Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1185/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 ust. 1 pkt 3 i  ust. 4,
journal: Dz.U. 2009 nr 189 poz 1472
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej1) - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. M. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. J. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez A.M.A. (dalej: Skarżący, Cudzoziemiec), do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. wydana w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

A.M.A.- obywatel B. - w dniu [...] grudnia 2009 r. zwrócił się za pośrednictwem Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej z wnioskiem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania Skarżącemu statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz postanowił wydalić z terytorium RP, wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W powyższej decyzji zawarto pouczenie dotyczące sposobu i terminu jej zaskarżenia jak również sposobu i terminu do opuszczenia terytorium RP w przypadku gdy decyzja stanie się prawomocna. Skarżący od decyzji Szefa Urzędu złożył odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców, która dnia [...] lipca 2010 r. decyzją nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instacnji. Skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie Rady, a Wojewódzki Sąd Administracyjny W Warszawie w dniu [...] kwietnia 2011 r. oddalił skargę.

A.M.A.w dniu [...] sierpnia 2010 r. wystąpił za pośrednictwem Komendanta N.Oddziału Straży Granicznej z kolejnym wnioskiem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy. Jednocześnie z aplikacją uchodźczą Skarżący złożył również wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. postanowił odmówić wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.

Skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a Szef Urzędu decyzją [...] z dnia [...] września 2010 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z dnia [...] marca 2010 r. do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, a następnie w dniu [...] grudnia 2010 r. postanowił umorzyć postępowanie w sprawie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Strona zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie do Rady do Spraw Uchodźców, która dnia [...] marca 2011 r. utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Dnia [...] grudnia 2011 r. Skarżący za pośrednictwem Komendanta N.Oddziału Straży Granicznej złożył trzecią aplikację uchodźczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] W. w W. [...] Wydział Karny (sygn. akt. [...]) Cudzoziemiec został umieszczony w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców na okres 60 dni.

A.M.A.w dniu [...] lutego 2012r. zwrócił się z kolejnym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] wydaną dnia [...] lutego 2012 r. postanowił odmówić wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołując się na fakt łamania praw człowieka w B..

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dnia [...] kwietnia 2012 r. organ orzekający wydał decyzję, w której postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu.

W uzasadnieniu Szef Urzędu wskazał, że przesłanki, określone w art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, muszą łączne zaistnieć, aby stanowić dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy.

W tego typu sytuacji Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji.

Wskazano w decyzji, że w dniu [...].12.2011 r. A.M.A.złożył kolejny wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy. Po dokonaniu analizy porównawczej wniosku Cudzoziemca z wnioskiem złożonym uprzednio organ stwierdził, że Skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co pozwalało przypuszczać, że złożenie wspomnianego wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu terytorium RP. Wskazano ponadto, iż organowi znana jest trudna sytuacja społeczno-polityczna B., jednakże nic nie wskazywało – zdaniem organu - na to, aby Skarżący był narażony na ryzyko doznania poważnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Ponadto – co organ podkreślił w decyzji, powołując się na orzecznictwo - nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze wzglądu na warunki życia ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

Organ stwierdził również, że zgodnie z art. 33 ust. 6 ustawy wniosek o wstrzymanie decyzji należy złożyć wraz z kolejnym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, za pośrednictwem organu przyjmującego, a w przypadku gdy decyzja o wydaleniu została wydana po złożeniu kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy - bezpośrednio do Szefa Urzędu.

Jednakże A.M.A.nie spełnił ustawowego wymogu do złożenia przedmiotowego wniosku, ponieważ uczynił to [...].02.2012 r., podczas gdy wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył w dniu [...].12.2011 r. a decyzja o wydaleniu z terytorium RP została wydana przed złożeniem kolejnego wniosku.

Skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że nie jest prawdą, iż jego kolejny wniosek jest oparty na tych samych podstawach, gdyż ostatnio otrzymał od członków rodziny, mieszkających w kraju pochodzenia Skarżącego informację, że jest tam poszukiwany i nie może wrócić do B.. Wskazał, że podczas przesłuchania statusowego przedstawi nowe okoliczności w swojej sprawie.

Szef Urzędu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w decyzjach.

Organ wskazał, że z analizy wniosków uchodźczych złożonych przez Skarżącego odpowiednio w dniu [...] grudnia 2009 r., dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz [...] grudnia 2011 r. wynika, że oparte zostały one na bardzo podobnych podstawach, a także są zbieżne ze sobą zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym. Pojawiające się pewne rozbieżności w zeznaniach dowodzą jedynie – zdaniem organu - że strona skarżąca jest niewiarygodna i zmienia własne oświadczenia oraz manipuluje nimi tylko po to, by uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie i zalegalizować swój pobyt w Rzeczypospolitej Polskiej. Organ podkreślił, że zasadnicze okoliczności, na które powoływał się Skarżący składając kolejny wniosek uchodźczy dotyczyły zdarzeń mających miejsce przed opuszczeniem przez niego kraju pochodzenia. Nie wskazał on przy tym na żadne nowe wydarzenia, które nastąpiły już po wydaniu przez Szefa Urzędu niekorzystnej dla niego decyzji. Okoliczność, że jest rzekomo w B. poszukiwany, została przez niego zgłoszona dopiero w treści skargi, a więc organ nie miał możliwości odniesienia się w skarżonym rozstrzygnięciu do tego faktu. Jednakże wydaje się być wątpliwym – zdaniem Szefa Urzędu - by poszukiwano go dopiero kilka lat po wyjeździe z kraju pochodzenia. Co więcej, bardzo ogólnie sformułowana informacja nie daje Szefowi Urzędu żadnej wiedzy o sposobie w jaki Cudzoziemiec został poinformowany o tych faktach. Podobne działania, zdaniem Szefa Urzędu dowodzą, że Skarżący próbuje za wszelką cenę uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie. Nie uwiarygodnia to w oczach organu okoliczności potwierdzających prześladowanie, bądź też ryzyka doznania poważnej krzywdy. Organ podkreślił, że rozpatrując wniosek Cudzoziemca o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, ocenie organu podlegało wyłącznie to, czy złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy miało podstawę w nowych faktach i okolicznościach, które zaistniały już po wydaniu przez Szefa Urzędu niekorzystnej dla Skarżącego decyzji. W związku z faktem, że złożenie kolejnego wniosku uchodźczego nie miało podstawy w nowych faktach, które zaistniały już po wydaniu przez Szefa Urzędu pierwszej decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, zasadnym było podjęcie decyzji o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu i uznaniu, że złożenie przez Cudzoziemca kolejnego wniosku miało jedynie na celu opóźnienie, bądź też zakłócenie wykonania orzeczonej decyzji o wydaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a. ), koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Badając sprawę zgodnie z powyższymi kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa i w konsekwencji skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz.1472 z p. zm. – dalej jasko ustawa), wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy – wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje. Zgodnie natomiast z art. 33 ust. 4 ustawy przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 nie stosuje się, w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji.

Złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie powoduje tych samych skutków prawnych, co złożenie pierwszego wniosku o przyznanie statusu uchodźcy, w szczególności nie następuje automatyczne wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Tak więc w przypadku złożenia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie jest przewidziana specjalna ochrona przed wydaleniem.

Podnieść również należy, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, o którym mowa w art. 33 ust. 4 ustawy oparte jest na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu decyzji w tym przedmiocie. Negatywna ocena takiej decyzji musiałaby wiązać się z brakiem jej uzasadnienia, bądź też z uzasadnieniem, które w żaden sposób nie przystawałoby do realiów konkretnej sprawy. Z sytuacją, o której mowa nie mamy jednak do czynienia w sprawie niniejszej.

Jak wynika z akt sprawy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu został złożony po kolejnym (trzecim) wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Organ orzekający wyjaśnił, że po dokonaniu analizy porównawczej tego wniosku z wnioskami złożonymi uprzednio stwierdził, iż Skarżący nie przedstawił żadnych nowych, istotnych informacji w sprawie, złożenie więc kolejnego wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu.

Sąd stwierdził, że stanowisko Szefa Urzędu jest prawidłowe. Poprzednie złożone przez Skarżącego wnioski o nadanie statusu uchodźcy zostały rozpoznane merytorycznie i organy orzekające nie znalazły podstaw do przyznania Skarżącemu statusu uchodźcy. Kolejny wniosek Cudzoziemiec złożył przebywając nieprzerwanie w Polsce i we wniosku tym nie wskazał na żadne nowe okoliczności czy fakty związane z prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy, które nie byłyby rozpatrzone w poprzednich postępowaniach. Ocenie organu podlegało więc to, czy złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy przez Skarżącego miało podstawę w nowych faktach i okolicznościach, które zaistniały już po wydaniu przez Szefa Urzędu niekorzystnych dla Skarżącego decyzji, czy też było oparte na tych samych przyczynach co poprzednie wnioski uchodźcze. W związku z faktem, iż powody złożenia wszystkich aplikacji były tożsame - zasadnym było podjęcie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzji o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Powyższe dawało podstawę do przyjęcia, że kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy ma na celu opóźnienie wykonania decyzji o wydaleniu. Zaistnienie tej przesłanki uniemożliwia, zgodnie z przywołanym wyżej przepisem art. 33 ust. 4 ustawy, wydanie decyzji o wstrzymaniu decyzji o wydaleniu do czasu zakończenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.

Należy przy tym stwierdzić, że – jak słusznie organ wskazał w odpowiedzi na skargę – dopiero w skardze Skarżący podniósł, że istnieją jakieś nowe okoliczności, ale informacja o nich jest enigmatyczna i nie poparta żadnymi dokumentami, wobec tego nie mógł się do nich odnieść ani organ, ani Sąd rozstrzygając niniejszą sprawę.

Brak jest również podstaw do twierdzenia jakoby zaskarżona decyzja nie uwzględniała słusznego interesu strony.

Przesłanka "słusznego interesu strony", nie została prawnie zdefiniowana (podobnie jak traktowana na równi z nią przesłanka "interesu społecznego"). Biorąc jednak pod uwagę, że przedmiotem rozpoznania jest decyzja dotycząca wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu (w tym trybie organ nie rozstrzyga ponownie sprawy merytorycznie), należy przyjąć, że badanie przesłanki "słusznego interesu strony", jak i "interesu społecznego" nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przez organ przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Biorąc pod uwagę, że jest to tryb szczególny, którego celem nie jest kolejna instancyjna kontrola prawidłowości wydanej decyzji należało przyjąć, że "ciężar dowodu", a więc konieczność wskazania okoliczności, w których upatruje ona swój "słuszny interes" i brak sprzeczności z "interesem społecznym", spoczywa na stronie dlatego, że to ona zmierza do zmiany ustalonego już ostatecznie stanu rzeczy (wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wydaleniu).

Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, że ów "słuszny interes strony" musi być rzeczywiście na tyle słuszny, aby "równoważył" i usprawiedliwiał odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej.

Oceniając wniosek Skarżącego w tym kontekście należy uznać, że Cudzoziemiec tego "słusznego interesu" nie wykazał. W ocenie Sądu, organ orzekający w niniejszej sprawie zasadnie ocenił, iż wskazywane przez Skarżącego podstawy wstrzymania wykonania decyzji nie uzasadniają takiego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wykazała swojego słusznego interesu we wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Samo bowiem twierdzenie wskazujące, iż Skarżący obawia się powrotu do kraju pochodzenia, która to przesłanka była już badana w zakończonych decyzjami ostatecznymi postępowaniach – nie dowodzi istnienia takiego interesu.

Odnosząc się natomiast do kwestii "interesu społecznego", należy zauważyć, iż niewątpliwie w interesie społecznym leży dążenie do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wadliwej, ale też w "interesie społecznym" leży pewność obrotu prawnego oraz stabilność orzecznictwa w zakresie nadawania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany.

Skoro organ ocenił, iż kolejny wniosek Skarżącego o nadanie statusu uchodźcy zawierał te same podstawy co poprzednie wnioski, to organ ten był wręcz obowiązany do podjęcia negatywnej dla Cudzoziemca decyzji. Nie sposób zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego przy dokonaniu przez organy ustalenia, że Skarżący nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie, co pozwala przypuszczać, że złożenie wniosku nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Polski. Odmawiając wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony organ nie przekroczył granic dozwolonego uznania administracyjnego, gdyż nie sposób doszukać się naruszenia słusznego interesu Skarżącego i interesu społecznego przy podjęciu takiej decyzji, skoro sam Skarżący takiego szczególnego interesu nie wskazywał.

Należy stwierdzić również, że organ prawidłowo podniósł w swojej decyzji, iż zgodnie z art. 33 ust. 6 ustawy wniosek o wstrzymanie decyzji należy złożyć wraz z kolejnym wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy, za pośrednictwem organu przyjmującego, a w przypadku gdy decyzja o wydaleniu została wydana po złożeniu kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy - bezpośrednio do Szefa Urzędu.

Skarżący nie dopełnił zatem proceduralnego obowiązku złożenia wniosku w terminie, bowiem uczynił to [...].02.2012 r., podczas gdy wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył w dniu [...].12.2011 r. a decyzja o wydaleniu z terytorium RP została wydana przed złożeniem kolejnego wniosku.

Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organy przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - powinno prowadzić do uwzględnienia skargi.

Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a.