Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 662/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Maria Kwiecińska ( spr.) Protokolant : ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu [...] lutego 2006r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. kosztami sądowymi obciąża Dyrektora Izby Celnej i z tego tytułu: 1. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...],- ([...]) złote tytułem reszty należnego wpisu, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złote; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/W. Długaszewska /-/B. Koś /-/M. Kwiecińska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 1997 r. Nr [...] Urząd Celny w .R. Oddział w O. wymierzył M.J., prowadzącemu firmę przewozową "A" w S., opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości 66.195,- zł.

W decyzji wskazano, że wartość towaru w kwocie 66.195,- zł została ustalona poprzez zastosowanie uśrednionych cen uzyskanych ze sprzedaży przez urząd celny papierosów marek zagranicznych bez polskich znaków akcyzy marki "C", "D i "E" tj. 1,50 zł za jedną paczkę

W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż w dniu 26 maja 1997 r. na przejściu granicznym w O. został poddany ponownej kontroli celnej towar wywożony za granicę samochodem ciężarowym o numerach rejestracyjnych [...]. Kierowca Pojazdu G.W. zgłosił funkcjonariuszom celnym, iż przedmiotem wywozu z Polski były meble tapicerowane i okazał stosowny dokument JDA SAD Nr [...]z dnia [...] maja 1997 r., potwierdzający dokonanie odprawy celnej w Posterunku Celnym B.K. Nadawcą towaru była firma "F" w B.K., a towar przeznaczony był dla odbiorcy w Niemczech.

W wyniku ponownej kontroli przesyłki przeprowadzonej na przejściu granicznym w O. w dniu [...] maja 1997 r. w ładowni naczepy, w specjalnie skonstruowanej skrytce ujawniono 882600 papierosów o wartości szacunkowej 66.195,- zł. Papierosy nie były zgłoszone do kontroli, przy czym ustalono, że plomba celna nałożona na naczepie nie nosiła oznak naruszenia. Ustalono, że przewozu mebli wymienionych w dokumentach odprawy celnej oraz liście przewozowym CMR z dnia [...] maja 1997 r. dokonywał M.J., właściciel firmy przewozowej "A" w S. i umowa przewozowa dotyczyła jedynie mebli wyszczególnionych w tych dokumentach.

Mając powyższe na uwadze organ I instancji, na podstawie art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne (tj. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 z późn. zm.) wymierzył przewoźnikowi opłatę manipulacyjną dodatkową, należna w związku ze stwierdzonym wywozem za granicę nie zgłoszonych do kontroli celnej papierosów o wartości 66.195,- zł.

Od powyższej decyzji M.J. wniósł pismem z dnia [...] czerwca 1997 r. odwołanie, zarzucając iż została ona wydana bez należytego ustalenia stanu faktycznego i wskazania dowodów obciążających przewoźnika. W szczególności nie zawiera ona wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których oparł się oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] Izba Celna, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1980, Nr 9, poz. 26 z późn. zm.), art. 40 ust. 2, art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (Dz.U. 1994 r., Nr 71, poz. 312 z późn. zm.) w związku z art. 289 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) oraz art. 30 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej i o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz. 365) - utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytoczył ustalenia dokonane przez organ I instancji, zgodnie z którymi przedmiotem zgłoszenia celnego były meble tapicerowane zgodnie z dokumentem JDA SAD [...]z dnia [...] maja 1997 r. W wyniku rewizji środka przewozowego, przeprowadzonej w dniu [...] maja 1997 r. ujawniono natomiast, oprócz towarów objętych zgłoszeniem celnym, 882600 sztuk papierosów produkcji zagranicznej o wartości szacunkowej 66.195,- zł. Towar ten nie był zgłoszony do kontroli celnej. Przewoźnikiem - właścicielem firmy przewozowej "A" był M.J. i to w środku przewozowym do niego należącym, w specjalnie skonstruowanej skrytce zostały ujawnione, nie zgłoszone do odprawy celnej papierosy. Na tym tle organ I instancji prawidłowo przytoczył i zastosował przepisy nakazujące wymierzenie opłaty manipulacyjnej, wskazany w art. 70 ust. 3 prawa celnego. Zgodnie z tym przepisem w przypadku ujawnienia w wyniku rewizji celnej środka przewozowego, towaru celnego nie zgłoszonego do odprawy celnej, od przewoźnika lub spedytora pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru. Opłata ta ma charakter obligatoryjny, organ celny nie ma możliwości odstąpienia od jej wymiaru w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 70 ust. 3 ustawy prawo celne, przy czym przepis ten nie wprowadza innych podmiotowych kryteriów odpowiedzialności przewoźnika lub spedytora, takich jak zawinienie, czy chociażby świadomość co do stwierdzonego w toku rewizji celnej stanu rzeczy.

Od powyższej decyzji M.J. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 70 ust. 3 prawa celnego oraz naruszenie art. 242 § 4 ustawy kodeks celny, przez nie uwzględnienie upływu terminu przedawnienia do dochodzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Wskazał, że zgodnie z treścią art. 40 ust. 2 prawa celnego przewoźnik przewożący towar przez granicę jest zobowiązany dostarczyć go do granicznego miejsca odpraw celnych oraz przedstawić organowi celnemu dokumenty dotyczące tego towaru. Powołany przepis prawa celnego nie nakłada natomiast na przewoźnika obowiązku "zgłoszenia towaru do odprawy celnej". Wobec braku takiego obowiązku ciążącego na przewoźniku przepisy nie mogą równocześnie nakładać odpowiedzialności za niedopełnienie tego nieistniejącego obowiązku. Wskazał ponadto, że wobec upływu 5 letniego okresu zarejestrowania należności wynikającej z opłaty manipulacyjnej dodatkowej, nastąpiło przedawnienie dochodzenia określonej w decyzji należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę uznać należy za uzasadnioną, jakkolwiek z innych motywów, niż wskazane przez skarżącego.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy w pierwszym rzędzie stwierdzić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje utrwalony pogląd co do tego, że treść art. 70 ust. 3 prawa celnego daje podstawy do przyjęcia, iż przewidziana w tym przepisie opłata manipulacyjna dodatkowa jest formą sankcji i obciąża ona przewoźnika, bez względu na to, czy przyczynił się on, czy też nie do próby przewiezienia towaru nie ujętego w dokumentacji celnej i pobranie tej opłaty jest niezależne od kwestii winy przewoźnika lub spedytora (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 1996 r. SA/Po 2254/95 - Pr. Gosp. 1996/7/35, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1994 SA/Lu 49/94 - Monitor Podatkowy 1995/6/189).

Błędny jest również pogląd skarżącego, że przepisy art. 40 ust. 2 i art. 70 ust. 3 prawa celnego pozostają ze sobą w sprzeczności. Obowiązki przewoźnika zostały wyraźnie określone w art. 40 ust. 2 i art. 42 ustawy - Prawo celne. Przewoźnik jest obowiązany dostarczyć towar do granicznego miejsca odprawy celnej oraz przedstawić organowi celnemu dokumenty dotyczące tych towarów. Opłata manipulacyjna przewidziana w art. 70 ust. 1 pkt. 3 Prawa celnego naliczana jest wówczas, gdy zostanie ujawniony towar nie zgłoszony do odprawy celnej, a więc towar, który nie jest ujęty w dokumentach przedstawionych przez przewoźnika organowi celnemu.

W ustalonych w niniejszej sprawie i niespornych okolicznościach organ celny miał podstawy do obciążenia przewoźnika opłatą manipulacyjną dodatkową określoną w art. 70 art. 3 prawa celnego i zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 Prawa celnego w związku z art. 2 pkt. 15 prawa celnego mógł to uczynić w terminie 2 lat od powstania obowiązku uiszczenia opłaty i termin ten nie został przekroczony, bowiem decyzja organu I instancji została wydana w dniu 30 maja 1997 r. i doręczona skarżącemu najpóźniej w dniu 16 czerwca 1997 r. (data nadania odwołania skarżącego od tej decyzji w urzędzie pocztowym).

Podniesiona natomiast przez skarżącego kwestia upływu terminu przedawnienia dla dochodzenia należności celnych (w tym przypadku przedmiotowej opłaty manipulacyjnej) nie jest przedmiotem rozważań Sądu w związku z oceną legalności zaskarżonej decyzji Izby Celnej z dnia [...] lutego 2003 r. Sąd Administracyjny w tym postępowaniu ocenia bowiem jedynie możliwość wydania zaskarżonej decyzji, nie zaś możliwość egzekucji orzeczonych należności. Na marginesie więc jedynie należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 83 ustawy Prawo celne (mającego zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 289 Kodeksu celnego - ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. tj. 2001 Dz.U. Nr 75, poz.802), nie doszło w niniejszym przypadku do przedawnienia dochodzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Zgodnie z powołanym przepisem należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o wymiarze stała się ostateczna, przy czym bieg terminu przedawnienia ulega przerwaniu w razie wszczęcia egzekucji. Takie postępowanie egzekucyjne w stosunku do skarżącego zostało wszczęte dnia [...] czerwca 1998 r. i było kontynuowane w następnych latach, co skutkowało przerwą z biegu przedawnienia w zakresie poboru opłaty manipulacyjnej.

Pomimo dokonanej przez Sąd oceny braku zasadności podnoszonych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że w niniejszym przypadku istnieją, jakkolwiek z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego, podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 70 ust. 3 Prawa celnego, wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej następuje w wysokości wartości celnej towaru. Zasady ustalenia wartości celnej towaru zostały określone w przepisach rozdziału 3 Prawa celnego a konkretnie w przepisach art. 25 do 30 Prawa celnego.

Organ celny, dokonując wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej winien więc wskazać, jakie ustalenia faktyczne stanowiły podstawę dla ustalenia wartości celnej ujawnionych w dniu 26 maja 1997 r. papierosów, z której z metod określania wartości celnej wskazanych w art. 25 do 30 Prawa celnego korzystał i dlaczego przyjął taką a nie inną metodę wyceny i w końcu winien przedstawić sposób wyliczenia wartości celnej zakwestionowanych papierosów, a w efekcie wyliczonej opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Tymczasem w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Urzędu Celnego Oddział w O. z dnia [...] maja 1997 r. wskazano jedynie, że opłatę manipulacyjną w kwocie 66.195,- zł ustalono przy zastosowaniu ceny 1,50 zł za jedną paczkę papierosów a 20 sztuk, ustalając szacunkową wartość papierosów na kwotę 66.195,- zł. Przepisy zawarte w rozdziale 3 art. 25 do 30 Prawa celnego, określając sposób ustalenia wartości celnej towaru, nie posługują się pojęciem "wartości szacunkowej", a organ celny nie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, co rozumie przez to pojęcie, a w szczególności jak doszedł (i na podstawie jakich przesłanek) do wyliczenia wartości celnej papierosów w kwocie 66.195,- zł. Tym samym zaskarżona decyzja w tej części usuwa się spod kontroli Sądu administracyjnego, nie sposób bowiem ocenić prawidłowości ustalenia przez organ celny wartości celnej zakwestionowanych papierosów, w szczególności zgodności rozstrzygnięcia w tej części z przepisami zawartymi w art. 25 do 30 Prawa celnego.

W konsekwencji przyjąć należy, że zaskarżona decyzja naruszała zarówno przepisy prawa materialnego zawarte w art. 25 do 30 prawa celnego, jak i przepisy procesowe zawarte w art. 7, art. 77 i art. 107 kpa w takim stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. Kosztami postępowania, obejmującymi wpis sądowy w kwocie 1324,- zł obciążono Dyrektora Izby Celnej, stosownie do wyniku sprawy (art. 200 ustawy.

Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III wyroku oparto na treści art. 152 ustawy.

/-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ M. Kwiecińska