Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2194/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 34
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Elżbieta Lenart, , po rozpoznaniu w dniu 1 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako "skarżąca" lub "[...]"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z [...] czerwca 2020 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w gminie [...], oznaczonego na k.m. [...], obręb [...], obejmującego działki nr nr: [...] o pow. [...], [...] o pow. [...], [...] o pow. [...], [...] o pow. [...], [...] o pow. [...], [...] o pow. [...], [...] o pow. [...], [...] o pow. [...], [...] o pow. [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda decyzją z [...] czerwca 2020 r., działając na art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz.U. z 2020 r. poz. 292 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", odmówił stwierdzenia, że przedmiotowy grunt stał się z dniem 27 października 2000 r. przedmiotem użytkowania wieczystego skarżącej. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i analizie przedłożonej dokumentacji ustalił, że ww. działki w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Gminy [...]. Podstawą nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. ich własności przez Gminę [...] jest prawomocna decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2012 r. nr [...], wydana na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Z powyższego wynika, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowił własności Skarbu Państwa, a zatem nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w art. 34 ustawy, do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła Wojewodzie naruszenie art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Wojewoda naruszył ponadto art. 34 ustawy poprzez stwierdzenie, że nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. nie była własnością Skarbu Państwa.

Minister decyzją z [...] lipca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody z [...] czerwca 2020 r. i wskazał, podstawową przesłanką wynikającą z art. 34 ustawy jest to, by nieruchomość, która w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa. Tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania [...]. W toku prowadzonego postępowania Wojewoda ustalił natomiast, że przedmiotowe działki zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. stanowiły własność gminy [...]. Jak wynika bowiem z pisma Starosty [...] z [...] marca 2020 r. Wojewoda decyzją z [...] grudnia 2012 r. stwierdził nabycie przez ww. gminę z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Powyższe potwierdza również treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla ww. działek. W tej sytuacji, w ocenie Ministra, nie sposób stwierdzić, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu 27 października 2000 r., nie zostały więc spełnione wszystkie przesłanki z art. 34 ustawy.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję [...] wniosły o jej uchylenie, zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z [...] czerwca 2020 r., mimo że decyzja ta winna zostać uchylona;

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom znajdującym się w aktach sprawy;

3) prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy, poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do uwłaszczenia [...] przedmiotową nieruchomością;

4) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ błędnie ustalił, że w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Powyższe zostało ustalone przez organ na podstawie treści wpisu w księdze wieczystej, przy czym z innych dowodów (wypisów z rejestru gruntów) przedłożonych przez [...], wynika, że grunt ten stanowił własności Skarbu Państwa. Wobec oczywistej sprzeczności treści wpisu w księdze wieczystej z treścią innych dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, organ winien był podjąć działania w kierunku ustalenia zaistniałych rozbieżności. W opinii skarżącego, w sprawie zaistniały przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania przez organ. W sytuacji bowiem, gdy zgromadzone w sprawie dowody co do prawa przysługującego Skarbowi Państwa są sprzeczne, organ nie jest władny ocenić, czy treść księgi wieczystej jest zgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Organ naruszył więc art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., na podstawie którego winien zawiesić postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Ustalenia w postępowaniu wymaga bowiem prawidłowość istniejącego wpisu dotyczącego Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości. W tej sytuacji za przedwczesne należy uznać wydanie decyzji odmawiającej uwzględnienia wniosku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy, zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich.

Cytowany powyżej przepis określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez [...] z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to:

1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntu;

2) posiadanie przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. tego gruntu oraz;

3) brak po stronie [...] dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej.

Artykuł 34 ust. 1 ustawy wymaga zatem expressis verbis, aby grunty podlegające uwłaszczeniu na rzecz [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa. Jedynie bowiem grunty stanowiące własność Skarbu Państwa mogą być przedmiotem użytkowania wieczystego [...].

Jak wynika z akt sprawy, w szczególności z pisma Starosty [...] z [...] marca 2020 r. nr [...] oraz treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, działki objęte wnioskiem [...] stanowią od 27 maja 1990 r. własność Gminy [...], na podstawie decyzji Wojewody z [...] grudnia 2012 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Skoro tak, to przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowił już własności Skarbu Państwa, a zatem nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w art. 34 ustawy do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu objętego wnioskiem.

Za niezasadne należy uznać przy tym zarzuty skargi odnoszące się do sprzecznych zapisów w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, a dotyczących właściciela przedmiotowej nieruchomości (tj. zapisów w rejestrze gruntów, w których jako właściciel widnieje Skarb Państwa i księdze wieczystej, w której jako właściciel widnieje ww. gmina). Skarżący całkowicie pomija bowiem okoliczność, że wypis z rejestru gruntów, który załączył do wniosku wszczynającego niniejsze postępowanie, zawiera dane według stanu na dzień 24 listopada 2010 r. (data wskazana na wypisie), podczas gdy deklaratoryjna decyzja Wojewody o stwierdzeniu nabycia z dniem 27 maja 1990 r. własności ww. nieruchomości przez Gminę [...] wydana została dopiero w dniu 21 grudnia 2012 r., zaś wpis tego prawa do księgi wieczystej nastąpił w dniu 6 lutego 2013 r. W tej sytuacji nie sposób uznać, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły wskazane w skardze przepisy, tj. art. 7, art. 8, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom znajdującym się w aktach sprawy.

Jak wynika z powyższego, negatywna decyzja Wojewody z [...] czerwca 2020 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego ww. działek nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że brak własności tej nieruchomości po stronie Skarbu Państwa, przesądził o braku kumulatywnego spełnienia wskazanych w art. 34 ustawy przesłanek uwłaszczenia. Organy rozpatrzyły przy tym całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. art. 107 § 3 K.p.a.).

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku zobowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Brak było jednocześnie możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.