Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2878/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 3 pkt 6, art. 135 ust. 4, art. 135s ust. 1 pkt 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 101 poz 1092
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - t. jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia NSA Ewa Dzbeńska, Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz, Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 122/13 w sprawie ze skargi Z.D. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby i o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 122/13 oddalił skargę Z.D. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby i o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Komendant Wojewódzki Policji w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] wszczął przeciwko Z.D. postępowanie dyscyplinarne, w którym obwiniono go o czyn z art. 180 Kodeksu karnego w związku z pkt 6 zakresu obowiązków służbowych i art. 70 Kodeksu wykroczeń, tj. o to, że w dniu [...] 2002 r. około godziny [...] w B. przy ul. [...] wykonywał czynności dyspozytora Wydziału [...], związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu pojazdów mechanicznych, znajdując się w stanie nietrzeźwości 0,53 ‰ i 0,61‰ alkoholu w wydychanym powietrzu.

Komendant Wojewódzki Policji w B. orzeczeniem z dnia [...] września 2002 r. nr [...] uznał Z.D. winnym popełnienia wyżej opisanego przewinienia dyscyplinarnego i naruszenia dyscypliny służbowej i na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 101, poz. 1092 ze zm.) wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby.

Po uprawomocnieniu się orzeczenia dyscyplinarnego Komendant Wojewódzki Policji w B. rozkazem personalnym z dnia [...] września 2002 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, zwolnił Z.D. ze służby w Policji z dniem [...] września 2002 r. i nadał rozkazowi personalnemu rygor natychmiastowej wykonalności.

W dniu 3 lutego 2003 r. Z.D. złożył do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. wniosek o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Jako podstawę wniosku wskazał wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania orzeczenia, a nieznanych organowi, który wydał orzeczenie. Wskazał, że nową okolicznością jest opinia biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej w B., wydana w prowadzonym równolegle przez Prokuraturę Rejonową [...] śledztwie w sprawie tego samego czynu, w której stwierdzono, że badanie w dniu [...] sierpnia 2002 r. na zawartość alkoholu, któremu został poddany, było przeprowadzone nieprawidłowo, z rażącym naruszeniem obowiązujących zasad. Badanie na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu winno być przeprowadzone trzykrotnie w odstępach jednogodzinnych. W przypadku obwinionego badanie zostało przeprowadzone dwukrotnie w odstępie czterominutowym. Jednocześnie biegli podali, że brak wpisu w protokole badania numeru użytego urządzenia, nie pozwala na jednoznaczne i niebudzące wątpliwości uznanie, że badanie zostało przeprowadzone prawidłowo. Ponadto zauważył, że w postępowaniu karnym Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] dysponował tym samym materiałem dowodowym, który był zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym i na jego podstawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] umorzył śledztwo przeciwko Z.D. podejrzanemu o czyn określony w art. 180 Kodeksu karnego w zw. z art. 231 § 1 Kodeksu karnego na zasadzie art. 322 § 1 Kodeksu karnego, z uwagi na brak podstaw do wniesienia aktu oskarżenia. Zdaniem wnioskodawcy wyniki przedmiotowego badania na zawartość alkoholu nie mogły zatem stanowić wystarczającego dowodu do uznania go winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzenia kary dyscyplinarnej.

Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...], odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego ze względu na uchybienie przez Z.D. terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Powyższa decyzja Komendanta Głównego Policji stała się przedmiotem skargi Z.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 29 października 2004 r. sygn. akt II SA 2785/03 oddalił skargę. Na skutek wniesienia przez Z.D. skargi kasacyjnej sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 20 października 2005 r. sygn. akt I OSK 163/05 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że w niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został przez skarżącego zachowany. Rozpoczął on bieg dopiero z dniem doręczenia skarżącemu postanowienia o umorzeniu śledztwa, tj. w dniu 11 stycznia 2003 r., a nie w dniu 23 grudnia 2002 r. tj. w dacie zapoznania się przez niego z dowodem z opinii biegłych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1958/05 uchylił decyzje organów obu instancji uznając, że skoro wniosek Z.D. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego został złożony w terminie, to decyzje te zostały wydane z naruszeniem określonych przepisów prawa, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Komendant Wojewódzki Policji w B., po ponownym rozpoznaniu wniosku Z.D. z dnia 5 lutego 2003 r., wznowił postępowanie dyscyplinarne i orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmówił uchylenia orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] września 2002 r. nr [...] o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, a Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania strony, orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Na skutek złożenia przez Z.D. od powyższego orzeczenia skargi sprawę rozpoznawał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1929/06 uchylił orzeczenia organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że w ocenie Sądu dowody uzyskane w postępowaniu wznowieniowym nie są wystarczające do przypisania skarżącemu winy, jak w orzeczeniu dyscyplinarnym. W celu wyeliminowania wątpliwości organ powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Sąd podzielił pogląd organu, że postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i prowadzonym niezależnie od postępowania karnego oraz, że policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej (art. 132 ust. 4 ustawy o Policji). Zauważył jednak, iż w przypadku, gdy uprawniony organ uzna, że czyn nie wypełnia znamion przestępstwa lub wykroczenia, to w kwalifikacji prawnej orzeczenia dyscyplinarnego nie może się ostać kwalifikacja prawna stanowiąca o popełnionym przestępstwie bądź wykroczeniu. Ponadto Sąd wskazał, że prawomocnym postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] umorzono śledztwo z uwagi na niedopatrzenie się w działaniu skarżącego cech przestępstwa i wykroczenia. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że pozostawienie w kwalifikacji prawnej orzeczenia dyscyplinarnego zarzutu popełnienia przez skarżącego m.in. przestępstwa z art. 180 Kodeksu karnego, naruszałoby konstytucyjną zasadę określoną w art. 175 Konstytucji RP.

Komendant Wojewódzki Policji w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] na podstawie art. 135e ust. 10 ustawy o Policji zmienił zarzut we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym w zakresie kwalifikacji prawnej czynu, tj. z art. 180 Kodeksu karnego w związku z pkt 6 zakresu obowiązków służbowych i art. 70 § 2 Kodeksu wykroczeń na art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. Następnie orzeczeniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] odmówił uchylenia orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] września 2002 r. nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła wskazywana przez Z.D. we wniosku z dnia 5 lutego 2003 r. podstawa wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Nie wystąpiły również pozostałe podstawy wznowienia tego postępowania wymienione w art. 135r ust. 1 ustawy o Policji. Dowody zebrane w sprawie bezspornie wykazały, że naruszył on dyscyplinę służbową w sposób opisany w treści zarzutu.

Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania strony, orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi Z.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1606/07 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że organ wykonał wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1929/06, tj. dokonał zmiany kwalifikacji prawnej czynu zarzucanego skarżącemu, jak również uzupełnił materiał dowodowy o dowód z przesłuchania świadka oraz o dokumentację związaną z urządzeniem, którym przeprowadzono u skarżącego badanie na zawartość alkoholu. Jednocześnie podał, że zgodnie z ustaleniami organu nie ulega wątpliwości, że skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji.

Na skutek złożonej przez Z.D. skargi kasacyjnej sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 488/08 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku podał, że uwzględniając tryb, w jakim zostało wydane zaskarżone orzeczenie, uznał, że wydanie przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] postanowienia z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] o umorzeniu śledztwa, stanowiło postawę do wznowienia postępowania, określoną w art. 135r ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, jednakże Sąd pierwszej instancji z naruszeniem prawa zaaprobował błędne stanowisko organu, że ustalenia poczynione w toku wznowionego postępowania nie mogły mieć wpływu na treść dotychczasowego orzeczenia. Wobec umorzenia śledztwa o przestępstwo z art. 180 Kodeksu karnego odpadła możliwość obwinienia Z.D. o przestępstwo z art. 180 Kodeksu karnego w związku z pkt 6 zakresu obowiązków służbowych i art. 70 § 2 Kodeksu wykroczeń. Na tę okoliczność zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1929/06, upatrując naruszenie prawa w przypisaniu skarżącemu zarzutu w pierwotnej treści i nakazując zmianę kwalifikacji prawnej czynu. Organ dyscyplinarny, stosując się do zaleceń Sądu, odrębnym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. zmienił Z.D. zarzut, obwiniając go o to, że w dniu [...] sierpnia 2002 r. wykonywał czynności dyspozytora Wydziału [...], związane bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu, znajdując się w stanie nietrzeźwości, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 6 cyt. ustawy. Powyższe nie znalazło jednakże odzwierciedlenia przy ocenie legalności wydanych w sprawie orzeczeń. Wobec zmiany kwalifikacji prawnej przewinienia dyscyplinarnego odpadła bowiem możliwość wydania orzeczenia na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, bowiem organ obowiązany był, stosownie do wskazań Sądu oraz wymogów art. 135j ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, uchylić w tej części orzeczenie z dnia [...] września 2002 r. nr [...] i przyjąć prawidłową kwalifikację czynu. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonych orzeczeń za zgodne z prawem nie tylko naruszało wskazane przepisy prawa, ale również art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), nakazujący zarówno organowi, jak i Sądowi, respektowanie wyrażonej w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1926/06 oceny prawnej. Ponadto Sąd drugiej instancji wskazał, że w zaskarżonym wyroku przyjęto, że organy nie naruszyły art. 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Tymczasem zauważyć należy, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku elementarnej zasadzie – in dubio pro reo nie poświęcił żadnej uwagi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po raz kolejny rozpoznając sprawę, wyrokiem z dnia 22 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 358/09 uchylił orzeczenia organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazał m.in., że istotnym elementem orzeczenia jest opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu, w szczególności kwalifikacja prawna i uznanie winy. W przedmiotowej sprawie, jako błąd organu należy uznać pozostawienie kwalifikacji prawnej zarzutu jako przestępstwa z art. 180 Kodeksu karnego. Komendant Wojewódzki Policji w B. w postępowaniu wznowieniowym wprawdzie wydał postanowienie o zmianie zarzutu poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu, to jednak okoliczności tej nie uwzględnił wydając orzeczenie z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] na podstawie art. 135s ust.1 pkt 3 ustawy o Policji. Nie rozważył również wynikającej z art. 135g cyt. ustawy zasady, że niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.

Następnie Komendant Wojewódzki Policji w B. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] uchylił orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2002 r. nr [...] o wymierzeniu Z.D. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, w części dotyczącej kwalifikacji prawnej przewinienia dyscyplinarnego z art. 180 Kodeksu karnego w związku z pkt 6 zakresu obowiązków służbowych i art. 70 Kodeksu wykroczeń i w tej części umorzył postępowanie dyscyplinarne, jednocześnie przyjął w to miejsce kwalifikację prawną tego przewinienia z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji, a w pozostałej części odmówił uchylenia w/w orzeczenia. W uzasadnieniu orzeczenia organ ocenił wiarygodność dowodów dotyczących przeprowadzenia badania trzeźwości skarżącego. Dokonał także porównania tych dowodów z ustaleniami opinii biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej w B. oraz treścią postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] umarzającego śledztwo. W konsekwencji stwierdził, że materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości dowiódł, że obwiniony popełnił czyn opisany w treści art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B., fakt wydania przez prokuratora postanowienia o umorzeniu śledztwa wobec wymowy dowodów uzyskanych w postępowaniu dyscyplinarnym nie może stanowić samoistnej przesłanki do uchylenia prawomocnego orzeczenia w przedmiocie wymierzonej kary dyscyplinarnej. Wskazał, że z treści uzasadnienia postanowienia Prokuratora wynika, że Prokuratura nie podjęła ustaleń w celu potwierdzenia prawidłowości badania trzeźwości skarżącego oraz że to postanowienie nie zostało wydane w oparciu o te same dowody, które były podstawą wydania orzeczenia w postępowaniu dyscyplinarnym.

Na skutek złożenia przez Z.D. od powyższego orzeczenia odwołania sprawę rozpoznawał Komendant Główny Policji, który orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 135s ust. 5 i art. 135n ust. 4 ustawy o Policji, uchylił zaskarżone orzeczenie w zakresie umorzenia uchylonego w części prawomocnego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] września 2002 r. nr [...] co do kwalifikacji prawnej przewinienia dyscyplinarnego z art. 180 Kodeksu karnego w zw. z pkt 6 zakresu obowiązków służbowych i art. 70 § 2 Kodeksu wykroczeń, zaś w pozostałym zakresie zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia podał, że rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego bądź wznowionego postępowania dyscyplinarnego może dotyczyć całości lub części postępowania. Kwalifikacja prawna przewinienia dyscyplinarnego nie jest całością ani częścią postępowania dyscyplinarnego, tylko składowym elementem zarzutu, będącego przedmiotem tego postępowania. Z tych przyczyn kwalifikacja prawna czynu, jako składowy element opisu czynu w postępowaniu dyscyplinarnym, bez zmiany treści opisu nie może samoistnie podlegać umorzeniu. Z tego względu zasadne było uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zakresie zniesionej kwalifikacji prawnej. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że Komendant Wojewódzki Policji w B. prawidłowo odmówił uchylenia prawomocnego orzeczenia wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym w zakresie uznania winy i wymierzonej kary. W ocenie Komendanta Głównego Policji organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania dyscyplinarnego oraz wnikliwie rozpatrzył możliwości wystąpienia okoliczności świadczących na korzyść obwinionego.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi wniesionej przez Z.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1015/10 oddalił skargę.

Na skutek wniesionej od tego wyroku przez Z.D. skargi kasacyjnej sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt l OSK 528/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zaskarżone orzeczenie było wadliwe z punktu widzenia formalnego, bowiem zawarte w nim rozstrzygnięcie nie było przewidziane przepisami prawa. Ponadto zostało ono wydane w sprawie, w której czyn przypisany skarżącemu nie został właściwie określony. Pozostawienie w opisie czynu poprzednio przypisanego skarżącemu (stanowiącego przestępstwo) w sytuacji, gdy prawomocnym postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] fakt ten został wykluczony, skutkuje nie tylko tym, że zaskarżone orzeczenie jest w tym kontekście niezrozumiałe, pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem wydanym przez organ do tego uprawniony, ale przede wszystkim nie określa zarzutu, za który skarżącego ukarano karą dyscyplinarną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2616/11 uchylił orzeczenia organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący jako podstawę wznowienia postępowania dyscyplinarnego podał okoliczność stwierdzenia przez biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej w B., że badanie na zawartość alkoholu, któremu został poddany, było przeprowadzone nieprawidłowo. Jednocześnie skarżący podał, że w śledztwie Prokuratura Rejonowa [...] dysponowała tym samym materiałem dowodowym, który był zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym i na podstawie tego materiału oraz powołanej opinii umorzyła przeciwko niemu śledztwo.

Sąd pierwszej instancji zauważył, iż organ dyscyplinarny przeprowadził czynności dowodowe i ustalił, że badanie na zawartość alkoholu, któremu został poddany skarżący zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Do badania skarżącego zostało użyte urządzenie stacjonarne "Alkomat" marki Siemens, jako jedyne będące na stałym wyposażeniu Sekcji Ruchu Drogowego KMP w B. Z badania tego został sporządzony protokół użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu, który bez żadnych zastrzeżeń podpisał skarżący oraz osoba przeprowadzająca badanie i obecny przy badaniu T.K. Ponadto wpis dotyczący badania trzeźwości skarżącego pod pozycją [...] został odnotowany w rejestrze, który był prowadzony jedynie dla tego urządzenia. Numer badania wpisany do rejestru został odnotowany również w protokole użycia urządzenia "Alkomat". Wpisu w rejestrze dokonał [...] P.D., który zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie został przesłuchany przez organ w charakterze świadka. Świadek potwierdził przeprowadzenie rzeczonego badania na określonym urządzeniu, jako jedynym, jakim dysponowała wówczas Sekcja Ruchu Drogowego w B., poczynienie stosownych wpisów w rejestrze oraz sporządzenie protokołu. Wbrew zarzutom skargi organ prawidłowo uznał, iż brak jest przesłanek do zdyskredytowania tych zeznań. Okolicznością taką na pewno nie jest wpływ czasu, ani też to, iż świadek jest czynnym zawodowo policjantem. P.D. złożył zeznania, będąc uprzedzonym o odpowiedzialności karnej za ich fałszywe składanie, a treść jego zeznań pozostaje w zgodzie z pozostałym materiałem zgromadzonym w sprawie. Świadek ten został przesłuchany zgodnie z wytycznymi Sądu pierwszej instancji w celu wyjaśnienia wątpliwości związanych z przeprowadzonym badaniem trzeźwości skarżącego. Zeznania świadka wątpliwości te usunęły. Analiza tych zeznań, jak również zeznań świadków T.K. i P.W. oraz dowodów z dokumentów, w tym wpisu w rejestrze nr [...] prowadzonym dla urządzenia "Alkomat" marki Siemens [...] oraz protokołu z użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu, pozwalają na uznanie, że badanie skarżącego na zawartość w jego organizmie alkoholu zostało przeprowadzone na ściśle określonym urządzeniu, wskazanym precyzyjnie w zaskarżonym orzeczeniu. Urządzenie to posiadało przy tym aktualne świadectwo legalizacji i było sprawne technicznie, co jednoznacznie wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania dyscyplinarnego.

Sąd pierwszej instancji mając powyższe na uwadze uznał, że badanie skarżącego na zawartość w jego organizmie alkoholu, przeprowadzone na urządzeniu "Alkomat" marki Siemens [...], zostało wykonane w sposób prawidłowy, co wbrew twierdzeniom skargi potwierdza również opinia biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej w B. Dla ustalenia, czy skarżący znajduje się w stanie po użyciu alkoholu nie było potrzeby trzykrotnego przeprowadzania badania, każdego w odstępie godzinnym. Tego typu badanie przeprowadza się dla stwierdzenia fazy metabolizmu alkoholu znajdującego się w organizmie badanego. Dla potrzeb postępowania dyscyplinarnego takie ustalenia nie były niezbędne. Istotne było bowiem to, czy w organizmie skarżącego w czasie badania jest alkohol i jeżeli tak, to w jakim stężeniu. Zgodnie ze znajdującymi się w aktach wynikami badań skarżący w wydychanym powietrzu miał stężenie alkoholu w pierwszym badaniu w wysokości 0,53‰, a w drugim badaniu 0,61‰. Z uwagi na to, że różnica pomiędzy wskazanymi wynikami była mniejsza niż 0,10‰, nie było konieczności dokonywania trzeciego pomiaru, stosownie do § 6 zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 4 kwietnia 1996 r. nr 16/96 w sprawie przeprowadzania przez policjantów badań na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Ponadto biegli z Zakładu Medycyny Sądowej w B. w opinii uznali uzyskane wyniki za wiarygodne, przy założeniu, że urządzenie użyte do badania stanu trzeźwości posiadało aktualne stanowisko atestacji i kalibracji oraz że badanie zostało przeprowadzone prawidłowo. Założenia te, na co powyżej wskazano zostały zrealizowane.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, taki wynik badań pozwalał organowi dyscyplinarnemu na stwierdzenie, że skarżący popełnił czyn, który powinien zostać zakwalifikowany jako przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. Jednakże przepis ten określa dwa rodzaje przewinienia, tj. stawienie się do służby w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka oraz spożywanie alkoholu lub podobnie działającego środka w czasie służby albo w obiektach lub na terenach zajmowanych przez Policję. Tymczasem organy dyscyplinarne orzekające w niniejszej sprawie nie dokonały rozgraniczenia, który rodzaj przewinienia został przez skarżącego zawiniony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 528/11 zauważył, iż nie jest rzeczą obojętną, choćby dla kwestii winy i kary, który rodzaj przewinienia organ przypisze skarżącemu.

Sąd pierwszej instancji wskazał również, iż pierwotnie skarżącemu został przypisany czyn stanowiący przestępstwo, a po prawomocnym umorzeniu w stosunku do niego postępowania karnego, w postępowaniu dyscyplinarnym przypisano mu popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. Dokonanie zmiany w kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu oznacza zawsze dokonanie zmiany ustawowych znamion samego czynu, z wszystkimi tego konsekwencjami. W związku z powyższym kara dyscyplinarna orzeczona wobec skarżącego powinna ulec złagodzeniu, gdyż organ dyscyplinarny musi w tym względzie kierować się dyspozycją art. 134h ust. 1 ustawy o Policji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił także uwagę na brak formalnej poprawności orzeczenia Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2010 r., w części, w której orzeczenie to uchylało orzeczenie organu pierwszej instancji, z tego mianowicie powodu, że nie odpowiada ono wymogom art. 135s ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy o Policji. Organ odwoławczy uchylając w/w orzeczenie w zakresie "umorzenia" jednocześnie utrzymał w mocy zawarte w orzeczeniu pierwszej instancji orzeczenie o "uchyleniu". Tymczasem powołany wyżej przepis takiej możliwości nie przewiduje. Uchyleniu dotychczasowego orzeczenia (w całości lub w części) musi bowiem towarzyszyć albo stwierdzenie uniewinnienia ukaranego, albo umorzenie postępowania dyscyplinarnego (w całości lub w części). Zaskarżone orzeczenie nie odpowiadało także wymogom art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji. Przepis ten stanowi, że wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie uchylić w części, ale jednocześnie jest obowiązany w tym zakresie orzec o uniewinnieniu obwinionego, odstąpieniu od ukarania, względnie wymierzyć inną karę albo uchylając to orzeczenie - umorzyć postępowanie dyscyplinarne w tej części w pierwszej instancji. Takich rozstrzygnięć zaskarżone orzeczenie nie zawierało.

Sąd pierwszej instancji formułując wskazania co do dalszego postępowania organu dyscyplinarnego stwierdził, że będzie obowiązany doprecyzować, a w przypadku, gdy będzie to niezbędne, uzupełnić materiał dowodowy w wymaganym zakresie, który rodzaj przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji odnosi się do czynu popełnionego przez obwinionego oraz umożliwić mu wypowiedzenie się w postępowaniu dyscyplinarnym co do sprecyzowanego zarzutu i wydać orzeczenie odpowiadające jednemu z rozstrzygnięć określonych w art. 135s ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy o Policji.

W następstwie w/w wyroku Komendant Wojewódzki Policji w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 135e ust. 10 ustawy o Policji, zmienił zarzut we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko Z.D. w ten sposób, że przedstawił mu zarzut, iż w dniu [...] 2002 r. około godz. [...] w B. przy ul. I. 1, stawił się do służby na stanowisku dyspozytora Wydziału [...] znajdując się w stanie nietrzeźwości, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. W związku ze zmianą zarzutu przesłuchano obwinionego, który nie przyznał się do zarzucanego mu czynu i skorzystał z prawa do odmowy składania wyjaśnień. Następnie zapoznano obwinionego i jego obrońcę z aktami wznowionego postępowania dyscyplinarnego.

Komendant Wojewódzki Policji w B. orzeczeniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...], na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, uchylił prawomocne orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] września 2002 r. nr [...] o wymierzeniu Z.D. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby i umorzył postępowanie dyscyplinarne. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Z.D. popełnił zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne, tj. dniu [...] 2002 r. stawił się do służby w stanie po użyciu alkoholu. Podejmując rozstrzygnięcie organ uwzględnił treść art. 135s ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji wskazując, iż w wyniku zmiany zarzutu we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym odpadła możliwość wydania orzeczenia odmawiającego uchylenia dotychczasowego orzeczenia. Odpowiednim w tym przypadku rozstrzygnięciem powinno być orzeczenie o zmianie dotychczasowego orzeczenia, stosownie do art. 135 s ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Zmiana na tej podstawie orzeczenia wiąże się z koniecznością wymierzenia innej kary – kary łagodniejszej (art. 135s ust. 1 cyt. ustawy). Na przeszkodzie do wymierzenia takiej kary stoi jednak regulacja zawarta w art. 135s ust. 2 ustawy o Policji. Przepis ten stanowi, że zmiana dotychczasowego orzeczenia i wymierzenie innej kary dyscyplinarnej nie może nastąpić po ustaniu karalności przewinienia dyscyplinarnego. Zgodnie z art. 135 ust. 4 ustawy o Policji, kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, przy czym zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg tego terminu. Stosownie do art. 135 ust. 5 ustawy o Policji, w przypadku, gdy przewinieniem dyscyplinarnym jest czyn zawierający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, upływ terminu określonego w ust. 4 nie może nastąpić wcześniej niż terminów przedawnienia karalności tych przestępstw lub wykroczeń. W niniejszej sprawie przepis ten nie ma jednak zastosowania. W wyniku zmiany zarzutu aktualny czyn zarzucany obwinionemu nie zawiera już znamion przestępstwa z art. 180 Kodeksu karnego, zaś termin karalności wykroczenia – art. 45 § 1 Kodeksu wykroczeń jest taki sam jak termin przedawnienia karalności dyscyplinarnej, czyli jeden rok od daty popełnienia czynu. W rozpoznawanej sprawie czyn będący przedmiotem niniejszego postępowania został popełniony w dniu [...] sierpnia 2002 r., oznacza to, że przedawnienie jego karalności dyscyplinarnej nastąpiło z dniem [...] sierpnia 2003 r. (postępowanie dyscyplinarne nie było zawieszone). Z tych względów odpadła możliwość wydania orzeczenia na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. Pozostała zatem możliwość wydania jedynie orzeczenia na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 1 tej ustawy, czyli orzeczenia o uchyleniu prawomocnego orzeczenia z dnia [...] września 2002 r. nr [...] i umorzeniu postępowania dyscyplinarnego. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w sprawie nie istniała możliwość wydania orzeczenia na podstawie art. 135 s ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, czyli orzeczenia uchylającego dotychczasowe orzeczenie i stwierdzającego uniewinnienie ukaranego lub umorzenie postępowania dyscyplinarnego, gdyż mając na uwadze przytoczone dowody nie ma podstaw do wydania orzeczenia o uniewinnieniu.

Na skutek złożonego przez Z.D. od powyższego orzeczenia odwołania sprawę rozpoznawał Komendant Główny Policji, który orzeczeniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], na podstawie art. 135s ust. 5 ustawy o Policji, utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przy uwzględnieniu wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartych w wyroku z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2616/11, w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy orzeczenie o uchyleniu prawomocnego orzeczenia z dnia [...] września 2002 r. nr [...] i umorzeniu postępowania dyscyplinarnego jest prawidłowe. Wbrew zarzutom odwołania w sprawie brak było podstaw do wydania orzeczenia uchylającego prawomocne orzeczenie dyscyplinarne i stwierdzającego uniewinnienie ukaranego. Fakt popełnienia przez Z.D. przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji, nie nasuwa wątpliwości. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia analiza znajdującego się w aktach postępowania materiału dowodowego – wystarczającego dla dokonania przedmiotowej oceny, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w powołanym wyżej wyroku. W ocenie organu odwoławczego za rzetelne i bezstronne należy uznać zeznania złożone przez wszystkich świadków przesłuchanych w toku postępowania dyscyplinarnego oraz w postępowaniu wznowieniowym. Zeznania są spójne, logiczne i korelują z pozostałym materiałem dowodowym, wobec czego brak jest jakichkolwiek obiektywnych podstaw, aby odmówić im wiarygodności.

Organ odwoławczy wskazał, iż przesłuchany w charakterze świadka P.D. zeznał, że osobiście przeprowadził badanie stanu trzeźwości Z.D. na urządzeniu typu "Alkomat" Siemens. Było to wówczas jedyne tego typu urządzenie znajdujące się w budynku Sekcji Ruchu Drogowego KMP w B. Z badania tego sporządził protokół oraz dokonał wpisu do rejestru badań. Podkreślił przy tym, że rejestr prowadzony był odrębnie dla każdego urządzenia pomiarowego znajdującego się w Sekcji [...] KMP w B. Świadek potwierdził, że wpis dokonany w rubryce [...] pod pozycją [...] rejestru badań o treści "D." dotyczy zarówno jego nazwiska, jak i stanowi jego podpis, ponieważ w rejestrze wskazane jest, aby wpisać nazwisko. Dodał, że używa również skróconej formy podpisu tzw. parafki, którą podpisał protokół badania, gdzie wskazane jest, aby złożyć jedynie podpis. Ponadto zeznał, że numer pozycji rejestru badań jest wpisywany do protokołu użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego do ilościowego oznaczania alkoholu w wydychanym powietrzu. W przypadku badania Z.D. numer ten, czyli [...], został wpisany w lewym górnym rogu protokołu. Wskazał, że protokół jest podpisany przez osobę badaną, osobę przeprowadzającą badanie oraz osoby obecne przy badaniu. Zaznał też, że od Z.D. było czuć woń alkoholu.

Obwiniony nie wykazał żadnych rzeczowych argumentów, które mogłyby podważać wiarygodność zeznań P.D.

Komendant Główny Policji podał również, iż opinia biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej w B. nie kwestionowała prawidłowości przeprowadzenia dwóch badań stanu trzeźwości skarżącego. Wskazywała jedynie, że brak trzykrotnych pomiarów powoduje, iż nie można określić fazy działania alkoholu na organizm. Ta kwestia pozostaje jednak bez znaczenia dla oceny zasadności przypisania Z.D. przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji.

Organ odwoławczy uznał, że powołane okoliczności, w zestawieniu z obowiązującymi wówczas przepisami zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 4 kwietnia 1996 r. nr 16/96 w sprawie przeprowadzania przez policjantów badań na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu (zmienionego zarządzeniem KGP z dnia 10 lutego 1997 r. nr 3/97), nie nasuwają żadnych wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzenia tego badania. Tożsamej oceny dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2616/11 stwierdzając, iż wynik przedmiotowego badania pozwalał organowi dyscyplinarnemu na uznanie, że skarżący popełnił czyn, który powinien być zakwalifikowany jako przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji.

Zdaniem Komendanta Głównego Policji, w sprawie uwzględniono wszelkie dowody niezbędne dla jej rozstrzygnięcia, w tym także ustalenia poczynione w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową [...] w sprawie o sygn. akt [...]. Na podstawie całości materiału dowodowego ustalono, że przeprowadzone w dniu [...] sierpnia 2002 r. badanie stanu trzeźwości Z.D. zostało zaewidencjonowane w rejestrze badań pod poz. [...] z uwzględnieniem daty badania, danych personalnych osoby badanej, powodu badania, godziny badania, ilości pomiarów i ich wyników (pierwszy pomiar o godz. [...] z wynikiem 0,53‰, drugi pomiar o godz. [...] z wynikiem 0,61‰), a także nazwiska osoby przeprowadzającej badanie oraz nazwiska osoby zlecającej badanie. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia obszernie uzasadniono prawidłowość przeprowadzonego badania stanu trzeźwości Z.D., w tym także, iż badanie to zostało przeprowadzone na konkretnym urządzeniu typu "Alkomat" Siemens [...]. W chwili badania w/w analizator wydechu posiadał aktualne świadectwo legalizacji wydane w dniu [...] czerwca 2002 r. przez Okręgowy Urząd Miar [...] z datą ważności do dnia [...] listopada 2002 r. Ponadto urządzenie to w dniu [...] czerwca 2002 r. zostało poddane przeglądowi technicznemu i regulacjom metrologicznym przez firmę [...], co zostało potwierdzone zaświadczeniem oraz wpisem w książce przyrządu. Różnica pomiędzy pomiarami wyniosła 0,08‰, co oznaczało, że nie zachodził obowiązek dokonania trzeciego pomiaru w świetle § 6 powołanego wyżej zarządzenia.

W konsekwencji Komendant Główny Policji uznał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała podstawa do uchylenia prawomocnego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] i umorzenia postępowania dyscyplinarnego, albowiem doszło do przedawnienia karalności dyscyplinarnej tego przewinienia. Przepis art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 4 nakazuje umorzenie postępowania dyscyplinarnego po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Dla czynu zarzucanego obwinionemu, popełnionego w dniu [...] sierpnia 2002 r., termin przedawnienia karalności upłynął z dniem [...] sierpnia 2003 r.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi Z.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 135s ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, poprzez odmowę uniewinnienia skarżącego oraz art. 135g ust. 2 ustawy o Policji, poprzez nierozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na korzyść obwinionego. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Komendantowi Głównemu Policji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że dla organów orzekających w sprawie nieistotna jest opinia biegłych, według których badanie stanu trzeźwości skarżącego zostało przez Policję przeprowadzone nieprawidłowo i nie może być podstawą ustalenia stanu trzeźwości, czy nietrzeźwości. Nieistotne jest również prawomocne orzeczenie Prokuratury, według której, zgodnie z opinią biegłych, badanie stanu trzeźwości skarżącego zostało przeprowadzone nieprawidłowo, co oznacza, że brak jest podstaw do uznania, że wykonywał on obowiązki w stanie po użyciu alkoholu. W ocenie skarżącego błędne jest stanowisko organów Policji, że nie są związane treścią art. 135g ust. 2 ustawy o Policji. Przepis ten stanowi, że niedające się usunąć wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obwinionego. Ponadto skarżący podał, że brzmienie art. 135s ust. 1 ustawy o Policji nasuwa jednoznaczny wniosek, iż zmiana orzeczenia nie jest tym samym, co jego uchylenie i stwierdzenie uniewinnienia. Tymczasem w zaskarżonym orzeczeniu organ konsekwentnie przyjmuje wykładnię tego przepisu polegającą na tym, że skoro nastąpiło przedawnienie karalności, to jedyne orzeczenie jakie może zapaść w wyniku wznowionego postępowania, to uchylenie orzeczenia i umorzenie postępowania. Idea postępowania wznowieniowego ma na celu rehabilitację, oczyszczenie danej osoby z zarzutów. Dlatego też ustawodawca sformułował przepis w ten sposób, że wydaje się orzeczenie "stwierdzające uniewinnienie", co wyklucza ewentualną sprzeczność z art. 135s ust. 2 ustawy o Policji.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu pierwszej instancji zostało poprzedzone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2616/11. Przy czym Sąd ten stosownie do art. 190 p.p.s.a. był związany wykładnią prawa dokonaną w przedmiotowej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 528/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2616/11 uchylił zaskarżone orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] oraz orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] zasadniczo z przyczyn procesowych, wskazując, iż podjęte w sprawie rozstrzygnięcia nie są poprawne pod względem formalnym i nie odpowiadają wymogom art. 153s ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy o Policji. Ponadto wskazał, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane w sprawie, w której czyn przypisany ukaranemu nie został właściwie określony. Pozostawienie w opisie poprzednio przypisanego Z.D. czynu (stanowiącego przestępstwo), w sytuacji, gdy prawomocnym postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] fakt ten został wykluczony, skutkuje tym, że zaskarżone orzeczenie jest niezrozumiałe, pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem wydanym przez uprawniony organ, a ponadto nie określa zarzutu, za który ukarano skarżącego karą dyscyplinarną. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji w powołanym wyżej wyroku przesądził szereg kwestii odnośnie prowadzonych przez organ w postępowaniu wznowieniowym czynności dowodowych. W konsekwencji uznał, że wykonane w dniu [...] sierpnia 2002 r. wyniki badań skarżącego na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu pozwalały organowi dyscyplinarnemu na stwierdzenie, że skarżący popełnił czyn, który powinien zostać zakwalifikowany jako przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. Stwierdził, że analiza zeznań świadka P.D. (przesłuchanego przez organ zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1929/06 w celu wyjaśnienia wątpliwości związanych z przeprowadzonym badaniem trzeźwości skarżącego), jak również zeznań świadków T.K. i P.W. oraz dowodów z dokumentów, w tym wpisu w rejestrze nr [...] prowadzonym dla urządzenia "Alkomat" marki Siemens [...] oraz protokołu z użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu, pozwalają na uznanie, że badanie skarżącego na zawartość alkoholu w jego organizmie zostało przeprowadzone na ściśle określonym urządzeniu, precyzyjnie wskazanym w zaskarżonym orzeczeniu. Urządzenie to posiadało aktualne świadectwo legalizacji i było sprawne technicznie, co jednoznacznie wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach postępowania dyscyplinarnego. Badanie przeprowadzone na tym urządzeniu zostało wykonane w sposób prawidłowy, co – jak zaznaczył Sąd – potwierdza również opinia biegłych z Zakładu Medycyny Sądowej w B. Dla ustalenia, czy skarżący znajduje się w stanie po użyciu alkoholu nie było potrzeby trzykrotnego przeprowadzania badania, każdego w odstępie godzinnym. Istotne było bowiem to, czy w czasie badania w organizmie skarżącego jest alkohol, a jeżeli tak, to w jakim stężeniu. Wyniki badań wykazały, że skarżący w wydychanym powietrzu miał stężenie alkoholu – w pierwszym pomiarze w wysokości 0, 53 ‰, zaś w drugim 0, 61‰. Sąd podkreślił, że biegli w opinii uzyskane wyniki uznali za wiarygodne przy założeniu, że urządzenie użyte do badania stanu trzeźwości posiadało aktualne świadectwo atestacji i kalibracji oraz że badanie zostało przeprowadzone prawidłowo. Założenia te w ocenie Sądu zostały zrealizowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając niniejszą sprawę w uzasadnieniu wyroku przedstawił również wskazania Sądu zawarte w powołanym wyroku oraz działania organów wykonujących te wytyczne. W konsekwencji podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzasadniony jest zarzut popełnienia przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej, poprzez stawienie się do służby w dniu [...] sierpnia 2002 r. w stanie po użyciu alkoholu (art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji). Potwierdzają to w sposób jednoznaczny przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia: wyjaśnienia skarżącego, spójne i logiczne zeznania świadków – P.D., T.K., P.W., wyniki badania wykonanego w dniu [...] sierpnia 2012 r. urządzeniem typu "Alkomat" Siemens [...] na zawartość alkoholu w organizmie skarżącego, poprzez pomiar stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu, dokumentacja dotycząca przeprowadzonego badania tj.: protokół użycia w/w urządzenia, rejestr przeprowadzonych badań (l.dz. Rej. [...]), aktualne świadectwo atestacji i kalibracji w/w urządzenia, zaświadczenie o przeprowadzeniu kontrolnych badań technicznych urządzenia w dniu [...] czerwca 2002 r. oraz wpis w książce przyrządu. Jak wyżej wskazano prawidłowość przeprowadzonego badania skarżącego na zawartość alkoholu, została przesądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2616/11. Z tych względów Sąd pierwszej instancji uznał, że ponowne podnoszenie przez skarżącego zarzutu pominięcia przez organ orzekający w/w opinii biegłych oraz zaniechanie uwzględnienia niedających się usunąć wątpliwości na korzyść obwinionego jest pozbawione podstaw. Stwierdził, że zamierzonego skutku nie mógł odnieść również formułowany na obecnym etapie postępowania zarzut nieuwzględnienia przez organy orzekające oceny wyrażonej w prawomocnym postanowieniu Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] o umorzeniu śledztwa. Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym prowadzonym niezależnie od postępowania karnego, a policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej (art. 132 ust. 4 ustawy o Policji). Wydanie postanowienia o umorzeniu śledztwa oznacza, że w działaniu skarżącego nie dopatrzono się cech przestępstwa czy wykroczenia. Nie oznacza to jednak, że we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym, w następstwie prawidłowo uzupełnionego materiału dowodowego, nie można skarżącemu przypisać popełnienia czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. W tej kwestii także jednoznacznie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2616/11, wskazując, że w postępowaniu dyscyplinarnym pierwotnie skarżącemu został przypisany czyn stanowiący przestępstwo, a po prawomocnym umorzeniu w stosunku do niego postępowania karnego, przypisano mu popełnienie przewinienia służbowego z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. Dokonanie zmiany w kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu oznacza zawsze dokonanie zmiany ustawowych znamion samego czynu, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy orzekające uwzględniając wskazania zawarte w w/w wyroku odnośnie zastosowania art. 135s ust. 1 ustawy o Policji, zasadnie przyjęły, że w sytuacji wydania postanowienia z dnia [...] lipca 2012 r. o zmianie zarzutu we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym odpadła możliwość wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, tj. o odmowie uchylenia dotychczasowego orzeczenia. W tym przypadku właściwym winno być wydanie orzeczenia zmieniającego dotychczasowe orzeczenie i wymierzającego inną (łagodniejszą) karę dyscyplinarną na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Jednakże, stosownie do art. 135s ust. 2 cyt. ustawy, zmiana dotychczasowego orzeczenia i wymierzenie innej kary dyscyplinarnej nie może nastąpić po ustaniu karalności przewinienia dyscyplinarnego. Z art. 135 ust. 4 ustawy o Policji wynika, że kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg tego terminu. W świetle art. 135 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, wszczęte postępowanie dyscyplinarne umarza się po upływie terminu określonego w ust. 4.

Przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego jest okolicznością wyłączającą wymierzenie kary dyscyplinarnej. Dla przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu, popełnionego w dniu [...] sierpnia 2002 r., termin przedawnienia karalności upłynął z dniem [...] sierpnia 2003 r. W tej sytuacji uzasadnione było wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, tj. o uchyleniu prawomocnego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] września 2002 r. nr [...] oraz o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako niezasadny uznał również zarzut dotyczący zaniechania przez organ orzekający wydania orzeczenia uchylającego prawomocne orzeczenie dyscyplinarne i stwierdzającego uniewinnienie ukaranego na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji. Wydanie we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym postanowienia o zmianie zarzutu i przypisanie skarżącemu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji oznacza, że odpadła przesłanka uniewinnienia go od zarzucanego mu czynu. Umorzenie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło wyłącznie z przyczyn formalnych, o których mowa w art. 135 ust. 4 w z. z art. 135s ust. 2 ustawy o Policji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 i art. 153 p.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z.D., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 135s ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, polegające na nieuchyleniu przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] i w konsekwencji oddalenie skargi na skutek bezzasadnego przyjęcia, że przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego stoi na przeszkodzie uniewinnieniu skarżącego, podczas gdy z brzmienia art. 135s ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji wynika wniosek całkowicie odmienny, co powinno skutkować uwzględnieniem skargi.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że istota problemu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego stoi na przeszkodzie uniewinnieniu obwinionego w postępowaniu wznowieniowym. Zdaniem skarżącego brzmienie przepisów ustawy o Policji zezwala na takie rozstrzygnięcie i taki jest cel postępowania wznowieniowego, które ma na celu rehabilitację danej osoby.

Idea i sens wznowieniowego postępowania dyscyplinarnego polega na dążeniu do rehabilitacji i oczyszczenia danej osoby z niesłusznie postawionych jej zarzutów, czego nie da się załatwić w ciągu jednego roku. Dlatego też ustawodawca sformułował przepis w ten sposób, iż zgodnie z art. 135s ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji wydaje się orzeczenie "stwierdzające uniewinnienie", co wyklucza ewentualną sprzeczność tego przepisu z art. 135s ust. 2 tej ustawy. Ponadto autor skargi kasacyjnej podał, że w orzecznictwie dotyczącym polskiego postępowania karnego przyjmuje się, że w wypadku uchylenia wyroku skazującego w trybie kasacji lub wznowienia postępowania, gdy jest możliwe uniewinnienie oskarżonego, to mimo upływu okresu przedawnienia karalności czynu należy wydać wyrok uniewinniający (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1992 r. I KZP 40/91, OSNKW 1992/5-6, poz. 31 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 r. III KK 340/2006, Lex Polonica nr 1410264). Niewątpliwie powyższą zasadę należy stosować także w uregulowanym w ustawie o Policji postępowaniu dyscyplinarnym.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi podał m.in., że w ustawie o Policji brak jest odpowiednika art. 529 Kodeksu postępowania karnego. Powołana ustawa określa bowiem przepisy tego Kodeksu, które mają zastosowanie w sprawach dyscyplinarnych policjantów. W związku z powyższym w niniejszej sprawie bezpodstawne jest posługiwanie się wykładnią prawa lub linią orzeczniczą i poglądami nauki opartymi na tej normie prawnej. Ponadto wskazał, że art. 135s ustawy o Policji nie nakłada bezwzględnego obowiązku uniewinnienia obwinionego, lecz przewiduje wybór pomiędzy merytorycznym a formalnym zakończeniem sprawy. Wybór ten jest dokonywany w oparciu o przesłanki umożliwiające organowi zajęcie merytorycznego stanowiska. Dlatego przyczyny umorzenia postępowania dyscyplinarnego po jego wznowieniu muszą wynikać z ogólnych reguł przewidzianych przez ustawę. Jako prawidłowe uznać należy zatem umorzenie postępowania dyscyplinarnego wywołanego wnioskiem o wznowienie postępowania, w sytuacji stwierdzenia zaistnienia przeszkody w jego kontynuowaniu, będącej obligatoryjną przesłanką umorzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przy czym istota podniesionych w niej zarzutów naruszenia określonych przepisów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który zaaprobował stwierdzenie organu, że w niniejszej sprawie możliwe było wydanie jedynie rozstrzygnięcia na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, czyli orzeczenia uchylającego dotychczasowe orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] września 2002 r. nr [...] o wymierzeniu Z.D. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby i umorzeniu postępowania dyscyplinarnego.

W pierwszej kolejności, wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 135r ust. 5 ustawy o Policji postępowanie dyscyplinarne może być wznowione w terminie do 5 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Termin określony w tym przepisie jest terminem materialnoprawnym, a z jego upływem następuje wygaśnięcie kompetencji organu do wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Termin ten biegnie niezależnie od terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego przewidzianego w ust. 7 tego przepisu, a nadto odnosi się do wszystkich podstaw wznowieniowych wymienionych przez ustawodawcę. Przy czym zauważyć należy, iż we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym rodzaj orzeczenia będzie uzależniony od poczynionych ustaleń faktycznych i oceny zebranego materiału dowodowego oraz determinowany regulacją zawartą w art. 135 ust. 4 omawianej ustawy. Upływ rocznego terminu przedawnienia karalności przewinienia dyscyplinarnego powoduje bowiem, że w takim przypadku, stosownie do art. 135s ust. 2 cyt. ustawy, nie może nastąpić zmiana dotychczasowego orzeczenia i wymierzenie innej kary dyscyplinarnej.

Co do zasady przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego w postępowaniu dyscyplinarnym winno skutkować jego umorzeniem z uwagi na niedopuszczalność jego dalszego prowadzenia. Zasada ta nie ma jednak zastosowania w przypadku, gdy przesłanka ta zostanie stwierdzona dopiero po przeprowadzeniu dowodów i wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych. Doszło bowiem wówczas do zbadania podstaw odpowiedzialności obwinionego i w takiej sytuacji organ powinien podjąć orzeczenie odnoszące się do braku tych podstaw, a więc wydać orzeczenie o uniewinnieniu, a nie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego z powodu przedawnienia. Postępowanie dyscyplinarne należy umorzyć w sytuacji, gdy nastąpiło przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego, ale tylko wtedy, gdy nie ma od razu podstaw do uniewinnienia obwinionego oraz w przypadku, gdy kwestie istnienia przewinienia dyscyplinarnego i odpowiedzialności wymagały dalszego dowodzenia. Dalszemu prowadzeniu postępowania dyscyplinarnego stoi wówczas na przeszkodzie przedawnienie karalności przewinienia dyscyplinarnego.

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym w sposób nienasuwający wątpliwości ustalono, że skarżący w dniu [...] sierpnia 2002 r. popełnił przewinienie dyscyplinarne polegające na naruszeniu dyscypliny służbowej – stawieniu się do służby w stanie po użyciu alkoholu, tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 6 ustawy o Policji. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że w takim przypadku w sprawie nie zaistniała podstawa do zastosowania przez organ art. 135s ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, a więc uchylenia dotychczasowego orzeczenia i stwierdzenia uniewinnienia ukaranego. Prawidłowo podzielił stanowisko organu, który uwzględniając wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2616/11 odnośnie m.in. zastosowania art. 135s ust. 1 powołanej ustawy oraz fakt wydania w dniu 20 lipca 2012 r. postanowienia we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym o zmianie zarzutu uznał, że w sprawie nie jest możliwe wydanie orzeczenia na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 3 tej ustawy, czyli odmowy uchylenia dotychczasowego orzeczenia. Jednocześnie organ przyjął, że skoro z uwagi na przedawnienie karalności popełnionego przez skarżącego przewinienia dyscyplinarnego nie jest możliwe wydanie orzeczenia na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy, a więc zmiany dotychczasowego orzeczenia i wymierzenia innej kary dyscyplinarnej (art. 135s ust. 2 tej ustawy), to prawidłowym jest wydanie orzeczenia na podstawie art. 135s ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, uchylającego dotychczasowe orzeczenie i umarzającego postępowanie dyscyplinarne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.