Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1454/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) Sędziowie WSA Dorota Dąbek NSA Krystyna Kutzner Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2014 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 października 2013r. nr [ ] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 6, art.7, art. 77, art. 80, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej :k.p.a.) oraz art. 2 pkt 3, art. 25, art. 27 ust. 1 i 2, art. 30, ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 z późn. zm.) z upoważnienia Wójta Gminy odmówił B. C. (dalej: skarżącemu) umorzenia zaległości wraz z odsetkami powstałych z tytułu wypłaconych przez GOPS alimentów na rzecz swoich małoletnich dzieci tj. A., A. i P. C.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz wskazał, że decyzją z dnia [...] 2010 r. znak: [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy zobowiązał B. C. jako dłużnika alimentacyjnego do zwrotu zadłużenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym: A. C., A. C. i P. C. reprezentowanych przez B. C. w kwocie 3 057,11 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień spłaty zadłużenia. W/w zadłużenie ma związek z Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 30.10.2002 r., sygn. akt. [...] na mocy którego zostały zasądzone alimenty od dnia 11.10.2002 r. na rzecz małoletnich dzieci A. C. w wysokości 200,00 zł, A. C. w wysokości 200,00 zł, oraz P. C. w wysokości 150,00 zł miesięcznie. W związku z tym, że egzekucja alimentów okazała się bezskuteczna na wniosek B. C. decyzją znak: [...] z dnia [...] 2010 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy przyznał na okres od 01-03-2010 r. do 30-09-2010 r. świadczenie z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym: A. C. w kwocie 200,00 zł miesięcznie, A. C. w kwocie 200,00 zł miesięcznie oraz P. C. w kwocie 150,00 zł miesięcznie.

W dniu 3 lutego 2011 r. do organu wpłynęła prośba skarżącego o umorzenie zaległości wraz z odsetkami powstałych z tytułu wypłaconych przez GOPS alimentów na rzecz jego małoletnich dzieci tj. A., A. i P. C. Skarżący wskazał, że domaga się umorzenia kwoty głównej oraz odsetek. Prośbę o umorzenie swoich zaległości wraz z odsetkami skarżący uzasadniał bardzo trudną sytuacją finansową oraz stale pogarszającym się stanem zdrowia, który powoduje, że nie jest w stanie w żaden sposób spłacić powstałych zaległości i odsetek, pomimo, że systematycznie i dobrowolnie co miesiąc dokonuje wpłat bieżących alimentów (w niepełnej wysokości) na konto GOPS. Skarżący podkreślił, że jedynym źródłem jego dochodu jest renta chorobowa w wysokości 673,92 zł. miesięcznie. Wymienił, że dokonuje co miesiąc wpłaty alimentów w wysokości 350,00 zł na konto GOPS, a nadto co miesiąc na mocy Wyroku Sądu Rejonowego systematycznie płaci alimenty w wysokości 150,00 zł na rzecz córki K. C. W dalszej kolejności skarżący podniósł, że jego stan zdrowia wymaga stałego i systematycznego leczenia, przebywania w szpitalach, sanatoriach, korzystania z zabiegów rehabilitacyjnych, co wiąże się z zakupem niezbędnych leków, kosztów dojazdu - średnio ok. 110-130 zł/mies.

Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych przez GOPS alimentów na rzecz swoich małoletnich dzieci z funduszu alimentacyjnego. W wyniku wniesionego przez B. C. odwołania powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2011 r. ([...]), a sprawę przekazano organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] 2011 r., [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych przez GOPS alimentów na rzecz swoich małoletnich dzieci z funduszu alimentacyjnego. W wyniku wniesionego przez B. C. odwołania powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2011 r. ([...]). Od powyższej decyzji została przez B. C. wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z 12 czerwca 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1174/11 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał między innymi, że organy administracyjne zamiast uznania administracyjnego zobowiązującego do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków, zastosowały niczym nie usprawiedliwioną dowolność, zastępując ustalenia wynikające z dowodów niezgodnymi z prawem ocenami i stwierdzeniami. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd polecił organom administracji, aby działały wyłącznie na podstawie przepisów prawa uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wyłącznie ustaleniami przeprowadzonymi na podstawie dowodów pozyskanych zgodnie z obowiązującym prawem i kierowały się nie emocjami czy poglądami, ale wolą ustawodawcy, który ustanowił przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dla obywateli będących dłużnikami alimentacyjnymi z jakiegokolwiek powodu, którego to powodu organy nie są władne ani dociekać ani oceniać.

Decyzją z dnia [...] 2012 r., [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych przez GOPS alimentów na rzecz swoich małoletnich dzieci z funduszu alimentacyjnego. W wyniku wniesionego przez B. C. odwołania powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2013 r. ([...]), a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] 2013 r., [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych przez GOPS alimentów na rzecz swoich małoletnich dzieci z funduszu alimentacyjnego. W wyniku wniesionego przez B. C. odwołania powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2013 r. ([...]), a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] 2013 r., [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych przez GOPS alimentów na rzecz swoich małoletnich dzieci z funduszu alimentacyjnego. W wyniku wniesionego przez B. C. odwołania powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2013 r. ([...]), a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Decyzją z dnia [...] 2013 r., [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych przez GOPS alimentów na rzecz swoich małoletnich dzieci z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący ma 45 lat, jest rozwiedziony, pozostaje w jednoosobowym gospodarstwie domowym, zajmuje jedną izbę w domu rodzinnym, będącym własnością brata, nie pracuje zawodowo, pobiera rentę rolniczą w kwocie 785,26 zł miesięcznie oraz ponosi następujące koszty: zakup leków ok. 200,00 zł, alimenty na K. C. 150,00 zł, alimenty na A., A. i P. C. 230,00 zł miesięcznie oraz dojazdy do lekarzy specjalistów 30 zł miesięcznie, energia 30 zł miesięcznie, gaz ziemny 20 zł miesięcznie. Skarżący ponosi wydatki związane z leczeniem (żółtaczka wszczepienna typu B, problemy z narządem ruchu i kręgosłupem). Skarżący nie korzysta z żadnych form pomocy GOPS. Organ pierwszej instancji ustalił, że do dyspozycji skarżącemu pozostaje kwota ok. 252 – 205 zł miesięcznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb (żywność, środki czystości itp.). Analizując ponownie całe akta sprawy pod kątem sytuacji dochodowej i rodzinnej, zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ I instancji, biorąc pod uwagę sytuację dochodową fakt, iż obecnie skarżący otrzymuje rentę wysokości 785,26 zł miesięcznie, organ uznał, że skarżący może miesięcznie zaoszczędzić jakąś kwotę, którą mógłby przeznaczyć na spłatę zadłużenia.

Reasumując organ stwierdził, że zasądzona tytułem alimentów kwota łącznie 550 zł miesięcznie nie zaspokaja w dzisiejszych czasach podstawowych potrzeb nawet jednego dziecka w wieku szkolnym. Organ nadto snuje rozważania, jak radziłby sobie skarżący w sytuacji, gdyby mieszkał wraz z dziećmi i ich matką, która np. nie procowałaby zawodowo.

Na tej podstawie organ I instancji uznał, iż skarżący nie spełnia warunków do umorzenia jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, gdyż jego sytuacja rodzinna i dochodowa nie ma charakteru szczególnego, a materiał dowodowy sprawy nie wskazuje na nadzwyczajne okoliczności, które wpłynęłyby na jej znaczne pogorszenie, a także pogorszenie sytuacji życiowej. Tylko sytuacja nadzwyczajnie wyjątkowa, niezależna od skarżącego (m.in. brak dochodu - renty, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, choroba, która całkowicie wyklucza podjęcie pracy) w następstwie czego skarżący nie byłby w stanie na bieżąco spłacać należności, a nadto nie byłoby perspektyw jej poprawy i zmiany mogłaby stanowić podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie przedmiotowych zaległości wraz z odsetkami.

W odwołaniu skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i wydania decyzji umarzającej zaległości. W obszernym uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że z przedstawionej przez niego dokumentacji lekarskiej jednoznacznie wynika, że jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i nie ma nadziei na odzyskanie przez niego zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, a jednocześnie lekarze uznali, że niecelowym jest jego przekwalifikowanie z uwagi na niezdolność do podjęcia innej pracy i brak przesłanek na poprawę zdrowia. Bezpodstawne zatem jest twierdzenie organu I instancji, że stan zdrowia skarżącego może się jeszcze poprawić i pozwolić mu na normalne funkcjonowanie.

Decyzją z dnia 7 października 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Z 2003r. Nr 198, poz. 1925) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał obowiązujące przepisy, w szczególności art. 27 ust. 1 art. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz wskazało, że w ocenie Kolegium organ I instancji wydając przedmiotową decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Umorzenie na podstawie art. 30 ust. 2 winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przy czym wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy i jako takie, zgodnie z ogólnymi regułami interpretacyjnymi, powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. W związku z tym, umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu w sposób trwały na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważa organ I instancji, nie można wykluczyć, że w nieodległej przyszłości sytuacja materialna skarżącego może ulec zmianie. Jak wynika bowiem z orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia 5 lutego 2013r. skarżący został uznany okresowo za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym do lutego 2014 r. W sprawie niniejszej organ przeprowadził postępowanie dowodowe i w wyniku tegoż postępowania uznał , iż brak jest podstaw do tego aby skarżącemu umorzyć zobowiązania z tytułu zaległych świadczeń alimentacyjnych. Swoje orzeczenie organ I instancji w sposób należyty uzasadnił i w tym zakresie organ odwoławczy w pełni zgadza się z oceną organu I instancji nie wnosząc zastrzeżeń. Nie ulega wątpliwości, iż umorzenie zaległości alimentacyjnych, które przewiduje przepis art. 30 ust.2 ustawy może nastąpić jedynie w sytuacji wyjątkowej. Sytuacja taka, w ocenie organu I instancji, a także w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zachodzi, a zatem brak było podstaw do tego, ażeby skarżącemu umorzyć zaległe należności alimentacyjne. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak na wstępie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżonej decyzji SKO zarzucił błędne ustalenie jego sytuacji dochodowej, materialnej i zdrowotnej oraz błędne stwierdzenie, że jego niezdolność do pracy ma charakter czasowy i pozwoli na uzyskanie dodatkowych dochodów. Zdaniem skarżącego uzasadnienie wydanej decyzji dokumentuje, że przy jej wydawaniu nie został uwzględniony zebrany w czasie postępowania materiał dowodowy, wręcz przeciwnie, uzasadnienie decyzji nie jest poparte żadnym materiałem odwodowym, a nawet jest sprzeczne ze zgromadzonymi dowodami w sprawie. Skarżący bardzo obszernie uzasadnił swoje stanowisko, szczegółowo omawiając swoją sytuację zdrowotną i materialną, podkreślając, że jest całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym i nie ma żadnych podstaw, aby przypuszczać, aby jego sytuacja zdrowotna mogła w najbliższym czasie się zmienić. W konsekwencji nie ma podstaw, by przypuszczać, że w przyszłości będzie mógł podjąć pracę i poprawi swoją sytuację finansową. Z tych środków finansowych które obecnie posiada, nie jest w stanie płacić na bieżąco alimentów i jeszcze spłacić zaległych należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nadto w piśmie procesowym z dnia 20 maja 2014 r. skarżący podniósł, że został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym kolejnym orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS, które to orzeczenie załączył do złożonego pisma. Z orzeczenia wynika, że skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym do lutego 2015 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku przeprowadzonej kontroli pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił przepis art. 30 ust. 2 ustawy dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "ustawa", zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Podejmowana w tym trybie decyzja, ma niewątpliwie charakter uznaniowy, na co wskazuje użyty w redakcji tego przepisu zwrot "może" w odniesieniu do instytucji umorzenia należności wraz z odsetkami (w całości lub części), rozłożenia na raty czy odroczenia terminu płatności. Podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może jednak oznaczać arbitralności. Z uwagi na uznaniowy charakter decyzji, organy administracji publicznej rozstrzygające sprawę winny zatem dołożyć szczególnej staranności przy ich uzasadnianiu. W uzasadnieniu tym winny być więc przede wszystkim sformułowane przesłanki, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie w sprawie, dając jednocześnie stronie poczucie rzetelnego, a nie powierzchownego jej rozpoznania. W szczególności korespondować musi ono z treścią podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie wszak z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Mając na względzie treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organy administracyjne, w sytuacji złożonego przez dłużnika alimentacyjnego wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinny rozpatrzyć ten wniosek będąc zobowiązane do uwzględnienia sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy. Tymczasem – zdaniem Sądu - w niniejszej sprawie organy administracyjne nie kierowały się przytoczonymi przesłankami ustawowymi, a zgoła innymi względami, co jest niedopuszczalne.

Należy podkreślić, że składając wniosek o umorzenie skarżący przedłożył dokumenty celem ustalenia jego sytuacji dochodowej i mającej wpływ na tę sytuację jego sytuacji zdrowotnej. Bez wątpienia, z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący pozostaje od dłuższego czasu w leczeniu ambulatoryjnym i szpitalnym przebywając w szpitalu na Oddziale Chorób Zakaźnych, że od dłuższego czasu jego jedynym źródłem utrzymania jest renta, obecnie pobierana w wysokości 785,26 zł miesięcznie, że przekazuje na rzecz A., A. i P. C. łącznie kwotę 230 zł miesięcznie na adres Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i na rzecz czwartego swego dziecka K. C. kwotę 150 zł miesięcznie oraz ponosi stałe wydatki na zakup leków i dojazdy do lekarzy. Należy podkreślić, że sytuacja dochodowa skarżącego wynika nie tylko z dokumentów przez niego przedstawionych, ale także z rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 5 kwietnia 2013 r. przez pracownika socjalnego. Tę sytuację skarżącego organy powinny wziąć pod uwagę przy rozstrzyganiu swego wniosku lub też innymi legalnymi środkami dowodowymi ustalić inną jego sytuację. Sąd zwraca uwagę na to, że zgodnie z zgodnie z art. 25 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów:

"Art. 25. W sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego."

Z powyższego wynika, że organy administracyjne były zobowiązane do rozpatrzenia wniosku skarżącego w ramach dwóch ustaw - ustawy z dnia 7 września 2007 r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego.

Za niedopuszczalne uznał Sąd formułowanie ocen przez organy administracyjne pod adresem skarżącego w rodzaju: skarżący "zobowiązania, które już powstały winien spłacać, nie zaś ich unikać". Na niedopuszczalność tego rodzaju sformułowań wskazuje treść przytoczonego wyżej art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z przepisu tego wynika, że to racjonalny ustawodawca umożliwił wszystkim dłużnikom alimentacyjnym, niezależnie od tego, co spowodowało powstanie należności z tytułu wypłaconych alimentów, ubieganie się o umorzenie tych należności. Tym samym ani składanie wniosku przez dłużnika alimentacyjnego w tym zakresie, ani przedstawianie przez niego swej sytuacji dochodowej i rodzinnej, o której mowa w powyższym przepisie, jako wskazującej na zasadność wniosku nie może być uznane przez organy administracyjne za "unikanie spłaty zobowiązań". Niedopuszczalna jest także ocena organów administracji wysokości ustalonych przez Sąd powszechny alimentów. Niedopuszczalne jest formułowanie – co uczynił organ pierwszej instancji, a zaakceptował organ odwoławczy – ocen, iż kwota zasądzonych wyrokiem sądowym alimentów "nie zaspokaja podstawowych potrzeb nawet jednego dziecka w wieku szkolnym, które posiada Pan B. C.". Niedopuszczalne jest również snucie przypuszczeń co do tego, jak radziłby sobie skarżący , gdyby mieszkał wraz z dziećmi i ich matką, "która np. nie procowałaby zawodowo, jak zapewniałby im żywność, ubrania, wydatki związane ze szkołą itd. itp. jako głowa rodziny, będąc w takiej sytuacji w jakiej obecnie się znajduje". Żaden przepis prawa nie upoważnia organów do formułowania tego rodzaju ocen. Organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa i w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej zgodnie z art. 6 Kpa i art. 8 Kpa, które jako podstawowe zasady postępowania administracyjnego stanowią:

"Art. 6. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa."

"Art. 8. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej."

Sąd stwierdza, że organy administracyjne naruszyły wskazane wyżej przepisy i zamiast uznania administracyjnego zobowiązującego do załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków, zastosowały niczym nie usprawiedliwioną dowolność, zastępując ustalenia wynikające z dowodów wykazanymi wyżej niezgodnymi z prawem ocenami i stwierdzeniami.

Należy także podnieść, że rozpoznając sprawę organy administracji powinny się kierować zasadą aktualności, to jest brać pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie orzekania. Niedopuszczalne jest zatem opieranie rozstrzygnięcia na przypuszczeniach, że stan faktyczny sprawy "w nieodległej przyszłości może ulec zmianie", co uczynił organ odwoławczy, stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "w niniejszej sprawie nie można wykluczyć, że w nieodległej przyszłości sytuacja materialna B. C. może ulec zmianie".

Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdza, że zaskarżone decyzje zostały wydane niezgodnie z prawem, a zatem należało je uchylić na mocy powołanych wyżej przepisów oraz art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a.

Nadto należy podnieść, że uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie spełnia standardów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w żaden sposób nie odniosło się do możliwości umorzenia należności skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy. Stało się tak pomimo wyartykułowanych przez skarżącego expressis verbis – tak we wniosku wszczynającym postępowanie, jak w odwołaniu – twierdzeń o złym stanie zdrowia, całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolny, braku możliwości przekwalifikowania się oraz braku jakiegokolwiek majątku. Kolegium w uzasadnieniu faktycznym decyzji ograniczyło się do stwierdzenia, że "nie można wykluczyć, że w nieodległej przyszłości sytuacja materialna B. C. może ulec zmianie. Jak wynika bowiem z akt sprawy orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia 5 lutego 2013 r. (...) skarżący został uznany okresowo za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym do lutego 2014 r.", pomijając całkowicie okoliczność, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy daje możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego – z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną zobowiązanego.

W rezultacie organ odwoławczy rozpatrzył niniejszą bez odniesienia się do sytuacji dochodowej i zdrowotnej skarżącego. W konsekwencji organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Należy podkreślić, że właściwe zachowanie tej zasady "wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego, tak by dwukrotnie oceniono dowody, przeanalizowano wszystkie argumenty" (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2011r. sygn. akt II OSK 672/10, dostępne na http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Co prawda decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego – co nie jest jednak, jak już podniesiono powyżej, nie jest to równoznaczne z dowolnością podjętego w tym zakresie rozstrzygnięcia. Działanie organu doznaje bowiem ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 k.p.a., jak również zasadami i celami określonymi w ustawie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 marca 2013r. o sygn. akt IV SA/Po 1198/12, http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazuje WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 8 listopada 2012 r. (sygn. akt II SA/Bk 625/12,http//orzeczenia.nsa.gov.pl) "uzasadnienie przy tym decyzji uznaniowej zawsze powinno odnosić się do kwestii istnienia bądź nieistnienia w sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających sposób załatwienia sprawy oraz wskazywać na okoliczności, które pozwoliłyby sprawę załatwić po myśli wnioskodawcy. Wydanie decyzji o umorzeniu należności alimentacyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspektach sytuacji dochodowej i rodzinnej, a uzasadnienie decyzji zawierać ocenę tej sytuacji". Wskazać przy tym trzeba, że jak wynika z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zdecydowały o treści decyzji. Zadaniem uzasadnienia – stanowiącego integralny składnik decyzji – jest bowiem wyjaśnienie stronie jej dyspozytywnej części, którą jest rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000r. o sygn. akt. I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji ma istotne znaczenie dla stosowania zasad postępowania administracyjnego tj. zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) – realizowanych na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. Z uwagi na te właśnie zasady organ orzekający obowiązany jest do pełnego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, które legły u podstaw załatwienia sprawy. Powyższe zasady nie zostaną zrealizowane, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie ustosunkuje się do faktów istotnych dla sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego jest odniesienie się do wszystkich zarzutów strony podnoszonych w trakcie postępowania – w tym w szczególności wskazanych w odwołaniu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 stycznia 2012r. o sygn. akt. II SA/Kr 1873/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 grudnia 2008r. o sygn. akt. II SA/Po 382/08, orzeczenia dostępne na:http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Ewentualne pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych i zarzutów podnoszonych przez stronę mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza bowiem przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001r. o sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635) – co niewątpliwie miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeprowadziło postępowania odwoławczego w wymaganym przez ustawę oraz k.p.a. zakresie – co przełożyło się na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji – które nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rezultacie doszło do naruszenia nie tylko art. 138 § 1 k.p.a. ale również zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Stanowi to podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy P.p.s.a.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracyjne będą działały wyłącznie na podstawie przepisów prawa uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wyłącznie ustaleniami przeprowadzonymi na podstawie dowodów pozyskanych zgodnie z obowiązującym prawem i kierować się będą nie emocjami, czy poglądami, ale wolą ustawodawcy, który ustanowił przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dla obywateli będących dłużnikami alimentacyjnymi z jakiegokolwiek powodu, którego to powodu organy nie są władne ani dociekać, ani oceniać. Organy administracyjne zbiorą i rozpatrzą materiał dowodowy, którym – zgodnie z art. 75 § 1 Kpa są w szczególności dokumenty i dokonają oceny na podstawie materiału dowodowego zgodnie z art. 80 Kpa, z pominięciem własnych emocji czy poglądów. Stanowisko organów powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji. Należy także zwrócić uwagę organów na fakt, iż część z wyżej wskazanych uchybień stanowiła już podstawę uchylenia decyzji organów w sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie pod sygn. akt III SA/Kr 1174/11.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.