Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 362/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2008-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 134,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 63 ust. 2
journal: Dz.U. 1971 nr 27 poz 250
law: Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Teza: I. W obecnym stanie prawnym w ogóle nie istnieją podstawy prawne do wzruszenia ostatecznej decyzji w postaci aktu własności ziemi wydanego w oparciu o przepisy ustawy z 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250). Przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) wprowadził zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydawane były akty własności ziemi.

II. Pomijając generalną obecnie niedopuszczalność weryfikowania aktów własności ziemi, stwierdzić należy że organy ewidencji gruntów i budynków w ogóle nie mają kognicji do rozstrzygania kwestii uprawnień podmiotów (osób prawnych i fizycznych) do gruntów, budynków lub lokali albowiem w ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające.

TEZY

I. W obecnym stanie prawnym w ogóle nie istnieją podstawy prawne do wzruszenia ostatecznej decyzji w postaci aktu własności ziemi wydanego w oparciu o przepisy ustawy z 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250). Przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) wprowadził zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydawane były akty własności ziemi.

II. Pomijając generalną obecnie niedopuszczalność weryfikowania aktów własności ziemi, stwierdzić należy że organy ewidencji gruntów i budynków w ogóle nie mają kognicji do rozstrzygania kwestii uprawnień podmiotów (osób prawnych i fizycznych) do gruntów, budynków lub lokali albowiem w ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska – Nazarczyk, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2008 r. sprawy ze skargi L.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów - skargę oddala-


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności:

Na wniosek skarżącej L.K. Starosta A. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ujawnienia w ewidencji gruntów obrębu G., gmina A., zmiany polegającej na wpisaniu w tej ewidencji K.L. c. J. i S. jako współwłaścicielki działek nr: [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni wynoszącej 15,71 ha. Swój wniosek L.K. podparła prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w A. z dnia [...] grudnia 2003 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu spadku po J. i S.K. (rodzicach), w oparciu o które dochodziła swych praw do gospodarstwa rolnego po rodzicach we wsi G. o pow. 15,71 ha (działki nr: [...], [...], [...], [...]).

Pierwsza decyzja odmawiająca wprowadzenia żądanej zmiany w operacie ewidencji gruntów, wydana dnia [...] września 2007 r. została w trybie odwoławczym uchylona przez organ II instancji decyzją z [...] listopada 2007 r. a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia zalecając jednoznaczne wyjaśnienie od kogo pochodzi wniosek o wszczęcie postępowania oraz dokładne ustalenie losów gospodarstwa rolnego pozostałego po J. i S.K., położonego we wsi G., gmina A.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta A. decyzją z dnia [...] lutego 2008r. po raz kolejny orzekł o odmowie wprowadzenia zamiany w operacie ewidencji gruntów obrębu G., gmina A. poprzez wpisanie skarżącej L.K. jako współwłaścicielki działek o numerach geodezyjnych [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 15.71 ha. Organ wskazał, że sporne gospodarstwo rolne objęte zostało ewidencją gruntów w 1963 r. kiedy dla obrębu G. ewidencję założono. Jako osobę władającą tym gospodarstwem w ewidencji wpisano brata skarżącej M.K. W ewidencji nie figurowali rodzice skarżącej i władającego – J. i S.K. Następnie w postępowaniu uwłaszczeniowym, akt własności ziemi na grunty rolne wchodzące w skład opisanego gospodarstwa rolnego uzyskał brat skarżącej M.K. i jego żona też L.K., córka L. i K. Akt własności ziemi uprawomocnił się 9 września 1974 r.

Dokument ten stanowił podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów poprzez wpisanie jako właścicieli M.K. s. J. i S. i jego żony L. c. L. i K.

Z dniem 19 października 1992 r. ewidencja gruntów wsi G. prowadzona dotąd w systemie ręcznym została wprowadzona do systemu informatycznego.

Podczas przenoszenia danych ewidencyjnych do systemu informatycznego zakradł się błąd i w miejsce L.K. żony M.K. została wpisana L.K. zam. A., ul. K. [...] (siostra M.).

Błąd powyższy został ujawniony w dniu 9 stycznia 2003 r. podczas wprowadzania zmian do operatu ewidencji gruntów wsi G. na podstawie prawomocnych postanowień sądowych stwierdzających prawa spadkowe po M.K. i T.K. oraz po L.K. zam. w G. (postanowienia Sądu o sygn. akt [...] i [...]).

Wyżej powołane prawomocne postanowienia sądowe skutkowały wprowadzenie zmiany właścicieli na T.K. c. M. i L., zam. N. II, [...] B.K.

Zapis ten jest zgodny z obowiązującymi przepisami. Stąd brak było podstaw do naniesienia zmiany żądanej przez skarżącą.

Odwołanie od tej decyzji wywiedzione przez skarżącą nie zostało uwzględnione. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego

w B. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I instancji, co do braku podstaw do ujawnienia praw skarżącej L.K. do spornego gospodarstwa po rodzicach J. i S.K., z uwagi na to, że J. i S.K. w ogóle nie figurowali w ewidencji gruntów założonej w 1963 r. jako właściciele bądź władający spornym gospodarstwem. Od początku w ewidencji wpisane było władanie gruntami przez brata skarżącej M.K., po czym w postępowaniu uwłaszczeniowym własność gospodarstwa została nadana bratu skarżącej M.K. i jego żonie też L.K. z domu L., córce L. i K. Organ II instancji podtrzymał też ustalenie, że w trakcie dokonywania wprowadzenia ewidencji do systemu komputerowego (w 1992 r.) wkradł się błąd polegający na wpisaniu zamiast L.K. żony M., L.. – jego siostry zam. w A. przy ul. K. [...]. Błąd ten został ujawniony 9.01.2003 r. podczas wprowadzania do ewidencji gruntów wsi G. zmiany na podstawie postanowień sądowych stwierdzających prawa spadkowe po bracie skarżącej M.K., bratowej skarżącej – L.K. i po T.K. W ewidencji wykazano ich następcę prawnego – T.K.

Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika P.K.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. oraz o zmianę decyzji Starosty A. z dnia [...] lutego 2008 r.

Twierdził, że to L.K. c. J. i S., zam. w A. przy ul. K. [...] należy się po swoich rodzicach ½ gospodarstwa rolnego położonego we wsi G. gmina A., o pow. 15,71 ha, składającego się z działek nr: [...], [...], [...] i [...], a nie L.K. z domu L. żony M.K. Jego zdaniem w decyzji z dnia [...] sierpnia 1976 r., nr [...] zwanej Aktem Własności Ziemi, która została wydana przez Naczelnika Powiatu A. błędnie wpisano L.K. z domu L., jako współwłaścicielkę ½ części gospodarstwa. Zdaniem skarżącego powinna być wpisana L.K. c. J. i S. zam. w A. przy ul. K. [...].

Pełnomocnik skarżącej wniósł też zastrzeżenia do postanowienia Sądu Rejonowego w A. z 2002 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po L.K. z domu L. oraz po jej mężu T.K. Uważa, że to postanowienie jest sprzeczne z postanowieniem Sądu Rejonowego w A. z 2003 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J.K. i jego żonie S.K. (rodzicach T.K.).

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Zarzuty podniesione w skardze nie są zresztą odnoszone do treści skarżonej decyzji albowiem kwestionują inne zdarzenia prawne, tj. akt własności ziemi z dnia [...].08.1976 r. stwierdzający nabycie własności spornego gospodarstwa rolnego przez brata skarżącej M.K. i jego małżonkę L.K. z d. L. oraz postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po L.K. z domu L. i po jej mężu M.K.

Orzeczenia powyższe w ogóle nie mogą być oceniane przez sąd administracyjny i nie mogły być też weryfikowane przez organy ewidencji gruntów

w toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Jak słusznie zwrócił uwagę organ w odpowiedzi na skargę, w obecnym stanie prawnym w ogóle nie istnieją podstawy prawne do wzruszenia ostatecznej decyzji w postaci aktu własności ziemi wydanego w oparciu o przepisy ustawy z 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250). Przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) wprowadził zakaz prowadzenia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w sprawach unormowanych przepisami ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie których wydawane były akty własności ziemi. W uchwale zaś

z 30 czerwca 1992 r. (sygn. III CZP 73/92) Sąd Najwyższy stwierdził, iż wejście

w życie art. 63 ustawy z 19 października 1991 r. opisanej wyżej, oznacza też, że pozostaje również zamknięta droga sądowa do żądania stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego na podstawie przepisów ustawy z 26.10.1971 r.

o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

Pomijając generalną obecnie niedopuszczalność weryfikowania aktów własności ziemi, stwierdzić należy że organy ewidencji gruntów i budynków w ogóle nie mają kognicji do rozstrzygania kwestii uprawnień podmiotów (osób prawnych

i fizycznych) do gruntów, budynków lub lokali albowiem w ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wyjaśniał, że zapisy

w ewidencji gruntów i budynków mają charakter wyłącznie techniczno – deklaratoryjny (vide: między innymi wyrok z 17.02.1993 r.sygn. II SA1155/92, ONSA 1994/2/61; wyrok z dnia 20.08.1998 r. sygn. II SA 766/98, Lex nr 82005 oraz wyrok WSA w Warszawie z 22.06.2007 r. IV SA/Wa 698/07). Ujawniony w ewidencji stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach: prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach

w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności. Prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wydane w sprawie cywilnej wiąże – z mocy art. 365 § 1 kpc – nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Powyższe oznacza, ze ani organ ewidencji gruntów ani skarżąca, ani teraz sąd administracyjny, nie mógł (nie może) negować faktu istnienia prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego w A. wydanych w sprawach [...] i [...] stwierdzających nabycie przez T.K. spadku po M.K., jego żonie L.K. i po T.K. oraz treści tych postanowień.

Na marginesie można tylko zauważyć, że między treścią tych postanowień

a postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po J.K. zmarłym w 1956 r. i S.K. zmarłej w 1964 r., na które to postanowienie powołuje się skarżąca (postanowienie Sądu Rejonowego w A. z [...].12.2003 r. sygn. [...]), nie ma żadnej sprzeczności. Ustalanie praw do dziedziczenia z mocy ustawy gospodarstwa rolnego następuje według stanu na dzień otwarcia spadku, tj. datę śmierci spadkodawcy. Prawa do gospodarstwa rolnego w G. i G.G. w dacie śmierci J.K. i S.K. zachowała większa ilość spadkobierców, ale wydany w 1974 r. akt własności ziemi potwierdził, iż z mocy prawa według stanu na dzień 04.11.1971 r. własność gospodarstwa nabył jedynie jeden z tych spadkobierców M.K. i jego małżonka L.K., z d. L. Do ewidencji gruntów obrębu G. założonej w 1963 r. nie zostały wpisane do gruntów spornego gospodarstwa rolnego prawa innych osób niż M.K. Skarżąca wnosząc o ujawnienie w ewidencji gruntów swoich praw do spornego gospodarstwa rolnego z tytułu dziedziczenia tego gospodarstwa po rodzicach J. i S.K., zdaje się nie zauważyć, że w ewidencji nigdy nie figurowali jako władający gospodarstwem bądź jako jego właściciele J. i S.K. Skoro w ewidencji gruntów nie były ujawnione prawa osób, po których skarżąca dziedziczy, to w konsekwencji nie mogą być też ujawnione prawa skarżącej z tytułu dziedziczenia po tych osobach.

Sytuacji prawnej skarżącej nie zmienia też bezsporny fakt istnienia w pewnym okresie, tj. przedziale czasu od 1992 r. do 2003 r. wpisu obok praw do spornego gospodarstwa rolnego – M.K., praw L.K. zamieszkałej w A. przy ul. K. [...], a nie L.K. z domu L.

Zapis powyższy - w świetle wyjaśnień organu – wkradł się do ewidencji omyłkowo w momencie "przenoszenia" danych z ewidencji gruntów z systemu ręcznego do systemu komputerowego i został anulowany w chwili rejestrowania

z urzędu następstwa prawnego T.K. po M.K. i L.K. z d. L. i po T.K. Należy zgodzić się z organem, że nieprawidłowy zapis był omyłką pisarską o czym świadczy ewidentny fakt, że przy zapisie L.K. zam. A. ul. K. [...] obok M.K., udział obojga w gospodarstwie rolnym nadał określony jako 1/1, co potwierdza istnienie ustawy wspólności majątkowej bezudziałowej, charakteryzującej ustrój małżeński. Zarejestrowanie praw do gospodarstwa rolnego siostry M.K., musiałoby zaś się wiązać wydzieleniem ułamkowego udziału we współwłasności gospodarstwa rolnego. Omyłce sprzyjać mogło tożsame brzmienie imienia i nazwiska żony M.K. i siostry M.K. (skarżącej). Wprowadzona do ewidencji w 2003 r. zmiana osoby właściciela spornego gospodarstwa (na T.K. – dziedziczącą gospodarstwo rolne po rodzicach M.K. i jego żonie L.K., z d. L.) była zmianą wprowadzoną z urzędu, nie wymagającą przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i jako taka stanowiła czynność materialno – techniczną, nie wymagającą wydania decyzji administracyjnej stosownie do zapisu § 47 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. nr 38, poz. 454 z późn. zm.). Przyjmując za organem, iż błędne dane o osobie L.K. (niewłaściwy adres) były traktowane jako oczywista omyłka i nie mogły oznaczać potwierdzenia praw skarżącej – siostry M.K. do gospodarstwa rolnego, nie było też podstaw do tego by zawiadamiać o ostatniej zmianie danych ewidencyjnych skarżącą.

Mając powyższe na uwadze skargę jako bezpodstawną oddalono (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami).

Brak dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa podpisanego przez skarżącą, a udzielonego adwokatowi W.B., dopuszczonemu na rozprawie tymczasowo do udziału w postępowaniu (k. 48 akt), skutkować mógł jedynie tym, że wypowiedź merytoryczną pełnomocnika Sąd potraktował jako niebyłą. Nie zwalniało to jednak Sądu od oceny całokształtu sprawy również pod kątem zarzutów niezgłoszonych w samej skardze a powołanych przed sądem, albowiem Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w skardze podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).