Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 488/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 235 lit. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Z.O. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej: [...]PWIS) zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: Kpa), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm., dalej: Kp) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm., dalej: rozporządzenie) oraz mocą wyroku WSA w Gliwicach z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt. IV SA/Gl 861/11 oraz z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/GI 408/14 – po rozpatrzeniu odwołania Z.O. (O.) reprezentowanego przez pełnomocnika od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. (dalej PPIS) z dnia [...]r. nr [...] orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi pod postacią raka krtani wym. w poz. 17.7 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u strony [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: [...]PWIS) przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 Kp, która stanowi, że "za chorobę zawodową uważa się chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym". Po zaprezentowaniu toku postępowania od jego wszczęcia aż do wydania wyroku WSA w Gliwicach z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt. IV SA/Gl 861/11, mocą którego uchylono decyzję [...]PWIS w K. z dnia [...]r., nr [...], zaznaczył, że [...]PWIS w postępowaniu po tym wyroku WSA w Gliwicach uzyskał opinie: WOMP z dnia [...]r. i z dnia [...]r., w których nie znaleziono podstaw do zmiany orzeczenia lekarskiego z dnia [...]r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej raka krtani.

Argumentując zaakcentował, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u strony przyjął - jak wskazano powyżej - zarówno warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 Kp, jak i dokumentację medyczną, w tym opinie wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych. Jednocześnie organ odwoławczy - mając na uwadze zalecenia zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt. IV SA/Gl 861/11 oraz z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. IV SA/GI 408/14 - wyjaśnił, iż WOMP jako Poradnia Chorób Zawodowych nie ma możliwości wyjaśniania różnic w klasyfikacji czynników rakotwórczych zgodnie z klasyfikacjami różnych międzynarodowych agencji. Dostępnych jest kilka publikacji w piśmiennictwie zawodowym o wpływie kreozotu na organizm ludzki w odniesieniu do ekspozycji zawodowej porównywalnej do stanowiska pracy Z.O. (badania przeprowadzono w Norwegii, Szwecji, Finlandii, USA i w Europie Środkowej). Z badań wynika, że wśród potencjalnych kancerogenów nie został wymieniony kreozot jako substancja podejrzana o działanie rakotwórcze. Przedstawione dowody wskazują, że kreozot może powodować raka skóry, raka wargi natomiast krtań nie należy do narządów krytycznych kreozotu. Brak jest dowodów na istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym na kreozot, a zachorowaniem po wielu latach utajenia na raka krtani zatem kreozot na chwilę obecną nie może być uznawalny za czynnik rakotwórczy w stosunku do narządu docelowego - krtani.

W sporządzonej opinii - co wyeksponował - lekarze zwrócili uwagę na krótką ekspozycję zawodową u strony na ww. substancję oraz wieloletni odnotowany w dokumentacji lekarskiej fakt palenia tytoniu. Podkreślił, że PPIS w D. uzupełnił materiał dowodowy o opinię Centrum Onkologii w G. - specjaliści Zakładu Epidemiologii [...] Rejestru Nowotworów na podstawie badań statystycznych i literatury fachowej stwierdzili, że czynnikami powodującymi zmiany rakowe w tym narządzie (krtani) są długotrwałe ekspozycje na nikiel, azbest, pył węglowy, opary kwasu siarkowego przede wszystkim produkty spalonego tytoniu z nadużywaniem alkoholu (nałóg palenia tytoniu jest przyczyną ponad 80% zachorowań na raka krtani i płuc.

W dalszych motywach zaznaczył, że w sprawie strony uzupełnione przez PPIS w D. postępowanie wyjaśniające wykazało, iż pracowała ona od 08 maja 1970 r. do 18 lutego 1972 r. w Przedsiębiorstwie A w K. (obecnie: Syndyk Masy Upadłościowej A.D.), jako kopacz, od 23 maja 1973 r. do 30 maja 1976 r. w Przedsiębiorstwie B w L. Odcinek [...] (zakład nie istnieje) jako robotnik kwalifikowany wykonywał prace remontowe torowisk (wymiana uszkodzonych podkładów kolejowych, układanie nowych, składowanie podkładów impregnowanych kreozotem). Następnie wykonując pracę w okresie 17 maja 1976 r. do 02 lutego 2009 r. w C w D. (obecnie D S.A. Oddział D.) na stanowisku maszynisty taśmociągu, operatora zwałowarko-ładowarki, operatora urządzeń wyładowczych - technologicznych była narażony na impregnaty, którymi były nasączone pokłady kolejowe.

Wyeksponował także, że Z.O. był badany na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w Przychodni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]r. nr [...]) oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenia z dnia [...]r. nr [...], orzeczenie uzupełnione z dnia [...]r. nr [...]), gdzie lekarze specjaliści biorąc pod uwagę ocenę narażenia zawodowego i aktualną wiedzę medyczną również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - raka krtani, wymienionej w poz. 17/7 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, gdyż nie był on narażony na substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka, czyli takie dla których istnieją wystarczające dowody wskazujące na związek przyczynowy pomiędzy narażeniem człowieka na tę substancję a powstaniem raka, tj. substancje zaliczone do pierwszej (1) kategorii czynników rakotwórczych.

Klasyfikacji substancji jako rakotwórczej dokonano w oparciu o te odpowiednio wycenione dowody z badań oraz inne informacje istotne dla umieszczenia substancji potencjalnie rakotwórczych dla człowieka w odpowiednich kategoriach zagrożeń.

Powyższa klasyfikacja została implementowana do obowiązujących przepisów prawa. Substancje, co do których wiadomo lub istnieje domniemanie, iż są rakotwórcze dla ludzi, co oznacza, że istnieją wystarczające dowody z danych epidemiologicznych lub wyników badań przeprowadzonych na zwierzętach i/lub dane epidemiologiczne dotyczące ludzi zakwalifikowano do kategorii 1. Substancje, co do których podejrzewa się, że są rakotwórcze dla ludzi, ale dowody uzyskane z informacji dotyczących ludzi lub badań przeprowadzonych na zwierzętach jednak nie są wystarczająco przekonujące, by umieścić substancję w kategorii 1, czyli gdy ograniczone dowody uzyskane z informacji dot. ludzi lub z badań na zwierzętach nie pozwalają na stwierdzenie istnienia związku przyczynowego oraz, gdy dane sugerujące skutek rakotwórczy nie są wystarczające - te substancje zaliczono do kat. 2.

Odnosząc się do podnoszonej przez stronę w odwołaniu kwestii, że występujący u niej nowotwór krtani ma związek z wykonywaną pracą, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami kreozot zaliczono do kat. 1B, co oznacza, że w dalszym ciągu nie ma wystarczających dowodów uzyskanych z informacji dotyczących ludzi tj. dowodów epidemiologicznych wykazujących związek przyczynowy pomiędzy narażeniem człowieka na działanie tej substancji a rozwojem nowotworu pochodzenia zawodowego.

Jednocześnie organ drugoinstancyjny podkreślił, że w orzeczeniu IMPiZŚ w S. pominięto ważną informację o wieloletnim paleniu przez stronę papierosów, a jak zaznaczył - rak krtani należy do grupy nowotworów tytoniozależnych. W przedmiotowej sprawie, na co zwrócił uwagę, mamy do czynienia z przypadkiem raka krtani rozpoznanego i leczonego w 2008 r. u 56 letniego mężczyzny, wieloletniego palacza tytoniu - z medycznego punktu widzenia można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyną powstania raka krtani u strony były substancje rakotwórcze (w tym substancje zakwalifikowane do 1 kategorii na podstawie przepisów prawa np. benzoapiren) występujące w dymie tytoniowym.

Podsumowując stwierdził, że strona pracując na stanowisku robotnika wykwalifikowanego wykonywała prace remontowe torowisk - wymiana uszkodzonych podkładów kolejowych, układanie nowych, składowanie podkładów impregnowanych kreozotem - nie była narażony na substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka, czyli takie dla których istnieją wystarczające dowody wskazujące na związek przyczynowy pomiędzy narażeniem człowieka na tę substancję, a powstaniem raka.

Równocześnie zauważył, że według klasyfikacji Międzynarodowej Agenci Badań nad Rakiem, w których kreozot został zaliczony do grupy 2A tj. do substancji prawdopodobnie rakotwórczych dla człowieka, co do których dane sugerujące skutek rakotwórczy nie są wystarczające by tę substancję zaliczyć do kategorii 1.

Dodatkowo za zasadne uznał podkreślenie, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2000 r., sygn. akt I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001 r., sygn. akt I SA 746/99 - nie publ., z dnia 24 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 1520/97, publ. ONSA 1998/4/150, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA).

Nadto podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie przyjmuje, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby, tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez przedmiotowych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 01 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 604/15).

Na marginesie - podsumowując - stwierdził, że po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego i orzeczeń lekarskich oraz opinii uzupełniających PCHZ WOMP w S. i IMPiZŚ w S. oraz Centrum Onkologii w G. - brak jest podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona zaskarżonej decyzji – analogicznie jak w poprzednio wywiedzionych środkach zaskarżenia – zarzuciła, co do istoty, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuprawnionym przyjęciu, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Zaskarżonej decyzji - jej autor - zarzucił istotne uchybienia procesowe, mające wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu przepisów art. 7 i art. 77 Kpa, co doprowadziło do uchylenia się przez organy administracyjne pełnego i zgodnego z obowiązującym stanem prawnym wyjaśnienia sprawy.

Wskazując na powyższy zarzut, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

I jakkolwiek autor skargi nie sformułował samodzielnego zarzutu naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej także Ppsa), to podniósł jego naruszenie w uzasadnieniu skargi.

W jej motywach autor skargi wyraził bowiem nie tylko niezrozumienie i niemożność pogodzenia się z rozstrzygnięciem, które nie uwzględnia warunków jego pracy, ale zaznaczył, że dwukrotnie dotychczas organa sanitarne odmawiały skarżącemu uznania schorzenia za chorobę zawodową i dwukrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylał niekorzystne dla niego decyzje. W wyroku uchylającym z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/GI 408/14 Sąd wskazał na zmiany w prawie i kierunek, w którym powinno nastąpić uzupełnienie postępowania dowodowego w sprawie. W jego ocenie, mimo wyraźnych zaleceń Sądu organy sanitarne I i II stopnia wprawdzie uzupełniły postępowanie o nowe opinie ale w rzeczywistości posługują się argumentacją dotychczasową i sprzeczną ze stanem faktycznym w sprawie.

Podniósł także, że przed powstaniem choroby skarżący przez ok. 38 lat pracował w środowisku pracy, w którym narażony był na ciągłe oddziaływanie na organizm kreozotu, co do którego aktualnie nie ma wątpliwości, iż jest substancją rakotwórczą. Odnosząc się do argumentu organów sanitarnych, iż skarżący był nałogowym palaczem tytoniu, a ten jest przyczyną powstawania raka krtani w 80 % przypadków, podał, że - w jego ocenie - "nie wiadomo czy nie było to połączone z nadużywaniem alkoholu, co zwiększałoby ryzyko zachorowania na raka krtani". Zanegował stanowisko organów I i II stopnia, że nie ma wystarczających dowodów na to, że kreozot może mieć wpływ na powstawanie raka krtani u ludzi, bowiem zaliczany jest do 2 kategorii substancji rakotwórczych. Takie uzasadnienie zaskarżonej decyzji - w jego ocenie - jest sprzeczne nie tylko ze stanem faktycznym ale także prawnym. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej nie wynika bowiem by skarżący był nałogowym palaczem tytoniu, wręcz odwrotnie przyznawał, że sporadycznie używał tytoniu w młodości, a zaniechał używania tytoniu ponad 45 lat temu. Również zaskarżona decyzja pomija aktualny stan prawny, określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. dotyczącego określenia substancji chemicznych zaklasyfikowanych jako rakotwórcze, w którym kreozot zakwalifikowany został do kategorii 1B, a więc wbrew stanowisku organów administracyjnych, do kategorii substancji, które mogą bezpośrednio wywoływać chorobę nowotworową u ludzi. Nastąpiła tutaj - co także podkreślił - "istotna zmiana w stosunku do poprzedniego kwalifikowania kreozotu i jegowśród substancji chemicznych niebezpiecznych dla zdrowia człowieka".

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. W 14/94, (Dz. U., Nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 Ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na orzeczenia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy środek zaskarżenia (odwołanie czy zażalenie) albo kończące postępowanie, a także na te rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa, sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że co do istoty nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów sanitarnych jak i strony skarżącej. W tych okolicznościach brak jest podstaw do jego ponownego prezentowania w tej części uzasadnienia.

Na wstępie, w pierwszej kolejności, podkreślić należy, że kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie rozpoznanie stanu chorobowego i jego przyczyn. O stwierdzeniu choroby zawodowej, decyduje natomiast organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego obejmującego orzeczenia lekarskie uprawnionych placówek diagnostycznych, jak również wyniki oceny narażenia zawodowego. Niemniej jednak organ ten w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 Kpa).

W drugiej kolejności zaakcentowania wymaga, że działania organów podejmowane w tej sprawie, były już przedmiotem oceny sądowej, a ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie wyrażone zostały w prawomocnych wyrokach WSA w Gliwicach z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt. IV SA/Gl 861/11 oraz z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. IV SA/GI 408/14.

W związku z tym dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odnotować też trzeba, że nawet w wypadku sporu, w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z wyroku Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu. Stanowisko tożsame z prezentowanym wyraził NSA w wyrokach z dnia 7 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1089/99, i z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1129/12 i z tego samego dnia o sygn. akt I FSK 1101/12. Związanie oceną prawną powoduje, że ani organ administracji, ani Sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, istotnej zmiany okoliczności faktycznych, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyroki NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1296/10 i sygn. akt II FSK 1328/10 przytoczone w wyroku WSA w Opolu z dnia 20 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 87/13).

Zatem dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało przede wszystkim udzielić odpowiedzi na pytanie, czy wskazania co do dalszego postępowania w sprawie sformułowane przez tut. Sąd w wydanych uprzednio wyrokach zostały przez organy wykonane. Analiza zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego pozwala na udzielenie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie i stwierdzenie, że wskazania Sądu zostały przez organy w pełni zrealizowane. Należy zwrócić uwagę, że w wyrokach tych wskazywano, iż w opinii uzupełniającej, którą ostatecznie organ odwoławczy przyjął za podstawę wydanej decyzji, poza budzącą wątpliwości argumentacją, nie sprecyzowano, dlaczego kreozot, będący substancją rakotwórczą, nie może wpłynąć na powstanie nowotworu. Nie powołano żadnych źródeł, które mogłyby stanowisko takie potwierdzić pomimo, że kreozot został zaliczony do substancji rakotwórczych kategorii 1B należącej do kategorii 1, tj. do substancji, co do których wiadomo lub istnieje domniemanie (a nie podejrzenie), że są rakotwórcze dla człowieka. Substancje kwalifikowane do kategorii 1 to substancje dla których istnieją wystarczające dowody z informacji dotyczących ludzi (kat. 1A) lub z doświadczeń na zwierzętach na to, by wykazać działanie rakotwórcze dla zwierząt (substancja, co do której istnieje domniemanie, że jest rakotwórcza dla człowieka) – kat. 1B (tabela 3.6.1.). Stąd też - skład orzekający w wyroku z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 408/14 orzekł, że "nadal aktualne pozostają wywody Sądu zawarte w wyroku z dnia 12 lipca 2012 r. co do braku ustaleń jakiego rodzaju nowotwory może wywołać kreozot (w tym, czy może wpłynąć na powstanie raka krtani) oraz w jakim stężeniu i w jakim czasie powinna oddziaływać na ludzki organizm aby mogła zaindukować dany nowotwór, a co za tym idzie – czy stopień w jakim skarżący był narażony na działanie tej substancji i długość okresu, w którym narażenie to istniało mogło taki efekt wywołać".

Zdaniem Sądu w przedmiotowym postępowaniu rygorom tym podporządkowały się orzekające w nim organy albowiem wyjaśniły jednoznacznie, że zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami kreozot zaliczono do kat. 1B, co oznacza, że w dalszym ciągu nie ma wystarczających dowodów uzyskanych z informacji dotyczących ludzi tj. dowodów epidemiologicznych wykazujących związek przyczynowy pomiędzy narażeniem człowieka na działanie tej substancji a rozwojem nowotworu pochodzenia zawodowego.

Jednocześnie w tym miejscu – z uwagi na zarysowany w sprawie spór – wskazać także należy, że bezspornie o istnieniu choroby zawodowej, która jest pojęciem prawnym rozstrzygają medyczne jednostki orzecznicze, jednak rolą organów inspekcji sanitarnej jest ocena wydanych orzeczeń poprzez ocenę ich formalnych kryteriów w szczególności, czy zawierają one uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia w języku powszechnie zrozumiałym, który nie wymaga posiadania wiadomości specjalistycznych. Zaznaczenia wymaga, że w orzecznictwie przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie wydawane w sprawach chorób zawodowych przez jednostki orzecznicze ma charakter dowodu z opinii biegłego (art. 84 Kpa) w postępowaniu prowadzonym przez organy Inspekcji Sanitarnej. Oznacza to, że orzeczenie takie, mimo że ocena zdrowia osoby, co do której zachodzi podejrzenie występowania choroby zawodowej, wymaga specjalistycznej wiedzy, także podlega ocenie. Ocena ta dotyczy jednak nie rozpoznania danej jednostki chorobowej, lecz przede wszystkim sposobu argumentacji, jasności przekazu, kompletności, rzetelności, wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, a także braku sprzeczności orzeczenia z definicją choroby zawodowej, określoną przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie stan zdrowia skarżącego, czyli to, że ma rozpoznany nowotwór był niewątpliwy, oceny natomiast wymagała kwestia – czy schorzenie skarżącego jest chorobą zawodową. Zgodnie z art. 2351 kodeksu pracy choroba może być uznana za chorobę zawodową, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że: "nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia a stwierdzoną dolegliwością. W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, tylko wtedy, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby: - tak NSA w wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12.

Ponadto podkreślenia wymaga, że na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 ustawy Kodeks pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie 3 lipca 2009 r., stosownie do treści tego rozporządzenia na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy zespolone ze sobą co do charakteru i rodzaju jej rozpoznania oraz jej związku z warunkami pracy oraz jeden determinujący działanie organów, to jest czas wystąpienia i udokumentowania objawów jednostki badanej, zdiagnozowanej, czyli:

pierwszy – wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz

drugi – istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, a także

trzeci – wystąpienie i udokumentowanie objawów chorobowy w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany rozporządzeniu.

Sąd zwraca uwagę, że w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu. Toteż ażeby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie osoby badanej powinno być nie tylko wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonych do rozporządzenia ale powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem w określonym czasie.

W przypadku ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ocena warunków jego pracy musi, zatem wykazać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że pracę wykonywał w warunkach narażających na powstanie tej choroby zawodowej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

W przedmiotowej sprawie, co wymaga zauważenia, lekarze specjaliści biorąc pod uwagę ocenę narażenia zawodowego i aktualną wiedzę medyczną nie znaleźli podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej - raka krtani wymienionej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, gdyż nie była ona narażona na substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym na człowieka, czyli takie dla których istnieją wystarczające dowody wskazujące na związek przyczynowy pomiędzy narażeniem człowieka na tę substancję a powstaniem raka, tj. substancje zaliczone do 1 kategorii czynników rakotwórczych. Klasyfikacji substancji jako rakotwórczej dokonano w oparciu o te odpowiednio ocenione dowody z badań oraz inne informacje istotne dla umieszczenia substancji potencjalnie rakotwórczych dla człowieka w odpowiednich kategoriach zagrożeń. Klasyfikacja ta została implementowana do obowiązujących przepisów prawa. Substancje, co do których wiadomo lub istnieje domniemanie, iż są rakotwórcze dla ludzi, co oznacza, że istnieją wystarczające dowody z danych epidemiologicznych lub wyników badań przeprowadzonych na zwierzętach i/lub dane epidemiologiczne dotyczące ludzi zakwalifikowano do kategorii 1. Substancje, co do których podejrzewa się, że są rakotwórcze dla ludzi, ale dowody uzyskane z informacji dotyczących ludzi lub badań przeprowadzonych na zwierzętach jednak nie są wystarczająco przekonujące, by umieścić substancję w kategorii 1, czyli gdy ograniczone dowody uzyskane z informacji dot. ludzi lub z badań na zwierzętach nie pozwalają na stwierdzenie istnienia związku przyczynowego oraz, gdy dane sugerujące skutek rakotwórczy nie są wystarczające - te substancje zaliczono do kat. 2.

W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy w sposób zasadny poparty przepisami prawa uznały, że nie zachodzą podstawy do uznania, iż u strony występuje choroba zawodowa wymieniona wykazie chorób zawodowych, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. stanowiąca o jej zawodowej etiologii.

Jak wskazano powyżej, ażeby można było uznać dane schorzenie za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie trzy warunki dwa określające chorobę zawodową i jej związek z warunkami wykonywanej pracy oraz jeden wskazujący na czas jej ujawnienia, i tak:

pierwszy – wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych,

drugi – istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy oraz

trzeci – warunek niezbędny, konieczny, wynikający z rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych – tj. wystąpienie i udokumentowanie objawów chorobowy w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany rozporządzeniu.

Brak któregokolwiek z tych elementów, w kształcie wskazanym przez normodawcę, czy też nie wystąpienie jednej z przytoczonych powyżej przesłanek w określonych przez normę warunkach, co do czasu, miejsca i rodzaju zdiagnozowanej jednostki chorobowej uniemożliwia organom sanitarnym rozpoznanie choroby zawodowej.

Prawodawca wskazał, ażeby wymienione w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych schorzenia ujawniły się i zostały udokumentowane w określonym przez niego czasie, od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. I – co istotne – są to warunki prawnie określane jako sine qua non, czyli konieczne, niezbędne.

Tym samym w ocenie Sądu organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej obu instancji zgromadziły w sposób prawidłowy wystarczający materiał dowodowy do oceny, czy u skarżącego wystąpiła choroba zawodowa. Organy dysponowały orzeczeniem lekarskim Ośrodka Medycyny Pracy oraz orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Nie można zatem zarzucić im, że opierały się na niepełnym, czy też nieaktualnym materiale dowodowym. W sposób pełny i wystarczający dla kwestii choroby zawodowej rozpoznały także rozmiar występowania narażenia zawodowego w środowisku pracy skarżącej. W konsekwencji Sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z prawem.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 Ppsa, orzekł o oddaleniu skargi.