Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 580/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: w związku z art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 93 poz 888
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 999/17 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia części obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. IV SA/Po 999/17, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. P., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia części obiektu do stanu poprzedniego oraz poprzedzającą ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] maja 2017 r. nr [...].

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W trakcie kontroli lokalu mieszkalnego zlokalizowanego na kondygnacji I-go piętra budynku wielorodzinnego położonego w miejscowości [...] gm. [...] (dz. nr [...]), przeprowadzonej w dniu 17 lutego 2016 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB) ustalono, że w pomieszczeniu kuchni zamontowany został kominek z płaszczem wodnym oraz kuchenka gazowa. W pomieszczeniu kuchni organ stwierdził istnienie jednej kratki wentylacyjnej ponad piecem kamiennym, obudowanej drewnianą konstrukcją jako pochłaniacz.

W związku z powyższym, pismem z 19 lutego 2016 r. PIBNB zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wykonania kotłowni CO w pomieszczeniu kuchennym ww. lokalu.

Postanowieniem z [...] marca 2016 r. PINB wstrzymał użytkowanie przedmiotowej kotłowni oraz nałożył na [...] i [...] obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] organ I instancji nakazał [...] i [...] doprowadzenie części obiektu do stanu poprzedniego poprzez przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części pomieszczenia kuchennego ww. lokalu, obecnie wykorzystywanego jako kotłownia.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB), po rozpoznaniu odwołania [...], decyzją z [...] września 2016 r. ([...]) uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując, że organ ten powinien przenalizować dokumenty przedłożone wraz z odwołaniem przez stronę, zaś w przypadku braków w przedłożonej dokumentacji, wezwać zobowiązanych do jej uzupełnienia.

Postanowieniem z [...] września 2016 r. nr [...], zmienionym postanowieniem z [...] października 2016 r., PINB nałożył na [...] obowiązek uzupełnienia w wyznaczonym terminie dokumentów w sprawie poprzez przedłożenie zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności nowego sposobu użytkowania części obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo - w przypadku braku planu miejscowego - decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Następnie, pismem z dnia 17 listopada 2016 r., PINB wezwał [...] i [...] do przedłożenia kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu złożonego w Urzędzie Gminy [...].

W związku ze złożeniem przez strony wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy do Wójta Gminy [...], postanowieniem z [...] listopada 2016 r. nr [...], PINB zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Wójta Gminy [...].

W związku z decyzją Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na instalacji pieca centralnego ogrzewania na paliwo stałe, postanowieniem z [...] marca 2017 r. PINB podjął postępowanie, a następnie decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] nakazał [...] i [...] doprowadzenie części obiektu do stanu poprzedniego, tj. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części pomieszczenia kuchennego, znajdującego się na kondygnacji I-go piętra w budynku wielorodzinnym, zlokalizowanym w miejscowości [...] gm. [...] (dz. nr [...]), obecnie wykorzystywanego jako kotłownia.

Na skutek rozpoznania odwołania [...], decyzją z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], WINB decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że wykonany kominek w części pomieszczenia kuchni, umiejscowiony obok kuchenki gazowej, negatywnie wpływa na warunki związane z bezpieczeństwem pożarowym, a w związku z tym taka zmiana sposobu użytkowania części pomieszczenia kuchni wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. W związku z brakiem takiego zgłoszenia, w ocenie organu odwoławczego, PINB zasadnie prowadził postępowanie na podstawie art. 71a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: P.b.). Skarżący nie przedłożył zaświadczenia o zgodności przedmiotowej zmiany sposobu użytkowania pomieszczenia kuchni z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ani decyzji o warunkach zabudowy (art. 71a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 71 ust. 4 pkt 2 P.b.), co powoduje, że obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest zastosowanie przepisu zawartego w art. 71a ust. 4 P.b. poprzez nakazanie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

Skargę na decyzję WINB z [...] sierpnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł [...].

W wyniku jej rozpoznania, powołanym na wstępie wyrokiem z 20 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stwierdzając, że naruszają one przepisy prawa w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że organy przedwcześnie uznały za prawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Sąd zauważył, że w decyzji z [...] maja 2017 r. PINB wskazał, że z uwagi na odmowę podania daty dokonanej zmiany sposobu użytkowania organ ten uznał, iż w sprawie zastosowanie znajduje art. 71a P.b. W toku postępowania, w piśmie z 2 maja 2016 r., skarżący podniósł jednak, że przedmiotowy piec został zamontowany przez poprzedniego właściciela mieszkania około 1983 - 1984 r., a przez niego samego został on tylko zabudowany. Skarżący przedłożył kopię oświadczenia [...] z 6 maja 2016 r., z którego dokładna data zamontowania pieca nie wynika. Jednakże, w opinii technicznej z 22 marca 2016 r. zawarto informację, że przedmiotowy kominek został zamontowany około 15 lat wcześniej. W ekspertyzie technicznej sporządzonej przez inż. Zdzisława Koneckiego również wskazano, że adaptacja kuchni na kotłownię w przedmiotowym lokalu została wykonana w roku 1982.

W odniesieniu do tych ustaleń Sąd I instancji stwierdził, że organy nadzoru budowlanego kwestię ustalenia, kiedy powstał przedmiotowy piec zupełnie pominęły, co jest uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy, gdyż data realizacji pieca determinuje to, czy zastosowanie w sprawie znajduje ustawa Prawo budowlane w aktualnym brzmieniu, czy też ustawa Prawo budowlane obowiązująca w przeszłości. Z tych względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Rzetelna ocena i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest rzeczą niezbędną do ustalenia, jakie przepisy znajdują zastosowanie w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że ze względu na treść art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888), w sprawach zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia i dokonanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 31 maja 2004 r., przepisu art. 71a nie stosuje się, a w takich przypadkach stosować należy przepisy dotychczasowe.

Przepis art. 71 ust. 3 w dotychczasowym brzmieniu, czyli obowiązującym do 31 maja 2004 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) stanowił zaś, że w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, właściwy organ nadzoru budowlanego stosuje odpowiednio przepisy art. 50, 51 i art. 57 ust. 7.

Ponadto Sąd wskazał, że art. 103 ust. 2 P.b., jako norma wyjątkowa, nie ma zastosowania w sytuacji zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Zarazem Sąd ten wskazał, że do likwidacji samowoli budowlanej, polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania stosownej decyzji organu administracji popełnionej przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo budowlane z 1994 roku, z uwagi na treść art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.)

Konkludując, Sąd stwierdził niezbędność ustalenia przez organ właściwego stanu faktycznego, a w szczególności ustalenia daty montażu przedmiotowego pieca (zmiany sposobu użytkowania części obiektu). Zdaniem Sądu, skoro skarżący wskazał, że piec powstał zanim on się wprowadził oraz wynika to z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, to organ ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzi postępowanie dowodowe na tę okoliczność. Na tę okoliczność Sąd zalecił przesłuchanie sąsiadów (przede wszystkim osób, które podpisały oświadczenie z dnia 28 sierpnia 2017 r., przedłożone przez skarżącego wraz ze skargą) oraz poprzedniego właściciela lokalu. Data zmiany sposobu użytkowania jest bowiem niezbędna do oceny kwestii intertemporalnych w zakresie przepisów prawa budowlanego, które organ powinien zastosować w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 20 grudnia 2017 r. sygn. IV SA/Po 999/17 wniósł [...] WINB w [...], zaskarżając orzeczenie Sądu I instancji w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi organ administracji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 174 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: P.p.s.a.) - poprzez błędną wykładnię prawa materialnego polegającą na mylnym rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), która polega na tym, że do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części dokonanego bez wymaganego pozwolenia przed dniem 31 maja 2004 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) z uwagi na brzmienie art. 103 ust. 2 P.b.

Podnosząc powyższy zarzuty, organ administracji wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję [...] WINB z [...] sierpnia 2017 r.,

2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie wskazał, że przez przepisy dotychczasowe, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. nowelizującej Prawo budowlane, należy rozumieć art. 71 P.b. w brzmieniu sprzed maja 2004 r., a nie – jak wadliwie wskazał Sąd I instancji – przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Ostatnio powołany przepis nigdy nie dotyczył samowolnej zmiany sposobu użytkowania, lecz tzw. samowoli budowlanej, o jakie mowa w art. 48 Prawa budowlanego.

Uczestnik postępowania [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie na rozprawie wywodząc, że nie posiada ona usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania. W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy, jednakże podlega oddaleniu, gdyż zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu (art. 184 P.p.s.a.).

Należy zauważyć, że skarżący kasacyjnie organ w oparciu o sformułowane zarzuty kasacyjne, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, polemizuje z oceną prawną Sądu I instancji, która wyrażała się przyjęciem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż do likwidacji samowoli budowlanej, polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania stosownej decyzji organu administracji popełnionej przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) z uwagi na treść art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Powyższe zapatrywanie Sądu łączy się z kolejnym, w ramach którego WSA w Poznaniu stwierdził, że organy przedwcześnie uznały za prawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (s. 10 u góry uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Stanowisko to jest oczywiście błędne, co skarżący kasacyjnie organ trafnie podnosi w rozpoznawanym środku odwoławczym. [...] WINB słusznie wskazuje, że przepis art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, i w konsekwencji wynikający z niego obowiązek stosowania przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., nie dotyczy samowolnej zmiany sposobu użytkowania, lecz samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Przepis art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wskazuje, iż przepisu art. 48 cyt. ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane odwołuje się w sposób ścisły jedynie do pojedynczej normy art. 48, zatem stosując wykładnię rozszerzającą nie można obejmować hipotezą przepisu art. 103 ust. 2 innych wskazanych w przepisach prawa budowlanego stanów faktycznych, dotyczących zasadniczo odmiennych zdarzeń faktycznych (wyrok NSA z 8 maja 2009 r., II OSK 737/08). Przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r., jako norma wyjątkowa, nie ma zatem zastosowania w sytuacji zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (wyroki NSA z 19 lutego 2013 r., II OSK 1983/11; z 21 września 2006 r., II OSK 1098/05, publ. ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 95).

Zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku kwestionowanej w sposób uprawniony przez organ zacytowanej powyżej oceny prawnej Sądu I instancji dotyczącej wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego nie prowadzi jednakże do jego uchylenia. Zauważyć należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odnośnie do rozważanej kwestii jest wewnętrznie sprzeczne, co wynika z tego, że podważoną skargą kasacyjną ocenę prawną WSA w Poznaniu poprzedza następujące stwierdzenie tego Sądu: "Ponadto Sąd wskazuje, że przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, jako norma wyjątkowa, nie ma zastosowania w sytuacji zmiany sposobu użytkowania obiektu". Powyższą konkluzję Sąd I instancji wyraził zaś bezpośrednio po wskazaniu, że "ze względu na treść art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888) w sprawach zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia i dokonanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 31 maja 2004 r. przepisu art. 71 a nie stosuje się, a w takich przypadkach stosować należy przepisy dotychczasowe. Przepis art. 71 ust. 3 w dotychczasowym brzmieniu, czyli obowiązującym do 31 maja 2004 r. (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) stanowił zaś, że w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, właściwy organ nadzoru budowlanego stosuje odpowiednio przepisy art. 50, 51 i art. 57 ust. 7". Powyższe stanowisko Sądu I instancji dotyczące wykładni art. 2 ust. 3 ustawy nowelizacyjnej z dnia 16 kwietnia 2004 r. w całości koresponduje z tożsamym stanowiskiem skarżącego kasacyjnie organu. Uwzględnienie, że jest ono też spójne z rozstrzygnięciem Sądu I instancji uchylającym zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, dało Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu asumpt do stwierdzenia, że w tej sprawie zaszła przesłanka oddalenia skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 184 P.p.s.a., nakazująca oddalenie skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a., ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku jest wiążąca dla organu ponownie rozpoznającego sprawę, stąd nie budzi wątpliwości, że niespójność pisemnych motywów zaskarżonego wyroku co do tożsamej kwestii merytorycznej, ze względu na treść art. 153 P.p.s.a., mogła uzasadniać wątpliwości organów, którym na mocy tego wyroku sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, co do wiążącego te organy mocą wyroku Sądu kierunku dalszego jej prowadzenia. Zauważenia wymaga, że przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości wnoszenia skargi kasacyjnej od uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. Ograniczenie to powoduje, że strona, która nie zgadza się z częścią uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzeczenie to może zakwestionować wyłącznie w całości, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Uwzględnienie takiej skargi kasacyjnej będzie miało ten skutek, że ocena prawna sądu kasacyjnego zastąpi ocenę prawną Sądu I instancji, do której się ona bezpośrednio odnosi.

Ubocznie Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że na gruncie niniejszej sprawy wątpliwości można mieć jedynie co do tego, czy wniesienie skargi kasacyjnej było środkiem adekwatnym do wyeliminowania zauważonej przez skarżący organ wadliwości dotykającej uzasadnienie wydanego orzeczenia. Uwagę powyższą sąd kasacyjny czyni mając na względzie, że przepisy P.p.s.a. przewidują instytucję, która w sposób szybszy, a przy tym bezkosztowy dla strony postępowania, umożliwia wyeliminowanie tego rodzaju wątpliwości strony zaistniałych w odniesieniu do wydanego orzeczenia sądowego. Przypomnieć należy, że wątpliwości strony co do stanowiska sądu zawartego w jego rozstrzygnięciu lub uzasadnieniu orzeczenia zasadniczo powinny być eliminowane w drodze wykładni wyroku, tj. w trybie art. 158 P.p.s.a. Za uprawnione powody dokonania wykładni wyroku judykatura uznaje przypadki, w których treść wyroku jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Uzasadnionym powodem wystąpienia przez stronę z wnioskiem o wykładnię wyroku jest zaprezentowanie w jego uzasadnieniu sprzecznych tez czy twierdzeń (postanowienie NSA z 20 listopada 2019 r., I OSK 1044/18), co niewątpliwie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. W realiach tej sprawy nie chodzi bowiem o przypadek doprowadzenia do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzenia o inne elementy, istotne zdaniem strony, poprzez dodatkowe rozwinięcie argumentacji prawnej Sądu, a jedynie o ustalenie, który z dwóch ewidentnie sprzecznych ze sobą poglądów prawnych Sądu odnośnie do pojedynczej zaistniałej w toku postępowania kwestii materialnej, w zamiarze Sądu I instancji stanowić miał wiążącą organ z mocy art. 153 P.p.s.a. ocenę prawną. Podkreślić przy tym trzeba, że zgłoszenie wniosku o wykładnię orzeczenia nie wpływa na bieg terminu do złożenia środka odwoławczego (art. 159) i jest niezależne od możliwości złożenia środka odwoławczego od orzeczenia objętego takim wnioskiem. Wykładnia orzeczenia dokonana w trybie art. 158 stanowi jednakże integralną część orzeczenia, którego dotyczy, i po jej dokonaniu nie można przyjmować treści orzeczenia w sposób niezgodny z ustaloną w drodze wykładni (T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WK 2016, komentarz do art. 158). Nie kwestionując prawa strony do podjęcia samodzielnej decyzji o tym, czy skorzysta z przysługującego jej środka odwoławczego, czy złoży wniosek o wykładnię orzeczenia, czy też skorzysta z obu tych środków procesowych równocześnie, na marginesie tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny organowi o takiej możliwości jedynie przypomina.

Ponadto, mając na względzie, że na skutek oddalenia skargi kasacyjnej utrzymało się w mocy rozstrzygnięcie Sądu I instancji uchylające decyzje organów obu organów, wobec czego sprawa wraca do rozpoznania w administracyjnym toku instancji, a ponadto w nawiązaniu do niekwestionowanych skargą kasacyjną ustaleń faktycznych z których wynika, że przedmiotem kontrolowanego przez Sąd I instancji postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego jest legalność zamontowania kominku z płaszczem wodnym w pomieszczeniu lokalu mieszkalnego stanowiącego kuchnię, Naczelny Sąd Administracyjny uzupełniająco pragnie zwrócić organom uwagę na konieczność rozważenia, czy w świetle treści art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b. faktycznie doszło do zmiany sposobu użytkowania. Przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części przepis ten rozumie w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Sytuacje, o jakich mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 P.b., pozwalające zakwalifikować określony stan faktyczny jako zmianę sposobu użytkowania, zostały wymienione w sposób niewyczerpujący. Niewątpliwe jednak wynika z nich, że nie chodzi o jakąkolwiek zmianę sposobu użytkowania w odniesieniu do pierwotnego czyli też dotychczasowego legalnego sposobu użytkowania, ale o zmianę, która wpływa na zmianę istotnych wymagań odnoszących się do danego obiektu, związanych z konkretnym sposobem korzystania z niego. Potrzebne jest więc w tym zakresie stwierdzenie, że zmiana w zakresie wyżej opisanym (tj. w zakresie któregokolwiek ze wskazanych w ww. przepisie czynników) miała miejsce, a porównanie wcześniejszego i obecnego sposobu użytkowania wskazuje na oczywistość tej zmiany (wyrok NSA z 20 listopada 2019 r., II OSK 2957/18). Istota zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części dotyczy zmian z zakresie współczynników użytkowych obiektu w stosunku do pierwotnych ich wartości związanych określoną w pozwoleniu na budowę lub decyzjach późniejszych (np. pozwoleniu na użytkowanie) z funkcją obiektu. W nowowydanych rozstrzygnięciach konieczne będzie szczegółowe odniesienie się przez organy do tej kwestii.

Z względów powyżej wyłożonych, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.