Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1985/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 25
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia WSA del. Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2229/12 w sprawie ze skargi [..] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Pracy z dnia 25 października 2012 r. nr [..] w przedmiocie negatywnej opinii w sprawie wniosku o zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach pracy 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz postanowienie Głównego Inspektora Pracy z dnia 25 października 2012 r. nr [..] i utrzymane nim w mocy postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu z dnia 6 września 2012 r. nr [..]; 2. zasądza od Głównego Inspektora Pracy na rzecz [..] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2229/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę [..] Sp. z o.o. na postanowienie Głównego Inspektora Pracy z dnia 25 października 2012 r. nr [..]w przedmiocie negatywnej opinii w sprawie wniosku o zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach pracy.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Główny Inspektor Pracy postanowieniem nr [..]z dnia 25 października 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia [..] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, utrzymał w mocy postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu z dnia 6 września 2012 r. nr [..]wyrażające negatywną opinię w przedmiocie zastosowania oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach pracy w ubojni w [..], zlokalizowanej w [..][..] [..].

W motywach uzasadnienia organ podał, że w pomieszczeniach, których dotyczy wniosek, tj. w pomieszczeniach hali rozbioru mięsa:

1) ćwiartowania,

2) hali ubojni oszałamianie,

3) hali ubojni strefa brudna,

4) hali ubojni strefa czysta,

5) hali obróbki skór,

6) jeliciarni,

7) myjni opakowań

nie występują przesłanki wynikające z technologii produkcji, mogące uzasadniać konieczność stosowania oświetlenia wyłącznie sztucznego.

Wyjaśnił, że zgodnie z art. 214 § 1 Kodeksu pracy, na pracodawcy ciąży obowiązek zapewnienia pomieszczeń pracy odpowiednich do rodzaju wykonywanych prac. Natomiast z § 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wynika ogólna zasada, zgodnie z którą pomieszczenia pracy i ich wyposażenie powinny zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W szczególności w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie naturalne i sztuczne. Wyjaśnił, że § 25 i 26 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, stanowi, iż w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić dostateczne oświetlenie dzienne dostosowane do rodzaju wykonywanych prac i wymaganej dokładności, spełniające wymagania określone w Polskiej Normie.

Od tego wymogu można odstąpić, w myśl § 25 cytowanego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, w przypadku, gdy oświetlenie dzienne jest niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy. Z treści ww. przepisu wynika, że możliwość wydania zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach stałej pracy istnieje w sytuacji, gdy zastosowana technologia produkcji uzasadnia wydanie takiej zgody.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że obecnie obowiązujące Rozporządzenie (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 852/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych nie zawiera przepisów wyłączających stosowanie oświetlenia naturalnego przy produkcji zwierzęcej, zawiera natomiast przepis, że pomieszczenia żywnościowe muszą posiadać odpowiednie naturalne i/lub sztuczne oświetlenie. Nie wskazuje zatem na występowanie przeciwwskazań technologicznych do stosowania światła dziennego w pomieszczeniach produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego.

W konkluzji organ uznał, że w pomieszczeniach, których wniosek dotyczy, nie występują przesłanki wynikające z technologii produkcji, mogące uzasadniać konieczność stosowania oświetlenia wyłącznie sztucznego. Podkreślił jednocześnie, że zdrowie, komfort i higiena pracy ludzi jest wartością podstawową, a zatem brak jest podstaw do wyrażenia zgody na odstępstwo – pozbawienie pracowników wymaganego światła dziennego. Niewłaściwe oświetlenie stanowisk pracy prowadzi do nadmiernego zmęczenia narządu wzroku, dolegliwości wzroku, spadku wydajności pracy. Dlatego też przy procesie uboju zwierząt i rozbioru mięsa należy stosować takie rozwiązania, które zminimalizują negatywny wpływ światła naturalnego na produkty, a jednocześnie zadbają o życie i zdrowie pracowników.

Postanowienie Głównego Inspektora Pracy stało się przedmiotem skargi [..] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 7 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów oraz niejasne określenie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w procesie projektowania budynku zakładu przewidziano ograniczenie oświetlenia naturalnego. W związku z tym, w ramach wymaganych przepisów prawa, uzyskano konieczne zezwolenia i zgody. Decyzją z dnia 20 lutego 2002 roku Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyraził zgodę na stosowanie oświetlenia wyłącznie sztucznego w pomieszczeniach produkcyjnych ubojni trzody i bydła z rozbiorem, w obiekcie [..], którego właścicielem był wówczas [..]

Podniesiono również, że ograniczenie oświetlenia naturalnego nie wpłynie negatywnie na warunki pracy pracowników przy odpowiednio zaprojektowanym oświetleniu elektrycznym i wentylacji mechanicznej oraz grawitacyjnej. Jednocześnie zapewni to właściwą jakość produkowanych środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego. Zastosowane w ubojni lampy i świetlówki UV są wyposażone w osłony anty-rozpryskowe lub folię zabezpieczającą przed odłamkami szła w razie rozbicia.

Wskazano również, że zakład prowadzi produkcję we wszystkich sezonach pogodowych. Obecność okien istotnie utrudniałaby utrzymanie należytej higieny i czystości, albowiem niemożliwe byłoby ich umycie pod ciśnieniem w sezonie zimowym, gdy występuje duża różnica temperatur po obu stronach szyby. Przedmiotowe pomieszczenia, w których jest prowadzona produkcja, myte są wodą pod ciśnieniem o temperaturze 55 stopni C.

Podkreślono również, że zakład działa na podstawie projektu technologicznego, zatwierdzonego decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii i jest pod stałym nadzorem weterynaryjnym. Zatem brak oświetlenia dziennego w pomieszczeniach produkcyjno-magazynowych nie stanowi w tym przypadku uchybienia przepisom prawa. Gdyby stanowiło to naruszenie prawa, to zakład nie uzyskałby zatwierdzenia projektu technologicznego.

W skardze podniesiono też, że zastosowanie światła sztucznego przy obróbce produktów mięsnych jest uzasadnione przepisami Unii Europejskiej wyrażonymi w Rozporządzeniach nr 852, 853, 854 z dnia 29 kwietnia 2004 r. oraz w Rozporządzeniu nr 178 z dnia 28 stycznia 2002 r., które to przepisy mają pierwszeństwo w stosowaniu przed prawem krajowym. Przepisy te wprowadzają rygor odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach, w których wykonywana jest obróbka mięsa. Wprowadzenie oświetlenia dziennego powodowałoby ogrzewanie pomieszczeń, co wpływałoby negatywnie na przechowywanie, przetwarzanie lub składowanie produktów pochodzenia zwierzęcego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. nr 89, poz. 589 ze zm.) stanowi, że Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie.

Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy zawarte są przede wszystkim w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.) w Dziale dziesiątym – Bezpieczeństwo i Higiena Pracy.

Na podstawie art. 237 ze zn. 15 K.p. zostało wydane rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.), które określa w rozdziale 2 wymagania związane z oświetleniem pomieszczeń, w których znajdują się stanowiska pracy.

Zasadą jest, że pracodawca ma obowiązek zapewnienia pracownikom w pomieszczeniach stałej pracy światła dziennego.

Zgodnie z § 2 pkt 4 powołanego rozporządzenia, przez pomieszczenie stałej pracy rozumie się pomieszczenie pracy, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny. Natomiast § 25 rozporządzenia stanowi, iż w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

Z przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że zastosowanie w zakładzie pracy wyłącznie oświetlenia elektrycznego jest dopuszczalne, jeżeli łącznie zachodzą dwa warunki:

1. zapewnienie światła dziennego jest niemożliwe lub niewskazane,

2. przyczyna dowolnej przeszkody określonej powyżej związana jest z technologią produkcji.

Następnie Sąd I instancji podkreślił, iż jedną z naczelnych zasad określonych w cyt. wyżej rozporządzeniu w sprawie bhp jest konieczność zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Jak wynika z treści § 15 tego rozporządzenia w pomieszczeniach pracy należy zapewnić m.in. oświetlenie naturalne i sztuczne.

W ocenie Sądu I instancji, organy inspekcji pracy oceniły wniosek skarżącego z punktu widzenia tych właśnie przepisów. Odstąpienie od tej ogólnej zasady może mieć charakter jedynie wyjątkowy.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca domagał się zgody właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy na odstępstwo od zapewnienia pomieszczeniom stałej pracy oświetlenia dziennego, ze względu na technologię produkcji. W tej sytuacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, rozpoznając wniosek strony skarżącej, zobowiązany był przed wyrażeniem zgody uzyskać opinię inspektora pracy. Sąd I instancji podkreślił, iż zgodę na odstępstwo zapewnienia w pomieszczeniach stałej pracy oświetlenia dziennego wydaje właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny, w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy. Oznacza to, że poza przedmiotem niniejszego postępowania pozostają kwestie związane z przepisami określającymi wymagania, co do warunków i technologii uboju, ćwiartowania, obróbki skór zwierząt itd. Rozstrzygnięcie tych kwestii ustawodawca pozostawił we właściwości inspektorów sanitarnych, a nie inspektorów pracy. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpoznając wniosek strony skarżącej zobowiązany był – przed wyrażeniem zgody w oparciu o § 25 cyt. wyżej rozporządzenia - współdziałać z okręgowym inspektorem pracy.

Obowiązek współdziałania, o którym mowa w § 25 należy rozpatrywać w rozumieniu art. 106 K.p.a.

Sąd I instancji wskazał, że w sprawach, w których ustawodawca zobligował organ prowadzący postępowanie główne do zasięgnięcia opinii innego organu – organ współdziałający ma obowiązek działania (opiniowania) jedynie w zakresie swojej właściwości. Art. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. nr 89, poz. 589 ze zm.) wskazuje, że do zadań tego organu należy nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy (...). A zatem obowiązkiem inspektora pracy była ocena wniosku z punktu widzenia przestrzegania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zdaniem Sądu I instancji, słusznie organ ocenił wniosek skarżącego z punktu widzenia przepisów chroniących pracownika, skoro do tego został przez ustawodawcę uprawniony. Zatem kryteriami wyboru rozstrzygnięcia winny być cele do jakich została powołana inspekcja pracy. W ocenie Sądu, organ w sposób wyczerpujący uzasadnił przyczyny, dla których negatywnie zaopiniował wniosek strony skarżącej. Jako organ powołany do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bhp, a także legalności zatrudnienia, prawidłowo skoncentrował się na ochronie warunków pracy zatrudnionych w ubojni ludzi, pozostawiając kwestie związane z alternatywnymi możliwościami technologicznymi ocenie Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Następnie Sąd I instancji stwierdził, że przerzucanie na Państwową Inspekcję Pracy kwestii związanych z technologią uboju zwierząt, warunków sanitarnych uboju zwierząt i podejmowanie decyzji, którym wartościom należy dać priorytet (warunkom pracy ludzi czy uboju zwierząt) nie mieści się w kompetencji tego organu.

W ocenie Sądu, Okręgowy Inspektor Pracy wykazał, że nie ma podstaw do wyrażenia zgody na zastosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego w pomieszczeniach stałej pracy, których dotyczy wniosek. Organy dokonały wnikliwej analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie, a wydane postanowienie znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, że w przedmiotowych pomieszczeniach pracy czas pracy jednego pracownika przekraczać będzie 4 godziny, a zatem są one pomieszczeniami stałej pracy. Jednocześnie Sąd zauważył, że zarówno z wniosku o uzyskanie zgody na odstępstwo, jak również z zażalenia nie wynika, że niemożliwe jest zapewnienie oświetlenia światłem dziennym w pomieszczeniu ubojni.

Odnosząc się do zarzutu, iż budynek ubojni odpowiada wymogom technologicznym, budowlanym i produkcyjnym, Sąd stwierdził, że nie oznacza automatycznie, iż odpowiada on również wymogom przepisów, określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ogólnych przepisów bhp. Odnosząc się do przywołanych zarzutów na bazie przepisów unijnych stwierdził, iż dotyczą one higieny żywności, a nie warunków pracy ludzi, a zatem nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [..] Sp. z o.o., zaskarżając go w całości zarzuciła mu naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 106 § 3 P.p.s.a., poprzez nie przeprowadzenie dowodu z pisemnej opinii dr inż. M.P. na okoliczność przeciwwskazań technologicznych do zastosowania oświetlenia dziennego hal produkcyjnych przy przetwórstwie mięsa zwierząt rzeźnych, podczas gdy istniały istotne wątpliwości, czy stosowanie światła dziennego nie jest niemożliwe lub niewskazane dla technologii przetwórstwa mięsa, a przeprowadzenie dowodu z tej opinii nie spowodowałoby przedłużenia postępowania.

Ponadto zarzucono Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj.

1) § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy i art. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie w sposób nieprawidłowy, że w ramach uzgodnień o których mowa w § 25 rozporządzenia w związku z art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Okręgowy Inspektor Pracy bierze pod uwagę okoliczności związane z ochroną pracowników i nie uwzględnia wymogów sanitarnych dla produkcji, podczas gdy prawidłowe zastosowanie w sprawie zaskarżonych przepisów wymaga od organu opiniującego odniesienie się także do okoliczności związanych z technologią produkcji i nie dotyczących ochrony pracowników;

2) ust. 2 Rozdziału II Części A Załącznika I, ust. 2 oraz ust. 7 Rozdziału I Załącznika II Rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz.U. L 139 z 30.4.2004, str. 1) poprzez ich nie zastosowanie, podczas gdy przepisy te muszą zostać zastosowane w niniejszej sprawie, bowiem określają wymogi związane z produkcją środków spożywczych, przez co wymuszają stosowanie określonej oraz zgodnej z nimi technologii produkcji.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że jeżeli organ nie ocenia przesłanek technicznych uzasadniających odstępstwo, to nie może wydać pozytywnej opinii. Jeżeli zaś nie może wydać pozytywnej opinii, to opinia ta nie powinna mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro spełnienie przesłanek technicznych ocenia wyłącznie organ inspekcji sanitarnej, to od ustaleń tego organu zależy zgoda na odstępstwo. Opinia organu inspekcji pracy byłaby więc bezprzedmiotowa. W ocenie skarżącego nie ma podstaw, aby przyjąć, że art. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 roku o Państwowej Inspekcji Pracy wyklucza ocenę okręgowego inspektora pracy w zakresie wskazanym w § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W art. 10 pkt 16 powołanej ustawy wskazano bowiem, że Inspekcja Pracy powołana jest do wykonywania innych zadań określonych w ustawie i przepisach szczególnych Przepis § 25 można i należy zakwalifikować jako przepis szczególny, który nakłada na organy inspekcji pracy (w tym wypadku okręgowego inspektora pracy) obowiązek wydania opinii w przedmiocie regulowanym tym przepisem. Przy czym opinia ta winna odnosić się także do warunków wynikających z technologii produkcji. Nie jest możliwe oraz logiczne rozpatrywanie sytuacji pracowników w warunkach pracy przy świetle sztucznym w oderwaniu od wymogów technologii produkcji.

Odnosząc się do twierdzenia Sądu I instancji, że przepisy prawa wspólnotowego w zakresie bezpieczeństwa środków żywności nie mają zastosowania przy orzekaniu w niniejszej sprawie, skarżąca wskazała, iż nie można zgodzić się z tym stanowiskiem. Należy mieć na uwadze, że § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dopuszcza odstępstwa od generalnej zasady, jeżeli jest to uzasadnione technologią produkcji. Oznacza to, że wskazane przepisy prawa wspólnotowego mają zastosowanie w takim zakresie, w jakim określają one warunki, jakie musi spełnić technologia produkcji. Nie jest możliwe dokonywanie oceny spełnienia warunków odstępstwa bez ustalenia przez organ wymogów sanitarnych dla technologii produkcji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Pracy, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna, której granicami stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny jest związany okazała się skuteczna w zakresie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji § 25 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy ( Dz. U. z 2003r. Nr. 169, poz. 1650 ze zm. ).

Zgodnie z tym przepisem w pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.

Z redakcji § 25 rozporządzenia wynika wprost, że możliwość odstąpienia od nałożonego nim obowiązku obejmuje sytuację w której światło dzienne jest niewskazane ze względu na technologię produkcji.

W ocenie Sądu I instancji okręgowy inspektor pracy oceniając wniosek o wyrażenie zgody na zastosowanie sztucznego oświetlenia powinien kierować się wyłącznie interesem pracownika w zapewnieniu mu bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sąd uznał, że w postępowaniu o jakim mowa w § 25 rozporządzenia okręgowy inspektor pracy nie ma obowiązku zajmować się kwestiami związanymi z warunkami i technologią uboju zwierząt, ponieważ te pozostają we właściwości inspektorów sanitarnych.

Z taką wykładnią § 25 rozporządzenia nie można się zgodzić, gdyż pozostaje ona w sprzeczności z jasnym brzmieniem samego przepisu. Z treści ww. przepisu wynika bowiem, że dopuszczalne jest wyrażenie zgody na zastosowanie w pomieszczeniach stałej pracy oświetlenia sztucznego, jeżeli niemożliwe jest zastosowanie oświetlenia dziennego, albo technologia produkcji wymaga aby stosowane było wyłącznie oświetlenie elektryczne. Oznacza to, że kwestią zasadniczą przed zajęciem stanowiska przez okręgowego inspektora pracy przy ocenie wniosku o wyrażenie zgody na zastosowanie wyłącznie oświetlenia elektrycznego jest zbadanie, czy spełnione zostały przesłanki do odstępstwa od zasady stosowania w pomieszczeniach pracy światła dziennego. Innymi słowy okręgowy inspektor pracy oprócz oceny wniosku pod kątem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, winien wypowiedzieć się co do tego czy technologia uboju zwierząt uzasadnia czy też nie, stosowanie wyłącznie oświetlenia elektrycznego.

Jak wynika z akt sprawy ( wniosek i zażalenie ) zdaniem Spółki za stosowaniem wyłącznie oświetlenia sztucznego przemawiają : konieczność utrzymania odpowiedniej temperatury w pomieszczeniach produkcyjnych, negatywny wpływ światła dziennego na mięso ( psucie mięsa ), zakaz stosowania szkła w branży spożywczej oraz wymagania higieniczne.

Organy oraz Sąd I instancji uznały, że skoro w obowiązujących przepisach nie istnieje nakaz stosowania w procesie uboju i rozbioru mięsa oświetlenia wyłącznie sztucznego, to powoływanie się na względy technologiczne nie może uzasadniać odstępstwa od stosowania w pomieszczeniach pracy oświetlenia naturalnego.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego brak zakazu stosowania światła dziennego przy produkcji mięsa nie oznacza wcale, że światło to jest bez znaczenia dla jakości mięsa. Negatywny wpływ światła naturalnego na mięso jest faktem niekwestionowanym, który powinien zostać dokładnie rozważony przy zajęciu stanowiska przez organ inspekcji pracy. Powoływanie się na brak prawnych zakazów stosowania oświetlenia dziennego, czy nakazu stosowania wyłącznie oświetlenia sztucznego w procesie produkcji mięsa, nie oznacza braku prawnych możliwości do stosowania światła sztucznego, pod warunkiem że przemawiają za tym względy technologiczne. Te zaś w rozpoznawanej sprawie nie zostały poddane dogłębnej analizie, chociaż wbrew stanowisku Sądu I instancji miały zasadnicze znaczenie w sprawie.

Nietrafny jest natomiast zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 106 § 3 Ppsa, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii dr. M.P.

Do akt sprawy złożona została opinia dr. M.P. na okoliczność przeciwwskazań technologicznych do stosowania oświetlenia naturalnego przy produkcji mięsa. Wprawdzie Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się do tej opinii, to mając na uwadze, że zgodnie z art. 133 §1 Ppsa Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, dowód ten przeprowadził. Ocena tego dowodu oraz brak ustosunkowania się do niego w uzasadnieniu wyroku nie może zostać podważona na podstawie art. 106 § 3 Ppsa. Niewątpliwie natomiast okręgowy inspektor pracy rozpoznając sprawę ponownie winien dokonać oceny w/wym. opinii i jej znaczenia dla rozpoznania sprawy.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 Ppsa i art. 203 pkt. 1 Ppsa orzekł jak w sentencji.