Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2831/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 138 §  2 , 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 36
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...], orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (dz. o nr ewid. [...]) położonych w R. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. C. S. zwrócił się do Burmistrza Miasta [...] o przeprowadzenie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, tj. działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność E. i C. S. z działką o nr ewid. [...], stanowiącej własność U. O. i W. K. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. W. K. wniósł o umorzenie postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, wskazując iż w Sądzie Rejonowym toczy się sprawa z pozwu W. K. o wydanie części nieruchomości stanowiącej działkę ewid. Nr [...], zajętą bez tytułu prawnego przez E. i C. S.

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...], Burmistrz Miasta [...], działając w oparciu o art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego o rozgraniczenie nieruchomości położonej w R., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z nieruchomością położoną w R., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr ewid. [...]. Organ wskazał, iż postępowanie to stało się bezprzedmiotowe, z uwagi na fakt, iż w związku z wniesieniem przez W. K. pozwu do Sądu Rejonowego w P. o wydanie części nieruchomości będącej przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego, toczy się przed wskazanym sądem sprawa o sygn. [...], a zatem w myśl art. 36 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne – zachodzą okoliczności prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego przez Sąd Rejonowy w P.

W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji państwo E. i C. S. podnieśli, że brak było podstaw do umorzenia postępowania, bowiem sam fakt skierowania sprawy o wydanie nieruchomości objętej umorzonym postępowaniem rozgraniczeniowym nie oznacza, że wydanie decyzji stało się bezprzedmiotowe.

Po rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Przywołując poglądy wyrażane w orzecznictwie, Kolegium wskazało, iż regulacja określona w art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne pozwala na umorzenie postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego przez organ administracyjny dopiero w razie ustalenia granic nieruchomości w prawomocnym orzeczeniu sądu powszechnego. Natomiast w takim przypadku jak w rozpatrywanej sprawie, brak jest podstaw do umorzenia, albowiem dotychczas Sąd Rejonowy w P. nie rozstrzygnął prawomocnie o rozgraniczeniu pomiędzy działkami nr ewid. [...], położonymi w R. Nadto przepis art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, daje sądowi powszechnemu prawo orzekania o rozgraniczeniu jedynie, jeżeli ustalenie granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy o własność lub o wydanie nieruchomości. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie można przewidzieć jakie będzie rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w P.

Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. nie zgodził się W. K. (dalej "Skarżący") i pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wniósł do tutejszego Sądu skargę, zarzucając jej naruszenie:

- art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez błędne uznanie, że Sąd Rejonowy w P., przed którym toczy się sprawa w trybie tego przepisu, wydając wyrok, może nie zawrzeć rozstrzygnięcia co do rozgraniczenia;

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nie zawarcie w decyzji uzasadnienia prawnego i faktycznego, w zakresie wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności dowodom znajdującym się w aktach sprawy, a które mają wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Wśród dokumentów tych Skarżący wskazał: jego wniosek o nie wszczynanie postępowania rozgraniczającego z uwagi na ustalony przebieg granicy, pismo Wydziału Geodezji Starostwa Powiatowego w P., iż przebieg granic jest ustalony, mapę ewidencyjną wskazującą przebieg granicy między działkami [...], przyznanie państwa S. do zajęcia części działki nr [...] oraz protokół stwierdzający nielegalną budowę przez państwa S. budynku na działce [...], decyzję odmawiającą zgody na użytkowanie nielegalnie wzniesionego budynku;

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie wskazanie okoliczności, które wyjaśnić ma organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę.

W uzasadnieniu skargi Skarżący powołał się na poglądy wyrażane w piśmiennictwie oraz w orzecznictwie i stwierdził, iż art. 36 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi jednoznacznie, iż w razie gdy przed sądem powszechnym zawisła sprawa o własność lub o wydanie gruntu, to ten sąd jest właściwy również do prowadzenia rozgraniczenia. Tym samym obawy wyrażone przez SKO co do możliwości nie wydania przez sąd powszechny orzeczenia co do rozgraniczenia, wskazują na nieznajomość prawa i stanowią zlekceważenie treści art. 36 prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz orzecznictwa, a przez to zaskarżona decyzja istotnie narusza prawo.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. tekst Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. (dalej "Kolegium" albo "SKO") odpowiada prawu.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy w razie gdy przed organem administracji publicznej toczy się – w trybie art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (jedn. tekst Dz. U z 2015 r., poz. 520 ze zm.), dalej "p.g.k." – postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, a w toku tego postępowania zostało wszczęte – w trybie art. 36 ww. ustawy – postępowanie przed sądem powszechnym o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, organ administracyjny powinien umorzyć postępowanie prowadzone przed tym organem, czy też umorzenie takiego postępowania jest przedwczesne.

Skarżący jest zdania, iż w opisanym powyżej przypadku, właściwym do ustalenia przebiegu granic jest sąd powszechny, tym samym zasadne jest umorzenie postępowania wszczętego przed organem administracji (tu: Burmistrzem Miasta [...]).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stoi natomiast na stanowisku, że do czasu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w zakresie rozgraniczenia nieruchomości, nie ma podstaw do umorzenia postępowania przez Burmistrza Miasta R.

Rozstrzygając tak zakreślony spór, Sąd podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wyjaśnić bowiem w pierwszej kolejności należy, iż problem rozgraniczenia nieruchomości uregulowany został w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne, która w art. 29 ust. 3 przewiduje, że rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Powyższy zapis wskazuje zatem, iż zasadą jest, że rozgraniczenia dokonują organy administracji publicznej, a w sytuacjach przewidzianych w tejże ustawie, rozgraniczenia dokonują sądy. Przy tym w piśmiennictwie wskazuje się, że postępowanie rozgraniczeniowe może składać się z dwóch faz. Pierwsza z nich jest obligatoryjna i przebiega jako postępowanie administracyjne, które jest prowadzone na podstawie przepisów ustawy Prawo kartograficzne i geodezyjne, zaś w zakresie w niej nieuregulowanym, w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Druga faza postępowania przebiega jako sądowe postępowanie nieprocesowe, które jest prowadzone na podstawie przepisów ustawy Kodeks postępowania cywilnego.

Jedynie w wyjątkowych przypadkach do rozgraniczenia nieruchomości dochodzi od razu w postępowaniu sądowym, z pominięciem poprzedzającej go fazy postępowania administracyjnego. (tak: E. Stefańska [w] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz. Lex, 2013). Przykładem takim jest postępowanie uregulowane w art. 36 p.g.k. Stosownie do brzmienia tego przepisu, Sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. W tym wypadku sąd w orzeczeniu zamieszcza również rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, samo zawiśnięcie sprawy przed sądem powszechnym w przedmiocie własności lub o wydanie nieruchomości lub jej części nie rodzi obowiązku umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia. W postępowaniu sądowym, prowadzonym w trybie art. 36 p.g.k., nie jest bowiem tak że zawsze sąd wypowie się w zakresie rozgraniczenia. Przepis ten wskazuje jedynie właściwość sądu powszechnego w zakresie rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granicy jest potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy niejako głównej, tj. sprawy o własność bądź o wydanie nieruchomości lub jej części.

Niewątpliwie, jeżeli sąd skorzysta z tego prawa i prawomocnym wyrokiem dokona ustalenia przebiegu granic (bądź stwierdzi – jak w wyroku sądu administracyjnego, który przywołuje Skarżący, że rozgraniczenia nie dokonuje gdyż przebieg granicy wynika z zachowanej dokumentacji – wyrok o sygn. IV SA/Wa 929/13), wówczas brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia w trybie art. 33 p.g.k. Jedynie bowiem ustalenie spornych granic nieruchomości w prawomocnym rozstrzygnięciu sądu powszechnego wyłącza możliwość innego ustalenia granicy przez organ administracji, co z kolei powoduje, że wszczęte już postępowanie powinno zostać umorzone. Pogląd taki ugruntowany jest w orzecznictwie i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni pogląd ten podziela i przyjmuje za własny. (wyroki NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 523/11, LEX nr 1264838, z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1457/09, LEX nr 745030).

Jednak w sytuacji takiej, z jaką mamy do czynienia w rozpoznanej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego przed organem administracji. Trafnie wskazało Kolegium, że przepis art. 36 p.g.k. daje sądowi uprawnienie do orzekania w przedmiocie rozgraniczenia, jednak nie nakłada na sąd obowiązku do rozstrzygania w sprawie ustalenia przebiegu granic. Sąd powszechny na mocy tego przepisu orzeka o rozgraniczeniu, tylko o ile jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia wniosku o wydanie nieruchomości lub jej części. Innymi słowy, gdy zdaniem sądu rozstrzygającego sprawę o wydanie nieruchomości, wydanie wyroku nie wymaga ustalenia granic spornych nieruchomości, nie orzeka on o rozgraniczeniu. Nie jest jednak rzeczą organu ocena czy w sprawie z powództwa pana W. K. przeciwko małżonkom E. i C. S., prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. pod sygnaturą [...] o wydanie nieruchomości, sąd powinien orzekać w sprawie rozgraniczenia. Zatem do czasu wydania wyroku przez sąd powszechny, w którym sąd orzeknie w zakresie rozgraniczenia nieruchomości, a wyrok ten stanie się prawomocny, nie jest wyłączona właściwość organu administracji do rozpatrzenia wniosku o rozgraniczenie.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, za nieuzasadnione uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 36 p.g.k, a w konsekwencji za niezasadne Sąd uznał zarzuty dotyczące ignorowania stanowiska doktryny i orzecznictwa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C.

Odnosząc się do pozostałych argumentów podniesionych w skardze, Sąd stwierdza, iż nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nie zawarcie w decyzji uzasadnienia prawnego i faktycznego, w zakresie wskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności dowodom znajdującym się w aktach sprawy, a które mają wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zaskarżona decyzja posiada wszystkie niezbędne elementy oraz uzasadnienie. Mając na uwadze fakt, iż decyzja Kolegium została wydana na skutek rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji orzekającej o umorzeniu postępowania, która to decyzja z natury rzeczy nie rozstrzyga istoty sprawy, uwzględnienie dokumentów wskazanych przez skarżącego, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Kolegium bowiem kontrolowało zasadność umorzenia postępowania, a zatem czy wystąpiła przesłanka jego bezprzedmiotowości. Nie dokonywało zaś oceny przebiegu granicy pomiędzy działkami [...], bowiem takiej oceny nie dokonywał również organ I instancji. Ocena zaś tych okoliczności, w sytuacji gdy postępowania organu I instancji zakończone zostało umorzeniem postępowania z uwagi na zawisłe przed sądem powszechnym postępowanie, przesądzałaby o naruszeniu zasady dwuinstancyjności i orzeczeniu w istocie w innej sprawie, tj. w sprawie przebiegu granicy a nie w sprawie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego.

Za nieuzasadniony uznał Sąd również zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. polegającego na nie wskazaniu okoliczności, które wyjaśnić ma organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę. W sytuacji bowiem, gdy organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji co do konieczności umorzenia postępowania rozgraniczeniowego z uwagi na wszczęcie przed sądem powszechnym postępowania o wydanie nieruchomości, oczywistym i nie wymagającym jakichkolwiek wskazówek jest, że zadaniem organu I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy jest przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w myśl reguł przewidzianych w k.p.a. Zawieranie wskazówek, co do okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę w sytuacji gdy sprawa nie była rozpatrywana merytorycznie, było zbędne.

Na koniec Sąd wskazuje, iż odnosząc się do przywołanego w skardze wyroku WSA w Olsztynie, sygn. II SA/Ol 115/10, Sąd nie mógł kierować się poglądami w nim wyrażonymi, bowiem wyrok ten dotyczy umorzenia postępowania rozgraniczeniowego w sytuacji przewidzianej w art. 34 ust. 2 p.g.k., a zatem sytuacji odmiennej od tej z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podnoszona zaś w skardze okoliczność badania przesłanek rozgraniczenia przez sąd powszechny w szerszym zakresie nie jest kwestionowana w niniejszym postępowaniu. Sporem objęta jest bowiem możliwość orzekania w zakresie rozgraniczenia przez organ administracji, a ta – jak wyżej wywiedziono – nie została wyłączona na skutek złożenia przez Skarżącego pozwu o wydanie nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. przyjęło, że wniesienie pozwu o wydanie nieruchomości w trybie art. 36 p.g.k. nie wyłącza automatycznie właściwości Burmistrza Miasta [...] do rozpatrzenia sprawy dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości objętej pozwem, a w konsekwencji nie może stanowić o bezprzedmiotowości postępowania rozgraniczeniowego ani stanowić przesłanki uzasadniającej umorzenie tego postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. W konsekwencji zatem Sąd uznał zaskarżone rozstrzygnięcie za słuszne.

Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponieważ jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, w szczególności naruszeń przepisów prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.