Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1641/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust 1 lit e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 156
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. z udziałem Prokuratora Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga w Warszawie sprawy ze skargi W. I., R. I., J. I., M. B., A. M., G. Z., E. G., M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku R. I., W. l., J. I., M.B., E. G., J. (G.) R. Z. i A. M., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] listopada 1949 r., nr [...], w części dotyczącej nieruchomości ziemskiej położonej w gminie [...], powiatu [...], uregulowanej w księdze hipotecznej pn. "[...]" oraz "[...]".

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyli R. I., W. l., J. I., M. B., A. M., G. Z., E. G. i M. S..

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Orzeczeniem z [...] listopada 1949 r., nr [...], Urząd Wojewódzki [...] - Dział Rolnictwa i Reform Rolnych uznał, że nieruchomość ziemska położona w gminie [...], powiatu [...], o powierzchni [...] ha, uregulowana w trzech księgach hipotecznych pn. 1 ) "[...]", 2) "[...]) "[...]", stanowiąca własność W. I., podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Wnioskiem z [...] listopada 2013 r., uzupełnionym pismem z [...] lutego 2014 r., R. I., W. l., J. I., M. B., E. G., J. Z. i A. M. wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia.

Decyzją z [...] lipca 2017 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] listopada 1949 r. w części dotyczącej nieruchomości ziemskiej położonej w gminie [...], powiatu [...], uregulowanej w księdze hipotecznej pn. "[...]" oraz "[...]".

W uzasadnieniu ww. decyzji organ nadzoru wskazał, iż jego obowiązkiem jest zbadanie czy przy wydaniu spornego orzeczenia wystąpiły przesłanki nieważności wymienione w art. 156 § 1 Kpa, a w szczególności czy sporne orzeczenie wydano z rażącym naruszeniem prawa.

Organ przypomniał, iż podstawę prawną orzeczenia stanowi § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. Przepis ten przewiduje możliwość orzekania, na wniosek właściciela, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.

W oparciu o analizę akt sprawy organ uznał, iż sporne orzeczenie nie narusza przepisów prawa w sposób "rażący" w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa.

Organ przywołał wykładnię art. 2 ust. 1 lit. e dekretu dokonaną w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r., sygn. akt W 3/89, oraz obowiązujące w dacie 1 września 1939 r. przepisy ustawy z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. z 1926 r., Nr 1, poz. 1) i rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202, ze zm.) regulującego podział nieruchomości. Wskazał, iż w obu ww. regulacjach jako zasadnicze stadium parcelacji uznano wyodrębnienie działek przez właściciela z jego nieruchomości ziemskiej w zatwierdzonym projekcie parcelacji, w którym wydzielano działki z przeznaczeniem na określone cele. Wobec powyższego, ocenie organu nadzoru podlega skuteczność parcelacji przeprowadzonej przez byłego właściciela nieruchomości w świetle obowiązujących wówczas przepisów prawa przy uwzględnieniu treści art. 2 ust. 2 dekretu. Zgodnie z tym przepisem, dla skuteczności parcelacji mającej wpływ na badanie spełnienia przesłanek powierzchniowych w trybie dekretu o reformie rolnej istotne było aby zatwierdzenie parcelacji dokonane zostało przed dniem 1 września 1939 r.

Minister podniósł, iż w zachowanym odrysie Planu gruntów osiedla osady folwarku [...] w gminie [...] pow. i wojew. [...] (k. 14) oraz odrysie planu parcelacji osiedla [...] lit[...] położonego w gm. [...] pow. i woj. [...] (k.86) brak jest informacji dotyczącej procesu zatwierdzenia planu parcelacji. Zachowane odpisy części planów złożonych pod nr [...] księgi hipotecznej Folwark [...] pozwalają stwierdzić, że planowany był podział przedmiotowych nieruchomości. Nie dowodzą one jednak, że parcelacja tych nieruchomości została zatwierdzona, a tym bardziej zatwierdzona przed datą 1 września 1939 r. Na potwierdzenie powyższego organ przywołał treść szkicu gruntów nieruchomości Folwark [...] z projektowanym podziałem z 1942 r. (k. 341-340). Wskazał, iż skoro w 1942 r. zaplanowano podział nieruchomości na dwie części, to pośrednio można wnioskować, iż nie doszło do realizacji projektowanego wydzielenia Osiedla [...] lit. [...], o ile w ogóle w tamtym okresie taki projekt istniał. Wyodrębnienie Osiedla [...] lit. [...]. z Folwarku [...] powinno bowiem znajdować odzwierciedlenie na szkicu z 1942 r. Ten tok wydarzeń potwierdza, w ocenie organu nadzoru, również analiza spisu treści zbioru dokumentów księgi Folwark [...] (k. 213-212). Wynika z niej, iż do zbioru dokumentów księgi hipotecznej dokumenty były załączane chronologicznie. Znajdujące się pod nr [...] zbioru plany zostały załączone między rokiem 1943 a 1946. Obydwa plany uwzględniają 3 hektarową działkę J. i F. P., sprzedaną w 1942 r. Przedstawiają one zatem stan nieruchomości nie wcześniej niż na rok 1942. Ponadto, z zachowanych dokumentów wynika, iż na wniosek W. I. z [...] kwietnia 1944 r., w dniu [...] kwietnia 1944 r. doszło do wyodrębnienia księgi hipotecznej Osiedle [...] lit. [...]. (k. 128 i następne). Zarówno w ww. wniosku z [...] kwietnia 1944 r. jak i w dziale pierwszym księgi hipotecznej powołano się na plan złożony pod nr [...] do zbioru dokumentów.

Podnoszonej przez wnioskodawców okoliczności, że działki o łącznej powierzchni [...] ha nie stanowiły części gospodarstwa rolnego, lecz zostały wydzielone i rozparcelowane na cele budowy osiedla mieszkaniowego nie potwierdza również to, że W. I. sukcesywnie sprzedawał działki gruntu z nieruchomości hipotecznej Osiedle [...] na cele budownictwa jednorodzinnego, w tym przed [...] września 1944 r. W ocenie organu, z żadnego z zebranych dokumentów nie wynika na jakie cele dokonywana była sprzedaż poszczególnych działek. Nie wiadomo również na podstawie jakich dokumentów, planów, dokonywano sprzedaży poszczególnych działek, w tym kiedy te dokumenty zostały sporządzone (czy przed 1 września 1939 r.) Organ nadzoru zauważył, iż możliwa była parcelacja poszczególnych działek na potrzebny danej transakcji, czego przykładem są zachowane mapy dotyczące nieruchomości Osady [...] (k.311-310, 308-302, 300). Z tych powodów, samo dokonywanie transakcji sprzedaży poszczególnych fragmentów nieruchomości nie może przesądzać o podziale całej nieruchomości na cele budowlane.

Organ wskazał również, iż do podważenia prawidłowości spornego orzeczenia w trybie art. 156 § 1 kpa nie wystarcza zarzucany przez wnioskodawców brak precyzji tego orzeczenia. Zebrany materiał dowodowy nie kwestionuje ustaleń dokonanych w spornym orzeczeniu potwierdzając, między innymi, że użytki rolne przekraczały 50 ha. Faktycznego zagospodarowania nieruchomości nie podważają również wnioskodawcy, którzy tezę niespełniania przesłanek powierzchniowych opierają jedynie na fakcie dokonania parcelacji. Wobec jednak nieudowodnienia tego faktu oraz braku dowodów podważających ustalenia zawarte w spornej decyzji, nie można w sposób bezsporny stwierdzić, że przesłanki przejęcia nieruchomości w trybie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nie zostały spełnione.

Końcowo Minister zauważył, iż przedmiotowa decyzja ma charakter decyzji częściowej. Sporne orzeczenie z [...] listopada 1949 r. poddano kontroli organu nadzoru jedynie w części dotyczącej nieruchomości uregulowanej w księdze hipotecznej pn. Folwark [...] oraz Osiedle [...], bowiem zebrany materiał dowodowy pozwalał na wydanie decyzji w tej części. Nadal jest natomiast prowadzone postępowanie w części dotyczącej nieruchomości ziemskiej uregulowanej w księdze hipotecznej pn. Osada [...], które zostanie zakończone odrębną decyzją.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożyli R. I., W. l., J. I., M. B., A. M., G. Z., E. G. i M. S. zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez odmowę stwierdzenia nieważności spornego orzeczenia z [...] listopada 1949 r. w części dotyczącej nieruchomości ziemskiej położonej w gminie Bródno, powiatu [...], uregulowanej w księdze hipotecznej pn. "[...]" oraz "[...]" w sytuacji, gdy decyzja ta rażąco naruszała art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, gdyż:

a) przedmiotowa nieruchomość nie miała charakteru rolnego lecz budowlany zgodnie z Ogólnym Planem Zabudowania [...] z [...] sierpnia 1931 r. oraz jej stanem faktycznym ustalonym w 1946 r. przez mierniczego przysięgłego S. K., a ponadto

b) została podzielona faktycznie na parcele budowlane przed 1 września 1939 r.,

2) art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, wybiórcze potraktowanie i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego co doprowadziło do nieuwzględnienia przez organ okoliczności faktycznego podziału nieruchomości, pominięcia skutków prawnych podziału nieruchomości, przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planem Zabudowania [...] z [...] sierpnia 1931 r. pod budownictwo mieszkaniowe, a także nieuwzględnienia wydzielenia Osiedla [...] lit. [...] do osobnej księgi hipotecznej i częściowej sprzedaży działek w niej uregulowanych z przeznaczeniem na cele budowlane, co dalej doprowadziło do niewykazania w przekonywujący sposób w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak było przesłanek do stwierdzenia nieważności wymienionej w pkt 1 decyzji.

Wobec powyższego, skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze.

Pismem z 27 listopada 2017 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej Warszawa – Praga w Warszawie zgłosił swój udział w przedmiotowym postępowaniu.

Pismem procesowym z 28 listopada 2017 r. Prokurator Okręgowy Warszawa - Praga wniósł o oddalenie skargi w całości i odniósł się do zarzutów zawartych w skardze.

Pismem procesowym z 29 listopada 2017 r. skarżący podtrzymali zarzuty i wnioski zawarte w skardze, uzupełnili uzasadnienie skargi oraz odnieśli się do argumentacji organu przedstawionej w odpowiedzi na skargę. Ponadto, wnieśli o dopuszczenie dowodu z opracowania geodety uprawnionego S. S. z [...] listopada 2017 r. na okoliczność: a) przeznaczenia dawnych nieruchomości hipotecznych w Ogólnym planie zabudowania [...] z [...] sierpnia 1931 r. pod zabudowę od 2 do 3 kondygnacji i powierzchni zabudowy od 20 % do 30 % oraz pod użyteczność publiczną oraz b) położenia [...] w tzw. "strefie interesów mieszkaniowych" [...]. Skarżący wnieśli również o dopuszczenie dowodu z uwierzytelnionej kopii aktu notarialnego nr kolejny [...] (repertorium [...]) umowy przyrzeczenia kupna sprzedaży z [...] marca 1942 r. (karty nr 310 - 315) z księgi hipotecznej Folwark [...]) na okoliczność okazania przy tym akcie przez W. I. pisma Wydziału Powiatowego Sejmiku [...] z [...] października 1929 r., zgodnie którym plan projektu parcelacji terenów w miejscowości [...] został przez Komisję Budowlano - Regulacyjną zatwierdzony w dniu [...] września 1929 r.

Pismem z 7 grudnia 2017 r. Minister przedstawił stanowisko sformułowane w toku rozprawy przed Sądem co do kwestii wskazanych w piśmie skarżących z 29 listopada 2017 r.

W piśmie z 12 grudnia 2017 r. zatytułowanym "Załącznik do protokołu rozprawy" P. wniósł o oddalenie skargi w całości i odniósł się do argumentacji skarżących zaprezentowanej w skardze i piśmie z 29 listopada 2017 r.

W piśmie z 12 grudnia 2017 r. zatytułowanym "Załącznik do protokołu rozprawy" skarżący podtrzymali zarzuty i wnioski zawarte w skardze oraz piśmie z 29 listopada 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać trzeba, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, którą organ nadzoru odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego [...] z [...] listopada 1949 r. - w części dotyczącej nieruchomości ziemskiej położonej w gminie [...], powiatu [...], uregulowanej w księdze hipotecznej pn. "[...]" oraz "[...]".

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym, nieważnościowym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zwane postępowaniem nadzorczym, jest postępowaniem nadzwyczajnym, mającym na celu wzruszenie decyzji ostatecznej. Stanowi zatem wyjątek od ustanowionej art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Wyeliminowanie decyzji ostatecznej z obrotu prawnego od początku, bo taki jest skutek stwierdzenia nieważności, może mieć miejsce tylko wtedy gdy zostanie wykazana przesłanka wskazana w kpa, tj. w art. 156 § 1, w tym w pkt 2 tego przepisu. Regulacja ta zezwala na stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, przy czym stwierdzenie nieważności z tej przyczyny nie jest, w odróżnieniu od innych, ograniczone czasowo, a jedyną negatywną przesłanką stwierdzenia nieważności jest zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Wobec powyższego, stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa może mieć miejsce tylko wówczas gdy taka przesłanka zostanie bez wątpienia wykazana.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło kontroli, w trybie art. 156 § 1 kpa, legalności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego Ziemskiego z [...] listopada 1949 r. Orzeczenie to zostało wydane, jak wynika z jego treści, na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51). Powołany przepis przewidywał możliwość orzekania, na wniosek właściciela, czy dana nieruchomość podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformie rolnej (Dz. U. Nr 3 z 1945 r., poz. 13), zwanego dalej "dekretem".

Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, w wersji obowiązującej w dacie wydania spornego orzeczenia (22 listopada 1949 r.), na cele reformy rolnej przeznaczone były nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Powyższe nieruchomości przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu, część druga. Przy tym, stosownie do ust. 2 powołanego przepisu, nieważne były wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich dokonane po dniu 1 września 1939 roku.

Rażącego naruszenia spornym orzeczeniem powołanych przepisów skarżący upatrują w tym, iż orzeczeniem tym przejęto należące do ich poprzednika prawnego nieruchomości hipoteczne pn. [...] oraz [...], chociaż nie były one objęte zakresem przedmiotowym art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W ocenie skarżących, przejęte nieruchomości nie były nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym o powierzchni użytków rolnych powyżej 50 ha, lecz podwarszawskimi gruntami budowlano – inwestycyjnymi, znajdującymi się w bezpośredniej bliskości [...]. O tym, że nie były to nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, które co najmniej od 1927 roku nie były i nie mogły być wykorzystywane na cele rolnicze, świadczy, zdaniem skarżących, położenie tych nieruchomości w sferze interesów mieszkaniowych [...], ich przeznaczenie w Ogólnym planie zabudowania [...] zatwierdzonym w dniu [...] sierpnia 1931 r. oraz faktyczny podział spornych nieruchomości na parcele budowlane przed 1 września 1939 roku.

Podnoszone przez skarżących okoliczności nie mogły jednak, w ocenie Sądu, skutkować wyłączeniem przedmiotowych nieruchomości z zakresu przedmiotowego art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Zagadnienie jakie okoliczności skutkują utratą charakteru nieruchomości ziemskiej, a tym samym wyłączeniem danej nieruchomości spod zakresu przedmiotowego art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, podlegało analizie Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. (sygn. akt W 3/89, LEX nr 25203), w której wyjaśniono, iż zakres przedmiotowy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nie obejmuje tych nieruchomości ziemskich lub ich części, które przed dniem 1 września 1939 r. zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na działki budowlane, po uprzednim zatwierdzeniu projektu parcelacji przez właściwy organ administracji państwowej Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem z datą takiego zatwierdzenia utraciły one charakter nieruchomości ziemskich bez względu na to, kiedy w następstwie parcelacji własność tych działek została prawnie przeniesiona na ich nabywców. Pomimo iż powyższa uchwała Trybunału Konstytucyjnego utraciła moc powszechnie obowiązującą, to stanowisko w niej zawarte znalazło akceptację w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z 13 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2895/12, z 8 czerwca 2001 r., IV SA 2724/98, LEX nr 75563, z 20 lutego 1996 r., II SA 1322/94). Stanowisko to podziela również w całości sąd w składzie orzekającym.

Wobec powyższego, warunkiem koniecznym zmiany charakteru nieruchomości ziemskiej na budowlany, a tym samym wyłączenia nieruchomości spod zakresu przedmiotowego art. 2 ust. 1 lit e dekretu, było zatwierdzenie podziału nieruchomości ziemskiej na działki budowlane przed 1 września 1939 r. Przy tym, aby takie zatwierdzenie podziału było skuteczne musiało ono być dokonane w sposób zgodny z przepisami obowiązującymi we wskazanej dacie.

W dacie 1 września 1939 r. parcelację nieruchomości regulowały, między innymi, przepisy ustawy z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. z 1926 r., Nr 1, poz. 1, ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r., Nr 34, poz. 216). Analiza przepisów powołanych aktów prawnych (w wersji obowiązującej w dacie 1 września 1939 r.) potwierdza, iż w obu przypadkach podstawowym stadium parcelacji było wyodrębnienie działek przez właściciela z jego nieruchomości ziemskiej w zatwierdzonym przez właściwy organ projekcie (planie) parcelacji, w którym wydzielano działki z przeznaczeniem na określone cele (por. art. 65-67 ustawy z 28 grudnia 1925 r. oraz art. 52 - 58 rozporządzenia z 16 lutego 1928 r.).

Nie można przy tym podzielić stanowiska skarżących o wyłączeniu przedmiotowych nieruchomości spod obowiązku zatwierdzenia parcelacji z uwagi na brak charakteru rolnego przedmiotowych nieruchomości, co skarżący wywodzą z przepisów ustawy z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 11 lipca 1927 r. o oznaczeniu okręgów przemysłowych i podmiejskich, w których nie ulegają obowiązkowi parcelacyjnemu obszary poniżej 60 ha użytków rolnych (Dz. U. z 1927 r., Nr 72, poz. 628). Jak wskazano wyżej, w dniu 1 września 1939 r. parcelację nieruchomości regulowały nie tylko przepisy ustawy z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. z 1926 r., Nr 1, poz. 1, ze zm.), lecz również przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r., Nr 34, poz. 216). W konsekwencji, nawet gdyby uznać, iż do przedmiotowych nieruchomości nie miały zastosowania przepisy o obowiązku zatwierdzenia parcelacji określone w ustawie z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej, to i tak znajdowały do nich zastosowanie przepisy o obowiązku zatwierdzenia parcelacji określone w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r.

Jak wskazano powyżej, aby parcelacja nieruchomości była skuteczna konieczne było wyodrębnienie działek przez właściciela z jego nieruchomości ziemskiej w zatwierdzonym przez właściwy organ projekcie parcelacji, w którym wydzielano działki z przeznaczeniem na określone cele Przy tym, dla skuteczności parcelacji mającej wpływ na spełnienie normatywów powierzchniowych z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu istotne było aby zatwierdzenie parcelacji nastąpiło przed 1 września 1939 r., co wynika z brzmienia art. 2 ust. 2 dekretu.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego Sąd w całości podzielił ocenę organu nadzoru, iż zebrane w sprawie dowody (w tym Plan gruntów osiedla osady [...] w gminie [...], odrys planu parcelacji [...], szkic gruntów nieruchomości [...] z projektowany podziałem), nie potwierdzają aby w stosunku do dawnych nieruchomości hipotecznych pn. [...] oraz [...] doszło do skutecznego zatwierdzenia parcelacji w rozumieniu opisanych wyżej regulacji, a tym bardziej do jej skutecznego zatwierdzenia przed 1 września 1939 r.

Skutecznego zatwierdzenia parcelacji przedmiotowych nieruchomości przed 1 września 1939 r. nie dowodzi również, wbrew stanowisku skarżących, zawarta w akcie notarialnym przyrzeczenia kupna – sprzedaży z [...] marca 1942 r. informacja o zatwierdzeniu w dniu [...] września 1929 r. planu projektu parcelacji terenów w miejscowości [...] przez Komisję Budowlano – Regulacyjną Jak już wskazano powyżej, w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie przyjęto, iż warunkiem zmiany charakteru nieruchomości ziemskiej na budowlany było zatwierdzenie projektu parcelacji przez okręgowy urząd ziemski zgodnie z ustawą z 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. z 1926 r., Nr 1, poz. 1, ze zm.) bądź zatwierdzenie planu parcelacji przez wydział powiatowy zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r., Nr 34, poz. 216). Takiego skutku nie wywoływały natomiast inne czynności dotyczące planów parcelacyjnych, w tym opiniowanie projektów planów parcelacyjnych i komasacyjnych gruntów w obrębie 15 km od środka miasta poza jego granicami położonych przez Dział Regulacji i Pomiarów Wydziałów Technicznego Magistratu [...] (Dziennik Zarządu [...] No [...] z [...] grudnia 1928 r., dostępny na stronie: mbc.cyfowemazowsze.pl). Wobec powyższego, nie można uznać aby zawarta w akcie notarialnym z 1942 r. informacja potwierdziła, iż doszło do skutecznego zatwierdzenia planu parcelacji nieruchomości wskazanych w orzeczeniu z 1949 r. W informacji tej mowa jest bowiem o planie projektu parcelacji, a nie o planie parcelacji. Ponadto, jak wskazano powyżej, Komisja Budowlano - Regulacyjna nie była podmiotem uprawnionym do zatwierdzenia planu parcelacji. Poza tym, na co trafnie zwrócił uwagę organ nadzoru, przedmiotowa nieruchomość składała się z trzech jednostek: 1) [...], 2) [...], 3) [...].[...] to również [...],[...],[...]. W tej sytuacji sformułowanie "tereny w miejscowości [...]" nie pozwala na stwierdzenie co dokładnie zostało zatwierdzone (jaka nieruchomość, o jakiej powierzchni i miejscu położenia) we wskazanym planie projektu parcelacji.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego zatwierdzenia parcelacji dawnych nieruchomości hipotecznych pn. [...] oraz Osiedle [...] przed datą 1 września 1939 r., to został spełniony warunek umożliwiający wyłączenie przedmiotowych nieruchomości spod zakresu przedmiotowego art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W tej sytuacji Sąd podzielił stanowisko organu nadzoru, iż nie można uznać aby orzeczenie z [...] listopada 1949 r. o przejęciu nieruchomości w trybie dekretu o reformie rolnej rażąco naruszało prawo. Tym samym, niezasadny okazał się zarzut naruszenia 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r.

Sąd nie podzielił również stanowiska skarżących o nieistnieniu orzeczenia z [...] listopada 1949 r., a w konsekwencji nie wejściu tego orzeczenia do obiegu prawnego. W aktach administracyjnych znajduje się nadesłany przez Sąd Rejonowy [...] pismem z [...] września 2012 r. z akt księgi wieczystej [...] oryginał odpisu orzeczenia z [...] listopada 1949 r. Na odpisie tym znajduje się pieczęć oraz własnoręczny podpis osoby potwierdzającej zgodność orzeczenia z oryginałem. W tej sytuacji Sąd uznał, iż brak jest podstaw do twierdzenia, iż nie istniał oryginał orzeczenia z [...] listopada 1949 r.

Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, których skarżący upatrują w niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy oraz wybiórczym potraktowaniu i niewłaściwej ocenie materiału dowodowego. Akta sprawy nie potwierdzają aby organ nadzoru uchybił powołanym wyżej przepisom postępowania. Wyjaśnił on sprawę do rozstrzygnięcia i wyczerpująco ją rozważył, uczynił to w sposób nie uchybiający zasadom procedury administracyjnej, a swoje stanowisko w umotywował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), orzekł jak w sentencji.