Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1528/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 42 par. 1, art. 10 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 24 ust .1 i 2, art. 25 ust . 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1397
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Tomasz Janeczko, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2020 r. znak: [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 59 § 2 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej: k.p.a., w wyniku rozpatrzenia złożonego przez A. K. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z [...] października 2019 r. nr [...] i dołączonego do niego odwołania odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (pkt 1), a także stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia (pkt 2).

W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO) stwierdziło, że Starosta [...] na podstawie art. 130a ust. 10h-10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990) zobowiązał A. K. do zapłaty kwoty 13.668,00 zł na rzecz Powiatu [...] tytułem zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu marki [...] o nr. rej. [...], nr VTN:[...] powstałych w okresie od 30 stycznia 2002 r. do 23 lutego 2018 r.

Pismem z 5 marca 2020 r. A.K. złożył odwołanie od powyższe decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Uzasadniając wniosek, odwołujący wskazał na brak winy w uchybieniu terminu wynikający z niezamieszkiwania pod adresem, gdzie została skierowana przez organ I instancji decyzja (ul. [...], [...]-[...] P.). Wobec zwrotu nieodebranej korespondencji po jej awizowaniu, zdaniem wnioskodawcy, organ powinien był doręczyć przesyłkę, stosownie do art. 42 k.p.a., w znanym z urzędu miejscu pracy strony, tj. na adres wskazany w Rejestrze Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (ul. [...] lok. [...], [...]-[...] P.). Do wniosku odwołujący załączył przyjęte przez operatora pocztowego żądanie dosyłania przesyłek pocztowych i przekazów pocztowych kierowanych pod adresem ul. [...], P. na adres ul. [...] m. [...] w okresie 2 listopada 2017 r. – 31 stycznia 2018 r. i 9 maja 2019 r. - 9 maja 2020 r., upomnienie z 24 lutego 2020 r. wraz z dowodem jego odbioru i wydruk z CEIDG.

We wskazanym postanowieniu SKO zauważyło, że decyzja Starosty [...] została doręczona w sposób określony w art. 44 k.p.a. Była dwukrotnie awizowana - 29 października i 6 listopada 2019 r. i nie będąc odebrana została uznana za doręczoną 13 listopada 2019 r. Decyzja została doręczona na adres stałego zameldowania odwołującego. Wprawdzie "mieszkanie" i "adres" nie muszą być tożsame z miejscem zameldowania na pobyt stały (por. wyrok NSA z 21 listopada 2018 r. sygn. II OSK 274/2018), jednakże, jak zauważył organ, w piśmie z 25 maja 2020 r. wnioskodawca stwierdził, że nie zamieszkuje w lokalu ul. [...] nr [...], a jego aktywność gospodarcza wyraża się w wykonywaniu większości czynności w lokalizacjach klientów na terenie całej Polski. Tym samym nie można uznać adresu miejsca pracy za tożsamy z miejscem zamieszkania. Zdaniem SKO, niezasadne jest stanowisko odwołującego, że wobec doręczenia zastępczego pod adresem zamieszkania Starosta [...] powinien był doręczyć decyzję po raz drugi w inny sposób, albowiem przepisom k.p.a. nie jest znana instytucja kolejnych doręczeń decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 24 października 2018 r. sygn. II OSK 2647/16). Organ odwoławczy wskazał, że druki pocztowe żądania dosyłania przesyłek pocztowych i przekazów pocztowych zawierały wyraźne zastrzeżenie, że dosyłanie nie obejmuje "pism w postępowaniu: karnym, cywilnym, sądowo-administracyjnym, administracyjnym, podatkowym oraz pism w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych". Nastąpiło zatem prawidłowe doręczenie na adres zamieszkania. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, SKO stwierdziło, że opatrzone datą 5 marca 2020 r. wniesione drogą elektroniczną odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Równocześnie termin ten nie mógł zostać przywrócony. Organ przywołał treść art. 58 k.p.a., wyjaśniając, że odwołujący jako przyczynę uchybienia terminu wskazał niewiedzę o korespondencji wysłanej przez Starostę na niewłaściwy adres. Tak formułowane twierdzenie, w ocenie SKO, jest jednak błędne, ponieważ adres, na który doręczona została decyzja, był adresem właściwym. Odwołujący wiedząc, że żądanie przekierowania korespondencji nie obejmuje korespondencji administracyjnej, powinien był zadbać o zapewnienie sposobu jej odbierania w sposób inny, niż doręczenie zastępcze. Strona nie uprawdopodobniła zatem, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. SKO dodało, że gdyby strona wskazała, iż zamieszkuje pod innym adresem, zaskarżona decyzja w ogóle nie weszłaby do obrotu prawnego, co oznaczałoby, że termin do wniesienia odwołania jeszcze nie rozpoczął biegu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie SKO z [...] lipca 2020 r. złożył A. K., wnosząc o jego uchylenie w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 134 w zw. z art. 44 w zw. z art. 41 i art. 8 § 1 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że spełnione zostały wszystkie elementy warunkujące skuteczność doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 44 k.p.a. i zastosowanie fikcji doręczenia w sytuacji, gdy skarżący nie był pouczony o skutkach niepodjęcia przesyłki ani nie wiedział o wszczęciu wobec niego postępowań, nadto nie zachodziły przesłanki umożliwiające zastosowanie art. 44 k.p.a., gdyż adresat nie ukrywał się, przebywał na terenie kraju, a jako osoba fizyczna powinien zgodnie z art. 42 k.p.a. otrzymać wszelkie dokumenty "do rąk własnych";

- art. 134 w zw. z art. 58 § 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Skarżący rozwinął powyższe zarzuty w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonemu postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia z [...] lipca 2020 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie SKO narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Instytucja przywrócenia terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania przez stronę czynności procesowej w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Założeniem konstrukcyjnym tejże instytucji procesowej jest zatem przyjęcie, że ma ona zastosowanie w przypadku, w którym nastąpiło uchybienie terminu do dokonania danej czynności procesowej, tj. w sytuacji, gdy termin procesowy rozpoczął swój bieg i uwzględniając jego długość w określonym dniu swój bieg również zakończył. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie powinno ulegać w związku z tym wątpliwości, że badanie złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] z [...] października 2019 r. organ odwoławczy, do którego wpłynął wniosek w tym przedmiocie, powinien rozpocząć od ustalenia, czy żądanie (prośba) odnosi się do aktu, który został stronie prawidłowo doręczony. Na takim poglądzie, jak się wydaje, oparło zresztą swoje rozstrzygnięcie SKO, uznając, że doręczenie spornej decyzji Starosty [...] pod adresem, który nie stanowił adresu zamieszkania strony, determinowałoby uznanie, że decyzja z [...] października 2019 r. w ogóle nie weszłaby do obrotu prawnego, a termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu. Ta trafna konkluzja opiera się na prawidłowym uznaniu, że ustalenie poprawności doręczenia determinuje dopuszczalność rozważenia, czy strona ponosi winę w uchybieniu terminu, skoro brak możliwości stwierdzenia, że termin rozpoczął i zakończył swój bieg czyni całkowicie bezprzedmiotowym kwestię tego, czy strona nie dochowała go w sposób zawiniony.

W omawianym zakresie Sąd podziela prezentowane w piśmiennictwie stanowisko, zgodnie z którym od uchybienia terminu należy odróżnić sytuację, gdy termin bez winy strony lub innego podmiotu uprawnionego do dokonania czynności procesowej w ogóle nie zaczął biec, mimo pozorów nastąpienia takiego zdarzenia prawnego. W takim przypadku wniosek o przywrócenie terminu jest oczywiście zbędny. W związku z tym przy rozpatrywaniu celowości przywrócenia terminu istotnego znaczenia nabiera kwestia momentu przyjmowanego jako początek biegu terminu. Jeżeli momentem tym jest dokonanie przez organ lub uczestnika postępowania określonej czynności procesowej, a czynność ta bez winy uczestnika postępowania nie nastąpiła, to termin nie płynie, a zatem nie ma podstaw do jego przywrócenia. W praktyce problem z tym związany może zaistnieć, gdy ustawa przyjmuje domniemanie nastąpienia zdarzenia zapoczątkowującego bieg terminu. W takim przypadku strona, dokonując czynności, dla której określony był termin, powinna uprawdopodobnić, że zdarzenie przyjmowane jako początek biegu terminu nastąpiło w rzeczywistości w innym momencie, niż zakłada domniemanie, albo że w ogóle nie nastąpiło, a nie że bez swojej winy nie zachowała terminu (por. Z. R. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008, s. 234-235).

W złożonej skardze skarżący, pozostając adresatem decyzji Starosty [...] nr [...] zobowiązującej go do zapłaty kwoty 13.668,00 zł na rzecz Powiatu [...] tytułem zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu marki [...], zarzucił organowi niedostrzeżenie wadliwości dokonanego doręczenia tak zawiadomienia o wszczęciu postępowania, jak i decyzji załatwiającej sprawę co do istoty pod adresem, który nie stanowił adresu jego zamieszkania, co w świetle wiążącej organ treści art. 42 § 1 k.p.a. uniemożliwiało – jego zdaniem - wiązanie skutku doręczenia z podjętą czynnością. Tak formułowany zarzut, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jest zasadny w zakresie podważającym podstawę faktyczną zaskarżonego postanowienia, która kazała SKO uznać, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w sposób zastępczy 13 listopada 2019 r. i czynność ta została zrealizowana w miejscu zamieszkania skarżącego. Brak jest w sprawie bowiem ustaleń pozwalających wskazane wyżej wnioski traktować za udowodnione (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 42 § 1 k.p.a.). Nie oznacza to jednak, że zarzut naruszenia w sprawie powołanych w skardze przepisów powinien być traktowany jako w całości uprawniony, ponieważ częściowo opiera się on na wadliwych założeniach nieznajdujących podstawy w przepisach k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że tzw. doręczenie właściwe w świetle art. 42 § 1 k.p.a. jest dokonywane osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W piśmiennictwie nie budzi wątpliwości teza, że przez pojęcie "mieszkania" należy rozumieć miejsce, gdzie osoba fizyczna rzeczywiście faktycznie zamieszkuje, tj. przebywa z zamiarem dłuższego pobytu umożliwiającego kierowanie na ten adres korespondencji (por. N. Szczęch [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 1-60, red. M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra, Olsztyn 2020, s. 251; A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 386). Kierując się domniemaniem opartym o art. 24 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397), przyjąć należy, zdaniem Sądu, że miejsce, w którym dana osoba jest zameldowana, co do zasady wskazuje jej miejsce zamieszkania stałego (czasowego), będącego jej mieszkaniem w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a., niemniej założenie to może zostać obalone przez wykazanie, że wbrew zrealizowanemu obowiązkowi meldunkowemu dana osoba zamieszkuje w innym miejscu. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym takie zapatrywanie nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z 13 października 2020 r. sygn. I OSK 3004/18).

Ten wniosek SKO uwzględniło w kontrolowanym postępowaniu, trafnie przyjmując, że okoliczność, zgodnie z którą odwołujący pozostawał zameldowany pod adresem - ul. [...], P. w dacie prowadzenia postępowania przez Starostę [...], nie stanowiła potwierdzenia, że dokonane pod tym adresem doręczenie odpowiada dyspozycji art. 42 § 1 k.p.a. Temu poprawnemu ustaleniu nie towarzyszyły jednakże właściwe działania, które byłyby nakierowane na określenie faktycznego miejsca zamieszkania odwołującego. Niezrozumiałe jest bowiem zamieszczone w uzasadnieniu decyzji stanowisko, zgodnie z którym doręczenie dokonane na adres ul. [...], P. jest skuteczne, albowiem "[...] w piśmie z dn. 25.05.2020 r. wnioskodawca stwierdził, że nie zamieszkuje w lokalu [...] przy ul. [...] a jego aktywność gospodarcza wyraża się w wykonywaniu większości czynności w lokalizacjach klientów na terenie całej Polski.". To, że podany przez skarżącego "adres miejsca pracy", jak to określił organ, nie mógł być traktowany jako jego miejsce zamieszkania, na co zasadnie zwrócił uwagę skarżący w skardze, pozostawało bez znaczenia dla kierunku rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ obowiązkiem organu odwoławczego było określenie faktycznego miejsca zamieszkania odwołującego, co pozwalałoby zweryfikować, czy sporna czynność doręczeniowa była zgodna z prawem, a przez to wywarła właściwe jej skutki prawne, jeżeli względem niej odwołujący podniósł zarzut naruszenia art. 42 § 1 k.p.a.

Zaprzeczenie przez odwołującego, że zamieszkuje przy ul. [...] lok. [...] w P. nie mogło prowadzić do uznania, że w takim przypadku miejscem zamieszkania jest miejsce zameldowania strony, jeżeli oczywistym pozostaje, że powyższego ustalenia w wystarczający sposób nie potwierdzały zgromadzone w sprawie dowody. W piśmie z [...] maja 2020 r. znak: [...] organ ograniczył się do wezwania strony do określenia charakteru i zasad użytkowania lokalu przy ul. [...], co powoduje, że wyjaśnieniom odwołującego zamieszczonym w jego piśmie z 24 maja 2020 r. SKO nie mogło nadać znaczenia równoważnego wskazaniu, że odwołujący, świadcząc usługi na terenie całej Polski, nadal zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, jeżeli w żaden sposób nie wynikało to z treści wskazanego pisma. Tym bardziej takie zapatrywanie jest uprawnione, jeżeli w końcowym fragmencie swojego pisma odwołujący wyraźnie stwierdził, że przebywając incydentalnie w lokalu będącym jego miejscem pracy, równocześnie zamieszkuje "pod innym adresem". Tej ostatniej informacji organ nie nadał jakiegokolwiek znaczenia procesowego, co zasadnie skarżący potraktował za uchybienie, podnosząc, że gdyby miejsce jego aktualnego zamieszkania pozostawało w polu zainteresowania organu, przekazałby je (skarżący jako adres zamieszkania podał w skardze – ul. [...], P.).

Zdaniem Sądu, przedłożone żądanie dosyłania przesyłek pocztowych i przekazów pocztowych kierowanych pod adresem ul. [...], P. na adres ul. [...] m. [...] w P. może sugerować, że pod adresem zameldowania na pobyt stały skarżący nie zamieszkiwał w listopadzie 2019 r. Tego wniosku, wbrew odmiennej ocenie organu sformułowanej w odpowiedzi na skargę, nie mogło przełamywać ustalenie, że odwołujący odebrał upomnienie poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego, ponieważ ta dokumentacja, która została zgromadzona w aktach sprawy (tracking przesyłki nr [...]), potwierdzała wyłącznie to, że przesyłka skierowana do odwołującego została przez operatora pocztowego doręczona 27 lutego 2020 r. Nie ujawniała ona jednakże, jaka osoba faktycznie odebrała upomnienie, co powoduje, że cechą dowolności jest obarczone ustalenie, które działanie to przypisuje skarżącemu.

Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza zasadę oficjalności doręczeń, ponieważ to na organie prowadzącym postępowanie spoczywa ustawowy obowiązek dokonywania wszelkich doręczeń z urzędu. Konsekwencją obowiązywania tejże zasady jest równocześnie wymóg sprawowania przez organ ścisłego nadzoru nad prawidłowością dokonywanych czynności doręczeniowych. Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis ten stanowi gwarancję zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Przez udział strony w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział w całym ciągu czynności procesowych. Instytucja doręczeń urzeczywistnia zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, umożliwia bowiem stronie zapoznanie się z czynnościami organu, jak też uczestniczenie w tychże czynnościach. Ten kontekst rozważać prowadzi do wniosku, że organ prowadzący postępowanie powinien dysponować niebudzącymi wątpliwości dowodami potwierdzającymi, że adres, który stanowi miejsce doręczeń kierowanych do strony pism, odpowiada wymaganiu określonemu w art. 42 § 1 k.p.a.

Niespełnienie tego wymagania w kontrolowanej sprawie prowadzi do podważenia prawidłowości zastosowania przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonego postanowienia z [...] lipca 2020 r., tj. art. 59 § 2 i art. 134 k.p.a. w zakresie, w jakim SKO, kierując się ich dyspozycją, zdecydował się odmówić na wniosek skarżącego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (pkt 1 rozstrzygnięcia), jak również stwierdzić uchybienie terminu do jego wniesienia (pkt 2 rozstrzygnięcia). Stanowi to wadliwość mającą istotny wpływ na wynik sprawy, a przez to prowadzącą do uchylenia zaskarżonego postanowienia SKO z [...] lipca 2020 r.

Powyższemu naruszeniu, wbrew zarzutowi skargi, nie towarzyszyło naruszenie przez organ odwoławczy art. 41 k.p.a., który nie podlegał w sprawie zastosowaniu, jak i art. 44 k.p.a. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący błędnie przyjął, że wobec nieskutecznego, jak uznaje, doręczenia decyzji na adres przy ul. [...] w P. (zwrot nieodebranej przesyłki) Starosta powinien był doręczyć ją na adres wskazany w CEIDG. Jakkolwiek tryb doręczenia zastępczego przesyłek przewidziany w art. 44 k.p.a. ma charakter wyjątkowy i może być stosowany wyłącznie w przypadku zaistnienia warunków umożliwiających posłużenie się nim, to jest trybem przewidzianym przez ustawodawcę, prowadzącym do wywołania prawnego skutku doręczenia, w szczególności wejścia decyzji administracyjnej do obrotu prawnego i jej obowiązywania (por. wyrok NSA z 3 marca 2020 r. sygn. II OSK 1079/18). W wyroku z 6 czerwca 2018 r. sygn. I OSK 131/18 Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie zauważył, że doręczenie dokonane na podstawie powołanego przepisu stwarza domniemanie prawne skutecznego doręczenia pisma oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie.

Okoliczność, że doręczona w trybie art. 44 k.p.a., faktycznie nieodebrana przez stronę przysyłka podlega zwrotowi nie powoduje, że organ jest zobowiązany do podjęcia kolejnych czynności doręczeniowych, w szczególności powinien podjąć próbę jej doręczenia w miejscu pracy strony, jeżeli doręczenie w miejscu zamieszkania nie doprowadziło do zapoznania się odbiorcy z treścią przesyłki. Akcentowana w skardze potrzeba otrzymania przesyłki "do rąk własnych" niewątpliwie stanowi w świetle przepisów k.p.a. podstawowy cel podejmowanych przez organ prowadzący postępowanie czynności doręczeniowych, jednakże sposób realizacji tego celu, co Sąd jest zobowiązany wyraźnie podkreślić, jest kształtowany również wymogiem zapewnienia sprawności przebiegu postępowania, w tym uniemożliwienia stronom tamowania biegu postępowania poprzez celowe uchylanie się od odbioru kierowanej do nich korespondencji.

Sąd, poddając kontroli zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie znalazł podstaw, by podważyć za skarżącym przeprowadzoną procedurę doręczenia zastępczego z punktu widzenia wykazania, iż nie doszło w sprawie do pozostawienia w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia i wobec niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienia powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce (k. 36-37 akt) stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on zatem z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone.

Rozpoznając sprawę ponownie, SKO dostosuje się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu, uzupełniając niezbędne ustalenia faktyczne w zakresie koniecznym do stwierdzenia, czy doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w sposób odpowiadający warunkom określonym w art. 42 § 1 k.p.a. W tym zakresie w ramach postępowania wyjaśniającego organ powinien zweryfikować, czy zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy pozostaje twierdzenie odwołującego, że nie zamieszkuje przy ul. [...] w P., co powinno wiązać się z przesądzeniem, że nie był on osobą, której zostało pod tym adresem bezpośrednio (do rąk własnych) doręczone upomnienie, jak również potwierdzeniem podanego przez stronę faktycznego miejsca zamieszkania. Organ powinien posłużyć się ewentualnie również innymi środkami dowodowymi, które mogłyby tę kwestię procesowo przesądzić, w razie powstania w tym zakresie uzasadnionych wątpliwości.

W przypadku przyjęcia ustaleń wskazujących na wadliwe doręczenie decyzji Starosty [...] z [...] października 2019 r. z uwagi na uchybienie dyspozycji art. 42 § 1 k.p.a., SKO powinno uznać, że nie rozpoczął biegu termin do wniesienia od niej odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.), wobec czego żądanie jego przywrócenia nie jest koniecznym warunkiem wniesienia środka zaskarżenia w sposób skuteczny, co powinno prowadzić do umorzenia postanowieniem wskazanego postępowania wpadkowego jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 w zw. z art. 59 § 2 i art. 126 k.p.a.). W przypadku, gdy wraz z wnioskiem, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., wnioskodawca wniósł odwołanie, może ono podlegać na zasadach ogólnych rozpatrzeniu przez organ odwoławczy bez potrzeby ponownego doręczenia decyzji organu I instancji.

Przyjęcie wniosku przeciwnego, a zatem prowadzącego do ustalenia, że decyzja nr [...] została doręczona w sposób skuteczny, ponieważ adres, którym posłużył się Starosta [...], pozostaje rzeczywistym miejscem zamieszkania odwołującego, powinno prowadzić do rozważenia, czy odwołujący uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W świetle przedstawionych wyjaśnień za przyczynę uchybienia 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania należy traktować brak wiedzy skarżącego o podjętej czynności doręczenia, co uwagę organu powinno kierować na to, czy odwołujący, i to pozostaje w zasadniczych punktach zbieżne z argumentacją zamieszczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wykazał, że w okresie listopad 2019 r. – luty 2020 r. faktycznie nie przebywał w miejscu zamieszkania i z tego powodu nie miał obiektywnej możności zapoznania się z awizowaną przesyłką, pomimo podjęcia działań ściśle nakierowanych na zabezpieczenie swoich interesów podczas tejże nieobecności (por. wyrok NSA z 16 lipca 2020 r. sygn. I OSK 3233/19; wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 11/19; wyrok NSA z 8 września 2017 r. sygn. I OSK 2350/15; wyrok NSA z 23 października 2014 r. sygn. II OSK 916/13).

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.