Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1238/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1999-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Teza: 1. Art. 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ jest odstępstwem od generalnej zasady obowiązującej w konstrukcji podatków dochodowych, iż za przychody należy uważać sumy /wartości/ rzeczywiście przez podatnika osiągnięte tj. otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika, którymi może on regularnie dysponować. Tymczasem przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej są kwoty należne, a nie kwoty otrzymane.

2. Dniem uzyskania przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej jest dzień powstania należności, a nie dzień, w którym owe należności podatnik otrzymał, lub postawiono je do jego dyspozycji.

TEZY

1. Art. 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ jest odstępstwem od generalnej zasady obowiązującej w konstrukcji podatków dochodowych, iż za przychody należy uważać sumy /wartości/ rzeczywiście przez podatnika osiągnięte tj. otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika, którymi może on regularnie dysponować. Tymczasem przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej są kwoty należne, a nie kwoty otrzymane.

2. Dniem uzyskania przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej jest dzień powstania należności, a nie dzień, w którym owe należności podatnik otrzymał, lub postawiono je do jego dyspozycji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Anny H. na decyzję Izby Skarbowej w Z.G. z dnia 27 kwietnia 1998 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zaskarżonej decyzji jedynie pod względem zgodności z prawem i to zarówno materialnym jak i procesowym.

Z kolei w myśl przepisu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 /pozarolniczej działalności gospodarczej/, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane.

W tej sprawie zasadniczą kwestią jest to czy - jak podaje skarżąca - kwoty należne są sporne czy też muszą być bezsporne.

Należy podkreślić, iż - art. 14 wyżej cytowany jest odstępstwem od generalnej zasady obowiązującej w konstrukcji podatków dochodowych, iż za przychody należy uważać sumy /wartości/ rzeczywiście przez podatnika osiągnięte tj. otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika, którymi może on regularnie dysponować.

Tymczasem przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej są kwoty należne, a nie kwoty otrzymane.

Wbrew też poglądowi skarżącej przepis omawiany nie rozróżnia, czy przychód jest sporny, czy bezsporny. Ten fakt należy uznać, iż nie ma wpływu na określenie przychodu z działalności gospodarczej. Przy czym należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż powyższe należy do zakresu prawa cywilnego i jest rozstrzygane przez sąd powszechny. W prawie podatkowym bowiem najistotniejsze jest wykonanie świadczenia.

Jak wskazują J. Gach, A. Gomułowicz i J. Małecki w Komentarzu do Podatku dochodowego od osób fizycznych /Wyd. C.H.Beck 1998 str. 188/ dla celów tego podatku nie jest zatem istotne to, czy osoba fizyczna /spółka nie posiadająca osobowości prawnej/ prowadząca działalność gospodarczą za wykonane przez nią usługi, czy też sprzedaż towarów - otrzymała zapłatę, czy też takiej należności nie otrzymała, a także i to, kiedy ewentualnie otrzyma ową należność za swe działania.

Jakiekolwiek w tej kwestii odmienne postanowienia umów cywilnoprawnych nie mogą wywoływać skutków prawnych na gruncie prawa podatkowego, nie mogą zmieniać bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa publicznego. Z tego względu nawet brak zapłaty, rodzi na gruncie podatku dochodowego obowiązek podatkowy i zobowiązanie podatkowe w zakresie sumy należnej od wykonywanego świadczenia. Przy czym należy podkreślić, iż dniem uzyskania przychodu jest dzień powstania należności, a nie dzień, w którym owe należności podatnik otrzymał, lub postawiono je do jego dyspozycji.

Ma rację organ podatkowy, iż skoro w przedmiotowej sprawie wyposażenie zostało wydane kupującemu, to nie ma wątpliwości, że w dniu wydania po stronie sprzedającego /w tym i skarżącej/ powstała należność /a także przychód/, a po stronie kupującego zobowiązanie i to w kwocie uzgodnionej w umowie. Nie ma więc racji skarżąca, że do czasu rozstrzygnięcia sporu przychód jest fikcyjny. Dopóki sąd powszechny nie zmieni postanowień umowy, kwoty z niej wynikające wobec wykonania świadczenia są przez cały czas należne. Dopiero z chwilą wydania wyroku zmieniającego te postanowienia skarżąca będzie miała podstawę do korekty przychodu i to pod datą wydania wyroku.

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 1996 r. SA/Sz 1453/95 stwierdzając, iż stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychód z działalności gospodarczej uważa się kwoty należne z tytułu świadczeń dokonanych w ramach tej działalności, tak więc bez znaczenia dla powstania zobowiązania podatkowego jest fakt, że wykazane w deklaracji i wynikające z faktur należności nie zostały w istocie przez podatnika odebrane.

Z tych to względów i wobec stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ nie uwzględnił skargi.