Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 1055/93
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1994-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Celne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 52 ust. 2 pkt 1, art. 70 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
article: art. 35, art. 61 par. 4
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Naruszeniem konstytucyjnej zasady państwa prawnego jest pobieranie przez organy celne opłaty manipulacyjnej dodatkowej za okres swojej bezczynności i zaniedbań w terminowym załatwieniu sprawy.

TEZY

Naruszeniem konstytucyjnej zasady państwa prawnego jest pobieranie przez organy celne opłaty manipulacyjnej dodatkowej za okres swojej bezczynności i zaniedbań w terminowym załatwieniu sprawy.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył Przedsiębiorstwu Zaopatrzenia Farmaceutycznego "CEFARM", powołując się na par. 20 pkt 2 a rozporządzenia Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r., opłatę manipulacyjną dodatkową za niezłożenie zgłoszenia w terminie.

W odwołaniu Przedsiębiorstwo wnosi o odstąpienie od egzekwowania kwoty wymierzonej opłaty manipulacyjnej oraz umorzenie postępowania w tym zakresie. Wyjaśnia, że w związku z dostarczeniem leku do "CEFARMÓW" w W., następnie w Z.G. i ostatecznie w P. i nie dokonaniu tej odprawy na granicy, wszystkie ww. jednostki nie dokonały we właściwym terminie odpraw celnych, a kierowca eksportera, którym był MEDIMPEX w B. nie pozostawił w tych jednostkach listu przekazowego, co wskazywało na dokonanie odprawy na granicy i co dawał do zrozumienia węgierski kierowca.

Prezes Głównego Urzędu Ceł na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa art. 70 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo celne z dnia 28 grudnia 1989 r. /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ oraz par. 20 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 61 poz. 357 ze zm./ - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej za niezłożenie w terminie zgłoszenia celnego towaru. Swe rozstrzygnięcie Prezes GUC uzasadnia tym, iż zgodnie z art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo celne - zgłoszenie celne towaru przywiezionego z zagranicy powinno być złożone w terminie 14 dni od dnia, w którym towar dostarczono do miejsca odprawy celnej. W niniejszej sprawie towar miał być dostarczony do Oddziału Celnego w Z.G., wskazanego postanowieniem o przekazaniu sprawy przez Urząd Celny w W. w terminie do 20.6.1991 r., natomiast odwołujący się "CEFARM" złożył zgłoszenie celne w dniu 25.11.1992 r. Zatem opóźnienie zgłoszenia celnego wyniosło 509 dni. W myśl art. 70 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo celne - organy celne pobierają opłatę manipulacyjną dodatkową za niezłożenie w terminie zgłoszenia celnego towaru. Przyczyny niewypełnienia powyższego ustawowego obowiązku nie mają znaczenia dla wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, bowiem jest on obligatoryjny, a obowiązujące przepisy nie przewidują stosowania jakichkolwiek ulg.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Przedsiębiorstwo wnosi o uchylenie w całości lub w części decyzji Prezesa GUC. W uzasadnieniu skarżące przedsiębiorstwo podnosi, że węgierski kierowca w Z.G. nie pozostawił listu przekaźnikowego, co wskazywało na dokonanie opłaty celnej na granicy. Gdyby właściwy urząd celny, w którym przesyłka przekroczyła granicę, podjął zgodnie z art. 53 par. 3 Kpa postępowanie niezwłocznie, a zakończył je w terminie nie późniejszym niż 2 miesiące, a także Oddział w Z.G. natychmiast podjął postępowanie po jego zawiadomieniu, to zwłoka wynosiłaby 74 dni, a nie 509 dni.

Za zwłokę w podejmowaniu czynności przez każdy z ww. Urzędów Celnych nie może ponosić odpowiedzialności w całości PZF "CEFARM", chociaż oczywistym jest, że nie dokonał zgłoszenia celnego w terminie i w trybie przewidzianym przez art. 52 ust. 2 pkt 1 prawa celnego, lecz nie z własnej wyłącznej winy, lecz także z winy importera, którego przewoźnik nie pozostawił listu przekaźnikowego, porozumienie się z węgierskim kierowcą było bardzo trudne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Nie budzi wątpliwości stan faktyczny sprawy.

Przedmiotem sporu między stronami jest wysokość kary manipulacyjnej dodatkowej związanej z nieterminowym zgłoszeniem do odprawy celnej przekazowej, sprowadzonego przez importera towaru.

Skład sądzący uznaje podniesione w skardze zarzuty za uzasadnione. Opłata manipulacyjna dodatkowa jest swoistą karą za niewykonywanie przez m.in. importerów obowiązków celnych. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości to, iż "CEFARM" miał obowiązek zgłoszenia w oznaczonym terminie sprowadzonego leku do odprawy celnej przekazowej i tego terminu nie dotrzymał z uwagi - jak twierdzi - na trudności porozumienia się z węgierskim kierowcą dostawcy. Podstawą zatem do wymierzenia przez organy podatkowe powyższych opłat jest art. 70 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./.

Jednakże z upływem wyznaczonego terminu do zgłoszenia celnego sprowadzonego towaru - organy celne właściwe w sprawie powinny wszcząć czynności postępowania zmierzające do wydania decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym i o ewentualnym wymiarze należności celnych zgodnie z art. 67 prawa celnego oraz przepisami Kpa. Zgodnie też z art. 35 Kpa organy celne nie mogą pozostawać w zwłoce w rozstrzyganiu, załatwianiu indywidualnych spraw bez konkretnej przyczyny, a z urzędu winny wdrażać postępowanie bezpośrednio po upływie terminu wskazanego w postanowieniu przekazowym zawiadamiającym o tym stronę /art. 61 par. 4 Kpa/.

Tymczasem Urząd Celny w W. w sposób rażący, nie dopełnił swoich obowiązków, zawiadamiając Oddział Celny w Z.G. o przekazaniu do odprawy przekazowej leków dopiero po roku. Również i Oddział Celny w Z.G. zwrócił się bez uzasadnionej przyczyny dopiero 12.11.1992 r. o wyjaśnienie do importera.

Naruszeniem konstytucyjnej zasady państwa prawnego jest zatem pobieranie przez organy celne opłaty manipulacyjnej dodatkowej za okres niedziałania tychże organów administracji państwowej - by sprawę odprawy celnej załatwić bez zbędnej zwłoki. Niedopuszczalnym jest, by organy administracji celnej za okresy swego niedziałania i rażących zaniedbań w terminowym załatwianiu spraw pobierały środki finansowe przeznaczone zgodnie z art. 70 ust. 4 prawa celnego na usprawiedliwienie funkcjonowania organów celnych oraz na premie dla pracowników.

Skład sądzący wyraża zatem pogląd, iż organ celny ponownie rozpatrując kwestię wymiaru dodatkowej opłaty manipulacyjnej winien wziąć pod uwagę to, iż dopuszczalne jest jej pobieranie tylko za ten okres, który jest równy terminowi załatwienia danej sprawy zgodnie z przepisami art. 35 Kpa.

Z tych zatem powodów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję.