Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2089/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi "M." Sp. j. z siedzibą w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2011 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej "M." Sp. j. z siedzibą w C. kwotę 1881 (jeden tysiąc osiemset osiemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

"M." Sp. J. z siedzibą w C. (dalej zwana też skarżącą, uprawnioną) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Urzędu Patentowego RP, skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] maja 2011 r. nr [...], który unieważnił udzielone uprawnionej prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" [...] (dalej zwanego też "spornym wzorem").

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Urząd Patentowy RP wskazał art. 246 i 247 ust. 2 oraz art. 102 ust. 1 w związku z art. 103 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.) - dalej jako p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.

Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:

Sprawa o unieważnienie przedmiotowego prawa została wszczęta na skutek sprzeciwu wniesionego w dniu [...] lutego 2009 r. przez F. Sp. z o. o. z siedzibą w C. (zwanej dalej też wnioskodawcą, sprzeciwiającą się, uczestnikiem postępowania) wobec decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2008 r. o udzieleniu na rzecz uprawnionej prawa z rejestracji na wzór przemysłowy pt. "[...]" [...].

Jako podstawę prawną sprzeciwiająca wskazała art. 103 ust. 1 oraz art. 104 p.w.p. podnosząc, że wzór nie posiada cechy nowości oraz cechy indywidualnego charakteru. Na dowód powyższego wskazała na fakt, iż przed dniem zgłoszenia spornego wzoru tj. [...] listopada 2007 r. identyczny wzór klameczki został udostępniony publicznie przez stosowanie przez sprzeciwiającą się.

W odpowiedzi, uprawniona uznała sprzeciw za bezzasadny podnosząc, że sporny wzór spełnia wymogi art. 103 ust. 1 i art. 104 p.w.p., czyli posiada cechę nie tylko nowości, ale przede wszystkim indywidualnego charakteru. Podniosła także, że sprzeciw jest kolejną próbą represjonowania uprawnionej oraz wniosła o dokładne przeanalizowanie istnienia interesu prawnego po stronie sprzeciwiającej.

Pełnomocnik sprzeciwiającej - w piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. wskazał także - na dowód braku nowości i indywidualnego charakteru - wzór przemysłowy pt. "[...]"[...], posiadający wcześniejsze pierwszeństwo względem wzoru spornego.

W odpowiedzi, pełnomocnik uprawnionej wskazał na wykorzystanie swobody twórczej przez sporny wzór, co nie narusza wskazanych przez wnioskodawcę przepisów, gdyż nie jest identyczny z wyżej przeciwstawionym wzorem przemysłowym pt. "[...]"[...]. Ponadto podniósł brak związku między złożoną fakturą z [...] września 2003 r., a wzorem przeciwstawionym.

Kolegium Orzekające w uzasadnieniu rozstrzygnięcia na wstępie wskazało na bezzasadność wniosku uprawnionej o zbadanie interesu prawnego po stronie sprzeciwiającej wskazując, że w świetle art. 246 ust.1 i art.247 ust.2 p.w.p. sprzeciw jest powszechnym środkiem prawnym służącym każdej osobie i nie wymaga od wnoszącego uzasadnienia jego interesu prawnego w sprawie.

Podkreśliło też, że w sprawach spornych strony postępowania co do zasady winny dostarczyć materiał dowodowy i podstawę jego ustaleń faktycznych stanowi następujący materiał:

1. Faktura Nr [...] (karty 2 i 50, akta [...]),

2. Nieczytelna dokumentacja klameczki (k. 3, akta [...]

3. Korespondencja pomiędzy stronami postępowania (karty 15,18,19,21, akta [...]),

4. Wydruki z bazy wzorów [...] (k. 44) oraz [...] (k.43),

5. Klamki produkcji M. oraz F.,

6. Świadectwo rejestracji wraz z dokumentacja wzoru przeciwstawionego [...] (k. 58-55),

7. Dokumentację techniczną klamki F. (k. 51 - 54).

Ustaliło, że wzór przemysłowy pt. "[...]" nr [...] został zgłoszony do rejestracji w dniu [...] listopada 2007 r.

Powołując się na rysunek i opis stwierdziło, że przedmiotem wzoru przemysłowego jest klameczka jednoramienna trzpieniowa z tarczami przeznaczona do zamykania w oknach uchylno - rozwiernych, rozwieranych i uchylnych okien o dowolnym przeznaczeniu, ukształtowaniu oraz wymiarach. Istota klameczki według wzoru przejawia się w jej oryginalnej postaci oraz ukształtowaniu elementów składowych tworzących konstrukcję klamki. Wzór przedstawiony został na rysunku aksonometrycznym, który uwidacznia elementy składowe klameczki jednoramiennej trzpieniowej.

Kolegium Orzekające oceniło, że cechą istotną wzoru przemysłowego jest to, iż klameczka jednoramienna trzpieniowa składająca się z rękojeści o łukowym kształcie zakończonej korpusem z otworem na trzpień - składa się z części chwytowej (1), która ma profilowaną rękojeść z korpusem, w którym od dołu ma profilowane gniazdo mocujące, które w części ma postać kwadratu oraz walca i usytuowane jest w kołowym wybraniu korpusu, natomiast powierzchnia zewnętrzna korpusu ma postać bryły o podstawie zbliżonej do elipsy o ścianach bocznych skośnych i łukowych krawędziach i płaszczyznach od strony wewnętrznej i zewnętrznej, zaś rękojeść w części ma kształt łukowy i prostopadłościenny o zafazowanych krawędziach bocznych, i zakończona jest krawędzią skośną o łukowych krawędziach natomiast w gnieździe mocującym korpusu klameczki usytuowana jest sprężyna dociskowa (2), której krawędzie są łukowo wygięte, przykrywka (3) i korpus (4) które maja te same kształty zewnętrzne wyznaczone w części przez pary krawędzi przeciwległych prostych łukowych z centralnym otworem oraz dwoma cylindrycznymi wypustkami usytuowanymi na wspólnej osi poziomej i profilowanym gniazdem w którym osadzona jest rozeta (5) która ma kształt kołowy z wybraniami usytuowanymi na obwodzie oraz sprężynkę montażową (6), której centralna część ma kształt kołowy wypukły z ażurowymi wewnętrznymi krawędziami mocującymi, natomiast trzpień (7) osadzony jest w sposób trwały w korpusie części chwytowej (1).

Stwierdziło, że klameczka jednoramienna według wzoru charakteryzuje się także tym, że część chwytowa (1) wykonana jest z aluminium lub magnezu, natomiast jej elementy składowe w postaci korpus (4) i przykrywki (3) wykonane są z poliformaldehydu natomiast rozeta (5) ze stopu cynku, niewiestru [...], zaś rozeta (5) oraz trzpień (7) ze stali. Poza powyższym klameczka jednoramienna według wzoru charakteryzuje się również tym, że warstwa ochronna klameczki nałożona dowolną techniką lakierniczą ma kolor biały.

Urząd Patentowy powołał się na art. 102 ust. 1 p.w.p., a z definicji tej normy wynika, że przedmiotem rejestracji wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów w sytuacji, gdy występują kumulatywnie dwie przesłanki:

- cecha nowości (art. 103 ust. 1 p.w.p.),

- cecha indywidualnego charakteru (art. 104 p.w.p.).

Dokonując analizy przedmiotowego wzoru, powołując się na stanowisko utrwalone w doktrynie, Kolegium uznało, iż wzór narusza pierwszą ze wskazanych powyżej przesłanek - statuowaną w art. 103 ust. 1 p.w.p. Stwierdziło, że ocena nowości wzoru przemysłowego wymaga uwzględnienia dwóch czynników, wcześniejszego udostępnienia publicznego wzoru oraz ustalenia ewentualnych różnic między wzorami, przy czym podkreśliło, iż wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami.

Stwierdziło, że udostępnienie publiczne wzoru przemysłowego może nastąpić poprzez jego stosowanie, wystawianie lub ujawnienie w inny sposób, a sprzeciwiający przedstawił dowody na ujawnienie przed datą zgłoszenia spornego wzoru identycznych klamek okiennych. Za taki dowód uznało przeciwstawiony wzór przemysłowy pt. "[...]"[...], który został zgłoszony w dniu [...] września 2003 r., zaś jego publikacja w Wiadomościach Urzędu Patentowego miała miejsce w dniu [...] grudnia 2004 r., a więc około trzech lat przed zgłoszeniem spornego wzoru. Tym samym uznało, że przeciwstawiony wzór przemysłowy dotarł lub mógł dotrzeć do wiadomości m.in. uprawnionej do spornego wzoru.

Podkreśliło, że przy ocenie wzoru przemysłowego brane są pod uwagę jedynie elementy zewnętrzne wzoru widoczne podczas normalnego użytkowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 102 ust. 4 p.w.p. w przypadku wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego, ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech. Natomiast przedstawiona na rysunku postać wzoru spornego obejmuje nie tylko elementy widoczne podczas normalnego użytkowania takie jak część chwytowa (1), przykrywka (3), korpus (4), sprężynka (2), ale przede wszystkim szereg elementów niewidocznych podczas używania. Wskazać, że po dokonaniu "złożenia" całego układu takie elementy jak trzpień stalowy (7), rozeta (5), sprężynka montażowa (6), są całkowicie niewidoczne. Tym samym elementy te (7, 5 i 6) nie podlegają ocenie nowości i indywidualnego charakteru.

Kolegium Orzekające stwierdziło, że po "złożeniu" całego układu wzoru spornego, elementem najbardziej charakterystycznym jest część chwytowa (1), zaś elementy takie jak przykrywka (3), korpus (4) i sprężynka (2), składają się jedynie na niewyróżniającą się "obudowę" elementów technicznych: trzpienia stalowego (7), rozety (5) i sprężynki montażowej (6).

Tym samym uznało, że elementem głównym w spornym wzorze przemysłowym jest część chwytowa (1), która to przede wszystkim winna być zestawiona z wzorem przeciwstawionym pt. "[...]"[...]. Fakt dominującego charakteru elementu "część chwytowa" (1) w spornym wzorze, został także podkreślony przez uprawnioną, która nadała tytuł spornemu wzorowi "[...]", uwypuklając zasadniczy i najważniejszy element wzoru, a nie: rozetę, sprężynkę, korpus, przykrywkę czy trzpień.

Na marginesie zaznaczyło, iż wzór przemysłowy przeciwstawiony [...] również posiada element niewidoczny podczas normalnego użytkowania tj. "walcowy wypust z czterema nacięciami pionowymi, w którym na obwodzie są wykonane dwa rowki". Element ten, zgodnie z cytowanym powyżej ustępem 4 artykułu 102 p.w.p., także nie może być brany pod uwagę podczas dokonywania porównania spornych wzorów.

Kolegium Orzekające powołało się na stanowisko doktryny wskazujące, że porównywanie wzorów powinno służyć przede wszystkim wychwyceniu różnic między zestawionymi rozwiązaniami i mając na względzie rozbieżności pomiędzy wzorem przeciwstawionym [...], a widocznymi elementami spornego wzoru [...], uznało że postać ta wykazuje cechę identyczności z przeciwstawionym wzorem. Różnice jakie zachodzą pomiędzy przeciwstawionym wzorem, a postacią wzoru spornego, sprowadzają się jedynie do takich cech jak: nieznacznie różne zaokrąglenia krawędzi klamek (części chwytowych) według wzoru spornego i przeciwstawionego mu wzoru [...]. Obydwa wzory posiadają walcowatą dolną część klameczki oraz górną rękojeść o kształcie prostokąta o łukowym kształcie z promieniowymi zakończeniami. Krawędzie obu rękojeści przebiegają wzdłużnie przez co są także łukowo wygięte. Poza powyższym proporcje w obu wzorach są takie same. Tym samym w zasadzie nieuchwytnymi różnicami pomiędzy wzorem spornym, a przeciwstawionym są praktycznie niewidoczne szerokości ścianek części chwytowej w obu porównywanych wzorach.

Wskazało także na brak istotnych różnic w materiale z jakiego wykonano porównywane wzory. Część chwytowa klamki we wzorze przeciwstawionym jest wykonana (zgodnie z opisem wzoru) ze stopu cynku, zaś część chwytowa wzoru spornego (zgodnie z opisem wzoru) jest wykonana z aluminium lub magnezu, przez co obie "klameczki" posiadają bardzo podobną, jeśli nie identyczną strukturę i fakturę materiału.

Kolejną istotną (w świetle ustawowej definicji art. 102 p.w.p.) cechą wzoru spornego jest jego kolor, który zgodnie z opisem, jest biały. Kolegium podkreśliło, iż przeciwstawiony wzór także może być wykończony metodą proszkową w kolorze białym, przez co nawet i w tym elemencie wzór sporny, nie różni się od wzoru przeciwstawionego i jest z nim identyczny.

W świetle dokonanych porównań uznało, że powyższe wzory ([...] oraz przeciwstawiony mu [...]) są identyczne. W myśl art. 103 ust. 1 p.w.p. wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się jedynie nieistotnymi szczegółami, tak jak w niniejszej sprawie.

Skoro przed datą zgłoszenia spornego wzoru upubliczniony został identyczny wzór przemysłowy w postaci wzoru pt. "[...]"[...], to Kolegium oceniło jako bez znaczenia dla sprawy materiał dowody na okoliczność wprowadzania do obrotu przez sprzeciwiającą identycznych klamek z postacią wzoru spornego. Tym samym faktura Nr [...] (karty 2 i 50, akta [...]), nieczytelna dokumentacja klameczki (k. 3, akta [...]), korespondencja pomiędzy stronami postępowania (karty 15,18,19,21, akta [...]), dokumentacja techniczna klamki F. (k. 51 - 54) czy też klamki produkcji M. oraz F. stanowią, zdaniem Kolegium, jedynie materiał bez większego znaczenia dla sprawy, który nie zmienia dokonanych ustaleń.

Kolegium stwierdziło, że brak nowości jest wystarczającą samodzielną przesłanką do unieważnienia spornego wzoru i nie rozpatrywało zarzutu braku indywidualnego charakteru w świetle przedłożonego materiału.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, zasądzenia kosztów oraz wstrzymania jej wykonania. Skarżąca Spółka zarzuciła Urzędowi Patentowemu RP naruszenie prawa materialnego, a zwłaszcza przepisów art. 103 ust. 1 i art. 104 p.w.p. poprzez przyjęcie, że wzór przemysłowy skarżącego nie posiada cechy nowości oraz naruszenie prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik postępowania, a zwłaszcza przepisów art. art. 77, 80 k.p.a. oraz 7 i 8 k.p.a. poprzez nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego i uwzględnienia dowodu z nieczytelnego projektu technicznego, nieczytelnej faktury i braku odniesienia, czy dotyczy ona wyrobu przeciwstawionego oraz nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko wskazał także, że zarzut naruszenia przepisu art. 104 p.w.p. niezastosowanego w decyzji, jest niezrozumiały i może świadczyć o niedokładnym przestudiowaniu decyzji przez skarżącą. Skarżona decyzja w zakresie przepisów materialnych, została wydana tylko i wyłącznie na podstawie art. 102 i art. 103 p.w.p. co zostało wyrażone nie tylko w sentencji decyzji, ale także w uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto, w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga "M." Sp. J. z siedzibą w C. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, w sposób który może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawo materialne w sposób mogący mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Art. 102 ust. 1 p.w.p. stanowi, iż wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Zatem wzór przemysłowy może uzyskać ochronę prawną, jeżeli odnosi się do wytworu, jest nowy, ma indywidualny charakter.

Na przesłanki nowości wskazuje art. 103 ust. 1 p.w.p.: "Wzór przemysłowy uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami."

W ocenie Sądu okoliczność, że ustawodawca w odrębnych normach art. 103 ust. 1 i w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., określił szczegółowo przesłanki nowości i indywidualnego charakteru, ale to nie oznacza, że nowość wzoru można badać – jak w niniejszej sprawie - nie tylko w oderwaniu, ale i z pominięciem badania indywidualnego charakteru porównywanych wzorów.

Stanowi o tym powołana na wstępie norma art. 102 ust. 1 p.w.p. określająca, że wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części. Przepis art. 103 ust. 1 p.w.p. odnoszący się do nowości używa określenia "identyczny wzór" co oznacza, że zarzut braku nowości może być postawiony dopiero po porównaniu obu wzorów, czy nie są identyczne, a to oznacza badanie indywidualnego charakteru, o którym mowa w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p. Należy podkreślić, że Urząd Patentowy, nie dopatrując się jakichkolwiek różnic – nie stwierdził identyczności obu wzorów.

Nie może to budzić wątpliwości, skoro wzór przemysłowy ujmowany jest zawsze jako całość, nie zaś jako zbiór poszczególnych właściwości. Ujęcie to sprawia, że także przy weryfikacji przesłanki nowości, ocenie poddany zostaje wzór jako całość.

Oznacza to konieczność uwzględnienia także kryteriów określonych w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., czyli indywidualnego charakteru - ogólnego wrażenia, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku wzór przemysłowy w porównaniu z innym wzorem udostępnionym z datą wcześniejszą oraz zakresu swobody twórczej producenta wzoru przemysłowego.

Pogląd ten został już wyrażony w orzecznictwie: m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt II GSK 232/08, w którym NSA stwierdził jednoznacznie, że "nie jest możliwe dokonanie oceny nowości bez przeprowadzenia oceny indywidualnego charakteru tego wzoru"(LEX nr 470048).

Na gruncie rozpatrywanego w niniejszej sprawie wzoru – klamki, wygląd produktu jest zdeterminowany cechami użytkowymi i z tego względu zakres swobody twórczej musi być wyraźnie oceniony. Klamka jako produkt stanowi element okien, drzwi, mebli, ale z jej przeznaczenia jako element chwytowy musi spełniać określone cechy użytkowe. Nie można wykluczyć, że jedynie drobne różnice są brane pod uwagę przy ustalaniu indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego. O ile elementem głównym w spornym wzorze przemysłowym jest część chwytowa (1), która to przede wszystkim winna być zestawiona z wzorem przeciwstawionym pt. "[...]"[...], to fakt dominującego charakteru elementu "część chwytowa" (1) w spornym wzorze - także podkreślony przez uprawnioną w nadanym tytule spornego wzoru jako "[...]" jako zasadniczy i najważniejszy element - powinien być zbadany pod względem zakresu swobody twórczej, a drobne różnice ocenione w ramach ustalenia indywidualnego charakteru wzoru. Również ważne dla oceny zdolności rejestracyjnej wzoru przemysłowego poza zakresem swobody twórczej jest ogólne wrażenie, jakie może wywołać sporna klamka na zorientowanym użytkowniku.

Jak wynika z przytoczonych wyżej uregulowań prawnych, "kluczem do rozwiązania problemu", czy przedstawiony do rejestracji wzór przemysłowy spełnia wymogi ustawowe, jest należyte rozumienie i należyta interpretacja zarówno pojęcia "zakresu swobody twórczej" przy opracowywaniu konkretnego wzoru, jak i pojęcia "zorientowanego użytkownika". Oba te pojęcia są bowiem nieostre, a od wypełnienia ich właściwą treścią zależy właściwe zastosowanie przepisów ustawy.

W ocenie Sądu, zorientowany użytkownik to osoba, która w sposób stały używa danego produktu i przed dokonaniem zakupu – w niniejszej sprawie klamki (np. do montowania jej w oknach czy drzwiach) - uważnie ją ogląda, bada jej budowę i funkcjonalność, ale i estetykę oraz zwraca uwagę na detale, np. dopasowanie do dłoni, a przez to wygodę w użytkowaniu. Nie jest to zatem ani przeciętny fachowiec ani przeciętny konsument.

W ocenie Sądu, taka właśnie sytuacja może występować w dziedzinie klamek. Ściśle użytkowy charakter tego wytworu, kształt zdeterminowany potrzebą wygodnego uchwycenia ale także łatwość i wygoda otwierania, względy estetyczne sprawiają, że zakres swobody twórczej przy jego projektowaniu jest bardzo mały, zatem "ogólne wrażenie" musi być odnoszone do drobnych różnic. Z natury klamek, uchwytów wynika, że nie mogą między nimi występować duże różnice. Zatem przy rozważaniu "ogólnego wrażenia" jakie wywołują one na zorientowanym użytkowniku należało brać pod uwagę nawet drobne różnice i rozważać, czy wpływają one na "ogólne wrażenie".

Organ, oceniając indywidualny charakter produktu, nie rozważał w ogóle zakresu swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru klamek, a następnie z naruszeniem art. 104 § 2 p.w.p. nie ustalił, jaki zakres swobody twórczej istniał przy opracowywaniu tego wzoru.

Oznacza to, że niewystarczające w zaskarżonej decyzji było omówienie różnic jakie zachodzą pomiędzy przeciwstawionym wzorem, a postacią wzoru spornego bez uwzględnienia także kryteriów określonych w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p.

Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt II GSK 232/08, iż "wzór przemysłowy może być uznany za niespełniający wymagania nowości tylko wówczas, gdy różni się nieistotnymi szczegółami od wzoru wcześniejszego, a więc jeżeli nie ma indywidualnego charakteru. W takim przypadku nie jest możliwe dokonanie oceny nowości bez przeprowadzenia oceny indywidualnego charakteru tego wzoru. Badanie indywidualnego charakteru wzoru powinno być dokonane, z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., czyli ogólnego wrażenia, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku wzór przemysłowy w porównaniu z innym wzorem udostępnionym z datą wcześniejszą oraz zakresu swobody twórczej producenta wzoru przemysłowego."

W niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP pominął całkowicie przeprowadzenie oceny indywidualnego charakteru spornego wzoru z wzorem przeciwstawionym, badania wyglądu obu produktów pod kątem ich cech użytkowych, a w konsekwencji wypowiedzenia się co do niewielkiego zakresu swobody twórczej. Dokonując de facto porównania obu wzorów ich pod kątem identyczności o jakiej mowa w art. 103 ust. 1 p.w.p błędnie uznał, że jest to możliwe z pominięciem oceny indywidualnego charakteru. Dopiero ustalenie braku indywidualnego charakteru pozwala na ocenę, że sporny wzór przemysłowy nie spełnia wymagania nowości. Nie można pominąć, że cechy nowości i indywidualnego charakteru ustala się zawsze w odniesieniu do określonego produktu (por. A. Wojciechowska: Wzory przemysłowe - warunki uzyskania prawa z rejestracji w świetle ustawy Prawo własności przemysłowej oraz regulacji wspólnotowej, Radca Prawny 2004/3/82, t. 6).

Odpowiedź na pytanie, czy spełniony jest warunek posiadania przez postać wytworu oryginalnego charakteru - wymaga dokonania porównania z ujawnionymi wzorami wcześniejszymi. Inaczej jednak niż przy ustaleniu cechy nowości, dokonując oceny nie ogniskuje się na różnicy między konkretnymi właściwościami porównywanych wzorów. Zasadnicze znaczenie ma w tym przypadku fakt, iż porównywane wzory muszą wywoływać na użytkowniku różne wrażenie ogólne, a zatem różnice między wzorami weryfikowane są z poziomu ogólnego wrażenia, jakie wywołuje wzór (por. A. Wojciechowska: Wzory przemysłowe - warunki uzyskania prawa z rejestracji w świetle ustawy Prawo własności przemysłowej oraz regulacji wspólnotowej, Radca Prawny 2004/3/82, t. 5).

Innymi słowy, wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzory mu przeciwstawione, publicznie udostępnione przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. Pogląd taki znaleźć można w literaturze przedmiotu wskazującej, że dopuszczalna jest rejestracja wzorów stanowiących kombinację cech "kopiowanych" z już wprowadzonych do obrotu, albowiem taki wzór uzyska ochronę, jeżeli ogólne wrażenie jakie wywiera, różni się od wrażenia wywieranego przez porównywane wzory (tak m.in. E. Nowińska [w:] E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall: Prawo własności przemysłowej. Przepisy i omówienie, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004).

Przyjmuje się, że "wyznacznikami swobody twórczej są z reguły charakter i przeznaczenie wytworu, do którego wzór się odnosi, a także lokalne lub krajowe reguły obyczajowe i kryteria estetyczne" (por. M. Późniak-Niedzielska, Prawo własności przemysłowej pod red. U. Promińskiej, Warszawa 2004, s. 169). Jak podkreśla M. Późniak-Niedzielska "...kryterium indywidualnego charakteru bierze pod uwagę stopień swobody twórcy. (...) Narzucone projektantom cele i względy funkcjonalne, techniczne, a nawet handlowe ograniczają możliwości tworzenia indywidualnego kształtu przedmiotu, które zależą przecież od funkcji określonego produktu." (Maria Poźniak-Niedzielska, Ochrona wzorów przemysłowych, EPS styczeń 2007, s. 6).

Także we wstępie do rozporządzenia Rady WE z dnia 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych nr 6/2002 wskazano, że przy ocenie indywidualnego charakteru produktu należy brać pod uwagę "naturę" produktu oraz "dziedzinę przemysłu, do której należy".

Gdy wygląd produktu jest ściśle związany z jego cechami użytkowymi, zakres swobody twórczej jest mały. Tam zaś, gdzie są małe możliwości dokonania zmian, relatywnie małe różnice będą wymagane w celu ustalenia indywidualnego charakteru wzoru (por. J. Kępiński, Definicja wzoru przemysłowego oraz warunki jego ochrony [w:] PUG nr 9/2007, s. 29).

W świetle powyższego skarżący słusznie zarzuca niezbadanie przez Urząd Patentowy RP cechy indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego. Także wadliwe uznanie, że skoro sporny wzór przemysłowy "[...] " nie miał cechy nowości, to tym samym nie było konieczne badanie indywidualnego charakteru tego wzoru. Powyżej wykazano, że jest akurat odwrotnie: nie jest możliwe dokonanie oceny nowości bez przeprowadzenia oceny indywidualnego charakteru tego wzoru.

Oznacza to, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy dokona badania indywidualnego charakteru spornego wzoru z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 104 ust. 1 i 2 p.w.p., czyli ogólnego wrażenia, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku wzór przemysłowy w porównaniu z przeciwstawionym mu wzorem udostępnionym z datą wcześniejszą oraz zakresu swobody twórczej producenta wzoru przemysłowego. Mając na względzie należycie ustalony zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru klamek, rozważy kim jest ich "zorientowany użytkownik" i jakie ma cechy.

W literaturze przyjmuje się, że "zorientowany użytkownik", to nie jest użytkownik przeciętny ani znawca w danej dziedzinie. Zorientowany użytkownik to osoba, która używa w sposób stały danego produktu, nie jest to ani przeciętny konsument, ani przeciętny fachowiec, gdyż od zorientowanego użytkownika wymaga się pewnych kwalifikacji (por. E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej. Przepisy i omówienie, Warszawa 2003, s. 95; J. Kępiński, Definicja wzoru przemysłowego oraz warunki jego ochrony [w:] PUG nr 9/2007, s. 28; M. Późniak-Niedzielska w cytowanym wyżej artykule "Ochrona wzorów....", s. 6). Oznacza to, że "zorientowany użytkownik" to konsument bardzo uważny, który wie czego szuka i zwraca uwagę na wszystkie widoczne elementy produktu. To Urząd Patentowy winien wskazać kryteria, jakie przyjął wskazując "zorientowanego użytkownika" klamek – czy to jest osoba, która patrzy na klamki dopiero po ich zamontowaniu w pomieszczeniu, czy taka, która wie, że są różne rodzaje klamek i bada je dokładnie przed zamontowaniem.

Zważywszy na powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 2 pkt 1, lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) i zasądził: kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.