Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 329/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Małgorzata Płocharska - Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej o d d a l a skargę.


UZASADNIENIE

U z a s a d n i e n i e :

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego Oddział Celny , na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.), nałożył na J. B. karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na ustalenia kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Grypy Mobilnej Wydziału Zwalczania Przestępczości w dniu [...] r. na drodze krajowej nr [...], podczas której ustalono, że J. B. jako kierujący samochód ciężarowy marki [...], nie posiadał karty opłaty za przejazd po drogach krajowych.

J. B. złożył od tej decyzji odwołanie do Dyrektora Izby Celnej zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 3, art. 33 ust. 2 pkt 2 oraz art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Skarżący podał, że w dniu dokonania kontroli, tj. [...] r., prowadziło gospodarstwo rolne, na dowód czego przedstawił organowi przeprowadzającemu kontrolę zaświadczenie z dnia [...] r. wystawione przez Burmistrza Miasta i Gminy . Na podstawie treści art. 33 z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym J. B. wywiódł, że rolnik prowadzący działalność wytwórczą w rolnictwie nie jest traktowany przez przepisy ustawy jako "podmiot wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy" i w z związku z tym jest on zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania Dyrektor Izby Celnej , na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 42, art. 42a, art. 87 ust. 1 i 2, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, decyzją z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Celnej przywołał treść przywołanych w podstawie prawnej decyzji przepisów ustawy o transporcie drogowym w oparciu o które stwierdził, że J. . prowadzący działalność wytwórczą w rolnictwie nie może być zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zdaniem organu, podnoszona przez stronę okoliczność, iż nie jest przedsiębiorcą, nie ma znaczenia, gdyż stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, przepisy tej ustawy stosuje się odpowiednio do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami. Zatem obowiązki, które spoczywają na przedsiębiorcy wykonującym przewóz na własne potrzeby ciążą odpowiednio na każdym podmiocie nie będącym przedsiębiorcą a poruszającym się po drodze krajowej pojazdami samochodowymi lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 tony, z wyłączeniem tych pojazdów, które są przeznaczone konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą -w nie zarobkowym przewozie drogowym rzeczy, zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego.

J. B. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie art. 42 ust. 1, art. 3 ust. 2 i art. 4 pkt 4 i 6a ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym na dzień 14 grudnia 2005 r., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W ocenie skarżącego, art. 42 ustawy o transporcie drogowym statuujący obowiązek uiszczania opłat za przejazd pojazdu wyraźnie ogranicza jego zastosowanie do podmiotów wykonujących na terytorium RP przewóz drogowy. Definicja Transportu drogowego zawarta w art. 4 pkt 6a ustawy nakazuje natomiast przez przewóz drogowy rozumieć transport drogowy lub nie zarobkowy przewóz drogowy a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. EWG L 370 z 31 grudnia 1985 r.).

Skarżący stwierdził, że zakres podmiotowy ustawowych definicji "transportu drogowego" jak i "nie zarobkowego przewozu drogowego" został ograniczony do przedsiębiorców. Wobec braku w słowniczku ustawowym definicji przedsiębiorcy winna mieć zastosowanie ogólna definicja przedsiębiorcy zawarta w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawa ta w art. 3 zawiera wyłączenie jej stosowania w przepadku działalności wytwórczej w rolnictwie w zakres upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. W oparciu o te ustalenia J. B. uznał, że podmioty nie będące przedsiębiorcami nie są obowiązane uiszczać opłaty przewidzianej w art. 42 ustawy o transporcie drogowym. Na poparcie swego stanowiska powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Sz 255/2006.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana - stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że decyzja odpowiada prawu.

Wobec poczynionych przez organy celne niekwestionowanych ustaleń faktycznych, wedle których J. B. w dniu [...]r. poruszał się po drodze krajowej nr [...] samochodem ciężarowym marki [...], bez karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, kwestią sporną, wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stało się ustalenie, czy skarżący, jako rolnik, tj. osoba prowadząca działalność wytwórczą w rolnictwie w postaci upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, podlegał obowiązkowi wynikającemu z art. 42 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.).

Zgodnie z art. 42 ust. 1 w/w ustawy, w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli (14 grudnia 2005 r.), podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane były do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem:

1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką;

2) pojazdów transportu kombinowanego;

3) pojazdów realizujących komunikację miejską;

4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne.

Na potrzeby ustawy o transporcie drogowym prawodawca zdefiniował pojęcie "przewozu drogowego" o którym mowa, m.in. w art. 42 ust. 1. I tak, w myśl art. 4 ust. 6a, przewóz drogowy to transport drogowy lub nie zarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985).

Stosownie do postanowień art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy, do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, a więc np. rolnikami, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące nie zarobkowego przewozu drogowego.

Z zestawienia wskazanych norm wynika, że pod pojęciem "podmiotów" wykonujących na terytorium RP przewóz drogowy zobowiązanych do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych należy rozumieć nie tylko przedsiębiorców ale również rolników, co do których stosuje się odpowiednio przepisy o nie zarobkowym przewozie drogowym. Z kolei definicja pojęcia "nie zarobkowego przewozu drogowego", o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4 i art. 4 ust. 6a, zawarta została w art. 4 pkt 4 ustawy. Nie zarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Trafnie Dyrektor Izby Celnej nie podzielił argumentacji prezentowanej przez skarżącego w trakcie postępowania administracyjnego odwołującej się do przepisów rozdziału V dotyczącego Przewozów na potrzeby własne. Jak słusznie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należy odróżnić obowiązki nałożone na podmioty wykonujące przewóz drogowy związane z koniecznością uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych wynikające z art. 42 ust. 1 od obowiązków nałożonych dodatkowo na przedsiębiorców dokonujących przewozów drogowych na potrzeby własne. Tych ostatnich (z wyłączeniem m.in. rolników - art. 33 ust. 2 pkt 2) ustawodawca zobowiązał do uzyskania zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzania przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej (art. 33 ust. 1). Przyjmując zasadę o racjonalności prawodawcy nie można wywieść, że w art. 42 oraz w art. 33 ust. 1 posłużył się różnymi pojęciami "podmiotów" i "przedsiębiorców" dla określenia tej samej grupy adresatów (vide: art. 87 ust. 3 ustawy).

Odnosząc się do powołanego w uzasadnieniu skargi stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowanego w wyroku z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt VI SA/Sz 255/2006 należy zauważyć, że poczynione w nim rozważania prawne zostały oparte na stanie prawnym obowiązującym w dniu 2 listopada 2004 r. Tymczasem, z dniem 21 października 2005 r., artykułem 1 pkt 16 lit. a) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180, poz. 1497) została wprowadzona istotna zmiana, m.in. w treści art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Obowiązkiem uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych objęto nie tylko "przedsiębiorców" ale "podmioty" wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy. Z kolei z dniem 21 października 2005 r., mocą art. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 180, poz. 1497) wprowadzono do art. 4 pkt 6a definicję "przewozu drogowego".

Z art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wynika, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego skarżący jako kierowca pojazdu samochodowego był zobowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę opłaty drogowej. Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym podlegało karze pieniężnej od 50 zł do 15.000 zł (art. 92 ust. 1 ustawy). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92 ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określony został w załączniku do ustawy, wedle którego, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze 3.000 zł (pkt 1.4.1. załącznika).

Zatem skoro J. B. w dniu [...] r. wykonywał przewóz drogowy po drodze krajowej nr [...] i nie okazał kontrolującym funkcjonariuszom celnym dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, to nałożenie kary pieniężnej w wys. 3.000 zł było dla organów celnych obligatoryjne i prawnie uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi na niezasadne oraz nie dostrzegając z urzędu uchybień przez organy przepisom prawa, które mogłyby prowadzić do jej uwzględnienia, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.