Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 599/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów (obecnie Minister Inwestycji i Rozwoju) z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania: oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. Ż. (dalej: "Skarżący" lub ,,Beneficjent’’) jest decyzja Ministra Rozwoju i Finansów (dalej: "Minister") z dnia [...] stycznia 2017 r. o numerze [...]:

I. uchylająca decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: ,,PARP’’ lub ,,organ I instancji’’) z [...] września 2016 r. nr [...] w części:

1. dotyczącej wyliczenia odsetek jak dla zaległości podatkowych od kwoty należności głównej, tj.: kwoty 307 700,00 zł i w tym zakresie orzekająca, iż prawidłowy okres naliczania odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych to:

• od kwoty 153 269,71 zł wraz z odsetkami liczonymi od 2 lipca 2010 r. do dnia zwrotu,

• od kwoty 27 047,59 zł wraz z odsetkami liczonymi od 28 czerwca 2010 r. do dnia zwrotu,

• od kwoty 9 509,54 zł wraz z odsetkami liczonymi od 2 lipca 2010 r. do dnia zwrotu,

• od kwoty 1 678,16 zł wraz z odsetkami liczonymi od 26 czerwca 2010 r. do dnia zwrotu,

• od kwoty 98 765,75 zł wraz z odsetkami liczonymi od 25 maja 2012 r. do dnia zwrotu,

• od kwoty 17 429,25 zł wraz z odsetkami liczonymi od 16 maja 2012 r.. do dnia zwrotu.

z zastrzeżeniem ze dla ww. kwot z okresów naliczania odsetek wyłączone zostać powinny następujące okresy:

• od 17 maja 2016 r., tj. od dnia wszczęcia z urzędu postepowania administracyjnego przez PARP do 14 września 2016 r., tj. do dnia doręczenia decyzji organu I instancji,

• od 23 października 2016 r., tj. od dnia następującego po upływie terminu na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, do dnia doręczenia niniejszej decyzji,

2. pomniejszenia kwoty zobowiązania z kolejnej płatności i w tym zakresie orzekająca, że kwota zobowiązania określona decyzją organu I instancji pomniejsza o kwotę 224 877,04 zł kolejne płatności na rzecz Skarżącego w następujący sposób:

• o kwotę 123 105,69 zł należności głównej przekazanej 2 lipca 2010 r. w ramach środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,

• o kwotę 21 724,53 zł należności głównej przekazanej 28 czerwca 2010 r. w ramach środków z budżetu państwa,

• o kwotę 68 039.80 zł odsetek jak dla zaległości podatkowych liczonych od dnia wypłaty z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego tj. 2 lipca 2010 r. do 16 maja 2016 r.,

• o kwotę 12 007,02 zł odsetek jak dla zaległości podatkowych liczonych od wypłaty dotacji celowej z budżetu państwa tj., 28 czerwca 2010 r. do 16 maja 2016 r.,

3. zobowiązania Skarżącego do dokonania w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji zwrotu kwoty w wysokości 203 332.96 zł i orzekająca o zobowiązaniu Skarżącego do dokonania w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji zwrotu kwoty w wysokości 162 869, 78 zł w tym:

• kwoty 39 673, 56 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej, liczonymi od 2 lipca 2010 r. do dnia zwrotu,

• kwoty 7 001, 22 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej, liczonymi od 28 czerwca 2010 r. do dnia zwrotu,

• kwoty 98 765, 75 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej, liczonymi od 25 maja 2012 r., do dnia zwrotu,

• kwoty 17 429,25 zł rozliczonej wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowej, liczonymi od 16 maja 2012 r. do dnia zwrotu,

z zastrzeżeniem że dla ww. kwot z okresów naliczania odsetek włączone zostać powinny następujące okresy:

• od 17 maja 2016 r., tj., od dnia wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego przez PARP do 14 września 2016 r., tj. do dnia doręczenia decyzji organu I instancji,

• od 23 października 2016 r., tj. od dnia następującego po upływie terminu na załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym do dnia doręczenia niniejszej decyzji,

II. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym.

Skarżący w dniu [...] maja 2010 r. zawarł z PARP umowę o dofinasowanie nr UDA-[...] w ramach działania 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej 8 osi priorytetowej Społeczeństwo informacyjne – zwiększanie innowacyjności gospodarki Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013 (dalej: ,,umowa o dofinansowanie’’), przedmiotem której było dofinansowanie Projektu ,,Wirtualne biuro – podniesienie poziomu bezpieczeństwa archiwizacji danych w przedsiębiorstwie’’, zmienioną późniejszymi aneksami.

W wyniku podsumowania kontroli przeprowadzonych przez Regionalną Instytucję Finansującą (dalej: ,,RIF’’), pismami z 11 kwietnia 2016 r. oraz z dnia 5 maja 2016 r., PARP wezwał Beneficjenta do zwrotu kwoty dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur w wysokości 307 700, 00 zł, powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W związku z nieuregulowaniem należności wynikających z powyższych wezwań do zapłaty, PARP pismem z 5 maja 2016 r. poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie.

Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z [...] września 2016 r. PARP, działając jako Instytucja Wdrażająca (dalej również: "IW") w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007—2013, dla osi priorytetowej 8. Społeczeństwo informacyjne - zwiększenie innowacyjności gospodarki Działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej, określiła Skarżącemu zobowiązanie do zwrotu środków, pochodzących z umowy o dofinansowanie z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] ze zm. na realizację projektu pn. ,, [...]", realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, w wysokości 428 210,00 zł, (w tym 307 700,00 zł należności głównej oraz 120 510,00 zł odsetek jako należność przypadająca do zwrotu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek Skarżącego). W sentencji decyzji IW wskazała sposób naliczenia odsetek. PARP wskazała również, że kwota zobowiązania określona decyzją została pomniejszona o kwotę 224 877,04 zł z kolejnych płatności na rzecz Skarżącego zatwierdzonych na podstawie wniosków o płatność nr [...] oraz nr [...]. Jednocześnie PARP zobowiązała Skarżącego do dokonania w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji zwrotu kwoty w wysokości 203 332,96 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, wskazując konkretne kwoty składające się na powyższą wartość.

W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia Minister powołał art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r, poz. 23 ze. zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 207 ust 1 pkt 2, ust. 2. ust. 9 pkt 1 i ust, 11, ust. 12 oraz art. 61 ust. 3 pkt 2 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1870; dalej: ,,u.f.p.’’) w związku z art. 54 § 1 pkt 3 i 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa (aktualnie t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej:,,o.p.") oraz art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 383,; dalej: "u.z.p.p.r.").

Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie Minister wskazał, że Beneficjent zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych nie był obowiązany do jej stosowania. Jednakże w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym i prawnym, w odniesieniu do zakupów dokonywanych przez Beneficjenta w ramach projektu zastosowanie ma § 12 ust. 2 i następne umowy o dofinansowanie. Zobowiązuje on do ponoszenia wydatków z zachowaniem zasady uczciwej konkurencji, efektywności, jawności przejrzystości oraz unikania konfliktu interesów rozumianego jako bezstronność i obiektywność w wypełnianiu funkcji jakiegokolwiek podmiotu objętego umową w związku z jej realizacją. Zdaniem organu odwoławczego Beneficjent nie przestrzegał § 12 ust 2 umowy o dofinansowanie, wybierając w przeprowadzonym postępowaniu ofertowym dla zadania "kompleksowej obsługi techniczno-informatycznej projektu" polegającego na dostarczeniu sprzętu serwerowego i oprogramowania specjalistycznego oraz usług informatycznych w postaci wykonania analiz i kodu oprogramowania ofertę wykonawcy - firmę M. A. K. powiązanego z nim osobowo. Minister podkreślił, że A. K. został wskazany przez Beneficjenta w polu 10 wniosku o dofinansowanie jako "doradca finansowy’’ oraz jako osoba upoważniona do kontaktów. W związku z tym A. K. mógł znać treść wniosku o dofinansowanie, a zatem posiadać wiedzę na temat wysokości planowanych przez Beneficjenta wydatków w związku z zamiarem dokonania zakupu sprzętu serwerowego i oprogramowania specjalistycznego oraz usług informatycznych w postaci wykonania analiz i kodu oprogramowania. Tym samym Minister uznał, że Beneficjent dokonał ww. zakupów od podmiotu powiązanego z nim osobowo, albowiem A. K. z jednej strony, najpierw był doradcą finansowym Beneficjenta i osobą upoważnioną do kontaktów, zaś z drugiej strony złożył ofertę na realizację ww. zakupów w ramach postępowania ofertowego prowadzonego przez Beneficjenta. Z tego powodu, miał on przewagę nad innymi potencjalnymi wykonawcami, od których wpłynęły oferty. Powyższe okoliczności podważają zatem nie tylko bezstronność i obiektywność Beneficjenta przy wyborze wykonawcy, ale także wskazują na naruszenie zasady uczciwej konkurencji do której przestrzegania Skarżący był zobowiązany na mocy umowy o dofinansowanie.

Zdaniem organu odwoławczego dokonane w niniejszej sprawie ustalenia implikują dochodzenie od Beneficjenta zwrotu środków w trybie art. 207 ust 1 pkt 2 u.f.p. Wskazany przepis stanowi o obowiązku dochodzenia zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich w przypadku stwierdzenia wykorzystania tych środków z naruszeniem procedur, o których jest mowa w art 184 u.f.p., a procedurami o których mowa w tym przepisie są m.in. procedury określone w umowie o dofinansowanie. Słusznie zatem PARP podjęta działania mające na celu odzyskanie należnych środków wraz z odsetkami w trybie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

W ocenie organu odwoławczego, w zaskarżonej decyzji organ I instancji prawidłowo przeanalizował zarówno charakter stwierdzonych nieprawidłowości, jak i ich następstwa finansowe oraz ustalił wysokość korekty. W konsekwencji powyższego, zastosowana 100 % korekta na przedmiotowe zadanie nałożona przez PARP, biorąc pod uwagę stopień naruszenia przez Stronę przepisów art 6 c ust 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (aktualnie t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 110; dalej: ,,ustawa o PARP) oraz wcześniej wskazanych postanowień umowy o dofinansowanie jat zasadna. Minister zaznaczył, że przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r., ustanawiającego przepisy ogólne dot. Europejskiego Rozwoju Regionalnego Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE.L.2006.210.25 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1083/2006) nie uzależniają możliwości nałożenia korekty finansowej jedynie od faktycznego wystąpienia szkody, albowiem korekta nakłada jest już wówczas, kiedy zaistniała potencjalna możliwość wystąpienia szkody w budżecie unijnym. Natomiast kwota pozostająca do zwrotu bez wątpienia stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006. Wykrycie naruszenia i uznanie go za nieprawidłowość rodzi obowiązek odzyskiwania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, tj. nałożenia korekty finansowej (art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006).

Zdaniem organu odwoławczego, biorąc pod uwagę dokonane ustalenia w zakresie powiązań osobowych pomiędzy Beneficjentem a firmą M. A. K., oraz łączące ich relacje o charakterze biznesowym, w niniejszym przypadku mamy do czynienia z sytuacją, która może budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w wyborze wykonawcy na realizację zakupów. W związku z tym, organ odwoławczy stwierdził, że zarzut naruszenia przepisów postępowania, skutkującego błędnym ustaleniem stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia jest niezasadny. Jednocześnie, biorąc pod uwagę dokonane ustalenia, nietrafny jest również zarzut naruszenia przez PARP przepisów postępowania w sprawie stosowania zasady konkurencyjności przez Beneficjenta, skutkujący błędnym ustaleniem stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Trudno bowiem, w opinii organu odwoławczego, zachować obiektywizm w sytuacji, gdy w toku postępowania ofertowego przeprowadzonego przez Beneficjenta w 2010 r. zostaje wybrana firma jego doradcy finansowego i osoby upoważnionej do kontaktów, wskazana przez Beneficjenta we wniosku o dofinansowanie.

Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania Minister wskazał, że kontrola projektu, przeprowadzona przez RlF w dniach 28 czerwca oraz 5 lipca 2012 r., zakończyła się zastrzeżeniami, które dotyczyły właśnie zachowania zasady konkurencyjności w trybie wyboru wykonawcy dla zadania "kompleksowej obsługi techniczno - informatycznej projektu". Na etapie jednak weryfikacji składanych przez Beneficjenta wniosków o płatność wydatki dotyczące zakupów dokonanych przez Beneficjenta od firmy M. A. K. zostały zatwierdzone jako kwalifikujące się do objęcia wsparciem, to jednak IW miała prawo dokonać ponownej weryfikacji tychże wydatków pod kątem ich kwalifikowalności. W związku z tym, organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty w tym zakresie są niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja PARP zawiera rzetelne uzasadnienie faktyczne z przedstawionym stanem faktycznym sprawy oraz wskazaniem faktów uznanych za udowodnione oraz dowodów na których oparła się IW, jak również zawiera odniesienie zaistniałego stanu faktycznego do obowiązujących przepisów prawa oraz postanowień umowy o dofinansowanie wraz z wyjaśnieniem podstawy prawnej decyzji i przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści tej decyzji. Nadto w uzasadnieniu faktycznym decyzji organ I instancji szczegółowo wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu przedmiotowej sprawy, co umożliwia sprawdzenie toku rozumowania oraz motywów rozstrzygnięcia IW. Jedynym niedociągnięciem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednakże pozostającym bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, było stwierdzenie, że oferta złożona przez A. K. zawierała identyczną cenę, jak wskazana w harmonogramie rzeczowo-finansowym stanowiącym załącznik do umowy o dofinansowanie. Pierwotna jednak treść harmonogramu rzeczowo - finansowego (załącznik numer 2 do umowy o dofinansowanie) była odmienna i nie uwzględniała wartości zgodnej z ofertą cenową A. K., dopiero modyfikacja tego harmonogramu była zgodna z treścią oferty, która została wybrana. Jednak aneks zatwierdzający zmianę budżetu został podpisany 31 stycznia 2011 r. czyli po wyborze oferty A. K. W związku z powyższym Minister nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia przez PARP art. 107 § 3 k.p.a.

Organ odwoławczy stwierdził, że PARP zgromadziła w sprawie, a następnie rzetelnie rozpatrzyła cały materiał dowodowy, co umożliwiało podjęcie rozstrzygnięcia. Zauważył, że w aktach sprawy znajduje się obszerna dokumentacja, w tym złożone przez Beneficjenta pisemne wyjaśnienia, do których lW odwoływała się w uzasadnieniu decyzji. Ustosunkowując się do powoływanych przez Skarżącego zaniechań w zakresie

postępowania dowodowego wskazał, iż postępowanie dowodowe opierające się na zasadzie oficjalności nie oznacza związania wnioskami dowodowymi strony. Organ zobowiązany jest bowiem zakreślać granice postępowania wyjaśniającego, kierując się obowiązkiem wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w oparciu o własne przekonanie co do konieczności udowodnienia pewnych faktów. Materiał dowodowy zebrany w sprawie obejmuje całokształt badanej sprawy i nie było potrzeby przeprowadzania dowodów wskazanych w odwołaniu.

W końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Minister wyjaśnił powody częściowego uchylenia decyzji PARP i orzeczenia w tym zakresie.

W skardze na powyższą decyzję podniesiono zarzuty:

1. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

• art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. - poprzez jego zastosowanie, podczas gdy otrzymane przez Skarżącego środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie zostały wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i były wydatkowane należycie;

• art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy brak było podstaw do jego zastosowania, bowiem Skarżący nie dopuścił się nieprawidłowości o której mowa w art. 2 pkt 7 ww. rozporządzenia;

• art. 26 ust. 1 pkt 15 a u.z.p.p.r. w zw. z art. 98 ust. 2 zd. 3 rozporządzenia nr 1083/2006, poprzez pominięcie dokonania jakiejkolwiek analizy związku pomiędzy rzekomymi nieprawidłowościami, a ewentualną stratą finansową poniesioną przez fundusze - w tym, czy strata taka w ogóle wystąpiła w przypadku wyboru oferty z najniższą ceną, a następnie terminowego i prawidłowego wykonania zadania przez wykonawcę oferującego najniższą cenę, co powinno być wzięte pod uwagę przy ewentualnym stosowaniu korekt finansowych, a czego organ w ogóle nie poddał analizie, a więc także nie uwzględnił;

2. naruszenia przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia:

• art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a., poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. nie przeprowadzenie dowodów np. z zeznań świadków, które to dowody były relewantne dla prawidłowej oceny rzeczywistego stanu faktycznego - tym bardziej w przypadku, kiedy to organ ograniczył się jedynie do uznania, iż organ I Instancji należycie ustalił stan faktyczny, podczas gdy sam organ I Instancji przyznał, że za zaistniały stan faktyczny uznał swoje domniemania i założenia - co w efekcie przyczyniło się do poczynienia przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych i nie znajdujących odzwierciedlenia w rzeczywistości ustaleń faktycznych, a w konsekwencji nie wydania przez organ obiektywnego i prawidłowego rozstrzygnięcia;

• art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie podjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także nie dokonanie wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego - a oparcie się jedynie na błędnych wnioskach organu I instancji, (stwierdzając, iż czynności organu I instancji świadczą o wyczerpującym, rzetelnym i wszechstronnym rozpatrzeniu materiału dowodowego) uznając je jednocześnie za własne - co doprowadziło do poczynienia przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych i nie znajdujących odzwierciedlenia w rzeczywistości ustaleń faktycznych, stanowiących jedynie powtórzenie "ustaleń" (domniemań i założeń) organu l instancji, w przedmiocie:

- roli jaką spełniał Pan K. na etapie składania wniosku o dofinansowanie - został on uznany przez organ (w ślad za organem I instancji) za osobę powiązaną osobowo, biznesowe i kapitałowo ze Skarżącym, mającą ponadto szerszy dostęp do informacji o realizowanym Projekcie pn. "[...]", realizowanym w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, od innych podmiotów uczestniczących w postępowaniu ofertowym, co rzekomo miało go stawiać na uprzywilejowanej pozycji względem pozostałych podmiotów - co z kolei miało świadczyć o naruszeniu przez Skarżącego zasad uczciwej konkurencji - podczas gdy w rzeczywistości Pan A. K. nie posiadał takich powiązań ze Skarżącym, a także nie posiadał szerszego dostępu do w/w informacji od innych podmiotów, w efekcie więc, wbrew twierdzeniom organu (a także organu I instancji), Skarżący nie dopuścił się naruszenia zasad uczciwej konkurencji;

- przeprowadzonego przez Skarżącego postępowania ofertowego - organ (w ślad za organem I instancji) uznał, iż przeprowadzone przez Skarżącego postępowanie ofertowe w przedmiocie Projektu pn. "[...]", odbyło się z naruszeniem zasady konkurencyjności, poprzez postawienie Pana A. K. przez Skarżącego w uprzywilejowanej pozycji względem innych potencjalnych wykonawców, podczas gdy Skarżący nie faworyzował żadnego z potencjalnych wykonawców, każdego z nich traktował na jednakowym poziomie pod każdym względem, nie dopuszczając się tym samym naruszenia zasady konkurencyjności w przeprowadzonym postępowaniu ofertowym;

• art. 8 w zw. z art, 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób godzący w zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa, tj. w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także nie dokonanie wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, opierając się jedynie na błędnych wnioskach organu I instancji uznając je jednocześnie za własne - co w konsekwencji przyczyniło się do poczynienia przez organ (w ślad za organem I instancji) w zaskarżonej decyzji dowolnych i nie znajdujących odzwierciedlenia w rzeczywistości ustaleń faktycznych;

• art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia przez organ podstawy faktycznej decyzji i oparcie się na ogólnych (w dodatku błędnych) stwierdzeniach (w ślad za organem I Instancji) o nieprzekonywalności wyjaśnień Skarżącego, a zarazem niesłuszne uznanie domniemań i założeń organu I instancji, za przekonujące, a zatem zgodne ze stanem faktycznym, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;

• art. 15 k.p.a., poprzez zanegowanie przez organ swym postępowaniem dwuinstancyjności postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, skutkując w dużej mierze faktycznym pozbawieniem Skarżącego prawa do rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji;

• art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez częściowe utrzymanie w mocy przez organ decyzji wydanej z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia;

• art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., poprzez jednoczesne zastosowanie przez organ przepisów art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w przypadku gdy nie jest możliwe jednoczesne zastosowanie w/w przepisów, z uwagi na rozłączny charakter zastosowanej w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. alternatywy - użycie spójnika ,,albo" - które to uchybienie stanowi kwalifikowaną wadę prawną w postaci wydania przez organ decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W obszernych motywach skargi Skarżący w sposób szczegółowy przedstawił uzasadnienie do podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia.

Jednocześnie, stosowanie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei, zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Rozpatrując sprawę, w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przechodząc do analizy sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006 instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a) zapewnienie, że operacje są wybierane zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji, b) weryfikacje, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi (...).

Z kolei art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 (Zarządzanie i kontrola) stanowi, że państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w szczególności za pomocą następujących działań:

a) zapewnienia, że systemy zarządzania i kontroli programów operacyjnych są ustanowione zgodnie z art. 58-62 i że funkcjonują skutecznie;

b) zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych.

W przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom, państwa członkowskie odpowiadają za zwrot utraconych kwot do budżetu ogólnego UE, jeżeli zostanie stwierdzone, że straty powstały z jego winy lub w wyniku niedbalstwa z jego strony (art. 70 ust. 2).

W myśl art. 98 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych. Zgodnie zaś z ust. 2 państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Uwolnione w ten sposób zasoby funduszy mogły być ponownie wykorzystane przez państwo członkowskie do dnia 31 grudnia 2015 r. na dany program operacyjny zgodnie z przepisami, o których mowa w ust. 3.

W rozporządzeniu nr 1083/2006 zdefiniowane zostały też terminy i pojęcia, którymi się ono posługuje. I tak, zgodnie z art. 2 pkt 3 rozporządzenia dla jego celów terminowi "operacja" nadano znaczenie: projekt lub grupa projektów wybranych przez instytucję zarządzającą danym programem operacyjnym lub na jej odpowiedzialność, zgodnie z kryteriami ustanowionymi przez komitet monitorujący, i realizowanych przez jednego lub więcej beneficjentów, pozwalające na osiągnięcie celów osi priorytetowej, do której odnosi się ta operacja.

Natomiast w art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 zdefiniowano pojęcie "nieprawidłowość", które oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

Zatem definicja "nieprawidłowości" zawarta w art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 zawiera trzy elementy: (i) musi wystąpić działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego, (ii) które powoduje naruszenie przepisu prawa Unii oraz (iii) które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.

Zarówno Komisja Europejska jak również TSUE przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego. Za nieprawidłowość należy w związku z tym uznać zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Oznacza to, iż do popełnienia nieprawidłowości, z punktu widzenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii.

Dlatego też zarówno wykrycie naruszenia prawa Unii Europejskiej, jak też naruszenia prawa krajowego takiego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego stanowi nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006 i skutkuje powstaniem obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, w tym nałożenia korekty finansowej (art. 98). Powyższe, na gruncie obecnie obowiązujących przepisów prawa nie budzi żadnych wątpliwości, gdyż w art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.U.UE.L z 20 grudnia 2013r., nr 347, s. 320) prawodawca unijny uwzględnił orzecznictwo TSUE i prezentowane stanowisko Komisji Europejskiej i zaznaczył wprost, że nieprawidłowością będzie także naruszenie prawa krajowego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem "nieprawidłowość" oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Mimo, że powołany przepis nie dotyczy przedmiotowej sprawy, to jednak potwierdza prawidłowość dotychczas prezentowanej wykładni art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006.

W krajowym porządku prawnym zasady prowadzenia polityki rozwoju, podmioty prowadzące tę politykę oraz tryb współpracy między nimi, określone zostały w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Zgodnie z art. 25 u.z.p.p.r. za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada: instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa (pkt 1); w przypadku programu rozwoju – odpowiednio właściwy minister lub zarząd województwa (pkt 2).

W rozpatrywanej sprawie Instytucją Zarządzającą PO IG był minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego (Minister Rozwoju i Finansów).

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1, 5-8, 10, 11, 14, 15 i 15a u.z.p.p.r. do zadań instytucji zarządzającej należy między innymi: wypełnianie obowiązków wynikających z art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (...); zawieranie z beneficjentami umów o dofinansowanie projektu lub podejmowanie decyzji, o której mowa w art. 28 ust. 2; określenie kryteriów kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach programu operacyjnego; określenie poziomu dofinansowania projektu, jako procentu wydatków objętych dofinansowaniem; określenie systemu realizacji programu operacyjnego; zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu województwa lub ze źródeł zagranicznych; dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów; prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów; odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych; ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006.

W myśl art. 30 ust. 1 u.z.p.p.r. umowa o dofinansowanie stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 2), w czym mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku – ogólnie rzecz ujmując – nieprawidłowego ich wykorzystania.

W sprawie zastosowanie ma także ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.

Z kolei art. 184 u.f.p. stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.

Interpretacja pojęcia "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" musi uwzględniać zarówno potoczne rozumienie wyrazu "procedura", jak i sposób uregulowania w prawie krajowym wdrażania programów operacyjnych. Słowem "procedura" określa się zazwyczaj normowany przepisami lub zwyczajami sposób prowadzenia lub załatwienia jakiejś sprawy. Zatem pod pojęciem "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków" należy rozumieć reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych. Wspomniane reguły nie są przedmiotem regulacji prawa unijnego. Z kolei w prawie krajowym systemy realizacji programów operacyjnych krajowych i regionalnych tworzone są przede wszystkim aktami nie mającymi waloru przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. Wzór umowy o dofinansowanie jest elementem systemu realizacji programu operacyjnego, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 8 u.z.p.p.r. Wspomniany wzór umowy składa się także na dokumentację konkursową. Uczestnik konkursu ma możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie.

Projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. W sprawie sporne jest, czy Skarżący przy udzieleniu zamówienia dla podmiotu M. A. K. na realizację zadania ,,kompleksowej usługi techniczno-informatycznej projektu’’ polegającego na dostarczeniu sprzętu serwerowego i oprogramowania specjalistycznego oraz usług informatycznych w postaci wykonania analiz i kodu oprogramowania naruszył zasadę konkurencyjności, a w konsekwencji czy środki przeznaczone na to zadanie podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Z § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie wynika, że Skarżący zobowiązał się do zrealizowania projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w § 6 ust. 3, z należytą starannością, zgodnie z:

1) umową i jej załącznikami, w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie, stanowiącym załącznik nr 1 do umowy;

2) obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, w szczególności dotyczącymi zasad polityk wspólnotowych, które są dla niego wiążące, w tym przepisami dotyczącymi konkurencji, udzielania zamówień publicznych, pomocy publicznej, ochrony środowiska oraz równouprawnienia kobiet i mężczyzn;

3) wytycznymi Ministra Rozwoju Regionalnego, wydanymi w trybie art. 35 ust. 3-7 ustawy w zakresie, w którym jego dotyczą (...);

4) wytycznymi Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO IG (...).

Zgodnie z § 12 ust. 2 umowy Beneficjent zobowiązuje się do ponoszenia wszystkich wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem z zachowaniem zasady uczciwej konkurencji, efektywności, jawności i przejrzystości oraz zobowiązany jest dołożyć wszelkich starań w celu uniknięcia konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności w wypełnianiu funkcji jakiegokolwiek podmiotu objętego umową w związku z jej realizacją.

W § 12 ust. 3 umowy wskazano, że Beneficjent, który nie jest zobowiązany do stosowaniem przepisów ustawy prawo zamówień publicznych, w przypadku realizacji w ramach projektu zakupu jednego asortymentu od jednego dostawcy towarów lub usług, którego wartość netto przekracza wyrażoną w złotych polskich równowartość kwoty 14 000 euro, Beneficjent dokonuje zakupu w oparciu o najbardziej korzystną ekonomicznie ofertę, z zachowaniem zasad, o których mowa w ust. 2 i 4.

W § 14 ust. 2 umowy wskazano, że w przypadku: 1) wykorzystania dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystania dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., 3) pobrania dofinansowania nienależnie lub w nadmiernej wysokości, stosuje się art. 207 i następne u.f.p. W dalszej części tego zapisu sprecyzowano procedurę odzyskiwania dofinansowania.

W tym miejscu trzeba wskazać, że umowa o dofinansowanie to umowa cywilnoprawna. Reguły interpretacji tychże umów zostały określone przede wszystkim w art. 65 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 121 ze zm., dalej ,,k.c.’’) i to one winny być w sprawie zastosowane. Z art. 65 § 2 k.c. wynika nakaz kierowania się przy wykładni umowy jej celem i zgodnym zamiarem stron. Nie jest przy tym konieczne, aby cel ten był uzgodniony przez strony, wystarczy, by cel zamierzony przez jedną stronę był znany drugiej stronie (wyrok Sądu Najwyższego z 5 października 2005 r. II CK 122/05, źródło LexPolonica). Nie budzi przy tym wątpliwości cel i charakter (publiczny) środków przyznanych w ramach zawartej ze stroną umowy o dofinansowanie, w odniesieniu do których, gdy chodzi o ich dystrybucję oraz wykorzystywanie, obowiązują szczególnego rodzaju zasady, w tym między innymi takie zasady ogólne, jak zasada przejrzystości, czy też transparencji.

Wybierając zatem wykonawcę do wykonania objętych wnioskiem zadań Skarżący zobowiązany był stosować oprócz powyższych reguł postępowania, także przepisy prawa cywilnego, w tym art. 65 § 2 k.c. nakazujący odczytywać wolę stron w świetle zasad, zwyczaju, zamiaru i celu umowy.

Przechodząc do meritum sprawy należy zauważyć, że poza sporem pozostaje okoliczność, że Skarżący w przeprowadzonym postępowaniu ofertowym dla zadania ,,kompleksowej obsługi techniczno-informatycznej projektu’’ wybrał ofertę wykonawcy – firmę M. A. K., który wskazany został przez Skarżącego we wniosku o dofinansowanie jako doradca finansowy oraz jako osoba upoważniona do kontaktów. W tej sytuacji zdaniem Sądu, Minister prawidłowo ustalił, że Skarżący dokonał zakupów od podmiotu powiązanego z nim osobowo, ponieważ A. K. z jednej strony był doradcą finansowym Skarżącego i osobą upoważnioną do kontaktów, z drugiej zaś strony podmiotem, któremu powierzono realizację powyższego zadania. A. K. znajdował się zatem w uprzywilejowanej sytuacji względem innych potencjalnych wykonawców, od których wpłynęły oferty, gdyż mógł posiadać szerszą wiedzę odnośnie założeń dotyczących realizacji projektu Skarżącego. Świadczy to o naruszeniu przez Skarżącego zasady konkurencyjności, do przestrzegania której zobowiązany był na podstawie § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie, a tym samym również o naruszeniu procedur o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. Za element ogólnej zasady konkurencyjności uznać należy zasadę uczciwości oraz zasadę równości (równorzędności podmiotów) w zakresie odnoszącym się do traktowania wykonawców, do których adresowana jest konkretna oferta na realizację określonego w niej zamówienia (por. wyrok NSA z 21 listopada 2014 r., II GSK 1100/13). Powyższe tym bardziej nabiera znaczenia w zakresie określonej wiedzy o tym, jak w odpowiedzi na zapytanie ofertowe skonstruować należało ofertę, aby została ona uznana za najkorzystniejszą. Stwierdzone powiązania istniejące pomiędzy Skarżącym a wykonawcą zamówienia spowodowały, że wykonawca zamówienia np. dysponował wcześniej informacjami o przedmiocie i specyfikacji zamówienia. Sama natomiast możliwość posiadania wcześniej w stosunku do innych wykonawców, danych dotyczących zamówienia stawia taki podmiot w uprzywilejowanej sytuacji, naruszając tym samym zasadę konkurencyjności.

Podkreślić należy, że w myśl art. 6c ust. 1 ustawy o PARP podmiot, który ubiega się o udzielenie wsparcia przeznaczonego na zakup towarów lub usług lub otrzymał od Agencji takie wsparcie i nie jest zobowiązany do wyboru wykonawcy z zastosowaniem przepisów o zamówieniach publicznych, dokonuje wyboru wykonawcy z zachowaniem zasad przejrzystości i uczciwej konkurencji. Natomiast ust. 2 art. 6c ww. ustawy stanowi, że podmiot, o którym mowa w ust. 1, nie może dokonać zakupu towarów lub usług od podmiotów powiązanych z nim osobowo lub kapitałowo. Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między podmiotem, o którym mowa w ust. 1, a wykonawcą, polegające na:

1) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej;

2) posiadaniu udziałów lub co najmniej 5% akcji;

3) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika;

4) pozostawaniu w takim stosunku prawnym lub faktycznym, który może budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w wyborze wykonawcy, w szczególności pozostawanie w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

Tym samym skoro w sprawie ustalono, że pomiędzy zamawiającym, a wykonawcą istnieje powiązanie w postaci pozostawania w takim stosunku prawnym lub faktycznym, który może budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w wyborze wykonawcy, to Skarżący nie mógł udzielić zamówienia takiemu podmiotowi. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikają niewątpliwie powiązania osobowe pomiędzy zamawiającym a wykonawcą, co zostało prawidłowo wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia postanowień § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie oraz art. 6c ust. 2 pkt 4 ustawy o PARP. Ze względu na obowiązujące przepisy prawa brak było podstaw prawnych do udzielenia zamówienia przez Skarżącego A. K. Obowiązujące Skarżącego przepisy w tym zakresie są jednoznaczne i Skarżący miała obowiązek się do nich zastosować, czego jednak nie uczynił. Tym samym zasadnie Minister wskazał, że Skarżący naruszył art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. wykorzystał środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., gdyż nie zastosował się do § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie.

W świetle powyższych rozważań nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Wbrew bowiem stanowisku Skarżącego w rozpatrywanej sprawie doszło do wykorzystania środków przeznaczonych na realizację projektu Skarżącego z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184 u.f.p.

Zdaniem Sądu słusznie uznano, że w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki warunkujące definicję nieprawidłowości określoną w cyt. art. 2 ust. 7 rozporządzenia 1083/2006.

W sprawie bowiem nastąpiło działanie Skarżącego (podmiotu gospodarczego) polegające na zorganizowaniu postępowania o udzielenie zamówienia. Nastąpiło również naruszenie przepisu prawa Unii, rozumianego w sposób szeroki, a więc tak jak przyjmuje to Komisja Europejska i Trybunał. W tym konkretnym przypadku oznacza to naruszenie zasady konkurencyjności. Podkreślić należy, że krajowe organy winny stać na straży przestrzegania przepisów zarówno Unii jak i krajowych w zakresie wydatkowania środków unijnych. A więc winny interweniować w wypadku naruszenia przepisów krajowych, do których przestrzegania Skarżący zobowiązał się, a konsekwencją których będzie wypłata środków pochodzących z budżetu Unii. Powyższe twierdzenia wprost potwierdza orzecznictwo Trybunału. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Trybunału, organy administracji mają ogólny obowiązek staranności w badaniu prawidłowości dokonywanych przez siebie płatności, które ciążą na budżecie Unii (wyrok Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading, C-201/10 i C-202/10, EU:C:2011:282, pkt 44). Co więcej należy także wskazać, że naruszenie zasady konkurencyjności stanowi również naruszenie zasad dotyczących ochrony uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, które to zasady regulowane są Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską i Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

W sprawie w końcu również zaistniała ostatnia przesłanka z art. 2 ust. 7 rozporządzenia 1083/2006, tj. szkoda. Szkoda może mieć charakter zarówno szkody rzeczywistej, jak i szkody potencjalnej. W sprawie, zgodnie z tym co zostało już wskazane wyżej, trudno byłoby ustalić wartość rzeczywistej szkody, ale w ocenie sądu nie ma żadnych wątpliwości, że szkoda potencjalna zaistniała. Szkoda potencjalna to też taka szkoda, która mogła (ale nie musiała) mieć negatywnego wpływu. Liczy się jedynie jej potencjalność, a więc możliwość wystąpienia. I taka potencjalność wystąpienia szkody w sprawie wystąpiła. Przyznanie pomocy finansowej dla projektu, który nie jest we wszystkich aspektach zgodny z tymi przepisami, powoduje zatem nieuzasadniony wydatek dla budżetu Unii. W związku z powyższym Skarżący dopuścił się nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, a Minister prawidłowo rozważył, wbrew odmiennemu stanowisku Skarżącego, skutki naruszenia procedur obowiązujących przy wykorzystywaniu środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Na marginesie należy zauważyć, że pojęcie nieprawidłowości ma także swoje źródło w art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1; dalej ,,rozporządzenie nr 2988/95’’) i orzecznictwo odnoszące się do tego przepisu stanowi swego rodzaju podstawę do interpretowania pojęcia "nieprawidłowość" określonego art. 2 ust. 7 rozporządzenia 1083/2006 (patrz pkt 52 opinii Rzecznika Generalnego Eleanor Sharpston przedstawionej w dniu 17 listopada 2015 r. w sprawie C-406/14 dotyczącą uznania miasta za podmiot gospodarczy - http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:62014CC0406).

W świetle powyższego niezasadny jest zarzut dotyczący bezzasadnego zastosowania art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006. Naruszenie przez Skarżącego zasady konkurencyjności w przygotowaniu i przeprowadzeniu postępowania mającego na celu udzielenie zamówienia stanowi podstawę do zobowiązania Skarżącego do zwrotu środków. Organ w sprawie w sposób prawidłowy zażądał 100% wypłaconej kwoty. W ocenie Sądu wymierzając korektę finansową dla zamówień realizowanych przez Skarżącego organy orzekające właściwie wzięły pod uwagę rodzaj i wagę popełnionego naruszenia. Ponownie wymaga podkreślenia, że sama ewentualność, czy też zagrożenie sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku nakłada na właściwe organy obowiązek podjęcia działań w celu poniesienia konsekwencji przez podmiot naruszający swoim działaniem procedury, których winien przestrzegać. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zasadnie uznał za udowodnione, że udzielenie spornego zamówienia przez skarżącą zostało dokonane z naruszeniem zasady konkurencyjności i z tego względu wydatki poniesione w ramach zamówienia nie mogły zostać uznane za kwalifikowalne. Samo rażące naruszenie zasady konkurencyjności, poprzez udzielenie zamówienia podmiotowi wykluczonemu z możliwości udzielenia mu zamówienia (wykonawca powiązany ze zleceniodawcą), jest wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności podmiotu, który nie realizuje postanowień zawartych w umowie o dofinansowanie. Zauważyć przede wszystkim należy, że całość dofinansowania na wydatki zakwestionowanego zadania stała się, w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości, niekwalifikowalna. Ponadto zauważyć należy, że naruszenie przez Skarżącego procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., ze względu na ich wagę dawało podstawę do wypowiedzenia umowy o dofinansowanie ze skutkiem natychmiastowym, przez Instytucję Wdrażającą – na podstawie § 13 ust. 3 pkt 2 umowy o dofinansowanie. Dlatego też, słusznie uznano, że w zaistniałej sytuacji nie było podstawy do nałożenia korekty innej niż 100 % udzielonego dofinansowania, gdyż całość dofinansowania stała się, w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości, niekwalifikowana. Organ zgodnie z orzecznictwem TSUE nie jest zobowiązany do wykazywania rzeczywistej szkody, którą w sprawie trudno jest ustalić, jednakże był zobowiązany i co też wykonał do wykazania potencjalności wystąpienia szkody. Ta potencjalność legitymowała organ do określenia sankcji z powodu naruszenia zobowiązań wynikających z umowy.

Należy również wskazać, że organ I instancji w całości wyczerpał procedurę odzyskiwania dofinansowania, gdyż wezwał stronę do zwrotu środków i po bezskutecznym wezwaniu wszczął postępowanie zakończone decyzją zobowiązującą stronę do zwrotu całości dofinansowania. Prawidłowo zatem w sprawie uznano, że doszło do naruszenia: art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., poprzez wykorzystanie środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., gdyż Skarżący nie zastosował się do postanowień § 12 ust. 2 umowy o dofinansowanie. Wobec faktu, że wykorzystanie środków miało miejsce ze względu na powierzenie przez Skarżącego wykonania zamówienia podmiotowi, co do którego występują powiązania osobowe, a w szczególności powiązania te budzą uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w wyborze wykonawcy prawidłowo stwierdzono, że środki przekazane na podstawie przedmiotowej umowy, zostały wykorzystane z naruszeniem procedur.

Tym samym zarzuty naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 15a u.z.p.p.r. w zw. z art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 okazały się bezzasadne.

Niezasadne w ocenie Sądu są podnoszone zarzuty proceduralne, a w szczególności odnoszące się do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 k.p.a. poprzez poczynienie dowolnych i nieznajdujących odzwierciedlenia w rzeczywistości ustaleń faktycznych oraz oparcie się na błędnych wnioskach organu I instancji.

Wbrew twierdzeniom Skarżącego Minister zarówno zebrał jak i prawidłowo rozpatrzył cały materiał dowodowy, wyciągając z niego poprawne wnioski dające podstawę do podjęcia rozstrzygnięcia. Na każdym etapie postępowania organy zapewniły Skarżącemu czynny udział w postępowaniu, z czego Skarżący korzystał, przedstawiając np. swoje stanowisko odnośnie udziału w projekcie A. K. - zawarte w piśmie z 20 czerwca 2016 r. O aktywności Skarżącego świadczy również skarga złożona w trybie k.p.a. do Ministra Rozwoju na działalność PARP w przedmiotowej sprawie. Wszystkie przekazane przez Skarżącego dokumenty znalazły się w aktach sprawy i zostały rozpatrzone przez właściwe organy. Minister w zakresie istotnym dla sprawy dokonał analizy całego materiału dowodowego i to, że z rozstrzygnięcia Skarżący jest niezadowolony nie świadczy, że Minister naruszył powyższe przepisy, czy też zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W szczególności Sąd podziela ocenę organów w odniesieniu do argumentów Skarżącego przedstawianych na poparcie tezy o braku powiązań Skarżącego z A. K. Wyjaśnienia Skarżącego, że A. K. wpisany został we wniosku o dofinansowanie jako doradca finansowy i osoba upoważniona do kontaktów wyłącznie ze względu na to, że był on pracownikiem firmy B. Sp. z o. o., która udostępniała Skarżącemu możliwość korzystania z urządzenia faksowego oraz, że Skarżący kontaktował się z A. K. tylko dwa razy są nieprzekonywujące i zasadnie organy odmówiły im wiarygodności oraz mocy dowodowej. Stoją one w wyraźnej sprzeczności z treścią istotnego dokumentu w sprawie, jakim jest wniosek o dofinansowanie, którego wiarygodność nie została w żaden sposób podważona. Zatem przedstawione przez Skarżącego twierdzenia nie zaprzeczają prawidłowemu ustaleniu, że w sprawie pomiędzy zamawiającym a wykonawcą istnieje powiązanie uzasadniające wątpliwości co do bezstronności wyboru wykonawcy.

Minister rozpatrując odwołanie od decyzji PARP oraz wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył zasady dwuinstancyjności postępowania, wyrażonej w art. 15 k.p.a. Zasada ta wymaga aby organ odwoławczy dokonał ponownego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Sentencja zaskarżonego rozstrzygnięcia jak i szczegółowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, odnoszące się do wszystkich istotnych i spornych kwestii, wskazują jednoznacznie na rozpatrzenie przedmiotowej sprawy przez organ drugoinstancyjny – zgodnie z art. 15 k.p.a. Natomiast uwzględnienie przez Ministra - w przeważającej mierze - stanowiska zaprezentowanego przez PARP w decyzji z [...] września 2016 r., wbrew odmiennym oczekiwaniom i ocenom Skarżącego, nie może w realiach przedmiotowej sprawy, uzasadniać powyższego zarzutu. Należy ponownie podkreślić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera szczegółową analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wysnute na tej podstawie wnioski i w sposób logicznie spójny tłumaczy podwaliny wydanego rozstrzygnięcia, wyjaśniając przy tym szczegółowo podstawy prawne orzeczenia. Wbrew stanowisku Skarżącego Minister odniósł się do okoliczności faktycznych sprawy dotyczących upływu czasu pomiędzy przeprowadzonymi kontrolami, a otrzymaniem przez Skarżącego wezwania do zapłaty i wszczęcia postępowania administracyjnego prawidłowo wyjaśniając w zaskarżonej decyzji, że Instytucja Wdrażająca miała prawo dokonać ponownej weryfikacji wydatków pod kątem ich kwalifikowalności, ponieważ kwalifikowalność wydatków w ramach projektu może zostać zweryfikowana na każdym etapie jego realizacji, jak również po jego zakończeniu, co wynika z brzmienia § 10 umowy o dofinansowanie. Minister odniósł się również do kwestii nadania przez PARP decyzji z [...] września 2016 r. rygoru natychmiastowej wykonalności w odniesieniu do pkt 2 jej rozstrzygnięcia, podzielając w tym zakresie argumenty PARP zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji z [...] września 2016 r., a wskazujące na zaistnienie w sprawie przesłanki interesu społecznego oraz konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami. Sąd podzielając powyższe stanowisko wskazuje, że zgodnie z art. 207 ust. 2 u.f.p. zwrot środków wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 może zostać dokonany przez pomniejszenie kolejnej płatności na rzecz beneficjenta o kwotę podlegającą zwrotowi. Niewątpliwie instytucja ta służy szybszemu rozliczaniu środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz zabezpieczeniu interesów budżetu państwa zwłaszcza w sytuacji możliwego pojawienia się trudności w egzekwowaniu kwoty przypadającej do zwrotu, wobec braku dobrowolnej jej wpłaty wraz z należnymi odsetkami przez beneficjenta. W tym też kontekście do zaakceptowania jest stanowisko organów wskazujące na potrzebę konkretyzacji kwoty pomniejszającej kolejne płatności należne Beneficjentowi, w trybie art. 207 ust. 2 u.f.p. oraz twierdzenie o wystąpieniu przesłanek z art. 108 § 1 k.p.a., tj. ważnego interesu oraz zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami. Z tych też względów, również nie do przyjęcia przez Sąd jest zarzut dotyczący naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Minister wytłumaczył w obszernym uzasadnieniu, w zgodzie z powyższym przepisem, jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł, oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Wbrew również twierdzeniom Skarżącego Minister nie naruszył art. 75 k.p.a., gdyż to organ administracji jest gospodarzem postępowania i to on ocenia, czy dana okoliczności został w sposób wystarczający udowodniona, czy też istnieje konieczność prowadzenia dodatkowego postępowania. Organ odwoławczy w sprawie zasadnie uznał, że brak było podstaw do przeprowadzania dodatkowych dowodów, w tym z zeznań świadków. Zasadnie zatem Minister uznał, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Zgromadzona dokumentacja jednoznacznie wskazywała na konkretne nieprawidłowości, których dopuścił się Skarżący.

Jednocześnie brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. poprzez częściowe utrzymanie w mocy decyzji PARP wydanej z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Jak zostało wykazane powyżej w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego uzasadniającego uwzględnienie skargi.

Oceny Sądu w przedstawionym dotychczas zakresie nie zmienia powołane obszernie w uzasadnieniu skargi orzecznictwo, albowiem wydane zostało ono w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnych spraw, odmiennych jednak od rozpoznawanej sprawy.

Minister nie naruszył również art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. z uwagi na jednoczesne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony np. w wyroku NSA z 6 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1260/16 (dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz jego uzasadnienie, zgodnie z którym organ odwoławczy uchylając, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzję organu I instancji w części i orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy jest jednocześnie uprawniony do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej (nieuchylonej) części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy – co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Tym samym wydanie zaskarżonej decyzji nie powinno zostać zakwalifikowane, jak twierdzi Skarżący, jako wydanej z rażącym naruszenie prawa o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia zacząć należy od tego, iż ustawa o finansach publicznych nie zawiera regulacji związanych z przedawnieniem prawa zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

Zgodnie z przepisem art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych u.f.p. stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Przypomnieć należy, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na uwzględnianiu indywidualnych odmienności, specyfiki i charakterystyki rozwiązań prawnych, do których, albo wespół z którymi, przepisy te z woli prawodawcy mają być stosowane. Prawo nie stanowi wówczas w regulacjach określonych instytucji pewnych przepisów, ale odsyła do innych, już obowiązujących zapisów prawnych, uznając, że te drugie, w obszarze pierwszych, mogą być odpowiednio stosowane. Inaczej rzecz ujmując – odpowiednie stosowanie przepisów oznacza, że unormowań stosowanych odpowiednio nie można przenosić w sposób "mechaniczny", bez uwzględnienia specyfiki i charakteru określonego obszaru prawnego, w jakim działa organ stosujący prawo (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2013 r. o sygn. akt II FSK 2877/11).

Pamiętać zatem należy, iż środki objęte zaskarżoną decyzją stanowią środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, których odzyskiwanie zostało uregulowane w przepisach rozporządzenia nr 1083/2006. Jak to już wyżej wskazano, uzupełnieniem regulacji w zakresie postępowań kontrolnych prowadzonych przez organy w ramach udzielonych dofinansowań z budżetu Unii Europejskiej jest rozporządzenie nr 2988/95. W rozporządzeniu tym znalazły się regulacje dotyczące instytucji przedawnienia.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Jednocześnie Sąd dostrzega, iż w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że skoro art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 dopuszcza możliwość by Państwa Członkowskie stosowały dłuższy okres przedawnienia niż przewidziany w ust. 1 i 2 (cztero- i trzyletni), to z możliwości tej skorzystała również Polska określając w prawie krajowym dłuższy termin przedawnienia. Chodzi mianowicie o zawarte w ustawie o finansach publicznych odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów działu III o.p.

W ocenie Sądu, zawarte w art. 67 u.f.p. odesłanie do przepisów działu III o.p., nie może być jednak stosowane "mechanicznie", lecz wymaga uwzględnienia szczególnej regulacji jaka została zawarta w przepisach art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.

Wskazać zatem należy, iż w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 postanowiono, iż "w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu".

Wykładnię powyższego przepisu przeprowadził ostatnio Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15 (polskie tłumaczenie wyroku dostępne w Systemie LEX). Trybunał zauważył, iż wobec braku definicji pojęcia "programu wieloletniego" w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2988/95, należy określić zakres tego pojęcia przy uwzględnieniu znaczenia każdego z terminów wchodzących w jego skład, kontekstu w jakim pojęcie to jest użyte, a także celów uregulowania odnoszącego się do tego pojęcia (punkt 45). W tym względzie, jeśli chodzi przede wszystkim o użyte terminy, należy zaznaczyć, że termin "program" ma szeroki zakres i że terminy "program" i "projekt" mogą być używane zamiennie w rozumieniu art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia (punkt 46). Tak więc pojęcie "programu wieloletniego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, stanowi pojęcie przekrojowe, mogące występować we wszystkich dziedzinach objętych politykami Unii, o ile ma miejsce wykorzystanie środków budżetowych Unii (punkt 47). W związku z tym nie ma potrzeby ustalania ścisłego związku terminologicznego między tym pojęciem a pojęciami stosowanymi w różnych instrumentach ustanawiających różne fundusze przyznające pomoc finansową (punkt 48). Co się tyczy następnie kontekstu, w jaki wpisuje się to pojęcie oraz celów rozpatrywanego unormowania, po pierwsze [...] celem rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/95 jest przeciwstawianie się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Unii (punkt 49). Po drugie art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie owego rozporządzenia jest częścią całości przepisów wskazanych w art. 3 ust. 1 mających na celu, jak wynika z pierwszego akapitu tego ustępu, określenie zasad przedawnienia mających zastosowanie do nieprawidłowości określonych w art. 1 ust. 1 owego rozporządzenia, które odnoszą się do naruszenia przepisu prawa Unii wynikającego z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego powodującego lub mogącego spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii lub w budżetach przez nią zarządzanych (punkt 50).

Ponadto, odnosząc się do pojęcia "ostatecznego zakończenia programu", Trybunał podniósł, iż rozporządzenie nr 2988/95 nie przewiduje konkretnego wiążącego momentu w odniesieniu do "ostatecznego zakończenie programu", ponieważ [...] moment ten różni się nieuchronnie w zależności od poszczególnych etapów i procesów przewidzianych w celu zakończenia każdego wdrożonego programu wieloletniego (punkt 60). Ustalenie momentu "ostatecznego zakończenie programu" w celu stosowania zasady przedawnienia właściwej dla "programów wieloletnich", przewidzianej w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, zależy zatem od przepisów, które normują każdy program wieloletni (punkt 61). W celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenie programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w owym przepisie. Przedawnienie przewidziane bowiem w owym przepisie pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii. Po drugie celem tego przepisu jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych. Podmioty te powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (punkt 62). Ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenie programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego" (punkt 63). Po upływie nieprzekraczalnego terminu określonego przez Komisję dla zakończenia prac i dokonania płatności z tytułu związanych z tymi pracami wydatków kwalifikowalnych, projekt taki należy uznać za ostatecznie zakończony w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, bez uszczerbku dla ewentualnego przedłużenia na mocy nowej decyzji Komisji w tym zakresie (punkt 66).

W niniejszej sprawie Skarżący wystąpił o dofinansowanie w ramach wieloletniego programu jakim był Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013. Program ten był jednym z programów operacyjnych wdrażanych w latach 2007-2013, zaś środki finansowe na jego realizację pochodziły z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).

W ocenie Sądu, skoro projekt Skarżącego był realizowany w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, to okres przedawnienia zwrotu środków udzielonych Skarżącemu na ten projekt, biegnie do ostatecznego zakończenia programu.

Jeżeli chodzi o "ostateczne zakończenie" Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013, to przyjąć należało termin określony przez Komisję Europejską w decyzji z dnia 30 kwietnia 2015 r. o numerze C(2015) 2771 final zmieniającej decyzję C(2013) 1573 w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych przyjętych do celów pomocy z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (2007–2013). Zgodnie z Wytycznymi w sprawie zamknięcia programów 2007-2013, stanowiącymi Załącznik do tej decyzji, wszystkie dokumenty zamknięcia należy złożyć do dnia 31 marca 2017 r., jak określono w art. 89 ust.1 rozporządzenia nr 1083/2006 (punkt 4.2 Załącznika).

Wobec powyższego, Sąd stanął na stanowisku, iż momentem ostatecznego zakończenia Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007-2013, a tym samym momentem do którego biegnie termin przedawnienia jest dzień 31 marca 2017 r.

Tym samym, w niniejszej sprawie, w której decyzje I i II instancji zapadły przed dniem 31 marca 2017 r., przedawnienie nie nastąpiło, a co za tym idzie, PARP była uprawniona i jednocześnie zobowiązana do dochodzenia zwrotu środków objętych decyzją z dnia [...] września 2016 r.

Wskazać w tym miejscu należy, iż przedstawiony pogląd został również zaprezentowany w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach: z dnia 21 czerwca 2017 r. o sygn. akt I SA/Ke 282/17 oraz z dnia 27 czerwca 2017 r. o sygn. akt I SA/Ke 316/17 i I SA/Ke 317/17.

Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia dodatkowo pogląd wyrażony w przywołanym już wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15, zgodnie z którym, "ostateczne zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed "ostatecznym zakończeniem programu", przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (punkt 68). Innymi słowy, termin przedawnienia mający zastosowanie do "programów wieloletnich" przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie (punkt 69).

Sąd mając na uwadze zarzuty skargi oraz działając z urzędu na mocy art. 134 p.p.s.a. nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, dlatego też mając na uwadze treść art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.