Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2746/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 149 par 3, art. 145 par 1 pkt 4, art. 150 par 1 i art. 149 par 3 w zw. z art. 61a i art. 147
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z/s w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 529/17 w sprawie ze skargi A. J. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 7 lutego 2017 r. nr WI-I.7840.4.43.2016.MG w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 lipca 2017 r., II SA/Kr 529/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Krakowie w sprawie ze skargi A., J. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z 7 lutego 2017 r., znak: WI-I.7840.4.43.2016.MG, w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, w pkt I. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, w pkt II. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, decyzją z dnia 29 września 2015 r., Nr 2448/2015, znak AU-01-3.6740.1.1827.2015.EKO, Prezydent Miasta Krakowa, działając na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2013, poz. 1409 ze zm., uPb) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267 ze zm., K.p.a.) zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę Fundacji M.K. "B." dla zamierzenia budowlanego "budowa placu manewrowego Ośrodka [...] wraz z budową studni i odwodnienia liniowego na działce nr [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] przy ul. R. w K. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 16 października 2015 r.

Decyzją z 6 listopada 2015 r., Nr 365/5/2015, znak AU-01-3.6740.5.417.2015.EKO, Prezydent Miasta Krakowa, działając na podstawie art. 40 uPb oraz na podstawie art. 104 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku: Klubu Sportowego "P.", przeniósł decyzję nr 2448/2015 z 29 września 2015 r. o pozwoleniu na budowę, za zgodą dotychczasowego inwestora Fundacji M. K. "B." na rzecz wnioskodawcy Klubu Sportowego "P." – w oparciu o przedłożone oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz złożone oświadczenie o przejęciu wszystkich warunków zawartych w wyżej wymienionej decyzji.

Wyrokując w sprawie II SA/Kr 529/17 kolejno wskazano, że postanowieniem z 6 lipca 2016 r. Prezydent Miasta Krakowa, działając na podstawie art. 113 § 1 i 2 K.p.a. (Dz. U. 2016, poz. 23) sprostował w powyższej decyzji z 6 listopada 2015 r. błąd pisarski: "w wierszu 7-8, 20, 34 na stronie 1 zamiast: Klub Sportowy "P." (...) powinno być Klub Sportowy P. [...].

Decyzją z 22 lipca 2016 r., Nr 1683/2016, znak AU-01-3.6740.1.1134.2016.EKO, Prezydent Miasta Krakowa, działając na podstawie art. 36a, art. 28 uPb (Dz. U. 2016, poz. 290) i art. 104 i 163 K.p.a. zmienił decyzję nr 2448/2015 z 29 września 2015 r. przeniesioną decyzją nr 365/5/2015 z 6 listopada 2015 r. oraz sprostowaną postanowieniem z 6 lipca 2016 r. w zakresie terenowego przedmiotowej inwestycji oraz zatwierdził projekt budowlany obejmujący ww. zmiany, uwzględniający ograniczenie terenu objętego granicami inwestycji o część działki nr [...] obr. 36 Kraków – N. dla Klubu Sportowego P. [...].

Dalej w wyroku II SA/Kr 529/17 przywołano, że pismem z 5 października 2016 r. A. J. i D. J. złożyli – w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 i art. 152 ust. 1 K.p.a. – wniosek o: 1) wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją nr 2448/2015 Prezydenta Miasta Krakowa z 29 września 2015 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego pn. "Budowa placu manewrowego Ośrodka [...] wraz z budowa studni i odwodnienia liniowego" oraz dwóch kolejnych, powiązanych z nią decyzji, a to nr 365/5/2015 z 6 listopada 2015 r. przenoszącej uprawnienia na inny podmiot, tj. klub sportowy "P." i nr 1683/2016 z 22 lipca 2016 r. o zmianie w/w pozwolenia na budowę; 2) uchylenie w całości wszystkich w/w decyzji; 3) wstrzymanie w całości wykonania w/w decyzji. A. J. i D. J. zarzucili tym decyzjom, że zostały wydane po przeprowadzeniu postępowań administracyjnych, w których bez własnej winy nie brali udziału, przez co naruszono dyspozycję art. 28 ust. 2 uPb i stąd zaistniała przesłanka do wznowienia tych postępowań. W uzasadnieniu wniosku A.J. i D. J. wskazali, że w dniu 26 września 2016 r. w trybie udostępnienia informacji publicznej otrzymali z Wydziału Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta Krakowa za pismami z 21 września 2016 r. informację (wraz z kopiami 3 w/w decyzji i skanem planu zagospodarowania sąsiedniej działki nr [...]) o realizowaniu na podstawie ostatecznej decyzji z 29 września 2015 r. o pozwoleniu na budowę, bezpośrednio przy południowej granicy ich działki nr [...] obr. [...] N., położonej przy ul. R. w K. – N., zamierzenia budowlanego pn. "Budowa placu manewrowego Ośrodka [...] (...) którego inwestorem po zmianie jest klub sportowy "P.". A.J. i D. J. sformułowali ocenę, że jako właściciele sąsiedniej, bezpośrednio przylegającej do terenu inwestycji działki nr [...] znajdują się niewątpliwie w obszarze oddziaływania przedmiotowego obiektu, stąd zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 2 uPb powinni być stronami powyższych postępowań administracyjnych. Z pisma z 21 września 2016 r. wynika, że nie uznano ich jako stron w/w postępowań, ponieważ ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania tego obiektu budowlanego, gdyż taką informację o obszarze oddziaływania obiektu przedłożył urzędowi projektant inwestycji. A. J. i D. J. podnieśli dalej, że w Wydziale Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta Krakowa odmówiono im wglądu do tej opinii, jak i do wszelkiej dokumentacji z zakresu ochrony środowiska i wpływu tej inwestycji na sąsiednie tereny. Dopiero artykuł zamieszczony w "Dzienniku Polskim" w dniu 14 września 2016 r. uzmysłowił im na czym przedmiotowa inwestycja w rzeczywistości ma polegać, tzn. że ma tam powstać m. in. tor manewrowy dla kierowców samochodów, motocykli, gokartów i quadów, tor poślizgowy, tor kartingowy i tor szutrowy dla quadów i samochodów z napędem na cztery koła; na tych torach mają być też organizowane motoryzacyjne zawody sportowe, a także inne imprezy i to głównie w soboty i niedziele. Z planu zagospodarowania działki nr [...] wynika, że odległość od tych torów do granic działki nr [...], będącej własnością A.J. i D. J., to ok. 12 m. A. J. i D. J. zwrócili uwagę na wpływ ponadnormatywnego hałasu i huku, szczególnie kurzu z toru szutrowego przez okrągły tydzień na mieszkańców jakiegokolwiek budynku jednorodzinnego, który miałby być zrealizowany na ich działce. Zachowanie odległości 12 m jest – zdaniem A. J. i D. J. – dobre dla uliczek i ciągów pieszych, ale na pewno nie dla takiej inwestycji. W projekcie aktualnie procedowanego planu zagospodarowania przestrzennego N. , obejmującym obydwie w/w działki, działka nr [...] jest przewidziana pod jednorodzinną zabudowę mieszkaniową - symbol MN-15. W ocenie A. J. i D. J. nie można sobie wyobrazić zamieszkania w jednorodzinnym budynku mieszkalnym, położonym w odległości kilkunastu metrów od wyżej opisanych torów ze względu na opisane zagrożenia, stąd stwierdzenie projektanta, iż ich działka nie stanowi obszaru oddziaływania obiektu, jest bezsensowne, stąd też nie znajduje żadnego uzasadnienia pozbawienie ich przymiotu strony w w/w postępowaniach.

Postanowieniem z 10 listopada 2016 r., znak AU-01-1.6740.1.1942. 2016.KMR, Prezydent Miasta Krakowa, działając na podstawie na podstawie art. 150 § 1 i art. 149 § 3 w zw. z art. 61a, art. 147 K.p.a. oraz art. 28 ust. 2 uPb odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z 29 września 2015 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla zamierzenia inwestycyjnego pn. budowa placu manewrowego Ośrodka [...] wraz z budową studni i odwodnienia liniowego na działce nr [...] obręb [...] jednostka ewidencyjna N. przy ul. R. w K. (AU-01-3.6740.1.1827.2015.EKO) przeniesioną decyzją nr 6 listopada 2015 r. a następnie sprostowaną postanowieniem z 6 lipca 2016 r. oraz zmienioną decyzją nr 1683/2016 z 22 lipca 2016 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji skonstatował zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania przewidzianego w art. 148 § 2 K.p.a., a następnie wskazał, że kolejnym etapem badania okoliczności dotyczących uprawnienia do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest kwestia spełnienia przesłanek podmiotowych, czyli czy wnioskujący o wznowienie A. J. oraz D. J. posiadają legitymację do wniesienia ww. podania. Organ I instancji doszedł do wniosku, że planowana inwestycja nie wpłynie na możliwość dotychczasowego korzystania z nieruchomości należącej do wnioskujących o wznowienie postępowania, ani na możliwość jej zagospodarowania w przyszłości, wobec czego A. J. oraz D. J. nie przysługiwał, ani nie powinien był przysługiwać status strony w przedmiotowym postępowaniu. Wobec ustalenia, że z wnioskiem wystąpili A. J. oraz D. J., nie będący stronami w sprawie, organ nie badał, czy zrealizowana została przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., tj. czy strona z własnej winy, lub bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji objętej wnioskiem o wznowienie, albowiem kwestia winy, lub jej braku, rozpatrywana jest dopiero na etapie wznowionego postępowania, po ustaleniu, iż z wnioskiem o wznowienie wystąpiła strona, z zachowaniem terminu określonego w art. 148 K.p.a., po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, którego wydanie w niniejszej sprawie jest, z przyczyn wskazanych wyżej, niedopuszczalne.

Pismem z 28 listopada 2016 r. A. J. i D. J. wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa do Wojewody Małopolskiego.

Pismem z 20 grudnia 2016 r. Klub Sportowy P. [...] w K. ustosunkował się do zażalenia A. J. i D. J., wskazując na jego niedopuszczalność (z uwagi na brak prawidłowego pełnomocnictwa).

Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że powołanym na wstępie postanowieniem z 7 lutego 2017 r., znak WI-I.7840.4.43.2016.MG, Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 1 i 3 uPb utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z 10 listopada 2016 r.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ II instancji w pierwszej kolejności wskazał, że odmowa wznowienia postępowania dotyczy tylko interesu prawnego podmiotu, występującego z wnioskiem o wznowienie i nie ma mowy o interesie prawnym innych podmiotów. Dalej Wojewoda Małopolski podał, że w kwestii prawidłowości usytuowania miejsc postojowych i studni stwierdzono brak wpływu przedmiotowej inwestycji na zagospodarowanie, w tym zabudowę działki skarżącego - nr [...]. Na rysunku nr A0.0 zagospodarowania terenu projektu zamiennego z 2016 r. stwierdzono 15 miejsc postojowych, które odlegle są od działki skarżącego o ponad 80 m - co pozostaje w zgodzie z § 19 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w skrócie "rozp. MI z 2002" (odległość 5-60 miejsc postojowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym: min. 10 m; odległość 5-60 miejsc postojowych od granicy działki budowlanej: min 6m). Projektowana studnia (jako uzbrojenie terenu w wodę), w niezmienionej lokalizacji w stosunku do projektu podstawowego, usytuowana jest z zachowaniem przepisowych odległości od sąsiednich działek budowlanych - od działki nr [...] skarżącego o ponad 130 m (zgodnie z § 31 rozp. MI z 2002). W ocenie Wojewody Małopolskiego usytuowanie planowanej inwestycji bezspornie nie powoduje oddziaływania, w rozumieniu art. 28 ust. 2 uPb na działkę skarżącego. Projektowany obiekt nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu działki nr [...] w rozumieniu obowiązujących przepisów, co przesądza o oczywistym braku przymiotu strony skarżącego jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, w postępowaniu dotyczącym wydania kwestionowanej decyzji nr 2448/2015 pozwolenia na budowę z 29 września 2015 r.

Pismem z 17 marca 2017 r. A. J. wniósł skargę na powyższe postanowienie Wojewody Małopolskiego z 7 lutego 2017 r. do WSA w Krakowie, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego: art. 28 ust. 2 uPb polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu poprzez przyjęcie, że skarżący nie jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę placu manewrowego dla Ośrodka [...] wraz z budową studni i odwodnienia liniowego na działce nr [...] obr. [...] N. przy ul. R. w K., podczas gdy jako współwłaściciel działki nr [...] obr. [...] N. znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego posiada przymiot strony. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu także naruszenie przepisów postępowania: art. 145 §1 pkt 4 w zw. z art. 149 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, podczas gdy skarżący jako właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanego zamierzenia budowlanego, bez własnej winy nie wziął udziału w prowadzonym postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że legitymuje się interesem prawym uprawniającym do udziału w postepowaniu w sprawie pozwolenia na budowę; jest właścicielem działki nr [...] obr. [...] N. przy ul. R. w K. i jako taki jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę placu manewrowego dla Ośrodka [...] wraz z budową studni i odwodnienia liniowego na działce nr [...] obr. [...] N. Zdaniem skarżącego, organy obu instancji pobieżnie przeanalizowały pojęcie obszaru odziaływania obiektu budowlanego.

W ocenie skarżącego, nie wystarczy samo stwierdzenie, że decyzja o pozwoleniu na budowę wyznaczyła obszar oddziaływania inwestycji. W szczególności podkreślenia wymaga fakt, że "plac manewrowy dla ośrodka [...]" oznacza w istocie tor wyścigowy. Doskonalenie techniki jazdy nie polega bowiem na wykonywaniu manewrów parkingowych charakterystycznych dla kursów wymaganych w celu przygotowania do egzaminu na prawo jazdy tylko na symulacji realnych sytuacji drogowych w warunkach zachowania bezpieczeństwa dla innych uczestników ruchu. Innymi słowy inwestycja objęta pozwoleniem na budowę, którego dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, dotyczy toru do jazdy z dużymi prędkościami. Zdaniem skarżącego niezwykle istotne jest również to, że przepis § 3 ust. 1 pkt 74 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. 2016, poz. 71 – rozp. RM z 2010) dotyczy "torów wyścigowych lub próbnych dla pojazdów mechanicznych", co oznacza, że inwestycja projektowana w sprawie, w której o przymiot strony ubiega się skarżący, stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Oznacza to, że przed jej wydaniem powinna zostać przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko, z której wynikałoby oddziaływanie na działkę skarżącego. Oddziaływanie takie wynikać może choćby ze względu na hałas towarzyszący manewrom charakterystycznym dla doskonalenia techniki jazdy. Skarżący zwrócił też uwagę na okoliczność, że obsługa komunikacyjna jego działki i terenu inwestycji odbywa się z tej samej drogi. Zarzuty skargi zostały rozwinięte w załączniku do protokołu rozprawy z 14 lipca 2017 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, wskazując w szczególności, że ewentualne zwiększenie ruchu samochodowego w okolicach, w których położona jest działka strony skarżącej, nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania skarżącego za stronę postępowania, bowiem świadczy jedynie o istnieniu interesu faktycznego po stronie skarżącego, którego istnienie nie uzasadnia kwalifikacji zainteresowanego podmiotu jako strony w postępowaniu administracyjnym.

Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Krakowie uwzględnił skargę.

W motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki stwierdził, że zaskarżone postanowienie jawi się jako wadliwe już z tej przyczyny, że jest zrelatywizowane do trzech postępowań jurysdykcyjnych i trzech decyzji ostatecznych. W sentencji postanowienia wymieniono bowiem: 1) decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 29 września 2015 r. nr 2448/2015 zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dla zamierzenia inwestycyjnego pn. budowa placu manewrowego Ośrodka [...] wraz z budową studni i odwodnienia liniowego na działce nr [...] obręb [...] jedn. ewid. N. przy ul. R. w K. 2) decyzję nr 365/5/2015 z 6 listopada 2015 r. przenoszącą decyzję o pozwoleniu na budowę; 3) decyzję nr 1683/2016 z 22.07.2016 r. o zmianie pozwolenie na budowę. W ocenie tegoż sądu, takie "zbiorcze" rozstrzygnięcie w założeniu nie mieści się – z przyczyn wcześniej omówionych – w ustawowej konstrukcji wznowienia postępowania administracyjnego. Już to przesądza o naruszeniu art. 149 § 3 K.p.a. i uzasadnia konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Zdaniem sądu pierwszej instancji ponieważ ocena co do legitymacji procesowej skarżącego nie została sformułowana przez organy administracji prawidłowo, tj. w odniesieniu konkretnego postępowania i z uwzględnieniem zróżnicowanych przepisów determinujących status strony – nie poddaje się ona kontroli sądowej; niepodobna zatem na obecnym etapie przesądzić o istnieniu bądź braku wspomnianej legitymacji. W ocenie WSA, głębszego wyjaśnienia wymaga w szczególności kwestia uciążliwości akustycznej inwestycji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Stowarzyszenia Klub Sportowy "[...]" w K. – zastępowane przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając to orzeczenie w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuca w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., Ppsa)

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji w wyniku błędnego uznania, że organy administracji naruszyły następujące przepisy K.p.a., tj.: art. 149 § 3, art. 145 § 1 pkt 4, art. 150 § 1 i art. 149 § 3 w zw. z art. 61a i art. 147 w sposób mający wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w niniejszej sprawie do naruszenia tych przepisów przez organy nie doszło, co winno przesądzić o oddaleniu skargi; nadto żądanie wznowienia zostało zgłoszone przez osobę niebędący stroną postępowania o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa polegające na uznaniu zaskarżonego postanowienia Wojewody Małopolskiego z 7 lutego 2017 r. i postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z 10 listopada 2016 r. jako nieodpowiadającego przepisom prawa

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 141 § 4 Ppsa polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia Wojewody Małopolskiego z 7 lutego 2017 r. i postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z 10 listopada 2016 r. i stwierdzeniu naruszenia przepisów postępowania bez wykazania prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń przepisów proceduralnych na wynik sprawy administracyjnej

- art. 141 § 4 Ppsa poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do faktu udziału i stanowiska uczestnika postępowania, w szczególności dotyczącego braku zasadności twierdzeń skarżących, braku oddziaływania inwestycji skarżącego na inne nieruchomości stwierdzonej prawomocnym orzeczeniem sądu.

Z uwagi na powyższe wniesiono o:

1. uchylenie ww. wyroku całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie;

2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych;

3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, że organy, wbrew twierdzeniom sądu pierwszej instancji, dokonały oceny oddziaływania inwestycji uczestnika na inne nieruchomości, w tym nieruchomość skarżących. Tym samym nawet ewentualne uchybienia w zakresie uzasadnienia postanowienia czy gromadzenia dowodów pozostają w świetle zebranej dokumentacji przez organ jako pozostające bez wpływu na wynik sprawy. Okoliczność ta została całkowicie pominięta przez WSA w Krakowie.

Na rozprawę wyznaczoną na 25 sierpnia 2022 r. zgłosił się jedynie pełnomocnik Stowarzyszenia, który wyjaśnił, że Spółka M. sp. z o.o., na którą przeniesiono pozwolenia na budowę, jest poddzierżawcą gruntów, na których zrealizowana jest inwestycja, a Stowarzyszenie jest dzierżawcą gruntów od Miasta Kraków na czas nieoznaczony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 Ppsa.

W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu Naczelnego zaistniała przesłanka nieważnościowa z art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa. Zgodnie z tym przepisem – nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw. Judykatura jest zgodna, że nieważność postępowania z przyczyny, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (por. np. wyrok NSA z 9 listopada 2021 r., III FSK 2822/21, CBOSA.nsa.gov.pl). Ponadto o "pozbawieniu możności obrony swych praw" można mówić wówczas, gdy zaistniałe uchybienie procesowe godzi bezpośrednio w uprawnienia danej osoby, która już jest stroną postępowania. Pozbawienie możności obrony swych praw przez stronę postępowania polega na tym, że strona, na skutek uchybień procesowych sądu lub strony przeciwnej, nie może brać udziału w postępowaniu lub jego istotnej części. Jakkolwiek generalnie przyjmuje się, że pozbawienie strony możności obrony należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i nie należy tego wiązać wyłącznie z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu, to generalnie można przyjąć, że pozbawienie strony możności obrony jej praw stwarza sytuację, w której sąd nie powinien w ogóle przystępować do ostatecznego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie ma natomiast znaczenia, czy pozbawienie strony możności obrony jej praw mogło mieć wpływ na ostateczny wynik sprawy, czy też nie (por.: wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., I OSK 746/10, CBOSA.nsa.gov.pl). O pozbawieniu strony możności obrony swoich praw można mówić w szczególności wtedy, gdy uchybienie procesowe sądu będzie godzić bezpośrednio w istotę procesu i stawiać pod znakiem zapytania spełnienie jego celu w konkretnym przypadku. Chodzi przy tym o realne pozbawienie strony możności obrony swych praw (vide: postanowienie NSA z dnia 31 października 2014 r., II GSK 2518/14; wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2020 r., I OSK 3138/18, CBOSA.nsa.gov.pl). W doktrynie wskazuje się, że wskazana podstawa nieważności postępowania oznacza "pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu lub w jego istotnej części na skutek wad procesowych sądu lub strony przeciwnej" (por. B. Dauter (w), B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el 2021, komentarz do art. 183).

W realiach przedmiotowej sprawy sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że decyzją z 14 listopada 2016 r. Prezydent Miasta Krakowa przeniósł źródłowe pozwolenia na budowę spornej inwestycji (decyzja nr 2448/2015) ze Stowarzyszenia na M. sp. z o.o. S.K. (k.102 akt administracyjnych). Niesporne zatem jest, że to tej spółce przysługiwał przymiot strony postępowania administracyjnego toczącego się z wniosku A.J. oraz D. J. o wznowienie postępowań, w tym zakończonego m. in. źródłową decyzją o pozwoleniu na budowę. Spółka M. sp. z o.o. S.K. powinna zatem być uczestnikiem postępowania sądowego na prawach strony (art. 33 § 1 Ppsa). Skoro zaś niesporne jest, że sąd pierwszej instancji nie zawiadomił tej Spółki o toczącym się postępowaniu, to jako uczestnik na prawach strony została ona pozbawiona możności obrony swych praw.

Z powyższych względów zaskarżony wyrok, niezależnie od wywiedzionych przez Stowarzyszenie podstaw kasacyjnych, podlega uchyleniu na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 Ppsa, a sprawę ponownie rozpozna WSA w Krakowie.

Dostrzeżona przesłanka nieważności postępowania przed sądem wojewódzkim uzasadniała w tych okolicznościach odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości (art. 207 § 2 Ppsa).