Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 957/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Bogumiła Skrzypczak Sędziowie: Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Asesor WSA - Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi S. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j. t. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. pozbawił S. P. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w L. decyzją z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...]r. [...]r.

W uzasadnieniu podał, że S. P. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim. Podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBoWiD oraz pisma CAW z [...]r. Ponieważ z pisma CAW nie wynika, by w czasie służby wojskowej S. P. brał udział w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu, jak również w aktach ZBoWiD brak jest jakiejkolwiek wzmianki na ten temat, to okoliczność tę w ocenie organu należy wykluczyć.

W tej sytuacji Kierownik Urzędu stwierdził, że S. P. otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] "w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl zaś art. 25 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy o kombatantach osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.

Mając powyższe na uwadze orzekł jak w decyzji.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. P. podał, że decyzja zaskarżonej treści jest dla niego krzywdząca. Wyjaśnił, że w czasie wojny jako chłopiec współpracował z oddziałami polskich partyzantów z [...] W. Dywizji AK stacjonującej w m. B. pow. W. W. Dodał też, że w czasie służby wojskowej brał udział w walkach z bandami UPA. Wniósł o przeprowadzenie na tę okoliczność dowodu z zasobów archiwalnych pododdziału, w którym służył.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 127 § 3 kpa w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.

W uzasadnieniu podał, że jak ustalono w toku postępowania weryfikacyjnego, S. P. otrzymał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD w L. z tytułu utrwalania władzy ludowej. Zatem podstawą prawną pozbawienia go uprawnień kombatanckich jest art. 25 ust. 2 pkt 2 obowiązującej ustawy. Z powyższego wynika, że kwestionowana decyzja z dnia [...]r. nie narusza prawa. Organ dodał, że odwołujący się nie przedłożył nowych dowodów mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

W skardze na powyższą decyzję S. P. podtrzymał zarzuty i twierdzenia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do skargi dołączył oświadczenie żołnierza [...] Dywizji AK - M. Ł. z podpisem notarialnie poświadczonym, potwierdzające czynny udział skarżącego w działalności partyzanckiej [...] PP AK.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej uznał, że wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podlegały zatem uchyleniu.

Zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j. t. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują te uprawnienia z zastrzeżeniem ust. 2. Przepis zaś ustępu 2 wymienia osoby, które pozbawia się uprawnień kombatanckich.

Oznacza to, że zasadą omawianej ustawy o kombatantach jest zachowanie przyznanych do chwili jej wejścia w życie uprawnień kombatanckich, a wyjątki od tej ustawy wyliczone w ustępie drugim winny być stosowane i interpretowane ściśle z ich brzemieniem.

W myśl przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. wyżej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.

Z akt sprawy wynika, że S. P. otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji ZW ZBoWiD w L. z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...]r. do [...]r. Organ ustalił, że w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka S. P. pełnił służbę w Wojsku Polskim. Z zaświadczenia WKU w L. oraz WKU w Z. wynika, że w okresie od [...]r. do [...]r. skarżący pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim, w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej od [...]r. do [...]r. Z nadesłanego na żądanie organu pisma CAW z [...]r. wynika, że skarżący odbywał służbę wojskową w III Brygadzie KBW w L. Żołnierze tej Brygady brali udział w zwalczaniu poakowskiego zbrojnego podziemia, Narodowych Sił Zbrojnych i band rabunkowych oraz w [...]r. Ukraińskiej Powstańczej Armii. W piśmie tym wskazano, że w aktach pozostałych jednostek wojskowych, w których S. P. pełnił służbę wojskową nie odnaleziono danych o udziale skarżącego lub grup żołnierzy w zwalczaniu UPA, Wehrwolfu lub oddziałów zbrojnego podziemia.

Przystępując do ZBoWiD, w deklaracji członkowskiej skarżący podał z jakimi bandami reakcyjnego podziemia walczył, podał nazwiska dowódców tych jednostek oraz miejscowości, w których walki miały miejsce. W związku z podnoszonymi przez skarżącego w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania weryfikacyjnego twierdzeniami o walkach w czasie odbywania służby wojskowej z oddziałami UPA wskazać należy, że w wyroku z dnia 24.05.2000r. sygn. V SA 2614/00 (LEX nr 56606) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym: "Za kombatanta może być uznana osoba, która osobiście brała udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią. Natomiast okoliczność samej tylko przynależności do jednostki, która w jakimś okresie prowadziła walki z UPA, nie daje podstaw do zaliczenia określonej osoby w poczet kombatantów." Skarżący niczym nie wykazał, że w czasie służby wojskowej uczestniczył w walce z oddziałami UPA, tak jak tego wymaga przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach i oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Sam fakt, że żołnierze III Brygady KBW w L., w której odbywał służbę skarżący, brali udział w zwalczaniu Ukraińskiej Powstańczej Armii w [...]r., a więc wtedy, gdy odbywał służbę skarżący, nie daje podstaw do przyjęcia, że w walkach tych brał udział skarżący. W tej sytuacji stanowisko organu co do braku podstaw do przyjęcia udziału skarżącego w czasie odbywania służby wojskowej w zwalczaniu UPA uznać należy za prawidłowe.

Zauważyć należy, że w toku postępowania weryfikacyjnego skarżący podnosił, iż w czasie wojny współpracował z oddziałami polskich partyzantów z [...] W. Dywizji AK stacjonującej w m. B. pow. W. W. Okoliczności tej organ decyzyjny z naruszeniem art. 7 i art. 77 kpa w ogóle nie wyjaśnił i nie ustalił. Zauważyć należy, że już w wyroku z dnia 4.09.1996r. sygn. III ARN 30/96 (OSNP 1997/6/83) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, zgodnie z którym: "Jeżeli osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów z tytułu uczestnictwa w latach 1944-1956 w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, mogła je uzyskać także z innego (innych) tytułu, to organ administracyjny nie może pozbawić jej tych uprawnień bez należytego oraz wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym i z pominięciem okoliczności, które wskazują, iż uprawnienia te mogły jej przysługiwać z mocy tego innego tytułu." Pogląd ten potwierdza uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.03.2002r. sygn. OPS 13/01 (ONSA 2002/4/132), zgodnie z którą: "Wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich."

Okoliczności podnoszone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają istotne znaczenie albowiem posiadanie prawa do uprawnień kombatanckich również z innych tytułów niż "utrwalanie władzy ludowej" powoduje zachowanie tych uprawnień pod warunkiem, że nie wchodzą okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 21 ust. 2 cyt. ustawy. (por. wyrok NSA 9.08.2001r., sygn. V SA 3875/00, LEX nr 50161).

Zawiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, organ wezwał go do nadesłania wszelkich wiarygodnych wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby mających wpływ na uzyskanie przesz skarżącego uprawnienia oraz przesłał mu wyciąg z ustawy o kombatantach. Tego rodzaju ogólnikowe sformułowanie nie spełnia wymagań sposobu informowania, o którym mowa w art. 9 kpa. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ z naruszeniem art. 107 § 3 kpa w ogóle nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącego odnośnie jego współpracy z oddziałem partyzantów i nie wyjaśnił jaki charakter miała ta współpraca, w szczególności czy w rozumieniu ustawy była służbą. Powyższe uchybienia jako mające istotny wpływ na wynik sprawy skutkowały konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ decyzyjny winien wyjaśnić, ustalić i rozważyć, czy podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powtórzone następnie w skardze i potwierdzone oświadczeniem żołnierza [...] Dywizji AK - M. Ł. twierdzenia dotyczące czynnego udziału skarżącego w "działalności partyzanckiej [...] PP AK" dają podstawę do zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich.. Przy rozpoznaniu sprawy należy mieć na względzie, że: "Do utrzymania uprawnień nie wystarczy współpraca z oddziałami podziemia. Ustawa z 1991 r. o kombatantach wymaga, by było to pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach." (por. wyrok NSA z 28.01.2000r., sygn. V SA 884/99, LEX nr 50025).

Należy mieć także na względzie wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15.09.1999r., sygn. V SA 296/99 (LEX nr 50022) pogląd, zgodnie z którym: ""Służba" jest aktem świadomym, objętym wolą osoby, która ją pełni. W warunkach partyzanckich świadomość i wola dotyczą bezpośredniego celu walki - w tym wypadku z okupantem niemieckim; nie mogą natomiast obejmować hipotetycznych, historycznie nie udowodnionych możliwości dotyczących niejawnych i przypuszczalnych powiązań struktur podziemnych."

W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści podlegały uchyleniu, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mającej zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy w związku z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).

O kosztach postępowania przed Sądem orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś orzeczenie zawarte w pkt III wyroku oparto na przepisie art. 152 owej ustawy w związku z brzmieniem art. 26 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.