Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 73/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16a ust.1, ust. 2, art. 12 ust.1
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: Kpa), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 16a ust 1 i ust 2 oraz art. 24 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 114, dalej: "ustawa" lub "u.ś.r."), a także rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 3 ze zm., dalej: rozporządzenie), po rozpatrzeniu odwołania D. K. od decyzji, wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta L. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką H. K. – utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 05 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1019/13 uchylił jego decyzję z dnia z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] r. o nr [...] o odmowie przyznania stronie, specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę H. K. Zaznaczył, że w związku z przytoczonym powyżej wyrokiem sprawa wróciła do organu pierwszej instancji celem ponownego rozpatrzenia złożonego przez D.K. wniosku o ustalenie prawa do wnioskowanego świadczenia. Przypomniał także, że Sąd w wyroku tym – z dnia 05 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1019/13 – zaznaczył, iż uchylając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. nie przesądził o trafności merytorycznej zaskarżonej decyzji Kolegium. Wskazał – jak zauważył – jedynie na jej braki polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, czyniące ją tym samym przedwczesną. Zaakcentował, że Sąd wskazał na brak odniesienia się do twierdzeń strony zawartych w odwołaniu, a dotyczących wysokości dochodu przyjętego przez organ pierwszej instancji, a kwotą dochodu wynikającą z decyzji o waloryzacji świadczenia dołączonej przez odwołującą do odwołania. Zdaniem Sądu, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, nie wyjaśnienie tych kwestii miało wpływ na wynik sprawy.

W dalszej kolejności przypomniał ocenę i pogląd Sądu wyrażony w wyroku stanowiącym w istocie o ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy administracji, że w przedmiotowej sprawie nie zostało uwzględnione, iż renta matki strony – H. K. w 2011 r., po waloryzacji od dnia 1 marca 2011 r. wynosiła 1394,86 zł. miesięcznie, co stanowiło kwotę dochodu na osobę, w wysokości 697,43 zł.

Zdaniem Sądu przy uwzględnieniu, że kryterium dochodowe w okresie zasiłkowym, którego dotyczył wniosek skarżącej, wynosiło 623,00 zł (ustalone na podstawie art. 16a ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy zastosowaniu § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 959), szczególnie istotne znaczenie miało rozważenie przez organ odwoławczy twierdzeń zawartych w odwołaniu i przedstawienie w decyzji stosownych obliczeń, ze wskazaniem ich podstawy prawnej.

Tym samym – jak kontynuował organ drugoinstancyjny – ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji, przytoczoną na wstępie decyzją z dnia [...] r. odmówił stronie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę H. K. a organ odowławczy także przytoczoną na wstępie decyzją utrzymał ją w mocy .

Odnosząc się do regulacji prawnych przedmiotu podał, że podstawę materialno - prawną rozstrzygnięcia stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z jej art. 16a ust. 1 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 583, ze zm., dalej także: Krio) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli:

1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. zgodnie z art. 26 ustawy z dn. 04 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów Dz. U. poz. 567 z 2014 r.) lub

2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

- w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W dalszej kolejności organ drugoinstancyjny wyjaśnił, że stosownie do art. 16 a ust. 2 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 tej ustawy stosuje się odpowiednio. Zgodnie natomiast z jej art. 16a ust. 4 pkt 2 w przypadku gdy osoba wymagająca opieki jest pełnoletnia za dochód rodziny osoby wymagającej opieki, o którym mowa w ust. 2, uważa się dochód następujących członków rodziny:

a) osoby wymagającej opieki,

b) małżonka osoby wymagającej opieki,

c) osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko,

d) pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia,

- z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

Jednocześnie wyjaśnił, że ustawodawca w art. 16a ust. 8 ustawy określił przesłanki negatywne wykluczające możliwość przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z tym przepisem specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje m. in., jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego (art. 16 ust. 8 pkt. 1 lit. a ustawy).

Następnie wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy świadczenie to przyznawane jest na okres zasiłkowy, który w tej sprawie dotyczy okresu 2012/2013. Podkreślił przy tym, że możliwość jego przyznania uzależniona jest od łącznego spełnienia przesłanek wyżej określonych pozytywnych przy braku zaistnienia także podanych powyżej przesłanek negatywnych. Brak którejkolwiek z nich bądź zaistnienie jednej z przesłanek negatywnych wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

Podsumowując podkreślił, że w sprawie bezspornym jest, że:

po pierwsze – H. K. w świetle art. 3 pkt. 21 lit. a ustawy legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności,

po drugie – D. K. jako córka, jest osobą uprawnioną do ubiegania się o to świadczenie i zrezygnowała z zatrudnienia z dniem 31 stycznia 2013 r. (dowód: wydruk z CEIDG z dnia 01 lutego 2013 r.),

po trzecie – kwota kryterium dochodowego została przekroczona o 73,79 zł. Wyjaśnił, iż w okresie zasiłkowym 2012/2013 wysokość kryterium dochodowego wynosiła 623 zł (art. 16a ust.2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy w zw. § 1 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959 z 2012 r.), a ustalony w sprawie dochód kwotę tę przekracza. Zaznaczył bowiem, że dochód D. K., wobec zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej jest dochodem utraconym i nie podlega wliczeniu do łącznego dochodu rodzin, od którego uzależnione jest prawo do wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] r. znak [...] H. K. uzyskała dochód w wysokości 19 941, 72 zł, a należny podatek wyniósł 1424 zł. Zgodnie z pismem ZUS-u z dnia [...] r. znak [...] w 2011 r. składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła łącznie 1794,80 zł.

Mając to na uwadze stwierdził, że dochód wyniósł 16.722,92 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 1393,57, a na osobę 696,79 zł. Zatem niespornym – w jego ocenie – jest, że kwota kryterium dochodowego została przekroczona o 73,79 zł. Jednocześnie wyjaśnił, że nie zachodzi podstawa do zastosowania art. 16 ust. 3 (analogicznego do art. 5 ust. 3 ustawy) albowiem w poprzednim okresie zasiłkowym stronie świadczenie nie przysługiwało. Świadczenie to zostało bowiem po raz pierwszy wprowadzone do ustawy w okresie zasiłkowym 2012/2013. Ponadto strona zrezygnowała z zatrudnienia dopiero z dniem 31 stycznia 2013 r. Stąd w hipotetycznym okresie zasiłkowym 2011/2012 nie byłaby spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że kwestia nadpłaty podatku pozostaje bez znaczenia dla prawidłowości przeprowadzonych obliczeń, ponieważ ustalając kwotę dochodu bierze się pod uwagę podatek należny, a w sprawie jest to bezspornie kwota 1424 zł. Z kolei 2 zł stanowiło nadpłatę podatku za rok 2010 i nie wpłynęło w żaden sposób na dochód strony za rok 2011, jako że nadpłata nie jest przychodem podlegającym opodatkowaniu.

Równocześnie w motywach rozstrzygnięcie podał, że ustawodawca w art. 5 ust. 4-4b ustawy sformułował dyrektywy nakładające na organ obowiązek ustalania dochodu rodziny uwzględniając przy tym utratę lub uzyskanie dochodu, tj. odpowiednio dochód rodziny należy pomniejszyć bądź powiększyć o dochód utracony/uzyskany. Jednakże zdefiniował również pojęcie dochodu utraconego jak i uzyskanego (art. 3 pkt. 23 i 24 ustawy), tym samym nie pozostawiając organom orzekający dowolności w tym zakresie. Ponieważ powyższy katalog nie jest wyliczeniem przykładowym, to organ nie może stwierdzić utraty/uzyskania dochodów w innych przypadkach niż w tym przepisie wymienionych.

Zaakcentował przy tym, że zmniejszenie czy też zwiększenie dochodów, które nie jest wynikiem utraty dochodu w rozumieniu przyjętym w definicji legalnej tego pojęcia zawartej w art. 3 pkt. 23 i pkt. 24 ustawy nie może być uwzględnione przez organ orzekający o uprawnieniach do świadczeń rodzinnych. Żadne inne okoliczności poza wymienionymi w przepisach ustawy nie mogą być wzięte pod uwagę.

Podkreślił także, że organ administracyjny nie może według swojego uznania przyznać świadczenia rodzinnego kierując się zasadami współżycia społecznego, czy słuszności w sytuacji nawet bardzo ciężkich okoliczności dot. rodziny wnioskodawczym. Żadne inne kryteria niż określone w ustawie nie mogą decydować o przyznaniu świadczenia rodzinnego. Decyzje w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nie są bowiem oparte na uznaniu administracyjnym, lecz mają charakter decyzji związanych.

Podsumowując wyjaśnił, że w ustawie nie zostały przewidziane uprawnienia dla organu, umożliwiające dowolne pomniejszenie dochodu rodziny. Tym samym uznał, że zasadnie organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję strona skarżąca, nie formułując odrębnych zarzutów, wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Podniosła w niej, iż się z nią nie zgadza.

Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Powtórzył przy tym zasadnicze motywy zwarte w objętej skargą decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo do sądu określone zostało w art. 45 ust.1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust.1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (art. 9, art. 87 ust.1, art. 89 ust.1 pkt 2 Konstytucji RP). Nadto Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 25 stycznia 1995 r. W 14/94, (Dz.U., Nr 14, poz. 67, OTK 1995/1/19) wskazał, że na prawo do sądu składa się także element materialny – możność prawnie skutecznej ochrony praw strony na drodze sądowej w ramach odpowiednio ukształtowanej procedury. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która – zgodnie z art. 1 § 2 tej ustawy - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej P.p.s.a.) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że został on nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów orzekających w pierwszej i drugiej instancji oraz strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Spór koncentruje się wokół uznania czy w realiach przedmiotowej sprawy ziściły się przesłanki uprawniające stronę do prawa do zasiłku specjalnego w związku z opieką na matką – jak chce tego strona skarżąca czy też nie, jak wywodzi organ.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że oceniając zasygnalizowany powyżej sporny problem należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji zarówno organy administracji publicznej, jak też rozpatrujący przedmiotową sprawę Sąd działali w warunkach związania prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 05 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1019/13 uchylającym decyzję Kolegium z [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] r. o nr [...] o odmowie przyznania stronie, specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę H.K. Stosownie bowiem do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie samego sądu oznacza to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej – tak też WSA w Warszawie wyroku z dnia 16 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 129/07. Z kolei organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 roku, sygn. akt IV SA/Wa 625/07).

W tym miejscu wyjaśnić należy, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odnotować też trzeba, że nawet w wypadku sporu, w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z wyroku Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu.

Stanowisko tożsame z prezentowanym wyraził NSA w wyrokach z dnia 7 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1089/99, i z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1129/12 i z tego samego dnia o sygn. akt I FSK 1101/12, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl. Podsumowując tę cześć wywodów powtórzenia wymaga, że związanie oceną prawną powoduje, że ani organ administracji, ani Sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, istotnej zmiany okoliczności faktycznych, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyroki NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1296/10 i sygn. akt II FSK 1328/10 przytoczone w wyroku WSA w Opolu z dnia 20 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 87/13).

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Sąd nie stwierdził, ażeby zaistniały okoliczności umożliwiające odstąpienie od oceny i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych w przywołanym orzeczeniu sądowym WSA w Gliwicach z dnia 05 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1019/13. W wyroku tym Sąd stwierdził m.in., że "organ nie wyjaśnił stronie, jakie są przyczyny wystąpienia różnicy pomiędzy kwotą dochodu na osobę w rodzinie skarżącej – ustaloną przez organ, a kwotą wskazaną przez stronę w odwołaniu". Specjalny zasiłek opiekuńczy jest bowiem uzależniony od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959), tj. kwoty 623,00 zł. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, oraz decyzji ją poprzedzającej jedyną przyczyną odmowy ustalenia stronie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką jest niespełnianie kryterium dochodowego. W ocenie Sądu organy zasadnie uznały jednak, iż nie została spełniona przesłanka kryterium dochodowego warunkująca uzyskanie wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się do kwestii kryterium dochodowego jeszcze raz podkreślić należy, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623,00 zł.

W tym miejscu zauważyć należy, że warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uwzględniającego możliwość przekroczenia dochodu o kwotę odpowiadającą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie na który jest ustalany, jest uprawnienie do tego zasiłku w poprzednim okresie zasiłkowym. Tymczasem strona złożyła po raz pierwszy wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w maju 2013 r. (był to okres zasiłkowy 2012/2013), wcześniej nie mając prawa do tego świadczenia. Zasadnie zatem uznały organy pierwszej i drugiej instancji, iż nie zachodzą zatem przesłanki do uwzględnienia "warunkowego przekroczenia" kryterium dochodowego o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego, tj. 77 zł (623,00 zł + 77 zł = 700,00zł), gdyż strona nie była uprawniona do tego świadczenia w okresie zasiłkowym 2011/2012. Słusznie także wskazały, że specjalny zasiłek opiekuńczy został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych po raz pierwszy dopiero w okresie zasiłkowym 2012/2013 ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548). Zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] r. znak [...] H. K. uzyskała dochód w wysokości 19.941,72 zł, a należny podatek wyniósł 1.424 zł. Z kolei zgodnie z pismem ZUS-u z dnia [...] r. znak [...] w 2011 r. składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniosła łącznie 1.794,80 zł.

Zasadnie zatem orzekające w sprawie organy stwierdziły, że dochód wyniósł 16.722,92 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 1393,57, a na osobę 696,79 zł. Niespornym jest zatem, że kwota kryterium dochodowego została przekroczona o 73,79 zł. Nie zachodzi podstawa do zastosowania art. 16 ust. 3 (analogicznego do art. 5 ust. 3 ustawy) albowiem w poprzednim okresie zasiłkowym stronie świadczenie nie przysługiwało. Świadczenie to – jak wskazano powyżej – zostało po raz pierwszy wprowadzone do ustawy w okresie zasiłkowym 2012/2013, a strona zrezygnowała z zatrudnienia dopiero z dniem 31 stycznia 2013 r. Stąd w hipotetycznym okresie zasiłkowym 2011/2012 nie byłaby spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia.

Odnosząc się do przesłanki kryterium dochodowego wskazać także należy, iż wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał wskazał w uzasadnieniu wyroku, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest formą subsydiarnej pomocy udzielanej przez państwo osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i że pomoc ta - dzięki zastosowaniu kryterium dochodu - może być kierowana do osób, które nie są w stanie samodzielnie podołać ciążącym na nich obowiązkom. Trybunał Konstytucyjny zaakceptował więc to, że udzielenie przez państwo pomocy w postaci przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego może być uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Mając na uwadze, że świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego może być przyznane jedynie w razie łącznego spełnienia warunków określonych w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz uwzględniając, że w niniejszej sprawie przesądzające dla odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego okazało się przekroczenie przez skarżącą kryterium dochodowego, to uznać należy prawidłowość działania organów przy rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej. Niespełnienie bowiem chociażby jednej z przesłanek z art. 16a ustawy uniemożliwia przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Nie można wynikających z norm ustawowych praw i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego odczytywać wbrew woli ustawodawcy, gdyż godziłoby to w Konstytucyjne określone zasady legalizmu i praworządności. Normując prawo do przedmiotowej pomocy ustawodawca wprowadził wymogi podmiotowe i przedmiotowe określając ich ramy i granice w przywołanych powyżej przepisach.

Na marginesie podkreślenia wymaga także, że środki finansowe będące przedmiotem sporu pochodzą ze środków publicznych a zatem nie może budzić wątpliwości, że sposób ich wykorzystania musi być pod szczególną kontrolą, a wydatkowanie ich podlega rygorom wydatkowania środków budżetowych. W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że przekazane środki nie tracą swego publicznoprawnego charakteru (np. uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r., sygn. akt FPS 6/02, publ. ONSA 2003/1, poz. 8). Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca zarówno w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm., dalej: "u.f.p."), jak i w ustawie z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (tekst. jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 168 ze zm., dalej "u.d.f.p.") w sposób jednoznaczny, unormował zasady gospodarowania środkami publicznymi. Wskazując, że prawidłowość gospodarowania nimi podlega ochronie określonej m.in. regulacjami normującymi odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Tym samym organy orzekające nie mogły zadośćuczynić żądaniu strony skarżącej, gdyż zobowiązane są działać przede wszystkim na podstawie obowiązujących w dacie orzekania przepisów prawa, o czym stanowi art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. Tylko łączne spełnienie wyszczególnionych przez ustawodawcę, a szeroko wskazanych powyżej warunków pozwalałoby na pozytywne załatwienie przedmiotowego wniosku.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał – jak wykazano wyżej – że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Tym samym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.