Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 819/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 14 ust. 1, ust. 2 i  ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Protokolant St. sekr. sądowy Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2013 r. przy udziale – sprawy ze skargi A.J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z [...]r, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr [...] z [...]r. o odmowie przyznania skarżącej A. J. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2011 rok.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2008 r. Nr 98, poz. 634), art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r., Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.) i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174 poz. 1809 z późn. zm.)

W uzasadnieniu organ wskazał stan faktyczny sprawy. W tych zaś ramach podniósł, że skarżąca ubiegając się o płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2011, złożyła wniosek o przyznanie tej płatności do Biura Powiatowego ARiMR w O. [...] r. Ubiegała się ona o przyznanie płatności z tytułu realizacji pakietu S02 Rolnictwo ekologiczne w wariantach S02b02 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni równej 18,18 ha, wariant S02d02 Uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) na deklarowanej powierzchni równej 71,19 ha oraz pakiet P01 Utrzymanie łąk ekstensywnych w wariancie P01b Półnaturalne łąki dwukośne na powierzchni równej 18,18 ha. Następnie dokonano korekty wniosku poprzez dodanie do deklaracji działki ewidencyjnej [...] , dopisanej do deklaracji działki rolnej O, na której zgłoszono do dopłat powierzchnię równą 0,48ha i przekazano wniosek do rozpatrzenia zgodnie z właściwością miejscową Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w B. .

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. po zapoznaniu się z wynikami kontroli administracyjnej wydał [...] r. decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2011. Płatności odmówiono w związku z brakiem skutecznego przejęcia gospodarstwa od poprzedniego producenta, najpierw przez J. G. , a następnie A. J. .

Od tego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła odwołanie.

Na skutek tego organ II instancji wydał [...] r. decyzję Nr [...]o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. nr [...]z [...]o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Po otrzymaniu decyzji [...]skarżąca pismem nadanym [...]r. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją. Nadto pismem z tej samej daty wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz pismem nadanym [...]r. zażądała unieważnienie przedmiotowej decyzji.

W związku z wnioskiem strony o wznowienie postępowania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]r. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego, a następnie [...]r. wydane zostało postanowienie o jego zawieszeniu. Stwierdzono bowiem, iż postępowanie w sprawie należy zawiesić ze względu na wcześniejszy wniosek strony o unieważnienie decyzji [...] oraz wpływ rozstrzygnięcia tego wniosku na rozstrzygnięcie sprawy po jej wznowieniu. W dniu [...]r. wydano postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego, a następnie [...]r. wydano decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wznowienia postępowania.

A. J. pismem z [...] r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję [...] , który zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 56 P.p.s.a.

Ponieważ [...] r. A. J. wniosła także o unieważnienie decyzji [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. przekazał dokumentację sprawy skarżącej do Prezesa ARiMR w W. , który decyzją Nr [...] z [...] r. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. nr [...] .

Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] r. o odmowie przyznania skarżącej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że odmowa płatności nastąpiła ze względu na nieskuteczne przejęcie zobowiązań w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego od małoletniej J. G. oraz odmowę płatności dla J. G. za 2009 oraz dla skarżącej za 2009 i 2010 rok. Organ zauważył, że płatności rolnośrodowiskowe są przypisane danemu właścicielowi przez nałożenie zobowiązania pięcioletniego, tak więc zarówno decyzje wydane w latach poprzednich jak i ewentualny sposób przekazania działek ma wpływ na ciągłość danego zobowiązania i przyznanej płatności. Natomiast A. J. nie otrzymała płatności zarówno w 2009, jak i w 2010 roku. Powodem takich rozstrzygnięć był fakt, że J. G. występująca jako poprzedni wnioskodawca płatności rolnośrodowiskowej na zadeklarowane przez A. J. działki nie otrzymała płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009. Wniosek J. G. w zakresie części działek dotyczył bowiem gruntów przejętych od B. G. i został złożony z uchybieniem 35-cio dniowego materialno-prawnego terminu, o którym mowa w § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174 poz. 1809 z późn. zm.) - dalej powoływane jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe.

Organ II instancji powołał się na wyrok WSA w Krakowie z 4.11.2007 r., (sygn. akt III SA/Kr 763/07, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl): "(...) W świetle treści § 14 rozporządzenia, nie można wykluczyć takiej sytuacji w której zmiana producenta rolnego może nastąpić więcej niż jeden raz. Wówczas każdy przypadek zmiany producenta należy po kolei analizować z punktu widzenia spełnienia przesłanek z § 14, jeżeli bowiem nowy producent nie nabył skutecznie prawa do płatności rolnośrodowiskowej ( które przysługiwało poprzedniemu producentowi), to tym samym nie może nastąpić jego przeniesienie na kolejnego producenta. (...)".

Opierając się na wyżej powołanym wyroku organ uznał, iż w rozpatrywanej sprawie istotne jest przejęcie gospodarstwa przez A. J. oraz wcześniej przez małoletnią J. G. zgodnie z treścią § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Natomiast z w/cyt. wyroku – zdaniem organu - wynika, że jeśli poprzedni wnioskodawca tj. J. G. nie nabyła prawa do płatności rolnośrodowiskowej nie mogła przekazać danego prawa A. J. .

Ponadto organ stwierdził, iż w sprawach przyznania płatności A. J. dotyczących lat 2009 i 2010 organ uznał za nieważne umowy, na podstawie których rodzice J. G. dokonywali przekazywania gruntów pomiędzy sobą a małoletnią Julią G. , gdyż zostały one zawarte z naruszeniem art. 98 § 2 pkt 2 k.r.o. i art. 101 § 3 k.r.o. Jest to teza zgodna z treścią wyroku WSA we Wrocławiu z 8.03.2012r., sygn. akt III SA/Wr 553/11, dotyczącego prawa do płatności rolnośrodowiskowej A. J. w 2010 roku, gdzie Sąd stwierdził, że "(...) W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy (wskazanych umów) przedstawiciel ustawowy małoletniej przekazał skarżącej działki rolne w bezpłatne użytkowanie, a skarżąca zobowiązała się działki te wykorzystywać rolniczo. Bez wątpienia rozporządzenie tak znacznym majątkiem dziecka i to bez powstania przysporzenia majątkowego po stronie dziecka, jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd. W myśl zatem powołanych wyżej przepisów (K.r.o. – przyp. Sądu), przejęcie przez skarżącą w sposób prawidłowy od niepełnoletniej gruntów wymagało zyskania zgody sądu rodzinnego. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby taka zgoda została wydana. Konsekwencją tego stanu w sprawie jest uznanie przekazania użytkowania gruntów w oparciu o wskazane umowy, za nieskuteczne, a w dalszej kolejności odmówienie przyznania skarżącej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych do wskazanych w tych umowach działek."

Na to rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze wniosła o unieważnienie/uchylenie decyzji organu II oraz I instancji ponieważ narusza ona prawo.

W treści wniesionej skargi pełnomocnik strony zarzucił naruszenie m. in. :

zapisów art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego przez jego błędne zastosowanie,

zapisów art. 13 § 1, 19 i 20, 28 § 1, 50 § 1 oraz art. 54 § 1 pkt. 6, 61 § 4, 62, 75 § 1 i 2, 76 § 1, 77, 80, 86 i 89, 104, 107 § 3, 110 i 126, 156 kodeksu postępowania administracyjnego przez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie,

zapisów art. 2 § 1 kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez ich zignorowanie.

Ponadto na podstawie art. 6 Kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa strona zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez podtrzymanie wadliwej decyzji organu I instancji, tj.:

§ 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie;

- § 14 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie;

- § 14 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie;

- zapisów art. 2a rozporządzenia WE nr 73/2009 poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie;

- art. 40 ust. 2 TFUE dotyczącego równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymywania płatności bez względu na stan prawny posiadanych przez rolników działek.

W uzasadnieniu skargi (punkt ad 1) strona wskazała, że organ nie dokonał żadnych własnych ustaleń, lecz oparł się na ustaleniach dokonanych przez inne organy. Zdaniem strony błędne jest stwierdzenie organu, że J. G. nie zainicjowała poprawnie programu, gdyż uzyskała prawo do płatności za jego realizację w roku 2007 i 2008. Stwierdziła, że własność J. G. stanowi tylko działka nr 385 o pow. 1,05 ha, zatem jej rodzice przekazując osobie trzeciej użyczone jej wcześniej działki, których byli właścicielami nie mogli dokonać czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniej, gdyż działki nie będące jej własnością, a jedynie użyczone, nie stanowią majątku małoletniej, a zatem czynność taka nie wymagała zgody sądu opiekuńczego.

Nawiązując do sformułowania użytego przez organ, że "sposób przekazania działek ma istotny wpływ na ciągłość danego zobowiązania" stwierdziła, że nie istnieją różne sposoby przekazania działek rolnych a w tej sprawie zawsze odbywało si to za zgodną wolą stron takiej czynności.

Odnosząc się do zarzutu uchybienia 35-dniowemu terminowi do poinformowania organu o przekazaniu posiadania działek objętych programem rolnośrodowiskowym strona podniosła, że J. G. przejęła w posiadanie dodatkowe działki [...] r., a już [...] r. jej przedstawiciel złożył organowi kopię umowy dokumentującej dokonaną czynność przekazania posiadania działek oraz zawierającą deklarację J. G. o podjęciu zobowiązania do kontynuowania programu na wszystkich działkach w zakresie całego zobowiązania poprzednika. Natomiast § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego nie wskazuje jednoznacznie, aby wskazany w tym przepisie "wniosek" miał być złożony na formularzu wniosku o płatność. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 11 i art. 11 ust.1 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 za jeden sezon rolnik składa jeden wniosek o płatność, a rolnik przejmujący działki w posiadanie powinien złożyć "wniosek – deklarację o wstąpieniu do programu w miejsce poprzednika", i nie może złożyć drugiego, pojedynczego wniosku o tę samą płatność, o którą wnioskował jego poprzednik. Wobec powyższego, program nie został w 2009 r. zerwany przez brak złożenia kolejnego, pojedynczego wniosku o płatność na formularzu wniosku o płatność przez rolnika przejmującego grunty i deklarującego pisemnie kontynuację programu. Strona wskazała, że nie jest uprawnione stwierdzenie organu o nieskutecznym przejęciu gruntów przez A. J. , gdyż posiadanie, nawet wynikające z nieważnej czynności prawnej, jest zaistniałym stanem faktycznym, którego unieważnić nie można. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że grunty zgłoszone przez A. J. jako te, na których realizowany był program rolnośrodowiskowy były uprzednio użyczone J. G. przez jej rodziców, to wyklucza to pomówienie jej rodziców o przekroczenie przez nich zakresu dopuszczalnych czynności na majątku dziecka. Pełnomocnik skarżącej powołał się także na postanowienie Sądu Rejonowego w O. wydane w sprawie [...] , w której rodzice wnosili o wydanie im pełnomocnictwa do reprezentowania córki i zgody na dokonanie czynności dotyczącej jej majątku, które zakończyło się wydaniem postanowienia "o oczywistej treści".

Strona podkreśliła, że realizowany przez J. G. od 2007 r. program rolnośrodowiskowy nie został zerwany, bowiem nie zapadło w przedmiocie tegoż zerwania żadne rozstrzygnięcie właściwego organu.

Odnośnie zarzutów z punktu 2. pełnomocnik stwierdził, że decyzja o odmowie przyznania płatności A. J. za 2010 r. wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nie jest w istocie decyzją, gdyż została wydana przez organ niewłaściwy, podczas gdy organem właściwym jest Kierownik Biura Powiatowego w B. .

W kwestii zarzutów sformułowanych w pkt 3. skargi strona wskazała, że organa nie mają kompetencji do badania stanu prawnego działek zgłoszonych do płatności, ponieważ te przysługują posiadaczom. Jeśli organ podważa interes prawny J. G. , to ma ona interes prawny do udziału w tym postępowaniu.

W pkt 4. zarzutów strona podniosła, że organ II instancji zaakceptował stanowisko organu I instancji, że umowy cywilnoprawne zawarte w imieniu J. G. są nieważne, bo jej pełnomocnik nie przedłożył pełnomocnictwa do działania w jej imieniu ani zgody sądu opiekuńczego na dokonanie czynności, co uznała za działanie nieprawidłowe.

Co do pkt 5. i 6. zarzutów strona wskazała, że organ dokonał samodzielnej oceny ważności umowy cywilnoprawnej bez udziału stron tej umowy, przez co nie mógł poprawnie ustalić stanu faktycznego sprawy. Podobnie bezpodstawnie zaniechał przesłuchania rodziców J. G. .

W przedmiocie zarzutów z pkt. 7., 8. i 9. wskazano, że organ nie wykonał obowiązku zgromadzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, lecz oparł postępowanie na ocenach innych organów. Decyzje o przyznaniu płatności J. G. za 2007 i 2008 r. dowodzą, że była ona posiadaczem gospodarstwa i zainicjowała skutecznie program w swym gospodarstwie, a organ tego nie dostrzegł. Ponadto podniesiono, że część dokumentów organ zignorował, dotyczyło to decyzji o przyznaniu płatności za 2007 i 2008 r. oraz wyroku WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 409/11.

W kwestii zarzutów podniesionych w punkcie 10. stwierdzono, że organ tę samą okoliczność – posiadanie gruntów rolnych przez A. J. w 2011 r. ocenił odmiennie w dwóch różnych postępowaniach. W sprawie niniejszej odmówił przyznania płatności stwierdzając, że nie jest ona posiadaczem gospodarstwa rolnego wobec jego bezskutecznego przejęcia od J. G. , zaś w postępowaniu o płatności bezpośrednie uznał, że była ona posiadaczem gospodarstwa, bo stosowne płatności skarżącej przyznał.

Co do pkt. 11 skarżąca wskazała, że organ nie wykazał żadnym dowodem, że umowy użyczenia gruntów małoletniej miały być nieważne a J. G. nie była posiadaczem gospodarstwa. Odmówił także przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony na rozprawie administracyjnej na tę okoliczność.

W pkt. 12 skarżąca podnosi, że organ nie kwestionuje tego, że J. G. poprawnie zainicjowała program w swym gospodarstwie, że przekazała posiadanie gruntów A. J. , a ta zadeklarowała kontynuowanie programu i poprawnie go zrealizowała. Zdaniem strony organ wskazał, że w jego ocenie umowy użyczenia i darowizny gruntów rolnych małoletniej J. G. były nieważne, bo dotyczyły dysponowania znacznym majątkiem dziecka, a kwestia ważności tych umów nie była przedmiotem postępowania w sprawie. Po raz kolejny strona podkreśla, że nie był to w istocie majątek dziecka, lecz jego rodziców, którzy przekazali mu te grunty tylko w użyczenie.

W punkcie 13. strona stwierdziła rzekomą sprzeczność pomiędzy ustaleniami organów, które uznały umowy użyczenia gruntów na rzecz J. G. za nieważne, a jednocześnie stwierdził, że były one dziecku czasowo użyczone. Podobnie w kwestii posiadania podniesiono jakoby organ stwierdził, że J. G. nie była posiadaczem gospodarstwa, a jednocześnie nim była, gdyż na skutek jego przekazania A. J. ta ostatnia otrzymała płatności bezpośrednie za rok 2011.

W kwestii zarzutu z pkt. 14 skarżąca podniosła, że ostateczne decyzje o przyznaniu płatności J. G. za lata 2007 i 2008 wiążą organ co do poprawnego zainicjowania przez nią programu. Natomiast ostateczna decyzja o przyznaniu skarżącej płatności bezpośrednich za 2011 r. do tych samych gruntów wiąże organ co do tego, kto był posiadaczem gruntu w kolejnych latach.

W punkcie 15. strona ponownie podniosła kwestię właściwości Kierownika BP w O. do wydania decyzji o płatnościach za 2010 r. stwierdzając, że organ ten działał w oparciu o postanowienie Kierownika BP w B. o przekazaniu sprawy według właściwości, a którego nieważność stwierdził WSA w Gliwicach w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 409/11 i teraz nie powinien ignorować swego własnego wyroku.

Odnośnie zarzutu wskazanego w pkt 16. zarzuciła, że kwestia nieważności umów cywilnoprawnych należy do właściwości sądów powszechnych, a organa administracji nie powinny tej kwestii rozstrzygać samodzielnie. W odmowie przyznania skarżącej płatności wyłącznie na podstawie oceny ważności umowy strona upatruje także naruszenia art. 40 ust.2 TFUE dotyczącego równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymywania płatności bez względu na stan prawny posiadanych przez rolników działek. Na tej podstawie pełnomocnik wniósł o wystąpienie z pytaniem prawnym do TSUE o zgodność dokonanych przez ARiMR ocen z art. 40 ust. 2 TFUE.

W kwestii zarzutu z pkt. 17 skarżąca stwierdziła, że tezie organu o tym, że jej poprzednik nie był producentem rolnym – posiadaczem gruntów, bo przejął grunty na podstawie nieważnej umowy przeczy fakt przyznania płatności J. G. i płatności bezpośrednich A. J. za 2011 r.

W przedmiocie zarzutu wskazanego w pkt. 18 strona wskazała, że przez złożenie [...] r. organowi treści umowy zadeklarowała pisemnie przejęcie posiadania gruntów i kontynuowanie programu na wszystkich przejętych gruntach. Zdaniem strony jest to wystarczające do uznania, że złożyła "wniosek" w rozumieniu właściwych przepisów mimo, że nie został złożony na formularzu. O zerwaniu programu można byłoby mówić, gdyby organ nie został w terminie 35 dni poinformowany o przekazaniu działek poprzez złożenie kopii umowy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Odnośnie pkt. 14 skargi strona wskazała, że § 14 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazuje na obowiązek przejmującego działki rolne do poinformowania o tym fakcie organu przez złożenie kopii zawartej umowy, nie daje jednak organom kompetencji do badania ich ważności. Dokument ten ma jedynie potwierdzić datę przekazania posiadania gruntów i potwierdzić zgodną wolę stron w tej kwestii. Podniosła, że płatności zawsze przysługują posiadaczom, nawet gdyby ich posiadanie było bezprawne lub wbrew prawu. Zdaniem strony organ przyjął, że dla uzyskania płatności skarżąca i jej poprzednik powinni przejąć posiadanie gruntów na mocy ważnej umowy cywilno-prawnej. Postawienie takiego wymogu pozostaje w rażącej sprzeczności z prawem wspólnotowym – jest rażąco sprzeczne art. 40 ust. 2 TFUE dotyczącym równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymywania płatności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009, (WE) nr 1698/2005 oraz (WE) nr 1122/2009 niezależnie od stanu prawnego posiadanych przez rolnika gruntów rolnych.

W kwestii wskazanej w pkt. 20. strona stwierdziła, że art.2a rozporządzenia WE nr 73/2009 kieruje płatności do posiadaczy gruntów rolnych choćby posiadali te grunty bez prawa lub nawet wbrew prawu. Organ bezprawnie więc oparł odmowę na ocenie ważności umowy, której nawet nie widział zamiast ustalić oczywisty stan faktyczny.

Natomiast w przedmiocie zarzutu wyrażonego w pkt. 21. strona podniosła, że prawo wspólnotowe wyklucza stosowanie innych wymogów wobec polskich rolników przez organa ARiMR niż wymogi stosowane wobec rolników w innych krajach wspólnotowych zgodnie z prawem wspólnotowym.

Na zakończenie strona wniosła o dokonanie przez Sąd wiążącej wykładni § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przez odpowiedź na dwa pytania, sformułowane w uzasadnieniu skargi (karta 15 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do treści skargi wskazał, że podstawową kwestią w rozpatrywanej sprawie jest ciągłość zobowiązania rolnośrodowiskowego na gospodarstwie przejętym przez A. J. .

Odnosząc się do zarzutu, że za inne lata skarżąca otrzymała płatności bezpośrednie do tych samych działek, organ wyjaśnił, że płatności te podlegają innym przepisom niż płatności rolnośrodowiskowe. Przyznanie płatności obszarowych czy ONW nie jest jednoznaczne z przyznaniem płatności rolnośrodowiskowych, więc powoływanie się w skardze na te decyzje jako dowód na zgodne z prawem przestrzeganie zobowiązania rolnośrodowiskowego jest błędne. Stwierdzenie w decyzjach dot. tych płatności, że A. J. przejęła w swe posiadanie gospodarstwo od J. G. bez jednej działki odnosi się do spełnienia wymagań dotyczących m in. ustawy z 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.), gdzie jednym z uwarunkowań przejęcia płatności jest przekazanie dokonane nie później niż do 31 maja roku (...). Natomiast zgodnie z § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 174 poz. 1809 z późn. zm.) płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem.

Organ podniósł ponadto, że płatności obszarowe są przyznawane corocznie dla osób występujących o płatność na danych działkach rolnych, natomiast płatności rolnośrodowiskowe są przypisane danemu właścicielowi poprzez nałożenie zobowiązania pięcioletniego więc sposób przekazania działek ma wpływ na ciągłość danego zobowiązania i przyznanej płatności.

Dyrektor ŚLOR ARiMR w C. podtrzymał stanowisko, iż A. J. jako przejmującej działki od J. G. nie może zostać przyznana płatność rolnośrodowiskowa za rok 2011, skoro w roku 2009 J. G. występująca jako poprzedni wnioskodawca płatności rolnośrodowiskowej na zadeklarowane później przez A. J. działki nie otrzymała płatności. Organ podkreślił, iż powodem odmówienia przekazującej grunty - J. G. płatności w roku 2009 był fakt, że wniosek J. G. w zakresie części działek dotyczył gruntów przejętych od B. G. i został złożony z uchybieniem 35-cio dniowego materialno-prawnego terminu, o którym mowa w § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego a zobowiązanie rolnośrodowiskowe musi być realizowane w sposób ciągły i nieprzerwany. Organ zauważył, iż w większej części skargi, pełnomocniczka skarżącej, B. G. stara się wykazać, iż umowy przekazania działek są zgodne z prawem i nie naruszają art. 98 § 2 pkt 2 k.r.o. i art. 101 § 3 k.r.o. jednakże w 2011 roku kolejnym roku trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego (inaczej niż w latach poprzednich) nie jest to podstawą odmowy płatności. W 2011 r. odmówiono płatności A. J. , gdyż na dane działki płatność nie została przyznana ani w 2009 ani w 2010 roku ze względu na fakt, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie było realizowane w sposób ciągły i nieprzerwany.

Odnosząc się do zarzutu braku właściwości miejscowej Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. organ wskazał, że Kierownik BP ARiMR w O. był zobligowany do wydania decyzji w sprawie [...] na podstawie orzeczenia Prezesa ARiMR rozstrzygającego spór kompetencyjny pomiędzy nim a Kierownikiem BP w B. . Prezes ARiMR jako wspólny organ wyższego stopnia nad oboma pozostającymi w sporze Kierownikami BP był - zgodnie z art. 22 § 1 pkt 8 k.p.a.- właściwy do rozpoznania wniosku z jakim wystąpił Kierownik BP ARiMR w O. , zatem zarzut o włączeniu do sprawy organu III instancji jest nieuzasadniony.

Ustosunkowując się do zarzutu braku kompetencji do badania stanu prawnego działek zgłaszanych do płatności należy przyznać, iż organ nie bada stanu prawnego zgłoszonych do programu działek wydając decyzje o przyznaniu bądź odmowie płatności rolnośrodowiskowej. Jednakże w niniejszej sprawie doszło do przeniesienia posiadania gospodarstwa lub jego części z beneficjenta programu na rzecz innego producenta rolnego co w związku z § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego obliguje wnioskodawcę do dołączenia kopii umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych i powoduje, że organ jest zobowiązany do ustalenia czy przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części faktycznie miało miejsce, czy zachowany został termin określony w przepisach oraz czy przejmujący gospodarstwo rolne zobowiązał się do kontynuowania zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez poprzednika na przejętych działkach. W związku z w/w Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa badając daną sprawę była zobligowana zbadać stan prawny działek przejętych i zgłoszonych do płatności w tym sensie, że dla skuteczności przekazania zobowiązań przez poprzedniego producenta rolnego jak i skuteczności przejęcia tych zobowiązań przez nowego posiadacza konieczne jest spełnienie wszystkich wymagań jakie zostały nałożone przez ustawodawcę w ww. § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W kwestii naruszenia przepisów dot. postępowania dowodowego organ uznał je za nieuzasadnione, gdyż zebrano cały materiał dowodowy, a strona miała możliwość zapoznania się z nim.

W dniu 9.05.2013 r. wpłynęło do WSA w Gliwicach pismo procesowe skarżącej, w którym podtrzymała ona dotychczasową argumentację dotyczącą ważności i skuteczności zawartych umów przekazania nieruchomości rolnych i na tę okoliczność złożyła wyrok Sądu Apelacyjnego w B. sygn. akt [...] rozstrzygający o ważności umowy, którą organ błędnie uznał za nieważną, co – zdaniem strony – uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji obu instancji przez Sąd. Strona podkreśliła, że w prawomocnym wyroku z [...].r. Sąd ustalił, iż:

- jedynym majątkiem J. G. jest działka nr [...] , a wiec nie było możliwości przekroczenia zakresu zwykłego zarządu majątkiem małoletniej J. przez jej rodziców, dysponowali oni innymi działkami (swoim własnym majątkiem),

- umowy zawarte w imieniu małoletniej J. G. przez jej rodziców nie są nieważne,

- rodzice małoletniej J. G. nie przekroczyli zakresu zwykłego zarządu majątkiem małoletniej.

Zdaniem strony z wyroku tego wynika także, że ocena ważności umowy i zaistnienia przekroczenia zakresu czynności zwykłego zarządu majątkiem dziecka może być dokonywana tylko przez sądy, a nie samodzielnie przez Kierownika BP ARiMR, który nie ma kompetencji do badania stosunków własnościowych ani interesu prawnego do występowania do sadu powszechnego o zbadanie takich stosunków wynikających z zawartych przez rolników umów, jako że organa mają obowiązek przyznawać płatności posiadaczom gruntów choćby posiadali je bezprawnie lub nawet wbrew prawu.

W następnym piśmie procesowym z [...]r. pełnomocniczka strony powtórzyła po raz kolejny argumentację dot. stanu własności działki rolnej [...] jako jedynej działki stanowiącej własność J. G. j, zatem czynności dotyczące innych działek nie mogły odnosić się do "znacznego majątku dziecka". Również po raz kolejny podkreśliła kompetencję sądów powszechnych do oceny ważności umów. Stwierdziła, że nie nastąpiło zerwanie programu przez J. G. , a rozporządzenie nie wymaga, aby rolnik uzyskał płatności za wszystkie lata poprzednie. Również ponownie wniosła o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE czy działania organu szczegółowo opisane w pytaniu są zgodne z art. 40 ust. 2 TFUE, dot. równego traktowania producentów rolnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej powoływane jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli zachodzą przyczyny stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, to sąd winien orzec o jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ odwoławczy przy rozstrzyganiu sprawy nie naruszył prawa.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności odmowy przyznania skarżącej A. J. płatności rolnośrodowiskowej za 2011 r.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że J. G. reprezentowana przez przedstawicieli ustawowych – rodziców podjęła pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe z dniem [...]r. (karta 358 odwrót) i otrzymała z tego tytułu dopłaty rolnośrodowiskowe za rok 2007 i 2008 (karta 224 akt administracyjnych - pismo skarżącej do Dyrektora OR ARiMR, nie kwestionowane przez organ). Program rolnośrodowiskowy na działkach nr [...] położonych w miejscowości S. zainicjowała również B. G. , matka J. G. j, która przekazała te działki córce na mocy umowy przekazania prawa użytkowania gruntów rolnych z [...] r., podobnie jak działka [...]. Sama umowa przekazania prawa użytkowania gruntów rolnych została organowi złożona [...]r., natomiast wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych wpłynął do Kierownika BP dopiero [...]r. W dniu [...]r., przedstawiciele ustawowi J. G. złożyli oświadczenie w sprawie przekazania działek rolnych w ramach realizowanego programu J. G. w zakresie użytkowania rolniczego, kontynuacji programu rolnośrodowiskowego i działań ONW na w/w działkach (karty 356-358 odwrót). Następnie umową z [...]r. ojciec J. G. przekazał 69 działek wchodzących w skład jej gospodarstwa (za wyjątkiem działki [...] stanowiącej własność małoletniej) na rzecz skarżącej, natomiast umową dzierżawy z [...]r. oraz umową przekazania posiadania działki rolnej J. G. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego T. G. go wydzierżawiła skarżącej, która jest jej babką, także działkę [...] (karta 379 odwrót akt administracyjnych). Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z [...]r. odmówiono J. G. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...]r. (karty 356-369 odwrót akt administracyjnych).

Również A. J. odmówiono płatności rolnośrodowiskowej:

- za rok 2009 decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...]r. i Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z [...]r. (odpowiednio karty 379-381 i 352-355 akt administracyjnych),

- za rok 2010 decyzjami Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...]r. i Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z [...]r. (odpowiednio karty 375-377 odwrót i 370-374 odwrót), a WSA we Wrocławiu nieprawomocnym wyrokiem z 8.03.20102 r. sygn.. akt III SA/Wr 553/11 oddalił skargę na to rozstrzygnięcie.

Regulacje dotyczące płatności rolnośrodowiskowych zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174 poz. 1809 z późn. zm.).

Kwestie związane ze zmianą posiadacza gruntów lub stad w czasie trwania programu reguluje § 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Stanowi on, że jeżeli w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio, w przypadku gdy przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych nastąpiło po dniu wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej.

Przywołane przepisy przewidują więc możliwość uzyskania płatności rolnośrodowiskowej przez nowego posiadacza działek w przypadku przejęcia ich od innego producenta rolnego. Może to jednak nastąpić tylko w przypadku i pod warunkiem skutecznego przejęcia tych działek od takiego producenta, który uprzednio realizował programy rolnośrodowiskowe. Dla skuteczności przekazania zobowiązań przez poprzedniego producenta rolnego jak i skuteczności przejęcia tych zobowiązań przez nowego posiadacza konieczne jest spełnienie wszystkich wymagań, jakie zostały nałożone przez ustawodawcę w § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ponadto wskazać należy, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe musi być realizowane w sposób ciągły i nieprzerwany.

Przenosząc te regulacje na stan faktyczny niniejszej sprawy przypomnieć trzeba, że wniosek J. G. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych wpłynął do Kierownika BP [...] r., podczas gdy umowa dotycząca przekazania działek została zawarta [...]r. Oznacza to, że nie zrealizowano wszystkich wymogów określonych w § 14 ust.1, w szczególności doszło do uchybienia 35-dniowego terminu, o którym mowa w § 14 ust.1. Natomiast następstwo prawne do płatności jest uzależnione od dochowania tego terminu. Skoro nie został on zachowany, doszło do zerwania programu, którego skutkiem jest wygaśnięcie prawa do ubiegania się o płatność rolnośrodowiskową. Termin na złożenie wniosku o przejęcie zobowiązania i przejęcie płatności rolnośrodowiskowej ma bowiem charakter materialnoprawny, zaś jego uchybienie powoduje, iż przysługujące uprawnienie wygasa. Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z 16.03.2010 r., sygn.. akt II GSK 471/09 (LEX nr 596857), gdzie stwierdził, że nawet jeżeli przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego z jednego producenta rolnego na drugiego, o którym mowa w § 14 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), na podstawie umowy sprzedaży lub innej umowy cywilnej będzie ważne z punktu widzenia prawa cywilnego o tyle nie będzie rodziło ono skutku prawnego w sferze prawa publicznego związanego przyznaniem świadczenia pieniężnego, gdy warunek 35 - dniowego terminu do złożenia wniosku wraz z oświadczeniem nie zostanie spełniony. Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 29.02.2012 r., sygn. II GSK 31/11, a poglądy te, wyrażone w obu powołanych wyrokach, Sąd orzekający podziela.

Z tego względu małoletniej córce do przejętych od matki działek nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa, a zatem płatność ta nie może przysługiwać również skarżącej. Skoro bowiem małoletnia przenosząca nie nabyła prawa do płatności rolnośrodowiskowej do przekazanych jej działek rolnych, nie może tego prawa przenieść na skarżącą (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 listopada 2009 r., sygnatura: III S.A./Kr 763/2007).

Przyjęcie założenia przeciwnego oznaczałoby podważenie podstawowej zasady prawa, z której wynika, że nikt nie może przenieść więcej praw niż sam posiada. Już to ustalenie wskazuje, że decyzja odmawiająca skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2011 jest prawidłowa i nie narusza prawa.

W kwestii ważności umów dotyczących przekazywania sobie gruntów pomiędzy J. G. , jej rodzicami i babką w sprawie niniejszej organ II instancji podzielił pogląd wyrażony w wyroku WSA we Wrocławiu z 8.03.2012 r., sygn. akt III SA/Wr 553/11, gdzie Sąd stwierdził, iż "W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy (wskazanych umów) przedstawiciel ustawowy małoletniej przekazał skarżącej działki rolne w bezpłatne użytkowanie, a skarżąca zobowiązała się działki te wykorzystywać rolniczo. Bez wątpienia rozporządzenie tak znacznym majątkiem dziecka i to bez powstania przysporzenia majątkowego po stronie dziecka, jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd. W myśl, zatem powołanych wyżej przepisów, przejęcie przez skarżącą w sposób prawidłowy od niepełnoletniej gruntów wymagało zyskania zgody sądu rodzinnego (podkr. Sądu). Z akt sprawy nie wynika zaś, aby taka zgodę została wydana.

Konsekwencją tego stanu w sprawie jest uznanie przekazania do użytkowania gruntów w oparciu o wskazane umowy, za nieskuteczne, a w dalszej kolejności odmówienie przyznania skarżącej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych do wskazanych w tych umowach działek" – a Sąd orzekający ocenę tę podziela i uznaje za własną. Odnosząc się do zarzutów strony, że nie można mówić o rozporządzeniu majątkiem dziecka, jako że przedmiotem zawartej ze skarżącą umowy dzierżawy były grunty niestanowiące własności J. G. , lecz tylko jej użyczone przez rodziców, Sąd orzekający stwierdza, że nie podziela tego stanowiska. Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 710 kc przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nie oznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. W myśl art. 712 § 1 Kc jeżeli umowa nie określa sposobu używania rzeczy, biorący może rzeczy używać w sposób odpowiadający jej właściwościom i przeznaczeniu. Z powyższego zdaniem Sądu wynika, że biorący w użyczenie staje się – obok dzierżawcy, najemcy –osobą mającą inne prawo do rzeczy, a więc posiadaczem zależnym. Zgodnie bowiem z art. 336 Kc posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Oznacza to, że z dniem zawarcia umowy użyczenia J. G. nabyła prawo do korzystania z użyczonych jej działek rolnych w sposób odpowiadający ich właściwościom i przeznaczeniu, a zatem prawo do ich uprawy i osiągania związanych z tym dochodów, jak również uzyskiwania dopłat. Przekazanie gruntów w imieniu J. G. skarżącej pozbawiło ją tych praw. W tym sensie nastąpiło niewątpliwie rozporządzenie "znacznym majątkiem dziecka" nie tyle przez fakt oddania mu gruntów do używania na podstawie umowy użyczenia, jak to wydaje się interpretować skarżąca i organ, gdyż ta czynność w ocenie Sądu orzekającego stanowi "bezpłatne przysporzenie na rzecz dziecka" w rozumieniu art. 98 § 2 k.r.o., która może być dokonana bez zgody sądu opiekuńczego, ile przez fakt późniejszego pozbawienia go tego prawa na rzecz skarżącej.

Wydaje się, że WSA we Wrocławiu analogicznie ocenił omawianą kwestię, gdy stwierdził w cytowanym wyżej wyroku, że "przejęcie przez skarżącą w sposób prawidłowy od niepełnoletniej gruntów (a nie ich przekazanie niepełnoletniej – przyp. Sądu ) wymagało zyskania zgody sądu rodzinnego". Fakt, że organ uznał za czynność wymagającą zgody sądu opiekuńczego już zawarcie umowy użyczenia przekazującej grunt rolny J. G. jest w ocenie Sądu nieprawidłowy, tym niemniej jest to okoliczność niemająca wpływu na końcowe rozstrzygnięcie, jeśli zważyć, że – w świetle powyższych wywodów - prawidłowe jest stwierdzenie organu, że czynność rozporządzenia majątkiem dziecka (rozumianym nie tylko jako zbiór rzeczy, co do której małoletniej służy prawo własności, ale szerzej, jako zbiór wszelkich jej praw majątkowych, zarówno aktywów jak i pasywów) taką czynnością z pewnością jest, a zgoda sądu opiekuńczego nie została udzielona.

Wbrew twierdzeniu strony stanowiska tego nie podważa przedłożony przez stronę wyrok Sądu Okręgowego (nie Apelacyjnego jak błędnie wskazuje strona) w B. z [...] r., sygn. akt [...] (załącznik do pisma procesowego z [...] r.), w którym Sąd orzekający nie doszukał się wniosków wywiedzionych przez pełnomocnika skarżącej w piśmie procesowym z [...] r. (karta 35 akt sądowych), a wywiódł wnioski wręcz przeciwne. Powołanym wyrokiem Sąd II instancji zmienił bowiem wyrok Sądu Rejonowego w B. sygn. akt [...] w ten sposób, że oddalił powództwo o ustalenie, że umowa dzierżawy z [...] r. i umowa przeniesienia posiadania z tej samej daty są nieważne od dnia ich zawarcia z powodu przekroczenia przez przedstawiciela ustawowego zakresu czynności zwykłego zarządu majątkiem małoletniej pozwanej przy zawieraniu tych umów. Sąd stwierdził, że powódka – A. J. nie ma interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia nieważności umów dzierżawy gruntu rolnego z [...] r. i przekazania posiadania działki rolnej z tej samej daty. "Poprzez wniesienie pozwu o ustalenie nieważności objętych żądaniem pozwu umów, powódka, a także przedstawiciele ustawowi małoletniej pozwanej zmierzali natomiast do niedopuszczalnego podważenia, na drodze postępowania cywilnego, stanowiska organu administracji wynikającego z prawomocnych decyzji administracyjnych. Tymczasem powództwo o ustalenie nie może zmierzać do ustalania podstaw tych praw, czy stosunków prawnych, w których rozstrzyganie sporów nie należy do drogi sądowej (...). Nie jest rzeczą sądu powszechnego dokonywanie oceny stosunku prawnego jedynie w tym celu, aby strona mogła zwalczać stanowisko zajęte przez organ administracyjny w wydanej przez niego decyzji." Tym samym bezprzedmiotowe są te zarzuty skargi, które odnoszą się do niedopuszczalności oceny ważności umów cywilnoprawnych przez organa administracji we własnym zakresie, bez oczekiwania na rozstrzygnięcie sądu powszechnego w tej kwestii.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi sąd zauważa:

- stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo. Faktu, że J. G. zainicjowała poprawnie program rolnośrodowiskowy i uzyskała płatności za lata 2007 i 2008 organ nie kwestionuje. Ponadto wbrew twierdzeniu skarżącej organ nigdy nie twierdził, iż odmawia mocy dowodowej decyzjom o przyznaniu J. G. płatności za lata 2007 i 2008. Fakt poprawnego zainicjowania programu od 2007 r. o tyle nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, że program ten był realizowany na innych działkach skoro pierwotny wniosek o przyznanie płatności pochodził z [...] r. a uwzględniającą go decyzję dot. roku 2007 wydano [...] r. Była ona co prawda następnie uchylona decyzją z [...] r., ale płatność i tak została przyznana, tyle, że w innej wysokości (karta 49 akt sądowych). Natomiast umowa, na mocy której B. G. przekazała działki rolne J. G. , a co do której organ twierdzi, że wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w § 14 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego został złożony z uchybieniem wskazanego tam terminu została zawarta [...] r., zatem z oczywistych względów program zainicjowany w 2007 r. nie mógł ich dotyczyć.

- W kwestii powiadomienia organu o fakcie przejęcia przez J. G. działek od B. G. już [...] r., tj. w następnym dniu po zawarciu umowy Sąd zauważa, że stosownie do § 14 ust.1 i 2 cytowanego już rozporządzenia rolnośrodowiskowego w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego.

2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się kopię umowy sprzedaży lub innej umowy, w wyniku której nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych.

Z brzmienia powyższych przepisów wynika, że złożenie samej umowy nie stanowi spełnienia wymogów koniecznych dla uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, albowiem przepisy te różnicują umowę od wniosku i wyraźnie nakazują złożenie wniosku, a umowy jedynie jako załącznika do niego. Gdyby ustawodawca uznał za wystarczające złożenie umowy, zbędne byłyby zapisy odnoszące się do wniosku. Skoro zaś znalazły się w treści aktu prawnego, to uwzględniając zasadę racjonalności ustawodawcy wymóg złożenia wniosku uznać należy za niezbędny i nie zasługuje na aprobatę stanowisko skarżącej, że "złożenie pisemnej deklaracji o podjęciu zobowiązania przez J. G. w treści złożonej umowy jest wystarczającym wnioskiem w rozumieniu § 14 rozporządzenia RM z 20 lipca 2004 r." Fakt, że J. G. nie złożyła żadnego wniosku czyni bezpodstawnym zarzut skarżącej, że obowiązujący wzór wniosku został ustalony dopiero w 2012 r. Zarzut organu sprowadza się bowiem nie do złożenia wniosku na wadliwym formularzu, lecz do jego niezłożenia w ogóle.

- W przedmiocie właściwości organu I instancji z siedzibą w O. do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o płatność za 2010 r. stwierdzić należy, że na skutek zaistniałego sporu kompetencyjnego między Kierownikami BP w B. i O. to ten organ został wskazany w piśmie z [...] r. przez Prezesa ARiMR będącego wspólnym organem wyższego stopnia nad oboma pozostającymi w sporze Kierownikami BP, który był zgodnie z art. 22 § 1 pkt 8 k.p.a. właściwy do rozpoznania sporu kompetencyjnego, a wskazanie to nie zostało podważone. Odnośnie zaś powoływanego przez stronę wyroku WSA w Gliwicach z 17.10.2011 r. sygn. akt III SA/Gl 409/11 zauważyć należy, że odnosi się on do postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z [...] r. Nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oraz postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z [...] r. nr [...] , zaś właściwość Kierownika BP ARiMR w O. do rozpatrzenia wniosku skarżącej o płatność rolnośrodowiskową za 2010 r. wynika ze wskazania go jako organu właściwego przez Prezesa ARiMR, a nie z postanowień, których nieważność Sąd stwierdził w powołanym wyroku. Zatem zarzut wydania decyzji przez organ niewłaściwy jest nieuzasadniony podobnie jak zarzut zignorowania przez WSA we Wrocławiu wyroku WSA w Gliwicach sygn. akt III SA/Gl 409/11 .

- Kwestia uprawnień organów do badania stanu prawnego działek w niniejszej sprawie wydaje się problemem drugorzędnym, gdyż – jak już wyżej wskazano – nie te kwestie stały się powodem odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rzecz skarżącej lecz fakt, że jej poprzedniczka prawna, J. G. , uchybiła terminowi do złożenia wniosku, o którym mowa w § 14 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przejmując [...] r. grunty od matki, B. G. j.

- zarzucane dokonanie oceny ważności umowy bez przeprowadzania dowodu z zeznań jej stron, co uniemożliwiło poprawne ustalenie stanu faktycznego nie stanowi uchybienia ze strony organu. Dokonana przez organ ocena umów jako czynności prawnych nieważnych z mocy prawa opierała się bowiem na kwestiach prawnych (brak zezwolenia sądu opiekuńczego na dokonanie czynności), a nie faktycznych, które mogłyby być wyjaśnione przy udziale stron. Zresztą sama skarżąca nie wskazała jakie ustalenia co do tego stanu faktycznego a mające wpływ na ważność umowy mogłyby być poczynione, gdyby organ dowód ten dopuścił.

- Sama skarżąca twierdzi, że organ winien był przesłuchać rodziców J. G. j, jeśli miał wątpliwości co do ważności umów użyczenia. Zatem w sytuacji, gdy takich wątpliwości nie miał, lecz był pewien ich wadliwości, obowiązek taki nie powstał.

- Fakt, że organ przyznał skarżącej płatności bezpośrednie za 2011 r., a odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowych za ten sam okres nie stanowi żadnej sprzeczności, inne są bowiem przesłanki do ich uzyskania. W sytuacji, gdy skarżąca spełniła przesłanki otrzymania płatności bezpośrednich, w szczególności wykazała się posiadaniem gospodarstwa rolnego (niezależnie od tego, czy było ono oparte na tytule prawnym), płatności te zostały jej przyznane. Natomiast w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych konieczne było przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych nie tylko przez skarżącą, ale także przez jej poprzedniczkę prawną, J. G. , co z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych z § 14 ust.1 nie nastąpiło, zatem te płatności nie mogły być przyznane i to nie kwestia posiadania działek rolnych była powodem ich nieprzyznania.

- W kwestii zarzutu strony, że "w cywilizowanych krajach o nieważności umów rozstrzygają sądy powszechne w prawomocnych wyrokach, a nie organa administracji w uzasadnieniu swych decyzji" Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w B. , że powództwo o ustalenie nie może służyć podważaniu rozstrzygnięć, które nie należą do drogi sądowej i że pogląd organu, który strona uważa za błędny może być kwestionowany tylko w trybie odwoławczym. Takie stwierdzenie Sądu pośrednio wskazuje na kompetencję organu do dokonania samodzielnej oceny ważności czynności prawnej, co czyni zarzut strony nieuzasadnionym.

- Co do zasady Sąd podziela pogląd strony, że płatności przysługują posiadaczom gruntów rolnych nawet jeśli ich posiadanie nie jest oparte na tytule prawnym. Należy jednak zauważyć, że przyznanie płatności rolnośrodowiskowych uzależnione jest od spełnienia innych warunków i samo posiadanie gruntów nie wystarczy do ich uzyskania. Podobnie jest w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa w przypadku określonym w § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

- Również zarzut naruszenia art. 40 ust.2 TFUE dotyczącego równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymywania płatności bez względu na stan prawny działek posiadanych przez rolników nie jest uzasadniony.

Zgodnie z ust.1 powołanego przepisu, do osiągnięcia celów przewidzianych w artykule 39 ustanawia się wspólną organizację rynków rolnych.

Zależnie od produktów, organizacja ta przybiera jedną z następujących form:

a) wspólne reguły konkurencji;

b) obowiązkowa koordynacja różnych krajowych organizacji rynkowych;

c) europejska organizacja rynkowa.

2. Wspólna organizacja, ustanowiona w jednej z postaci przewidzianych w ustępie 1, może obejmować wszelkie środki konieczne do osiągnięcia celów określonych w artykule 39, a zwłaszcza regulację cen, subwencje służące produkcji i wprowadzaniu na rynek różnych produktów, systemy magazynowania i przewozu oraz wspólne mechanizmy stabilizacji przywozu i wywozu.

Wspólna organizacja ogranicza się do osiągania celów określonych w artykule 39 i wyklucza wszelką dyskryminację między producentami lub konsumentami wewnątrz Unii.

Wspólna polityka cenowa, jeśli taka istnieje, powinna się opierać na wspólnych kryteriach i jednolitych metodach kalkulacji.

Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy przypomnieć należy, że stronie odmówiono przyznania płatności nie na skutek oceny stanu prawnego działek, o dopłaty do których się ubiegała, lecz na skutek niespełnienia wymogów formalnych do ich uzyskania, identycznych dla wszystkich producentów rolnych.

Za niezrozumiały zaś uznał sąd zarzut naruszenia art. 2 § 1 Kpc w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie praw Człowieka. Z pierwszego z powołanych przepisów wynika bowiem, że do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Drugi zaś gwarantuje każdemu prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Przepisu tego organ w postepowaniu administracyjnym nie mógł naruszyć, albowiem rozstrzygnięcie administracyjne musi poprzedzać wyrok sądu, który to rozstrzygnięcie przez pryzmat jego zgodności z prawem ocenia. Z prawa do sądu strona skorzystała, czego dowodem jest wyrok wydany w niniejszej sprawie. Jeśli zaś skarżącemu chodzi o kwestię ważności umów cywilnoprawnych przekazania gruntów przez J. G. skarżącej, to zauważyć należy, że także i ten problem był analizowany przez sądy powszechne w wyżej omówionych sprawach o sygn. I C 936/12 i II Ca 159/13. Fakt, że zapadłe w wyniku tych procesów rozstrzygnięcia nie satysfakcjonują skarżącej nie jest wystarczający do uznania, że naruszono jej prawo do sądu.

Końcowo Sąd wskazuje, że nie uwzględnił wniosków strony o wystąpienie z pytaniami prawnym do TSUE. Strona wniosła bowiem o udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Czy przyjęcie przez organa ARiMR, iż rolnik może być pozbawiony płatności do zgłoszonych i posiadanych przez tego rolnika gruntów z powodu dokonanej przez organ Agencji oceny ważności umowy cywilnoprawnej, jest zgodne z art. 40 ust. 2 TFUE dotyczącego równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymania płatności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009 niezależnie od stanu prawnego posiadanych przez rolnika gruntów rolnych.

Natomiast w piśmie procesowym z 12.09.2013 r. skarżąca wniosła o zadanie pytania o wykładnię art. 40 ust.2 TFUE oraz (WE) nr 73/2009:

1. Czy przyjęcie przez organa ARiMR, iż przyznanie płatności może być uzależnione od przedłożenia przez rolnika organowi umowy cywilnoprawnej, na podstawie której rolnik wszedł w posiadanie gruntów zgłoszonych do płatności oraz od subiektywnej oceny organu, co do ważności takiej umowy z punktu widzenia prawa cywilnego (bez zapewnienia rolnikowi prawa do sprawiedliwego sądu w trybie art. 6 EKPC w zakresie oceny przez sąd powszechny ważności umowy cywilnoprawnej w trybie art. 2 kodeksu postępowania cywilnego), jest zgodne z art. 40 ust. 2 TFUE dotyczącym równego traktowania producentów rolnych i praw rolników do otrzymania płatności na podstawie rozporządzenia (WE) nr 73/2009, (WE) nr 1698/2005 oraz (WE) nr 1122/2009.

Natomiast w ocenie Sądu rozstrzygnięcie tych kwestii nie jest niezbędne do wydania wyroku.

Nie mógł być także uwzględniony wniosek o dokonanie przez Sąd "wiążącej wykładni § 14 rozporządzenia" rolnośrodowiskowego poprzez wskazanie:

"Czy złożenie organowi przez przejmującego posiadanie gospodarstwa pisemnej deklaracji o podjęciu zobowiązania do kontynuowania realizacji programu na przejętych w jego posiadanie gruntach rolnych jest "wnioskiem" o wstąpienie do toczącego się postępowania, o którym mowa w §14 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 20 lipca 2004.r.

Czy wniosek, o którym mowa w § 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 20 lipca 2004.r. rolnik przejmujący gospodarstwo w dniu 1 marca 2009 r. zobowiązany był złożyć na formularzu wniosku o płatność (jeśli tak, to za który sezon?), pod rygorem odmowy przyznania płatności za 2009 rok i lata następne".

Zauważyć bowiem należy, że brak jest w przepisach P.p.s.a. podstawy prawnej do dokonywania przez sąd I instancji wiążącej wykładni przepisów prawa.

Z uwagi na powyższe, ponieważ zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ani nie jest dotknięte inną wadą, skarga zasługuje na oddalenie.