Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 826/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa,, Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 lutego 2011 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] odmawiającą R.S. umorzenia należności Zakładu z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie [...], w tym: na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2001 r. do marca 2007 r. oraz za marzec 2010 r.; na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2001 r. do lipca 2006 r. oraz od sierpnia 2001 r. do marca 2007 r.; na Fundusz Pracy za czerwiec 2001 r. oraz za okres od sierpnia 2001 r. do marca 2007 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że pismem z dnia 29 kwietnia 2010 r. R.S. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych wraz z odsetkami za zwłokę. We wniosku wskazała, że rozpoczęła działalność gospodarczą w dniu 12 maja 2001 r., ale zaraz po jej rozpoczęciu została zobowiązana do zapłaty zaległości męża z tytułu prowadzonej przez niego działalności. Po uregulowaniu zobowiązań męża, zaczęła sukcesywnie opłacać swoje składki do ZUS. Obecnie na jej utrzymaniu pozostaje dwoje uczących się dzieci. Z mężem, który jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. jako osoba bezrobotna, od dnia 20 września 2001 r. pozostaje w rozdzielności majątkowej. Wnioskodawczyni mieszka w mieszkaniu należącym do teścia i ponosi opłaty związane z użytkowaniem zajmowanego lokalu. Posiada zaległości z tytułu czynszu za mieszkanie w kwocie [...], z tytułu czynszu za użytkowanie biura, w którym prowadzi działalność gospodarczą, zaległe zobowiązania wobec biura rachunkowego, a także zadłużenie z tytułu opłat za energię elektryczną i telefon. Wskazała ponadto, że zajmuje się udzielaniem kredytów, jednak od zeszłego roku, ze względu na kryzys gospodarczy, popyt na jej usługi zmalał. Z tego powodu musiała zawiesić działalność na okres trzech miesięcy. Oświadczyła także, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, akcji, obligacji ani lokat. Dokumentując powyższe okoliczności, wnioskodawczyni załączyła do wniosku wyszczególnione przez organ dokumenty.

Dalej, organ ten przywołał treść uregulowań przepisów art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) i wskazał, że oceniając po raz pierwszy sytuację wnioskodawczyni, Zakład w ww. decyzji z dnia [...] uznał, że w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności należności Zakładu, za umorzeniem nie przemawia także ważny interes osoby zobowiązanej. Organ wówczas ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, a na okres trzech miesięcy, tj. od 1 kwietnia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. zawiesiła jej prowadzenie. Jej mąż – B.S. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W dniu 20 września 2001 r. wnioskodawczyni zawarła z mężem umowę o wyłączeniu wspólności ustawowej. Na jej utrzymaniu pozostaje dwoje dorosłych, uczących się dzieci. Rodzina mieszka w mieszkaniu teścia. Koszt miesięcznych opłat stałych związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego wynosi na [...] (z tego tytułu zaległości wynoszą [...]). Pozostałe wydatki wynoszą ok. [...], a składają się na nie opłaty za telefon i opłaty związane z utrzymaniem biur. Oprócz zaległości wobec ZUS-u wnioskodawczyni posiada również zobowiązania wobec innych wierzycieli, w tym z tytułu podatków i kredytów, które wynoszą ok. [...]. Innego majątku nie posiada. Zakład ocenił sytuację finansową wnioskodawczyni jako trudną, gdyż z dochodu z działalności gospodarczej utrzymuje się cała rodzina. Jednakże, Zakład stwierdził, że nie jest to sytuacja szczególna, uzasadniająca umorzenie długu na podstawie § 3 powołanego wyżej rozporządzenia. Uzasadniając swoją ocenę, Zakład wskazał, że wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia losowego; nie udokumentowała również, że jest pozbawiona możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności w związku z przewlekłą chorobą lub koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Ponadto, Zakład wskazał, że wnioskodawczyni jest w wieku aktywności zawodowej, a także posiada uprawnienia do prowadzenia działalności gospodarczej, co wskazuje na możliwość uzyskiwania środków finansowych na spłatę zadłużenia w całości lub choćby w części zanim zaległe składki się nie przedawnią. Zakład wskazał również, że umorzenia nie warunkuje posiadanie zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli, gdyż - zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - należności z tytułu składek korzystają z wysokiego uprzywilejowania w stosunku do innych wierzytelności i winny być zaspokajane przed innymi zobowiązaniami.

Uzasadniając dalej swoją decyzję, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że R.S. pismem z dnia 12 lipca 2010 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznając, że Zakład prawidłowo ustalił jej sytuację materialną, majątkową i rodzinną, natomiast wyciągnął z tych ustaleń niewłaściwe wnioski, bowiem prowadzona działalność gospodarcza (biuro kredytowe), z uwagi na kryzys ogólnogospodarczy i znaczne zmniejszenie liczby podmiotów posiadających tzw. zdolność kredytową nie przynosi obecnie żadnych dochodów, co było przyczyną zawieszenia działalności. Ponownie przedstawiając swoją sytuacje, R.S. stwierdziła, że – wbrew stanowisku wyrażonemu przez Zakład – okoliczności te świadczą o całkowitej nieściągalności, a z uwagi na trudną sytuację materialną, majątkową i rodzinną brak jest realnych przesłanek pozwalających przypuszczać, że zaległości z tytułu składek mogłyby być kiedykolwiek wyegzekwowane. Według wnioskodawczyni, te okoliczności powinny były doprowadzić do pozytywnego rozpatrzenia przez Zakład wniosku o umorzenie, gdyż przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. pozwala na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia także w innych niż całkowita nieściągalność przypadkach. Zwrot: "w szczególności", zawarty w § 3 ust. 1 rozporządzenia oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje ZUS podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w § 3 ust. 1 pkt pkt 1-3 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1 (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21.01.2009 r., sygn. akt I SA/Bd 729/08). Wobec tego niewłaściwe jest stwierdzenie Zakładu, że nieprzedstawienie dokumentów świadczących o poniesionej stracie w wyniku klęski żywiołowej, czy innego zdarzenia losowego, a także fakt, że nie choruje przewlekle ani nie sprawuje opieki nad chorym członkiem rodziny, co uniemożliwiłoby uiszczenie zaległych składek, wyłącza umorzenie w trybie § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Uzasadniając natomiast swoje rozstrzygnięcie podjęte w sprawie, po ponownym rozpatrzeniu wniosku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na wstępie wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek uzasadnione jest wówczas, gdy faktycznie nie ma szansy na odzyskanie tych należności przed upływem okresu przedawnienia, bądź z uwagi na szczególną sytuację zobowiązanego. Ponadto, należy brać pod uwagę zarówno stan obecny, jak również możliwości zmiany sytuacji finansowej dłużnika i uwzględniać to, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy też stały i pogłębiający się.

Dalej, organ ten wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki umorzenia długu z uwagi na całkowitą nieściągalność, gdyż żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie zaistniała.

Odnosząc się ponadto do kwestii zaistnienia w sprawie przesłanek umorzenia zaległości na podstawie § 3 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., organ ten wskazał, że przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 nie zaistniały w sprawie, natomiast oceniając przesłankę określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia (gdy opłacanie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych) organ stwierdził, że wnioskodawczyni może mieć obecnie problemy z regulowaniem bieżących i zaległych zobowiązań, jednakże - biorąc pod uwagę, że jeszcze przez wiele lat pozostawać będzie aktywna zawodowo, nie ma też przeciwwskazań zdrowotnych do pracy i w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, to istnieje szansa na uregulowanie chociaż części zaległości zanim się one przedawnią. Powyższe stwierdzenie nie świadczy o tym, że Zakład uzależnia możliwość umorzenia zaległych zobowiązań od wieku, czy zawodu dłużnika. Zakład ma obowiązek ocenić sytuację finansową dłużnika, przy czym musi brać pod uwagę nie tylko stan obecny, ale możliwość jego zmiany w perspektywie lat. Przyjęcie zatem, że obecnie trudna sytuacja finansowa ma charakter trwały i pogłębiający się byłoby nieuprawnione, a pozytywne rozpatrzenie wniosku i umorzenie długu, nieuzasadnione.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną, R.S. zaskarżyła ją skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, jak też błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a polegający na przyjęciu, że sytuacja materialna, majątkowa i rodzinna pozwala jej na uiszczenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne w chwili obecnej lub w niedalekiej przyszłości, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy powinien prowadzić do odmiennych wniosków.

Uzasadniając skargę, skarżąca podniosła, że przepis art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie uzależnia możliwości umorzenia składek od bezskutecznie prowadzonej egzekucji. Nie wynika to z treści art. 28 ust. 3 tego przepisu. Wprawdzie, podstawą umorzenia może być stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję (art. 28 ust 3 pkt 5), lecz jest to tylko jedna z przyczyn warunkujących umorzenie należności. Zgodnie z art. 28 ust 3 pkt 6 tej ustawy, całkowita nieściągalność warunkująca możliwość umorzenia składek zachodzi m.in. wówczas, gdy w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Sytuacja materialna, majątkowa i rodzinna skarżącej winna prowadzić organ do wniosku, że z uwagi na brak jakiegokolwiek majątku, ewentualnie prowadzone postępowania egzekucyjne nie przyniesie dochodów pozwalających pokryć przynajmniej koszty związane z tym trybem dochodzenia należności publicznoprawnych. W takiej sytuacji nie jest w ogóle konieczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego, którego wszczynanie byłoby w sprawie bezcelowe. Ponadto, wbrew stanowisku organu, perspektywa spłat zadłużenia, wskazywanie, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, nie powinno być miarodajne, skoro działalność ta nie przynosi żadnych dochodów, lecz tylko straty i ma charakter trwały, a trudności finansowe stale się pogłębiają, zważywszy, iż ma utrzymaniu ma dwoje dzieci w wieku szkolnym, jest jedynym żywicielem rodziny, a jej mąż B.S., z którym pozostaje w rozdzielności majątkowej, jest bezrobotny i pozostaje bez prawa do zasiłku, a jednocześnie skarżąca nie posiada żadnych środków pozwalających nawet na sfinansowanie bieżących opłat, czy stale rosnących kosztów utrzymania, tym bardziej, że - z uwagi na brak jakichkolwiek dochodów z prowadzonej obecnie działalności gospodarczej - z dniem 1 września 2010 r. zawiesiła prowadzenie tej działalności.

Dalej, skarżąca podniosła, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że w przypadku umarzania należności publicznoprawnych osobom prowadzącym działalność gospodarczą należy ocenić, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia nie pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, przy uwzględnieniu jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej.

Powyższe okoliczności przemawiają, według skarżącej, za umorzeniem składek z powodu ich całkowitej nieściągalności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Do skargi skarżąca załączyła zaświadczenie Burmistrza Z. z dnia [...] o zawieszeniu działalności gospodarczej w okresie od 1 września do 31 grudnia 2010 r.

Ponadto, w piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2011 r. skarżąca ponowiła argumentację podnoszoną w skardze oraz dodatkowo wskazała, że wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia 23 kwietnia 2007 r. o sygn. akt VI W 213/07 została ukarana za wykroczenie polegające na nieopłaceniu składek na rzecz ZUS-u grzywną w wysokości [...].

W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 tej ustawy, sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził ww. naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji.

Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. Nr 205 z 2009 r., poz. 1585 ze zm.), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem treści ust. 2-4. Jest to regulacja określająca prawo wierzyciela do zwolnienia dłużnika z długu podobna do regulacji funkcjonującej w obrocie cywilnym, określonej w art. 508 Kodeksu cywilnego. Zwolnienie z długu uzależnione jest wyłącznie od woli wierzyciela, natomiast dłużnik nie ma możliwości prawnych pozwalających na uzyskanie od wierzyciela oświadczenia w tym przedmiocie. Jednak w przypadku wierzycieli, będących podmiotami dysponującymi środkami publicznymi, do których należy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie występuje dowolność w tym zakresie. W takim bowiem przypadku, ustawodawca - zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności - wprowadza daleko idące ograniczenia prawne. I tak, przepis art. 28 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a w ust. 3 wymienione są w siedmiu punktach sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy. Są to takie sytuacje, jak: śmierć dłużnika i brak następców prawnych (pkt 1), oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości (pkt 2), zaprzestanie prowadzenia działalności przy braku majątku, następców prawnych i podstaw do odpowiedzialności osób trzecich (pkt 3), brak środków po zakończeniu postępowania likwidacyjnego (pkt 4), znikoma wysokość nieopłaconej składki (pkt 4a), stwierdzenie przez organ egzekucyjny braku majątku (pkt 5), oraz brak możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne( pkt 6). Z zestawienia tych sytuacji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy dalsze prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tzn. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tych składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

O ile powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, odnosi się do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia, o tyle w odniesieniu do osób ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami tych składek, ustawa ta przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytuł składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmujący decyzję w takim przypadku, wskazane zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w którego § 3 ust. 1 przewidziano, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1) lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2). Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jest kolejną przesłanką wymienioną w tym rozporządzeniu wykonawczym (pkt 3).

Ciężar udowodnienia zaistnienia ww. przesłanek umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji, tak aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności spowoduje egzystencjalną zapaść bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, że zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie powstałych należności. W takich przypadkach bowiem, istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się

z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązków, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. Przepisy nie wyjaśniają, co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum.

Należy także podkreślić, że ustawodawca upoważnił Zakład do rozstrzygania

w sprawach o umorzenie należności składkowych w ramach tzw. uznania administracyjnego, organom tym pozostawiając ocenę tego, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające to umorzenie, jak również zakres tego umorzenia. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się więc jedynie do badania, czy w toku postępowania administracyjnego organ rentowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes wnioskodawcy, oceniany przy uwzględnieniu jego możliwości płatniczych i stanu finansów, a także do badania, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i, następnie, poprawnie ocenił oraz uzasadnił istnienie przesłanek umorzenia zaległości, o umorzenie których wystąpiła skarżąca, uznając, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności oraz, że wprawdzie skarżąca ma obecnie problemy z regulowaniem bieżących i zaległych zobowiązań – co wskazywałoby, że organ uznał, iż przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, tj. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zaistniała w sprawie – jednak, według organu, wobec tego, że skarżąca przez wiele lat jeszcze będzie pozostawać aktywna zawodowo i nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do pracy, to istnieje szansa na uregulowanie chociażby części zaległości przed terminem ich przedawnienia.

Według Sądu, taka ocena, jaką wyżej przedstawił organ w zaskarżonej decyzji, mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej. Skoro bowiem organ ten przeanalizował ww. ustawowe przesłanki umorzenia i prawidłowo uznał, że nie zachodzi trwała i całkowita ich nieściągalność, to argument skarżącej, że zgodnie z art. 28 ust 3 pkt 6 ww. ustawy, całkowita nieściągalność warunkująca możliwość umorzenia składek zachodzi m.in. wówczas, gdy w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne i wobec tego w takiej sytuacji nie jest w ogóle konieczne prowadzenie postępowania egzekucyjnego, co w sprawie skarżącej miałoby miejsce, jest nieuprawniony, bowiem to organ decyduje o tym, czy i w którym momencie podjąć czynności egzekucyjne oraz, czy jest to celowe. A, w tej sprawie organ ten nie inicjował, ani też nie sygnalizował możliwości zainicjowania postępowania egzekucyjnego, co wskazuje, że ta przesłanka nie podlegała w sprawie szczegółowej ocenie. Oczywiste jest – według składu orzekającego – że organ nie jest zobligowany do szczególnej oceny tej przesłanki umorzenia, skoro nie uznaje za konieczne lub celowe inicjowanie, czy rozważanie inicjowania postępowania egzekucyjnego.

W odniesieniu natomiast do przesłanek umorzenia zaległości określonych w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia wykonawczego, to – jak prawidłowo ocenił to organ w zaskarżonej decyzji – ani przesłanka określona w pkt 2 (poniesienie w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialnej lub opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności), ani w pkt 3 (przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności) nie zaistniały w sprawie. Natomiast, przesłanka określona w pkt 1 (zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych), jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu, wprawdzie zaistniała, ale organ uznał, że przedwczesne jest podejmowanie decyzji o umorzeniu i wskazał powody tego, tj., że skarżąca będzie pozostawać aktywna zawodowo i nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do pracy, więc istnieje szansa na uregulowanie chociażby części zaległości przed terminem ich przedawnienia.

Mając na uwadze zatem podniesione wyżej okoliczności i uznając, że skoro ww. przepisy określające przesłanki umorzenia zaległości uzależniają zastosowanie tego rodzaju ulgi od stanowiska organu ("należności mogą być umarzane"), a w tej sprawie organ po rozważeniu zaistnienia w sprawie tych przesłanek i należytego ich uzasadnienia, podjął decyzję o odmowie ich umorzenia, to nie ma podstaw do uznania, że w spawie naruszone zostały przepisy regulujące zasady umarzania tych zaległości, w tym te wskazane w skardze.

Reasumując, organ dokonał wystarczającej dla podjęcia rozstrzygnięcia oceny zebranego materiału dowodowego, wyprowadzając uprawniony z tej oceny wniosek, iż brak jest okoliczności dostatecznie wskazujących na taki ważny interes zobowiązanej, który przy uwzględnieniu jej możliwości płatniczych oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych uzasadniałby konieczność umorzenia należności składkowych dochodzonych w sprawie.

Dodatkowo, skład orzekający w sprawie zauważa, że skarżąca wielokrotnie podkreślała w sprawie okoliczność pozostawania bez pracy męża oraz posiadanie z nim rozdzielności majątkowej od 2001 r., zapominając, że obowiązkiem wszystkich domowników pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym jest udział w łożeniu na to gospodarstwo domowe, a oprócz skarżącej we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają jeszcze inne osoby dorosłe, o których skarżąca nie podała szczegółowych informacji, w szczególności tych, które wskazywałyby na ich ograniczenia, np. wynikające ze stanu zdrowia, które uniemożliwiałyby tym domownikom udział w utrzymaniu wspólnego gospodarstwa domowego. Ponadto, pomimo tak trudnej, jak wskazywała skarżąca, sytuacji materialnej, nie korzysta ona ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, ze świadczeń rodzinnych oraz pomocy na zmniejszenie wydatków związanych z eksploatacją mieszkania w formie dodatku mieszkaniowego.

Odnosząc się natomiast do treści załączonego do skargi zaświadczenia Burmistrza Z. z dnia 26 sierpnia 2010 r. o zawieszeniu przez skarżącą działalności gospodarczej w okresie od 1 września do 31 grudnia 2010 r., skład orzekający w sprawie wskazuje, że za podstawę orzeczenia bierze pod uwagę stan sprawy z daty wydania zaskarżonej decyzji. Ponadto, okoliczność zawieszenia tej działalności za wcześniejszy okres (także 3-miesięczny) była przez skarżącą podnoszona w postępowaniu przez organami ZUS-u, które oceniały sprawę przy uwzględnieniu także tej okoliczności.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie odpowiada przepisom prawa materialnego, względnie uchybia przepisom postępowania w stopniu co najmniej mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.