Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 345/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70 § 1, § 4, art. 165 § 1, art. 165a § 1 w zw. z art. 79 § 2, art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 103 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
article: art. 54 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi W.D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...], na podstawie art. 216 w zw. z art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm. dalej: O.p.), odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie z wniosku W. D. dotyczącego stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu postanowienia, stwierdzono, że pismem z dnia [...] września 2020 r. W. D. (dalej: podatnik, strona, skarżący) za pośrednictwem pełnomocnika złożył wniosek w sprawie cyt: "stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. w kwocie [...]zł oraz zwrot kwoty nienależnie zapłaconych odsetek w wysokości [...] zł".

Z opisu stanu faktycznego sprawy wynika, iż od [...] lipca 2014 r. do [...] września 2014 r. wobec podatnika zostało przeprowadzone przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. W toku przedmiotowego postępowania organ kontroli stwierdził, iż podatnik nie zewidencjonował w ewidencji sprzedaży odszkodowania uzyskanego od Wojewody [...] za przejęcie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości przeznaczonej na cele inwestycji polegającej na budowie obwodnicy miasta M. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] oraz wpłaty z tytułu wygaśnięcia hipotek ustanowionych przez [...] Bank Spółdzielczy. Organ podatkowy stanął na stanowisku, że w przypadku realizacji inwestycji drogowej w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (jeżeli dla terenu wydzielonego pod drogę nie ma planu miejscowego, ani decyzji o warunkach zabudowy) decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oznacza, że grunt należy uznać za przeznaczony pod zabudowę. Przedmiotowa interpretacja tej kwestii była zgodna z obowiązującym wówczas poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 19 kwietnia 2011 r. sygn. I SA/Kr 388/11, LEX nr 786661. Podobne stanowisko w przedmiotowej kwestii zajął wówczas również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 22 listopada 2011 roku, sygn. akt III SA/Gl 594/11. W związku z powyższym organ kontroli w wyniku kontroli z dnia 24 września 2014 r. ustalił, że podatnik nie wykazał podatku należnego od otrzymanego odszkodowania (według organu wartość odszkodowania z podatkiem wynosiła [...] zł, natomiast kwota podatku przy stawce 22% wynosiła [...] zł). W świetle tych wiadomości Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] stwierdził, iż za czerwiec 2010 r. powstała zaległość podatkowa na kwotę [...]zł.

Wobec powyższego ustalenia, w dniu [...].07.2014 r. podatnik złożył korektę deklaracji VAT-7 za miesiąc czerwiec 2010 r., w której uwzględnił podatek należny z tytułu zbycia prawa własności gruntów, wykazując kwotę zobowiązania podatkowego do wpłaty na rachunek urzędu skarbowego w wysokości [...] zł.

Z informacji będących w posiadaniu organu wynika, że powyższe zobowiązanie zostało uiszczone przez podatnika w następujący sposób:

- wpłata podatnika z dnia [...].07.2014 r. - kwota należności głównej [...] zł + odsetki [...] zł

- wpłata ze zwrotu VAT [...] z dnia [...].09.2014 r. - kwota należności głównej [...] zł + odsetki [...] zł,

- wpłata podatnika z dnia [...].10.2014 r. - kwota należności głównej [...] zł + odsetki [...] zł,

- wpłata podatnika z dnia [...].12.2014 r. - kwota należności głównej [...] zł + odsetki [...] zł,

- wpłata z egzekucji na tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...].12.2014 r. - kwota należności głównej [...] zł + odsetki [...] zł.

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku podatnik wskazując na przepis art. 70 § 1 i 70 § 4 O.p., stwierdził, że prawidłowa wykładnia powołanych przepisów prowadzi do wniosku, że: "Doręczenie zobowiązanemu wymienionego zawiadomienia albo jednego z wymienionych protokołów oznacza zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego, a zatem spełnienie przesłanki, od której art. 70 § 4 uzależnia przerwanie biegu przedawnienia. Jeżeli daty zastosowania środka egzekucyjnego i zawiadomienia o nim podatnika są różne, przerwanie biegu przedawnienia następuje w tej drugiej dacie. W przeciwnym razie organ egzekucyjny mógłby w skrajnym przypadku celowo opóźnić doręczenie zawiadomienia, aby "wydłużyć" termin, w którym zobowiązanie mogłoby być egzekwowane. Ponadto użycie przez ustawodawcę czasu przeszłego dokonanego ("został zawiadomiony") przemawiałoby za wykładnią, że przerwanie biegu przedawnienia nie może nastąpić wcześniej niż zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego".

W ocenie organu podatkowego, z zebranego materiału dowodowego wynika, iż wobec strony zastosowano skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, o którym zawiadomienie zostało doręczone stronie do rąk własnych w dniu [...] grudnia 2014 r. Wobec tego należy przyjąć, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. przedawniło się z upływem 31 grudnia 2019 r., co oznacza, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 79 § 2 O.p.

Pełnomocnik strony wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów:

- art. 165a § 1 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu podczas gdy nie wykazano, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r.,

- art. 217 § 2 w zw. z art. 124 O.p., poprzez brak klarownego wskazania na jakiej podstawie organ podatkowy stwierdził przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. i w konsekwencji brak prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymał mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r., co do zasady przedawniało się z dniem 31.12.2015 r. Ustawowy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r., na podstawie art. 70 § 4 O.p., został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.

Zarówno doręczenie zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, jak i okoliczności kiedy środek ten stał się prawomocny nastąpiło przed dniem 31.12.2014 r., tj. przed dniem ustawowego przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. Oznacza to, że zrealizowano dyspozycję art. 70 § 4 O.p., zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W konsekwencji, w myśl ww. przepisu, po przerwaniu biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania, zaczął on biec na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Z powyższego wynika więc, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. przedawniło się zgodnie z ww. przepisami Ordynacji podatkowej z upływem 31.12.2019 r.

W konsekwencji oznacza to, że w sprawie o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. znajduje zastosowanie art. 79 § 2 O.p. W przepisie tym, określono instytucję utraty prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty na skutek swego rodzaju przedawnienia, co oznacza, że po upływie określonego terminu nie można skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego. Termin ten jest terminem prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym, który nie podlega przywróceniu.

Z powyższego wynika więc, że wniosek podatnika z dnia [...].09.2020 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. oraz zwrot kwoty nienależnie zapłaconych odsetek został złożony już po wygaśnięciu terminu do jego wniesienia.

W ocenie organu odwoławczego niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 165a § 1 O.p., jak również art. 217 § 2 w zw. z art. 124 O.p. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] wskazał okoliczności, jak również przywołał przepisy prawa, wskazujące na przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r., które miało miejsce przed terminem złożenia przez stronę wniosku o stwierdzenie nadpłaty - skutkujące w konsekwencji brakiem prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy I instancji, prezentując stan faktyczny sprawy wskazał, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zostało doręczone stronie do rąk własnych w dniu [...].12.2014 r. Potwierdzeniem tego faktu jest znajdujące się w aktach sprawy (karta nr [...]) potwierdzenie odbioru przesyłki, na którym widnieje adnotacja, że przesyłkę doręczono adresatowi, tj. W. D. do rąk własnych w dniu [...].12.2014 r. Tym samym w sposób czytelny organ wskazał okoliczność mającą wpływ na termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że strona poza podtrzymaniem stanowiska, że doręczenie przedmiotowego zawiadomienia miało miejsce w styczniu 2015 r. nie przedłożyła żadnego dowodu potwierdzającego ten fakt.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego postanowienia jest sporządzone w sposób czytelny, a regulacje prawa podatkowego zostały odniesione do stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Organ podatkowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał również, że z uwagi na powyższe okoliczności faktyczne i prawne, koniecznym jest zastosowanie w sprawie art. 165a O.p.

Pismem z dnia [...] marca 2021 r. pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 70 § 4 O.p. w zw. z art. 54 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. po przerwaniu biegł na nowo jeszcze w grudniu 2014 r., podczas gdy zastosowany środek egzekucyjny uprawomocnił się dopiero w 2015 r., co oznacza, że także bieg terminu przedawnienia zaczął biec na nowo dopiero w 2015 r.,

b) art. 165a § 1 O.p. w zw. z art. 79 § 2 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. zastosowanie powyższych przepisów podczas gdy przed żądaniem wszczęcia postępowania nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r.,

c) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 239 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tzn. zastosowanie w sprawie, w której należało uchylić postanowienie z dnia [...] grudnia 2020 r. zamiast utrzymać je w mocy.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że mimo doręczenia zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego w dniu [...]12.2014 r., bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. został przerwany dopiero w 2015 r. Jak podkreślił skarżący dla skuteczności środka egzekucyjnego istotny jest nie tylko fakt doręczenia zawiadomienia o jego zastosowaniu, lecz również okoliczność kiedy środek ten stał się prawomocny. Do dnia 30.07.2020 r. zgodnie z art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wnosiło się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowiły inaczej. A zatem, zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie o zastosowaniu skutecznego środka egzekucyjnego, można mówić dopiero od momentu upływu terminu na wniesienie skargi na czynności egzekucyjne, który upływał już w 2015 r. (wtedy środek egzekucyjny stał się prawomocny). Skoro zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego, o którym skarżący został powiadomiony miało miejsce w 2015 r., także przerwanie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. miało miejsce w 2015 r. W konsekwencji zdaniem skarżącego przedawnienie zobowiązania podatkowego za czerwiec 2010 r. nastąpiło z dniem 31.12.2020 r.

Biorąc powyższe pod uwagę skarżący uważa, że w wyniku nieprawidłowego przekonania organów podatkowych co do terminu uprawomocnienia się zastosowanego środka egzekucyjnego, błędnie stwierdzono, że przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty miało miejsce z dniem 31.12.2019 r., czyli przed żądaniem wszczęcia postępowania przez skarżącego. Wskutek powyższego organy podatkowe obu instancji nie były uprawnione do rozstrzygania w postaci odmowy wszczęcia postępowania podatkowego, tym samym w ocenie podatnika naruszony został art. 165a § 1 w zw. z art. 79 § 2 O.p. Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie organu podatkowego I instancji, naruszył art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w przedmiotowej sprawie zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania podatkowego, z uwagi na wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz zwrot nienależnie zapłaconych odsetek.

Sąd podziela stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

W myśl art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc o końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jak wynika z przepisów Ordynacji podatkowej okres ten może ulec wydłużeniu na skutek zaistnienia zdarzeń określonych w art. 70 § 2-6 ww. ustawy, powodujących przerwanie lub zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Stosownie do art. 103 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT, termin płatności podatku od towarów i usług upływa 25 dnia następnego miesiąca po zakończeniu danego okresu rozliczeniowego.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zobowiązanie podatkowe w przedmiotowej sprawie, co do zasady przedawniało się z dniem 31.12.2015 r. Ustawowy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r., na podstawie art. 70 § 4 O.p., został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony.

Jak wynika z treści pisma organu podatkowego I instancji z dnia [...].12.2020 r. z uwagi na nieuregulowanie przez podatnika w całości wykazanego w korekcie deklaracji VAT-7 za czerwiec 2010 r. zobowiązania podatkowego wraz z należnymi odsetkami, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] wystawił w dniu [...].2014 r. upomnienie, które zostało doręczone stronie w dniu 07.11.2014 r. W ślad za odebranym upomnieniem Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] (wierzyciel) wystawił w dniu [...].12.2014 r. tytuł wykonawczy o nr [...] Następnie organ egzekucyjny skierował tytuł wykonawczy do egzekucji administracyjnej. Pismami z dnia [...].12.2014 r., organ egzekucyjny zawiadomił podatnika o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w banku [...] S.A. (oznaczenie czynności [...]) oraz Banku B. (oznaczenie czynności [...]). Przedmiotowe zawiadomienia zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru zostały doręczone stronie postępowania w dniu [...].12.2014 r. Na przedmiotowym dokumencie widnieje adnotacja, że przesyłkę o nr [...] doręczono adresatowi, tj. W. D..

Przedmiotowe pisma zostały również doręczone do banków: [...] S.A. (potwierdzenie odbioru pisma w dniu 30.12.2014 r.) oraz B. (potwierdzenie odbioru pisma w dniu [...].12.2014 r.).

Zatem należy stwierdzić, że zarówno zastosowanie środka egzekucyjnego, jak i doręczenie zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, nastąpiło przed dniem 31.12.2014 r., tj. przed dniem ustawowego przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. Oznacza to, że zrealizowano dyspozycję art. 70 § 4 O.p., zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W konsekwencji, w myśl ww. przepisu, po przerwaniu biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania, zaczął on biec na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Z powyższego wynika więc, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. przedawniło się zgodnie z ww. przepisami Ordynacji podatkowej z upływem 31.12.2019 r.

Przepis art. 70 § 4 O.p., przewiduje wyłącznie dwie przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia tj. zastosowanie środka egzekucyjnego i zawiadomienie o tym podatnika. Zastosowanie środka egzekucyjnego wiąże się zawsze z obowiązkiem zawiadomienia o tym zobowiązanego. Jest to warunek ważności i skuteczności czynności egzekucyjnych. Zawiadomienie umożliwia zobowiązanemu weryfikację działań organów egzekucyjnych poprzez składanie środków prawnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym między innymi podnoszoną przez skarżącego możliwość złożenia skargi na czynności egzekucyjne. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawsze moment zastosowania środka egzekucyjnego, a więc wszczęcie egzekucji administracyjnej, wiąże z innymi czynnościami. W przypadku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, zastosowanie środka egzekucyjnego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż oba warunki wskazane w art. 70 § 4 O.p., tj. zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, jak i poinformowanie o tym fakcie podatnika zostały spełnione.

W związku z powyższym, Sąd nie podziela zarzutu błędnej wykładni art. 70 § 4 O.p. w zw. z art. 54 § 4ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że dla skuteczności środka egzekucyjnego w kwestii przerwania biegu terminu przedawnienia istotny jest nie tylko fakt doręczenia zawiadomienia o jego zastosowaniu, lecz również okoliczność kiedy środek ten stał się prawomocny, tj. jak podnosi skarżący, dopiero od momentu upływu terminu na wniesienie skargi na czynności egzekucyjne. Gdyby celem ustawodawcy było uzależnienie przerwania biegu terminu przedawnienia od ww. okoliczności, przedmiotowy przepis zostałby sformułowany odmiennie. Natomiast, w treści art. 70 § 4 O.p. w sposób jednoznaczny wskazano, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego. Na powyższe wskazuje również dalsza treść ww. przepisu, zgodnie z którą cyt.: "po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny". Również w orzecznictwie sądów administracyjnych, jako moment przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wskazuje się zastosowanie środka egzekucyjnego, w tym m.in. - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - dzień doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Stanowisko takie wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. III FSK 3839/21, w którym stwierdził, że zgodnie z art. 70 § 4 O.p. dla przerwania biegu terminu przedawnienia niezbędne jest zastosowanie środka egzekucyjnego, przy czym słowo "wskutek" implikuje, iż to właśnie datę zastosowania środka egzekucyjnego należy uznać za datę przerwania biegu terminu przedawnienia.

Gdyby bowiem celem ustawodawcy było uzależnienie przerwania biegu terminu przedawnienia od uprzedniego zawiadomienia podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego, przedmiotowy przepis zostałby sformułowany odmiennie (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt II FSK 952/06).

Nie jest przy tym istotne, kiedy, jak w przedmiotowej sprawie, doręczono zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.

Z treści art. 70 § 4 O.p. jasno wynika, kiedy następuje przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nie można w tym znaczeniu utożsamiać - jak sugeruje pełnomocnik - "prawomocności środka egzekucyjnego" z faktem jego zastosowania i doręczenia zawiadomienia o jego zastosowaniu.

Z powyższego wynika więc, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. przedawniło się zgodnie z ww. przepisami Ordynacji podatkowej z upływem 31.12.2019 r.

W konsekwencji oznacza to, że w sprawie o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. znajduje zastosowanie art. 79 § 2 O.p., który stanowi, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku.

W przepisie tym, określono instytucję utraty prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty na skutek swego rodzaju przedawnienia, co oznacza, że po upływie określonego terminu nie można skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego. Termin ten jest terminem prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym, który nie podlega przywróceniu.

Z powyższego wynika więc, że wniosek podatnika z dnia [...].09.2020 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. oraz zwrot kwoty nienależnie zapłaconych odsetek został złożony już po wygaśnięciu terminu do jego wniesienia.

W świetle powyższych okoliczności niezasadny jest zarzut naruszenia art. 165a § 1 O.p. w zw. z art. 79 § 2 O.p.

Wszczęcie postępowania na żądanie strony, o którym mowa w art. 165 § 1 O.p., może nastąpić jedynie wówczas gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracyjnego. W opisanych okolicznościach faktycznych i prawnych, nie jest możliwe merytoryczne rozpatrzenie wniosku podatnika o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r. Przyjmuje się, że "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2016 r. sygn. akt I FSK 301/15).

Zatem, organ podatkowy I instancji zobligowany był odmówić wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie naruszył też przepisu art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p., albowiem zasadnie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.