Wyrok NSA oz. w Białymstoku, sygn. akt SA/Bk 2022/98
NSA oz. w Białymstoku
Data orzeczenia: 1999-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Zatrudnienie
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 9 ust. 1, art. 9 ust. 3a, art. 45 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1992 nr 5 poz. 18
law: Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 grudnia 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy.
article: art. 481 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Brak pozytywnego przepisu /określenia drogi sądowej/ w tak istotnej dziedzinie stosunków społecznych, jaką jest ochrona konstytucyjnego prawa do zatrudnienia za wynagrodzeniem, nie może być interpretowana jako wyłączenie powszechnie obowiązujących zasad.

Wynika z tego, że brak wypowiedzi ustawodawcy w tym przedmiocie nie może być rozumiana jako wyłączenie drogi sądowej.

Milczenie bowiem ustawy nie może być traktowane w sposób sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do Sądu.

TEZY

Brak pozytywnego przepisu /określenia drogi sądowej/ w tak istotnej dziedzinie stosunków społecznych, jaką jest ochrona konstytucyjnego prawa do zatrudnienia za wynagrodzeniem, nie może być interpretowana jako wyłączenie powszechnie obowiązujących zasad.

Wynika z tego, że brak wypowiedzi ustawodawcy w tym przedmiocie nie może być rozumiana jako wyłączenie drogi sądowej.

Milczenie bowiem ustawy nie może być traktowane w sposób sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do Sądu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 11 marca 1999 r. sprawy ze skargi Romana M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego Regionalnego Sztabu Wojskowego w B. z dnia 20 listopada 1998 r. (...) w przedmiocie przyznania należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wojskowy Komendant Uzupełnień w B. decyzją z dnia 2 lutego 1998 r., (...) - przyznał panu Romanowi M. dodatek specjalny za luty 1994 r. w wysokości 89,04 zł, za marzec - maj 1994 r. w wysokości po 99,68 zł za każdy miesiąc, za czerwiec 1994 r. w wysokości 99,68, zł za sierpień 1994 r. - marzec 1995 po 119,28 zł za każdy miesiąc oraz należność z tytułu czasowego pełnienia obowiązków kierownika sekcji w okresie od 16 maja - 16 sierpnia 1994 r. w wysokości 224 zł, jak również nagrodę roczną za 1995 r. w wymiarze proporcjonalnym do okresu pełnionej służby, tj. za trzy miesiące w wysokości 256,07 zł - odmawiając jednocześnie przyznania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w 1995 r. urlop wypoczynkowy i odprawy pieniężnej w związku ze zwolnieniem w zawodowej służby wojskowej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Roman M., nie negując jej zasadności ale kwestionując ją z uwagi na brak wyliczeń w przedmiocie wypłaty ustawowych odsetek.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. decyzją z dnia 24 lutego 1998 r. (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podkreślając, że przepisy prawne nie przewidują wypłaty odsetek.

Obszerną skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Roman M., wywodząc zasadność wypłaty odsetek z tytułu nie wypłaconych mu w terminie należnych świadczeń.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B., wnosząc o jej oddalenie podniósł, iż "oczekuje rzeczowej interpretacji zapisów ustawowych i w pełni wykona orzeczenie Sądu w niniejszej sprawie".

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 maja 1998 r. w sprawie SA/Bk 327/98 uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na naruszenie art. 138 Kpa, gdyż organ II instancji dokonał jedynie kontroli decyzji I instancji bez rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy.

Po ponownym rozpatrzeniu Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego Regionalnego Sztabu Wojskowego - B. decyzją z dnia 20 listopada 1998 r., (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że zgodnie z aktualnym stanem prawnym odsetki Romanowi M. nie mogą być wypłacone.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Roman M., zarzucając jej niezgodność z prawem i zasadami sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zagadnienia roszczeń pieniężnych i odsetek wynikających ze stosunku służbowego, przysługujących funkcjonariuszom Policji, Urzędu Ochrony Państwa i Straży Granicznej były przedmiotem wielu rozstrzygnięć prawnych, jednak zasadniczo różniących się między sobą.

Należy chociażby przytoczyć uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1992 r. w sprawie III AZP 27/92 /OSNC 1993 z. 9 poz. 141/, która stanowiła, że: "rozpoznanie sprawy o roszczenie pieniężne funkcjonariusza Urzędu Ochrony Państwa wynikające ze stosunku służbowego, należy do właściwości organu administracyjnego".

Uchwała zaś Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r., W 14/94 /OTK 1995 cz. I poz. 19/ stwierdziła, że: "niewypłacenie funkcjonariuszom Policji zgodnie z art. 105 w zw. z art. 78 z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./, funkcjonariuszowi Urzędu Ochrony Państwa zgodnie z art. 82 w zw. z art. 65 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa /Dz.U. nr 30 poz. 180 ze zm./ oraz funkcjonariuszowi Straży Granicznej zgodnie z art. 109 w zw. z art. 82 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży granicznej /Dz.U. nr 78 poz. 462 ze zm./, stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 par. 1 kodeksu cywilnego żądanie odsetek przed Sądem powszechnym".

Jednak Sąd Najwyższy w dniu 26 maja 1995 r. w sprawie I PZP 13/95 podjął następującą uchwałę: droga sądowa do dochodzenia przez funkcjonariusza Policji przed Sądem powszechnym uposażenia i innych świadczeń pieniężnych przewidzianych w rozdziale 9 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz.U. nr 30 poz. 179 ze zm./ wraz z odsetkami jest niedopuszczalna".

Jednocześnie Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 stycznia 1997 r. w postanowienie z dnia 17 stycznia 1997 r. - I PKN 66/96 /OSNAP 1997 nr 20 poz. 401/ - zawarł stwierdzenie, że: "funkcjonariuszami policji nie przysługują odsetki od nieterminowo wypłacanego uposażenia".

Trzeba podkreślić, iż w konsekwencji wypracowano jednolity pogląd, że rozpoznanie sprawy funkcjonariusza Policji o roszczenia pieniężne z tytułu uposażenia należy do właściwości organu administracyjnego, który załatwia sprawę w postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji. Stanowisko powyższe jest zgodne z treścią uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1991 r. I PZP 60/91 /OSNCP 1992 z 7-8 poz. 123/, z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1991 r., I PRN 39/91 /OSP 1992 z. 5 poz. 242/, w postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1995 r., I PRN 37/95 /OSNAPU 1996 nr 8 poz. 118/ i w wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1995 r., III ARN 35/95 /OSNAPU 1996 nr 7 poz. 95/. Powyższy pogląd popiera również skład Sądu orzekający w konkretnej sprawie.

Także Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym - III PO 12/96 - stwierdził, że właściwy do rozpoznania sprawy niniejszej jest Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B.

Sąd nie podzielił stanowiska części orzecznictwa w zakresie nie przyznania funkcjonariuszom Policji odsetek od nieterminowo wypłacanego uposażenia. Ustawowy obowiązek płacenia odsetek powstaje na skutek uchybienia przez dłużnika terminu świadczenia pieniężnego /art. 481 Kc/. Sytuacja powyższa miała miejsce w konkretnej sprawie odsetki od należnego uposażenia, aczkolwiek mają charakter cywilnoprawny, muszą być, jako nierozerwalnie związane z tym uposażeniem, rozpatrzone w toku postępowania administracyjnego i poddane kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd szczególny /art. 2 par. 1 Kpa/.

Dodatkowo należy podkreślić okoliczność - wskazywaną przez organ II instancji, iż ustawodawca nie określił możliwości dochodzenia odsetek od opóźnionego uposażenia w pragmatykach dotyczących służb tzw. mundurowych - a dał taką możliwość innym grupom pracowników mianowanych /up. prokuratorom, urzędnikom państwowym/. Jednak brak pozytywnego przepisu /określenia drogi sądowej/ w tak istotnej dziedzinie stosunków społecznych, jaką jest ochrona konstytucyjnego prawa do zatrudnienia za wynagrodzeniem, nie może być interpretowana jako wyłączenie powszechnie obowiązujących zasad. Wynika z tego, że brak wypowiedzi ustawodawcy w tym przedmiocie nie może być rozumiana jako wyłączenie drogi sądowej. Milczenie bowiem ustawy nie może być traktowane w sposób sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do Sądu /orzeczenie TK z dnia 25 lutego 1992 r. K 3/91 /OTK 1992 cz. I str. 34/.

Dlatego też Sąd, w świetle powyższych rozważań uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/.