Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 2439/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 2, art. 64e par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 90/20 w sprawie ze skargi Z. w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz Z. w O. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

U Z A S D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 90/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Z. w O. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 9 grudnia 2019 r. w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Pismem z dnia 4 września 2019 r., skarżący jako wierzyciel, zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: NUS), jako organu egzekucyjnego, z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych w kwocie 40.960,36 zł, powstałych w wyniku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku M. Sp. z.o.o. z siedzibą w O., ze względu na "ważny interes publiczny", ponieważ obciążenie kosztami egzekucyjnymi nie znajduje gospodarczego uzasadnienia.

Postanowieniem z dnia 1 października 2019 r., NUS odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W zażaleniu Skarżący zarzucił naruszenie art. 64e § 3 w zw. z art. 64e § 2 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy obciążenie go obowiązkiem zapłaty kosztów egzekucyjnych jest gospodarczo nieuzasadnione i stanowić będzie uszczerbek dla wydatków budżetu samorządu województwa oraz ograniczy wykonywanie obowiązków publicznych, które są obowiązkami statutowymi, świadczonymi na rzecz społeczności całego regionu. Skarżący zarzucił też brak dokonania wnikliwej analizy i oceny dowodów, w szczególności Wieloletniej Prognozy Finansowej [...] na lata 2019 - 2039 (dalej: WPF). Wskazał na trudną sytuację finansową Samorządu Województwa, widoczną w WPF, według której łączna kwota długu na dzień 31 grudnia 2018 r. wynosiła 363 mln zł. Podniósł, że kwota ta będzie stale rosnąć w związku z dużym obciążeniem finansowym, związanym z absorbcją środków unijnych skierowanych na inwestycje, umożliwiające ożywienie gospodarcze regionu. Wyjasnił, iż przy tak dużym zadłużeniu Samorządu Województwa istnieje problem z utrzymaniem w granicach wskaźników zadłużenia określonych w ustawie o finansach publicznych. Zwrócił uwagę na zbliżającą się nową perspektywę finansową Unii Europejskiej na lata 2021-2027, z którą wiążą się możliwości realizacji nowych, wieloletnich przedsięwzięć współfinansowanych środkami unijnymi, jednakże ich podjęcie będzie wymagało zabezpieczenia środków na wkład własny samorządu województwa, co wymusi zaciąganie kolejnych kredytów.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: DIAS) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wyjaśnił, że w świetle art. 64e § 1 u.p.e.a. ciężar udowodnienia przesłanek warunkujących umorzenie w całości lub w części kosztów egzekucyjnych spoczywa na wnioskodawcy, natomiast Województwo [...] nie wykazało takich przesłanek. Organ odwoławczy nie zgodził się ze skarżącym, że obciążenie go obowiązkiem uiszczenia kosztów egzekucyjnych byłoby gospodarczo uzasadnione. Stwierdził, że wystąpienie tej przesłanki umorzenia odnosi się do sytuacji, gdy wierzyciel znajduje się w takiej sytuacji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. DIAS podkreślił, że wierzyciel kierując tytuły wykonawcze do realizacji organowi egzekucyjnemu powinien mieć świadomość, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego i braku możliwości uregulowania kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego, zostanie obciążony kosztami i powinien zabezpieczyć środki pozwalające na ewentualne pokrycie tych kosztów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 15 w zw. z art. 127 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a.; 2) art. 6, 7, 8 § 1, 77 i 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.; 3) art. 6 § 1 u.p.e.a.; 4) art. 64e § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 1 w zw. z art. 64e § 3 u.p.e.a.; 5) art. 64e § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia DIAS oraz poprzedzającego go postanowienia NUS.

Wskazywanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego. Sąd wyjaśnił, że ulga jaką jest umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego udzielana jest w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do zbadania czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanego umorzenia. Sąd podzielił stanowisko DIAS, iż ciężar dowiedzenia okoliczności skutkujących udzieleniem ulgi spoczywa na zobowiązanym, natomiast skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących umorzenie kosztów egzekucyjnych. Podkreślił, że w sprawach o umorzenie kosztów egzekucyjnych badane są jedynie okoliczności mające wpływ na ustawowe przesłanki umorzenia, nie ocenia się zaś prawidłowości ustalenia kosztów egzekucyjnych.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy odniósł się w sposób wyczerpujący do wszystkich argumentów wierzyciela, w tym dotyczących sytuacji budżetowej Województwa i przyszłych potrzeb finansowych Województwa, które sformułowane były w oparciu o Wieloletnią Prognozę Finansową Województwa [...] na lata 2019-2039, stanowiącą załącznik do Uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia 28 grudnia 2018 r. oraz Budżet Województwa [...] na 2019 r., stanowiący załącznik do Uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia 28 grudnia 2018 r. Sąd podobnie jak organ odwoławczy uznał, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Zgodził się z organem, że zadłużenie województwa nie może stanowić samo z siebie przesłanki odstąpienia od dochodzenia roszczeń. Sąd stwierdził, iż fakt, że działalność Województwa służy interesowi publicznemu i jest finansowana ze środków publicznych nie może być uniwersalnym argumentem przesądzającym o zasadności umorzenia ciążących na wierzycielu kosztów egzekucyjnych. Prowadziłoby to de facto do przyjęcia, że każdy podmiot publiczny powinien być zwolniony z kosztów egzekucyjnych.

Skargę kasacyjną wywiódł skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: P.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo tego, że istniały przesłanki do jej uwzględnienia;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 15 w zw. z art. 127 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ drugiej instancji nie naruszył zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego mimo tego, że organ ten nie rozpoznał przedmiotowej sprawy na nowo, nie ustosunkował się w żaden sposób do przedłożonych przez skarżącego dokumentów, a mianowicie WPF na lata 2019-2039, stanowiącej załącznik do Uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia 28 grudnia 2018 r., nr [...] oraz Budżetu Województwa [...] na 2019 r., stanowiącego załącznik do Uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia 28 grudnia 2018 r., nr [...], co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w przypadku rozpoznania przez organ drugiej instancji sprawy na nowo, ustosunkowania się przez niego do przedłożonych przez skarżącego dokumentów, mogłoby dojść do wydania korzystnego postanowienia dla skarżącego, w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 2, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że organ odwoławczy ww. przepisy zastosował, gdy tymczasem nie rozpatrzył on w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego, nie wziął pod uwagę dokumentów finansowych przedłożonych przez skarżącego, co skutkowało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiana zaufania obywateli, jak również zasady utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, co z kolei mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całokształtu materiału dowodowego oraz nie wzięcie pod uwagę postanowienia z dnia 7 listopada 2017 r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w O. skutkowało uznaniem, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 6 § 1 u.p.e.a. poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że nie doszło do nieuwzględnienia przez organ przy ustalaniu stanu prawnego sprawy istotnej okoliczności prawnej, polegającej na tym, że skarżący miał oparty na normie prawnej, wynikającej ze wskazanego przepisu, bezwzględny obowiązek podjęcia czynności zmierzającej do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zagrożony na wypadek niedopełnienia tego obowiązku zarzutem naruszenia dyscypliny finansów publicznych, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało to uznaniem, że nie zachodzi przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych w postaci istnienia ważnego interesu publicznego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 64e § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 1 w zw. z art. 64e § 3 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w postaci uznania, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, polegająca na tym, że obciążenie skarżącego obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione, podczas gdy obciążenie go kosztami wpłynie negatywnie na i tak już złą kondycję finansową Województwa, co z kolei przełoży się na pogorszenie sytuacji gospodarczej regionu, gdyż Województwo będzie miało ograniczone możliwości realizowania projektów własnych z udziałem środków Unii Europejskiej;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 64e § 1 w zw. z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w błędnym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, w postaci ważnego interesu publicznego, podczas gdy za taki należy uznać realizowanie przez skarżącego projektów własnych, mających bardzo istotne znaczenie dla całego regionu oraz to, że poniesienie kosztów egzekucyjnych jest sprzeczne z interesem społecznym, jak również z zakazem nadmiernej ingerencji w prawa majątkowe oraz w obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych oraz tym, że koszty egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zostały naliczone według niekonstytucyjnych przepisów, co z kolei prowadzi do tego, że za ich umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. w zw. z art. 64e § 2 pkt 1 i art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że ciężar wykazania przesłanek umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych spoczywa tylko na skarżącym, podczas gdy organ administracji również ma obowiązek samodzielnego dokonania wszechstronnych ustaleń faktycznych i ich oceny, co z kolei skutkowało błędnym zastosowaniem naruszonych przepisów i niesłusznym oddaleniem skargi.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną DIAS wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2020 r. skarżący wskazał nowe (uzupełniające) uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna. Na uwzględnienie zasługują zarzuty naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek zastrzec należy, że poprzez brak zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.ps.a. możliwości kontrolne Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały znacząco ograniczone. Przypomnienia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny przez wzgląd na postanowienia art. 183 § 1 P.p.s.a. jest związany granicami skargi kasacyjnej, co oznacza, że nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej, z wyjątkiem nieważności postępowania, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

W szczególności zgodzić się trzeba z autorem skargi kasacyjnej, iż organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności postępowania i nie rozpatrzył całości materiału dowodowego, zaś Sąd pierwszej instancji nie wywiązał się z przypisanej mu mocą przepisów prawa funkcji kontrolnej. Sąd ten ograniczył się do powtórzenia argumentów organu odwoławczego, bez analizy dowodów i okoliczności sprawy.

Zgodnie z ustanowioną art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć i rozstrzygnąć sprawę rozpoznaną przez organ pierwszej instancji. Rodzi to w konsekwencji obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwuinstancyjność oznacza więc, że każda sprawa powinna być rozstrzygnięta dwukrotnie, a zatem organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji (postanowienia) organu pierwszej instancji i odniesienia się do argumentów zawartych w odwołaniu (zażaleniu).

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika natomiast, że organ odwoławczy poprzestał na odniesieniu się do argumentów podniesionych w zażaleniu. W ogóle nie ustalił stanu faktycznego sprawy i nie poddał analizie kluczowych dowodów, które zostały przedłożone przez skarżącego na okoliczność wykazania, że jego wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych jest zasadny, tj. do Wieloletniej Prognozy Finansowej Województwa [...] na lata 2019-2039, stanowiącej załącznik do Uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia 28 grudnia 2018 r. oraz Budżetu Województwa [...] na 2019 r., stanowiącego załącznik do Uchwały Sejmiku Województwa [...] z dnia 28 grudnia 2018 r.

W warunkach niniejszej sprawy ustalenie stanu faktycznego sprowadzało się do poczynienia ustaleń odnośnie do sytuacji finansowej skarżącego i skutków jej oddziaływania na regionalną wspólnotę samorządową. Jak w każdej sprawie administracyjnej ustalenia takie winny być przeprowadzone w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Podkreślić należy, że również w postępowaniu w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych organ powinien przestrzegać postanowień art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., zatem zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz do rozpatrzenia tego materiału w całości. Z istoty postępowania w sprawie umorzenia należności, w tym przypadku kosztów egzekucyjnych, wynika, że dowodami zaświadczającymi o sytuacji majątkowej wnioskującego o udzielenie ulgi dysponuje wnioskodawca, dlatego to on powinien przedłożyć stosowne dowody na tę okoliczność. Niemniej jednak nie oznacza to, że cały ciężar postępowania dowodowego należy do skarżącego, jak twierdzi organ odwoławczy i Sąd pierwszej instancji. Żaden przepis prawa nie zwalnia organu z obowiązków określonych w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w sprawach w przedmiocie umorzenia należności. Zatem organ nie może przyjąć wyłącznie biernej postawy w zakresie zbierania dowodów, jak uczynił to w niniejszej sprawie, ale powinien dążyć do ustalenia, w miarę możliwości, rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Może to uczynić chociażby poprzez wezwanie skarżącego do przedłożenia dowodów, których według organu brakuje do pełnego obrazu sytuacji finansowej skarżącego lub ukierunkowania organu na dowody, które organ może uzyskać. Bezsprzecznie jednak organ zobowiązany jest mocą art. 80 K.p.a. do oceny całego materiału dowodowego i do wypowiedzenia się odnośnie do jego wagi dowodowej oraz stwierdzonych na jego podstawie faktów. Z żadnego z obowiązków ustanowionych powyżej przywołanymi przepisami organ odwoławczy nie wywiązał się.

Przede wszystkim, jak już powiedziano, organ ten w ogóle nie poddał analizie treści dowodów przedłożonych przez skarżącego i mimo to stwierdził, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących umorzenie kosztów egzekucyjnych. Chociaż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono, że organ podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, to nie wskazano ani jednego dowodu pozyskanego przez organ lub czynności, która została przezeń podjęta w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Twierdzenie to należy więc uznać za gołosłowne. Zważywszy na formułę uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, zaznaczyć trzeba, że zrelacjonowanie treści wniosku skarżącego, w którym powołuje się on na przedkładane dowody, nie zastępuje przedstawienia stanu faktycznego, jaki został ustalony przez organ. Organ nie przedstawił ustaleń własnych, podobnie jak i nie wywiązał się z obowiązków określonych w art. 80 K.p.a. Nie można bowiem przyjąć, że dokonał on oceny dowodów, skoro w ogóle nie analizował ich treści, nie wskazał jakie informacje są w nich zawarte i dlaczego uznał, że nie potwierdzają one twierdzeń skarżącego, a jedynie zamieścił ogólne uwagi dotyczące zasad funkcjonowania samorządu województwa.

Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł tych oczywistych nieprawidłowości i wręcz powtórzył argumenty przedstawione przez organ odwoławczy, które, jak już mówiono, abstrahują od zindywidualizowanej sytuacji skarżącego oraz od treści przedłożonych przez niego dowodów. Sąd, tak jak organ odwoławczy, całym ciężarem dowodzenia obciążył skarżącego, zarzucając mu, że nie skonkretyzował jakie istotne ze społecznego punktu widzenia projekty lub działania zostaną zagrożone lub wręcz udaremnione w wyniku uiszczenia kosztów egzekucyjnych. Wychodząc z błędnego założenia, że organ jest w niniejszej sprawie zwolniony z postępowania dowodowego, Sąd nie zauważył, że skoro przedstawienie konkretnych projektów, których realizacja jest zagrożona, ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy, to organ powinien wezwać skarżącego do przedłożenia dowodów na tę okoliczność. Poza tym Sąd pierwszej instancji nawet nie sprawdził, czy z przedłożonych przez skarżącego dokumentów takie informacje nie wynikają. Gdyby sprawdził, z pewnością dałby temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, powołując się na treść tych dokumentów. Sąd, podobnie jak organ, posługiwał się ogólnikami typu: DIAS dokonał szczegółowego [...] omówienia ustalonych okoliczności faktycznych". Nie wskazał jednak żadnej okoliczności faktycznej ustalonej przez organ, a jedynie odwołał się do argumentów podnoszonych przez skarżącego. Tymczasem ocena argumentów skarżącego powinna być wynikiem analizy treści zebranych w sprawie dowodów. Takiej analizy Sąd nie przedstawił, ani nie zauważył, że nie dokonał jej organ odwoławczy.

Poza tym Sąd pierwszej instancji nie poddał należytej kontroli stanowiska organu odwoławczego, w ramach którego organ ten stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych, na które powoływał się skarżący wnioskując o udzielenie ulgi.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 64e § 2 u.p.e.a. koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Według postanowień art. 64e § 3 u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Skarżący wnioskował o umorzenie kosztów egzekucyjnych ze względu na ważny interes publiczny, twierdząc, że obciążenie go tymi kosztami nie znajduje gospodarczego uzasadnienia. Uzasadnienie wniosku koncentruje się na wykazaniu istnienia ważnego interesu publicznego oraz wykazaniu, że obciążenie jest gospodarczo nieuzasadnione. Zatem skarżący wnioskował o umorzenie kosztów na podstawie art. 64e § 2 pkt 2 oraz § 2 pkt 1 w związku z § 3 tego artykułu, przy czym wskazywał na wystąpienie drugiej z wymienionych w pkt 1 przesłanek, tj., że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Skarżący podał kwotę zadłużenia Samorządu Województwa i wyjaśnił przyczyny jego powstania (m.in. zaciąganie kredytów na pokrycie deficytu budżetowego wynikającego z wydatków na wkład własny do przedsięwzięć inwestycyjnych realizowanych z udziałem środków unijnych). Utrzymywał, iż obowiązek zapłaty tak wysokich jak w niniejszej sprawie kosztów egzekucyjnych stanowić będzie znaczny uszczerbek dla wydatków budżetu Samorządu Województwa oraz ograniczy wykonywanie obowiązków publicznych, które są obowiązkami statutowymi (utrzymanie szpitali, szkół, budowa i remonty dróg, infrastruktury kolejowej itd.), świadczonymi na rzecz społeczności całego regionu. Twierdził, że przy tak dużym zadłużeniu Samorząd Województwa ma problem z utrzymaniem zadłużenia w granicach wskaźników określonych w ustawie o finansach publicznych. Wskazał na zbliżającą się nową perspektywę finansową Unii Europejskiej na lata 2021-2027, z którą wiążą się możliwości realizacji nowych, wieloletnich przedsięwzięć współfinansowanych środkami unijnymi, które mają służyć lokalnej społeczności. Jednak ich podjęcie będzie wymagało zabezpieczenia środków na wkład własny Samorządu Województwa, co wymusi zaciąganie kolejnych kredytów. Podobne argumenty skarżący podnosił w skardze, wywodząc, że umorzenie kosztów egzekucyjnych przyniesie pozytywne skutki dla całej społeczności, a nie tylko dla skarżącego.

Tych ważkich argumentów Sąd pierwszej instancji nie rozważył w świetle przesłanek z art. 64e § 2 u.p.e.a., na podstawie których skarżący wnioskował o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Nawet nie odniósł się do nich. Nie zwrócił uwagi, że nie uczynił tego organ odwoławczy, zatem Sąd ten nie dokonał prawidłowej kontroli stanowiska tego organu. Trudno bowiem uznać, że o dokonaniu rzetelnej kontroli stanowiska organu odwoławczego mogą zaświadczać zdawkowe stwierdzenia Sądu, iż ".Fakt, że posiada on inne zobowiązania finansowe i zapłata kosztów egzekucyjnych znajduje się z nimi w kolizji nie jest równoznaczny ze ziszczeniem się ustawowych warunków umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych" oraz stwierdzenie, iż "suma kosztów egzekucyjnych jakimi obciążony został wierzyciel, w relacji do ogółu budżetu jakim dysponuje oraz wysokości innych kosztów które ponosi nie jest znaczna". Zaznaczyć trzeba, że te dwa stwierdzenie są jedynymi, które można jakkolwiek powiązać z argumentami skarżącego. Pozostałe wypowiedzi Sądu stanowią ogólniki w żaden sposób nie odnoszące się do konkretnych argumentów podniesionych przez skarżącego i jak już wcześniej zauważono, nie nawiązujące do treści przedłożonych dowodów.

Stwierdzić zatem należy, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia poprzez pryzmat przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych określonych w art. 64e § 2 pkt 2 oraz § 2 pkt 1 w związku z § 3 u.p.e.a., a jedynie bezkrytycznie powielił argumenty organu odwoławczego.

Ze względu na omówione nieprawidłowości Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, natomiast wobec stwierdzonych wad postępowania, w tym nieprzedstawienia ustaleń faktycznych, przedwczesne jest rozpoznawanie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Obowiązkiem Sądu pierwszej instancji ponownie rozpoznającego niniejszą sprawę jest przeprowadzenie kontroli zaskarżonego postanowienia w zgodzie z obowiązującymi przepisami, z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.

.