Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1092/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1406/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Skarżący [...] w dniu 12 sierpnia 2012 r. przyjął mandat karny kredytowany, przez co został zobowiązany do zapłaty wymierzonej nim grzywny. Zgodnie bowiem z art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.) mandat karny kredytowany staje się prawomocny w dniu jego pokwitowania.

Pismem z dnia 13 sierpnia 2012 r. skarżący zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o umorzenie wymierzonej mu grzywny. W uzasadnieniu wskazał, że jest osobą niepełnosprawną (dołączając stosowny dokument), a także ujawnił, że korzysta z pomocy społecznej (o czym świadczy decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] ws. zasiłku stałego w kwocie 438,15 zł przyznanego do dnia 31 maja 2015 r.). Skarżący wskazał, iż kwotę zasiłku przeznacza na zakup żywności i opłatę czynszu w wysokości 60 zł. Podał także, że rachunek za energię elektryczną opłaca mu opieka społeczna, oraz, że nie posiada ruchomości i nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] (nr [...]) Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 1 i art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm. - dalej również jako u.f.p.), odmówił umorzenia wskazanej należności.

Powołując się na art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 u.f.p. organ I instancji zauważył, iż należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli (...) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne, (...) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes społeczny".

Wymienione przesłanki nie występują w niniejszej sprawie. Fakt, iż skarżący znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej nie przesądza o konieczności umorzenia obciążającej go należności. Wierzyciel umarzając należność świadomie pozbawiłby Skarb Państwa dochodu jakim jest grzywna nałożona w drodze mandatu karnego kredytowanego. Sytuacja zobowiązanego może jednak ulec poprawie, a obowiązkiem wierzyciela jest dołożenie wszelkich starań w celu wyegzekwowania należności Skarbu Państwa. Umorzenie grzywny byłoby sprzeczne z interesem społecznym.

Fakt, iż zobowiązany pozostaje w trudnej sytuacji finansowej nie stanowi o wyjątkowości jego położenia. Niski dochód jaki osiąga, nie jest bowiem bezwzględną podstawą do umorzenia grzywny.

Z art. 56 ust. 1 pkt 3 u.f.p. wynika także, iż o umorzeniu należności wierzyciel może orzec w przypadku, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

Zdaniem Wojewody powzięcie przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne wymaga od wierzyciela co najmniej podjęcia czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bądź kodeksu postępowania cywilnego.

Wojewoda Mazowiecki wystawił tytuł wykonawczy (nr ...) i przesłał go do właściwego miejscowo organu egzekucyjnego, tj. [...].

Nie ma obecnie podstaw do przypuszczenia, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Mając bowiem na względzie okres przedawnienia ww. grzywny, tj. 12 sierpnia 2015 r., możliwe jest, przynajmniej częściowe, jej wyegzekwowanie.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Minister Finansów, decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ zaakcentował funkcję karną obowiązku zapłaty grzywny, a także wskazał, iż jej funkcja dochodowa, fiskalna jest uboczną cechą grzywny i "nie decyduje o jej charakterze".

Możliwość umorzenia grzywny z art. 64 u.f.p. ma charakter uznaniowy, umorzenie jest bowiem dopuszczalne, gdy spełniona jest choćby jedna z przesłanek określonych w art. 56 ust. 1 wskazanej u.f.p.

Choć ogólnie rzecz biorąc umorzenie byłoby formalnie dopuszczalne, to jednak przeciwko takiemu działaniu przemawia interes publiczny wyrażający się w przestrzeganiu zasady sprawiedliwości i równości wobec prawa oraz ochrony interesu fiskalnego Skarbu Państwa. Złamanie tej reguły mogłoby być interpretowane jako uzasadniające bezkarność w sytuacji niewątpliwego istnienia trudnej sytuacji materialnej ukaranego. W ocenie Ministra nie wystąpiły szczególne okoliczności, które podważałyby ocenę naruszenia interesu publicznego wynikającego z obowiązku poniesienia kary za popełnione wykroczenie, obowiązku zapłaty należności i ochrony dochodów Skarbu Państwa.

Na marginesie organ zwrócił uwagę, że skarżący może ubiegać się o rozłożenie należności na raty lub odroczenie zapłaty.

Skargę na powyższą decyzję wniósł [...] żądając jej uchylenia i umorzenia w całości obciążającej go należności.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1406/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podniesiono, iż organ nie odniósł się do sytuacji majątkowej skarżącego. Nie określił, jakie dochody posiada i nie dokonał ich weryfikacji w kontekście potencjalnej możliwości wyegzekwowania dochodzonej kwoty 100 zł. Jest to istotne, albowiem w niniejszej sprawie - jak wskazał sam organ - zostały spełnione aż dwie przesłanki dopuszczające umorzenie określone w art. 56 ust. 1 u.f.p.

Mając na względzie te okoliczności, a także ujawnione w sprawie dokumenty, których organ odwoławczy nie dostrzegł i nie ocenił, skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W ocenie WSA wysokość miesięcznych dochodów skarżącego winna skłonić Ministra Finansów do uznania, że pozwalają one zaledwie na wegetację. Trudno z zasiłku w kwocie 438,15 zł po odliczeniu stałych wydatków ponoszonych przez skarżącego na wyżywienie (nie uwzględniając innych np. na leki), wyegzekwować 100 zł grzywny oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Takie oczekiwanie nie jest realne, a dążenie - za wszelką cenę - do wyegzekwowania tej niewielkiej kwoty pozostaje w sprzeczności z zasadą humanitaryzmu.

Odstąpienie od idei "sprawiedliwości i równości wobec prawa oraz ochrony interesu fiskalnego Skarbu Państwa" w tym konkretnym przypadku nie będzie rozumiane jako propagowanie bezkarności.

Udzielając wytycznych organowi odwoławczemu WSA wskazał, iż winien on ustalić stan faktyczny dotyczący sytuacji materialnej skarżącego i ocenić, czy pozwala ona na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Należy również ustalić, czy w świetle dochodów, jakie skarżący posiada nie jest zagrożony jego byt biologiczny.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Finansów, zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 56 ust. 1 u.f.p., tj. uznanie, że Minister Finansów decyzją z dnia 8 kwietnia 2013 r. przekroczył granice uznania administracyjnego poprzez brak prawidłowego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przepisów doprowadziłoby WSA do uznania, że organ działał prawidłowo w ramach uznania administracyjnego, wnikliwie przeanalizował i słusznie ocenił zgromadzony materiał oraz przesłanki wynikające z ww. przepisów,

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez uznanie, że Minister Finansów naruszył przepisy postępowania oraz przepisy prawa materialnego w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, bez wskazania przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które swoim rozstrzygnięciem naruszył Minister Finansów, podczas gdy uchylenie decyzji mogło nastąpić wyłącznie po ustaleniu, które konkretnie przepisy postępowania zostały przez organ naruszone,

b) art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że nie było podstaw do oddalenia skargi, co doprowadziło Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Organ wniósł alternatywnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania ewentualnie o zastosowanie art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie Ministra Finansów WSA niewłaściwie zastosował art. 56 ust. 1 u.f.p. uznając, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego brakiem prawidłowego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Zdaniem organu, nawet jeżeli zostaną spełnione przesłanki umożliwiające udzielenie ulgi, nie obliguje to organu do pozytywnego załatwienia wniosku strony, a jedynie daje mu taką możliwość. Innymi słowy, jeżeli zostaną spełnione przesłanki umożliwiające udzielenie ulgi, legalne będzie zarówno rozstrzygnięcie zgodne z wnioskiem, jak i odmawiające uwzględnienia żądania i do organu administracji państwowej należeć będzie wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia.

W wyniku zbadania sprawy organ uznał, iż ze względu na trudną sytuację finansową skarżącego spełniona została przesłanka ważnego interesu strony, a także zachodzi przesłanka uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Minister zastrzegł jednak, iż interes dłużnika polegający na ochronie przed egzekucją należności w sposób zagrażający możliwości zaspokojenia potrzeb wynikających z utrzymania zapewniają mu przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a od chwili zobowiązania się przez [...] do zapłaty należności nie wystąpiły żadne szczególne okoliczności, istotnie zmieniające jego zdolność do zapłaty, a więc przyjmując zobowiązanie wybrał niemożliwą do egzekucji konsekwencję popełnienia wykroczenia.

Minister Finansów uznał, że sama trudna sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia udzielenia żądanej przez niego ulgi (podobnie wyrok NSA z dnia 5.10.2010 r., sygn. akt II FSK 915/09). Umorzenie zobowiązania mogłoby doprowadzić do powstania przekonania, że trudna sytuacja finansowa usprawiedliwia zwolnienie z konieczności ponoszenia konsekwencji za popełnione wykroczenia.

Wprawdzie umorzenie należności wynikającej z grzywny jest dopuszczalne jeśli spełniona została choćby jedna z przesłanek dopuszczających, ale jednocześnie działając w ramach uznania administracyjnego konieczne jest znalezienie szczególnie uzasadnionych przyczyn, przemawiających za takim umorzeniem.

Minister Finansów stwierdził, że umorzenie należności narusza interes publiczny i z tych przyczyn uznał, że choć jest dopuszczalne, to jednak nie jest zasadne. Ocena ta została dokonana na podstawie całokształtu stanu faktycznego sprawy, z uwzględnieniem także charakteru należności oraz tego, że nie występują szczególne okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę, a sama trudna sytuacja finansowa nie przesądza o konieczności udzielania wnioskowanych ulg.

Zdaniem Ministra, WSA uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., nie dopełnił obowiązku wskazania przepisu bądź przepisów postępowania lub prawa materialnego, którym organ administracji publicznej uchybił.

Organ wskazał także, iż egzekucja należności publicznoprawnych, w tym grzywien, następuje w zasadzie na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 1619 ze zm.). Ustawa ta wyłącza spod egzekucji należności pieniężne pochodzące z pomocy społecznej. Osoba zobowiązana do zapłaty grzywny jest chroniona przed utratą środków pochodzących z pomocy społecznej i - z reguły tak długo, jak długo pozostaje w sytuacji uprawniającej do otrzymywania finansowej pomocy społecznej - egzekucja grzywny nie będzie wobec niej możliwa. Egzekucja będzie możliwa dopiero, gdy jej sytuacja finansowa się poprawi, co zwykle wiąże się z utratą prawa do finansowej pomocy społecznej. Nie oznacza to jednak, że egzekucja długu nie będzie dolegliwa, lecz właśnie dolegliwość ta jest zamierzonym przez ustawodawcę celem sankcji karnej, a zasady egzekucji mają na celu m.in. ochronę dłużnika przed nadmiernym obciążeniem.

Minister Finansów uznał także, że umorzenie w całości lub w części należności stoi w sprzeczności z interesem publicznym oraz uzasadnionymi względami społecznymi z uwagi na karnoprawny charakter należności, a także brak okoliczności, które uzasadniałyby zmianę oceny, że sama trudna sytuacja finansowa nie przesądza o konieczności udzielania wnioskowanych ulg, w szczególności, że takie umorzenie mogłoby doprowadzić do powstania szkodliwej społecznie konstatacji, że sama trudna sytuacja finansowa usprawiedliwia brak konieczności wywiązywania się z zobowiązań powstałych wskutek popełnienia wykroczenia.

Zdaniem Ministra nie bez znaczenia dla sprawy jest to, że jednego dnia ukarany przyjmuje na siebie zobowiązanie do zapłaty kary grzywny, a już następnego dnia żąda umorzenia należności z tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, iż koszty dochodzenia od niego należności za niezapłacony mandat karny w kwocie 100 zł przekroczyły samą należność.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje konkretną sprawę w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki zostały kompleksowo wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje jednak żadna z wad, która mogłaby stanowić o nieważności postępowania sądowego prowadzonego przez WSA w Warszawie.

Zauważyć także trzeba, iż skarga kasacyjna kwestionuje naruszenie przez WSA w Warszawie zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów procesowych. W ocenie NSA, zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych wynikają jednak z uprzednio przyjętej przez organ niewłaściwej wykładni art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 u.f.p., który ma w sprawie podstawowe znaczenie. Przepis ten wyznacza zarówno materialne przesłanki umorzenia należności, do zapłaty której zobowiązany jest skarżący, jak również formułuje - choć pośrednio - konieczne wymagania procesowe w tym zakresie, wypływające przede wszystkim z uznaniowego charakteru decyzji organu.

W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. (zarzut nr 2a skargi kasacyjnej). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wystarczająco wyraźnie dał bowiem wyraz wadliwemu przeprowadzeniu postępowania administracyjnego co do poczynionych ustaleń w kwestii możliwości płatniczych skarżącego (szczegółowo je opisując i interpretując), jak również ocenił wadliwość przyjętej wykładni art. 56 ust. 1 u.f.p. na tle istotnych okoliczności stanu faktycznego. Z kolei zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. (oznaczony w skardze kasacyjnej nr 2b) poprzez błędne uznanie, że nie było podstaw do oddalenia skargi, wprost nawiązuje do przyjętej przez organ wykładni wspomnianego art. 56 u.f.p., jest więc konsekwencją niewłaściwego zastosowania wskazanego przepisu.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż w sprawie chodzi o umorzenie należności z tytułu mandatu karnego kredytowanego w wysokości 100 zł. Niewątpliwie rację ma organ, iż należności tego rodzaju, z uwagi na ich m.in. wychowawczo-prewencyjny charakter, winny zostać ściągnięte od sprawcy wykroczenia. Niemniej jednak istnieje możliwość umorzenia tej należności w sytuacji gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów jej dochodzenia i egzekucji lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne lub też zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny (art. 56 ust. 1 pkt 3 i 5 u.f.p.).

Poruszając się w zakresie przesłanki z art. 56 ust. 1 pkt 3 u.f.p. NSA zwraca uwagę, iż skarżący kasacyjnie organ jest niewątpliwie zobowiązany do dbania o finanse publiczne państwa. Dbałość ta musi jednak uwzględniać również rzetelną ocenę omawianej przesłanki implikując decyzję, czy uszczuplenie należności budżetowych poprzez umorzenie "mandatu karnego" jest do zaakceptowania w kontekście możliwości przymusowego ściągnięcia tejże należności i kosztów jakie krok taki może spowodować.

Wprawdzie organ odwołuje się w sprawie do trudnej sytuacji finansowej skarżącego i potencjalnego przebiegu postępowania egzekucyjnego, jednakże w realiach niniejszej sprawy nie wyciąga z tego prawidłowych wniosków. Należy podzielić uwagi WSA, iż kwota przychodu jaką miesięcznie dysponuje skarżący nie może zostać uznana za umożliwiającą mu realną spłatę należności. Po pierwsze, pochodzi ona ze świadczeń wypłacanych skarżącemu w ramach pomocy społecznej (zasiłek stały), które zgodnie z art. 10 § 4 w zw. z art. 8 § 1 pkt 6 i uchylonym art. 8 § 1 pkt 12 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1619) nie podlegają egzekucji administracyjnej. Po drugie, w sprawie chodzi o skarżącego, który legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności co w połączeniu z jego wiekiem oraz przyczyną niepełnosprawności powinno ugruntować organ w przekonaniu o niecelowości egzekucji z uwagi na brak możliwości ściągnięcia już samych kosztów takiego postępowania. Czynienie założeń, iż skarżący może w przyszłości uzyskać dodatkowy przychód, który umożliwi mu spłatę należności, choć potencjalnie dopuszczalne prawnie, to jednak na tle niniejszej sprawy jest mało prawdopodobne. Ocena przesłanki z art. 56 ust. 1 pkt 3 u.f.p. musi uwzględniać realne możliwości ściągnięcia należności tak aby nie wszczynać postępowania egzekucyjnego w sprawie, w której występuje prawdopodobieństwo (graniczące z pewnością), iż nie uzyska się w jego efekcie jakichkolwiek kwot. Pamiętać przy tym należy, iż takie postępowanie (egzekucyjne) generuje nie tylko koszty finansowe, ale również zwiększa obciążenie właściwych organów pracą, angażując je w dokonywanie czynności z założenia nieskutecznych.

Chybione są rozważania organu na tle przesłanki z art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. Organ przede wszystkim rozszerza swoje uprawnienia w zakresie umarzania należności pochodzących z prawomocnych mandatów karnych kredytowanych wskazując, iż zobowiązany jest, w ramach badania występowania ważnego interesu publicznego, do respektowania zasady prewencyjnego oddziaływania wymierzonej skarżącemu grzywny. NSA zwraca uwagę, iż organ powinien niewątpliwie dostrzegać charakter należności objętej wnioskiem o jej umorzenie. Nie może jednak, tak jak w niniejszej sprawie, utożsamiać swoich uprawnień, dotyczących bądź co bądź jedynie umarzania należności z tytułu orzeczonej grzywny, a nie jej wykonania w sensie osiągnięcia przez ustawodawcę założonego celu, z uprawnieniami organu powołanego do dbania o zachowanie porządku i bezpieczeństwa publicznego. Stanowisko organu, iż umorzenie grzywny skarżącemu doprowadzi do tego, iż nie zrozumie on swojego wadliwego zachowania właśnie o takim przekroczeniu uprawnień świadczy. Minister Finansów nie jest organem powołanym do karania za wykroczenia związane z niewłaściwy poruszaniem się po drogach publicznych, czy też egzekwowania grzywny w sensie ociągnięcia celu tej kary (prewencji szczególnej). Kwestie związane z ewentualnym ponownym popełnieniem przez skarżącego wykroczenia i jego uprzedniego ukarania w drodze postępowania mandatowego będą mogły zostać uwzględnione przez organ powołany do karania za tego typu czyny bądź też przez sąd powszechny. To te podmioty będą więc uprawnione do uwzględnienia zachowania skarżącego i jego ewentualnych uprzednich wykroczeń.

NSA wskazuje także, iż w ramach badania przesłanki ważnego interesu dłużnika lub ważnego interesu publicznego, organ może się spotkać z co najmniej dwoma rodzajowymi zachowaniami wnioskujących o umorzenie należności z tytułu orzeczonej grzywny. Po pierwsze, osoby te mogą złożyć wniosek o umorzenie z argumentacją odpowiadającą przesłankom określonym w art. 56 ust. 1 u.f.p. Po drugie, zainteresowany może złożyć wniosek o umorzenie należności z tytułu nałożonej na niego grzywny, używając jednak argumentów pozaprawnych, czy wręcz wskazujących na roszczeniowy charakter takiego żądania. W tym przypadku organ ma - co do zasady - uprawnienie, by w kontekście przesłanek z art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. odmówić umorzenia.

Zdaniem NSA organ myli się również twierdząc, iż od momentu przyjęcia mandatu karnego do czasu wniosku o umorzenie należności z tego tytułu w sytuacji majątkowej ukaranego wnioskodawcy musi zajść zmiana na niekorzyść. Jako, że w tej sprawie nie miało to miejsca, wniosek skarżącego o umorzenie grzywny jest niezasadny. Rozumowanie w tym zakresie jest jednak chybione. Nie jest tak, iż przyjmując mandat w określonych warunkach finansowych, w których funkcjonuje ukarany, jest on pozbawiony możliwości wnioskowania o umorzenie tej należności, jeżeli w jego sytuacji m.in. majątkowej nie nastąpiła jakakolwiek zmiana. Ta negatywna przesłanka nie jest przewidziana przez przepisy prawa, nie może być zatem stosowana.

Ponownie rozpoznając odwołanie skarżącego organ uwzględni powyższe stanowisko oraz ustali, jak zakończyło się postępowanie egzekucyjne względem skarżącego. Stosownie do wyników postępowania wyda odpowiednie rozstrzygnięcie.