Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1583/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: 154
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Monika Sawa Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2019 r. sprawy ze skargi I. C., A. M., A. S., A. J., A. M., A. S., C.S.-K., C.S., E. J., I.G., J.C., J.J., J. S., J. C., J.M., M.M., M. P., M. M., P.S., T. S., Z.S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 124/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących I. C., A. M., A.S., A. J., A. M., A.S., C.S.K., C.S., E.J., I.G., J. C., J. J., J. S., J.C., J.M., M.M., M.P., M.M., P.S., T.S., Z.S. sumę pieniężną w kwocie po 200 (dwieście) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz I.C.A.M., A.S., A.J., A. M., A. S., C. S., C. S., E. J., I. G., J.C., J. J., J.S., J. C., J. M., M. M., M. P., M. M., P. S., T.S., Z.S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. C., A. M., A. S., A. J., A. M., A. S., C. S., C. S., E. J., I. G., J. C., J. J., J. S., J. C., J. M., M. M., M. P., M. M., P. S., T. S., Z. S. skargą z 17 lipca 2018 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 124/13.

Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku z [...] kwietnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. "[...]" nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Następnie wyrokiem z 3 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 96/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę I. C., M. M., A. M., A. M., M. M., I. G., E. J., J. J., A. J., T. S., C. S., P. S., J. S., J. S., Z. S., A. S. i C. S. na niewykonanie przez Prezydenta [...] ww. wyroku z 11 lipca 2013 r., wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 1.000 złotych.

Z kolei orzeczeniem z 11 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2178/15 ww. Sąd wymierzył kolejną grzywnę w wysokości 2.000 zł za niewykonanie wskazanego uprzednio wyroku z dnia 11 lipca 2013 r.

Rozpatrując kolejną skargę I. C., M. P., J. C., J. C., M. M., A. M., A. M., M. M., I. G., E. J., J. J., A. J., T. S., C. S., P. S., J. S., J. S., Z. S., A. S., A. S. i C. S. na niewykonanie ww. wyroku, wydanego w przedmiocie bezczynności organu przez Prezydenta [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1929/16 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10.000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W ponownie skierowanej skardze na niewykonanie wyroku skarżący wnieśli o:

- wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 r. , ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,

- przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 5.000 zł, stosownie do art. 154 §7 ppsa.

Uzasadniając skargę skarżący wskazali, że Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo uprzednich wezwań, jak też wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Odnośnie sumy pieniężnej podnieśli, że w sprawie zostały spełnione przesłanki zasądzenia sumy pieniężnej wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1540/17 Prezydent [...] pozostaje w wyjątkowo rażącej zwłoce, bowiem nie wykonał wyroku Wojewódzkiego sadu Admiracyjnego z 11 lipca 2013 r. Dotychczas wymierzone przez Sąd grzywny nie stanowiły dla organu wystarczającego środka dyscyplinującego. Nie podejmuje on nadal czynności niezbędnych do zakończenia niniejszego postępowania, lekceważąc wyroki Sądu. W ocenie skarżących wskazana przez nich wysokość sumy pieniężnej będzie stanowiła środek dyscyplinujący o takim stopniu uciążliwości, iż może on wpłynąć na działania Prezydenta i skłonić go do zakończenia postępowania. Ponadto środek ten stanowiąc swoiste zadośćuczynienie jest zasadny, gdyż skarżący od ponad 10 lat oczekują na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie.

W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Podniósł ponadto, że istotnym w sprawie pozostaje to, iż opóźnienia w rozpoznawaniu sprawy spowodowane są m. in. dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach nieruchomości, objętych działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Waga tych spraw, złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny.

Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 124/13 zobowiązał Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku z [...] kwietnia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. "[...]" nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 10 września 2013 r., jednak organ sprawy nie rozstrzygnął. Na skutek złożenia skarg na niewykonanie przedmiotowego orzeczenia z 2013 r. Sąd wydał trzy wyroki, którymi wymierzył Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 1.000 zł, 2.000 zł, a następnie 10.000 zł. Ponadto w ostatnim orzeczeniu stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Prezydent nadal nie rozstrzygnął jednak przedmiotowego wniosku o ustalenie odszkodowania.

Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 11 lipca 2013 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz to, że Prezydent został już ukarany grzywnami, które to sankcje jednak nie przyniosły skutku w postaci wykonania wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 10.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 11 lipca 2013 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i to pomimo wezwania skarżącego do wykonania wyroku, jak też wymierzenia grzywien wskazanymi uprzednio orzeczeniami.

W ocenie Sądu okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią żadnego usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, jak też braku reakcji na wymierzenie organowi grzywny. Prezydent nie podejmował przez blisko 6 lat czynności w sprawie, mimo tego, że to na nim spoczywa obowiązek prawidłowego zorganizowania toku czynności procesowych w sprawie.

W ocenie Sądu powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo.

Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Powyższa możliwość ma przede wszystkim na celu zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to jedyny cel tego unormowania. Przepis ten ma za zadanie kompensować, doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Przy czym stwarza on jedynie możliwość przyznania od organu sumy pieniężnej. Wymaga on zatem do jej uwzględnienia wykazania przez stronę występującą z wnioskiem istnienia przyczyn przyznania takiej sumy z uwzględnieniem nie tylko faktu powstałej zwłoki w orzekaniu, ale też istnienia i rozmiaru powstałej skutkiem tego krzywdy (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17, wyrok NSA z dnia 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 292/17, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 268/17, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, wyrok NSA z dnia 9 września 2017 r. sygn. akt I OSK 798/17).

Uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej skarżący powołali się na okoliczności długotrwałego prowadzenia postępowania przez organ, braku reakcji na dotychczasowe środki zastosowane przez Sąd, celem zdyscyplinowania organu, które nie doprowadziły przez wiele lat do zakończenia postępowania. Podnieśli ponadto, iż jest on zasadny jako swoiste zadośćuczynienie za tak długi okres rozpoznawania sprawy odszkodowania.

W niniejszej sprawie Sąd uwzględnił, że powołane okoliczności i przyznał skarżącym sumy pieniężne w kwocie po 200 zł uznając, że kwota w tej wysokości wraz z nałożoną grzywną skłoni organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, stanowiąc jednocześnie wynagrodzenie zaistniałej niedogodności, będącej skutkiem zaistniałej bezczynności.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).