Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 951/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję II i I instancji
określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana
Powołane przepisy: article: art. 103
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7 , art. 10 , art. 77 par 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Niżnik- Dobosz (spr.) Sędziowie WSA Aldona Gąsecka- Duda WSA Mariusz Kotulski Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skarg M.G. oraz M.G. i K.G. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 kwietnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zamurowania otworu okiennego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego M.G. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia 30 kwietnia 2014 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w K. , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.) oraz art. 40 w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej w skrócie u.p.b.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia

4 listopada 2014 r. znak [...] o nałożeniu na M.G. i M.G. obowiązku zamurowania otworu okiennego w ścianie ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego na działce nr [...] w zbliżeniu do granicy z działką nr [...] przy ul. [...] w D.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Pismem z dnia 10 stycznia 2011 r. M.G. wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. (PINB) o wydanie rozbiórki samowoli budowlanej na działce nr [...] w postaci ganku do domu, wybudowanego ok. 1989 r. przez poprzednich właścicieli nieruchomości.

W dniu 7 lutego 2011 r. PINB przeprowadził kontrolę, podczas której sprawdzono budynek mieszkalny z dobudowanym gankiem na działce nr [...] przy ul. [...] w D. Podczas kontroli ustalono: "przedmiotowy budynek jest obiektem parterowym, niepodpiwniczonym. Budynek murowany kryty dachem dwuspadowym, pokrycie wykonane z blachy trapezowej. Wymiary budynku wynoszą 17,30 x 8,38 m. Do głównej bryły budynku dobudowano ganek o wymiarach 2,03 x 4,32 m. Dobudowa ta wykonana również jako murowana, kryta jest dachem jednospadowym będącym przedłużeniem dachu nad główną częścią budynku. Na południowej ścianie dobudowanego ganku znajduje się otwór okienny, ściana z otworem okiennym zlokalizowana jest od 1,60 - 150 m od istniejącego ogrodzenia działki nr [...] ".

W następnej kolejności postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r. nakazano obecnym właścicielom nieruchomości wykonanie oceny stanu technicznego dobudowanego ganku.

Przedmiotowa ocena została złożona w organie I instancji w dniu 4 maja

2011 r. W ocenie stanu technicznego stwierdzono, że zrealizowanie dobudowy ganku naruszyło przepisy Prawa budowlanego, szczególnie w zakresie dotyczącym usytuowania budynku. Jednak usytuowanie budynku względem działki nr [...] nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, gdyż teren działki [...] przyległy do działki nr [...] w miejscu gdzie dobudowano przedmiotowy ganek nie może zostać zabudowany ze względu na obowiązującą obecnie na tym terenie nieprzekraczalną linię zabudowy.

W dniu 12 października 2011 r. PINB w D. wydał decyzję znak [...] , którą udzielono M. i M.G,. pozwolenia na użytkowanie ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul.[...] w D . Odwołanie od w/w decyzji złożyli M. i K.G.

W dniu 27 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją nr [...] znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Uwzględniając zalecenia zawarte w decyzji WINB w K. organ

I instancji przeprowadził oględziny obiektu w celu umożliwienia wszystkim stronom postępowania udział w czynnościach dowodowych zgodnie z zasadami określonymi w art. 10 i art. 79 K.p.a.

Decyzją z dnia 4 listopada 2013 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. nałożył "na M. i M.G. obowiązek zamurowania otworu okiennego zlokalizowanego w ścianie ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego na działce nr [...] będącego w zbliżeniu do granicy z działką nr [...] przy ul. [...] w D. Zamurowanie otworu okiennego może być wykonane z tradycyjnych elementów ściennych (pustaki, cegła) bądź przy zastosowaniu elementów szklanych (pustaki szklane, luksfery). Powyższe roboty należy wykonać do dnia 31 czerwca 2014 r."

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że obecnie właścicielami przedmiotowej nieruchomości od roku 2001 są M. i M.G. .

Z informacji uzyskanych od poprzedniego właściciela budynku J.T. wynika, że w połowie lat 50-tych XX wieku do budynku mieszkalnego dobudowano drewniany ganek, który następnie w lalach 1980-83 został przebudowany do obecnej formy. Roboty te wykonał jego ojciec – A.T. który na wykonanie ganku nie uzyskał pozwolenia na budowę. W roku 2001 właścicielami nieruchomości zostali M. i M.G. . Po zakupie przeprowadzili oni remont całego budynku wraz z przedmiotowym gankiem. Zakres robót, jakie przeprowadzili w przedmiotowym ganku to: wymiana pokrycia dachowego bez zmiany konstrukcji dachu, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej bez zmiany wymiarów otworów, ocieplenie ścian styropianem.

Na podstawie zebranych dowodów organ uznał, że zakres robót, jakie zostały wykonane przez inwestorów po zakupie nieruchomości mieści się w pojęciu remontu. Zgodnie z art. 3 pkt 8 przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Oznacza to, że tak wykonane roboty należy rozpatrywać w kontekście Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ ganek został wybudowany przed 1 stycznia 1995 r. i przed tą datą przystąpiono do użytkowania ganku. Późniejsze roboty nie miały charakteru budowy, lecz remontu, co za tym idzie ich wykonanie nie podlega regulacji art. 48 Prawa budowlanego, przez co nie można ich powiązać z popełnioną samowolą, jaka miała miejsce przed 1995 r.

Organ I instancji przyjął, że szczegółowy zapis planu zagospodarowania przestrzennego dopuszczał możliwość rozbudowy istniejących obiektów zabudowy zagrodowej, dobudowa ta nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, co wyklucza konieczność orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., należy jednak wykonać roboty, które doprowadzą ganek do stanu zgodnego z prawem, tj. zamurowanie otworu okiennego, ponieważ zgodnie z § 12 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki sytuowanie otworów okiennych w aktualnie istniejącej odległości od granicy działki jest niedopuszczalne.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli M.G. , K .G. i M.G.

M.G. i K.G. wyrazili swoje niezadowolenie z jej podjęcia i zażądali orzeczenia rozbiórki ganku.

M.G. wskazał, że organ nadzoru budowlanego powinien był z urzędu wystąpić do właściwego ministra o wyrażenie zgody na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją nr [...] z dnia 30 kwietnia 2014 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji dyspozycją zawartą w art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. prawidłowo wdrożył tryb postępowania wynikający z art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. po stwierdzeniu, iż nie występują przesłanki do zastosowania trybu zawartego w art. 37 w/w ustawy.

Artykuł 37 § 1 w/w ustawy stanowi: "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia".

Artykuł 40 ustawy stanowi: "W wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami".

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany w pierwszej mierze rozważyć czy stan faktyczny prowadzonej sprawy wskazuje na spełnienie co najmniej jednej z przesłanek powołanych w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jeżeli żadna z nich nie ma zastosowania organ winien nałożyć obowiązki wynikające z art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

MWINB przychylił się do stanowiska organu I instancji w kwestii dokonania oceny zgodności obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym w oparciu o przepisy obowiązujące w okresie budowy ganku. Ponadto podzielił argumentację PINB w zakresie, w jakim stwierdził, iż jego realizacja nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz niedopuszczalnego pogorszenia się warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia.

Na marginesie zauważono, iż PINB kontynuując postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie oparł się na wskazówkach, jakie zawarte zostały w decyzji MWINB nr [...] z dnia 27 sierpnia 2012 r. znak: [...] . W szczególności przesłuchał świadków oraz strony - pouczając uprzednio o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań - co do zakresu robót budowlanych prowadzonych na działce [...] w D. dotyczących przedmiotowego ganku. Analiza materiału dowodowego, w szczególności treści złożonych zeznań i wyjaśnień oraz protokołu z oględzin przeprowadzonych przez PINB w dniu 30 sierpnia 2013 r. prowadzi do konkluzji, iż ganek o konstrukcji drewnianej na w/w nieruchomości powstał w latach 50-tych XX wieku. Następnie w latach 80-tych XX wieku zmieniono jego konstrukcję z drewnianej na murowaną. W okresie tym istniały również otwory okienne w ganku, których wymiar nie zmienił się do dnia wydania decyzji w sprawie. Po zakupie nieruchomości małżonkowie G. wykonywali prace o charakterze remontowo-wykończeniowym tj. zmiana pokrycia dachowego ganku, wymiana okien, ocieplenie ganku.

W ocenie MWINB, organ I instancji wdrażając procedurę legalizacyjną uregulowaną w ustawie Prawo budowlane z 1974 r. miał na uwadze ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że przepis przejściowy art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., odsyłając do stosowania przepisów obowiązującej poprzednio ustawy przy ocenie samowoli, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed datą 1 stycznia 1995 r. (tj. przed wejściem w życie u.p.b.) zostanie następnie przebudowany, rozbudowany lub nadbudowany po tej dacie, a zatem wykonane zostaną roboty budowlane, które rzutują na jego obecną konstrukcję i parametry. Taka sytuacja nie miała miejsca w stanie faktycznym niniejszej sprawy, a zatem zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest w pełni uzasadnione.

Organ odwoławczy podzielił również stanowisko PINB w kwestii nakazania małżonkom G. dokonania zmian i przeróbek w ganku w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż realizacja ganku w zakresie usytuowania otworu okiennego od strony południowej narusza zarówno przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w okresie jego budowy, jak i w dacie orzekania. Stwarza ponadto zagrożenie pożarowe. Organ I instancji słusznie, na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zobowiązał współwłaścicieli działki nr ewid. [...] w D. do zamurowania w/w otworu okiennego, celem doprowadzenia do zgodności obiektu z w/w przepisami prawa.

Odnosząc się do uwagi pełnomocnika M.G. w kwestii usytuowania ganku w odległości 7,50 m względem budynku nr [...] na działce nr ewid. [...] (a zatem niezgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi z dnia budowy ganku) organ II instancji wskazał, że takie położenie ganku "(...) nie powoduje (...) zwiększenia zagrożenia pożarowego, gdyż na wysokości posadowienia ganku względem ulicy [...] oraz działki nr ewid. [...] teren nie może zostać zabudowany". Powyższe wynika z Inwentaryzacji i oceny stanu technicznego dobudowy strefy wejściowej do budynku mieszkalnego sporządzonej przez S.M. - uprawnionego projektanta oraz kierownika budowy w specjalności konstrukcyjno-budowlanej w zakresie rozwiązań architektonicznych oraz załącznika do pisma Urzędu Miejskiego w D. z dnia 1 marca 2011 r. przedstawiającego fragment miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m. D.

Skargi na powyższe decyzje wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.G. oraz M.G. i K.G. .

M.G. zarzucił, że organy nadzoru budowlanego uporczywie odmawiają wystąpienia do właściwego ministra z wnioskiem o wyrażenie zgody na odstąpienie od przepisów techniczno-budowlanych w oparciu o art. 9 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku. Zarzucił również, że organy nadzoru budowlanego nie zgłosiły możliwości popełnienia przestępstwa z art. 272 kodeksu karnego przez M.G. - wyłudzenie korzystnej decyzji na podstawie fałszywych dowodów, a także, że pominęły zawarty w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie czynności przez Komendę Powiatową Policji w D. , co pozwoliło rodzinie G. na wyzwiska, oskarżenia i pomówienia w trakcie wizji lokalnej 30 sierpnia 2013 r.

M. i K.G. zarzucili zaskarżonej decyzji, że opiera się na nieprawidłowym ustaleniu, iż ganek wybudowano w latach 50-tych XX wieku. Ponadto inwestorzy dokonali ocieplenia i rozbudowy ganku (wybudowano zadaszenie w 2010 roku) - bez żadnych zezwoleń. Pominięto również fakt, że od lat 80-tych XX wieku istnieje zakaz budowy jakiegokolwiek obiektu budowlanego bliżej niż 25 metrów od osi drogi - ganek położony jest zbyt blisko osi drogi.

Skarżący M. i K.G. uzupełnili skargę w piśmie procesowym z dnia 2 października 2014 r., podnosząc w nim zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

W odpowiedzi na powyższe skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o ich oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2015 r. sprawy połączono do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Kr 951/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji z urzędu.

Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga M.G. i K.G. zawierała uzasadnione podstawy, dlatego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu były decyzje organów nadzoru budowlanego, którymi nałożono na właścicieli nieruchomości – M. i M.G. obowiązek zamurowania otworu okiennego w ścianie ganku, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

Skarżący M.G. kwestionował zasadność takiego rozstrzygnięcia organów, wskazując na potrzebę uzyskania odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, o którym mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej w skrócie u.p.b.).

Z kolei skarżący M.G. i K.G., podnosili, że w okolicznościach sprawy takie rozstrzygnięcie organów nadzoru budowalnego jest niewystarczające i zachodzi konieczności orzeczenia o rozbiórce ganku.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, organy nadzoru budowlanego dopuściły się uchybień w toku postępowania wyjaśniającego, skutkujących brakami w ustaleniach stanu faktycznego. Bez pełnych i wszechstronnych danych w zakresie faktów w sprawie zaistniałych nie ma możliwości prawidłowego zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego.

W pierwszej kolejności organy nadzoru budowlanego powinny jednoznacznie przesądzić o dacie ukończenia budowy przedmiotowego ganku. Organy ustaliły wprawdzie, że ganek do budynku znajdującego się na działce nr [...] przy ul. [...] w D. został dobudowany w latach 50-tych XX wieku bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, natomiast w latach 80-tych XX wieku został przebudowany do aktualnie istniejącej formy, również bez uzyskania stosownych pozwoleń. Jednakże w sprawie istotne znaczenie może mieć informacja podana przez pełnomocnika skarżących M. i K.G. na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r., iż w niedalekiej przeszłości doszło do dobudowania do ganku "daszku". Ustalenia zatem wymaga, o jaki daszek w tym przypadku chodzi, czy jest to tylko zadaszenie nad drzwiami. Fakt ten podnosili także skarżący w toku postępowania odwoławczego w kilku pismach kierowanych do MWINB. Pozwala to na domniemanie, wymagające jednoznacznego rozstrzygnięcia w toku postępowania wyjaśniającego, w ramach administracyjnego dwuinstancyjnego toku sprawy, że do zakończenia budowy mogło ewentualnie dojść pod rządami obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a nie – jak przyjęły organy - ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).

Skarżący M. K. G. zarazem podnoszą, że na kserokopii planu zagospodarowania działki nr [...] z 1982 r. - brak jest przedmiotowego ganku.

Uzupełniające w/w ustalenia są istotne z uwagi na treść art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Zgodnie bowiem z treścią art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy (w dniu 1 stycznia 1995 r.), a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 103 ust. 2 u.p.b.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechny jest pogląd, że zakończenie budowy obiektu budowlanego w rozumieniu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane polega na doprowadzeniu budowy już do stanu, w którym - chociażby nawet częściowo - jest możliwe przystąpienie do użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2480/12; wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 360/11).

Niemniej jednak, brak precyzyjnego wskazania w podawanej na rozprawie informacji, co do położenia, charakteru i rozmiarów dokonanej dobudowy zadaszenia, a także brak możliwości wywiedzenia przez Sąd, co do tych okoliczności jednoznacznych wniosków z akt sprawy, nakazuje uznać, że jest to okoliczność wymagająca bezwzględnie poczynienia ustaleń w toku postępowania administracyjnego - jako mogąca istotnie wpływać na treść rozstrzygnięcia. Ustalenie daty zakończenia budowy ganku przesądza o tym, czy w sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, czy też przepisy aktualnie obowiązującej ustawy.

Organy administracji przyjęły, że w niniejszej sprawie zastosować należy przepisy ustawy z 1974 r. Według art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W ust. 2 przepis ten stwierdzał, że terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Zgodnie natomiast z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. W świetle wykazanej wady postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie, polegającej na zignorowaniu faktu dobudowania daszku do ganku, stanowisko organów o zastosowaniu przepisów ustawy z 1974 r. jest wadliwe, bo nastąpiło przedwcześnie, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

W razie przyjęcia, w konsekwencji dokonanych dodatkowych ustaleń, że istotnie w sprawie zastosowanie znajduje ustawa Prawo budowlane z 1974 r., organy nadzoru budowlanego winny wziąć pod uwagę, że w dniu 16 grudnia 2013 r. podjęta została uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OPS 2/13, w której wskazano, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2. Prawa budowlanego z 1994 r. są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że to wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. prowadzi do wniosku, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego (a rozumując a contrario - przesłanki legalizacji samowoli budowlanej) określone w tych przepisach należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji. Brak jest racjonalnych podstaw do przyjęcia, że tylko przesłankę z pkt 1 ust. 1 (zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym) należy odnosić do daty budowy obiektu budowlanego. Dodano też, że za wskazaną wykładnią art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. przemawiają również względy wynikające z wykładni systemowej przepisów prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej i likwidacji jej skutków, a w literaturze oraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreśla się, iż przepisy regulujące sposób likwidacji samowoli budowlanej mają na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie legalizacji skutków tej samowoli, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego, bowiem trudno doprowadzać nielegalnie wybudowany obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem, które już nie obowiązuje.

Ponadto, w ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające, przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie, wykazuje dodatkowe wady, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Obecny na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżących M. i K.G. podniósł, że nie znajdowali się oni na terenie działki nr [...] , na której posadowiony jest budynek z przedmiotowym gankiem, w trakcie oględzin przeprowadzonych przez PINB w dniu 30 sierpnia 2013 r. Z kolei, z wystąpień w toku prowadzonego postępowania, kierowanych do organu przez M.G. wynika, że nie wyraża on zgody na wstęp M. i K.G. na teren ww. działki, stanowiącej jego własność. W samym zaś protokole z oględzin organ nadzoru budowlanego wskazał, że uczestniczyli w nich M.G. i K.G. , jedynie K.G. odmówił podpisania protokołu, opuszczając miejsce oględzin. Z powyższego nie wynika zatem jednoznacznie, czy skarżący M.G. i K.G. mieli możliwość czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, prowadzonym na działce nr [...] , czy też uczestniczyli w oględzinach z terenu swojej, sąsiedniej, działki, obserwując czynności dowodowe podejmowane przez organ. Okoliczność ta ma jednak znaczenie z punktu widzenia gwarancyjnego charakteru jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada czynnego udział stron, wyrażona w art. 10 K.p.a. i związanej z nią zasady prawdy obiektywnej (materialnej)

Ta wada postępowania administracyjnego powinna zostać uzdrowiona w ramach ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego. Prawidłowo przeprowadzone oględziny przedmiotowego ganku powinny m.in. przyczynić się do jednoznacznego ustosunkowania się przez właściwe organy do argumentów skarżących M. i K. G. , co do daty zakończenia budowy ganku.

W konsekwencji powyższych uwag stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji obarczone są wadami formalnymi, wynikającymi z wadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W tym stanie rzeczy, Sąd nie jest uprawniony do odnoszenia się do zarzutów naruszenia prawa materialnego. Dopiero bowiem wszechstronne wyjaśnienie wszystkich prawidłowo ustalonych okoliczności sprawy z wykorzystaniem zebranych dowodów pozwoli na ocenę merytoryczną rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 P.p.s.a.