Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 220/87
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1987-09-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, art. 138 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Organ odwoławczy, rozpatrując sprawę ponownie co do jej istoty, jest obowiązany usunąć te wadliwości decyzji, których dopuścił się organ I instancji. Uchylenie decyzji w toku instancji z powodu błędnego powołania podstawy prawnej oraz niewłaściwego jej uzasadnienia jest sprzeczne z przepisami art. 138 Kpa.

TEZY

Organ odwoławczy, rozpatrując sprawę ponownie co do jej istoty, jest obowiązany usunąć te wadliwości decyzji, których dopuścił się organ I instancji. Uchylenie decyzji w toku instancji z powodu błędnego powołania podstawy prawnej oraz niewłaściwego jej uzasadnienia jest sprzeczne z przepisami art. 138 Kpa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Wacława S. na decyzję Głównego Architekta Wojewódzkiego w Suwałkach z dnia 8 grudnia 1986 r. w przedmiocie uchylenia decyzji zakazującej rozbiórkę garażu i umarzającej postępowanie I instancji i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Głównego Architekta Wojewódzkiego w Suwałkach kwotę złotych dwa tysiące tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Wacław S. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Głównego Architekta Wojewódzkiego w Suwałkach z dnia 8 grudnia 1986 nr UAN-N1/8386/47/86, wnosząc o "uchylenie tej decyzji z uwzględnieniem kosztów postępowania".

Zaskarżoną decyzję Główny Architekt Wojewódzki uchylił decyzją Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia 14 października 1986 nr UAN-8385/9/86 w sprawie nakazania Jerzemu R. dokonania rozbiórki garażu drewnianego, znajdującego się przy ul. M. nr 9 w P. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że Wojewoda Suwalski decyzją z dnia 7 lipca 1983 r. uchylił decyzję Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia 27 maja 1983 r. o pozwoleniu na użytkowanie tego garażu. Z tego też względu brak było podstaw do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę garażu w myśl art. 38 ust. 2 prawa budowlanego. Skoro bowiem Jerzy R. nie miał pozwolenia na użytkowanie, sprawa rozbiórki garażu może być rozstrzygnięta na drodze cywilnoprawnej.

Kwestionując stanowisko Głównego Architekta Wojewódzkiego, skarżący stwierdza, że sprawa rozbiórki garażu wybudowanego samowolnie przez Jerzego R. na podwórku domu z sześcioma lokalami mieszkalnymi przy ul. M. nr 9 toczy się już od 1983 r. Początkowo Jerzy R. uzyskał w dniu 27 maja 1983 r. pozwolenie na czasowe użytkowanie garażu, ale decyzją z dnia 7 lipca 1983 r. Wojewoda Suwalski uchylił to pozwolenie, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 1983 r.  I SA 1251/83 oddalił skargę na tę decyzję. Wacław S. czynił starania o doprowadzenie przez organy administracji państwowej do rozbiórki garażu, gdy jednak Naczelnik Miasta i Gminy P. decyzją z dnia 14 października 1986 nr UAN-8385/86 nakazał Jerzemu R. rozbiórkę garażu w terminie do 30 października 1986 r., Główny Architekt Wojewódzki uchylił tę decyzję, nie powiadamiając o tym skarżącego, mimo że w postępowaniu przed organem I instancji uczestniczył on jako strona. Decyzja ta spowodowała stan "sprzeczności nie tylko z dotychczasowymi decyzjami, ale chyba także z logicznym rozumowaniem (...)". Zdaniem skarżącego, "Jerzy R. jest teraz użytkownikiem swojego garażu bezterminowo".

Główny Architekt Wojewódzki w odpowiedzi na skargę przytoczył argumenty, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdzając na zakończenie, że zaskarżona decyzja "nie oznacza zgody organu na pozostawienie garażu, co sugeruje skarżący, a jedynie jest konsekwencją niewłaściwego zastosowania przepisów prawa budowlanego przez organ I instancji". W związku z tym wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jest w sprawie bezsporne, że Jerzy R. wybudował garaż bez zezwolenia organu administracji państwowej, a jak wynikałoby ze znajdującej się w aktach umowy dzierżawy nr 2/83, zawartej z Zarządem Gospodarki Terenami w P., niezgodnie również z warunkami tej umowy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 1983 r.  I SA 1251/83 oddalił skargę Jerzego R. na decyzję Wojewody Suwalskiego z dnia 7 lipca 1983 nr BP-N4/0571/1236/83, mocą której uchylona została decyzja Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia 27 maja 1983 nr GT-8381/30/83, zezwalająca Jerzemu R. na użytkowanie garażu. Tak więc do organu administracji państwowej właściwego w sprawach nadzoru budowlanego należało usunięcie skutków samowolnego wybudowania garażu, a zatem decyzja Naczelnika Miasta i Gminy P. z dnia 14 października 1986 nr UAN-8385/9/86 nakazująca rozbiórkę garażu była merytorycznie poprawna.

Zastrzeżenia natomiast budzi uzasadnienie tej decyzji. Powołuje się bowiem ona na to, że decyzją z dnia 27 maja 1983 r. udzielono Jerzemu R. pozwolenia na użytkowanie garażu do dnia 30 września 1986 r., to jest na czas trwania umowy dzierżawy. Skoro więc upłynął termin określony w pozwoleniu, a Jerzy R. nie zwrócił się o jego przedłużenie, ma on obowiązek dokonać rozbiórki garażu. Uzasadnienie decyzji więc powołuje się na decyzję, która została uchylona prawomocną decyzją Wojewody Suwalskiego z dnia 7 lipca 1983 r.

Główny Architekt Wojewódzki, uchylając zaskarżoną decyzją z dnia 8 grudnia 1986 r. decyzję nakazującą Jerzemu R. rozbiórkę garażu i umarzając postępowanie I instancji, uczynił to w istocie z tej przyczyny, że skoro decyzja Naczelnika Miasta i Gminy P., udzielająca zezwolenia na użytkowanie garażu przez czas określony w umowie dzierżawy, została uchylona, to sprawa rozbiórki garażu może być rozstrzygnięta na drodze cywilnoprawnej. W rozpatrywanej sprawie istotnie jest taka możliwość, dzierżawca bowiem nie dotrzymał warunków umowy. Skorzystanie jednak z takiej możliwości zależy od woli wydzierżawiającego. Okoliczność ta natomiast nie wyłącza kompetencji organu nadzoru budowlanego do działania w trybie przepisów prawa budowlanego. Działanie takie było uzasadnione zarówno niewątpliwym faktem dopuszczenia się samowoli budowlanej przez Jerzego R., jak również faktem, że garaż został usytuowany z naruszeniem par. 156 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/, bo w odległości 1,60 m od innych budynków, co zresztą było podstawą uchylenia przez Wojewodę Suwalskiego decyzji zezwalającej na użytkowanie. W tej sytuacji prawną podstawę nakazu rozbiórki mógł stanowić art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.

Uchylenie decyzji w toku instancji z powodu błędnego powołania podstawy prawnej decyzji oraz niewłaściwego jej uzasadnienia, jak to uczyniono w rozpatrywanej sprawie, jest sprzeczne z przepisami art. 138 Kpa. Organ odwoławczy, rozpatrujący sprawę ponownie co do jej istoty, powinien usunąć te wadliwości decyzji, których dopuścił się organ I instancji. Umorzenie postępowania I instancji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie to było bezprzedmiotowe. Jeżeli jednak stan faktyczny sprawy podlega uregulowaniu przez organ administracji państwowej na wniosek strony bądź z urzędu, postępowanie I instancji nie może być uznane za bezprzedmiotowe.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja stworzyła stan, w którym organ administracji państwowej stopnia podstawowego nie może obecnie podjąć przewidzianych przepisami prawa budowlanego działań dla usunięcia na posesji przy ul. M. w P. stanu niezgodnego z tą ustawą.

Z tego względu skargę należało uwzględnić i zaskarżoną decyzję uchylić na mocy art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa, o kosztach postępowania zaś orzec zgodnie z art. 208 Kpa.