Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 367/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28, art. 32
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., powołując się na przepisy art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009r., Nr 205, póz. 1585 ze zm.), odmówił A.Z. umorzenia należności, których łączna wysokość na dzień złożenia wniosku tj. na dzień [...].11.2010 r. wynosiła 24.414,62 zł w tym: nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne za okres 12/2000r. - 12/2002r. 10.252,12 zł, nieopłacone składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 02/2002 - 12/2002r.- 674,50 zł, zaś odsetki na ubezpieczenia ubezpieczenie/zdrowotne za okres jak wyżej, naliczone do dnia złożenia wniosku o umorzenie tj. [...].11.2010 r. - 13.488,00 zł .

Organ wyjaśnił, iż w A.Z. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednocześnie organ wyjaśnił, że rozstrzygając wniosek o umorzenie należności z tytułu składek dokonał analizy materiałów dowodowych w celu ustalenia, czy zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości. W myśl bowiem art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład,

z uwzględnieniem ust. 2-4, stanowiących, że należności te mogą być umarzane,

z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei art. 28 ust. 3 powołanej wyżej ustawy wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku,

z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ wskazał, że wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek

z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia spornych należności. Tymczasem oceniając materiał dowodowy Zakład uznał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności. A.Z. obecnie prowadzi pozarolniczą działalność, z której osiąga dochód. Wysokość miesięcznego dochodu to kwota 80.000,00 zł. Dodatkowo zobowiązana posiada majątek nieruchomy, jak i składniki mienia ruchomego. Wobec powyższego nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4 ustawy. Zadłużenie nie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, tym samym nie można aktualnie uznać, że egzekucja jest nieskuteczna, tym bardziej, że zobowiązana osiąga dochód oraz posiada majątek ruchomy i nieruchomy dający Zakładowi możliwość dochodzenia swoich należności. Zatem w ocenie Zakładu w sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 powołanej wyżej ustawy. Ponadto sprawa nie wykazuje również przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 4a. Zdaniem Zakładu umorzenie należności przed wyczerpaniem środków egzekucyjnych oraz wszelkich innych możliwości dochodzenia należności byłoby niewątpliwie działaniem sprzecznym z interesem Zakładu, bowiem umorzenie wpływa na zdolność realizacji przez organ statutowej działalności.

W dalszej kolejności Zakład przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. W stosunku do płatników składek, będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi, przepis art. 28 wprowadza wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności, gdyż zgodnie z ust. 3a, w związku z art. 32 ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania należności dla tej grupy osób zobowiązanych określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, póz. 1365).

W myśl § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla osoby zobowiązanej i jego rodziny. Umorzenie może nastąpić

w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; zobowiązany poniósł stratę materialną w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującą, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, zaistnieje przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Oceniając sprawę pod względem art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w związku z art. 32 ustawy, Zakład wziął pod uwagę nie tylko materiał dowodowy zebrany w sprawie i ważny interes osoby zobowiązanej, ale również stan finansów ubezpieczeń społecznych i innych funduszy. Zakład wskazał, że to

w interesie osoby zobowiązanej do uregulowania zadłużenia jest udokumentowanie trudnej sytuacji finansowej, co jest możliwe m.in. poprzez dołączenie do wniosku dokumentów, które miałyby istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia omawianej kwestii, tj. umożliwiłyby w świetle obowiązujących przepisów prawa umorzenie należności.

Z materiału dowodowego wynika, że A.Z. obecnie prowadzi pozarolniczą działalność, z której osiąga dochód., którego miesięczna wysokość to 80.000.00 zł. Rodzina zobowiązanej jest czteroosobowa (ma, córka - 18 lat, syn - 12 lat). Mąż zainteresowanej jest osobą współpracującą z wnioskodawczynią. Wysokość podstawy wymiaru składek w miesiącu 11/2010r. z tytułu współpracy to kwota 1887, 60 zł. Stałe obciążenia finansowe związane prowadzeniem gospodarstwa domowego strona określa na kwotę 1.500,00 zł miesięcznie. Strona nie korzysta ze wsparcia udzielanego przez pomoc społeczną. Zainteresowana nie posiada zobowiązań w Urzędzie Skarbowym,

w instytucjach oraz wobec osób fizycznych, a także wobec podmiotów gospodarczych reprezentujących sektor prywatny. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym

i majątkowym oraz o sytuacji materialnej Pani A.Z. wskazała na posiadanie zadłużenia wobec banków: "[...]" S.A., "[...] Bank", "[...] Bank'' na łączną kwotę 530.000,00 zł. Natomiast do dokumentacji dowodowej zobowiązana dołączyła jedynie harmonogram spłat kredytu w banku "[...]" S.A. opiewającego na kwotę 199.700,00 zł. Dodatkowo powyższe zobowiązania są regulowane w formie układu ratalnego. Miesięczna kwota raty z tytułu zawartej umowy kredytowej to około 2.500,00 zł. Organ wskazał, iż fakt posiadania innych zobowiązań nie jest obligatoryjną przesłanką przemawiającą za rozstrzygnięciem umorzenia należności z tytułu składek. Oceniając materiał dowodowy Zakład stwierdza, że zobowiązana nie udowodniła, iż ewentualne opłacenie należności pozbawi możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W związku z tym Zakład uznał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które pozwoliłyby na umorzenie należności ze względu na ważny interes zobowiązanej, a tym samym widzi możliwość odzyskania należności ZUS. Organ stwierdził, iż na uwadze należy mieć również to, że obowiązujący stan prawny przewiduje dla zadłużonych płatników składek możliwość spłaty zadłużenia w ramach układu ratalnego. Rozstrzygając wniosek o umorzenie należności Zakład miał na uwadze również to, że umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organ odpowiedzialny za ich pobór zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Mając więc na uwadze okoliczności wynikające z uzasadnienia niniejszej decyzji, uwzględniając obowiązek dbałości o dobro finansów ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego dysponując prawem do umarzania należności na zasadzie uznania administracyjnego, Zakład postanowił nie umarzać zadłużenia uznając, że umorzenie należności byłoby w obecnym stanie faktycznym przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych i innych funduszy, pozbawiając fundusze wpływu należnych i obowiązkowych składek.

A.Z. wniosła odwołanie od w/w decyzji. W treści uzasadnienia odwołania wyjaśniła okoliczności, w których dowiedziała się o zaległości, a także okoliczności

w jakich one powstały. Podkreśliła, iż jej intencją było skorzystanie z instytucji umorzenia tych należności z urzędu, co umożliwiały obowiązujące przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe. W kontekście tych przepisów, złożenie wniosku przez płatnika

o umorzenia składek w określonym terminie miało jedynie charakter formalny, tymczasem w jej sprawie organ całą sprawę rozpatrywał w zwyczajnym trybie dotyczącym postępowań o umorzenie zaległości zarówno do okresu w którym uzyskiwała przychody dodatkowo ze stosunku pracy w wysokości poniżej minimalnego wynagrodzenia jak i w pozostałym okresie .

Skarżąca podkreśliła, iż zaległości w jej przypadku nie powstały w wyniku świadomego działania, zaś organ potraktował ja tak jak gdyby ona świadomie nie płaciła należnych składek na ubezpieczenie. Swoim działaniem organ naruszył w ten sposób zasadę równości wobec prawa wszystkich podmiotów oraz zasadę pogłębiania zaufania obywatela (płatnika) do instytucji Państwa.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r.

Odnosząc się do oceny zaistnienia przesłanek umorzenia spornych należności organ powtórzył ocenę organu I instancji, wskazując na przesłanki umorzenia wynikające z art. 28 ust. 1-2 w zaw. z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W tym zakresie wyjaśnił, iż w ocenie Zakładu

w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W powołanym przepisie ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek

z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Organ zwrócił uwagę, że z materiału dowodowego wynika, iż żadna z wyżej wymienionych przesłanek nie wystąpiła. A.Z. na dzień dzisiejszy prowadzi pozarolnicza działalność gospodarczą. Miesięczna wysokość dochodu uzyskiwanego z tego tytułu to kwota około 80.000,00 zł. Ponadto zobowiązana posiada majątek nieruchomy oraz składniki majątku ruchomego. Zakład ma zatem możliwość dokonania zastawu ustawowego na ruchomościach, jak również zabezpieczenia nieruchomości. Wobec powyższego nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 - 4, 4a, 5, 6. Zadłużenie nie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, tym samym nie można aktualnie uznać, że egzekucja jest nieskuteczna. Zakład ma zatem możliwość dochodzenia swoich należności.

W związku z tym, że nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dających możliwość ewentualnego pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności oraz z tym, że zobowiązana osiąga dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywania umowy o pracę zdaniem organu odwoławczego umorzenie należności byłoby niewątpliwie działaniem sprzecznym z interesem ZUS. Czynność taka bowiem wpływa na zdolność realizacji przez organ statutowy działalności.

Jednocześnie organ ten przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. W stosunku do płatników składek, będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi, przepis art. 28 wprowadza wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności, gdyż zgodnie z ust. 3a, w związku z art. 32 należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania należności dla tej grupy osób zobowiązanych określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141. poz. 1365). Zgodnie z § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności

z tytułu składek, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego

i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, wystąpiła sytuacja poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

a także w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Oceniając sprawę pod względem art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w związku z § 3 rozporządzenia Minister Gospodarski Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. Organ podkreślił, że również w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie powyższych przepisów mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi. Oceniając sprawę w tym zakresie organ wziął pod uwagę nie tylko materiał dowodowy zebrany w sprawie i ważny interes osoby zobowiązanej, ale również stan finansów ubezpieczeń społecznych, wskazując , że to w interesie osoby zobowiązanej do uregulowania zadłużenia jest udokumentowanie trudnej sytuacji finansowej

i rodzinnej, co jest możliwe m.in. poprzez dołączenie do wniosku dokumentów, które miałyby istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia omawianej kwestii, tj. umożliwiłyby w świetle obowiązujących przepisów prawa umorzenie należności. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS przez ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia zadłużenia należy rozumieć ubóstwo osoby zobowiązanej do opłacenia należności, zagrażające jej dalszej egzystencji poprzez niezapewnienie minimum socjalnego

w zakresie, który uniemożliwia spłatę zadłużenia w dłuższym okresie czasu. Ważny interes wystąpi w szczególności, gdy po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała (wraz z najbliższą rodziną) środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie oraz inne). Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że zobowiązana aktualnie jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Osiąga miesięczny dochód w kwocie około 80.000,00 zł. Rodzina strony jest czteroosobowa. Mąż wnioskodawczyni jest osobą współpracującą. Miesięczne wydatki dotyczące opłat za m.in. za czynsz, gaz, energię to kwota około 1.500.00 zł. Zobowiązana nie korzysta ze wsparcia udzielanego przez pomoc społeczną oraz instytucje działające w tym zakresie. Zainteresowana nie posiada zaległości z tytułu nieopłaconych podatków w Urzędzie Skarbowym oraz u osób fizycznych i instytucji należących do sektora prywatnego. Wprawdzie strona wskazała na zadłużenie w bankach - "[...]" S. A., ." [...] Bank", "[...] Bank" na łączną kwotę 530.000.00 zł., jednakże zebrany materiał dowodowy wskazuje jedynie na posiadanie zobowiązań wobec banku "[...]" S.A. na kwotę 199 700,00 zł. Powyższe zadłużenie jest spłacane w formie układu ratalnego. Miesięczna kwota obciążeń z tego tytułu to 2.500.00 zł. Tym nie mniej organ podkreślił, iż posiadanie zobowiązań wobec innych instytucji czy osób nie jest obligatoryjną przesłaną przemawiającą za umorzeniem nieopłaconych należności z tytułu składek.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu nie uwzględnienia wniosku z dnia [...].11.2010r. o umorzenie należności z tytułu składek, w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności i jednocześnie pobieraniem zasiłku macierzyńskiego

i odmowy jego rozpatrywania na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2009r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz. U. Nr 71. póz. 609), wyjaśnił, iż przedmiotowy wniosek został złożony po upływie terminu określonego w art. 6 ww. ustawy. Ustawą tą wprowadzono możliwość umorzenia niektórych należności z tytułu składek, powstałych w związku z podleganiem obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego lub przebywania na urlopie wychowawczym. Zgodnie z przepisami tej ustawy, umorzenie mogło nastąpić na wniosek osoby uprawnionej, a więc m.in. płatnika składek, który w okresie od dnia [...].01.1999r. do dnia [...].08.2009r. zgłaszał ubezpieczonego podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności lub współpracy przy tej działalności

i jednocześnie pobierającego zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu lub przebywającego na urlopie wychowawczym. Możliwość złożenia wniosku, o którym mowa wyżej istniała, zgodnie z art. 6 powyższej ustawy w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, a więc w okresie od dnia [...].09.2009r. do dnia [...].09.2010r. Biorąc pod uwagę fakt, że wniosek A.Z.

o umorzenie należności z tytułu składek do O/ZUS wpłynął w dniu 9 listopada 2010r., a więc po upływie w/w terminu do jego złożenia, został rozpatrzony przez Zakład na zasadach ogólnych przewidzianych w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r" Nr 205, póz. 1585 ze zm.).

Jednocześnie organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 48b ust. 1, 2, 4 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 205, póz. 1585 ze zm) Zakład może sporządzić "z urzędu" zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych, zgłoszenie wyrejestrowania ubezpieczonego z ubezpieczeń społecznych, imienne raporty miesięczne, zgłoszenie płatnika składek, zgłoszenie wyrejestrowania płatnika składek, deklaracje rozliczeniowe oraz dokumenty korygujące te dokumenty. Na mocy omawianych przepisów Zakład ma możliwość korygowania "z urzędu" błędów stwierdzonych w dokumentach związanych z ubezpieczeniami społecznymi, jak

i również wprowadzać i korygować "z urzędu" dane bezpośrednio na kontach ubezpieczonych lub kontach płatników składek, informując o tym ubezpieczonych

i płatników składek. O takich czynnościach, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, organ informuje stronę.

Wreszcie organ wyjaśnił, iż na sposób rozpatrzenia wniosku nie ma wpływu okoliczność w jaki sposób powstała zaległość będąca przedmiotem wniosku. Zgodnie

z unormowaniami prawnymi określonymi w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 205, póz. 1585 ze zm.), ustawodawca przyznaje Zakładowi, co najmniej 10 letni okres sprawdzania prawidłowego obliczania składek i ich uregulowania, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości ich dochodzenie, czy ustalenia właściwej kwoty oraz prawa

i możliwości dochodzenia nieopłaconych należności przez okres podany wyżej

z zastrzeżeniem art. 24 ust. 5 - 5d ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Konkludując, organ odwoławczy wskazał, iż zobowiązana nie udowodniła, iż ewentualne opłacanie należności pozbawi ja możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej, tym samym istnieje możliwość odzyskania należności ZUS, podkreślając przy tym fakt skutecznej egzekucji. Rozstrzygając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności organ miał na uwadze również to, że umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane - z funduszu ubezpieczeń społecznych (wypłaty emerytur i rent. zasiłków np. chorobowych, macierzyńskich i innych świadczeń), z funduszu zdrowotnego (świadczenia z opieki zdrowotnej) oraz z Funduszu Pracy (wypłaty zasiłków dla osób bezrobotnych) i inne, organ odpowiedzialny za ich pobór zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Zatem wobec okoliczności wynikających z uzasadnienia niniejszej decyzji, uwzględniając nałożony na Zakład obowiązek dbałości o dobro finansów ubezpieczeń społecznych, dysponując prawem do umarzania należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ odwoławczy postanowił nie umarzać zadłużenia uznając, iż umorzenie należności byłoby w obecnym stanie faktycznym przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. A.Z. powtórzyła argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji z dnia 14 stycznia 2011 r. Jednocześnie podkreśliła, iż organ odwoławczy rozpatrując sprawę ponownie ograniczył się do oceny zgromadzonego wcześniej materiału dowodowego. Podkreśliła przewlekłość prowadzonego postępowania. Wyraziła także brak zrozumienia, iż obciążające ją zobowiązanie zostałaby umorzone "z urzędu" gdyby złożyła wniosek o ich umorzenia w terminie do [...] września 2010 roku, a już po tym terminie nie można tej procedury zastosować. Organ może "z urzędu" bez wniosku strony skorygować zapisy na koncie, tym samym określić w jakich okresach podlega ona obowiązkowym ubezpieczeniom i wygenerować zaległość, która i tak na wniosek zobowiązanego podlega umorzeniu " z urzędu " w oparciu przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy Prawo bankowe. Przepisy tej ustawy z 2009 roku odnosiły się przecież do zdarzeń sprzed 10 lat i nie ulega wątpliwości, że intencją ustawodawcy nie było wsteczne nakładanie na płatników obowiązku zapłaty jakichkolwiek składek, bowiem sprzeczne byłoby to z konstytucyjnymi zasadami tworzenia i stosowania prawa. Kwalifikacja wniosku dokonana przez organ i niezastosowanie w/w ustawy jest w ocenie skarżącej krzywdzące i nie leży w duchu regulacji tego aktu.

Ponadto skarżąca wskazała, że działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie daje podstaw do twierdzenia, że zastosowano zasadę równości wobec prawa wszystkich podmiotów oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do instytucji Państwa, w szczególności, gdy uwzględni się, iż doszło do zmiany przepisów prawa z mocą wsteczną i w ten sposób nałożono na zobowiązania publicznoprawne. Jednocześnie zwróciła uwagę, iż w dalszym ciągu nie wie konkretnie jak wyliczono i jak powstały zaległości w wysokości łącznej z odsetkami wynoszące 9.138,98 zł, które zapłaciłam

w dniu [...] grudnia 2010 roku.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wyrażone

w zaskarżonej przez A.Z. decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nazywaną dalej ppsa ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zw. dalej kpa lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Zgodnie natomiast

z unormowaniem art. 134 ppsa sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ma przy tym obowiązek zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa także w stosunku do wszelkich aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, co oznacza możliwość uchylenia oprócz decyzji zaskarżonej także decyzji organu I instancji (art. 135 ppsa).

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw pod względem jego zgodności

z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała obowiązujących przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Ponadto organy obu instancji dokonały jednoznacznych i prawidłowych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób obiektywny i logiczny umotywowały swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniach decyzji.

Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest negatywne rozpoznanie przez organy rentowe wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Społecznych, jako zaległości z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Podstawę materialnoprawną tych rozstrzygnięć stanowił przepis art. 28 ust. 1 ustawy

z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zw. dalej u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, powstaje gdy:

1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w

postępowaniu egzekucyjnym;

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, zatem stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje możliwość, i zaakcentować należy, że tylko możliwość, a nie prawny obowiązek, umorzenia powstałego zadłużenia z tytułu składek. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. w żadnym razie nie nakłada na organ automatycznego obowiązku orzeczenia o umorzeniu przedmiotowych należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności, na co bez wątpienia wskazuje zwrot "mogą" zastosowany przez prawodawcę w w/w przepisie. To oznacza, że ustawodawca pozostawił wyłącznie organom rentowym możliwość wyboru konsekwencji prawnej. Takie stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 roku (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285). Wskazać należy także na tezę wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II GSK 141/07 - LEX nr 368197) "Decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy (...) o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia".

Zgodnie z art. 28 ust. 3a. ustawy o u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W art. 28 ust. 3b. powołanego aktu ustawodawca zawarł delegację, na podstawie której minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a,

z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do treści art. 28 ust. 4 omawianej ustawy umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Zgodnie

z treścią art. 30 ustawy u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisy art. 28 i 29.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wykonując delegację wynikającą

z art. 28 ust. 3b u.s.u.s. wydał w dniu 31 lipca 2003 roku rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (DZ.U. z 2003 r. Nr 141 póz. 1365), zwane dalej rozporządzeniem. Stosownie do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest

w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku

Podkreślenia jednak wymaga, że decyzje o umorzeniu należności składek z tytułu ubezpieczeń społecznych mają charakter uznaniowy. Zestawiając treść powołanych wyżej przepisów stwierdzić należy, że w myśl art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności te mogą być umarzane w całości lub w części z uwzględnieniem ust. 2-4 ustawy. Z kolei stosownie do ust. 2 wymienione należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a ustawy. Zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 3a ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne osób będących równocześnie płatnikami tych składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia, o których mowa w art. 28 ust. 3a ustawy określa wspomniane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

w przepisie § 3. Organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku m.in. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1).

Tak zatem przepis art. 28 ust. 3a ustawy wprowadza wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 28 ust. 2 ustawy zasady umarzania składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku ich całkowitej nieściągalności i dopuszcza umorzenie tych należności w sytuacji, gdy po stronie podmiotu zobowiązanego występuje chociażby częściowa nieściągalność składek. Wyjątek ten dotyczy osób prowadzących działalność gospodarczą. Kryteria oceny w tym zakresie ustanawia § 3 w ust. 1 - 3 Rozporządzenia. Organ może na wniosek podmiotu wydać więc decyzję o umorzeniu należnych składek, wówczas gdy ten przedstawi dowody potwierdzające jego trudną sytuację materialną

i gdy wykaże, że zapłacenie wierzytelności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne byłoby uciążliwe do tego stopnia, że uniemożliwiłoby zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawcy i jego rodziny. Organ przeto może uwzględnić wniosek

o umorzenie, jeżeli uzna, że okoliczności i dowody przedstawione przez wnioskodawcę są uzasadnione i wypełniają przesłanki umorzenia określone w § 3 Rozporządzenia. Oznacza to, że pomimo zaistnienia przesłanek do umorzenia składek organ ma tutaj swobodę co do rozstrzygnięcia, gdyż decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne nie jest decyzją związaną.

W myśl art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z powołanego przepisu wynika zasada swobodnej oceny dowodów. Zasada ta polega na tym, aby organ nie był skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i mógł swobodnie, czyli zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego ustalić stan faktyczny (Por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. Zakamycze 2005, str. 508). Warunkiem prawidłowości oceny jest zebranie kompletnego materiału dowodowego

w konkretnej sprawie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z normami proceduralnymi określonymi w kpa. Ocena oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie

w pełni rozpatrzonym będzie stanowiła naruszenie norm postępowania dowodowego. To czy ocena materiału dowodowego w konkretnej sprawie została przeprowadzona przez organ w sposób prawidłowy wynika z uzasadnienia decyzji, w której zgodnie z art. 107 § 3 kpa, organ wskazuje dowody, na których oparł rozstrzygnięcie oraz przyczyny,

z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W tym miejscu wskazać należy, że sądowa kontrola legalności decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie

w szczególności dokonane w granicach swobody uznania administracyjnego, ponieważ o tym czy składki powinny być umorzone przesądza organ administracji publicznej czyli organ rentowy. Sąd zatem nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, które jest wynikiem dokonania przewidzianego prawem wyboru będącego "uznaniem administracyjnym", specyficzną konstrukcją prawną pozwalającą organowi na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się dyspozycja normy prawnej. Kontrola sądu obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu bądź odmowie udzielenia ulgi - w postaci umorzenia należności oraz czy w sposób prawidłowy uzasadnił swe rozstrzygnięcie.

Jeżeli zatem postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie to samo wyprowadzenie

z takiej oceny konkluzji, co do zasadności wniosku wobec braku dających się zobiektywizować kryteriów normatywnych, jest natury słusznościowej, która uchyla się spod kontroli sądu administracyjnego.

Odnosząc powyższe zasady do stanu rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wypełniła się po stronie skarżącej którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności spośród enumeratywnie wymienionych przez ustawodawcę w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Z oczywistych przyczyn nie wystąpiła przesłanka określona w pkt 1, wobec skarżącej nie było prowadzone postępowanie o ogłoszenie upadłości (pkt 2), jak również nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności (pkt 3). Ponadto, wobec skarżącej nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne (pkt 4), wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza koszty upomnienia (pkt 4a), jak również do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie zostało zakończone postępowanie egzekucyjne wszczęte wnioskiem ZUS,

a zatem nie stwierdzono bezskuteczności egzekucji (pkt 5 i 6).

Analiza przedstawionego powyżej stanu prawnego dowodzi, że przytoczone wcześniej przepisy ustawy u.s.u.s. dotyczą odrębnych stanów faktycznych,

a elementem który różnicuje stany faktyczne jest rodzaj należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z woli ustawodawcy przy stosowaniu dobrodziejstwa umorzenia należności z tytułu składek, inaczej traktowane są należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami tychże składek, inaczej natomiast traktowane są należności z tytułu składek, których płatnikiem jest jednocześnie ubezpieczony. W stosunku do należności z tytułu składek na ubezpieczenie ubezpieczonych niebędących jednocześnie płatnikami składek, dla ich umorzenia ustawodawca wprowadził wymóg istnienia całkowitej nieściągalności, definiując jednocześnie w art. 28 ust. 3 sytuacje, które uzasadniają przyjęcie, iż całkowita nieściągalność ma miejsce. Katalog ten jest zamknięty. Natomiast

w przypadku należności z tytułu składek, których płatnikiem jest jednocześnie ubezpieczony, ich umorzenie może nastąpić, pomimo braku całkowitej nieściągalności art. 28 ust. 3a ustawy sus). Tym samym zasadnie można przyjąć, iż zasady zastosowania dobrodziejstwa umorzenia, w przypadku tych ostatnich z omawianych należności składkowych, są łagodniejsze.

Skoro w sprawie bezsporne jest, iż skarżąca zwróciła się o umorzenie należności

z tytułu składek, których była ona jednocześnie płatnikiem, zatem rozstrzygnięć w sprawie powinno nastąpić na zasadach określonych w art. 28 ust 3a oraz cytowanym wyżej Rozporządzeniu .

Rozpatrując zatem sprawę organ winien mieć na uwadze, że przepis § 3 ust. 1 powołanego wyżej Rozporządzeni przewiduje możliwość umorzenia należności, jeżeli ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązany nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W § 3 ust. 1 pkt 1-3 przewidziane są przypadki, których istnienie daje podstawę do uznania zasadności wniosku o umorzenie zadłużenia. Użyty w tym przepisie zwrot

"w szczególności" oznacza, że katalog takich sytuacji nie jest zamknięty. Istotne jest ustalenie czy stan majątkowy i sytuacja rodzinna pozwalają opłacić należności, bez pociągnięcia zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny (§ 3 ust. 1). W tym zakresie, kierując się wyżej opisaną zasadą, skoro organ wydaje decyzję, o wyżej opisanym charakterze uznania administracyjnego, winien przedstawić argumentację na poparcie swego stanowiska, zgodnie z którym spłata zaległości nie spowoduje zagrożenia dla zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika.

W prowadzonym postępowaniu organ poczynił ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej skarżącej w szczególności, że deklarowany przez nią dochód miesięczny pochodzący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 80 000 zł miesięcznie. Zobowiązana jest właścicielką nieruchomości i ruchomości, których wartość przekracza rozmiar zadłużenia. Skarżąca jest zobowiązana do Rodzina zobowiązanej jest czteroosobowa; mąż uczestniczy w prowadzeniu działalności gospodarczej, dzieci liczą 18 i 12 lat .

W dalszych ustaleniach organ uwzględnił stałe wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i mediów a to w kwocie 1 500 zł miesięcznie. W powyższym zakresie zdaniem Sądu prawidłowe też było odniesienie się przez organ do kwestii spłaty kredytu bankowego w kwocie 530 000 zł, który spłaca w ratach miesięcznych po 2 500 zł.

Organ rozważając wniosek skarżącej uwzględnił publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz cele, na które są przeznaczone ( emerytury renty, różnego rodzaju zasiłki). Uwzględnił spoczywający na nim z tego tytułu obowiązek szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu funduszami powstałymi z wpłacanych składek. Organ zwrócił uwagę, że umorzenie należności przypadających od skarżącej jest rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania. Organ wskazał, że podejmując decyzję konfrontował interes dłużnika z interesem ogólnospołecznym.

Zasadnie zatem organ uznał, że przeprowadzone postępowanie administracyjne nie ujawniło, iż spłata należności względem ZUS pozbawi zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jak również w sprawie nie zostały ujawnione okoliczności uzasadniające konieczność umorzenia należności ze względu na ważny interes zobowiązanej.

Należy przyznać rację Zakładowi, który wskazał, że w sytuacji ujawnionej

w sprawie, umorzenie należności składkowych mających charakter publicznoprawny byłoby nieuzasadnione z punktu widzenia ważnego interesu publicznego i w istocie zaspokojenie innych wierzycieli odbywałoby się kosztem Skarbu Państwa.

Sąd zwrócił uwagę na fakt, iż działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. Podkreślić również należy, iż umorzenie należności z tytułu składek na fundusze obsługiwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako czynność zmierzająca

z jednej strony do udzielenia pomocy płatnikowi, z drugiej pociągająca za sobą konieczność rezygnacji przez Zakład z należności uzyskiwanych w drodze przymusowego dochodzenia, ma wpływ na zdolność realizacji przez Zakład zadań, polegających w dużej mierze na finansowaniu z odnośnych funduszy świadczeń oraz innych wydatków przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, który to aspekt słusznie został przez organ uwzględniony w podjętej decyzji.

Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wniosku skarżącej

o umorzenie należności w aspekcie prowadzenia działalności gospodarczej

i jednoczesnego pobierania przez nią zasiłku macierzyńskiego w związku z przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 roku - o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych...( Dz.U. z 2009 roku Nr 71, poz 609).

W tym zakresie organ poczynił ustalenia faktyczne, że skarżąca w okresie powstania zaległości składkowych pobierała zasiłek macierzyński. Stan taki odpowiadał przesłankom zawartym w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, stwarzającym podstawę dla złożenia wniosku przez zobowiązaną do umorzenia zaległych składek.

Organ prawidłowo zastosował przepis art. 6 ustawy stanowiący, że wniosek, o którym mowa w art. 3 ust. 1 można złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie tejże ustawy. Przepis art. 10 stwierdzał, że ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia (...). Ogłoszenie ustawy nastąpiło w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2009 roku. Właściwie zatem organ ustalił, że termin do złożenia wniosku upłynął z dniem 1 września 2010 roku.

W tym miejscu należy wskazać, iż w nauce prawa administracyjnego wyróżnia się terminy materialne i procesowe. Terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Nie mogą być one wydłużane, czy skracane, ich bieg nie podlega także zawieszeniu. Terminem procesowym jest natomiast okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty lub uczestników postępowania administracyjnego. W wypadku naruszenia terminu materialnego dochodzi do wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Naruszenie terminu procesowego powoduje bezskuteczność podjętej czynności. Strona może się bronić przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności procesowej, składając wniosek o przywrócenie terminu. Instytucja przywrócenia terminu jest instytucją prawa procesowego, a nie prawa materialnego.

Dla oznaczenia charakteru danego przepisu istotna jest treść mającego zastosowanie przepisu. Z reguły przepisami procesowymi są przepisy o właściwości organów administracji publicznej i o postępowaniu przed takimi organami. Natomiast przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmiany lub wygaśnięcia prawa należą do przepisów materialnoprawnych.

W aspekcie powyższych uwag termin zawarty w art. 6 ustawy o zmianie (...) należy uznać jako termin prawa materialnego i z tej racji jego niedochowanie sprowadza wygaśnięcie uprawnienia, którego dotyczy.

Prawidłowo zatem organ uznał wniosek skarżącej z dnia [...] listopada 2010 roku za spóźniony. Odwoływanie się skarżącej w omawianej kwestii do naruszenia zasad sprawiedliwości, skoro opóźnienie w złożeniu wniosku jest niewielkie, nie może odnieść zamierzonego skutku albowiem uprawnienie przewidziane w art. 3 ust 1 omawianej ustawy zgodnie z treścią art. 6 wygasło z dniem 1 września 2010 roku.

Kierując się powyższymi rozważaniami należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

W prowadzonym postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło naruszenie zasady ochrony słusznego interesu skarżącej oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa. Wydając rozstrzygnięcie organ działał na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, w tym stanie rzeczy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie przedmiotowych należności publicznoprawnych.

Kierując się powyższymi względami Sąd, z powołaniem się na przepis art. 151 ppsa oddalił skargę jako niemożliwa do uwzględnienia.