Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1316/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 lipca 2022 r. nr SKO.PS/41./642/2022/9875/ŁK w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 21 lipca 2022 r. nr SKO.PS/41./642/2022/9875/ŁK na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. (dalej: "organ I instancji") z dnia 1 czerwca 2022 r., nr [...] r., zobowiązującą B. K. (dalej: "strona" lub "skarżąca") do zwrotu kosztów poniesionych zastępczo przez Miasto J. w łącznej kwocie w wysokości 65.660,62 zł w okresie od 01.04.2019 r. do 31.05.2022r. za pobyt matki M. S. w Domu Pomocy Społecznej ""[...]"" w J. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie faktycznym.

Prezydent Miasta J., działając na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3, art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U z 2021 r., poz. 2268 ze zm.) – dalej: "u.p.s." oraz art. 104 k.p.a., decyzją z dnia 6 grudnia 2022 r. nr [...] r. zobowiązał B. K. do zwrotu kosztów poniesionych zastępczo przez Miasto J. w łącznej wysokości 54.428,32 zł w okresie od 01.04.2019 r. do 30.11.2021 r. za pobyt matki M. S. w Domu Pomocy Społecznej ""[...]"" w J. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się tej decyzji.

Odwołanie od tej decyzji wniosła strona zarzucając organowi I instancji brak zastosowania art. 104 ust. 4 u.p.s.

Kolegium uwzględniło odwołanie strony i decyzją z dnia 17 lutego 2022 r. nr SKO-PS-41.5/45/2022/913 uchyliło tą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ I instancji po ponownym przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia 1 czerwca 2022 r., nr [...] r., zobowiązał stronę do zwrotu kosztów poniesionych zastępczo przez Miasto J. w łącznej kwocie w wysokości 65.660,62 zł w okresie od 01.04.2019 r. do 31.05.2022r. za pobyt matki M. S. w Domu Pomocy Społecznej ""[...]"" w J. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji.

W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania i wyjaśniono stan faktyczny sprawy. Organ I instancji wskazał, iż decyzją z dnia 28.09.2020 r. nr [...] ustalono stronie odpłatność za pobyt matki M. S. w Domu Pomocy Społecznej ""[...]"" w J. w kwocie 1.415,61 zł miesięcznie (od dnia 01.04.2019 r. do 31.03.2020 r.) oraz 1.872,05 zł od dnia 01.04.2020 r. miesięcznie do dnia opuszczenia przez M. S. domu pomocy społecznej. Miasto J. w wyniku uchylania się przez stronę od obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt matki Pani M. S. w domu pomocy społecznej poniosło w okresie od 01.04.2019 r. do 31.05.2022 r. wydatki w wysokości 65.660,62 zł. Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, iż pomimo wielokrotnych prób przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji strony i możliwości zastosowania art. 104 ust.4 u.p.s. strona nie zgodziła się na jego przeprowadzenie.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym wyraziła swoje niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia i zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wydanie orzeczenia

tj. art. 60 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że istnieje konieczność nałożenia na nią obowiązku ponoszenia opłat we wskazanej wysokości za pobyt M. S. w Domu Pomocy Społecznej "[...]"’ w J.;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wydanie orzeczenia tj. art. 61 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie i ustalenie odpłatności za pobyt jej matki w Domu Pomocy Społecznej we wskazanej wysokości, w tym brak uwzględnienia jej sytuacji finansowej, w tym osiąganych przeze nią dochodów;

- naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 64, art. 64a u.p.s. poprzez ich niesłuszne zastosowanie i brak uznania przez organ, że brak więzi emocjonalnych pomiędzy nią a matką, brak kontaktu między nimi, opuszczenie jej i siostry przez M. S. nie uzasadnia zwolnienia mnie z opłaty za pobyt mojej matki w domu pomocy społecznej;

- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zbadania przedmiotowej sprawy, brak dokonania oceny zasadności uiszczania przeze nią opłaty z tytułu umieszczenia M. S. w domu Pomocy Społecznej ""[...]"" w J. w sytuacji, gdy od lat nie ma kontaktu z matką, a orzeczenie wobec niej obowiązku utrzymania matki przeczy zasadom współżycia społecznego;

- naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wydanie decyzji tj. art. 104 ust. 4 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie i niezwolnienie jej od obowiązku zwrotu opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy w przedmiotowej sytuacji występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający zastosowanie wskazanej instytucji, ponieważ od lat nie ma z matką kontaktu, nie istnieje między nimi jakakolwiek więź o charakterze emocjonalnym;

- sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji z treścią zgromadzonych dowodów polegającą na braku przedstawienia dowodów w zakresie podstaw wyliczenia wysokości kosztów pobytu jej matki M. S. w Domu Pomocy Społecznej ""[...]"" w J. i uznanie, że jest zobowiązana ponosić koszty utrzymania matki w wysokościach wskazanych w Decyzji Dyrektora Domu Pomocy Społecznej ""[...]"" w J. z dnia 28.0.2020 r., w sytuacji, gdy ustalenia wysokości odpłatności nie zostało ustalone przedłożonymi w sprawie dowodami, w tym dokumentami wykazującymi rzeczywisty koszt pobytu matki we wskazanym Domu Pomocy Społecznej. Strona podnosząc zarzuty jednocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Kolegium, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie, wskazując, że w świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości fakt, iż strona nie wniosła opłat za pobyt swojej matki w domu pomocy społecznej pomimo, iż obowiązek taki wynika z ostatecznej i wykonalnej decyzji organu I instancji z dnia 28.09.2020 r. nr [...] Kolegium wskazało, że w trakcie prowadzenia postępowania wyjaśniającego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. pismem z dnia 02.03.2022r. poinformował organ I instancji, iż pomimo kontaktu pracowników socjalnych tamtejszego Ośrodka, strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a tym samym nie udzieliła informacji o swojej sytuacji materialnej, życiowej, zdrowotnej i rodzinnej. Z materiału dowodowego sprawy wynika również, że organ I instancji pismem z dnia 25.03.2022 r. zwrócił się z zapytaniem do strony, czy wyraża zgodę na wywiad środowiskowy, aby dokonać aktualnej analizy jej sytuacji zgodnie z ustawą i zaleceniami Kolegium, na które nie otrzymał odpowiedzi do czasu wydania zaskarżonej decyzji.

Nawiązując do treści odwołania Kolegium stwierdziło, że zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące naruszenia przez organ I instancji art. 60 i art. 61 u.p.s. nie zasługują na uwzględnienie. Opłata za pobyt matki w DPS była przedmiotem odrębnego postępowania, które zostało już zakończone.

Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż strona otrzymała informację, iż w oparciu o przepisy art.10 § 1 oraz art. 73 i art. 79 § 2 k.p.a., przysługuje jej prawo brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a także przeglądanie akt sprawy oraz sporządzenie z nich notatek i odpisów. Kolegium wskazało także, że brak więzi emocjonalnych z matką w jego cenie nie ma wpływu na wynik postępowania. Na powstanie obowiązku odpłatności nie wpływa bowiem w żaden sposób osobisty stosunek osoby potencjalnie zobowiązanej względem mieszkańca DPS. Kolegium stwierdziło również, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie opłaty nie ma zastosowania art. 144 zdanie pierwsze Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który pozwala zobowiązanemu na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do DPS. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określonych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS.

Kolegium podniosło, że na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. osoba ubiegająca się o odstąpienie od żądania zwrotu określonych wydatków na udzielone świadczenie, zobligowana jest do współdziałania z organem pomocy społecznej w zakresie zmierzającym do wykazania swojej realnej sytuacji bytowej, która potwierdziłaby, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający odstąpienie przez jednostkę samorządu terytorialnego od żądania zwrotu wymaganych należności. W ocenie Kolegium z przekazanych akt sprawy wynika, że strona uniemożliwiła organowi I instancji ustalenie jej sytuacji dochodowej i rodzinnej i tym samym brak jest podstaw do zastosowania w art. 104 ust. 4 u.p.s.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, ewentualne o zmianę zaskarżonej decyzji i zwolnienie jej od obowiązku zwrotu opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 64 u.p.s. poprzez niesłuszne uznanie, że wskazany przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, w sytuacji, gdy przepis powyższy kształtuje uprawniania strony i wykazuje jej prawa statuując, iż istnieje możliwość zwolnienia strony z opat za pobyt członka rodziny w Domu Pomocy Społecznej;

- brak odniesienia się do zarzutu naruszenie art. 64a u.p.s. w sytuacji, gdy zarzut powyższy został podniesiony w treści odwołania, a podniesione okoliczności, podane w formie zarzutu, winny zostać rozpoznane w toku kontroli decyzji przez organ II instancji;

- brak należytego rozpoznania sprawy objawiający się w istocie brakiem możliwości dokonania kontroli instancyjnej orzeczenia poprzez brak wyjaśnienia dokonanej analizy materiału dowodowego prowadzącej do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i zasługuje na utrzymanie, bez wskazania jakie konkretne dowody zostały i ustalenia były podstawą wydania orzeczenie II instancji;

- naruszenie przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wydanie orzeczenia tj. art. 61 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie i brak wskazania jakie dowody stanowią podstawę ustalenia odpłatności za pobyt jej matki w Domu Pomocy Społecznej we wskazanej wysokości;

- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zbadania przedmiotowej sprawy i przyjęcie, że opłata za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej ma charakter zobowiązania publicznoprawnego, a okoliczności stosunku osobistego pomiędzy mną i matką nie mają wpływu na charakter zobowiązania, co czyni orzeczenie niesprawiedliwym i sprzecznym z zasadami współżycia społecznego;

- naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wydanie decyzji tj. art. 104 ust. 4 u.p.s. poprzez brak jego zastosowania i brak zwolnienia jej od obowiązku zwrotu opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy w przedmiotowej sytuacji występuje "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający zastosowanie ze wskazanej instytucji, ponieważ od lat nie ma z matką kontaktu, nie istnieje między nimi jakakolwiek więź o charakterze emocjonalnym;

- sprzeczność istotnych ustaleń organu II instancji z treścią zgromadzonych dowodów polegająca na braku przedstawienia dowodów w zakresie podstaw wyliczenia wysokości kosztów pobytu jej matki M. S. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w J. i uznanie, że jest zobowiązana ponosić koszty utrzymania matki w wysokościach wskazanych w Decyzji Dyrektora Domu Pomocy Społecznej ""[...]"" w J. z dnia 28.09.2020 r. w sytuacji, gdy ustalenia wysokości odpłatności nie zostało ustalone przedłożonymi w sprawie dowodami, w tym dokumentami wykazującymi rzeczywisty koszt pobytu matki we wskazanym Domu Pomocy Społecznej.

W treści uzasadnienia Skarżąca powieliła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.". Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.

Z przywołanych przepisów wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 61 ust. 3 i art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. Stosownie do ich treści, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustalonego w decyzji lub umowie, o której mowa w art. 103 ust. 2, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wydatki gminy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 104 ust. 3-8 stosuje się odpowiednio (art. 61 ust. 3 u.p.s.).

Należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 104 ust. 1 u.p.s.). Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 u.p.s.).

W ocenie Sądu w sprawie niewątpliwie wystąpiły przesłanki do zastosowania powyższych przepisów i wydania orzeczenia we wskazanym trybie. W obrocie prawnym funkcjonuje bowiem ostateczna i prawomocna decyzja ustalająca skarżącej wysokość opłaty za pobyt matki w DPS. Bezsporny w sprawie pozostaje również fakt, że skarżąca nie uiściła należnych opłat, pokrywanych zastępczo z budżetu gminy.

W ocenie Sądu istotną dla sprawy regulacja jest Istotnym treść art. 104 ust. 4 u.p.s., zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.

Wszczynając z urzędu postępowanie o zwrot poniesionych zastępczo wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej, organ administracji właściwy do wydania decyzji na podstawie z art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s., obowiązany jest w myśl art. 104 ust. 4 u.p.s. ocenić, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu należności. Postępowanie w przedmiocie zwrotu należności oraz odstąpienia od żądania ich zwrotu, jednym postępowaniem (vide wyrok tut. Sądu z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 65/21, LEX 3410752). Zatem w ramach tego jednego postępowania konieczne jest wyjaśnienie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby zobowiązanej (vide m.in.: wyrok NSA z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt I OSK 520/21; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1072/19; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 801/21).

Zdaniem Sądu na organie ciąży obowiązek pouczenia zobowiązanego o przysługujących mu ulgach, a w razie złożenia stosownego wniosku - nawet pośrednio, konieczności zebrania materiału dowodowego i zawarcia w decyzji rozstrzygnięcia w zakresie stosowania art. 104 ust. 4 u.p.s. Z uwagi na uznaniowy charakter decyzji w powyższym zakresie, powinna ona być precyzyjnie i wnikliwie uzasadniona.

Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd ustalił, że po otrzymaniu przez skarżącą decyzji organu I instancji, z pouczeniem o treści art. 104 ust. 4 u.p.s., skarżąca złożyła wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu wydatków za pobyt matki w DPS, w treści odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 6 grudnia 2021 r. nr [...] r. Kolegium decyzją z dnia 17 lutego 2022 r. nr SKO-PS-41.5/45/2022/913 uchyliło tą decyzję o przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium zwróciło szczególna uwagę na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku ewentualnego zastosowania ewentualnego odstąpienia od żądania zwrotu dochodzonej kwoty, jej umorzenia w całości lub części, odroczenia terminu jej płatności albo rozłożenia na raty. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ podjął działania w kierunku przeprowadzenia ustalenia rzeczywistej sytuacji życiowej, dochodowej i zdrowotnej skarżącej w celu ustalenia czy w jej przypadku nie zachodzą szczególne okoliczności o jakich mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Jak wyjaśnił organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 1 czerwca 2022 r., nr [...] r. już podczas prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej skarżąca kilkakrotnie oświadczyła, iż nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (pisma z dnia 25.03.2019 r., 15.01.2020 r., oświadczenie z dnia 02.02.2020 r.). Ponadto skarżąca została poinformowana pismem z dnia 02.03.2022 r., o ponownym prowadzeniu postępowania po decyzji Kolegium w zakresie zwrotu kosztów poniesionych zastępczo przez Miasto J. za pobyt matki skarżącej w domu pomocy społecznej. Skarżąca otrzymała także informację, iż w oparciu o przepisy art.10 § 1 oraz art.73 i art. 79 § 2 k.p.a. przysługuje jej prawo brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a także przeglądanie akt sprawy oraz sporządzenie z nich notatek odpisów. MOPS w C., na wniosek organu I instancji z dnia 02.03.2022 r., poinformował go, iż pomimo kontaktu pracowników socjalnych MOPS ze skarżącą, nie wyraziła ona zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a tym samym nie udzieliła informacji o swojej sytuacji materialnej, życiowej, zdrowotnej i rodzinnej. Zaznaczyła, iż złożyła wniosek o zwolnienie z ponoszenia opłat i sprawa jest w toku.

Organ I instancji wystosował także zapytanie w dniu 25.03.2022 r. do skarżącej z zapytaniem, czy wyraża zgodę na wywiad środowiskowy, aby dokonać aktualnej analizy jej sytuacji zgodnie z ustawą i zaleceniami Kolegium, ale skarżąca nie odpowiedziała również na to pismo. Jak słusznie zauważyło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji osoba ubiegająca się o odstąpienie od żądania zwrotu określonych wydatków na udzielone świadczenie na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s., zobligowana jest do współdziałania z organem pomocy społecznej w zakresie zmierzającym do wykazania swojej realnej sytuacji bytowej, która potwierdziłaby, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający odstąpienie przez jednostkę samorządu terytorialnego od żądania zwrotu wymaganych należności.

Z przebiegu postępowania przed organami orzekającymi w sprawie wynika jednoznaczny wniosek dla Sądu, że skarżąca nie współpracowała z nimi w celu ustalenia czy w jej przypadku zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, które umożliwiłyby zastosowanie przez organy art. 104 ust. 4 u.p.s. Podnoszenie przez skarżącą argumentów dotyczących jej relacji z matką nie może zostać uwzględnione w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s. Z treści art. 104 ust. 4 u.p.s. ("stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy") wynika bowiem jednoznacznie, że przesłanki do m.in. do odstąpienia od żądania zwrotu przez organ dotyczą jej sytuacji dochodowej i majątkowej.

Zarzuty naruszenia przez organy art. 61, art. 64 i art. 64a u.p.s. również nie mogą zostać uwzględnione przez Sąd, ponieważ wskazane przez skarżąca przepisy ustawy dotyczą innego postępowania administracyjnego prowadzonego na wniosek osoby zobowiązanej do wnoszenia opłat za pobyt członka rodziny w DPS i dotyczącego zwolnienia z ich ponoszenia opłaty a nie postępowania o zwrot poniesionych przez gminę wydatków z tytułu zastępczego ich wnoszenia za osoby zobowiązane.

W tym stanie sprawy Sąd uznał, że z zaskarżona decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem, powinna pozostać w obiegu prawnym i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.