Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 291/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.3§2 pkt 4, art.151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art.2 ust.1, art.9 ust.1, 1b pkt 2, ust.1c, art.9a ust.1-2,art.12 ust.1 pkt 1, ust.2
journal: Dz.U. 2021 poz 1070
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.
article: art.46
journal: Dz.U. 2021 poz 162
law: Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Ł.D. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszeń wymagań ochrony środowiska oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządzeniem pokontrolnym nr [...] z dnia [...] marca 2022 r. skierowanym do Ł.D. (prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A.), działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1070), w oparciu o ustalenia z kontroli prowadzonej w A. w okresie od dnia [...] maja do dnia [...] grudnia 2021 r., udokumentowanej protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r., dążąc do wyeliminowania stwierdzonych w jej trakcie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska, zarządził:

1. złożenie przez wytwórcę odpadów zobowiązanego do prowadzenia ewidencji odpadów wniosku o wpis w rejestrze podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami BDO,

2 prowadzenie ewidencji wytwarzanych odpadów z zastosowaniem kart ewidencji odpadów za pomocą indywidualnego konta w systemie BDO,

3. zaniechanie demontażu pojazdów na działce o nr ewid. [...], tj. poza stacją demontażu pojazdów,

4. magazynowanie odpadów zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 779 ze zm.),

5. zaniechanie odbioru nielegalnie sprowadzanych z zagranicy odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji o kodzie [...].

W odniesieniu do obowiązków wyszczególnionych w pkt 1-3 oraz w pkt 5 zarządzenia Inspektor określił termin ich realizacji jako niezwłoczny, natomiast jako "zadanie stałe" został określony termin realizacji obowiązku przewidzianego w przywołanym powyżej pkt 4. Ponadto Inspektor wyznaczył Ł.D. na dzień [...] kwietnia 2022 r. termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń.

Uzasadniając pierwszy z nałożonych na Ł.D. obowiązków, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, iż zastane u skontrolowanego części samochodowe (poduszki powietrzne z aktywatorami pirotechnicznymi, szczęki hamulcowe, tłumiki układu wydechowego, przeguby układu kierowniczego i zawieszenia, fotele zintegrowane z poduszkami powietrznymi, ABS, katalizatory) stanowią odpady, co skutkuje zobowiązaniem wytwórcy odpadów prowadzącego działalność gospodarczą polegającą na pozyskiwaniu części zamiennych z samochodów osobowych do prowadzenia ewidencji odpadów. Tymczasem Ł.D. legitymuje się wyłącznie wpisem jako prowadzący działalność w zakresie ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (wprowadzający produkty w opakowaniach). Jako podstawę do dokonania wpisu wytwórcy odpadów do rejestru organ wskazał przepis art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach.

Uzasadniając obowiązek określony w pkt 2 zarządzenia, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, przywołując treść art. 66 ust. 1 oraz art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz ust. 6 ustawy o odpadach, wskazał, że posiadacz odpadów, w tym kontrolowany podmiot jako wytwórca odpadów, jest obowiązany do prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów, za pomocą kart ewidencji i kart przekazania odpadów.

Odnosząc się do pkt 3 zarządzenia, organ - uwzględniając dyspozycję art. 3 pkt 10 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2056), a także przywołanego ogólnie rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 143, poz. 1206 ze zm.) - podał, że w oparciu o ustalenia z czynności kontrolnych przeprowadzonych na terenie położonej w miejscowości [...] działki o nr ewid. [...], w tym stwierdzonego faktu magazynowania 21 sztuk pozbawionych elementów karoserii, elementów wykończenia oraz wyposażenia, jak i części pojazdów (w trakcie kontroli Ł.D. wskazał, iż jest właścicielem także innych 80 pojazdów zlokalizowanych na dwóch kolejnych działkach w miejscowości [...]), a także przy uwzględnieniu wyniku przeprowadzonej analizy aukcji internetowych kontrolowanego podmiotu oferujących części zdemontowane z pojazdów zaewidencjonowanych podczas przeprowadzonych oględzin, a nadto faktu, że pojazdy te nie były wykorzystywane zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, czyli do poruszania się po drogach, stwierdzone zostało, że ww. pojazdy poddane zostały demontażowi w celu uzyskania części i surowców wtórnych. Tymczasem Ł.D., będąc przedsiębiorcą nie posiadającym pozwolenia Marszałka Województwa, o którym mowa w art. 40 ww. ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, nie jest podmiotem uprawnionym do zbierania i demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Jednocześnie teren, na którym wykonywano czynności demontażowe, jak i magazynowano odpady w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji, nie spełniał minimalnych wymagań dla stacji demontażu pojazdów określonych w ww. rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005 r. W uzasadnieniu tego obowiązku organ zwrócił także uwagę na fakt braku zabezpieczenia gruntu przed wyciekami z tychże pojazdów płynów eksploatacyjnych do środowiska, czy też okoliczność zaniechania osuszania pojazdów posiadających silniki. W związku z powyższym Inspektor stwierdził, iż demontaż przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia, a także elementów nadających się do odzysku lub recyklingu dokonywany jest przez Ł.D. poza stacją demontażu pojazdów.

Motywując sprecyzowany w pkt 4 zarządzenia pokontrolnego obowiązek magazynowania odpadów zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 25 ust. 1 ustawy o odpadach (w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia oraz zagrożenia, które mogą powodować te odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7), Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wskazał na liczne uchybienia ww. wymaganiom, polegające na magazynowaniu na działce nr [...] odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji bezpośrednio na gruncie bez zabezpieczenia, prowadzące w konsekwencji, o czym świadczą wyniki przeprowadzonych badań, do zanieczyszczania gleby węglowodorami ropopochodnymi, jak również na magazynowaniu na działce nr [...] (poza częściowo zdemontowanymi pojazdami) silników, układów zawieszenia, pryzm wiązek elektrycznych, układów wydechowych, filtrów powietrza, pojemników wypełnionych cieczą przypominającą przepracowany olej silnikowy, skutkujące - zgodnie z wynikami przeprowadzonych badań próbek -zanieczyszczeniem gleby węglowodorami ropopochodnymi oraz wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi. Organ jako podstawę prawną nałożonego obowiązku wskazał, poza art. 25 ustawy o odpadach, przepisy rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla magazynowania odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 1742).

W uzasadnieniu kolejnego z obowiązków (nałożonego w pkt 5 zarządzenia), Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że mimo zobowiązania kontrolowanego podmiotu do przedstawienia dokumentów umożliwiających rejestrację magazynowanych przez niego pojazdów na terytorium RP, dokumenty takie nie zostały kontrolującym przedstawione. Z kolei z informacji Komendy Wojewódzkiej Policji wynika, że część z pojazdów zarejestrowana była wcześniej na terytorium Niemiec, zaś tylko jeden z pojazdów został zarejestrowany w Polsce i dopuszczony jest do ruchu. W rezultacie przeprowadzonej analizy informacji zebranych w toku czynności kontrolnych organ uznał, że pojazdy objęte czynnościami sprawdzającymi sprowadzone zostały na terytorium Polski celem ich demontażu. Stan techniczny tychże pojazdów, a także okoliczność przekazania ich nabywcy bez dokumentów umożliwiających rejestrację pozwolił Inspektorowi na wyprowadzenie wniosku, że poprzedni właściciele nie znajdując dla pojazdów dalszego zastosowania, dokonali się ich pozbycia na rzecz kontrolowanego przedsiębiorcy. Powyższe wypełnia z kolei definicję odpadu określoną w art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach, zgodnie z którą jest nim każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia jest obowiązany. Z uwagi na fakt, iż część z tych pojazdów posiadała silniki oraz płyny eksploatacyjne (oleje silnikowe), pojazdy te, na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 10), zaklasyfikowane zostały przez organ jako odpad niebezpieczny o kodzie 16 01 04*. Przedmiotowe odpady nie zostały jednakże sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE. L 190, s. 1 z 12 lipca 2006 r.), co skutkuje obowiązkiem zastosowania wobec nich procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Zgoda taka może być z kolei wydana w przypadku przekazania odpadów do podmiotu posiadającego instalację objętą zezwoleniem na odzysk. Ponieważ D.Ł. nie posiada pozwolenia na wytwarzanie odpadów w związku z prowadzeniem działalności w zakresie demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji, stał się odbiorcą odpadów sprowadzonych na terytorium Polski z naruszeniem zasad określonych w tytule II rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, co - na podstawie art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia - stanowiło nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów. Jako podstawę prawną nałożenia przewidzianego w pkt 5 zarządzenia pokontrolnego obowiązku organ, poza art. 2 pkt 35 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, przywołał także art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1792 zm.).

Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. Ł.D., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na opisane powyżej zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2022 r., zarzucając mu naruszenie:

1) art. 9 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska - poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprecyzyjnym wskazaniu podstawy prawnej kontroli,

2) art. 9 ust. 1c ww. ustawy - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na mylnym utożsamieniu otrzymanych w dniu 18 maja 2021 r. od Urzędu Skarbowego informacji w zakresie prowadzenia przez przedmiotową firmę nielegalnego demontażu pojazdów z przesłankami przeprowadzenia kontroli interwencyjnej wskazanych w tym przepisie, a także błędną subsumpcję informacji uzyskanych od Urzędu Skarbowego pod wynikające z tego przepisu przesłanki przeprowadzenia kontroli interwencyjnej, jak również niewłaściwe zastosowanie pojęcia "zanieczyszczenie" w odniesieniu do stanu faktycznego niniejszej sprawy,

3) art. 9a ust. 2 ww. ustawy w zw. z art. 46 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 162 ze zm.) - poprzez ich niezastosowanie polegające na pozbawieniu skarżącego możliwości zweryfikowania prawidłowości badań zanieczyszczeń próbek gleby, jak i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu domysłu, że wyniki badań próbek mogą świadczyć o nielegalnym demontażu pojazdów, a także nieuwzględnieniu okoliczności, iż wcześniejszym właścicielem działki, na której przeprowadzono kontrolę, był rolnik stosujący olej w maszynach rolniczych, co prowadzi do wyciągania konsekwencji za zanieczyszczenie gleby wobec niewłaściwej osoby,

4) art. 3 pkt 10 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji - poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący prowadził na kontrolowanej nieruchomości demontaż pojazdów w rozumieniu tego przepisu,

5) art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że części pojazdów zgromadzone na działkach nr [...] stanowiły odpady, podczas gdy były one zdatne do ponownego użycia,

6) art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżący sprowadzał pojazdy wycofane z eksploatacji z zagranicy.

Powołując się na powyższe, Ł.D. wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, iż zaskarżone zarządzenie pokontrolne nie zawiera wyjaśnienia przesłanek przeprowadzenia kontroli interwencyjnej, którą na mocy art. 9 ust. 1c ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska może być skarga i interwencja dotycząca zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub przeciwdziałanie popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia. W ocenie skarżącego części zamienne znajdujące się na kontrolowanej nieruchomości nie powodowały zanieczyszczenia lub możliwości zanieczyszczenia środowiska, zaś Inspektor niezasadnie utożsamia informacje uzyskane od Urzędu Skarbowego ze skargą i interwencją. Powyższe powoduje z kolei, że podstawa prawna interwencyjnego trybu przeprowadzonej u skarżącego kontroli była wadliwa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżącemu nie dostarczono bliźniaczych próbek gleby celem przeprowadzenia analizy porównawczej we własnym zakresie, jak i wyników analizy próbek gleby pobranych przez pracowników Inspektoratu. Wskazano także na brak potwierdzenia kwalifikacji pracowników do przeprowadzania analiz, jak i akredytacji laboratorium, do którego wysłano próbki.

Powołując się na treść art. 46 Prawa przedsiębiorców w skardze poniesiono również, że dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ z naruszeniem przepisów ustawy lub z naruszeniem innych przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karnym skarbowym dotyczącym przedsiębiorcy.

W ocenie skarżącego wyniki badań nie świadczą o niewłaściwym demontażu pojazdów i niewłaściwym magazynowaniu "odpadów", zaś sam wniosek o demontażu i magazynowaniu jest jedynie domysłem organu.

Odnosząc się do przywołanej w zarządzeniu pokontrolnym analizy informacji zawartych na aukcjach portalu [...] podniesiono w skardze, że oferowane na nim do sprzedaży używane rzeczy (oznaczone co do tożsamości) nie stanowią zużytych elementów wyposażenia pojazdów. Oferowanie z kolei do sprzedaży części przed ich wymontowaniem nie jeszcze tożsame z ich "pozbyciem się" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.

Podkreślono także dalej, że okoliczność nieprowadzenia przez Ł.D. w ówczesnym czasie stacji demontażu pojazdów powodowana była opieszałością rozpoznającego jego wniosek o zgodę na wytwarzanie i przetwarzanie odpadów w stacji demontażu pojazdów Marszalka Województwa. Protokół nie wspomina przy tym, iż decyzję środowiskową strona otrzymała już w październiku 2019 r. Obecnie Ł.D. prowadzi stację demontażu pojazdów legitymując się decyzją Marszałka Województwa oraz decyzją środowiskową, jak również dysponując odpowiednią infrastrukturą (fakty znane organowi z urzędu).

W konkluzji skarżący wskazał, że stwierdzenie, iż kontrola wykazała części, które po wymontowaniu stają się odpadami, jest pozbawioną podstawy prawnej interpretacją własną organu. Zaznaczył w skardze nadto, iż organ pominął, że wiele ze zgromadzonych przez skarżącego części było "w stanie technicznym w pełni zdatnym do ponownego użycia". Wyjaśnił również, że pojazdy nabywane były przez niego na terytorium Polski, co powoduje, że w stanie faktycznym sprawy nie znajduje odzwierciedlenia teza o ich międzynarodowym przemieszczaniu. Końcowo zaznaczył także, że działka, na której prowadzona jest działalność, zakupiona została od rolnika, a zatem nie można wykluczyć, iż zanieczyszczenie gleby spowodowały wycieki z używanych uprzednio na tym gruncie maszyn rolniczych.

W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, szczegółowo odnosząc się do każdego z przedstawionym przez Ł.D. zarzutów, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia było w niniejszej sprawie zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1070). Przepis art. 12 ust. 1 pkt 1 stanowi, że na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że skoro przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie wyników dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 może być zaskarżone do sądu administracyjnego jako inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) zwanej dalej jako p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 2036/09, z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 1009/08). Jednocześnie utrwalone jest stanowisko, że rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 sąd nie bada legalności ustaleń faktycznych ujętych w protokole kontroli, gdyż wówczas przedmiotem kontroli nie byłoby zarządzenie pokontrolne, ale dokument w postaci protokołu kontroli. W związku z tym do procedury wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów k.p.a. odnośnie ustalenia stanu faktycznego i uzasadnienia, zarówno w stosunku do czynności kontrolnych, jak i wydania zarządzenia pokontrolnego (por. np. wyroki NSA: z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. II OSK 723/12, z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. II OSK 1706/18, z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. III OSK 1091/21, z dnia 31 marca 2022 r. sygn. III OSK 935/21). Ten charakter prawny zarządzania pokontrolnego powoduje, że sąd rozpoznając skargę na takie zarządzenie bada przede wszystkim, czy: 1) kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ, 2) treść zarządzeń koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli, 3) oraz czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie było sporne i nie budzi wątpliwości Sądu to, że kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony (art. 2 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). Zgodnie z art. 9 ust. 1 ww. ustawy Inspekcja Ochrony Środowiska prowadzi kontrole planowe i pozaplanowe. Do kontroli pozaplanowych zalicza się kontrole interwencyjne, przez które rozumie się kontrole przeprowadzane w związku z rozpatrywaniem skarg i interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia (ust. 9 ust. 1b pkt 2 oraz ust. 1c).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy do organu wpłynęła informacja Urzędu Skarbowego dotycząca nielegalnego prowadzenia przez skarżącego demontażu pojazdów i niewłaściwego magazynowania odpadów. W związku z tym u skarżącego przeprowadzono pozaplanową kontrolę interwencyjną, co - wbrew zarzutowi skargi - nie prowadziło do naruszenia art. 9 ust. 1c ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Przeprowadzenie kontroli pozaplanowej interwencyjnej było bowiem w świetle tego przepisu uzasadnione, a to wobec otrzymania przez organ informacji wskazującej na podejrzenie wystąpienia zanieczyszczenia środowiska i jednocześnie popełnienia wykroczenia. Jakkolwiek zgodzić należy się ze skarżącym, iż w treści protokołu pokontrolnego w rubryce "Podstawa do przeprowadzenia kontroli" wskazano jedynie jako podstawę prawną art. 9 ustawy, to jednak w świetle treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie budziło wątpliwości, iż chodziło o kontrolę interwencyjną przewidzianą w art. 9 ust. 1c ustawy. Brak precyzyjnego określenia podstawy prawnej przeprowadzonej kontroli w protokole nie miał istotnego wpływu na treść zaskarżonego w niniejszej sprawie aktu.

Stosownie do art. 9a ust. 1 ustawy kontrolę przedsiębiorców wykonuje się na zasadach określonych w rozdziale 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 162 ze zm.). Jednak w odniesieniu do kontroli pozaplanowych przedsiębiorców ustawodawca wprowadził w art. 9a ust. 2 ustawy istotne odstępstwa od tej zasady, polegające niestosowaniu do takich kontroli przepisów art. 47-48, art. 50-51, art. 54-55 i art. 58 ustawy Prawo przedsiębiorców. Nie był trafny zarzut skargi naruszenia przepisu art. 46 tejże ustawy, regulującego kwestię odszkodowania za szkodę poniesioną w związku z czynnościami kontrolnymi wykonywanymi niezgodnie z prawem. Zgodnie z art. 46 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców, dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów ustawy lub z naruszeniem innych przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karnym skarbowym dotyczącym przedsiębiorcy. Nie można mówić w kontrolowanej sprawie o naruszeniu przepisów. W skardze nie wskazano, które konkretnie dowody zostały przeprowadzone w toku kontroli z naruszeniem przepisów ustawy lub z naruszeniem innych przepisów prawa, a biorąc pod uwagę przytoczone dotychczas regulacje prawne oraz poczynione rozważania Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń o charakterze formalnym w zakresie przeprowadzenia dowodów w rozpoznawanej sprawie, wskazujących na naruszenie prawa.

Nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi dotyczące błędnych ustaleń stanu faktycznego w zakresie przyjęcia, że skarżący prowadził na kontrolowanej nieruchomości demontaż pojazdów, że części pojazdów zgromadzone na działkach nr [...] stanowiły odpady, podczas gdy były one zdatne do ponownego użycia oraz, że skarżący sprowadzał pojazdy wycofane z eksploatacji z zagranicy (zarzuty sformułowane w punktach 4-6 skargi). Jak to już wskazano wyżej do procedury wydawania zarządzeń pokontrolnych nie stosuje się przepisów k.p.a., w tym jego art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 odnośnie ustalenia stanu faktycznego i uzasadnienia. Konsekwencją nie stosowania tych przepisów jest to, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola tego rodzaju aktu nie może służyć weryfikacji stanu faktycznego, co czyni niezasadnymi te zarzuty skargi, które w istocie dotyczą błędnych ustaleń faktycznych.

Podnieść dalej należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania, odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, posiadające dla niego określoną wartość gospodarczą, rynkową. Dla zakwalifikowania danej substancji lub przedmiotu jako odpad nie ma znaczenia wola, świadomość nabywcy. Okoliczność, że dana substancja lub produkt może podlegać odzyskowi, nie oznacza, że nie jest odpadem (wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. II OSK 2642/15).

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że części samochodowe pozyskiwane przez skarżącego z pojazdów w celu ich dalszej odsprzedaży stanowiły odpady w rozumieniu powołanego art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, co zgodnie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach wymagało wpisu wytwórcy odpadów do rejestru, którego skarżący nie posiadał. Tym samym nałożony na skarżącego w punkcie 1. zarządzenia pokontrolnego obowiązek znajdował uzasadnienie w stanie faktycznym wynikającym z protokołu kontroli oraz w przepisach. Podobnie uzasadniony był nałożony na skarżącego jako wytwórcę odpadów, na podstawie art. 66 ust. 1 oraz art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a i b oraz ust. 6 ustawy o odpadach, w punkcie 2. zarządzenia obowiązek prowadzenia na bieżąco ich ilościowej i jakościowej ewidencji zgodnie z katalogiem odpadów, za pomocą kart ewidencji i kart przekazania odpadów.

Przepis art. 5 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji stanowi, że demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu. Zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o recyklingu pod pojęciem "stacji demontażu" rozumie się zakład prowadzący przetwarzanie, w tym demontaż obejmujący następujące czynności: a) usunięcie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów i substancji niebezpiecznych, w tym płynów, b) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia, c) wymontowanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu. Nie było sporne, że skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej w postaci stacji demontażu, a znajdujące swoje odzwierciedlenie w protokole kontroli ustalenia odnośnie do stanu pojazdów i części pojazdów znajdujących się na terenie położonej w miejscowości [...] działki o nr ewid. [...] wskazują, że dokonywano tam wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia, co stanowiło demontaż pojazdów w rozumieniu art. 3 pkt 10b ustawy o recyklingu, uzasadniajało nałożenie obowiązku określonego w punkcie 3. zarządzenia pokontrolnego.

Ponieważ na działce nr [...] stwierdzono składowanie odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji bezpośrednio na gruncie bez zabezpieczenia, prowadzące do zanieczyszczania gleby węglowodorami ropopochodnymi, uzasadnione było nakazanie w punkcie 4. zarządzenia pokontrolnego magazynowania odpadów zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 25 ustawy o odpadach.

Przeprowadzając analizę materiału dowodowego, w tym informacji Komendy Wojewódzkiej Policji z której wynikało, że część z pojazdów zarejestrowana była wcześniej na terytorium Niemiec, a tylko jeden pojazd był zarejestrowany w Polsce, organ słusznie uznał, że pojazdy objęte czynnościami sprawdzającymi sprowadzone zostały na terytorium Polski celem ich demontażu, co uzasadniało uznanie skarżącego za odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t.j. Dz.U. 2020 r., poz. 1792) i nałożenie obowiązku określonego w punkcie 5. zarządzenia pokontrolnego.

Podsumowując stwierdzić należy, iż treść zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli. Z zarządzenia tego jasno wynika, jakie warunki wynikające z przepisów prawa skarżący naruszył i w jaki sposób ma je wyeliminować. W konsekwencji Sąd stwierdził, że obowiązki określone w kontrolowanym zarządzeniu pokontrolnym znajdowały uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym wynikającym z protokołu kontroli oraz w przepisach prawa, a zarzuty skargi były nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.