Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2058/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak – Osetek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] obejmującego zaległość z tytułu cła w kwocie 7.269,20 zł powiększoną o odsetki za zwłokę w kwocie 6.702,90 zł Dyrektor Izby Celnej w W. wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w dniu 8 kwietnia 2004 r. dokonano zajęcia ruchomości skarżącego. Pełnomocnik skarżącego korzystając z przysługującego środka zaskarżenia i pismem z dnia 14 kwietnia 2004 r. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, oparte na podstawie określonej w art. 33 pkt l , 2 , 3 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.; dalej powoływana jako u.p.e.a.) tj. brak uprzedniego doręczenia upomnienia, nieistnienie obowiązku oraz określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Urzędu Celnego w R. z [...] marca 2002 r. Dyrektor Izby Celnej w R. jako wierzyciel zobowiązania postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. zajął stanowisko, że zarzuty nie są uzasadnione. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Celnej w R., w którym ponowił zarzuty zgłoszone do organu egzekucyjnego. Dyrektor Izby Celnej w R. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Po uzyskaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny - Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2004r. uznał zarzuty skarżącego za bezzasadne. Wskazał, iż przedmiotem egzekucji prowadzonej wobec skarżącego jest zobowiązanie - pozostałe do zapłaty cło w kwocie 7269,20 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia powstania długu celnego. Upomnienie doręczone skarżącemu w dniu 8 kwietnia 2002r. zawierało wezwanie do wykonania obowiązku zgodnego z ostateczną decyzją Urzędu Celnego w R. z [...] marca 2002r. Prawidłowo rozliczona została też wpłata dokonana przez skarżącego w dniu 11 kwietnia 2002r., bowiem organ celny zobowiązany był do rozliczenia wpłaty na poczet należności głównej i odsetek. W wyniku rozliczenia pozostała do zapłaty kwota cła w wysokości 7269,20. W powyższej sytuacji organ celny nie był zobowiązany do wystawiania drugiego upomnienia na niedopłatę należności. Uiszczenie należności celnych i podatkowych nie może nastąpić w oderwaniu od spłaty należnych odsetek, ponieważ odsetki te nie stanowią samoistnej kwoty zadłużenia. Data od której nalicza się odsetki została określona w decyzji, a skarżącemu przysługiwało prawo jej zaskarżenia, z którego nie skorzystał Wobec powyższego bezzasadne było kwestionowanie poboru odsetek na tym etapie postępowania. Zarzut podniesiony w kwestii niezgodności kwoty nie zasługiwał na uznanie, gdyż sporządzony tytuł wykonawczy nie zawierał błędów formalnych - zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a. zawierał dokładnie określoną wysokość egzekwowanego obowiązku - czyli niezapłaconą kwotę, podlegającą egzekucji, która była wymagalna i w nie wygasła, a w wyniku częściowej wpłaty nie jest zgodna z kwotą określoną w decyzji wymiarowej.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W., w którym ponowił zarzuty zgłoszone do organu egzekucyjnego. Wskazał, iż we wniesionych zarzutach podniesiono przyczyny kwestionowania faktu otrzymania upomnienia poprzedzającego wszczęcie postępowania egzekucyjnego i tę argumentację nadal podtrzymywał, gdyż nie odniesiono się do niej w przekonywujący sposób. Nie ustosunkowano się do zarzutu, że płatność należności celno-podatkowych przejęta została przez poręczające Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych. Pomiędzy organem celnym, a stowarzyszeniem powstał spór co do zasadności naliczania i pobierania odsetek za zwłokę za czas jaki upłynął od daty wszczęcia postępowania celnego do daty wydania decyzji - tj. blisko rok i trzy miesiące - skoro na ten upływ czasu wpłynęła wyłącznie przewlekłość w postępowaniu organu celnego. Nieuzasadniona zwłoka w podejmowaniu decyzji przez organ celny nie może stanowić podstawy do zwiększania należności, które płaci przewoźnik czy też poręczające za niego stowarzyszenie. Spór o wysokość odsetek w tej sprawie został przez Izbę Celną w R. przeniesiony do postępowania sądowego, gdyż Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych zostało pozwane przez Izbę Celną w R. o zapłatę. Zdaniem pełnomocnika skarżącego fakt ten nie powinien być obojętny dla kwestii zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko przewoźnikowi w sytuacji, gdy organ celny o tę samą należność występuje na drogę sądową przeciwko stowarzyszeniu poręczającemu.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazał, iż tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2002r. wystawiony przez Izbę Celną w R. obejmował zaległość z tytułu cła określoną decyzją Urzędu Celnego w R. i nie można zgodzić się z zarzutem, że egzekwowany obowiązek jest niezgodny z treścią obowiązku wynikającego z treści orzeczenia tj. w/w decyzji Urzędu Celnego w R. Zaległość objęta tytułem wykonawczym była wymagalna, a wobec nie wpłacenia, po uprzednim doręczeniu w dniu 8 kwietnia 2002 r. upomnienia, organ egzekucyjny zasadnie wszczął postępowanie egzekucyjne. Nie był zasadny zarzut zobowiązanego o nieistnieniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym, gdyż w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego zaległość była wymagalna. Ponadto niezasadnym jest również zarzut mówiący o braku doręczenia upomnienia, gdyż jak wynika z akt sprawy upomnienie zostało doręczone skarżącemu 8 kwietnia 2002r. Okoliczności wskazane przez skarżącego nie stanowią zdaniem organu uzasadnienia dla podnoszonych przez zobowiązanego zarzutów - zaległość objęta tytułem wykonawczym jest wymagalna, a postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 33 pkt 1, 2, 3, 7 u.p.e.a. i wniósł o jego uchylenie. Wskazał, iż organ niewyczerpująco rozpatrzył zebrany w sprawie materiał, błędnie przyjmując, iż tytuł wykonawczy z dnia [...] lutego 2004r. został wystawiony w sposób prawidłowy. Towar przewożony przez skarżącego pod osłoną karnetu TIR został skradziony, a obowiązek zapłaty wymierzonych przez Urząd Celny w R. decyzją z dnia [...] marca 2002r. należności celno-podatkowych został przejęty przez Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce jako stowarzyszenie poręczające w myśl przepisów Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzonej w Genewie w dniu 14 listopada 1975r. (Dz. U. z 1984r., Nr 17, poz. 76). W tej sytuacji skarżący został zwolniony z obowiązku zapłaty, a fakt, iż stowarzyszenie poręczające uiściło jedynie należność główną, a odmówiło zapłaty odsetek zwłoki uznając, iż powstały one tylko i wyłącznie w wyniku opieszałości organu celnego, nie jest w tej sytuacji bez znaczenia. Ponadto podniósł, iż wystawienie tytułu egzekucyjnego z [...] lutego 2004r. nastąpiło bez wcześniejszego prawidłowego upomnienia skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuję:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku postanowienia) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Ocena ta zgodnie z treścią art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej u.p.p.s.a.) dokonywana jest na podstawie akt sprawy. Dokonana w tych warunkach ocena legalności zaskarżonego postanowienia pozwala stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów aniżeli podniesione w skardze. Sąd bowiem oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).

Sąd stwierdził, iż nadesłane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. akta prowadzonego postępowania nie zawierają podstawowych dokumentów pozwalających na ocenę zgodności z prawem wydanego orzeczenia. Sąd zwraca uwagę, iż postanowienie wydane przez organ egzekucyjny było określonym w art. 34 § 4 u.p.e.a. postanowieniem w sprawie zgłoszonych zarzutów. W aktach sprawy brak jest pisma zawierającego wniesione przez pełnomocnika skarżącego zarzuty. Pomimo braku pisma je zawierającego są one przywoływane zarówno w postanowieniach w sprawie stanowiska wierzyciela wydanych przez Dyrektora Izby Celnej w R., jaki i postanowieniach w sprawie zgłoszonych zarzutów wydanego przez Dyrektora Izby Celnej w W. i utrzymującego je w mocy postanowienia organu II instancji.

Ponadto w aktach sprawy brakuje zażalenia wniesionego przez pełnomocnika skarżącego na wydane w I instancji postanowienie Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] kwietnia 2004r. Brak jest także, z wyjątkiem ocenianego, zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. potwierdzeń odbioru pozostałych postanowień.

Sąd zwraca uwagę na fakt, iż jeden z wniesionych przez pełnomocnika skarżącego zarzutów dotyczył wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez wcześniejszego upomnienia skarżącego - zgodnie z dyspozycją art. 15 u.p.e.a. W wydanych w sprawie postanowieniach organy wyjaśniały, iż skarżącemu doręczono w dniu 8 kwietnia 2002r. upomnienie, po czym prawidłowo wszczęto postępowanie egzekucyjne. W aktach rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził dowód doręczenia dotyczący prawdopodobnie wspomnianego upomnienia. Nie stwierdził jednakże samego upomnienia. W związku z powyższym niemożliwe jest zbadanie podniesionej na tym tle argumentacji organu. Nie można bowiem ustalić tego czy wysłane upomnienie było prawidłowe, a co za tym idzie czy egzekucja wszczęta została po spełnieniu warunków wskazanych w treści art. 15 § 1 u.p.e.a. na co powoływał się wierzyciel - Dyrektor Izby Celnej w R. jak i organ egzekucyjny.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało bez należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych tej sprawy co stanowi naruszenie art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 t.j.; dalej k.p.a.). Zgodnie z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 tej ustawy organ ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 80 k.p.a. organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wskazać należy, iż powyższe przepisy znajdowały zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w rozpatrywanej sprawie zgodnie z art. 18 u.p.e.a., w świetle którego jeżeli u.p.e.a. nie stanowi inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie wywiązanie się przez organ z powyższych obowiązków stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. Sąd zaskarżone postanowienie uchylił. O zakresie wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 u.p.p.s.a., a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 u.p.p.s.a.