Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SAB/Wa 22/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 2, art. 87 ust. 5a
journal: Dz.U. 2021 poz 685
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Hanna Filipczyk, sędzia WSA Anna Zaorska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2021 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości M. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za IV kwartał 2017 r. 1. stwierdza bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w zakresie dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2017 r.; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. do dokonania, w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi niniejszej sprawy, zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT - 7 za IV kwartał 2017 r., albo do wydania decyzji rozstrzygającej negatywnie w kwestii zasadności zwrotu; 4. przyznaje od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. na rzecz Syndyka masy upadłości M. sp. z o.o. w upadłości sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł (dwa tysiące złotych); 5. zasądza od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. na rzecz Syndyka masy upadłości M. sp. z o.o. w upadłości kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. W dniu 25 stycznia 2018 r. do [...] Urzędu Skarbowego W. wpłynęła deklaracja VAT-7K za IV kwartał 2017 r., w której M. sp. z o.o. (dalej: "Spółka") wykazała kwotę 732.683 zł nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 180 dni, przypadającym na dzień 23 lipca 2018 r.

2. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS") na podstawie upoważnienia z [...] kwietnia 2018 r. wszczął w stosunku do Spółki kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku od towarów i usług przed dokonaniem zwrotu za IV kwartał 2017 r.

3. W toku kontroli podatkowej NUS postanowieniem z [...] lipca 2018 r. przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. do 31 października 2018 r.

Następnie, postanowieniem z [...] października 2018 r., termin zwrotu został przedłużony do 28 lutego 2019 r.

Kolejnym postanowieniem z [...] lutego 2019 r. NUS przedłużył termin zwrotu do 31 maja 2019 r.

Postanowieniem z [...] maja 2019 r. NUS przedłużył terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. do dnia 31 lipca 2019 r.

4. Postawieniem z [...] lipca 2019 r. NUS wszczął postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od 01.07.2016 r. do 31.12.2017 r.

W toku postępowania podatkowego NUS postanowieniem z [...] lipca 2019 r. przedłużył terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. do dnia 31 października 2019 r.

W dniu [...] października 2019 r. NUS wydał postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. do dnia 31 stycznia 2020 r. Zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki w dniu 9 listopada 2019 r., a zatem po upływie wcześniej wyznaczonego terminu zwrotu. Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości i umorzył postępowanie w sprawie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. w kwocie 732.683 zł dokonanego ww. postanowieniem. DIAS podzielił stanowisko Skarżącej, co do bezpodstawnego przedłużenie terminu zwrotu VAT, który przed wydaniem postanowienia NUS o przedłużeniu tego terminu już upłynął.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. NUS przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. do dnia 30 kwietnia 2020 r.

Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie. DIAS postanowieniem z [...] marca 2020 r. uchylił postanowienie NUS i umorzył postępowanie w sprawie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. NUS przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2020 r.

Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie. DIAS postanowieniem z [...] lipca 2020 r. uchylił postanowienie NUS i umorzył postępowanie w sprawie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. NUS przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. do dnia 30 listopada 2020 r. Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie. DIAS postanowieniem z [...] października 2020 r. uchylił postanowienie NUS w całości i umorzył postępowanie w sprawie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r.

Postanowieniem z [...] listopada 2020 r. NUS przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. do dnia 1 marca 2021 r.

Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie. DIAS postanowieniem z [...] lutego 2021 r. uchylił postanowienie NUS w całości i umorzył postępowanie w sprawie przedłużenia terminu dokonania zwrotu.

Postanowieniem z [...] lutego 2021r. NUS przedłużył terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. do dnia 1 czerwca 2021 r. Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie. DIAS postanowieniem z [...] maja 2021 r. uchylił postanowienie NUS w całości i umorzył postępowanie w sprawie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. w kwocie 732.683,00 zł dokonanego ww. postanowieniem.

Postanowieniem z [...] maja 2021r. NUS przedłużył termin zwrotu nadwyżki. Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie.

5. W toku prowadzonego postępowania podatkowego Spółka złożyła następujące ponaglenia do DIAS na niedokonanie przez NUS zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r.:

- pismem z 18 listopada 2019 r. DIAS postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. uznał ponaglenie za zasadne;

- pismem z 27 kwietnia 2020 r. DIAS postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., uznał ponaglenie za zasadne.

W postanowieniu z [...] czerwca 2020 r. DIAS stwierdził, że z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia NUS z [...] lipca 2019 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r., NUS pozostaje w zwłoce. Jedocześnie DIAS stanął na stanowisku, że nie może zobowiązać NUS do zwrotu podatku VAT na rzecz Spółki, bowiem w dalszym ciągu prowadzone jest postępowanie podatkowe obejmujące kontrolę zasadności zwrotu podatku.

6. Pismem z 16 czerwca 2021 r. Syndyk Masy Upadłości M. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej (dalej: "Skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność NUS w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r.

Zdaniem Skarżącej, nieprzedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, które zostało potwierdzone, poprzez uchylenie przez DIAS postanowień w sprawie przedłużenia terminu zwrotu VAT i umorzenie postępowań w sprawie przedłużenia zwrotu, spowodowało unicestwienie materialnoprawnego skutku przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku i w konsekwencji obowiązek organu niezwłocznego dokonania materialnotechnicznej czynności zwrotu nadwyżki podatku.

Skarżąca, zarzucając NUS naruszenie art. 87 ust. 2 i ust. 5a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2021 r., poz. 685 ze zm.; dalej "ustawa o VAT"), wniosła o:

- stwierdzenie bezczynności NUS w przedmiocie zwrotu Spółce nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 732.683 zł wykazanej w deklaracji VAT 7K za IV kwartał 2017 r.;

- stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa;

- zasądzenie od NUS na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł;

- zobowiązanie NUS do zwrotu Spółce nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 732.683 zł wraz z należnymi odsetkami,

- zasądzenie od NUS na rzecz Skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

7. W odpowiedzi na skargę NUS wniósł o jej oddalenie. NUS argumentował, że zasadność zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7K za IV kwartał 2017 r. jest przedmiotem prowadzonego postępowania podatkowego, które znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego. Powyższe ma na celu zbadanie w sposób wyczerpujący i wszechstronny stanu faktycznego sprawy. NUS wskazał, że w uzasadnieniu wydanych w toku postępowania postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wskazywał na wątpliwości co do zasadności dokonania tego zwrotu oraz konieczność jego dalszej weryfikacji, a w postanowieniach wydawanych na podstawie art. 140 O.p., szczegółowo wskazywał powód, dla którego koniecznym było wyznaczenie nowego terminu zakończenia sprawy.

NUS mając na względzie wydane postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego stanął na stanowisku, że organ pierwszej instancji nie traci możliwości przedłużenia przedmiotowego terminu, mimo uchylenia wcześniejszego postanowienia. Ponadto, zdaniem NUS, domniemywana wadliwość skutecznego doręczenia postanowienia przedłużającego termin zwrotu podatku nie może powodować wyeliminowania z obrotu prawnego kolejnych przedłużeń ww. terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

8.1. Skarga ma uzasadnione podstawy.

8.2. Złożona w sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), na mocy którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

8.3. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl art. 149 P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a..

8.4. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca uczyniła przedmiotem skargi bezczynność organu podatkowego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a., sprowadzającą się do niedokonania zwrotu nadwyżki VAT naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. W ocenie Skarżącej, organ bezzasadnie wstrzymuje zwrot podatku w sytuacji, w której nie doszło do skutecznego przedłużenia terminu do dokonania tego zwrotu (czego potwierdzeniem są postanowienia DIAS uchylające postanowienia NUS i umarzające postępowanie w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu za IV kwartał 2017 r.). Z kolei NUS wnosząc o oddalenie skargi wskazywał, że mimo uchylenia postanowień w sprawie przedłużenia terminu zwrotu VAT nie utracił on możliwości dalszego przedłużania tego terminu. Argumentował również, że zasadność zwrotu jest dalej weryfikowana.

Należy również wskazać, że DIAS w postanowieniu z [...] czerwca 2020 r. uznał ponaglenie wniesione przez Skarżącą za zasadne stwierdzając, że z uwagi na wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia NUS w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r., NUS pozostaje w zwłoce. Jedocześnie DIAS stanął na stanowisku, że nie może zobowiązać NUS do zwrotu podatku VAT na rzecz Spółki, bowiem w dalszym ciągu prowadzone jest postępowanie podatkowe obejmujące kontrolę zasadności zwrotu podatku.

8.5. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem niniejszej sprawy nie była kwestia bezczynności organu w postępowaniu podatkowym, lecz dotycząca bezczynności w zakresie samego niedokonania zwrotu VAT na rzecz Skarżącej. Tym samym bez znaczenia pozostaje kwestia prowadzenia przez NUS postępowania podatkowego w zakresie zasadności zwrotu deklarowanej przez Skarżącą kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2017 r. Podejmowanie czynności w postępowaniu, w którym prowadzona jest weryfikacja rozliczeń podatkowych Spółki, w żaden sposób nie przekłada się bowiem na kwestię bezczynności związaną ze zwrotem podatku VAT uregulowanym w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Ponadto treść skargi nie pozostawia żadnych wątpliwości, że Skarżąca domaga się stwierdzenia bezczynności organu właśnie w zakresie niedokonania zwrotu VAT za wskazany okres.

Nie jest w związku z tym zasadne powoływanie się przez NUS na trwającą weryfikację podatnika w toku postępowania podatkowego. Podkreślić jeszcze raz trzeba, że jakiekolwiek by nie były dowody czy ustalenia w tymże postępowaniu, organ nie może z tego powodu wstrzymywać zwrotu VAT, jeśli skutecznie nie przedłużył terminu do zwrotu. Przepis art. 87 ust. 2 ustawy o VAT nie daje prawnej możliwości wstrzymania zwrotu nadwyżki VAT z tego powodu. Z punktu widzenia tego przepisu istotne jest wyłącznie skuteczne przedłużenie terminu do zwrotu, nie mają natomiast znaczenia prawnego okoliczności związane z postępowaniem, w którym prowadzona jest dalsza weryfikacja rozliczenia podatnika.

W ocenie Sądu, uzasadnionym powodem wstrzymywania Skarżącej wypłaty środków z tytułu zwrotu VAT nie może być również zagrożenie interesów Skarbu Państwa, związane z brakiem gwarancji zabezpieczenia środków z tytułu nienależnie wypłaconego zwrotu podatku. Trzeba tu podkreślić, że dbałość o interesy Skarbu Państwa nie usprawiedliwia zachowania organu polegającego na bezprawnym przetrzymywaniu środków, które są własnością podatnika. Organ zdaje się pomijać, że prawo podatników do odliczenia od podatku VAT, który są oni zobowiązani zapłacić, czyli podatku VAT, który obciążał towary i usługi nabyte przez nich na wcześniejszym etapie, stanowi zasadę podstawową wspólnego systemu VAT ustanowioną w prawie Unii Europejskiej. Prawo to stanowi integralną część systemu VAT i co do zasady nie może być ograniczane.

Pamiętać również należy, że w sytuacji stwierdzenia w decyzji, że zwrot był nienależny, taki zwrot traktowany jest na równi z zaległością podatkową, stosownie do art. 52 § 1 pkt 1 O.p., co rodzi konieczność jego zapłaty przez podatnika wraz z odsetkami za zwłokę (art. 53 § 1 O.p.). Analogicznie, gdy organ podatkowy zdecyduje (skutecznie) o przedłużeniu terminu do zwrotu VAT, a zasadność zwrotu VAT zostanie potwierdzona, organ zobowiązany jest do dokonania na rzecz podatnika zwrotu (traktowanego jako nadpłata) wraz z odsetkami, stosownie do art. 87 ust. 7 ustawy o VAT.

8.6. Odnosząc się do istoty sporu, Sąd podziela stanowisko Skarżącej, że w świetle całokształtu okoliczności sprawy uznać należało, że NUS pozostaje w bezczynności polegającej na niedokonaniu na rzecz Skarżącej zwrotu VAT za IV kwartał 2017 r., a tym samym na braku działania nakazanego przepisem art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

Jak stanowi art. 87 ust. 6 ustawy o VAT, urząd skarbowy jest obowiązany dokonać zwrotu różnicy podatku, o której mowa w ust. 2, w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia, w przypadku gdy łącznie spełnione są wskazane tam warunki, przy czym w takim wypadku przepisy ust. 2 zdanie drugie i trzecie, ust. 2a–2c oraz ust. 4a–4f stosuje się odpowiednio.

W myśl natomiast art. 87 ust. 5a ustawy o VAT, w przypadku gdy podatnik nie wykonał w okresie rozliczeniowym czynności opodatkowanych na terytorium kraju oraz czynności wymienionych w art. 86 ust. 8 pkt 1, podatnikowi przysługuje, na jego umotywowany wniosek złożony wraz z deklaracją podatkową, zwrot kwoty podatku naliczonego, podlegającego odliczeniu od podatku należnego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą na terytorium kraju lub poza tym terytorium, w terminie 180 dni od dnia złożenia rozliczenia, z zastrzeżeniem art. 86 ust. 19. Na pisemny wniosek podatnika urząd skarbowy dokonuje zwrotu, o którym mowa w zdaniu pierwszym, w terminie 60 dni, jeżeli podatnik złoży w urzędzie skarbowym zabezpieczenie majątkowe. Przepisy ust. 2 zdanie drugie i trzecie, ust. 2a-2c oraz ust. 4a-4f stosuje się odpowiednio.

Powołane przepisy wskazują na terminy ustawowe (materialne) w jakich powinien być dokonany zwrot VAT, co oznacza, że ich upływ wiąże się z koniecznością zwrotu VAT i terminy te nie mogą być reaktywowane. Zatem organ, na mocy powyższych przepisów, obowiązany jest w ciągu ustawowego terminu zwrócić podatnikowi różnicę VAT bądź – w razie konieczności zweryfikowania zasadności tego zwrotu – przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji jego rozliczenia. Przywołane przepisy nie dają natomiast możliwości wstrzymania zwrotu nadwyżki VAT, jeśli nie doszło do skutecznego przedłużenia przez organ terminu do dokonania tego zwrotu. Z punktu widzenia art. 87 ust. 2 ustawy o VAT nie mają znaczenia prawnego okoliczności związane z zupełnie odrębnym postępowaniem, w którym prowadzona jest dalsza weryfikacja rozliczenia podatnika.

Wobec powyższego Sąd przyznaje rację twierdzeniom Skarżącej, która podnosiła, że w sytuacji upływu terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT (również z tego powodu, że nie został on skutecznie przedłużony), organ ma obowiązek dokonania zwrotu, niezależnie od prowadzonej dalej weryfikacji. Taka sytuacja miała w sprawie miejsce. Organ nie dokonał skutecznego przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki VAT za IV kwartał 2017 r., co potwierdzone zostało postanowieniem DIAS z [...] stycznia 2020 r., którym to postanowieniem DIAS uchylił postanowienie NUS z [...] października 2019 r. i umorzył postępowanie w zakresie przedłużenia terminu zwrotu VAT za ten okres. W postanowieniu tym DIAS podzielił stanowisko Skarżącej, co do bezpodstawnego przedłużenia tego terminu, który przed wydaniem postanowienia NUS o jego przedłużeniu, już upłynął (stanowisko to zostało potwierdzone w kolejnych postanowieniach DIAS z dnia: [...] marca 2020 r., [...] lipca 2020 r., [...] października 2020 r., [...] lutego 2021 r., [...] maja 2021 r.)

Zdaniem Sądu, od dnia, w którym NUS otrzymał ww. postanowienie DIAS wraz z aktami sprawy (tj. od [...] stycznia 2020 r., zob. prezentata k. 93 akt admin.), organ ten pozostaje w bezczynności w zakresie zwrotu VAT za IV kwartał 2017 r.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należy jeszcze raz podkreślić, że w prawomocnym postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. DIAS jednoznacznie wskazał, że termin na zwrotu VAT za IV kwartał 2017 r. wyekspirował, bowiem NUS nie dokonał skutecznego przedłużenia tego terminu.

O ile więc Sąd, w postępowaniu w przedmiocie bezczynność organu w zakresie zwrotu VAT, nie może oceniać prawidłowości i terminu doręczenia poszczególnych postanowień przedłużających termin zwrotu, o tyle Sąd musi uwzględnić obiektywną okoliczność prawomocnego wyeliminowania danego postanowienia (postanowień) z obrotu prawnego i wyekspirowania terminu na dokonanie zwrotu. Trudno bowiem w takiej sytuacji przyjąć, że organ posiadając wiedzę o takim stanie rzeczy, nie pozostaje w bezczynności i że nie jest zobligowany do dokonania zwrotu.

W orzecznictwie nie ma wątpliwości co do tego, że próba przedłużenia terminu po jego upływie nie może być skuteczna. Ewentualne wydanie postanowienia przedłużającego termin już po jego upływie nie wywiera żadnych skutków prawnych.

8.7. Zważyć należy, że przepisy P.p.s.a. nie definiują pojęcia "bezczynności". W orzecznictwie, jak i w doktrynie, wskazuje się, że dokonując rozgraniczenia zakresu skarg na bezczynność, pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub niepodjęcie czynności wskazanych w P.p.s.a., przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy nie jest w żaden sposób uzasadniona (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 maja 2016r., II OSK 1903/15, z 2 czerwca 2016r., II OSK 1156/16, z 5 lipca 2012r. II OSK 1031/12).

Dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami prawa, ewentualnie czy zaistniały jakieś okoliczności, które wyłączałyby stan bezczynności. W przypadku zwrotu podatku VAT okolicznością wyłączającą stan bezczynności może być wydanie i pozostawanie w obrocie prawnym postanowień przedłużających termin zwrotu podatku.

Sąd stwierdza, że organ pierwszej instancji dopuścił się bezczynności.

Zasadnym okazał się zatem wniosek Skarżącej o zobowiązanie NUS do dokonania zwrotu. Sąd uznał jednak, że zwrot winien nastąpić w terminie 14 dni, liczonym od dnia doręczenia temu organowi akt wraz z prawomocnym wyrokiem wydanym w rozpoznawanej sprawie (por. art. 286 § 1 i 2 P.p.s.a.), o ile oczywiście do tego czasu organ nie wyda decyzji kwestionującej ów zwrot.

8.8. Rację ma również Skarżąca podnosząc, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przypomnieć w tym miejscu należy, że bezczynność organu w zakresie zwrotu VAT za IV kwartał 2017 r. miała w sprawie miejsce od dnia doręczenia NUS postanowienia DIAS z [...] stycznia 2020 r. Zatem bezczynność NUS na dzień wniesienia skargi wynosiła już ponad półtora roku. Podkreślić również trzeba, że NUS nie dokonał przedmiotowego zwrotu mimo, iż kolejnymi sześcioma postanowieniami DIAS konsekwentnie uchylał postanowienia NUS wydane w przedmiocie przedłużania terminu zwrotu VAT wskazując, że termin ten wyekspirował, a NUS pozostaje w zwłoce.

Dodać należy, że organ podejmował dalsze działania pozostające w oczywistej sprzeczności z przepisami obowiązującego prawa, czemu dawał wyraz w kolejnych postanowieniach o przedłużeniu terminu zwrotu VAT, wydawanych konsekwentnie, mimo umorzenia postępowania w tym zakresie przez DIAS.

Powyższe działania NUS nie dość, że niezgodne z prawem, to na dodatek okazały się całkowicie niezrozumiałe. Skoro bowiem NUS był przekonany, że sam fakt prowadzenia postępowania podatkowego wystarczy dla skutecznego wstrzymania wypłaty nadwyżki, to po cóż wydawał kolejne postanowienia przedłużające termin dokonania jej zwrotu.

Sąd stwierdza zatem, że NUS podejmował działania wewnętrznie sprzeczne, godzące w zasadę praworządności oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Z tych też powodów Sądu uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

8.9. Stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd jest uprawniony do wymierzenia organowi z urzędu lub na wniosek strony grzywny lub przyznania od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Orzeczenie grzywny winno nastąpić w sytuacji, w której istnieją szczególne okoliczności sprawy przemawiające za tym, że samo zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, może nie być wystarczające dla zdyscyplinowania organu. Dotyczy to przede wszystkim takich sytuacji, w których organ po raz kolejny nie stosuje się do wskazań Sądu. W ocenie Sądu, taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Ponadto Skarżąca nie wnioskowała o wymierzenie organowi grzywny. Niezależnie od powyższego nałożenie grzywny ma charakter fakultatywny.

Sąd uznał natomiast, że zasadne jest przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej, zgodnie z jej wnioskiem. Powyższe jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Zasądzenie określonej sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować Skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek bezczynności organu. W rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenia dla zasądzenia na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej miało uznanie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, ujawniony stan bezczynności oraz rażący charakter tego naruszenia nie może pozostać bez żadnej rekompensaty. Z tego względu, biorąc również pod uwagę kwotę wykazanego zwrotu (732.683 zł), Sąd uznał, że zasadne jest zasądzenie od organu sumy pieniężnej, zgodnie z wnioskiem Skarżącej, tj. w wysokości 2.000 zł.

9.10. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził bezczynność NUS w zakresie dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2017 r. (pkt 1 sentencji) oraz na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). Jednocześnie, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd zobowiązał NUS do dokonania, w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi niniejszej sprawy, zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT - 7 za IV kwartał 2017 r., albo do wydania decyzji rozstrzygającej negatywnie w kwestii zasadności zwrotu (pkt 3 sentencji. Sąd, zgodnie z wnioskiem Skarżącej, przyznał na jej rzecz sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł (pkt 4 sentencji).

Wobec uwzględnienia skargi, Sąd zasądził na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości obejmującej wpis w wysokości 100 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, stosownie do art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. (pkt 5 sentencji).