Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 523/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono postanowienie organu II i I instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Fronc Sędzia WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Sędzia WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2021 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Krowodrza M. S. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2021 r., znak: [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieudzielenie informacji organowi egzekucyjnemu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza na rzecz skarżącej B. W. od Inspektor Nadzoru Budowlanego kwotę 152 (sto pięćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia 17 lutego 2020 r., znak [...], wydanym na podstawie art. 168d § 1 i 2 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. - dalej "u.p.e.a.") Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat Grodzki nałożył na B. W. – członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. – karę pieniężną w wysokości 3800 zł (trzy tysiące osiemset złotych) za to, że ww. wspólnota nie udzieliła tut. organowi egzekucyjnemu informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji, żądanych wezwaniem z dnia 11 grudnia 2019 r. Równocześnie wezwano B. W. do uiszczenia nałożonej kary pieniężnej w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia na rachunek Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki, informując, że w przypadku nieuiszczenia w terminie, kwota ta zostanie ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.

Na skutek wniesionego zażalenia przez B. W. postanowieniem nr [...] z dnia 4 lutego 2021 r., znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki prowadzone jest, na podstawie tytułów wykonawczych: z dnia 10 października 2019 r. nr [...] i [...] oraz z dnia 19 lutego 2020 r. nr [...] i z dnia 28 lutego 2020 r. nr [...], postępowanie egzekucyjne w sprawie doprowadzenia do wykonania niepieniężnego obowiązku orzeczonego decyzją PINB nr [...] z dnia 11 lipca 2018 r. znak: ROIK [...] tj. obowiązku usunięcia wyszczególnionych w decyzji nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego przy ul. [...] w K., w zakresie przewodów kominowych, powodujących użytkowanie tego budynku w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, zgodnie z zaleceniami protokołu nr [...] z okresowej kontroli przewodów- kominowych dymowych, spalinowych oraz wentylacji grawitacyjnej, sporządzonego w dniu 12.12.2017 r. przez mistrza kominiarskiego P. A. N. oraz protokołu nr [...] z okresowej kontroli przewodów kominowych dymowych, spalinowych oraz wentylacji grawitacyjnej sporządzonym przez mistrza kominiarskiego P. M. J. w dniu 14.09.2016 r. W toku w/w postępowania PINB, pismem z dnia 11 grudnia 2019 r. znak: [...], działając w trybie art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wezwał J. W. - administratora nieruchomości przy ul. [...] w K. oraz Wspólnotę Mieszkaniową budynku przy ul. [...] w K. (wezwanie doręczono każdemu z trzech członków zarządu Wspólnoty, w tym B. W.), do przedłożenia w terminie do 31 stycznia 2020 r. niezbędnej do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, pisemnej informacji "czy został wykonany obowiązek określony w pkt 2-7 decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat Grodzki nr [...] z dnia 11.07.2018 r., znak: ROiK [...]". W oznaczonym w w/w wezwaniu terminie ani administrator nieruchomości przy [...] w K. ani żaden z członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej w/w nieruchomości nie udzielił odpowiedzi na wezwanie PINB. W dniu 17 lutego 2020 r. PINB wydał 4 odrębne postanowienia, znak: [...], którymi nałożył, w trybie art. 168d § 1 i 2 upea, na administratora oraz na poszczególnych członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w K., kary pieniężne za to, że w terminie nie udzielili organowi egzekucyjnemu informacji żądanych pismem z dnia 11 grudnia 2019 r.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w jego ocenie zażalenie B. W. nie zasługuje na uwzględnienie, uznając zaskarżone przez nią postanowienie PINB nr [...] r. z dnia 17 lutego 2020 r. znak: [...] o nałożeniu kary pieniężnej za prawidłowe.

Organ wskazał, że w sprawie znalazł zastosowanie art. 168d § 1 i 2 upea w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie 30 lipca 2020 r., ze względu na art. 24 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw z dnia 11 września 2019 r., Dz. U. z 2019 r poz. 2070). Wskazano, że zacytowany art. 168d § 1 i 2 upea w brzmieniu sprzed nowelizacji wyposaża organ egzekucyjny w uprawnienie do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na osobę, która nie udziela organowi egzekucyjnemu, wbrew nałożonemu na nią obowiązkowi udzielenia informacji lub wyjaśnień, względnie udzielone przez nią, na wezwanie organu, informacje lub wyjaśnienia są fałszywe. Zastosowanie w/w kary pozostawione zostało uznaniu organu ("może być nałożona kara"), podobnie jak jej wymiar (ustawodawca wyznaczył tylko górną granicę wysokości kary - 3800 zł). W doktrynie prawa oraz orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż możliwość zastosowania kary pieniężnej wobec danej osoby uzależniona jest od uprzedniego wezwania tej osoby przez organ do udzielenia informacji i wyjaśnień "niezbędnych do prowadzenia egzekucji" i dlatego przedmiotowa kara pieniężna wiązana jest z wynikającym z art. 36 upea, uprawnieniem organu egzekucyjnego do żądania od uczestników postępowania oraz innych podmiotów informacji i wyjaśnień w zakresie niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego Wobec powyższego, w doktrynie i orzecznictwie uznaje się, że możliwość zastosowania wobec danej osoby kary, o której mowa w art. 168d upea, ograniczona została wyłącznie do sytuacji, gdy: po pierwsze osoba ta była uprzednio wezwana przez organ egzekucyjny do udzielenia informacji i wyjaśnień i pomimo tego informacji takich nie udzieliła lub udzielone informacje okazały się fałszywe, oraz po drugie wymagane od osoby informacje i wyjaśnienia dotyczyły kwestii zasadniczych dla osiągnięcia celu egzekucji ("niezbędnych do prowadzenia egzekucji"). Zwrócono przy tym uwagę, że kara pieniężna z art. 168d upea nie jest formą represji względem wezwanego do udzielenia informacji, zatem jej celem nie jest wyrządzenie dolegliwości wezwanemu, ale wyłącznie zapewnienie prawidłowego i skutecznego wykonania zobowiązania poprzez zdyscyplinowanie osoby wzywanej do udzielenia żądanych informacji. Przywołano również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/G1 [...] (Legalis nr 2418211).

Inspektor Wojewódzki wskazał, że ocena zasadności nałożenia kary pieniężnej z tytułu odpowiedzialności porządkowej dokonywana jest przez organ odwoławczy na dzień wydania zaskarżonego postanowienia przez organ egzekucyjny, dlatego wskazana wyżej i zaznaczona w zażaleniu okoliczność późniejszego udzielenia przez zarządcę nieruchomości odpowiedzi na wezwanie PINB z dnia 11 grudnia 2019 r. znak: [...] nie ma znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia przez tut. organ przedmiotowej sprawy (por. uzasadnienie wyroku WSA w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/G1 36/20, Legalis nr 2418211).

Odnosząc stan faktyczny sprawy do art. 168d § 1 i 2 upea, MWINB stwierdził, iż w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, PINB miał prawo skorzystać z wynikającego z w/w przepisów uprawnienia do wymierzenia P. B. W. - S. jako członkowi zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej kary pieniężnej za nieudzielenie odpowiedzi na skierowane do administratora nieruchomości i Wspólnoty Mieszkaniowej wezwanie (doręczone wszystkim trzem członkom zarządu Wspólnoty, w tym również skarżącej) z dnia 11 grudnia 2020 r. znak: [...] do udzielenia informacji, czy został wykonany orzeczony w decyzji PINB nr [...] z dnia 11 lipca 2018 r. znak: ROIK [...] obowiązek usunięcia wyszczególnionych w decyzji nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego przy ul. [...] w K., w zakresie przewodów kominowych, powodujących użytkowanie tego budynku w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia.

Organ odwoławczy zgodził się z wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu stanowiskiem organu egzekucyjnego, iż w przedmiotowej sprawie, ze względu na charakter egzekwowanego obowiązku oceny jego wykonania nie może dokonać PINB samodzielnie. Roboty bowiem składające się na wykonanie tego obowiązku, zgodnie z egzekwowaną decyzją, winny być prowadzone pod nadzorem osoby uprawnionej. A zatem wykonanie tego obowiązku winno zostać potwierdzone przez uprawnionego kominiarza. Ocena taka jest zaś niezbędna dla podjęcia decyzji o dalszym biegu postępowania egzekucyjnego. W takim stanie rzeczy oraz biorąc pod uwagę stosowaną również w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zasadę prostoty i szybkości postępowania, która nabiera szczególnego znaczenia w sprawach obowiązków związanych z usunięciem zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi (takim jak obowiązek egzekwowany w przedmiotowej sprawie), zasadnym było skierowanie zapytania o etap realizacji egzekwowanego obowiązku do podmiotów bezpośrednio zaangażowanych w wykonanie egzekwowanego obowiązku tj. administratora nieruchomości, której dotyczy egzekwowany obowiązek oraz Wspólnoty Mieszkaniowej tej nieruchomości reprezentowanej przez zarząd, w tym m.in. przez skarżącego.

Wskazano dalej, że zgodnie z art. 36 § 1 upea, w oparciu, o który PINB wezwał administratora i Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] w K., pismem z dnia 11 grudnia 2019 r., wierzyciel lub organ egzekucyjny mogą kierować swoje wystąpienia do udzielenia informacji niezbędnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego do uczestników postępowania, organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych, a także innych podmiotów. Formuła w/w przepisu nie wprowadza zatem w zasadzie żadnych ograniczeń podmiotowych w zakresie wyboru przez wierzycieli i organy egzekucyjne adresatów opartych na tym przepisie ewentualnych wystąpień o udzielenie informacji.

Inspektor Wojewódzki podniósł, że w przedmiotowej sprawie PINB zdecydował o skierowaniu swojego wezwania z dnia 11 grudnia 2019 r. znak: [...] do administratora nieruchomości przy ul. [...] w K. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej w/w nieruchomości, przy czym wezwanie doręczono wszystkim trzem członkom zarządu Wspólnoty, w tym również skarżącej. Z treści w/w wezwania wynika, że każdy z w/w adresatów tego wezwania tj. zarówno administrator nieruchomości, jak i Wspólnota Mieszkaniowa, która zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity z 2020 r. poz. 1910 ze zm.) reprezentowana jest przez zarząd Wspólnoty, zostali zobowiązani do udzielenia żądanej w tym wezwaniu informacji. Wszystkie osoby, którym doręczono wezwanie zostali też uprzedzeni, w wezwaniu, o treści art. 168d § 1 i 2 upea. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania z dnia 11 grudnia 2019 r. wszystkim trzem członkom zarządu Wspólnoty, oraz administratorowi nieruchomości żadna z tych osób nie udzieliła na nie odpowiedzi w zakreślonym w wezwaniu terminie (31 stycznia 2020 r.). Z akt postępowania egzekucyjnego wynika, że nie tylko w zakreślonym w wezwaniu terminie ale do dnia wydania zaskarżonego postanowienia (17 luty 2020 r.), żadna z osób, którym doręczono wezwanie PINB z dnia 11 grudnia 2019 r. znak: [...] (w tym również P. B. W. - S.) nie udzieliła na nie odpowiedzi ani też nie wyjaśniła pisemnie lub ustnie powodu zwłoki w udzieleniu odpowiedzi. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie MWINB w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do wymierzenia P. B. W. - S., jako członkowi zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w K.. Odnosząc się do uwag zażalenia B. W. - S. z dnia 10 sierpnia 2020 r. dotyczących nieprawidłowego, jej zdaniem obciążenia karami pieniężnymi członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej zamiast wyłącznie zarządcy, który odpowiada za reprezentację Wspólnoty i za niedochowanie terminu udzielenia odpowiedzi na wezwania, wyjaśniono, że wezwaniem z dnia 11 grudnia 2019 r. PINB wezwał nie tylko zarządcę nieruchomości do udzielenia informacji na temat wykonania egzekwowanego obowiązku, ale również Wspólnotę. Oba wzywane podmioty były zatem odpowiedzialne za udzielenie informacji. Kwestia relacji zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej z wybranym przez nią zarządcą, udzielonych mu przez Wspólnotę uprawnień jest wewnętrzną sprawą Wspólnoty. Organ egzekucyjny, prowadząc przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem jest doprowadzenie do wykonania obowiązku usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku, powodujących użytkowanie tego budynku w sposób zagrażający zdrowiu lub życiu ludzi mógł ze względu na przywołaną już wyżej zasadę szybkości postępowania oraz zasadę celowości skierować swoje wezwanie do Wspólnoty Mieszkaniowej, rozumianej jako ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity z 2020 r. poz. 1910 ze zm.) zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej odpowiedzialny jest z mocy prawa za prowadzenie spraw Wspólnoty i reprezentowania jej na zewnątrz. W przypadku zatem wezwania przez organ egzekucyjny, w trybie art. 36 upea, Wspólnoty Mieszkaniowej do udzielenia informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, karę pieniężną o której mowa w art. 168d upea, w razie nieudzielenia takiej informacji, nałożyć można na członka zarządu Wspólnoty rozumianego w takim wypadku jako "odpowiedzialny kierownik", o którym mowa w art. 168d § 2 upea.

Odnosząc się do uwag zażalenia z dnia 10 sierpnia 2020 r. dotyczących wysokości kary pieniężnej nałożonej skarżonym postanowieniem, MWINB wskazał, że zgodnie z przywołaną wykładnią art. 168d upea oraz orzecznictwem sądów administracyjnych, podejmowanie w oparciu o w/w przepis rozstrzygnięcie tak o nałożeniu kary pieniężnej, jak i o określeniu jej wysokości (ustawodawca określił wyłącznie górną granicę kary pieniężnej) pozostawione zostało uznaniu organu egzekucyjnego, co oznacza, iż posiada on w tym zakresie pewien luz decyzyjny. Nie oznacza to jednak całkowitej swobody orzekania. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż wydane przez organ rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego ma być dostosowane do stanu faktycznego konkretnej sprawy (optymalne) oraz odpowiednio umotywowane w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia. W takim też zakresie organ odwoławczy uprawniony w maksymalnej wysokości wskazując przy tym, iż (cyt.): "Na wysokość wpłynęło to, że żądane informacje są, jak to wyżej uzasadniono, kluczowe dla prowadzonej egzekucji. Nie bez znaczenia jest waga egzekwowanych obowiązków, które zostały nałożone ze względu na nieprawidłowy stan techniczny przedmiotowego budynku, który powoduje "użytkowanie tego obiektu w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia" - nieudzielenie informacji dotyczących egzekucji tak ważkich obowiązków musi zostać potraktowane surowiej, niż nieudzielenie informacji dotyczących obowiązków mniejszej wagi. W obecnych realiach gospodarczo-rynkowych kwoty 3.800 zł nie można uznać za kwotę nadmiernie wygórowaną - kwota ta pozwala na realną i adekwatna reakcję na odmowę udzielenia informacji organowi egzekucyjnemu. Uwzględniono również to, że wzywanym podmiotom wyznaczono odległy termin na udzielenie informacji (ponad miesiąc od doręczenia wezwania) - podmioty te mogły zatem z łatwością, bez nadmiernych trudności uczynić zadość żądaniu udzielenia informacji - pomimo tego wezwani nie udzielili żadnej odpowiedzi. Tut. organ egzekucyjny nie odnajduje żadnego uzasadnienia dla braku udzielenia przedmiotowych informacji."

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie B. W. zarzuciła naruszenie art. 168d § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia I oraz II instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że pozostaje członkiem Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w K.. Jednocześnie, na mocy umowy o zarządzanie nieruchomością z dnia 29.04.2019 r. oraz pełnomocnictwa z dnia 29.04.2019 r. zarząd nieruchomością przy ul. [...] powierzono Zarządcy J. W. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą AZA z siedzibą w K. przy [...]. Pełnomocnictwo obejmowało również uprawnienie do występowania imieniem wspólnoty przed organami administracji. Zarządca wykonywał swe obowiązki oraz reprezentował wspólnotę m.in. w postępowaniu przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki.

W ocenie skarżącej organ dopuścił się wadliwego zastosowania art. 168d § 2 w/w ustawy stanowiącego, iż "Jeżeli żądanie udzielenia informacji lub wyjaśnień było skierowane do osoby prawnej lub innej jednostki informacyjnej, karę pieniężną nakłada się na pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji lub wyjaśnień, a gdyby ustalenie takiego pracownika było utrudnione - karę pieniężną nakłada się na odpowiedzialnego kierownika".

Wykładnia językowa wskazanego przepisu wskazuje, iż ukaranym może zostać osoba, która dopuściła się zaniedbania w udzieleniu organowi informacji. Pomimo to organ nałożył karę zarówno na wszystkich członków Zarządu wspólnoty, jak również na Zarządcę nieruchomości, który reprezentował wspólnotę w przedmiotowym postępowaniu. O ile nie budzi wątpliwości fakt, iż Zarządca umocowany do reprezentacji wspólnoty nie dochował wyznaczonego terminu, o tyle niedopuszczalnym jest obciążenie karą pieniężną członków Zarządu wspólnoty powołując się na lakoniczne stwierdzenie, iż wskazanie osoby właściwej do obciążenia karą "wymagałoby przeprowadzenia czasochłonnego postępowania wyjaśniającego". Skoro bowiem od momentu ustanowienia Zarządcy to on reprezentował wspólnotę we wszelkich sprawach administracyjnych, a organ kierował wezwania również do Zarządcy, to oczywistym jest, iż odpowiada również za dochowanie wszelkich terminów. Zarząd wspólnoty ma na uwadze kontrolę wszelkich postępowań, w których jest stroną i m.in. w tym celu ustanowiono Zarządcę, organ nie poczynił jakichkolwiek kroków zmierzających do ustalenia lub rozwiania wątpliwości, kto odpowiada za brak udzielenia informacji. Organ stwierdza również, iż wspólnota nie odpowiada na kierowane wezwania. Na uwagę zasługuje fakt, iż od momentu ustanowienia wspólnoty, a następnie wyłonienia Zarządu oraz umocowania Zarządcy wspólnota aktywnie bierze udział we wszelkich postępowaniach, pozostając w ciągłym kontakcie z organami. Brak udzielenia informacji wynikał z faktu, konieczne prace oraz kontrola kominiarska przedłużyły się z uwagi na warunki pogodowe. Udzielenie pełnej informacji na żądnie organu nastąpiło pismem z dnia 20.02.2019 r.

Skarżąca zwróciła też uwagę, że organ dopuścił się także nieuzasadnionego naruszenia art. 168d § 1 w/w ustawy. Z uwagi na uchybienie terminu wymierzono kary pieniężne w maksymalnej dopuszczalnej wysokości aż 4 podmiotom, co skutkuje realnym obciążeniem karą w kwocie 15.200 zł. Przyjęcie w/w kwot prowadzi do nadmiernego obciążenia m.in. dla skarżącego. Takie postępowanie wskazuje, iż kara pieniężna ma charakter ewidentnej represji skierowanej wobec Zarządu wspólnoty oraz Zarządcy, czemu bezpodstawnie i lakonicznie przeczy organ. Zwrócono też uwagę, że Zarządca poczuwając się do odpowiedzialności uwzględnił postanowienie nakładające bezpośrednio na niego karę finansową oraz zapłacił ją w całości w kwocie 3.800 zł. Wadliwość wykładni, a ślad za nią niewłaściwego stosowania omawianej regulacji potwierdzają wprowadzone zmiany legislacyjne do ww. ustawy poprzez ustanowienie art. 168ea (wejście w życie 30.07.2020 r.) stanowiącego, iż "w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej karę pieniężną, o której mowa w art. 168d i art. 168e nakłada się na pracownika bezpośrednio odpowiedzialnego za odpowiednio udzielenie informacji lub wyjaśnień albo realizację zajęcia, a w braku takiego pracownika na kierownika, członka zarządu w spółce prawa handlowego, wspólnika w spółce cywilnej - bezpośrednio odpowiedzialnego za wykonanie obowiązku (...). " Wprowadzenie wskazanej nowelizacji uniemożliwia obecnie działania, które organ podjął wydając skarżone postanowienie.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach sprawowanej kontroli sąd bierze pod uwagę wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Należy przy tym wskazać, że na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W tak zakreślonych ramach kontroli skarga okazała się zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 168d § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz.U. 2020, poz. 1427, dalej: u.p.e.a.), w brzmieniu ustalonym zgodnie art. 24 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r poz. 2070).

Przywołany art. 168d § 1 u.p.e.a. stanowi następująco: "Na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości 3800 zł." Dalej art. 168d § 2 u.p.e.a. stanowi, że jeżeli żądanie udzielenia informacji lub wyjaśnień było skierowane do osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej, karę pieniężną nakłada się na pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji lub wyjaśnień, a gdyby ustalenie takiego pracownika było utrudnione - karę pieniężną nakłada się na odpowiedzialnego kierownika.

Z kolei obowiązek udzielania informacji organowi egzekucyjnemu wynika z art. 36 §1 u.p.e.a., zgodnie z którym w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz udzielania pomocy na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy organ egzekucyjny lub wierzyciel, o którym mowa w art. 5, może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Stosownie do art. 36 § 1a informacje i wyjaśnienia, o których mowa w § 1, udzielane są nieodpłatnie przez uczestników postępowania egzekucyjnego oraz organy administracji publicznej i jednostki im podległe lub przez nie nadzorowane.

W kontrolowanej sprawie, w toku prowadzonego wobec współwłaścicieli nieruchomości przy ul. [...] w K. postępowania egzekucyjnego znak: [...] w sprawie doprowadzenia do wykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją PINB [...] z dnia 11 lipca 2018 r. znak: ROEK [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki pismem z dnia 11 grudnia 2019 r. znak: [...], działając w trybie art. 36 § 1 upea, wezwał J. W. - administratora nieruchomości przy ul. [...] w K. oraz Wspólnotę Mieszkaniową w/w nieruchomości do przedłożenia w terminie do 31 stycznia 2020 r., jak wskazano, "niezbędnej do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego", pisemnej informacji "czy został wykonany obowiązek określony w pkt 2-7 decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki nr [...] z dnia 11.07.2018 r., znak: [...]. [...] nakazującej: II. Uszczelnienie przewodów kominowych nr [...] na całej długości wkładami kominowymi żaroodpornymi - dymowe (o przekroju Ř 15 cm), nierdzewnymi - wentylacyjne (o przekroju Ř 13 cm). III. Wykonanie pod przewodami dymowymi nr [...] dostępu do drzwiczek wyciorowych a w pozostałych przewodach dymowych wymienić stare i uszkodzone drzwiczki wyciorowe na nowe. IV. Wybudowanie nowych ław kominiarskich. V. Zamontowanie nowego włazu na dach. VI. Zamontowanie zadaszeń na przewodach kominowych z rur stalowych. VII. Udrożnienie przewodu kominowego nr [...].

W przywołanym piśmie Inspektor Powiatowy poinformował wzywanych o treści art. 36 § 1 art. 168d § 1 i 2 u.p.e.a. oraz pouczył, że niewykonanie obowiązku nałożonego ostateczną decyzją PINB może skutkować nałożeniem na zobowiązanych grzywny celu przymuszenia. Powyższe wezwanie zostało doręczone każdemu z trzech członków zarządu Wspólnoty, w tym również skarżącej B. W. – S. oraz zarządcy – J. W.. W oznaczonym w wezwaniu terminie, ani zarządca nieruchomości przy [...] w K., ani żaden z członków zarządu Wspólnoty mieszkaniowej nie udzielili odpowiedzi na wezwanie PINB. W dniu 17 lutego 2020 r. PINB wydał cztery odrębne postanowienia znak: [...], którymi nałożył, w trybie art. 168d § 1 u.p.e.a., na zarządcę oraz poszczególnych członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w K., kary pieniężne w wysokości 3800 zł każda, za nieudzielenie organowi egzekucyjnemu informacji żądanych pismem z dnia 11 grudnia 2019 r., jako niezbędnych do prowadzenia egzekucji obowiązku orzeczonego w decyzji PINB nr [...] z dnia 11 lipca 2018 r. znak: ROIK [...] W piśmie z dnia 25 lutego 2020 r. J. W. udzieliła odpowiedzi na wezwanie PINB z dnia 11 grudnia 2019 r., dołączając do niej kserokopię protokołu z dnia 6 lutego 2020 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych wraz z załącznikami, sporządzonej przez mistrza kominiarskiego M. J..

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organ egzekucyjny mógł w przedmiotowej sprawie zwrócić się z wezwaniem o podanie informacji oraz wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego do Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K.. Prawidłowo wywiedziono, że Wspólnota może być "innym podmiotem" niebędącym uczestnikiem postępowania, organem administracji publicznej, podległą lub podporządkowaną mu jednostką organizacyjną, zobowiązanym do podania informacji oraz wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 36 §1 u.p.e.a. Organ popełnił natomiast błędy, ustalając adresata postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej.

Uwzględnić wypada, że art. 168d § 2 u.p.e.a. określa sposób ustalania adresata postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej w przypadku żądania udzielenia informacji lub wyjaśnień skierowanego do osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej. W pierwszej kolejności jest nim "pracownik odpowiedzialny za udzielenie informacji lub wyjaśnień", a gdyby ustalenie takiego pracownika było utrudnione – "odpowiedzialny kierownik". Pojęcia "odpowiedzialnego pracownika" oraz "odpowiedzialnego kierownika" nie zostały zdefiniowane w ustawie. W języku potocznym "pracownikiem" jest osoba wykonująca pracę na czyjeś polecenie, zlecenie, w szczególności na podstawie umowę o pracę lub na podstawie innej umowy. Kierownikiem zaś jest osoba zarządzająca jakimś zespołem ludzi albo jakimiś sprawami. Istotne znaczenie ma również określenie "odpowiedzialny", nakazujące ustalić osobę mogącą udzielić żądanej informacji lub wyjaśnień, tj. taką, która w ramach powierzonych jej zadań lub pełnionej funkcji może dysponować lub dysponuje informacjami żądanymi przez organ egzekucyjny.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy organ egzekucyjny zaniechał ustaleń w tym względzie, co potwierdzają akta postępowania, jak i stwierdzenie samego organu egzekucyjnego, że wskazanie osoby właściwej do nałożenia kary "wymagałoby przeprowadzenia czasochłonnego postępowania wyjaśniającego". Sąd podkreśla, że trudności dotyczące ustalenia pracownika odpowiedzialnego rzeczywiście zwalniają organ od dalszych ustaleń w tym zakresie, ale nie zwalniają organu egzekucyjnego do ustalenia "odpowiedzialnego kierownika". Jednak i argumentacja odnosząca się do "czasochłonnego postępowania wyjaśniającego" nie wydaje się w okolicznościach sprawy usprawiedliwiona chociażby z przyczyn akcentowanych w skardze, a dotyczących czynnego udziału w tym postępowaniu Wspólnoty oraz zarządcy nieruchomości w osobie J. W.. Z akt administracyjnych wynika w istocie, że w dniu 6 sierpnia 2019 r. J. W. stawiła się przed organem egzekucyjnym, przedkładając uchwałę Wspólnoty o powołaniu zarządu oraz umowę o zarządzanie (vide: protokół z dnia 6 sierpnia 2019 r., k. 45). Następnie do J. W. oraz wspólnoty mieszkaniowej budynku przy ul. [...] skierowano na podstawie art. 36 § 1 u.p.e.a. wezwanie z dnia 10 października 2019 r. do przedłożenia w organie informacji niezbędnych do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a to danych osób będących, zgodnie z informacjami z ksiąg wieczystych, członkami wspólnoty mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. w terminie 7 dni, informując o treści art. 168d u.p.e.a. Odpowiedzi na to wezwanie udzieliła J. W. w piśmie z 18 listopada 2019 r. Okoliczności te niezasadnie pominął organ egzekucyjny, wzywając ponownie do udzielenia informacji zarówno zarządcę, jak i Wspólnotę, a następnie nakładając karę pieniężną i na zarządcę, i na członków zarządu Wspólnoty – w tym skarżącą.

Dalej idąc, zdaniem Sądu, organ egzekucyjny nie wykazał, że informacje objęte wezwaniem były niezbędne do prowadzenia egzekucji. Należy zauważyć, że w wezwaniu z 11 grudnia 2019 r. Inspektor Powiatowy zażądał informacji odnośnie tego, czy zostały wykonane określone obowiązki wynikające z tytułu wykonawczego, pouczając przy tym o możliwości nałożenia grzywny w celu przymuszenia w przypadku niewykonania obowiązku wynikającego z decyzji PINB. Treść wezwania, a następnie treść postanowienia skierowanego do skarżącej wskazuje nie tylko na naruszenie zasady informowania, która znajduje zastosowanie postępowaniu egzekucyjnym (art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), ale przede wszystkim na to, że organ egzekucyjny usiłował przerzucić obowiązki organu egzekucyjnego (w zakresie weryfikacji wykonania egzekwowanego obowiązku) i dłużnika (w zakresie wykonania obowiązku i wykazania wykonania obowiązku) na inny podmiot, za pomocą instytucji określonej w art. 168d §1 u.p.e.a., z czym zgodzić się nie można.

Zdaniem Sądu, organ nie wykazał też, że skarżąca odmówiła udzielenia informacji. W doktrynie zauważa się słusznie, że na tle art. 168d § 1 u.p.e.a "rodzi się wątpliwość, czy wyrażenie "odmawia" oznacza sytuację, w której osoba zobowiązana do udzielenia informacji złożyła oświadczenie zawierające taką odmowę, czy też wystarczy sam fakt nieudzielenia informacji w wyznaczonym terminie. Trafny wydaje się zaprezentowany w literaturze pogląd, że przesłanka ta zaistnieje dopiero wtedy, gdy odmowa przybierze formę stosownego oświadczenia woli (M. Masternak, Odpowiedzialność za naruszenie prawa w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odpowiedzialność porządkowa, w: D.R. Kijowski (red.) System prawa administracyjnego procesowego, s. 478)". Sąd przywołane stanowisko podziela z tym zastrzeżeniem, że oświadczenie woli mogłoby przyjąć postać konkludentną, o ile organ pouczyłby uprzednio podmiot odpowiedzialny, że brak odpowiedzi będzie odczytany przez organ egzekucyjny jako odmowa udzielenia informacji. W przedmiotowej sprawie z wezwania skierowanego w piśmie z dnia 11 grudnia 2019 r. takie pouczenie nie wynika.

Wreszcie, zauważyć należy, za orzecznictwem sądowym, że regulacja z art. 168d § 1 u.p.e.a. oparta jest na uznaniu administracyjnym, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę zwrotu "może być nałożona kara". Zatem, przy rozstrzyganiu kwestii nałożenia bądź odstąpienia od ukarania oraz przy skonkretyzowaniu jej wysokości organ egzekucyjny korzysta z tzw. luzu decyzyjnego w granicach uznania administracyjnego, co jednak nie oznacza dowolności w działaniu tego organu. Organ egzekucyjny ma możliwość wyboru optymalnego (właściwego) rozstrzygnięcia, a motywy którymi się kierował powinien wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę pieniężną na określony podmiot (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 czerwca 2020 r., I SA/Gl 36/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Niewątpliwie, na rozważenie zasługiwała podniesiona przez organ argumentacja odnosząca się do wagi egzekwowanych obowiązków. Na rozważenie zasługiwała jednak i argumentacja skarżącej odnosząca się do uprzedniej współpracy zarządcy nieruchomości z organem egzekucyjnym przez udzielanie mu informacji, jak też odnosząca się do tego, że w istocie Wspólnotę obciąża wielokrotność kary pieniężnej, której maksymalna wysokość wynosi 3800 złotych.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. nakazujących przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego oraz art. 168d § 1 i 2 w zw. z art. 36 §1 u.p.e.a. Nie wyjaśniono istotnych dla sprawy okoliczności, a nadto błędnie zinterpretowano, a w konsekwencji błędnie zastosowano art. 168d § 1 i 2 u.p.e.a. Postanowienie nie zawiera przekonującego uzasadnienia nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej na B. W., jak i wysokości nałożonej kary, co narusza art. 107 § 3, art. 124 § 2 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Powyższe wskazuje na konieczność zweryfikowania przez organ egzekucyjny zasadności nałożenia kary pieniężnej na B. W., z uwzględnieniem przedstawionego stanowiska Sądu.

Z podanych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.