroli ustaleń faktycznych należy wskazać, iż fakt wystąpienia z wnioskiem oraz przyznanie odszkodowania czyli załatwienie tego wniosku, było dla strony polskiej (w sytuacji pełnej spłaty sumy, które powoduje definitywne załatwienie wszystkich pretensji szwajcarskich, co dla Rządu Polskiego miało skutek zwalniający w stosunku do zainteresowanych szwajcarskich na gruncie art. 2 Układu) wiążące na gruncie ustawy, co z kolei powodowało obowiązek wydania zaskarżonej decyzji przez Ministra Finansów, na co trafnie wskazywał Sąd I instancji (s. 6-7 uzasadnienia wyroku). W tym kontekście samo zrzeczenie się roszczeń nie miało konstytutywnego znaczenia dla podstaw wydania takiej decyzji.

Także pozostałe zarzuty nie są zarzutami trafnymi. Wskazanie na naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz, jak to zostało nazwane, prawa do obrony, skoncentrowało się na określeniu istoty obu reguł i nawiązania do już ocenionej kasacyjnie kwestii związku postępowania na gruncie ustawy z 1968 r. z postępowaniem na gruncie dekretu z 1945 r.

W świetle powyższych ustaleń interpretacyjnych oraz oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając niezasadność tych ostatnich, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.