Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1365/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60  ust. 1 i  art. 103  ust. 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] w K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1365/15

UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. po rozpoznaniu odwołania Fundacji [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], stwierdzającej nabycie przez Powiat [...] z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa, nieodpłatnie mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości zajętej pod fragment drogi wojewódzkiej nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów: jednostka ewidencyjna: [...], obręb: [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Zarząd Powiatu [...] pismem z dnia 25 kwietnia 2012 r. złożył do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej nabycie przez Powiat [...] z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: jednostka ewidencyjna: [...], obręb: [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, działka nr [...] o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], stwierdził nabycie przez Powiat [...] z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa, nieodpłatnie mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości zajętej pod fragment drogi wojewódzkiej nr [...], stanowiącej wskazane wyżej działki gruntu.

Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość uprzednio zapisana była w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], w której dziale II jako właściciel wpisany został - Skarb Państwa.

Księga ta została założona dla nieruchomości, dla której prowadzona była dawna księga wieczysta gruntowa [...].

Następnie, działki nr [...], nr [...] i nr [...] zostały odłączone z księgi wieczystej KW nr [...] i aktualnie jest dla nich prowadzona przez ten Sąd, księga wieczysta Kw nr [...], w której dziale II jako właściciel figuruje Fundacja "[...]".

Podstawę tego wpisu własności stanowi ostateczna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], zmieniająca ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...], na mocy której stwierdzono nabycie z dniem 25 czerwca przez Fundację pod nazwą "[...]" własności nieruchomości wyszczególnionych w załączniku do tej decyzji pod pozycjami nr 3-5 (Gmina K. - obręb [...]), wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 września 2001 r. o fundacji [...] (Dz. U. z 2001 r. Nr 130, poz. 1451).

W myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o fundacji – [...] (Dz. U. z 2001 r. Nr 130, poz. 1451), Fundacja "[...]" dla realizacji celów określonych w art. 5 tej ustawy, została wyposażona nieodpłatnie w majątek obejmujący, w dniu wejścia w życie ustawy, nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, wymienione w załączniku nr 2 do ustawy, które były własnością fundacji "[...]", bez prawa zbywania tego majątku.

Wykaz nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, w które wyposaża się Fundację - [...] obejmował między innymi działki będące przedmiotem wniosku Powiatu [...].

Organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. bezspornie stanowiła własność Skarbu Państwa, a żaden podmiot nie legitymował się w stosunku do niej jakimkolwiek tytułem prawnym.

Stosownie do art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, Rada Ministrów miała określić, w drodze rozporządzenia, do dnia 31 października 1998 r., wykaz dróg krajowych i wojewódzkich.

W wykonaniu dyspozycji art. 103 ust. 1 tej ustawy Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich, ustaliła wykaz dróg krajowych, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia oraz wykaz dróg wojewódzkich, stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia, przy czym rozporządzenie to weszło w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. Zgodnie zaś z treścią art. 103 ust. 3, z dniem 1 stycznia 1999 r. dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie, nie wymienione w ust. 1 stały się drogami powiatowymi.

Oznacza to, że dotychczasowe (według kategorii obowiązującej do dnia 31 grudnia 1998 r.) drogi wojewódzkie które nie zostały ujęte w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r., tj. w wykazie dróg krajowych oraz drogi, które nie zostały ujęte w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, tj. w wykazie dróg wojewódzkich, zgodnie z treścią wspomnianego wyżej przepisu art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami powiatowymi.

Zarząd Dróg Powiatowych w [...] w piśmie z dnia 5 lutego 2015 r. wskazał, że na przedmiotowych działkach zlokalizowane jest pobocze drogi powiatowej nr [...] wraz z rowem przydrożnym i jest to obszar pomiędzy krawędzią jezdni, a istniejącym płotem, który wyznacza granice pasa drogowego.

Nadto, jak wyjaśnił, w okresie od 31 grudnia 1998 r. Zarząd wykonuje na tych działkach wszelkie prace związane z bieżącym utrzymaniem pasa drogowego (np. koszenie, podcinanie drzew i krzewów).

Jak wskazał organ zasadnym jest przyjęcie, że w myśl obowiązującej w dniu 31 grudnia 1998 r. i w dniu 1 stycznia 1999 r. ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 1985 r. Nr 14, poz. 60 ze zm.), pobocze jako część drogi przyległa do jezdni, znajdująca się w pasie drogowym, zawiera się w definicjach drogi i korony drogi, ujętych w art. 4 ust. 1 pkt 1 i 7 tej ustawy.

Organ ustalił, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że działki objęte niniejszym postępowaniem w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęte były pod fragment drogi wojewódzkiej nr [...], która następnie z dniem 1 stycznia 1999 r., stała się drogą powiatową nr [...].

Tym samym zdaniem organu spełnione zostały przesłanki z 60 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133 poz. 872 z późn. zm.).

Organ podkreślił, że dla oceny skutku prawnego, zaistniałego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., pozostaje bez znaczenia fakt objęcia nieruchomości po tej dacie wyżej opisanymi decyzjami Wojewody [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 września 2001 r. o fundacji – [...].

Wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 60 wyżej opisanej ustawy potwierdza jedynie stan prawny zaistniały z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., pomimo podjętych po tej dacie, wyżej opisanych czynności prawnych związanych ze zmianą właściciela tej nieruchomości (omówione powyżej zmiany właścicielskie zostały ujawnione zarówno w ewidencji gruntów, jak i w księdze wieczystej) - wydana przez wojewodę decyzja ma jedynie charakter deklaratoryjny.

Po rozpatrzeniu odwołania Fundacji [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. Minister Skarbu Państwa decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy na wstępie podkreślił, że Wojewoda [...] na każdym etapie postępowania informował strony, w tym Fundację [...], o jego przebiegu jak też możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Świadczyć o tym może rozprawa administracyjna przeprowadzona w dniu 16 stycznia 2013 z udziałem stron, czy też zawiadomienie wysłane w trybie art. 10 § 1 kpa przez Wojewodę [...] do stron postępowania.

Wskazał, że iż działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, oraz nr [...] o pow. [...] ha, zapisane w księdze wieczystej Kw nr [...] w dniu 1 stycznia 1999 r. były własnością Skarbu Państwa

Zauważył, iż przedmiotowe działki gruntu wchodziły w skład drogi powiatowej oznaczonej nr [...] (dawna droga woj. nr [...]), o czym świadczy treść pisma Zarządu Dróg Powiatowych w [...] z dnia 5 lutego 2015 r.

Podkreślił, że droga ta stała się drogą powiatową, gdyż nie znalazła się w wykazie zawartym w załącznikach do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich, z zgodnie z treścią art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające (...), dotychczasowe drogi wojewódzkie które nie zostały ujęte w załącznikach do ww. rozporządzenia Rady Ministrów, stały się z dniem 1 stycznia 1999r. drogami powiatowymi.

Wskazał, że tym samym została spełnione zostały przesłanki określona w art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające (...).

Minister Skarbu Państwa zwrócił uwagę, że wydana w tym trybie decyzja Wojewody [...] jest decyzją deklaratoryjną potwierdzającą stan prawny i faktyczny na dzień 01 stycznia 1999r..

Odnosząc się do kwestii kolizji zaskarżonej decyzji kanalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015r., nr [...] w związku z wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], zmieniającej decyzję własną z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...], na mocy której stwierdzono nabycie z dniem 25 czerwca 2002 r. przez Fundację pod nazwą " [...]" prawo własności omawianych nieruchomości wskazał na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 1317/08. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż nabycie określonego uprawnienia z mocy samego prawa oznacza, że nabycie tego uprawnienia jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki nabycia. Skutek w postaci nabycia uprawnienia w takim wypadku następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Zasady tej nie podważa i to, że nabycie prawa stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie potwierdza, że konkretny podmiot nabył określone prawo z dniem wskazanym w przepisie, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym powstałym na skutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po dniu wejścia w życie ustawy.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Fundacja [...] z siedzibą w K.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie :

przepisów art. 6 ust. 1 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o fundacji – [...] (Dz. U. 2001 r., nr 130, poz. 1451) w zw. z art. 64 § 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie ww. przepisu i nieuwzględnienie ustawowego zakazu zbywania nieruchomości, których właścicielem jest Skarżący, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa własności Skarżącego,

przepisu art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998 r., nr 133, poz. 872) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż powiat [...] spełniał wymienione w tym przepisie warunki do nabycia spornych działek z mocy prawa,

przepisów art. 60 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 1998 r., nr 133, poz. 872) w zw. z § 6 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie trybu przekazywania mienia przez Skarb Państwa powiatom i miastom na prawach powiatu oraz określenia kategorii mienia wyłączonego z przekazywania (Dz. U. 1999 r., nr 13 poz. 114) poprzez stwierdzenie nabycia przez powiat [...] spornych działek na podstawie wadliwego, obarczonego brakami postępowania administracyjnego, bez uwzględnienia koniecznej dokumentacji,

przepisu art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że sporne działki stały się fragmentem drogi powiatowej z mocy prawa wyłącznie z uwagi na niezaliczenie przedmiotowych działek do kategorii drogi krajowej lub wojewódzkiej,

przepisu art. 7 kpa poprzez pobieżne wyjaśnienie sprawy, bowiem decyzja jest lakoniczna, zaś organ II instancji praktycznie powielił treść decyzji organu I instancji, nie odniósł się do zarzutów naruszenia procedury przy przekazywaniu spornych działek oraz zakazu zbywania nieruchomości, w które został wyposażony Skarżący,

przepisu art. 80 kpa poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez powtórzenie wniosków Organu I instancji wyciągniętych z całokształtu zebranego materiału dowodowego.

Wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W świetle art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego.

Oznacza to, że nabyciu przez jednostkę samorządu terytorialnego podlega mienie Skarbu Państwa, które znajduje się we władaniu instytucji i osób prawnych w przewidzianej prawem formie.

Nie ulega również wątpliwości, iż działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, oraz nr [...] o pow. [...] ha, zapisane w księdze wieczystej nr [...] w dniu 1 stycznia 1999r. były własnością Skarbu Państwa, a więc tym samym została spełniona jedna z przesłanek określona w art. 60 Ustawy

Stosownie do art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. z dniem 1 stycznia 1999 r. dotychczasowe drogi krajowe i wojewódzkie nie objęte rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 160, poz. 1071) stają się drogami powiatowymi.

Zgodnie z treścią art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r., zarządcami dróg powiatowych są odpowiednie zarządy powiatów.

Organ w oparciu o pismo Zarządu Dróg Powiatowych w [...] z dnia 5 lutego 2015 r. dokonał prawidłowego ustalenia, że przedmiotowe działki gruntu wchodziły w skład drogi powiatowej oznaczonej nr [...] (dawna droga woj. nr [...]).

Zarząd Dróg Powiatowych w [...] wskazał, że na przedmiotowych działkach zlokalizowane jest pobocze drogi powiatowej nr [...] wraz z rowem przydrożnym i jest to obszar pomiędzy krawędzią jezdni, a istniejącym płotem, który wyznacza granice pasa drogowego.

Wyjaśnił, w okresie od 31 grudnia 1998 r. Zarząd wykonuje na tych działkach wszelkie prace związane z bieżącym utrzymaniem pasa drogowego (np. koszenie, podcinanie drzew i krzewów).

Drugą przesłanką, o której mowa w art. 60 Ustawy jest pozostawanie nieruchomości we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie ustaw kompetencyjnych oraz przepisów powołanej ustawy.

W przypadku zastosowania art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. do potwierdzenia nabycia mienia Skarbu Państwa przez jednostki samorządu terytorialnego zajętego pod drogi publiczne należy brać pod uwagę faktyczne władanie i wykorzystanie nieruchomości

W przedmiotowej sprawie organ ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, ze zarządca drogi Zarząd Dróg Powiatowych w [...], będący jednostką organizacyjną Powiatu [...] przedmiotowe działki gruntu posiadał w faktycznym władaniu w dacie 1 stycznia 1999 r.

Odnosząc się do kwestii kolizji zaskarżonej decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015r., nr [...] w związku z wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] zamieniającej decyzję własną z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...], na mocy której stwierdzono nabycie z dniem 25 czerwca 2002 r. przez Fundację pod nazwą "[...]" prawa własności omawianych nieruchomości, należy podkreślić, iż w orzecznictwie jednolicie prezentowane jest stanowisko, iż jakiekolwiek zdarzenia prawne, które zaszły po dniu 1 stycznia 1999 r., jeżeli w tym dniu spełnione były przesłanki do komunalizacji nieruchomości na podstawie art. 60 Ustawy, nie mają wpływu na prawa jednostki samorządu terytorialnego. Co więcej wszelkie umowy, niezależnie od tego czy wynikały ze zobowiązań Skarbu Państwa, czy też inne, zawarte po dniu 1 stycznia 1999 r. nie mogą znosić skutków komunalizacji, która nastąpiła z dniem 1 stycznia 1999 r.

Podkreślenia przy tym wymaga, iż stwierdzenie nabycia prawa następuje w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy, bowiem ma charakter wyłącznie deklaratoryjny.

W tej sytuacji Sąd dokonując kontroli decyzji Ministra Skarbu Państwa w zakresie określonym przez przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa, skutkujących wycofaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi nie można zgodzić się ze skarżącym ze organ dokonał błędnej wykładni art. 60 ust. 1 i 3 oraz art. 103 ust 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Sąd nie stwierdza również aby postępowanie administracyjne było obarczone brakami bez uwzględnienia koniecznej dokumentacji.

Organ dokonał prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego.

Biorąc pod uwagę zgromadzony przez organ materiał dowodowy jak również przeprowadzoną rozprawę administracyjną nie można zarzucić organom administracji publicznej naruszenie art. 7 kpa, gdyż podjęły one wszelkie możliwe czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego organy w sposób zgodny z art. 80 kpa dokonały ich oceny.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.