Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 919/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 65, art. 58 par. 1 pkt 3, art. 48 par. 1, art. 49 par. 1, art. 176, art. 174 pkt 2, art. 183 par. 1, art. 28, art. 29, art. 46, art. 57 par. 1, art. 40, aryt. 37 par. 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 39 pkt 1, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 17 poz 209
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 marca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.
article: art. 126, art. 67, art. 68.
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Teza: I. Systemowe odczytanie art. 28, art. 29, art. 46, art. 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 i art. 39 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. 2001 r., Nr 17, poz. 209 ze zm.) prowadzi do konkluzji, że obowiązek przedkładania odpisu z Rejestru Przedsiębiorstw przez pełnomocnika spółki w celu wykazania swojego umocowania wynika z obowiązujących przepisów prawa. Należy bowiem pamiętać, że prawo stosuje się nie tylko w jego ścisłym, literalnym brzmieniu, ale uwzględnia się także kontekst systemowy i funkcjonalny danego przepisu. Żaden przepis prawa nie jest wyizolowany, przeciwnie - stanowi część systemu prawa, który należy tak stosować, aby zachować jego spójność i niesprzeczność. Ponadto, stosując dany przepis prawa należy uwzględniać jego cel i praktyczne konsekwencje.

TEZY

I. Systemowe odczytanie art. 28, art. 29, art. 46, art. 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 i art. 39 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. 2001 r., Nr 17, poz. 209 ze zm.) prowadzi do konkluzji, że obowiązek przedkładania odpisu z Rejestru Przedsiębiorstw przez pełnomocnika spółki w celu wykazania swojego umocowania wynika z obowiązujących przepisów prawa. Należy bowiem pamiętać, że prawo stosuje się nie tylko w jego ścisłym, literalnym brzmieniu, ale uwzględnia się także kontekst systemowy i funkcjonalny danego przepisu. Żaden przepis prawa nie jest wyizolowany, przeciwnie - stanowi część systemu prawa, który należy tak stosować, aby zachować jego spójność i niesprzeczność. Ponadto, stosując dany przepis prawa należy uwzględniać jego cel i praktyczne konsekwencje.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. S.A. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1608/08 odrzucającego skargę K. S.A. w K. od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 września 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1608/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (1) odrzucił skargę K. S.A. w K. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 września 2008 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: p.p.s.a.).

2. Uzasadniając postanowienie WSA w Krakowie podał, że Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika) wniosła w skardze do tegoż Sądu o uchylenie w.w. decyzji Dyrektora IS w K. z dnia 30 września 2008 r., którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 28 marca 2008 r., nr [...], określającą wysokość straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. w kwocie 533.093,18 zł.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Krakowie z dnia 15 grudnia 2008 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej, tj. odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, zgodnie z art. 29 p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis wezwania został doręczony pełnomocnikowi w dniu 23 grudnia 2008 r. Pełnomocnik Spółki nie uzupełnił braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie. Zaskarżonym postanowieniem WSA w Krakowie odrzucił skargę, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

3. Wnosząc skargę kasacyjną na w.w. postanowienie WSA w Krakowie, Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego), wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, podniosła naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: (1) art. 65 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez brak doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych, a co za tym idzie art. 48 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wyznaczenia terminu do uzupełnienia braków formalnych oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo braku uprzedniego wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi; (2) art. 29, art. 37 § 1 i art. 40 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że dokumentem stwierdzającym umocowanie pełnomocnika do działania jest aktualny odpis z rejestru przedsiębiorców oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie zachodził brak formalny uniemożliwiający nadanie biegu sprawie, a także art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo tego, że w sprawie nie zachodził brak formalny uniemożliwiający nadanie dalszego biegu sprawie.

Na wypadek, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił powyższych zarzutów, dodatkowo podniesiono naruszenie w sposób mający wpływ na wynik sprawy (a) art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 29 p.p.s.a. poprzez brak wezwania strony przeciwnej do wykazania umocowania do reprezentowania organu administracji publicznej, jak również odstąpienie od stosowania wobec strony przeciwnej wymogu przewidzianego w art. 29 p.p.s.a. przy jednoczesnym obarczeniu strony skarżącej obowiązkiem jego realizacji pomimo, iż fakt umocowania pełnomocnika do działania był znany urzędowo Sądowi, a także art. 228 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.; dalej: K.p.c.) w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez nie uwzględnienie, znanego Sądowi urzędowo faktu umocowania osoby, która podpisała pełnomocnictwo, do jego udzielenia; (b) art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz § 32 ust. 1 i § 36 ust. 1 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 18 września 2003 r. Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1646, z późn. zm.; dalej w skrócie: Regulamin), poprzez nadanie sprawie dalszego biegu pomimo nie usunięcia uprzednio braków formalnych skargi oraz odpowiedzi na skargę, a także art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, mimo że wcześniej nadano już bieg sprawie przesyłając pełnomocnikowi skarżącego odpowiedź na skargę oraz art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania, któremu mimo istnienia braków formalnych nadano dalszy bieg.

Uzasadniając skargę kasacyjną stwierdzono, że z dokumentów posiadanych przez pełnomocnika Spółki i treści oświadczeń załączonych do skargi kasacyjnej wynika, że wezwanie, o którym wspomina Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, nie zostało doręczone pełnomocnikowi. Jako dowód na tę okoliczność przedłożono kserokopię strony książki korespondencyjnej i trzy notatki służbowe pracowników sekretariatu i prawnika prowadzącego sprawę w kancelarii, wskazujące okoliczności doręczenia. Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że gdyby wezwanie zostało w istocie doręczone nic nie stało na przeszkodzie, aby uczynić mu zadość, gdyż Spółka dysponowała stosowanym odpisem, bez konieczności jego pozyskiwania. W ocenie Spółki brak zatem było podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a w konsekwencji WSA w Krakowie naruszył także art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a. nie dokonując doręczenia w sposób prawidłowy, a także art. 49 § 1 p.p.s.a. nie dokonując wyznaczenia terminu do uzupełnienia skargi.

Ponadto, w skardze kasacyjnej podniesiono, że brak opisu aktualnego z KRS nie stanowi braku formalnego, którego brak uzupełnienia mógłby stanowić podstawy do odrzucenia skargi. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną brak w przepisach prawa wyrażonego expressis verbis obowiązku przedłożenia w.w. dokumentu. W jednym z orzeczeń z dnia 6 kwietnia 2005 r. NSA (sygn. II GZ 19/05; opubl. LEX nr 424781) wylicza argumenty mające przemawiać za powyższą tezą o odpisie z rejestru przedsiębiorców jako o dokumencie stwierdzającym umocowanie pełnomocnika. Pełnomocnik Spółki nie zakwestionował logiki argumentacji NSA, ani też praktycznych aspektów tego problemu, podniósł jednak, że stanowisko NSA zaprezentowane w tym orzeczeniu może być uznane jedynie za postulat de lege ferrenda. Obowiązek przedkładania odpisów z rejestru przedsiębiorców przez pełnomocnika nie wynika z żadnego, aktualnie obowiązującego przepisu prawa.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną odpis z rejestru przedsiębiorców nie może być dowodem tego, że osoba, która podpisała się na pełnomocnictwie, jako uprawniony do reprezentowania, jest osobą wskazaną w odpisie z rejestru przedsiębiorstw.

Uzasadniając dwa kolejne zarzuty wobec WSA w Krakowie, podniesione z "ostrożności procesowej", wskazano, że w stosunku do odpowiedzi na skargę podpisaną przez Wicedyrektora Izby Skarbowej w K. Sąd pierwszej instancji powinien był także wezwać organ podatkowy do wykazania umocowania osoby podpisującej odpowiedź na skargę. Nie czyniąc tego WSA albo naruszył art. 49 § 1 p.p.s.a. albo odstąpił od realizacji wymogu przewidzianego w art. 29 p.p.s.a. również dla organów administracji publicznej będących stronami postępowania sądowoadministracyjnego, ustalając to umocowanie na podstawie faktów powszechnie znanych lub znanych WSA urzędowo. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną istniały podstawy do takiego samego uznania umocowania pełnomocnika Spółki, gdyż sprawa podatkowa rozstrzygnięta decyzją Dyrektora IS w K., której dotyczy skarga odrzucona zaskarżonym postanowieniem, zawisła przed WSA w Krakowie po raz trzeci, a pełnomocnictwo we wszystkich tych sprawach udzielono jednej i tej samej osobie przez tą samą osobę - prezesa zarządu spółki.

Ponadto, zgodnie z Regulaminem przewodniczący wydziału pierwszej kolejności wzywa do usunięcia braków formalnych (§ 32), a dopiero w dalszej kolejności wydawane są zarządzenia konieczne do sprawnego rozpoznania sprawy (§ 36). Niewątpliwie doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę dokonywane jest zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń i ma na celu sprawne rozpoznanie sprawy, a nie uzupełnienie braków formalnych skargi. Wyżej wskazany Regulamin dopuszcza połączenie doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych jedynie z doręczeniem wezwania do uiszczenia wpis a nie z doręczeniem odpowiedzi na skargę (§ 32 ust. 2 Regulaminu). Wywodzi stąd wnoszący skargę kasacyjną - przyjmując za Sądem Najwyższym i sądami powszechnymi (powołując postanowienie SN z dnia 19 października 1988 r., sygn. I CZ 111/88), że WSA nie mógł odrzucić skargi, gdyż w chwili nadesłania do pełnomocnika Spółki odpowiedzi na skargę spór prawny został zawiązany. W tej sytuacji możliwe było tylko zawieszenie postępowania i wezwanie pełnomocnika do uzupełniania braku w postaci wykazania swojego umocowania.

4. Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor IS w K. wniósł o (1) oddalenie skargi kasacyjnej, (2) zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W ocenie organu podatkowego za nieistotne dla rozstrzygnięcia analizowanej sprawy należy uznać argumentację Spółki, że uprawnienie osoby reprezentującej ją do ustanowienia pełnomocnika było wcześniej weryfikowane przez Sąd we wcześniejszych postępowaniach. Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnictwo należy złożyć bowiem przy pierwszej czynności procesowej w danej sprawie a nie jakiejkolwiek innej. Nie ma również znaczenia podnoszony w skardze zarzut, że WSA nie wezwał strony przeciwnej do wykazania umocowania dla podpisującego odpowiedź na skargę strony Wicedyrektora IS w K. Brak takiego umocowania, w sytuacji prawidłowego udokumentowania przez pełnomocnika umocowania do reprezentacji strony skarżącej, nie powodowałoby bowiem dla strony skarżącej żadnych negatywnych skutków procesowych, w szczególności nie stanowiłby przeszkody do rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji wniesionej przez stronę skarżąca skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym podlega oddaleniu.

Wnoszący skargę kasacyjną podnosi, że z posiadanych przez niego dokumentów wynika, iż wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi z dnia 16 grudnia 2008 r. nie zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki. Na dowód podnoszonej okoliczności przedstawiono kserokopię strony książki korespondencyjnej i trzy notatki służbowe pracowników pełnomocnika Spółki: M. S., A. W. i T. K. (k. 66, 67, 69, i 71 akt WSA w Krakowie). Z oświadczenia pierwszego z w.w. pracowników pełnomocnika wynika, że przyjętą w kancelarii "L. i Wspólnicy" praktyką odbioru poczty jest podpisywanie zwrotek i wykazów korespondencyjnych bez uprzedniej weryfikacji otrzymywanej korespondencji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność nie może być przesłanką udzielenia ochrony prawnej poprzez uznanie, że nie doszło do doręczenia w.w. wezwania w trybie art. 65 p.p.s.a. Z akt sprawy o sygn. akt I SA/Kr 1608/08 ewidentnie wynika, że wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Krakowie z dnia 15 grudnia 2008 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej, tj. odpisu KRS (k. 36 akt WSA w Krakowie). Okoliczność tą potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 38 akt WSA w Krakowie), tym samym jest ona niewątpliwa. Podnoszona w skardze kasacyjnej niemożność zapoznania się z treścią wezwania, z powodu jego nie otrzymania od listonosza, jest konsekwencją nagannej praktyki, którą przejęto w kancelarii pełnomocnika Spółki. Nie do przyjęcia jest bowiem zachowanie polegające na potwierdzeniu odbioru pisma przesłanego drogą pocztową bez jednoczesnej weryfikacji faktycznego otrzymania danego pisma. Zachowanie takie godzi bowiem w istotę potwierdzenia pocztowego, które służy temu, aby nadawca danej przesyłki otrzymał informację od adresata o faktycznym jej otrzymaniu. Oczywistym jest, że sygnowanie własnym podpisem odbioru przesyłki pocztowej jest potwierdzeniem okoliczności faktycznego jej otrzymania "do rąk własnych". Każdy nadawca przesyłki po otrzymaniu podpisanej zwrotki może zgodnie z prawem, sensem omawianej instytucji i doświadczeniem życiowym przyjąć okoliczność otrzymania przesyłki przez adresata za całkowicie pewną. Zachowanie adresata godzące w istotę przesyłki pocztowej za zwrotnym potwierdzeniem odbioru jest podejmowane na własną odpowiedzialność i nie może być objęte ochroną prawną. Zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że otrzymane potwierdzenie odbioru potwierdza, iż wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Spółki.

Konkludując, praktykę odbioru korespondencji w kancelarii pełnomocnika Spółki należy uznać za wadliwą i naganną. Doprowadziła ona do niemożności uczynienia zadość wezwaniu Sądu pierwszej instancji. Przyczyną tej niemożności była niewiedza, za którą odpowiedzialność ponosi pełnomocnik Spółki, który w taki a nie inny sposób praktycznie rozwiązał kwestię odbioru poczty w swojej kancelarii. W związku z tym spotkały pełnomocnika konsekwencje wynikłe z w.w. nieprawidłowego zachowania. Konsekwencje te dotykają także Spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 553/09, publ. w bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Bezzasadnym jest więc podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez WSA w Krakowie art. 65 § 1 i § 2 p.p.s.a. Brak usunięcia wskazanych w wezwaniu braków formalnych skargi prawidłowo skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

6. Niezrozumiałym jest powołanie w zarzutach skargi kasacyjnej art. 48 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis stanowi, że strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie sądu złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie stanowi on elementu problemu prawnego przedstawionego Sądowi do rozstrzygnięcia w zarzutach skargi kasacyjnej. Ponadto, wskazanie § 1 w.w. przepisu sugeruje pomyłkę autora skargi kasacyjnej, gdyż art. 48 p.p.s.a. nie zawiera podziału na paragrafy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że najprawdopodobniej Spółka chciała podnieść zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a.

Stawiając zarzuty naruszenia przepisów postępowania Spółka winna zgodnie z wymogami skargi kasacyjnej, określonymi w art. 176 p.p.s.a., przytoczyć przepisy prawa, które w jej ocenie zostały naruszone i wskazać sposób ich naruszenia. W uzasadnieniu winna zarzuty te rozwinąć, wskazując na argumenty przemawiające za zasadnością jej twierdzeń i przedstawiając je w taki sposób, aby można je było powiązać z konkretnymi zarzutami. Z uwagi na treść art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w tej części skargi kasacyjnej znaleźć się winien także wywód, wskazujący na to, że gdyby nie doszło do wskazanego w środku odwoławczym naruszenia, wynik sprawy byłby inny. Tylko bowiem tego typu istotne naruszenie skutkować może uchyleniem orzeczenia. Zauważyć należy, że w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną to strona składająca ten środek odwoławczy zakreśla zakres kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji przez sąd odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Nie jest zatem nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. np. wyroki NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. akt FSK 1289/04, Lex nr 147753; z dnia 13 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 365/07, Lex nr 488563; z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 906/08, publ. w bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ ) .

Naczelny Sąd Administracyjny uznając jednak, że wskazanie w zarzutach skargi kasacyjnej art. 48 p.p.s.a. jest pomyłką redakcyjną i w istocie Spółka chciała wskazać art. 49 § 1 p.p.s.a., stwierdza bezzasadność tego zarzutu. Z wywodu przedstawionego w punkcie poprzedzającym wynika, że nie można zgodzić się z twierdzeniem Spółki, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia wezwania WSA w Krakowie w trybie art. 65 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał Spółkę do usunięcia braków formalnych skargi. Wezwaniu Sądu nie uczyniono zadość we wskazanym terminie. Tym samym nie było podstaw do ponownego wyznaczania terminu na usunięciu barków formalnych na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Brak reakcji Spółki na wezwanie prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił jako wypełnienie przesłanki art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

7. Reprezentacja osób prawnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulowana jest w przepisach art. 28 i art. 29 p.p.s.a. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W art. 29 p.p.s.a. określono obowiązek wymienionych w art. 28 podmiotów co do wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Wskazany art. 46, art. 28 i art. 29 p p.p.s.a. stanowią w znacznej mierze (art. 46 wprost) powtórzenie art. 126, art. 67 i art. 68 K.p.c. Zauważyć w związku z tym należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych konsekwentnie wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym nieprzedłożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony stanowi brak formalny (między innymi w: orzeczeniu SN z dnia 4 maja 1954 r., CZ 93/54 - PiP 1955 nr 12, s. 855; postanowieniu SA w Warszawie z dnia 7 maja 1996 r., I ACz 365/96 - OSA 1997 nr 11-12, poz. 67). Zwraca się przede wszystkim uwagę na podobieństwo sytuacji podmiotu, który zaniechał wykazania dokumentem swego umocowania do reprezentacji osoby prawnej z sytuacją osoby podającej się za pełnomocnika mimo nieprzedłożenia pełnomocnictwa.

Należy zauważyć, że w art. 29 p.p.s.a. ustanowiono typowo formalny wymóg przedłożenia przy pierwszej czynności w postępowaniu, w tym przy wniesieniu skargi, określonego w tym przepisie dokumentu. Obowiązek strony w tym zakresie jest bardzo zbliżony do tych o jakich mowa w art. 46 § 1 i 2 p.p.s.a. Brak jest podstaw do przyjęcia by obowiązek ten traktować jako określenie materialnej przesłanki dopuszczalności wniesienia pisma procesowego, w tym skargi, jako że dotyczy wyłącznie przedłożenia dokumentu. Materialnych przesłanek dopuszczalności wniesienia pisma przez osoby prawne doszukiwać się należy w treści art. 28 p.p.s.a. opisującej sposób reprezentacji osób prawnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W art. 29 p.p.s.a. mowa natomiast wyłącznie o ściśle formalnej przesłance przedłożenia odpowiedniego dokumentu, którego brak nie przesądza o nieistnieniu materialnych podstaw reprezentacji strony. Nie można także przyjąć by w art. 46 i art. 57 § 1 p.p.s.a. wymieniono wyczerpująco wszystkie wymogi formalne skargi i twierdzić, że z tego powodu nie jest dopuszczalne traktowanie innych przepisów jako określających przesłanki z tego zakresu. W art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. mowa o brakach formalnych, których nieuzupełnienie powoduje odrzucenie skargi. Ustawodawca nie określił w jakich przepisach opisano braki czy wymogi formalne, w szczególności zaniechał wymienienia przesłanek wskazanych w art. 46 i art. 57 § 1 p.p.s.a., czy też odwołania się do tych przepisów. Zarówno w art. 46 § 1-3, jak i w art. 57 § 1 p.p.s.a. mowa jedynie o tym jakie elementy pismo winno zawierać, względnie o tym jaki dokument winien być do pisma dołączony, brak natomiast stwierdzeń mogących wskazywać, że w przepisach tych wskazano wszystkie wymogi formalne. Podobnie w art. 57 § 1 p.p.s.a. stwierdzono, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma procesowego, brak natomiast uregulowań ograniczających krąg przepisów określających te wymagania. Natomiast w art. 29 p.p.s.a. ustanowiono obowiązek wykazania umocowania podmiotów działających w imieniu osoby prawnej przy pierwszej czynności w sprawie, co skłania do traktowania tego wymogu tak jak innych dotyczących czynności stron umożliwiających nadanie biegu pismu i sprawie. Art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. II FSK 581/05, publ. w bazie orzecznictwa http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Zauważyć należy, że art. 29 p.p.s.a. nie precyzuje jaki dokument winien przedłożyć podmiot wymieniony w art. 28 p.p.s.a. by wykazać swoje umocowanie. Nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem sądu, któremu przedłożono dokument jest badanie zgodności z prawem i autentyczności dokumentu (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexixNexis, Warszawa 2004, s. 67; B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. III, Warszawa 2009, s. 100 i n.). Stąd też uzasadnienie znajduje praktyka określania już w wezwaniu o usunięcie braków formalnych rodzaju dokumentu, którego autentyczność i zgodność z prawdą nie powinna budzić wątpliwości. Zgodnie natomiast z art. 39 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. 2001 r., Nr 17, poz. 209 ze zm., dalej w skrócie: ustawa o KRS) w dziale 2 Rejestru Przedsiębiorców zamieszcza się dane dotyczące oznaczenia organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu oraz osób wchodzących w jego skład, ze wskazaniem sposobu reprezentowania. W art. 17 ust. 1 tej ustawy ustanowiono zasadę domniemania zgodności z prawdą wpisów do rejestru, którą to zasadę wzmacnia określona w art. 18 ust. 1 reguła odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem nieprawdziwych danych. Walorów takich nie można przypisać innym dokumentom, nawet urzędowym, w tym statutowi spółki, co do którego na ogół istnieją wątpliwości co do aktualności. Z wymienionych powodów prawidłowa jest zatem praktyka wzywania wnoszących skargi spółek kapitałowych do przedłożenia aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców KRS, za czym dodatkowo przemawia łatwość uzyskania takiego dokumentu. Wykazywanie umocowania innymi dokumentami urzędowymi lub prywatnymi powodowałoby konieczność prowadzenia daleko idących czynności sądu celem zbadania autentyczności dokumentu i prawidłowości oraz aktualności zawartych w nim danych. Dlatego też brak dokumentu stwierdzającego prawidłowość umocowania do reprezentacji strony stanowi brak formalny (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1337/04 oraz wyrok z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1675/04, publ. w bazie orzecznictwa http://orzeczenia.nsa.gov.pl/)). Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia takiego dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W świetle powyższego wywodu za bezzasadne należy uznać zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia art. 29, art. 37 § 1 i art. 40 p.p.s.a. Odczytanie systemowe przepisów p.p.s.a. i ustawy o KRS prowadzi do konkluzji, że całkowicie chybiony jest argument skargi kasacyjnej, że obowiązek przedkładania odpisu z Rejestru Przedsiębiorstw przez pełnomocnika nie wynika z żadnego, aktualnie obowiązującego przepisu prawa. Autor tego poglądu zadaje się nie dostrzegać konsekwencji wynikających z systemowego odczytania w.w. przepisów. Należy pamiętać, że prawo stosuje się nie tylko w jego ścisłym, literalnym brzmieniu, ale uwzględnia się także kontekst systemowy i funkcjonalny danego przepisu. Żaden przepis prawa nie jest wyizolowany, przeciwnie - stanowi część systemu prawa, który należy tak stosować, aby zachować jego spójność i niesprzeczność. Ponadto, stosując dany przepis prawa należy uwzględniać jego cel i praktyczne konsekwencje.

W nauce prawa w sposób utrwalony podkreśla się, że system prawa składa się z norm prawnych zapisanych przez ustawodawcę w przepisach prawa. Obowiązek stosowania danej normy prawnej wynika z fakty jej obowiązywania. Za normę obowiązującą należy uznać nie tylko tą normę, która daje się wyprowadzić z przepisów prawa w drodzy prostej wykładni literalnej, ale także tą, której odtworzenie z przepisów prawa wymaga bardziej subtelnej wykładni, która jest oparta na zasadach rozumowania prawniczego i ogólnych zasadach prawidłowego rozumowania, czyli poprawna logicznie (por. J. Wróblewski, Obowiązywanie systemowe. Granice dogmatycznego podejścia do systemu prawa, Studia Prawno-Ekonomiczne, t. XXXVI, 1986, s. 28 i n.).

Wywód skargi kasacyjnej w zakresie braku podstaw prawnych do wymagania przez sądy administracyjne odpisu z Rejestru Przedsiębiorstw jako dokumentu uwierzytelniającego umocowanie pełnomocnika spółki jest całkowicie błędny, gdyż nie respektuje podstaw nauki prawa, które wyżej wskazano. Uwzględnienie owych podstaw zapewnia pradawność wnioskowania z treści przepisów prawa, co do obowiązków wyrażonych w art. 29 p.p.s.a. Błędne rozumienie tego przepisu i nie uwzględnienie jego systemowego odczytania w świetle innych przepisów p.p.s.a. i ustawy o KRS było przyczyną sformułowania przez pełnomocnika Spółki chybionego zarzutu kasacyjnego.

8. W zakresie zarzutów podniesionych z "ostrożności procesowej", należy stwierdzić, że p.p.s.a. nie przewiduje alternatywnego formułowania zarzutów skargi kasacyjnej. Należy więc je uznać za błędnie sformułowane, co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ich rozpoznanie. Konstatacja ta jest oparta na wyżej przedstawionej argumentacji, co do poprawnego konstruowania zarzutów skargi kasacyjnej.

9. Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa, poprawnie odczytując z nich normy prawne w oparciu o zasady rozumowania prawniczego i zasady logiki. Ocena stanu faktycznego sprawy, dokonana przez WSA w Krakowie, jest zgodna z doświadczeniem życiowym i niewadliwa. Właściwie zastosowano art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.